大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao
Quyển 89
唐Đường 澄Trừng 觀Quán 述Thuật

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ/sơ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao 卷quyển 第đệ 八bát 十thập 九cửu

唐đường 清thanh 涼lương 山sơn 大đại 華hoa 嚴nghiêm 寺tự 沙Sa 門Môn 澄trừng 觀quán 述thuật

疏sớ/sơ 。 故cố 毘tỳ 盧lô 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 引dẫn 遮già 那na 。 又hựu 上thượng 義nghĩa 證chứng 今kim 即tức 文văn 證chứng 。 不bất 可khả 得đắc 言ngôn 。 即tức 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 。 故cố 般Bát 若Nhã 中trung 廣quảng 說thuyết 無vô 得đắc 為vi 般Bát 若Nhã 故cố 。 疏sớ/sơ 又hựu 文Văn 殊Thù 下hạ 。 第đệ 三tam 引dẫn 五ngũ 字tự 證chứng 為vi 般Bát 若Nhã 門môn 。 疏sớ/sơ 然nhiên 初sơ 五ngũ 字tự 下hạ 。 第đệ 二nhị 釋thích 別biệt 列liệt 中trung 合hợp 為vi 四tứ 十thập 二nhị 段đoạn 。 今kim 疏sớ/sơ 有hữu 三tam 初sơ 別biệt 釋thích 五ngũ 字tự 。 二nhị 釋thích 所sở 餘dư 。 三tam 總tổng 結kết 示thị 。 今kim 初sơ 五ngũ 字tự 約ước 五ngũ 字tự 陀đà 羅la 尼ni 經kinh 。 而nhi 引dẫn 不bất 空không 會hội 通thông 字tự 音âm 。 然nhiên 古cổ 諸chư 德đức 於ư 此thử 經Kinh 中trung 。 不bất 多đa 解giải 釋thích 。 靜tĩnh 法pháp 有hữu 章chương 名danh 為vi 漩tuyền 澓phục 。 六lục 門môn 分phân 別biệt 。 一nhất 釋thích 名danh 。 二nhị 體thể 性tánh 。 三tam 建kiến 立lập 。 四tứ 釋thích 相tương/tướng 。 五ngũ 利lợi 益ích 。 六lục 問vấn 答đáp 。 而nhi 其kỳ 釋thích 相tương/tướng 亦diệc 廣quảng 引dẫn 諸chư 經kinh 而nhi 不bất 全toàn 具cụ 。 又hựu 諸chư 經Kinh 字tự 音âm 參tham 雜tạp 。 以dĩ 梵Phạm 音âm 輕khinh 重trọng 三tam 藏tạng 解giải 釋thích 不bất 看khán 下hạ 義nghĩa 。 但đãn 取thủ 字tự 同đồng 故cố 多đa 乖quai 舛suyễn 。 如như 涅Niết 槃Bàn 以dĩ 阿a 字tự 為vi 噁ô 不bất 中trung 以dĩ 囉ra 字tự 為vi 多đa 。 此thử 等đẳng 不bất 以dĩ 義nghĩa 定định 故cố 多đa 訛ngoa 謬mậu 。 今kim 亦diệc 別biệt 有hữu 一nhất 章chương 。 總tổng 引dẫn 十thập 經kinh 一nhất 論luận 。 一nhất 興hưng 善thiện 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 四tứ 十thập 二nhị 字tự 門môn 。 二nhị 大đại 般Bát 若Nhã 第đệ 四tứ 百bách 九cửu 十thập 三tam 。 引dẫn 大đại 品phẩm 般Bát 若Nhã 第đệ 八bát 。 四tứ 放phóng 光quang 般Bát 若Nhã 第đệ 六lục 。 五ngũ 光quang 讚tán 般Bát 若Nhã 第đệ 十thập 。 六lục 普phổ 耀diệu 經kinh 第đệ 三tam 。 七thất 興hưng 善thiện 三tam 藏tạng 別biệt 譯dịch 文Văn 殊Thù 問vấn 般Bát 若Nhã 字tự 母mẫu 。 八bát 別biệt 譯dịch 金kim 剛cang 頂đảnh 瑜du 伽già 字tự 母mẫu 。 九cửu 涅Niết 槃Bàn 第đệ 八bát 。 十thập 即tức 今kim 經kinh 。 言ngôn 一nhất 論luận 者giả 即tức 智Trí 度Độ 論luận 。 其kỳ 五ngũ 字tự 經kinh 唯duy 釋thích 初sơ 之chi 五ngũ 字tự 。 一nhất 一nhất 具cụ 引dẫn 對đối 會hội 異dị 同đồng 。 今kim 疏sớ/sơ 但đãn 用dụng 大đại 般Bát 若Nhã 及cập 興hưng 善thiện 別biệt 譯dịch 四tứ 十thập 二nhị 字tự 。 以dĩ 二nhị 本bổn 多đa 同đồng 故cố 。 初sơ 之chi 五ngũ 字tự 用dụng 五ngũ 字tự 經kinh 。 餘dư 文văn 全toàn 要yếu 鈔sao 更cánh 引dẫn 證chứng 餘dư 在tại 別biệt 章chương 。 然nhiên 上thượng 十thập 經kinh 前tiền 五ngũ 釋thích 四tứ 十thập 二nhị 字tự 母mẫu 。 次thứ 四tứ 即tức 釋thích 五ngũ 十thập 二nhị 字tự 母mẫu 。 次thứ 第đệ 不bất 同đồng 義nghĩa 則tắc 多đa 同đồng 。 五ngũ 字tự 經kinh 中trung 唯duy 釋thích 五ngũ 字tự 。 大đại 品phẩm 放phóng 光quang 光quang 讚tán 但đãn 大đại 般Bát 若Nhã 廣quảng 略lược 之chi 異dị 。 字tự 義nghĩa 相tương/tướng 同đồng 。 次thứ 第đệ 不bất 同đồng 義nghĩa 則tắc 多đa 同đồng 。 智trí 論luận 又hựu 釋thích 大đại 品phẩm 義nghĩa 亦diệc 同đồng 也dã 。 故cố 疏sớ/sơ 但đãn 用dụng 二nhị 經kinh 具cụ 釋thích 三tam 十thập 七thất 字tự 故cố 。 今kim 案án 定định 用dụng 五ngũ 字tự 。 疏sớ/sơ 文văn 分phần/phân 二nhị 。 先tiên 別biệt 釋thích 五ngũ 字tự 。 後hậu 收thu 攝nhiếp 圓viên 融dung 。 今kim 初sơ 五ngũ 字tự 鈔sao 卻khước 廣quảng 引dẫn 五ngũ 字tự 。 分phân 為vi 五ngũ 段đoạn 。 文văn 皆giai 有hữu 三tam 。 一nhất 牒điệp 本bổn 經Kinh 字tự 母mẫu 。 二nhị 以dĩ 彼bỉ 經kinh 義nghĩa 釋thích 之chi 。 三tam 會hội 今kim 經kinh 之chi 意ý 。 今kim 初sơ 一nhất 阿a 者giả 。 即tức 第đệ 一nhất 牒điệp 經Kinh 字tự 母mẫu 。 即tức 今kim 經Kinh 云vân 唱xướng 阿a 字tự 時thời 。 今kim 但đãn 略lược 取thủ 所sở 牒điệp 之chi 字tự 下hạ 。 四tứ 十thập 一nhất 字tự 皆giai 然nhiên 。 二nhị 是thị 無vô 生sanh 義nghĩa 。 即tức 五ngũ 字tự 經kinh 釋thích 義nghĩa 。 三tam 以dĩ 無vô 生sanh 之chi 理lý 下hạ 。 會hội 釋thích 今kim 經kinh 意ý 云vân 。 諸chư 法pháp 皆giai 悉tất 無vô 生sanh 故cố 。 無vô 差sai 別biệt 故cố 。 上thượng 經Kinh 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 生sanh 。 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 滅diệt 。 若nhược 能năng 如như 是thị 解giải 。 斯tư 人nhân 見kiến 如Như 來Lai 。 而nhi 大đại 般Bát 若Nhã 金kim 剛cang 頂đảnh 全toàn 同đồng 上thượng 釋thích 。 大đại 品phẩm 云vân 阿a 字tự 門môn 一nhất 切thiết 法pháp 初sơ 不bất 生sanh 故cố 。 智trí 論luận 釋thích 云vân 若nhược 菩Bồ 薩Tát 一nhất 切thiết 。 語ngữ 法pháp 中trung 聞văn 阿a 字tự 時thời 即tức 時thời 隨tùy 義nghĩa 。 所sở 謂vị 一nhất 切thiết 法pháp 。 從tùng 初sơ 來lai 不bất 生sanh 相tương/tướng 。 阿a 提đề 此thử 言ngôn 初sơ 。 阿a 耨nậu 波ba 陀đà 此thử 言ngôn 不bất 生sanh 。 故cố 釋thích 曰viết 論luận 文văn 二nhị 節tiết 。 一nhất 隨tùy 經kinh 釋thích 義nghĩa 。 二nhị 阿a 提đề 此thử 言ngôn 初sơ 下hạ 。 會hội 釋thích 方phương 言ngôn 下hạ 四tứ 十thập 一nhất 字tự 皆giai 然nhiên 。 見kiến 此thử 論luận 文văn 則tắc 知tri 四tứ 十thập 二nhị 字tự 皆giai 是thị 。 所sở 依y 之chi 相tướng 。 從tùng 此thử 入nhập 於ư 無vô 得đắc 般Bát 若Nhã 。 故cố 名danh 為vi 般Bát 若Nhã 之chi 門môn 。 放phóng 光quang 云vân 。 阿a 者giả 謂vị 諸chư 法pháp 來lai 入nhập 。 不bất 見kiến 有hữu 起khởi 。 光quang 讚tán 云vân 。 阿a 者giả 因nhân 緣duyên 之chi 門môn 。 一nhất 切thiết 法pháp 已dĩ 過quá 去khứ 者giả 。 亦diệc 無vô 所sở 起khởi 。 釋thích 曰viết 上thượng 二nhị 經kinh 起khởi 即tức 生sanh 義nghĩa 。 因nhân 緣duyên 之chi 門môn 。 從tùng 緣duyên 生sanh 也dã 。 文Văn 殊Thù 問vấn 經Kinh 云vân 。 阿a 者giả 是thị 無vô 常thường 聲thanh 。 普phổ 曜diệu 云vân 。 然nhiên 此thử 言ngôn 云vân 無vô 者giả 。 是thị 宣tuyên 無vô 常thường 苦khổ 空không 無vô 我ngã 之chi 音âm 。 上thượng 二nhị 經kinh 似tự 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 之chi 無vô 。 若nhược 取thủ 無vô 彼bỉ 常thường 等đẳng 即tức 與dữ 無vô 生sanh 義nghĩa 同đồng 。 此thử 阿a 字tự 上thượng 聲thanh 短đoản 呼hô 故cố 譯dịch 涅Niết 槃Bàn 噁ô 字tự 當đương 初sơ 。 雖tuy 呼hô 小tiểu 異dị 義nghĩa 亦diệc 同đồng 也dã 。 故cố 云vân 噁ô 者giả 不bất 破phá 壞hoại 故cố 。 不bất 破phá 壞hoại 者giả 名danh 曰viết 三Tam 寶Bảo 。 喻dụ 如như 金kim 剛cang 亦diệc 同đồng 無vô 生sanh 義nghĩa 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 二nhị 多đa 者giả 此thử 牒điệp 經kinh 也dã 。 彼bỉ 經kinh 第đệ 二nhị 下hạ 疏sớ/sơ 有hữu 五ngũ 。 一nhất 依y 五ngũ 字tự 釋thích 。 二nhị 今kim 云vân 多đa 下hạ 案án 今kim 多đa 釋thích 。 三tam 如như 即tức 無vô 邊biên 差sai 別biệt 者giả 會hội 經kinh 也dã 。 四tứ 應ưng 是thị 譯dịch 人nhân 下hạ 。 會hội 釋thích 偏thiên 正chánh 。 言ngôn 字tự 形hình 相tướng 近cận 者giả 。 今kim 示thị 二nhị 梵Phạm 之chi 形hình 多đa [虱-(乏-之+虫)+ㄠ]# 囉ra [虱-(乏-之+虫)+工]# 。 此thử 二nhị 小tiểu 近cận 聲thanh 相tương/tướng 濫lạm 者giả 同đồng 疊điệp 韻vận 故cố 。 五ngũ 若nhược 順thuận 無vô 塵trần 下hạ 。 正chánh 以dĩ 囉ra 字tự 會hội 釋thích 經kinh 文văn 。 以dĩ 諸chư 經Kinh 字tự 義nghĩa 第đệ 二nhị 多đa 同đồng 故cố 。 大đại 品phẩm 云vân 囉ra 字tự 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 離ly 塵trần 垢cấu 故cố 。 放phóng 光quang 云vân 。 二nhị 囉ra 者giả 垢cấu 貌mạo 於ư 諸chư 法pháp 無vô 有hữu 塵trần 。 光quang 讚tán 云vân 。 是thị 囉ra 之chi 門môn 法pháp 離ly 塵trần 垢cấu 。 金kim 剛cang 頂đảnh 云vân 。 囉ra 者giả 一nhất 切thiết 法pháp 離ly 故cố 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 囉ra 者giả 能năng 壞hoại 貪tham 瞋sân 癡si 。 說thuyết 真chân 實thật 法Pháp 。 亦diệc 壞hoại 塵trần 垢cấu 義nghĩa 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 囉ra 字tự 即tức 隨tùy 義nghĩa 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 離ly 垢cấu 相tương/tướng 。 以dĩ 囉ra 闍xà 此thử 言ngôn 垢cấu 故cố 。 以dĩ 上thượng 諸chư 經kinh 皆giai 第đệ 二nhị 囉ra 字tự 。 同đồng 離ly 垢cấu 義nghĩa 故cố 無vô 惑hoặc 矣hĩ 。 疏sớ/sơ 三tam 波ba 者giả 別biệt 譯dịch 及cập 餘dư 經kinh 多đa 是thị 跛bả 字tự 。 今kim 依y 五ngũ 字tự 跛bả 字tự 釋thích 義nghĩa 。 大đại 般Bát 若Nhã 言ngôn 跛bả 者giả 。 一nhất 切thiết 法pháp 勝thắng 義nghĩa 教giáo 。 大đại 品phẩm 云vân 。 跛bả 者giả 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 。 放phóng 光quang 云vân 。 跛bả 者giả 諸chư 法pháp 泥Nê 洹Hoàn 。 最tối 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 文Văn 殊Thù 問vấn 經Kinh 云vân 。 出xuất 勝thắng 義nghĩa 聲thanh 。 釋thích 曰viết 上thượng 諸chư 經kinh 皆giai 獨độc 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 但đãn 是thị 所sở 遣khiển 。 唯duy 金kim 剛cang 頂đảnh 云vân 跛bả 者giả 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 不bất 可khả 得đắc 則tắc 具cụ 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 矣hĩ 。 故cố 疏sớ/sơ 云vân 謂vị 真chân 俗tục 雙song 亡vong 下hạ 。 會hội 經kinh 前tiền 二nhị 字tự 。 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 遣khiển 俗tục 。 今kim 亦diệc 無vô 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 則tắc 復phục 遣khiển 真chân 。 為vi 雙song 亡vong 真chân 俗tục 是thị 真chân 法Pháp 界Giới 上thượng 即tức 所sở 照chiếu 。 從tùng 諸chư 法pháp 皆giai 等đẳng 。 含hàm 普phổ 照chiếu 義nghĩa 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 跛bả 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 入nhập 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 以dĩ 波ba 囉ra 末mạt 陀đà 此thử 言ngôn 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 。 釋thích 曰viết 此thử 亦diệc 但đãn 入nhập 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 四tứ 者giả 興hưng 善thiện 譯dịch 為vi 左tả 字tự 。 義nghĩa 則tắc 全toàn 同đồng 五ngũ 字tự 經kinh 也dã 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 諸chư 行hành 既ký 空không 下hạ 。 會hội 經kinh 大đại 般Bát 若Nhã 云vân 。 入nhập 者giả 字tự 門môn 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 遠viễn 離ly 生sanh 死tử 。 若nhược 生sanh 若nhược 死tử 。 皆giai 無vô 所sở 得đắc 。 釋thích 曰viết 諸chư 行hành 即tức 生sanh 死tử 體thể 也dã 。 然nhiên 諸chư 經kinh 多đa 明minh 生sanh 死tử 之chi 行hành 。 大đại 品phẩm 涅Niết 槃Bàn 義nghĩa 當đương 遮già 字tự 。 俱câu 明minh 出xuất 世thế 之chi 門môn 。 大đại 品phẩm 云vân 遮già 字tự 修tu 不bất 可khả 得đắc 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 遮già 者giả 即tức 是thị 修tu 義nghĩa 。 調điều 伏phục 一nhất 切thiết 。 諸chư 眾chúng 生sanh 故cố 。 然nhiên 出xuất 世thế 行hành 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 方phương 為vi 般Bát 若Nhã 之chi 門môn 耳nhĩ 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 遮già 字tự 即tức 時thời 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 諸chư 行hành 皆giai 悉tất 非phi 行hành 。 以dĩ 遮già 利lợi 夜dạ 此thử 言ngôn 行hạnh 故cố 。 疏sớ/sơ 五ngũ 那na 者giả 別biệt 譯dịch 為vi 曩nẵng 。 字tự 義nghĩa 亦diệc 全toàn 同đồng 。 文văn 中trung 先tiên 依y 五ngũ 字tự 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 謂vị 性tánh 相tướng 雙song 亡vong 下hạ 。 會hội 釋thích 經kinh 文văn 諸chư 經kinh 多đa 是thị 那na 字tự 。 大đại 般Bát 若Nhã 云vân 。 聞văn 那na 字tự 門môn 入nhập 一nhất 切thiết 法pháp 。 遠viễn 離ly 名danh 相tướng 。 若nhược 名danh 若nhược 相tương/tướng 皆giai 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 。 而nhi 為vi 方phương 便tiện 故cố 。 大đại 品phẩm 云vân 。 那na 字tự 門môn 諸chư 法pháp 離ly 名danh 性tánh 相tướng 不bất 同đồng 不bất 失thất 故cố 。 放phóng 光quang 云vân 。 那na 者giả 謂vị 於ư 諸chư 法pháp 。 字tự 本bổn 性tánh 亦diệc 。 不bất 得đắc 亦diệc 不bất 失thất 。 光quang 讚tán 云vân 。 是thị 那na 之chi 門môn 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 離ly 諸chư 名danh 字tự 。 計kế 其kỳ 本bổn 淨tịnh 。 而nhi 不bất 可khả 得đắc 。 普phổ 曜diệu 云vân 。 其kỳ 言ngôn 不bất 者giả 。 出xuất 不bất 隨tùy 眾chúng 。 生sanh 離ly 名danh 色sắc 之chi 音âm 故cố 。 文Văn 殊Thù 問vấn 經Kinh 云vân 。 曩nẵng 字tự 是thị 遍biến 知tri 名danh 色sắc 之chi 聲thanh 。 金kim 剛cang 頂đảnh 云vân 。 名danh 色sắc 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 上thượng 三tam 經kinh 皆giai 云vân 名danh 色sắc 。 名danh 即tức 名danh 字tự 總tổng 取thủ 二nhị 字tự 為vi 生sanh 死tử 自tự 性tánh 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 那na 者giả 三Tam 寶Bảo 安an 住trụ 無vô 有hữu 傾khuynh 動động 喻dụ 如như 門môn 閫khổn 。 釋thích 曰viết 真chân 實thật 三Tam 寶Bảo 永vĩnh 離ly 名danh 相tướng 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 那na 字tự 即tức 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 得đắc 不bất 失thất 。 不bất 來lai 不bất 去khứ 。 以dĩ 那na 素tố 此thử 言ngôn 不bất 故cố 。 疏sớ/sơ 又hựu 云vân 以dĩ 那na 字tự 下hạ 。 第đệ 二nhị 收thu 攝nhiếp 圓viên 融dung 。 於ư 中trung 四tứ 一nhất 從tùng 後hậu 倒đảo 收thu 。 謂vị 由do 第đệ 五ngũ 雙song 無vô 性tánh 相tướng 何hà 有hữu 第đệ 四tứ 諸chư 行hành 。 諸chư 行hành 即tức 相tương/tướng 故cố 有hữu 相tương/tướng 則tắc 有hữu 第đệ 三tam 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 既ký 無vô 有hữu 行hành 。 何hà 有hữu 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 由do 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 故cố 。 有hữu 第đệ 二nhị 本bổn 來lai 清thanh 淨tịnh 。 既ký 無vô 第đệ 三tam 何hà 有hữu 第đệ 二nhị 。 由do 第đệ 二nhị 本bổn 淨tịnh 故cố 方phương 說thuyết 不bất 生sanh 。 既ký 無vô 第đệ 二nhị 何hà 有hữu 不bất 生sanh 。 疏sớ/sơ 以dĩ 阿a 字tự 法pháp 本bổn 不bất 生sanh 故cố 。 那na 字tự 無vô 有hữu 性tánh 相tướng 者giả 。 旋toàn 轉chuyển 互hỗ 收thu 以dĩ 初sơ 阿a 字tự 生sanh 第đệ 五ngũ 那na 字tự 。 則tắc 周chu 匝táp 如như 環hoàn 。 謂vị 不bất 生sanh 之chi 中trung 何hà 有hữu 性tánh 相tướng 。 故cố 令linh 五ngũ 字tự 互hỗ 相tương 生sanh 起khởi 旋toàn 轉chuyển 無vô 礙ngại 。 疏sớ/sơ 汝nhữ 知tri 是thị 要yếu 下hạ 。 結kết 成thành 觀quán 行hành 悟ngộ 本bổn 清thanh 淨tịnh 成thành 三tam 空không 觀quán 。 云vân 離ly 我ngã 我ngã 所sở 。 我ngã 所sở 即tức 法pháp 。 故cố 上thượng 三tam 段đoạn 皆giai 五ngũ 字tự 經kinh 文văn 。 疏sớ/sơ 遮già 那na 經kinh 下hạ 。 會hội 釋thích 二nhị 文văn 亦diệc 是thị 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 。 結kết 前tiền 五ngũ 字tự 生sanh 後hậu 餘dư 三tam 十thập 七thất 字tự 。 言ngôn 多đa 依y 彼bỉ 經kinh 即tức 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 經kinh 。 及cập 阿a 目mục 佉khư 所sở 譯dịch 即tức 別biệt 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 四tứ 十thập 二nhị 字tự 門môn 。 此thử 則tắc 別biệt 譯dịch 義nghĩa 既ký 與dữ 大đại 般Bát 若Nhã 同đồng 。 則tắc 是thị 依y 大đại 般Bát 若Nhã 而nhi 有hữu 二nhị 三tam 字tự 音âm 小tiểu 異dị 故cố 不bất 言ngôn 依y 耳nhĩ 。 然nhiên 阿a 目mục 佉khư 別biệt 譯dịch 皆giai 先tiên 牒điệp 經kinh 般Bát 若Nhã 之chi 名danh 。 而nhi 別biệt 名danh 為vi 先tiên 。 後hậu 方phương 釋thích 義nghĩa 次thứ 下hạ 當đương 見kiến 。 疏sớ/sơ 六lục 邏la 字tự 彼bỉ 為vi 攞la 字tự 。 云vân 稱xưng 攞la 字tự 時thời 。 入nhập 無vô 垢cấu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 門môn 。 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 出xuất 世thế 間gian 故cố 。 愛ái 支chi 因nhân 緣duyên 。 永vĩnh 不bất 現hiện 故cố 。 釋thích 曰viết 今kim 疏sớ/sơ 但đãn 引dẫn 釋thích 義nghĩa 更cánh 不bất 引dẫn 經kinh 。 彼bỉ 與dữ 今kim 經kinh 全toàn 同đồng 。 但đãn 此thử 別biệt 名danh 在tại 下hạ 。 彼bỉ 別biệt 名danh 在tại 上thượng 耳nhĩ 。 然nhiên 準chuẩn 五ngũ 字tự 及cập 彼bỉ 譯dịch 四tứ 十thập 二nhị 字tự 。 初sơ 十thập 二nhị 字tự 唯duy 第đệ 五ngũ 有hữu 。 不bất 可khả 得đắc 言ngôn 。 餘dư 十thập 一nhất 字tự 即tức 以dĩ 不bất 生sanh 清thanh 淨tịnh 亦diệc 無vô 無vô 有hữu 等đẳng 。 為vi 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 。 餘dư 三tam 十thập 字tự 皆giai 有hữu 。 不bất 可khả 得đắc 言ngôn 。 不bất 可khả 得đắc 言ngôn 。 即tức 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 。 其kỳ 不bất 生sanh 等đẳng 亦diệc 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 。 故cố 有hữu 不bất 生sanh 更cánh 不bất 要yếu 於ư 。 不bất 可khả 得đắc 言ngôn 。 若nhược 諸chư 字tự 中trung 無vô 不bất 可khả 得đắc 及cập 不bất 生sanh 等đẳng 。 則tắc 但đãn 是thị 所sở 依y 之chi 法pháp 。 如như 前tiền 遮già 字tự 。 無vô 有hữu 諸chư 行hành 。 若nhược 無vô 無vô 有hữu 但đãn 言ngôn 於ư 遮già 。 遮già 即tức 行hành 故cố 但đãn 是thị 所sở 依y 。 如như 色sắc 即tức 是thị 空không 。 是thị 般Bát 若Nhã 相tương/tướng 。 若nhược 但đãn 云vân 色sắc 但đãn 是thị 所sở 空không 耳nhĩ 。 諸chư 字tự 例lệ 然nhiên 。 亦diệc 如như 下hạ 第đệ 十thập 五ngũ 迦ca 字tự 云vân 。 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 。 若nhược 無vô 不bất 可khả 得đắc 但đãn 是thị 作tác 者giả 耳nhĩ 。 迦ca 即tức 作tác 者giả 故cố 餘dư 皆giai 準chuẩn 之chi 。 此thử 下hạ 諸chư 字tự 文văn 亦diệc 多đa 三tam 初sơ 牒điệp 字tự 母mẫu 。 次thứ 引dẫn 彼bỉ 釋thích 。 後hậu 會hội 經kinh 文văn 。 牒điệp 字tự 之chi 文văn 下hạ 鈔sao 不bất 科khoa 。 後hậu 二nhị 皆giai 科khoa 而nhi 經kinh 若nhược 易dị 兼kiêm 無vô 會hội 經kinh 但đãn 引dẫn 義nghĩa 耳nhĩ 。 今kim 此thử 具cụ 二nhị 先tiên 引dẫn 彼bỉ 釋thích 。 後hậu 離ly 世thế 間gian 下hạ 會hội 釋thích 今kim 經kinh 可khả 知tri 。 然nhiên 大đại 品phẩm 放phóng 光quang 等đẳng 多đa 為vi 邏la 字tự 耳nhĩ 。 智trí 論luận 云vân 。 聞văn 邏la 字tự 即tức 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 離ly 輕khinh 重trọng 相tương/tướng 以dĩ 邏la 此thử 云vân 輕khinh 故cố 。 意ý 明minh 有hữu 惑hoặc 為vi 重trọng/trùng 斷đoạn 即tức 為vi 輕khinh 。 今kim 不bất 可khả 得đắc 亦diệc 無vô 輕khinh 矣hĩ 。 即tức 無vô 無vô 明minh 亦diệc 盡tận 也dã 。 疏sớ/sơ 七thất 拕tha 字tự 別biệt 譯dịch 為vi 娜na 字tự 。 大đại 品phẩm 為vi 陀đà 字tự 。 放phóng 光quang 為vi 拕tha 義nghĩa 皆giai 同đồng 也dã 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 方phương 為vi 不bất 退thoái 轉chuyển 。 下hạ 會hội 經kinh 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 拕tha 字tự 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 善thiện 相tương/tướng 。 以dĩ 陀đà 摩ma 此thử 言ngôn 善thiện 故cố 。 釋thích 曰viết 調điều 伏phục 寂tịch 靜tĩnh 。 真Chân 如Như 平bình 等đẳng 。 善thiện 之chi 極cực 也dã 。 疏sớ/sơ 八bát 婆bà 上thượng 聲thanh 字tự 別biệt 譯dịch 及cập 般Bát 若Nhã 。 皆giai 為vi 麼ma 字tự 。 與dữ 蒲bồ 我ngã 切thiết 義nghĩa 大đại 同đồng 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 方phương 入nhập 金kim 剛cang 場tràng 者giả 會hội 經kinh 。 如như 佛Phật 入nhập 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。 斷đoạn 如như 金kim 剛cang 。 惑hoặc 在tại 金kim 剛cang 場tràng 則tắc 無vô 縛phược 解giải 為vi 真chân 斷đoạn 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 婆bà 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 縛phược 脫thoát 。 以dĩ 婆bà 他tha 此thử 言ngôn 縛phược 故cố 。 疏sớ/sơ 九cửu 茶trà 字tự 別biệt 譯dịch 為vi 拏noa 字tự 。 二nhị 俱câu 上thượng 聲thanh 。 大đại 品phẩm 放phóng 光quang 亦diệc 為vi 茶trà 字tự 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 是thị 普phổ 摧tồi 義nghĩa 即tức 會hội 經kinh 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 茶trà 字tự 即tức 知tri 矯kiểu 法pháp 不bất 熱nhiệt 。 天Thiên 竺Trúc 茶trà 闍xà 陀đà 此thử 言ngôn 不bất 熱nhiệt 故cố 。 釋thích 曰viết 若nhược 茶trà 是thị 不bất 熱nhiệt 。 則tắc 前tiền 離ly 熱nhiệt 已dĩ 是thị 所sở 遣khiển 。 得đắc 清thanh 涼lương 故cố 。 方phương 為vi 般Bát 若Nhã 之chi 相tướng 。 疏sớ/sơ 十thập 沙sa (# 史sử 我ngã 切thiết )# 字tự 別biệt 譯dịch 為vi 灑sái 字tự 。 大đại 品phẩm 放phóng 光quang 等đẳng 皆giai 為vi 沙sa 字tự 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 如như 海hải 含hàm 像tượng 者giả 會hội 經kinh 。 像tượng 之chi 與dữ 水thủy 不bất 相tương 礙ngại 故cố 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 沙sa 字tự 即tức 知tri 人nhân 身thân 六lục 種chủng 相tương/tướng 。 以dĩ 沙sa 此thử 言ngôn 六lục 故cố 。 釋thích 曰viết 以dĩ 大đại 品phẩm 云vân 沙sa 字tự 門môn 諸chư 法pháp 六lục 自tự 在tại 王vương 。 性tánh 清thanh 淨tịnh 故cố 。 即tức 內nội 六lục 處xứ 為vi 六lục 自tự 在tại 王vương 。 心tâm 海hải 湛trạm 然nhiên 不bất 礙ngại 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 猶do 如như 湛trạm 海hải 不bất 礙ngại 像tượng 故cố 。 疏sớ/sơ 十thập 一nhất 嚩phạ (# 房phòng 可khả 切thiết )# 字tự 此thử 下hạ 疏sớ/sơ 文văn 恐khủng 繁phồn 不bất 舉cử 次thứ 第đệ 。 今kim 鈔sao 牒điệp 疏sớ/sơ 欲dục 令linh 不bất 亂loạn 皆giai 如như 次thứ 第đệ 。 若nhược 有hữu 會hội 經kinh 即tức 科khoa 出xuất 之chi 其kỳ 釋thích 義nghĩa 文văn 。 或hoặc 略lược 不bất 指chỉ 。 文văn 中trung 能năng 遍biến 安an 住trụ 即tức 是thị 會hội 經kinh 。 此thử 乃nãi 仍nhưng 上thượng 釋thích 義nghĩa 便tiện 會hội 經kinh 文văn 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 嚩phạ 字tự 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 離ly 言ngôn 語ngữ 相tương/tướng 。 以dĩ 嚩phạ 嘙# 他tha 此thử 云vân 言ngôn 語ngữ 故cố 。 疏sớ/sơ 十thập 二nhị 哆đa 字tự 從tùng 不bất 動động 則tắc 圓viên 滿mãn 發phát 光quang 。 會hội 經kinh 也dã 。 如như 密mật 室thất 燈đăng 定định 如như 止chỉ 水thủy 影ảnh 圓viên 。 契khế 於ư 如như 如như 知tri 無vô 動động 矣hĩ 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 哆đa 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 在tại 如như 中trung 不bất 動động 。 以dĩ 哆đa 他tha 此thử 言ngôn 如như 故cố 。 疏sớ/sơ 十thập 三tam 也dã (# 以dĩ 可khả 切thiết )# 字tự 。 悟ngộ 如như 實thật 不bất 生sanh 是thị 釋thích 義nghĩa 。 則tắc 諸chư 乘thừa 下hạ 會hội 經kinh 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 夜dạ 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 入nhập 實thật 相tướng 等đẳng 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 以dĩ 夜dạ 他tha 跋bạt 此thử 言ngôn 實thật 故cố 。 釋thích 曰viết 得đắc 此thử 論luận 釋thích 知tri 異dị 第đệ 一nhất 阿a 字tự 。 彼bỉ 云vân 初sơ 不bất 生sanh 今kim 云vân 如như 實thật 不bất 生sanh 。 則tắc 不bất 生sanh 所sở 依y 法pháp 體thể 異dị 也dã 。 疏sớ/sơ 十thập 四tứ 瑟sắt 吒tra 字tự 後hậu 普phổ 光quang 明minh 下hạ 。 會hội 經kinh 智trí 論luận 單đơn 云vân 吒tra 字tự 。 論luận 云vân 若nhược 聞văn 吒tra 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 障chướng 礙ngại 相tương/tướng 。 以dĩ 吒tra 婆bà 此thử 言ngôn 障chướng 礙ngại 故cố 。 釋thích 曰viết 障chướng 礙ngại 即tức 制chế 伏phục 任nhậm 持trì 。 疏sớ/sơ 十thập 五ngũ 迦ca 字tự 悟ngộ 。 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 。 此thử 字tự 上thượng 略lược 一nhất 切thiết 法pháp 下hạ 。 猶do 有hữu 不bất 可khả 得đắc 此thử 後hậu 諸chư 字tự 。 皆giai 上thượng 有hữu 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 下hạ 有hữu 不bất 可khả 得đắc 。 疏sớ/sơ 文văn 從tùng 簡giản 故cố 並tịnh 略lược 之chi 。 下hạ 方phương 總tổng 說thuyết 耳nhĩ 。 從tùng 則tắc 作tác 業nghiệp 如như 雲vân 下hạ 會hội 經kinh 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 迦ca 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 中trung 。 無vô 有hữu 作tác 者giả 。 以dĩ 迦ca 謂vị 迦ca 羅la 迦ca 此thử 云vân 作tác 者giả 故cố 。 釋thích 曰viết 既ký 無vô 作tác 者giả 。 何hà 有hữu 作tác 業nghiệp 。 業nghiệp 既ký 云vân 雲vân 不bất 可khả 承thừa 攬lãm 。 無vô 我ngã 無vô 造tạo 故cố 無vô 差sai 別biệt 。 疏sớ/sơ 十thập 六lục 娑sa (# 蘇tô 我ngã 切thiết )# 字tự 。 但đãn 有hữu 釋thích 義nghĩa 。 具cụ 云vân 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。

時thời 平bình 等đẳng 性tánh 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 故cố 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 娑sa 字tự 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 一nhất 切thiết 種chủng 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 薩tát 娑sa 此thử 言ngôn 一nhất 切thiết 故cố 。 釋thích 曰viết 論luận 云vân 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 故cố 。 普phổ 曜diệu 云vân 。 其kỳ 言ngôn 智trí 者giả 。 出xuất 智trí 慧tuệ 不bất 壞hoại 音âm 。 金kim 剛cang 頂đảnh 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 諦đế 不bất 可khả 得đắc 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 娑sa 者giả 為vì 諸chư 眾chúng 生sanh 。 演diễn 說thuyết 正Chánh 法Pháp 。 意ý 明minh 種chủng 智trí 應ứng 時thời 而nhi 說thuyết 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 今kim 經kinh 名danh 降giáng 注chú 大đại 雨vũ 也dã 。 疏sớ/sơ 十thập 七thất 麼ma 字tự 者giả 。 別biệt 譯dịch 為vi 莽mãng 麼ma 。 字tự 卻khước 為vi 第đệ 十thập 八bát 。 大đại 品phẩm 云vân 。 麼ma 即tức 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 我ngã 所sở 執chấp 性tánh 不bất 可khả 得đắc 。 我ngã 慢mạn 高cao 舉cử 下hạ 會hội 經kinh 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 麼ma 字tự 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 離ly 我ngã 我ngã 所sở 義nghĩa 。 以dĩ 麼ma 迦ca 此thử 言ngôn 我ngã 所sở 故cố 。 疏sớ/sơ 十thập 八bát 伽già (# 上thượng 聲thanh 輕khinh 呼hô )# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 誐nga 字tự 。 義nghĩa 亦diệc 全toàn 同đồng 易dị 故cố 不bất 會hội 經kinh 。 若nhược 欲dục 會hội 者giả 以dĩ 行hành 取thủ 故cố 而nhi 能năng 安an 立lập 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 伽già 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 底để 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 伽già 陀đà 此thử 言ngôn 底để 故cố 。 釋thích 曰viết 行hành 取thủ 即tức 生sanh 死tử 底để 甚thậm 深thâm 故cố 。 疏sớ/sơ 十thập 九cửu 他tha (# 他tha 可khả 切thiết )# 字tự 。 疏sớ/sơ 但đãn 釋thích 義nghĩa 易dị 不bất 會hội 經kinh 。 會hội 者giả 真Chân 如Như 平bình 等đẳng 。 是thị 所sở 依y 處xứ 。 出xuất 生sanh 一nhất 切thiết 。 終chung 歸quy 此thử 故cố 。 智trí 論luận 云vân 若nhược 聞văn 他tha 字tự 即tức 知tri 四tứ 句cú 如như 去khứ 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 多Đa 他Tha 阿A 伽Già 度Độ 。 此thử 言ngôn 如Như 來Lai 去khứ 故cố 。 如như 去khứ 即tức 是thị 處xứ 所sở 如Như 來Lai 時thời 去khứ 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 社xã 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 惹nhạ 字tự 但đãn 舉cử 其kỳ 義nghĩa 若nhược 會hội 經kinh 者giả 有hữu 能năng 有hữu 所sở 。 是thị 世thế 間gian 海hải 故cố 賢hiền 首thủ 品phẩm 能năng 緣duyên 所sở 緣duyên 力lực 。 一nhất 切thiết 法pháp 出xuất 。 生sanh 速tốc 滅diệt 不bất 暫tạm 停đình 。 念niệm 念niệm 悉tất 如như 是thị 今kim 不bất 可khả 得đắc 成thành 般Bát 若Nhã 矣hĩ 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 闍xà 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 生sanh 死tử 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 闍xà 提đề 闍xà 羅la 此thử 言ngôn 生sanh 死tử 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 一nhất 鎖tỏa 字tự 別biệt 譯dịch 是thị 娑sa 嚩phạ 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 念niệm 佛Phật 莊trang 嚴nghiêm 最tối 安an 隱ẩn 故cố 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 濕thấp 波ba 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 如như 濕thấp 波ba 字tự 不bất 可khả 得đắc 。 論luận 云vân 濕thấp 波ba 字tự 無vô 別biệt 義nghĩa 。 而nhi 光quang 讚tán 中trung 云vân 無vô 所sở 起khởi 。 無vô 所sở 起khởi 即tức 安an 隱ẩn 義nghĩa 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 二nhị 拕tha 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 馱đà 字tự 。 義nghĩa 必tất 然nhiên 者giả 。 以dĩ 第đệ 七thất 亦diệc 有hữu 拕tha 字tự 注chú 云vân 為vi 上thượng 故cố 。 然nhiên 經Kinh 云vân 揀giản 擇trạch 法pháp 聚tụ 即tức 。 能năng 持trì 界giới 性tánh 。 法pháp 聚tụ 差sai 別biệt 即tức 是thị 界giới 義nghĩa 各các 各các 持trì 自tự 性tánh 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 馱đà 字tự 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 性tánh 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 馱đà 摩ma 此thử 云vân 法pháp 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 三tam 奢xa (# 尸thi 苛# 切thiết )# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 捨xả 。 大đại 般Bát 若Nhã 云vân 捨xả 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 奢xa 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 寂tịch 靜tĩnh 。 則tắc 順thuận 佛Phật 教giáo 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 賒xa 字tự 即tức 知tri 諸chư 佛Phật 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 。 以dĩ 賒xa 多đa (# 都đô 餓ngạ 切thiết )# 此thử 云vân 寂tịch 滅diệt 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 四tứ 佉khư 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 智trí 慧tuệ 等đẳng 空không 故cố 能năng 含hàm 藏tạng 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 呿khư 字tự 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 等đẳng 於ư 虛hư 空không 。 不bất 可khả 得đắc 義nghĩa 。 以dĩ 呿khư 伽già 此thử 言ngôn 虛hư 空không 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 五ngũ 叉xoa (# 楚sở 我ngã 切thiết )# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 漩tuyền 澓phục 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 業nghiệp 海hải 深thâm 廣quảng 無vô 不bất 包bao 含hàm 。 非phi 是thị 無vô 為vi 終chung 竟cánh 須tu 盡tận 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 叉xoa 字tự 則tắc 知tri 一nhất 切thiết 。 法pháp 盡tận 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 叉xoa 耶da 此thử 言ngôn 盡tận 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 六lục 娑sa (# 入nhập 聲thanh )# 多đa (# 上thượng 聲thanh )# 字tự 。 先tiên 釋thích 義nghĩa 後hậu 惑hoặc 障chướng 為vi 非phi 處xứ 下hạ 會hội 經kinh 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 娑sa 哆đa 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 邊biên 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 阿a 利lợi 迦ca 哆đa 度độ 求cầu 那na 。 此thử 言ngôn 是thị 事sự 邊biên 不bất 可khả 得đắc 。 釋thích 曰viết 。 以dĩ 大đại 品phẩm 云vân 多đa 字tự 門môn 諸chư 法pháp 有hữu 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 論luận 為vi 此thử 釋thích 以dĩ 有hữu 即tức 有hữu 邊biên 必tất 對đối 無vô 故cố 。 有hữu 是thị 妄vọng 惑hoặc 故cố 為vi 非phi 處xứ 。 以dĩ 為vi 有hữu 邊biên 無vô 是thị 真chân 空không 故cố 。 名danh 為vi 處xứ 故cố 為vi 無vô 邊biên 。 惑hoặc 智trí 雙song 絕tuyệt 即tức 不bất 可khả 得đắc 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 七thất 壞hoại (# 輕khinh 呼hô )# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 孃nương 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 能năng 所sở 知tri 性tánh 。 即tức 智trí 慧tuệ 門môn 。 能năng 知tri 為vi 智trí 慧tuệ 智trí 慧tuệ 即tức 門môn 。 所sở 知tri 為vi 智trí 慧tuệ 。 智trí 慧tuệ 之chi 門môn 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 惹nhạ 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 中trung 無vô 智trí 相tương/tướng 。 以dĩ 惹nhạ 那na 此thử 言ngôn 智trí 故cố 。 釋thích 曰viết 但đãn 有hữu 能năng 知tri 必tất 有hữu 所sở 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 八bát 曷hạt 攞la 哆đa (# 上thượng 聲thanh )# 別biệt 譯dịch 為vi 攞la 他tha (# 上thượng 聲thanh )# 後hậu 執chấp 著trước 為vi 下hạ 。 會hội 經kinh 言ngôn 境cảnh 義nghĩa 者giả 。 總tổng 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 一nhất 文văn 義nghĩa 是thị 所sở 詮thuyên 義nghĩa 。 二nhị 境cảnh 義nghĩa 是thị 所sở 緣duyên 境cảnh 。 三tam 道Đạo 理lý 義nghĩa 謂vị 苦khổ 無vô 常thường 等đẳng 。 四tứ 性tánh 義nghĩa 即tức 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 今kim 是thị 第đệ 二nhị 生sanh 死tử 是thị 果quả 執chấp 著trước 是thị 因nhân 。 並tịnh 是thị 智trí 慧tuệ 所sở 觀quán 境cảnh 義nghĩa 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 曷hạt 攞la 哆đa 字tự 。 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 義nghĩa 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 阿a 利lợi 他tha 此thử 言ngôn 義nghĩa 故cố 。 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 九cửu 婆bà (# 上thượng 聲thanh 呼hô 引dẫn )# 字tự 圓viên 滿mãn 之chi 言ngôn 下hạ 。 會hội 經kinh 興hưng 善thiện 譯dịch 為vi 道Đạo 場Tràng 者giả 。 故cố 彼bỉ 云vân 稱xưng 婆bà 字tự 入nhập 一nhất 切thiết 宮cung 殿điện 。 道Đạo 場Tràng 莊trang 嚴nghiêm 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 門môn 。 以dĩ 梵Phạm 云vân 曼mạn 茶trà 羅la 。 通thông 圓viên 滿mãn 道Đạo 場Tràng 二nhị 義nghĩa 故cố 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 婆bà 字tự 。 了liễu 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 可khả 得đắc 破phá 壞hoại 相tương/tướng 。 以dĩ 婆bà 伽già 此thử 言ngôn 破phá 故cố 。 釋thích 曰viết 經kinh 中trung 宮cung 殿điện 莊trang 嚴nghiêm 以dĩ 從tùng 緣duyên 故cố 。 亦diệc 可khả 破phá 壞hoại 以dĩ 不bất 可khả 得đắc 。 即tức 非phi 莊trang 嚴nghiêm 。 方phương 為vi 圓viên 滿mãn 成thành 般Bát 若Nhã 矣hĩ 。 從tùng 然nhiên 此thử 婆bà 下hạ 。 會hội 其kỳ 文văn 謂vị 順thuận 於ư 諸chư 經kinh 多đa 是thị 去khứ 聲thanh 故cố 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 車xa (# 上thượng 聲thanh )# 字tự 別biệt 譯dịch 為vi 縒# 。 若nhược 會hội 經kinh 文văn 既ký 方phương 便tiện 。 隨tùy 喜hỷ 樂lạc 故cố 各các 別biệt 圓viên 滿mãn 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 車xa 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 所sở 去khứ 。 以dĩ 伽già 車xa 此thử 言ngôn 去khứ 故cố 。 大đại 品phẩm 亦diệc 云vân 。 聞văn 車xa 字tự 時thời 入nhập 諸chư 法pháp 欲dục 不bất 可khả 得đắc 。 而nhi 論luận 云vân 去khứ 者giả 以dĩ 放phóng 光quang 云vân 車xa 者giả 無vô 可khả 棄khí 去khứ 。 即tức 是thị 樂nhạo 欲dục 所sở 去khứ 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 一nhất 娑sa (# 入nhập 聲thanh )# 麼ma 。 會hội 經kinh 可khả 知tri 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 濕thấp 淼# 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 堅kiên 牢lao 。 如như 金kim 剛cang 石thạch 義nghĩa 。 以dĩ 阿a 濕thấp 淼# 此thử 言ngôn 石thạch 故cố 。 釋thích 曰viết 意ý 明minh 專chuyên 念niệm 堅kiên 牢lao 。 我ngã 心tâm 匪phỉ 石thạch 不bất 可khả 轉chuyển 也dã 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 二nhị 訶ha 婆bà (# 並tịnh 上thượng 聲thanh )# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 訶ha 嚩phạ 。 文văn 中trung 釋thích 義nghĩa 無vô 緣duyên 召triệu 令linh 有hữu 緣duyên 即tức 會hội 經kinh 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 火hỏa 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 音âm 聲thanh 。 以dĩ 火hỏa 夜dạ 此thử 言ngôn 喚hoán 來lai 故cố 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 三tam 縒# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 哆đa 婆bà 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 勇dũng 健kiện 方phương 能năng 修tu 入nhập 功công 德đức 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 縒# 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 慳san 無vô 施thí 。 以dĩ 末mạt 縒# 羅la 此thử 言ngôn 慳san 故cố 。 釋thích 曰viết 無vô 慳san 最tối 勇dũng 健kiện 施thí 為vi 行hành 首thủ 。 勇dũng 而nhi 能năng 行hành 故cố 偏thiên 說thuyết 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 四tứ 伽già (# 上thượng 聲thanh )# 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 如như 地địa 之chi 厚hậu 平bình 等đẳng 能năng 持trì 亦diệc 能năng 含hàm 藏tạng 。 如như 海hải 平bình 等đẳng 能năng 持trì 能năng 包bao 雲vân 雨vũ 說thuyết 法Pháp 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 伽già 字tự 即tức 知tri 諸chư 法pháp 不bất 厚hậu 不bất 薄bạc 。 以dĩ 伽già 那na 此thử 言ngôn 厚hậu 故cố 。 釋thích 曰viết 厚hậu 薄bạc 之chi 事sự 事sự 則tắc 已dĩ 入nhập 般Bát 若Nhã 矣hĩ 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 五ngũ 吒tra 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 姹# (# 上thượng 聲thanh )# 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 積tích 集tập 念niệm 佛Phật 故cố 能năng 普phổ 見kiến 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 咃tha 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 無vô 住trú 處xứ 。 南nam 天Thiên 竺Trúc 咃tha 那na 此thử 言ngôn 處xứ 故cố 。 釋thích 曰viết 念niệm 即tức 處xứ 也dã 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 六lục 拏noa (# 嬭nễ 可khả 切thiết )# 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 儜nảnh 字tự 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 謂vị 以dĩ 常thường 觀quán 下hạ 會hội 經kinh 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 拏noa 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 及cập 眾chúng 生sanh 。 不bất 去khứ 不bất 來lai 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 不bất 坐tọa 不bất 臥ngọa 。 不bất 立lập 不bất 起khởi 。 眾chúng 生sanh 空không 法pháp 空không 以dĩ 南nam 天Thiên 竺Trúc 云vân 拏noa 此thử 言ngôn 不bất 故cố 。 釋thích 曰viết 去khứ 等đẳng 即tức 是thị 喧huyên 諍tranh 。 無vô 即tức 是thị 不bất 上thượng 二nhị 俱câu 不bất 可khả 得đắc 。 方phương 為vi 般Bát 若Nhã 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 七thất 娑sa (# 入nhập 聲thanh )# 頗phả 字tự 。 別biệt 譯dịch 但đãn 云vân 頗phả 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 化hóa 生sanh 究cứu 竟cánh 方phương 為vi 。 遍biến 滿mãn 果quả 報báo 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 頗phả 字tự 即tức 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 因nhân 果quả 皆giai 空không 。 以dĩ 頗phả 羅la 此thử 言ngôn 空không 故cố 。 釋thích 曰viết 因nhân 果quả 俱câu 空không 方phương 為vi 圓viên 滿mãn 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 八bát 娑sa (# 同đồng 上thượng )# 迦ca 字tự 。 別biệt 譯dịch 為vi 塞tắc 迦ca 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 蘊uẩn 積tích 為vi 廣quảng 大đại 藏tạng 。 無vô 礙ngại 光quang 輪luân 所sở 積tích 蘊uẩn 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 歌ca 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 五ngũ 眾chúng 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 歌ca 大đại 此thử 言ngôn 眾chúng 故cố 。 釋thích 曰viết 五ngũ 眾chúng 即tức 五ngũ 蘊uẩn 也dã 。 略lược 舉cử 一nhất 蘊uẩn 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 三tam 十thập 九cửu 也dã (# 夷di 舸khả 切thiết )# 娑sa (# 蘇tô 舸khả 切thiết )# 字tự 。 若nhược 會hội 經kinh 者giả 衰suy 老lão 性tánh 即tức 。 佛Phật 法Pháp 境cảnh 界giới 。 兼kiêm 餘dư 老lão 死tử 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 勇dũng 猛mãnh 觀quán 境cảnh 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 磋# 字tự 即tức 知tri 磋# 字tự 空không 。 諸chư 法pháp 亦diệc 爾nhĩ 。 釋thích 曰viết 以dĩ 是thị 通thông 相tương/tướng 更cánh 無vô 別biệt 釋thích 。 然nhiên 衰suy 老lão 性tánh 即tức 是thị 別biệt 義nghĩa 。 疏sớ/sơ 四tứ 十thập 室thất 者giả 字tự 。 別biệt 譯dịch 云vân 室thất 左tả 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 謂vị 積tích 集tập 即tức 下hạ 。 會hội 經kinh 諸chư 處xứ 即tức 是thị 足túc 跡tích 者giả 。 佛Phật 所sở 行hành 跡tích 故cố 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 遮già 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 動động 相tương/tướng 義nghĩa 。 以dĩ 遮già 邏la 此thử 言ngôn 動động 故cố 。 釋thích 曰viết 以dĩ 大đại 品phẩm 云vân 遮già 字tự 門môn 諸chư 法pháp 行hành 不bất 可khả 得đắc 行hành 即tức 動động 義nghĩa 。 足túc 即tức 能năng 行hành 即tức 因nhân 行hành 有hữu 跡tích 跡tích 為vi 所sở 行hành 。 若nhược 依y 此thử 義nghĩa 法pháp 雷lôi 遍biến 吼hống 即tức 行hành 法pháp 也dã 。 疏sớ/sơ 四tứ 十thập 一nhất 咤trá (# 恥sỉ 加gia 切thiết )# 別biệt 譯dịch 為vi 吒tra 。 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 謂vị 無vô 我ngã 下hạ 會hội 經kinh 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 吒tra 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 此thử 彼bỉ 岸ngạn 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 吒tra 羅la 此thử 言ngôn 岸ngạn 故cố 。 釋thích 曰viết 即tức 無vô 我ngã 驅khu 迫bách 。 令linh 至chí 彼bỉ 岸ngạn 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 若nhược 約ước 表biểu 位vị 此thử 當đương 等đẳng 覺giác 故cố 。 法Pháp 身thân 欲dục 滿mãn 始thỉ 本bổn 欲dục 齊tề 故cố 亡vong 二nhị 岸ngạn 。 疏sớ/sơ 四tứ 十thập 二nhị 陀đà (# 引dẫn 聲thanh )# 文văn 中trung 先tiên 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 謂vị 此thử 究cứu 竟cánh 下hạ 。 會hội 經kinh 從tùng 然nhiên 新tân 譯dịch 下hạ 。 會hội 經Kinh 字tự 音âm 即tức 興hưng 善thiện 別biệt 譯dịch 也dã 。 智trí 論luận 云vân 。 若nhược 聞văn 茶trà 字tự 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 必tất 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 彼bỉ 茶trà 此thử 言ngôn 必tất 故cố 。 釋thích 曰viết 唯duy 至chí 究cứu 竟cánh 為vi 必tất 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 般Bát 若Nhã 中trung 以dĩ 無vô 所sở 得đắc 。 則tắc 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 又hựu 約ước 表biểu 位vị 此thử 四tứ 十thập 二nhị 當đương 妙diệu 覺giác 。 故cố 大đại 品phẩm 云vân 。 茶trà 字tự 門môn 入nhập 知tri 諸chư 法pháp 邊biên 竟cánh 處xứ 。 光quang 讚tán 云vân 。 是thị 吒tra 之chi 門môn 一nhất 切thiết 法pháp 究cứu 竟cánh 邊biên 際tế 。 盡tận 其kỳ 處xứ 所sở 。 無vô 生sanh 無vô 死tử 無vô 有hữu 作tác 者giả 。 皆giai 菩Bồ 提Đề 意ý 也dã 。 若nhược 約ước 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 。 則tắc 初sơ 阿a 最tối 後hậu 茶trà 。 疏sớ/sơ 上thượng 來lai 從tùng 娑sa 字tự 下hạ 。 第đệ 二nhị 總tổng 相tương/tướng 結kết 束thúc 於ư 中trung 三tam 。 一nhất 會hội 釋thích 上thượng 文văn 以dĩ 疏sớ/sơ 恐khủng 繁phồn 故cố 文văn 略lược 之chi 。 若nhược 欲dục 說thuyết 時thời 應ưng 須tu 一nhất 一nhất 具cụ 其kỳ 上thượng 下hạ 一nhất 切thiết 等đẳng 言ngôn 。 如như 云vân 陀đà 字tự 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 究cứu 竟cánh 。 處xử 所sở 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 而nhi 上thượng 引dẫn 智trí 論luận 多đa 具cụ 上thượng 下hạ 。 二nhị 其kỳ 中trung 難nạn/nan 者giả 下hạ 會hội 上thượng 之chi 義nghĩa 。 三tam 更cánh 有hữu 對đối 會hội 下hạ 。 指chỉ 廣quảng 在tại 餘dư 。 於ư 中trung 有hữu 三tam 。 一nhất 對đối 會hội 同đồng 異dị 前tiền 已dĩ 會hội 竟cánh 。 二nhị 修tu 觀quán 儀nghi 式thức 。 三tam 所sở 得đắc 功công 德đức 。 後hậu 之chi 二nhị 門môn 皆giai 興hưng 善thiện 別biệt 譯dịch 。 今kim 當đương 敘tự 之chi 先tiên 明minh 所sở 得đắc 功công 德đức 者giả 。 彼bỉ 文văn 結kết 云vân 。 又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 如như 是thị 字tự 門môn 。 是thị 能năng 悟ngộ 入nhập 。 法Pháp 界Giới 邊biên 際tế 。 除trừ 如như 是thị 字tự 。 表biểu 諸chư 法Pháp 門môn 更cánh 不bất 可khả 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 如như 是thị 字tự 義nghĩa 不bất 可khả 宣tuyên 說thuyết 。 不bất 可khả 顯hiển 示thị 。 不bất 可khả 執chấp 取thủ 。 不bất 可khả 了liễu 知tri 。 不bất 可khả 觀quán 察sát 。 離ly 諸chư 相tướng 故cố 。 善thiện 男nam 子tử 譬thí 如như 虛hư 空không 。 是thị 一nhất 切thiết 物vật 。 所sở 歸quy 趣thú 處xứ 。 此thử 諸chư 字tự 門môn 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 諸chư 法pháp 空không 義nghĩa 。 皆giai 入nhập 此thử 門môn 。 方phương 得đắc 顯hiển 了liễu 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 於ư 如như 是thị 入nhập 諸chư 字tự 門môn 。 得đắc 善thiện 巧xảo 智trí 。 於ư 諸chư 言ngôn 音âm 。 所sở 詮thuyên 所sở 表biểu 。 皆giai 無vô 罣quái 礙ngại 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 平bình 等đẳng 。 空không 性tánh 盡tận 能năng 證chứng 持trì 。 於ư 眾chúng 言ngôn 音âm 。 咸hàm 得đắc 善thiện 巧xảo 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 能năng 聽thính 如như 是thị 。 入nhập 諸chư 字tự 門môn 。 即tức 顯hiển 字tự 印ấn 。 聞văn 已dĩ 受thọ 持trì 。 讀đọc 誦tụng 通thông 利lợi 。 為vì 他tha 解giải 說thuyết 。 不bất 貪tham 名danh 利lợi 。 由do 此thử 因nhân 緣duyên 。 得đắc 二nhị 十thập 種chủng 功công 德đức 。 何hà 等đẳng 二nhị 十thập 。 謂vị 得đắc 強cường 憶ức 念niệm 。 得đắc 勝thắng 慚tàm 愧quý 。 得đắc 堅kiên 固cố 力lực 。 得đắc 法Pháp 旨chỉ 趣thú 。 得đắc 增tăng 上thượng 覺giác 。 得đắc 殊thù 勝thắng 慧tuệ 。 得đắc 無vô 礙ngại 辯biện 。 得đắc 總tổng 持trì 門môn 。 得đắc 無vô 疑nghi 惑hoặc 。 得đắc 違vi 順thuận 不bất 生sanh 恚khuể 愛ái 。 得đắc 無vô 高cao 下hạ 。 平bình 等đẳng 而nhi 住trụ 。 得đắc 於ư 有hữu 情tình 。 言ngôn 音âm 善thiện 巧xảo 。 得đắc 蘊uẩn 善thiện 巧xảo 。 處xử 善thiện 巧xảo 界giới 善thiện 巧xảo 。 得đắc 緣duyên 起khởi 善thiện 巧xảo 。 因nhân 善thiện 巧xảo 緣duyên 善thiện 巧xảo 。 得đắc 法Pháp 善thiện 巧xảo 。 得đắc 根căn 勝thắng 劣liệt 智trí 善thiện 巧xảo 。 得đắc 他Tha 心Tâm 智Trí 善thiện 巧xảo 。 得đắc 觀quán 星tinh 宿tú 善thiện 巧xảo 。 得đắc 天thiên 耳nhĩ 智trí 善thiện 巧xảo 。 得đắc 宿túc 住trụ 隨tùy 念niệm 智trí 善thiện 巧xảo 。 神thần 境cảnh 智trí 善thiện 巧xảo 。 生sanh 死tử 智trí 善thiện 巧xảo 。 漏lậu 盡tận 智trí 善thiện 巧xảo 。 得đắc 說thuyết 處xứ 非phi 處xứ 智trí 善thiện 巧xảo 。 得đắc 往vãng 來lai 威uy 儀nghi 施thi 設thiết 善thiện 巧xảo 。 是thị 為vi 得đắc 二nhị 十thập 種chủng 。 殊thù 勝thắng 功công 德đức 。 大đại 般Bát 若Nhã 放phóng 光quang 光quang 讚tán 大đại 同đồng 於ư 此thử 。 第đệ 三tam 修tu 觀quán 儀nghi 式thức 者giả 。 彼bỉ 文văn 標tiêu 名danh 大đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 入nhập 法Pháp 界Giới 品phẩm 。 頓đốn 證chứng 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 。 法Pháp 身thân 字tự 輪luân 瑜du 伽già 儀nghi 軌quỹ 釋thích 云vân 。 夫phu 欲dục 頓đốn 入nhập 一Nhất 乘Thừa 。 修tu 習tập 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 如Như 來Lai 。 法Pháp 身thân 觀quán 者giả 。 先tiên 應ưng 發phát 起khởi 普Phổ 賢Hiền 菩Bồ 薩Tát 。 微vi 妙diệu 行hạnh 願nguyện 。 復phục 應ưng 以dĩ 三tam 密mật 加gia 持trì 身thân 心tâm 。 則tắc 能năng 悟ngộ 入nhập 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 大đại 智trí 慧tuệ 海hải 。 若nhược 能năng 修tu 行hành 者giả 。 最tối 初sơ 於ư 空không 閑nhàn 處xứ 。 攝nhiếp 念niệm 安an 心tâm 。 閉bế 目mục 端đoan 身thân 。 結kết 跏già 趺phu 坐tọa 。 運vận 心tâm 普phổ 緣duyên 無vô 邊biên 剎sát 海hải 。 諦đế 觀quán 三tam 世thế 一nhất 切thiết 如Như 來Lai 。 遍biến 於ư 一nhất 一nhất 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 前tiền 。 慇ân 懃cần 恭cung 敬kính 。 禮lễ 拜bái 旋toàn 繞nhiễu 。 又hựu 以dĩ 種chủng 種chủng 供cúng 具cụ 雲vân 海hải 。 奉phụng 獻hiến 如như 是thị 等đẳng 一nhất 切thiết 聖thánh 眾chúng 。 廣quảng 大đại 供cúng 養dường 。 已dĩ 復phục 應ưng 觀quán 自tự 心tâm 。 心tâm 本bổn 不bất 生sanh 。 自tự 性tánh 成thành 就tựu 。 光quang 明minh 遍biến 照chiếu 。 猶do 如như 虛hư 空không 。 復phục 應ưng 深thâm 起khởi 悲bi 念niệm 。 哀ai 愍mẫn 眾chúng 生sanh 。 不bất 悟ngộ 自tự 心tâm 輪luân 迴hồi 諸chư 趣thú 。 我ngã 當đương 普phổ 化hóa 拔bạt 濟tế 。 令linh 其kỳ 開khai 悟ngộ 。 盡tận 無vô 有hữu 餘dư 。 復phục 應ưng 觀quán 察sát 自tự 心tâm 。 諸chư 眾chúng 生sanh 心tâm 。 及cập 諸chư 佛Phật 心tâm 。 本bổn 無vô 有hữu 異dị 平bình 等đẳng 一nhất 相tương/tướng 。 成thành 大đại 菩Bồ 提Đề 。 心tâm 瑩oánh 徹triệt 清thanh 淨tịnh 。 廓khuếch 然nhiên 周chu 遍biến 圓viên 明minh 皎hiệu 潔khiết 。 成thành 大đại 月nguyệt 輪luân 量lượng 等đẳng 虛hư 空không 無vô 有hữu 邊biên 際tế 。 復phục 於ư 月nguyệt 輪luân 內nội 右hữu 旋toàn 布bố 列liệt 。 四tứ 十thập 二nhị 梵Phạm 字tự 。 悉tất 皆giai 金kim 色sắc 。 放phóng 大đại 光quang 明minh 。 照chiếu 徹triệt 十thập 方phương 。 分phân 明minh 顯hiển 現hiện 。 一nhất 一nhất 光quang 中trung 。 具cụ 無vô 量lượng 剎sát 海hải 。 一nhất 一nhất 剎sát 海hải 有hữu 。 無vô 量lượng 諸chư 佛Phật 。 一nhất 一nhất 諸chư 佛Phật 。 有hữu 無vô 量lượng 聖thánh 眾chúng 。 前tiền 後hậu 圍vi 繞nhiễu 。 坐tọa 菩Bồ 提Đề 場Tràng 。 成thành 等Đẳng 正Chánh 覺Giác 。 智trí 入nhập 三tam 世thế 。 身thân 遍biến 十thập 方phương 。 轉chuyển 大đại 法Pháp 輪luân 。 度độ 脫thoát 群quần 品phẩm 。 悉tất 令linh 現hiện 證chứng 無vô 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 復phục 觀quán 悟ngộ 入nhập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 四tứ 十thập 二nhị 字tự 門môn 。 了liễu 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 無vô 所sở 得đắc 。 能năng 觀quán 法Pháp 界Giới 悉tất 皆giai 平bình 等đẳng 。 無vô 異dị 無vô 別biệt 。 修tu 瑜du 伽già 者giả 若nhược 能năng 與dữ 是thị 旋Toàn 陀Đà 羅La 尼Ni 。 觀quán 行hành 相tương 應ứng 。 即tức 能năng 現hiện 證chứng 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 如Như 來Lai 智trí 身thân 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 得đắc 無vô 障chướng 礙ngại 。 第đệ 四tứ 賢hiền 聖thánh 優Ưu 婆Bà 夷Di 可khả 知tri 。 第đệ 五ngũ 堅kiên 固cố 長trưởng 者giả 無vô 念niệm 約ước 心tâm 者giả 。 即tức 以dĩ 無vô 字tự 兩lưỡng 用dụng 。 若nhược 無vô 著trước 念niệm 三tam 字tự 連liên 釋thích 。 則tắc 無vô 著trước 約ước 止chỉ 而nhi 不bất 礙ngại 念niệm 念niệm 明minh 記ký 即tức 止Chỉ 觀Quán 雙song 行hành 也dã 。 亦diệc 離ly 二nhị 障chướng 則tắc 以dĩ 智trí 斷đoạn 而nhi 嚴nghiêm 法Pháp 身thân 三tam 德đức 備bị 矣hĩ 。 第đệ 六lục 妙Diệu 月Nguyệt 長Trưởng 者Giả 可khả 知tri 。 第đệ 七thất 無vô 勝thắng 軍quân 解giải 脫thoát 有hữu 二nhị 釋thích 。 一nhất 約ước 用dụng 無vô 盡tận 。 二nhị 又hựu 諸chư 心tâm 境cảnh 下hạ 約ước 體thể 無vô 盡tận 。 從tùng 既ký 見kiến 佛Phật 下hạ 。 以dĩ 法pháp 釋thích 名danh 。 第đệ 八bát 最tối 寂tịch 靜tĩnh 即tức 如như 次thứ 釋thích 前tiền 二nhị 義nghĩa 者giả 。 先tiên 釋thích 始thỉ 終chung 無vô 妄vọng 。 後hậu 善thiện 男nam 子tử 我ngã 以dĩ 住trụ 是thị 下hạ 。 釋thích 隨tùy 行hành 不bất 虛hư 心tâm 。 行hành 稱xưng 言ngôn 故cố 所sở 作tác 成thành 滿mãn 。 通thông 二nhị 利lợi 滿mãn 。 從tùng 虛hư 誑cuống 言ngôn 息tức 下hạ 。 以dĩ 法pháp 釋thích 名danh 。 於ư 中trung 初sơ 釋thích 最tối 寂tịch 靜tĩnh 。 次thứ 寂tịch 靜tĩnh 即tức 為vi 淨tịnh 行hạnh 釋thích 婆Bà 羅La 門Môn 。 後hậu 言ngôn 行hạnh 君quân 子tử 之chi 樞xu 機cơ 下hạ 。 釋thích 其kỳ 城thành 名danh 。 然nhiên 此thử 一nhất 句cú 即tức 周chu 易dị 繫hệ 辭từ 子tử 曰viết 。 君quân 子tử 居cư 其kỳ 室thất 出xuất 其kỳ 言ngôn 善thiện 。 則tắc 千thiên 里lý 之chi 外ngoại 應ưng 之chi 況huống 其kỳ 邇nhĩ 者giả 乎hồ 。 居cư 其kỳ 室thất 出xuất 其kỳ 言ngôn 不bất 善thiện 。 則tắc 千thiên 里lý 之chi 外ngoại 違vi 之chi 況huống 其kỳ 邇nhĩ 者giả 乎hồ 。 言ngôn 出xuất 乎hồ 身thân 加gia 乎hồ 民dân 。 行hành 發phát 乎hồ 邇nhĩ 見kiến 乎hồ 遠viễn 。 言ngôn 行hạnh 君quân 子tử 之chi 樞xu 機cơ 樞xu 機cơ 制chế 動động 之chi 主chủ 樞xu 機cơ 之chi 發phát 榮vinh 辱nhục 之chi 主chủ 。 言ngôn 行hạnh 君quân 子tử 之chi 所sở 以dĩ 動động 天thiên 地địa 可khả 不bất 慎thận 乎hồ 。 雖tuy 為vi 外ngoại 典điển 意ý 與dữ 斯tư 合hợp 。 但đãn 所sở 言ngôn 所sở 行hành 內nội 外ngoại 異dị 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 會hội 緣duyên 之chi 終chung 此thử 二nhị 滿mãn 者giả 。 即tức 悲bi 智trí 滿mãn 。 言ngôn 將tương 見kiến 慈Từ 氏Thị 紹thiệu 佛Phật 位vị 者giả 。 慈Từ 氏Thị 悲bi 滿mãn 。 佛Phật 位vị 智trí 滿mãn 耳nhĩ 。 第đệ 九cửu 德đức 生sanh 有hữu 德đức 三tam 就tựu 五ngũ 類loại 法pháp 中trung 等đẳng 者giả 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 三tam 。 一nhất 釋thích 一nhất 切thiết 法pháp 即tức 有hữu 為vi 。 一nhất 切thiết 以dĩ 無vô 為vi 下hạ 。 出xuất 揀giản 無vô 為vi 所sở 以dĩ 。 同đồng 掌chưởng 珍trân 論luận 真chân 性tánh 。 有hữu 為vi 空không 故cố 。 從tùng 異dị 熟thục 識thức 等đẳng 。 出xuất 餘dư 四tứ 類loại 之chi 果quả 。 異dị 熟thục 是thị 心tâm 。 等đẳng 餘dư 七thất 識thức 及cập 心tâm 所sở 色sắc 法pháp 并tinh 不bất 相tương 應ứng 。 二nhị 從tùng 無vô 始thỉ 下hạ 。 釋thích 我ngã 見kiến 等đẳng 能năng 成thành 之chi 因nhân 。 然nhiên 我ngã 見kiến 有hữu 二nhị 。 一nhất 與dữ 七thất 識thức 相tương 應ứng 即tức 執chấp 第đệ 八bát 以dĩ 為vi 內nội 我ngã 故cố 謂vị 我ngã 所sở 與dữ 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 。 今kim 言ngôn 我ngã 見kiến 等đẳng 者giả 等đẳng 取thủ 愛ái 慢mạn 。 二nhị 者giả 與dữ 六lục 識thức 相tương 應ứng 我ngã 執chấp 。 兼kiêm 外ngoại 取thủ 妄vọng 境cảnh 以dĩ 為vi 我ngã 所sở 。 及cập 起khởi 餘dư 惑hoặc 故cố 云vân 種chủng 種chủng 。 三tam 故cố 感cảm 已dĩ 下hạ 辨biện 因nhân 。 感cảm 果quả 可khả 知tri 。 疏sớ/sơ 四tứ 五ngũ 二nhị 句cú 。 別biệt 明minh 不bất 相tương 應ứng 者giả 。 然nhiên 不bất 相tương 應ứng 有hữu 二nhị 十thập 四tứ 。 今kim 二nhị 門môn 中trung 略lược 遣khiển 其kỳ 四tứ 。 等đẳng 於ư 所sở 餘dư 。 四tứ 中trung 言ngôn 即tức 是thị 時thời 者giả 。 釋thích 經kinh 三tam 世thế 三tam 世thế 是thị 二nhị 十thập 四tứ 中trung 之chi 一nhất 時thời 故cố 。 從tùng 謂vị 依y 行hành 下hạ 。 出xuất 三tam 世thế 如như 幻huyễn 之chi 由do 。 行hành 即tức 五ngũ 蘊uẩn 。 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 。 前tiền 後hậu 相tương 續tục 。 已dĩ 謝tạ 為vi 過quá 去khứ 。 未vị 起khởi 為vì 未vị 來lai 。 生sanh 已dĩ 未vị 謝tạ 名danh 為vi 現hiện 在tại 。 離ly 行hành 之chi 外ngoại 何hà 有hữu 分phần/phân 位vị 而nhi 有hữu 三tam 世thế 耶da 。 況huống 所sở 依y 行hành 空không 能năng 依y 何hà 有hữu 。 疏sớ/sơ 五ngũ 即tức 無vô 常thường 生sanh 老lão 等đẳng 者giả 。 即tức 二nhị 十thập 四tứ 中trung 之chi 三tam 。 一nhất 無vô 常thường 。 二nhị 生sanh 。 三tam 老lão 等đẳng 。 即tức 等đẳng 上thượng 經kinh 言ngôn 生sanh 滅diệt 及cập 死tử 。 皆giai 無vô 常thường 攝nhiếp 。 生sanh 老lão 二nhị 字tự 。 即tức 是thị 二nhị 法pháp 但đãn 略lược 無vô 住trụ 。 又hựu 諸chư 聖thánh 教giáo 多đa 合hợp 生sanh 滅diệt 名danh 為vi 無vô 常thường 。 所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 生sanh 名danh 為vi 有hữu 。 有hữu 非phi 恆hằng 有hữu 不bất 如như 無vô 為vi 。 滅diệt 名danh 為vi 無vô 。 無vô 非phi 恆hằng 無vô 不bất 如như 兔thố 角giác 。 由do 不bất 同đồng 彼bỉ 無vô 為vi 兔thố 角giác 二nhị 常thường 之chi 相tướng 。 故cố 名danh 無vô 常thường 。 疏sớ/sơ 謂vị 依y 生sanh 已dĩ 壞hoại 滅diệt 下hạ 。 顯hiển 如như 幻huyễn 所sở 由do 。 故cố 唯duy 識thức 第đệ 二nhị 云vân 。 然nhiên 有hữu 為vi 法pháp 因nhân 緣duyên 力lực 故cố 。 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 暫tạm 有hữu 還hoàn 無vô 表biểu 異dị 無vô 為vi 假giả 立lập 四tứ 相tương/tướng 。 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 有hữu 位vị 名danh 生sanh 。 生sanh 位vị 暫tạm 停đình 即tức 說thuyết 為vi 住trụ 。 住trụ 別biệt 前tiền 後hậu 復phục 立lập 異dị 名danh 。 暫tạm 有hữu 還hoàn 無vô 無vô 時thời 稱xưng 滅diệt 。 斯tư 即tức 依y 生sanh 已dĩ 壞hoại 滅diệt 分phần/phân 位vị 建kiến 立lập 也dã 。 言ngôn 皆giai 妄vọng 分phân 別biệt 者giả 正chánh 顯hiển 幻huyễn 因nhân 。 然nhiên 其kỳ 憂ưu 悲bi 苦khổ 惱não 。 即tức 生sanh 老lão 中trung 事sự 。 體thể 非phi 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 又hựu 上thượng 四tứ 五ngũ 亦diệc 是thị 前tiền 十thập 二nhị 因nhân 中trung 別biệt 義nghĩa 。 四tứ 明minh 三tam 世thế 生sanh 老lão 死tử 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 既ký 有hữu 妄vọng 想tưởng 故cố 心tâm 見kiến 皆giai 倒đảo 者giả 。 即tức 出xuất 三tam 倒đảo 也dã 。 一nhất 想tưởng 倒đảo 二nhị 心tâm 倒đảo 三tam 見kiến 倒đảo 。 然nhiên 十thập 行hành 品phẩm 。 已dĩ 廣quảng 分phân 別biệt 。 彼bỉ 有hữu 多đa 義nghĩa 。 今kim 是thị 一nhất 義nghĩa 。 以dĩ 心tâm 見kiến 非phi 倒đảo 見kiến 由do 想tưởng 亂loạn 故cố 令linh 餘dư 二nhị 皆giai 倒đảo 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 幻huyễn 法pháp 非phi 有hữu 等đẳng 者giả 。 此thử 中trung 且thả 約ước 有hữu 無vô 一nhất 異dị 。 兼kiêm 下hạ 中trung 道đạo 以dĩ 為vi 三tam 觀quán 。 亦diệc 應ưng 有hữu 離ly 四tứ 句cú 。 又hựu 以dĩ 合hợp 性tánh 相tướng 非phi 一nhất 非phi 俱câu 非phi 句cú 。 非phi 異dị 之chi 義nghĩa 當đương 非phi 俱câu 句cú 。 既ký 離ly 二nhị 邊biên 已dĩ 是thị 中trung 道đạo 。 亦diệc 亡vong 中trung 道đạo 絕tuyệt 待đãi 中trung 也dã 。 上thượng 即tức 事sự 理lý 無vô 礙ngại 由do 斯tư 交giao 徹triệt 下hạ 。 即tức 事sự 事sự 無vô 礙ngại 。 餘dư 義nghĩa 如như 前tiền 。 疏sớ/sơ 約ước 事sự 則tắc 其kỳ 中trung 下hạ 。 先tiên 釋thích 廣quảng 大đại 。 有hữu 多đa 下hạ 釋thích 。 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 下hạ 釋thích 莊trang 嚴nghiêm 。 蘊uẩn 多đa 樓lâu 下hạ 釋thích 藏tạng 。 疏sớ/sơ 具cụ 云vân 迷mê 諦đế 隸lệ 者giả 。 西tây 域vực 記ký 亦diệc 翻phiên 為vi 梅mai 怛đát 麗lệ 。 皆giai 梵Phạm 音âm 輕khinh 重trọng 。 然nhiên 有hữu 三tam 緣duyên 者giả 。 此thử 三tam 展triển 轉chuyển 相tương 生sanh 。 謂vị 由do 遇ngộ 慈Từ 氏Thị 如Như 來Lai 。 故cố 得đắc 慈Từ 心Tâm 三Tam 昧Muội 。 得đắc 三tam 昧muội 故cố 母mẫu 亦diệc 慈từ 也dã 。 慈từ 依y 智trí 住trụ 者giả 。 上thượng 以dĩ 樓lâu 閣các 為vi 二nhị 智trí 故cố 。 疏sớ/sơ 句cú 各các 四tứ 事sự 可khả 知tri 者giả 。 此thử 四tứ 亦diệc 即tức 涅Niết 槃Bàn 四tứ 近cận 因nhân 緣duyên 。 前tiền 已dĩ 頻tần 釋thích 故cố 云vân 可khả 知tri 。 初sơ 二nhị 句cú 即tức 。 親thân 近cận 善thiện 友hữu 。 第đệ 三tam 句cú 即tức 。 聽thính 聞văn 正Chánh 法Pháp 。 第đệ 四tứ 句cú 即tức 。 如như 說thuyết 修tu 行hành 。 正chánh 念niệm 思tư 惟duy 。 遍biến 於ư 四tứ 句cú 故cố 。 句cú 句cú 皆giai 令linh 。 起khởi 如như 是thị 想tưởng 。 亦diệc 可khả 第đệ 四tứ 句cú 合hợp 。 正chánh 念niệm 思tư 惟duy 。 又hựu 第đệ 一nhất 句cú 是thị 具cụ 四tứ 之chi 人nhân 餘dư 三tam 可khả 知tri 第đệ 二nhị 相tương/tướng 竟cánh 。

疏sớ/sơ 。 自tự 下hạ 大đại 文văn 第đệ 三tam 慈Từ 氏Thị 一nhất 人nhân 者giả 。 先tiên 來lai 意ý 後hậu 故cố 辦biện 一nhất 生sanh 下hạ 。 釋thích 攝nhiếp 德đức 成thành 因nhân 之chi 名danh 。 疏sớ/sơ 契khế 法pháp 性tánh 之chi 真chân 源nguyên 者giả 。 文văn 有hữu 十thập 句cú 。 初sơ 四tứ 法pháp 說thuyết 一nhất 向hướng 契khế 實thật 。 前tiền 三tam 約ước 法pháp 後hậu 一nhất 約ước 人nhân 。 人nhân 亦diệc 得đắc 名danh 圓viên 成thành 實thật 故cố 。 次thứ 四tứ 喻dụ 明minh 。 就tựu 相tương/tướng 契khế 實thật 。 即tức 法pháp 而nhi 虛hư 同đồng 實thật 理lý 故cố 。 皆giai 上thượng 句cú 標tiêu 相tương/tướng 下hạ 句cú 釋thích 成thành 。 後hậu 二nhị 句cú 約ước 法pháp 結kết 其kỳ 性tánh 相tướng 。 經kinh 言ngôn 無vô 有hữu 生sanh 遞đệ 興hưng 謝tạ 者giả 。 以dĩ 更cánh 興hưng 謝tạ 故cố 無vô 定định 生sanh 。 下hạ 句cú 既ký 從tùng 緣duyên 生sanh 。 明minh 無vô 定định 性tánh 。 無vô 性tánh 即tức 法Pháp 界Giới 也dã 。 疏sớ/sơ 此thử 三tam 無vô 礙ngại 即tức 三tam 觀quán 一nhất 心tâm 者giả 。 初sơ 假giả 次thứ 空không 後hậu 中trung 說thuyết 有hữu 前tiền 後hậu 。 善thiện 財tài 觀quán 心tâm 一nhất 念niệm 頓đốn 具cụ 。 非phi 是thị 從tùng 假giả 入nhập 空không 等đẳng 也dã 。 今kim 初sơ 報báo 酬thù 善thiện 惡ác 者giả 。 文văn 有hữu 十thập 句cú 但đãn 釋thích 其kỳ 四tứ 事sự 相tướng 濫lạm 故cố 。 業nghiệp 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 即tức 諸chư 業nghiệp 習tập 氣khí 。 果quả 即tức 異dị 熟thục 由do 名danh 言ngôn 種chủng 。 從tùng 信tín 起khởi 佛Phật 通thông 真chân 。 應ưng 信tín 為vi 道đạo 源nguyên 必tất 到đáo 佛Phật 地địa 故cố 。 化hóa 佛Phật 應ưng 現hiện 敬kính 心tâm 便tiện 感cảm 。 機cơ 感cảm 於ư 佛Phật 。 云vân 感cảm 他tha 化hóa 身thân 信tín 心tâm 成thành 佛Phật 乃nãi 是thị 自tự 佛Phật 。 餘dư 易dị 可khả 知tri 故cố 。 疏sớ/sơ 不bất 釋thích 。 疏sớ/sơ 二nhị 契khế 無vô 性tánh 下hạ 。 有hữu 十thập 一nhất 句cú 略lược 不bất 釋thích 初sơ 三tam 及cập 八bát 十thập 一nhất 。 若nhược 具cụ 釋thích 者giả 既ký 。 迴hồi 向hướng 菩Bồ 提Đề 。 豈khởi 謂vị 後hậu 身thân 而nhi 無vô 果quả 也dã 。 二nhị 即tức 理lý 故cố 非phi 常thường 。 以dĩ 執chấp 定định 有hữu 則tắc 著trước 常thường 故cố 。 既ký 知tri 正chánh 因nhân 非phi 無vô 因nhân 矣hĩ 。 斷đoạn 見kiến 無vô 果quả 此thử 見kiến 無vô 因nhân 。 釋thích 第đệ 四tứ 句cú 中trung 常thường 計kế 無vô 常thường 是thị 二Nhị 乘Thừa 倒đảo 。 不bất 見kiến 涅Niết 槃Bàn 。 妙diệu 有hữu 實thật 理lý 。 無vô 常thường 計kế 常thường 。 是thị 凡phàm 夫phu 倒đảo 寧ninh 知tri 二nhị 空không 如như 實thật 之chi 理lý 。 疏sớ/sơ 自tự 在tại 見kiến 者giả 。 即tức 第đệ 五ngũ 句cú 妄vọng 謂vị 自tự 在tại 。 能năng 生sanh 萬vạn 物vật 。 今kim 知tri 從tùng 業nghiệp 故cố 不bất 從tùng 他tha 。 自tự 修tu 人nhân 業nghiệp 尚thượng 不bất 生sanh 天thiên 。 安an 得đắc 由do 他tha 令linh 我ngã 苦khổ 樂lạc 。 釋thích 次thứ 二nhị 句cú 疏sớ/sơ 文văn 可khả 知tri 。 其kỳ 往vãng 來lai 見kiến 易dị 故cố 不bất 釋thích 。 影ảnh 像tượng 隨tùy 身thân 去khứ 來lai 無vô 實thật 。 隨tùy 業nghiệp 六lục 道đạo 實thật 無vô 往vãng 來lai 。 中trung 論luận 云vân 。 諸chư 行hành 往vãng 來lai 者giả 常thường 不bất 應ưng 往vãng 來lai 。 無vô 常thường 亦diệc 不bất 應ưng 往vãng 來lai 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 復phục 然nhiên 。 有hữu 無vô 可khả 知tri 。 離ly 一nhất 切thiết 法pháp 見kiến 。 釋thích 有hữu 三tam 句cú 初sơ 以dĩ 理lý 遣khiển 者giả 。 法pháp 性tánh 空không 中trung 法pháp 即tức 非phi 法pháp 。 二nhị 緣duyên 會hội 不bất 得đắc 不bất 生sanh 。 緣duyên 離ly 不bất 得đắc 不bất 滅diệt 。 故cố 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 三tam 以dĩ 願nguyện 為vi 因nhân 出xuất 生sanh 諸chư 法pháp 。 因nhân 成thành 無vô 性tánh 淨tịnh 法pháp 亦diệc 無vô 。 末mạt 句cú 易dị 見kiến 。 疏sớ/sơ 三tam 會hội 歸quy 中trung 道đạo 者giả 。 疏sớ/sơ 中trung 有hữu 二nhị 先tiên 總tổng 明minh 。 後hậu 別biệt 釋thích 。 前tiền 中trung 言ngôn 隨tùy 一nhất 句cú 皆giai 離ly 上thượng 諸chư 過quá 者giả 。 如như 隨tùy 種chủng 生sanh 茅mao 即tức 離ly 斷đoạn 常thường 無vô 因nhân 顛điên 倒đảo 等đẳng 。 今kim 且thả 通thông 說thuyết 者giả 不bất 對đối 諸chư 過quá 。 但đãn 通thông 相tương/tướng 說thuyết 中trung 道đạo 義nghĩa 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 如như 種chủng 生sanh 芽nha 下hạ 。 別biệt 釋thích 唯duy 就tựu 種chủng 芽nha 示thị 中trung 道đạo 相tương/tướng 。 餘dư 並tịnh 略lược 之chi 。 說thuyết 此thử 中trung 觀quán 便tiện 收thu 前tiền 二nhị 。 即tức 顯hiển 空không 假giả 是thị 此thử 中trung 道đạo 之chi 空không 假giả 耳nhĩ 。 非phi 是thị 從tùng 彼bỉ 空không 假giả 入nhập 斯tư 中trung 矣hĩ 。 如như 是thị 離ly 斷đoạn 常thường 等đẳng 者giả 。 例lệ 釋thích 上thượng 文văn 總tổng 離ly 諸chư 過quá 。 疏sớ/sơ 種chủng 芽nha 橫hoạnh/hoành 喻dụ 萬vạn 法pháp 者giả 。 言ngôn 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 故cố 。 謂vị 若nhược 善thiện 若nhược 惡ác 。 若nhược 內nội 若nhược 外ngoại 。 皆giai 從tùng 自tự 種chủng 假giả 緣duyên 生sanh 故cố 。 如như 印ấn 生sanh 文văn 。 竪thụ 喻dụ 諸chư 法pháp 者giả 。 此thử 陰ấm 亦diệc 滅diệt 即tức 現hiện 在tại 陰ấm 滅diệt 也dã 。 彼bỉ 陰ấm 續tục 生sanh 者giả 。 三tam 世thế 相tương 望vọng 故cố 。 即tức 涅Niết 槃Bàn 經kinh 須Tu 彌Di 山Sơn 頂đảnh 。 品phẩm 已dĩ 引dẫn 今kim 復phục 略lược 示thị 。 謂vị 此thử 陰ấm 亦diệc 滅diệt 者giả 中trung 陰ấm 生sanh 也dã 而nhi 此thử 五ngũ 陰ấm 。 不bất 至chí 中trung 陰ấm 。 中trung 陰ấm 五ngũ 陰ấm 非phi 餘dư 處xứ 來lai 。 因nhân 現hiện 在tại 陰ấm 有hữu 中trung 陰ấm 陰ấm 。 如như 蠟lạp 印ấn 印ấn 泥nê 者giả 。 蠟lạp 印ấn 況huống 於ư 現hiện 在tại 陰ấm 也dã 。 泥nê 上thượng 文văn 成thành 喻dụ 中trung 陰ấm 陰ấm 也dã 。 印ấn 壞hoại 者giả 現hiện 陰ấm 滅diệt 也dã 。 文văn 成thành 者giả 中trung 陰ấm 陰ấm 生sanh 也dã 。 印ấn 不bất 至chí 泥nê 如như 現hiện 在tại 陰ấm 不bất 至chí 後hậu 陰ấm 。 以dĩ 印ấn 因nhân 緣duyên 而nhi 生sanh 是thị 文văn 。 即tức 如như 因nhân 現hiện 在tại 陰ấm 有hữu 中trung 陰ấm 陰ấm 也dã 。 現hiện 陰ấm 不bất 至chí 後hậu 陰ấm 即tức 是thị 不bất 常thường 。 後hậu 陰ấm 非phi 餘dư 處xứ 來lai 。 因nhân 現hiện 陰ấm 有hữu 即tức 是thị 不bất 斷đoạn 。 不bất 斷đoạn 不bất 常thường 。 是thị 中trung 道đạo 義nghĩa 。 餘dư 如như 前tiền 說thuyết 。 疏sớ/sơ 了liễu 世thế 心tâm 現hiện 亦diệc 唯duy 心tâm 觀quán 者giả 。 正chánh 是thị 中Trung 道Đạo 故cố 致trí 亦diệc 言ngôn 。 即tức 就tựu 唯duy 心tâm 以dĩ 辨biện 三tam 觀quán 。 假giả 心tâm 緣duyên 現hiện 即tức 假giả 觀quán 也dã 。 現hiện 而nhi 無vô 性tánh 即tức 空không 觀quán 也dã 。 上thượng 二nhị 不bất 二nhị 即tức 中trung 道đạo 觀quán 也dã 。 下hạ 法pháp 喻dụ 句cú 對đối 前tiền 可khả 知tri 。 歎thán 所sở 住trụ 樓lâu 閣các 。 義nghĩa 理lý 宏hoành 博bác 。 經kinh 文văn 浩hạo 大đại 類loại 例lệ 可khả 知tri 故cố 不bất 委ủy 釋thích 。 疏sớ/sơ 爾nhĩ 焰diễm 地địa 者giả 。 此thử 云vân 所sở 知tri 等đẳng 者giả 。 疏sớ/sơ 略lược 引dẫn 入nhập 大Đại 乘Thừa 論luận 。 論luận 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 有hữu 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 功công 德đức 。 到đáo 爾nhĩ 焰diễm 地địa 。 向hướng 於ư 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 愍mẫn 眾chúng 生sanh 。 還hoàn 入nhập 生sanh 死tử 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 示thị 受thọ 勤cần 苦khổ 。 出xuất 過quá 一nhất 切thiết 。 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật 上thượng 。 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 功công 德đức 智trí 慧tuệ 。 是thị 故cố 超siêu 度độ 爾nhĩ 焰diễm 之chi 地địa 。 乃nãi 至chí 云vân 菩Bồ 薩Tát 處xử 生sanh 死tử 海hải 中trung 。 第đệ 一nhất 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 修tu 淨tịnh 治trị 地địa 行hành 求cầu 淨tịnh 解giải 脫thoát 。 第đệ 二nhị 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 修tu 淨tịnh 禪thiền 定định 行hành 。 第đệ 三tam 阿a 僧tăng 祇kỳ 修tu 淨tịnh 智trí 慧tuệ 行hành 。 除trừ 爾nhĩ 焰diễm 地địa 障chướng 。 是thị 故cố 菩Bồ 薩Tát 。 名danh 乘thừa 自tự 在tại 乘thừa 。 滿mãn 足túc 十Thập 地Địa 。 得đắc 無vô 礙ngại 無vô 障chướng 。 一nhất 切thiết 具cụ 足túc 。 故cố 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 是thị 故cố 以dĩ 爾nhĩ 焰diễm 智trí 得đắc 成thành 大đại 果quả 。 釋thích 曰viết 。 爾nhĩ 焰diễm 梵Phạn 語ngữ 此thử 云vân 智trí 母mẫu 。 亦diệc 云vân 智Trí 度Độ 。 亦diệc 云vân 境cảnh 界giới 。 亦diệc 云vân 所sở 知tri 。 即tức 所sở 知tri 障chướng 亦diệc 名danh 爾nhĩ 焰diễm 。 以dĩ 經Kinh 云vân 令linh 過quá 爾nhĩ 焰diễm 海hải 故cố 。 疏sớ/sơ 但đãn 用dụng 所sở 知tri 一nhất 義nghĩa 。 即tức 論luận 中trung 第đệ 三tam 劫kiếp 過quá 生sanh 死tử 海hải 也dã 。 論luận 中trung 又hựu 云vân 入nhập 十Thập 地Địa 時thời 。 便tiện 能năng 永vĩnh 斷đoạn 。 由do 斯tư 十Thập 地Địa 說thuyết 斷đoạn 二nhị 愚ngu 。 及cập 彼bỉ 麁thô 重trọng 。 皆giai 取thủ 爾nhĩ 焰diễm 為vi 所sở 知tri 也dã 。 若nhược 據cứ 初sơ 云vân 到đáo 爾nhĩ 焰diễm 地địa 。 及cập 後hậu 結kết 云vân 以dĩ 爾nhĩ 焰diễm 智trí 。 得đắc 成thành 大đại 果quả 即tức 含hàm 餘dư 義nghĩa 。 今kim 取thủ 經kinh 意ý 但đãn 舉cử 一nhất 耳nhĩ 。 疏sớ/sơ 百bách 一nhất 十Thập 善Thiện 知tri 識thức 古cổ 有hữu 多đa 釋thích 者giả 。 略lược 敘tự 三tam 釋thích 。 初sơ 一nhất 即tức 上thượng 古cổ 釋thích 。 二nhị 賢hiền 首thủ 釋thích 先tiên 敘tự 後hậu 若nhược 依y 此thử 下hạ 刊# 定định 破phá 師sư 。 三tam 有hữu 云vân 下hạ 即tức 刊# 定định 記ký 釋thích 。 於ư 中trung 亦diệc 二nhị 。 先tiên 敘tự 彼bỉ 釋thích 。 後hậu 若nhược 爾nhĩ 下hạ 疏sớ/sơ 破phá 其kỳ 釋thích 。 明minh 其kỳ 立lập 義nghĩa 前tiền 後hậu 相tương 違vi 。 上thượng 皆giai 敘tự 昔tích 。 疏sớ/sơ 若nhược 會hội 通thông 下hạ 疏sớ/sơ 為vi 會hội 釋thích 。 總tổng 會hội 三tam 釋thích 從tùng 後hậu 倒đảo 會hội 。 二nhị 然nhiên 下hạ 復phục 云vân 下hạ 會hội 藏tạng 和hòa 尚thượng 意ý 。 取thủ 一nhất 百bách 一nhất 十thập 表biểu 法pháp 為vi 妙diệu 。 言ngôn 設thiết 有hữu 三tam 賢hiền 亦diệc 唯duy 具cụ 十thập 者giả 。 十Thập 地Địa 一nhất 一nhất 攝nhiếp 三tam 位vị 故cố 。 一nhất 位vị 尚thượng 得đắc 總tổng 攝nhiếp 於ư 十thập 。 況huống 三tam 賢hiền 望vọng 地địa 類loại 例lệ 相tương 似tự 攝nhiếp 之chi 善thiện 成thành 故cố 。 十Thập 地Địa 中trung 各các 修tu 一nhất 度độ 。 十thập 行hành 之chi 位vị 亦diệc 各các 一nhất 度độ 。 十thập 住trụ 之chi 位vị 初sơ 是thị 發phát 心tâm 。 後hậu 是thị 灌quán 頂đảnh 十Thập 地Địa 之chi 位vị 。 初sơ 證chứng 發phát 心tâm 後hậu 亦diệc 灌quán 頂đảnh 而nhi 受thọ 位vị 。 故cố 依y 開khai 等đẳng 覺giác 合hợp 信tín 屬thuộc 住trụ 。 若nhược 合hợp 等đẳng 覺giác 即tức 開khai 十thập 信tín 。 開khai 信tín 是thị 退thoái 開khai 等đẳng 覺giác 是thị 進tiến 要yếu 令linh 十thập 一nhất 成thành 百bách 一nhất 十thập 。 其kỳ 第đệ 一nhất 師sư 義nghĩa 設thiết 經kinh 來lai 未vị 盡tận 者giả 亦diệc 百bách 一nhất 十thập 。 疏sớ/sơ 界giới 城thành 即tức 。 十thập 八bát 界giới 者giả 。 十thập 八bát 界giới 是thị 生sanh 死tử 因nhân 相tương/tướng 故cố 。 晉tấn 經Kinh 云vân 三tam 界giới 。 三tam 界giới 為vi 城thành 郭quách 約ước 果quả 相tương/tướng 故cố 。 言ngôn 界giới 地địa 即tức 地địa 等đẳng 四tứ 界giới 者giả 。 俱câu 舍xá 云vân 。 大đại 種chủng 謂vị 四tứ 界giới 即tức 。 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 能năng 成thành 持trì 等đẳng 業nghiệp 堅kiên 濕thấp 煖noãn 動động 性tánh 故cố 。 及cập 六lục 處xứ 等đẳng 並tịnh 如như 二nhị 地địa 。 疏sớ/sơ 即tức 凡phàm 身thân 一nhất 生sanh 者giả 。 約ước 圓viên 融dung 說thuyết 。 亦diệc 解giải 行hành 一nhất 生sanh 約ước 行hành 布bố 說thuyết 。 故cố 千thiên 年niên 之chi 烏ô 下hạ 。 成thành 第đệ 一nhất 凡phàm 身thân 一nhất 生sanh 之chi 義nghĩa 。 依y 實thật 修tu 者giả 下hạ 。 通thông 伏phục 難nạn/nan 。 恐khủng 有hữu 問vấn 言ngôn 約ước 法pháp 圓viên 融dung 是thị 則tắc 可khả 爾nhĩ 。 豈khởi 得đắc 有hữu 凡phàm 身thân 一nhất 生sanh 。 而nhi 得đắc 成thành 辦biện 。 故cố 為vi 此thử 通thông 非phi 獨độc 善thiện 財tài 行hành 者giả 豈khởi 能năng 即tức 得đắc 。 餘dư 如như 發phát 心tâm 功công 德đức 品phẩm 。 三tam 入nhập 十thập 住trụ 者giả 此thử 中trung 十thập 句cú 文văn 有hữu 三tam 節tiết 。 初sơ 二nhị 總tổng 具cụ 行hành 位vị 。 後hậu 四tứ 亦diệc 通thông 。 中trung 間gian 四tứ 句cú 乃nãi 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 但đãn 攝nhiếp 三tam 賢hiền 。 以dĩ 三tam 是thị 智trí 慧tuệ 入nhập 法Pháp 界Giới 同đồng 住trụ 義nghĩa 故cố 。 四tứ 五ngũ 皆giai 行hành 故cố 六lục 是thị 願nguyện 故cố 。 二nhị 又hựu 上thượng 四tứ 下hạ 重trùng 以dĩ 此thử 四tứ 攝nhiếp 十Thập 地Địa 。 三tam 即tức 十Thập 地Địa 證chứng 智trí 證chứng 十thập 法Pháp 界Giới 故cố 。 四tứ 即tức 別biệt 地địa 行hành 故cố 。 五ngũ 即tức 稱xưng 理lý 具cụ 修tu 行hành 故cố 。 六lục 即tức 大đại 。 願nguyện 導đạo 諸chư 行hành 故cố 。 三tam 又hựu 上thượng 四tứ 下hạ 義nghĩa 含hàm 通thông 別biệt 者giả 。 別biệt 如như 初sơ 配phối 通thông 謂vị 位vị 故cố 。 疏sớ/sơ 文văn 有hữu 二nhị 百bách 二nhị 十thập 一nhất 句cú 。 下hạ 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 先tiên 總tổng 科khoa 。 後hậu 別biệt 釋thích 。 前tiền 中trung 總tổng 有hữu 四tứ 意ý 。 初sơ 明minh 通thông 發phát 三tam 心tâm 。 二nhị 且thả 分phân 為vi 二nhị 。 三tam 又hựu 前tiền 多đa 明minh 下hạ 依y 三tam 種chủng 發phát 心tâm 分phân 之chi 為vi 二nhị 。 四tứ 又hựu 前tiền 明minh 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 殊thù 勝thắng 功công 德đức 下hạ 。 約ước 高cao 廣quảng 分phần/phân 即tức 光quang 統thống 意ý 故cố 。 依y 之chi 釋thích 文văn 。 若nhược 順thuận 第đệ 三tam 意ý 則tắc 前tiền 段đoạn 但đãn 是thị 三tam 賢hiền 。 即tức 分phân 為vi 三tam 攝nhiếp 上thượng 十thập 二nhị 。 初sơ 三tam 段đoạn 十thập 住trụ 次thứ 五ngũ 十thập 行hành 。 後hậu 四tứ 十thập 向hướng 。 二nhị 意ý 皆giai 通thông 。 有hữu 宗tông 法Pháp 師sư 。 於ư 二nhị 百bách 二nhị 十thập 一nhất 喻dụ 皆giai 立lập 別biệt 名danh 。 亦diệc 不bất 分phân 判phán 亦diệc 無vô 別biệt 理lý 。 疏sớ/sơ 以dĩ 金kim 剛cang 智trí 。 終chung 成thành 菩Bồ 提Đề 故cố 者giả 。 既ký 始thỉ 從tùng 種chủng 性tánh 終chung 至chí 金kim 剛cang 菩Bồ 提Đề 之chi 智trí 。 竪thụ 配phối 理lý 明minh 。 初sơ 心tâm 頓đốn 具cụ 諸chư 位vị 功công 德đức 。 正chánh 順thuận 經kinh 宗tông 。 故cố 毘Tỳ 盧Lô 遮Già 那Na 品phẩm 云vân 。 一nhất 切thiết 功công 德đức 。 皆giai 在tại 最tối 初sơ 菩Bồ 提Đề 心tâm 中trung 。 住trụ 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 又hựu 後hậu 一nhất 百bách 三tam 句cú 自tự 在tại 德đức 中trung 。 若nhược 唯duy 配phối 十Thập 地Địa 亦diệc 可khả 束thúc 之chi 。 十thập 住trụ 為vi 初Sơ 地Địa 。 十thập 行hành 為vi 二nhị 地địa 。 十thập 向hướng 為vi 三tam 地địa 。 初sơ 二nhị 三tam 地địa 並tịnh 為vi 四tứ 地địa 。 四tứ 五ngũ 為vi 五ngũ 地địa 。 後hậu 五ngũ 依y 前tiền 如như 次thứ 判phán 之chi 。 亦diệc 順thuận 本bổn 文văn 恐khủng 繁phồn 不bất 配phối 其kỳ 中trung 行hành 相tương/tướng 。 疏sớ/sơ 其kỳ 間gian 梵Phạn 語ngữ 廣quảng 如như 音âm 義nghĩa 者giả 恐khủng 繁phồn 故cố 指chỉ 。 疏sớ/sơ 中trung 隨tùy 難nạn/nan 已dĩ 釋thích 其kỳ 二nhị 。 謂vị 毘tỳ 笈cấp 摩ma 婆bà 樓lâu 那na 餘dư 未vị 釋thích 者giả 。 今kim 當đương 具cụ 之chi 言ngôn 大đại 應ưng 伽già 者giả 。 應ưng 伽già 云vân 身thân 。 然nhiên 身thân 有hữu 四tứ 名danh 。 一nhất 曰viết 伽già 耶da 。 二nhị 曰viết 設thiết 理lý 羅la 。 三tam 曰viết 第đệ 訶ha 。 四tứ 曰viết 應ưng 伽già 。 然nhiên 應ưng 伽già 亦diệc 云vân 分phần/phân 謂vị 支chi 分phần/phân 也dã 。 次thứ 云vân 樹thụ 名danh 珊san 陀đà 那na 者giả 。 此thử 云vân 和hòa 合hợp 。 或hoặc 云vân 斷đoạn 續tục 。 謂vị 此thử 藥dược 能năng 令linh 已dĩ 斷đoạn 傷thương 者giả 再tái 續tục 和hòa 合hợp 也dã 。 次thứ 藥dược 名danh 阿a 藍lam 婆bà 者giả 。 此thử 云vân 藥dược 汁trấp 其kỳ 藥dược 出xuất 香hương 山sơn 及cập 雪Tuyết 山Sơn 中trung 。 天thiên 生sanh 在tại 於ư 石thạch 臼cữu 之chi 內nội 。 或hoặc 云vân 得đắc 喜hỷ 。 謂vị 得đắc 此thử 藥dược 。 生sanh 歡hoan 喜hỷ 故cố 。 四tứ 須Tu 彌Di 下hạ 四tứ 地địa 德đức 中trung 。 波ba 利lợi 質chất 多đa 羅la 樹thụ 。 波ba 利lợi 此thử 云vân 遍biến 也dã 。 亦diệc 曰viết 周chu 匝táp 質chất 多đa 羅la 。 此thử 云vân 間gian 錯thác 莊trang 嚴nghiêm 也dã 。 意ý 言ngôn 此thử 樹thụ 眾chúng 雜tạp 色sắc 華hoa 。 周chu 匝táp 嚴nghiêm 飾sức 。 或hoặc 曰viết 圓viên 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 。 次thứ 云vân 婆bà 師sư 迦ca 華hoa 。 具cụ 云vân 婆bà 利lợi 史sử 迦ca 。 言ngôn 婆bà 利lợi 史sử 者giả 此thử 云vân 雨vũ 也dã 。 迦ca 謂vị 迦ca 羅la 。 此thử 云vân 時thời 也dã 。 雨vũ 時thời 生sanh 故cố 。 瞻chiêm 蔔bặc 迦ca 華hoa 。 此thử 云vân 黃hoàng 色sắc 華hoa 。 其kỳ 華hoa 有hữu 香hương 氣khí 而nhi 形hình 似tự 梔# 子tử 華hoa 也dã 。 蘇tô 摩ma 那na 華hoa 。 此thử 云vân 悅duyệt 意ý 華hoa 。 其kỳ 華hoa 形hình 色sắc 俱câu 媚mị 令linh 見kiến 者giả 心tâm 悅duyệt 故cố 。 五ngũ 椰# 子tử 下hạ 明minh 五ngũ 地địa 德đức 。 藥dược 汁trấp 名danh 訶ha 宅trạch 迦ca 。 此thử 云vân 金kim 色sắc 水thủy 。 甚thậm 於ư 九cửu 轉chuyển 還hoàn 丹đan 之chi 力lực 也dã 。 迦ca 陵lăng 頻tần 伽già 鳥điểu 。 前tiền 已dĩ 釋thích 竟cánh 。 此thử 云vân 美mỹ 音âm 。 或hoặc 曰viết 妙diệu 聲thanh 。 此thử 鳥điểu 本bổn 出xuất 雪Tuyết 山Sơn 在tại 㲉xác 能năng 鳴minh 。 其kỳ 音âm 和hòa 雅nhã 。 聽thính 者giả 無vô 厭yếm 。 摩ma 訶ha 那na 伽già 。 此thử 云vân 大đại 龍long 。 亦diệc 云vân 大đại 象tượng 。 今kim 此thử 力lực 士sĩ 力lực 如như 龍long 象tượng 。 八bát 如như 人nhân 下hạ 八bát 地địa 德đức 中trung 摩ma 竭kiệt 魚ngư 者giả 。 此thử 云vân 大đại 體thể 也dã 。 謂vị 即tức 此thử 方phương 巨cự 鼇# 之chi 類loại 。 兩lưỡng 目mục 如như 日nhật 。 張trương 口khẩu 如như 暗ám 谷cốc 。 能năng 吞thôn 大đại 舟chu 。 凡phàm 出xuất 濆# 流lưu 即tức 如như 潮triều 上thượng 。 噏hấp 水thủy 如như 壑hác 。 高cao 下hạ 如như 山sơn 。 大đại 者giả 可khả 長trường/trưởng 二nhị 百bách 餘dư 里lý 。 安an 繕thiện 那na 青thanh 色sắc 藥dược 也dã 。

大Đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh 隨Tùy 疏Sớ/sơ 演Diễn 義Nghĩa 鈔Sao 卷quyển 第đệ 八bát 十thập 九cửu

Print Friendly, PDF & Email