二十二根 ( 二nhị 十thập 二nhị 根căn )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (名數)一眼根Cakṣurindriya,二耳根Śrotrendriya,三鼻根Ghrāṇendriya,四舌根Jihvendriya,五身根Kāyendriya,六意根Manendriya,已上六根,上所說眼等之六根也。七女根Strindriya,女子身中起色欲之處。八男根Puruṣendriya,男子身中起色欲之處。九命根Jivitendriya,有情一期之壽命也。十苦根Duḥkhendriya,十一樂根Sukhendriya,十二憂根Daumanasyendriya,十三喜根Saumanasyendriya,十四捨根Upekṣendriya,已上五者,所謂五受也。十五信根Śraddhendriya,十六精進根Viryendriya,十七念根Smṛtindriya,十八定根Samādhindriya,十九慧根Prajñedriya,已上五根,所謂信等之五根也。二十未知當知根Anājñātamājñāsyāmindriya,二十一已知根Ājñendriya,二十二具知根Ājñātāvindriya,已上三者所謂三無漏根也。見俱舍論三、大乘義章四。

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 名danh 數số ) 一nhất 眼nhãn 根căn Cak ṣ urindriya , 二nhị 耳nhĩ 根căn Śrotrendriya , 三tam 鼻tị 根căn Ghrā ṇ endriya , 四tứ 舌thiệt 根căn Jihvendriya , 五ngũ 身thân 根căn Kāyendriya , 六lục 意ý 根căn Manendriya , 已dĩ 上thượng 六lục 根căn , 上thượng 所sở 說thuyết 眼nhãn 等đẳng 之chi 六lục 根căn 也dã 。 七thất 女nữ 根căn Strindriya , 女nữ 子tử 身thân 中trung 起khởi 色sắc 欲dục 之chi 處xứ 。 八bát 男nam 根căn Puru ṣ endriya , 男nam 子tử 身thân 中trung 起khởi 色sắc 欲dục 之chi 處xứ 。 九cửu 命mạng 根căn Jivitendriya , 有hữu 情tình 一nhất 期kỳ 之chi 壽thọ 命mạng 也dã 。 十thập 苦khổ 根căn Du ḥ khendriya , 十thập 一nhất 樂nhạo/nhạc/lạc 根căn Sukhendriya , 十thập 二nhị 憂ưu 根căn Daumanasyendriya , 十thập 三tam 喜hỷ 根căn Saumanasyendriya , 十thập 四tứ 捨xả 根căn Upek ṣ endriya , 已dĩ 上thượng 五ngũ 者giả , 所sở 謂vị 五ngũ 受thọ 也dã 。 十thập 五ngũ 信tín 根căn Śraddhendriya , 十thập 六lục 精tinh 進tấn 根căn 。 十thập 七thất 念niệm 根căn Sm ṛ tindriya , 十thập 八bát 定định 根căn Samādhindriya , 十thập 九cửu 慧tuệ 根căn Prajñedriya , 已dĩ 上thượng 五ngũ 根căn , 所sở 謂vị 信tín 等đẳng 之chi 五ngũ 根căn 也dã 。 二nhị 十thập 未vị 知tri 當đương 知tri 根căn 二nhị 十thập 一nhất 。 已dĩ 知tri 根căn Ājñendriya 二nhị 十thập 二nhị 。 具cụ 知tri 根căn Ājñātāvindriya , 已dĩ 上thượng 三tam 者giả 所sở 謂vị 三tam 無vô 漏lậu 根căn 也dã 。 見kiến 俱câu 舍xá 論luận 三tam 大Đại 乘Thừa 義nghĩa 章chương 四tứ 。

Print Friendly, PDF & Email