成Thành 實Thật 論Luận
Quyển 12
訶Ha 梨Lê 跋Bạt 摩Ma 造Tạo 姚Diêu 秦Tần 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯Dịch

成Thành 實Thật 論Luận 卷quyển 第đệ 十thập 二nhị

訶ha 梨lê 跋bạt 摩ma 造tạo

姚Diêu 秦Tần 三tam 藏tạng 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯dịch

滅diệt 法pháp 心tâm 品phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 三tam 。

問vấn 曰viết 。 汝nhữ 先tiên 言ngôn 滅diệt 三tam 心tâm 名danh 滅Diệt 諦Đế 。 已dĩ 知tri 滅diệt 假giả 名danh 心tâm 因nhân 緣duyên 。 今kim 何hà 謂vị 法pháp 心tâm 云vân 何hà 當đương 滅diệt 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 實thật 五ngũ 陰ấm 心tâm 名danh 為vi 法pháp 心tâm 。 善thiện 修tu 空không 智trí 見kiến 五ngũ 陰ấm 空không 。 法pháp 心tâm 則tắc 滅diệt 。 問vấn 曰viết 。 行hành 者giả 觀quán 五ngũ 陰ấm 空không 。 謂vị 五ngũ 陰ấm 中trung 無vô 常thường 法pháp 定định 法pháp 不bất 壞hoại 法pháp 不bất 變biến 法pháp 我ngã 我ngã 所sở 法pháp 。 以dĩ 無vô 此thử 法pháp 故cố 言ngôn 其kỳ 空không 。 非phi 不bất 見kiến 五ngũ 陰ấm 。

答đáp 曰viết 。

行hành 者giả 亦diệc 不bất 見kiến 五ngũ 陰ấm 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 行hành 者giả 斷đoạn 有hữu 為vi 緣duyên 心tâm 。 得đắc 無vô 為vi 緣duyên 心tâm 。 是thị 故cố 行hành 者giả 。 不bất 見kiến 五ngũ 陰ấm 。 但đãn 見kiến 陰ấm 滅diệt 。 又hựu 若nhược 見kiến 五ngũ 陰ấm 則tắc 不bất 名danh 為vi 空không 。 以dĩ 陰ấm 不bất 空không 故cố 。 如như 是thị 空không 智trí 則tắc 不bất 具cụ 足túc 。 問vấn 曰viết 。 行hành 者giả 見kiến 色sắc 以dĩ 無vô 我ngã 故cố 空không 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 見kiến 此thử 。 色sắc 空không 乃nãi 至chí 見kiến 此thử 識thức 空không 。 當đương 知tri 。 非phi 無vô 色sắc 等đẳng 諸chư 陰ấm 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 如như 是thị 言ngôn 。 但đãn 非phi 清thanh 淨tịnh 。 如như 法Pháp 印ấn 經kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 見kiến 色sắc 等đẳng 無vô 常thường 敗bại 壞hoại 。 虛hư 誑cuống 厭yếm 離ly 之chi 相tướng 。 是thị 亦diệc 名danh 空không 。 但đãn 未vị 是thị 清thanh 淨tịnh 。 是thị 人nhân 於ư 後hậu 。 見kiến 五ngũ 陰ấm 滅diệt 。 是thị 觀quán 乃nãi 淨tịnh 。 故cố 知tri 見kiến 諸chư 陰ấm 滅diệt 。 問vấn 曰viết 。 以dĩ 有hữu 為vi 緣duyên 智trí 何hà 故cố 不bất 得đắc 清thanh 淨tịnh 。

答đáp 曰viết 。

行hành 者giả 或hoặc 時thời 起khởi 五ngũ 陰ấm 相tương/tướng 。 故cố 假giả 名danh 心tâm 還hoàn 生sanh 。 是thị 故cố 有hữu 為vi 緣duyên 心tâm 。 不bất 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 若nhược 證chứng 諸chư 陰ấm 滅diệt 。 則tắc 五ngũ 陰ấm 不bất 復phục 現hiện 前tiền 。 成thành 假giả 名danh 因nhân 緣duyên 滅diệt 故cố 。 假giả 名danh 想tưởng 則tắc 不bất 隨tùy 逐trục 。 譬thí 如như 有hữu 樹thụ 。 剪tiễn 伐phạt 焚phần 燒thiêu 灰hôi 炭thán 都đô 盡tận 。 樹thụ 想tưởng 乃nãi 滅diệt 不bất 復phục 隨tùy 逐trục 。 是thị 事sự 亦diệc 爾nhĩ 。 又hựu 佛Phật 語ngữ 羅la 陀đà 。 汝nhữ 破phá 裂liệt 散tán 壞hoại 眾chúng 生sanh 令linh 不bất 現hiện 在tại 。 又hựu 一nhất 經kinh 說thuyết 。 汝nhữ 羅la 陀đà 破phá 裂liệt 散tán 壞hoại 色sắc 乃nãi 至chí 識thức 令linh 不bất 現hiện 在tại 。 故cố 知tri 若nhược 壞hoại 眾chúng 生sanh 是thị 假giả 名danh 空không 。 若nhược 破phá 壞hoại 色sắc 是thị 名danh 法pháp 空không 。 又hựu 二nhị 種chủng 觀quán 。 空không 觀quán 無vô 我ngã 觀quán 。 空không 觀quán 者giả 不bất 見kiến 假giả 名danh 眾chúng 生sanh 。 如như 人nhân 見kiến 瓶bình 以dĩ 無vô 水thủy 故cố 空không 。 如như 是thị 見kiến 五ngũ 陰ấm 中trung 無vô 人nhân 故cố 空không 。 若nhược 不bất 見kiến 法pháp 是thị 名danh 無vô 我ngã 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 得đắc 無vô 我ngã 智trí 則tắc 正chánh 解giải 脫thoát 。 故cố 知tri 色sắc 性tánh 滅diệt 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 性tánh 滅diệt 。 是thị 名danh 無vô 我ngã 。 無vô 我ngã 即tức 是thị 無vô 性tánh 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 以dĩ 無vô 性tánh 名danh 無vô 我ngã 者giả 。 今kim 五ngũ 陰ấm 實thật 無vô 耶da 。

答đáp 曰viết 。

五ngũ 陰ấm 實thật 無vô 以dĩ 世thế 諦đế 故cố 有hữu 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 佛Phật 說thuyết 諸chư 行hành 盡tận 。 皆giai 如như 幻huyễn 如như 化hóa 。 以dĩ 世thế 諦đế 故cố 有hữu 非phi 實thật 有hữu 也dã 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 此thử 義nghĩa 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦đế 故cố 空không 。 非phi 世thế 諦đế 故cố 空không 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 者giả 。 所sở 謂vị 色sắc 空không 無vô 所sở 有hữu 。 乃nãi 至chí 識thức 空không 無vô 所sở 有hữu 。 是thị 故cố 若nhược 人nhân 。 觀quán 色sắc 等đẳng 法pháp 空không 。 是thị 名danh 見kiến 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 五ngũ 陰ấm 以dĩ 世thế 諦đế 故cố 有hữu 。 何hà 故cố 說thuyết 色sắc 等đẳng 法pháp 是thị 真Chân 諦Đế 耶da 。

答đáp 曰viết 。

為vì 眾chúng 生sanh 故cố 說thuyết 。 有hữu 人nhân 於ư 五ngũ 陰ấm 中trung 。 生sanh 真chân 實thật 想tưởng 。 為vi 是thị 故cố 說thuyết 。 五ngũ 陰ấm 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 空không 。 問vấn 曰viết 。 經kinh 中trung 不bất 說thuyết 有hữu 業nghiệp 有hữu 果quả 報báo 。 但đãn 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 耶da 。

答đáp 曰viết 。

此thử 因nhân 諸chư 法pháp 說thuyết 。 作tác 者giả 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 說thuyết 假giả 名danh 空không 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 諸chư 法pháp 但đãn 假giả 名danh 字tự 。 假giả 名danh 字tự 者giả 。 所sở 謂vị 無vô 明minh 。 因nhân 緣duyên 諸chư 行hành 乃nãi 至chí 老lão 死tử 。 諸chư 苦khổ 集tập 滅diệt 。 以dĩ 此thử 語ngữ 故cố 知tri 五ngũ 陰ấm 亦diệc 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 無vô 。 又hựu 大đại 空không 經kinh 中trung 說thuyết 。 若nhược 人nhân 言ngôn 此thử 老lão 死tử 。 某mỗ 老lão 死tử 若nhược 人nhân 說thuyết 身thân 即tức 是thị 神thần 。 若nhược 說thuyết 身thân 異dị 神thần 異dị 。 此thử 言ngôn 異dị 而nhi 義nghĩa 同đồng 。 若nhược 有hữu 此thử 見kiến 。 非phi 我ngã 弟đệ 子tử 。 非phi 梵Phạm 行hạnh 者giả 。 若nhược 遮già 某mỗ 老lão 死tử 則tắc 破phá 假giả 名danh 。 遮già 此thử 老lão 死tử 則tắc 破phá 五ngũ 陰ấm 。 又hựu 說thuyết 生sanh 緣duyên 老lão 死tử 。 名danh 為vi 中Trung 道Đạo 。 當đương 知tri 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 。 說thuyết 無vô 老lão 死tử 。 世thế 諦đế 故cố 說thuyết 。 生sanh 緣duyên 老lão 死tử 。 又hựu 如như 過quá 瓶bình 相tương/tướng 則tắc 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 無vô 瓶bình 。 如như 是thị 過quá 色sắc 等đẳng 法pháp 。 則tắc 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 無vô 色sắc 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 若nhược 法pháp 是thị 誑cuống 即tức 是thị 虛hư 妄vọng 。 若nhược 法pháp 非phi 誑cuống 即tức 名danh 為vi 實thật 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 皆giai 變biến 異dị 。 故cố 悉tất 名danh 為vi 誑cuống 。 誑cuống 故cố 虛hư 妄vọng 。 虛hư 妄vọng 故cố 非phi 真chân 實thật 有hữu 如như 偈kệ 說thuyết 。

世thế 間gian 虛hư 妄vọng 縛phược 。 狀trạng 如như 決quyết 定định 相tương/tướng 。

實thật 無vô 見kiến 似tự 有hữu 。 深thâm 觀quán 則tắc 皆giai 無vô 。

當đương 知tri 諸chư 陰ấm 亦diệc 空không 。 又hựu 見kiến 滅Diệt 諦Đế 故cố 說thuyết 名danh 得đắc 道Đạo 。 故cố 知tri 滅diệt 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 有hữu 非phi 諸chư 陰ấm 也dã 。 若nhược 諸chư 陰ấm 實thật 有hữu 。 行hành 者giả 亦diệc 應ưng 見kiến 而nhi 得đắc 道Đạo 。 而nhi 實thật 不bất 然nhiên 。 故cố 知tri 五ngũ 陰ấm 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 有hữu 。 又hựu 以dĩ 陰ấm 滅diệt 為vi 實thật 。 故cố 知tri 諸chư 陰ấm 非phi 實thật 。 不bất 可khả 言ngôn 諸chư 陰ấm 是thị 實thật 。 無vô 陰ấm 亦diệc 實thật 。 又hựu 所sở 有hữu 見kiến 法pháp 皆giai 以dĩ 癡si 故cố 。 如như 人nhân 眼nhãn 不bất 可khả 誑cuống 。 則tắc 不bất 見kiến 幻huyễn 。 如như 是thị 若nhược 無vô 愚ngu 癡si 則tắc 不bất 見kiến 諸chư 陰ấm 。 是thị 故cố 諸chư 陰ấm 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 有hữu 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 隨tùy 有hữu 我ngã 即tức 是thị 動động 處xứ 。 而nhi 陰ấm 中trung 有hữu 我ngã 。 如như 阿A 難Nan 說thuyết 。 因nhân 法pháp 成thành 我ngã 。 謂vị 因nhân 色sắc 陰ấm 乃nãi 至chí 識thức 陰ấm 。 又hựu 如như 諸chư 上thượng 座tọa 比Bỉ 丘Khâu 。 問vấn 差sai 摩ma 伽già 。 汝nhữ 說thuyết 何hà 事sự 為vi 我ngã 。 差sai 摩ma 伽già 言ngôn 。 我ngã 不bất 說thuyết 色sắc 是thị 我ngã 。 不bất 說thuyết 離ly 色sắc 是thị 我ngã 。 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 但đãn 於ư 五ngũ 陰ấm 中trung 。 我ngã 慢mạn 未vị 斷đoạn 。 此thử 經Kinh 意ý 以dĩ 學học 人nhân 或hoặc 時thời 散tán 亂loạn 念niệm 故cố 。 則tắc 起khởi 我ngã 慢mạn 。 若nhược 攝nhiếp 心tâm 念niệm 五ngũ 陰ấm 滅diệt 。 我ngã 慢mạn 即tức 滅diệt 。 如như 花hoa 非phi 但đãn 根căn 莖hành 枝chi 葉diệp 為vi 華hoa 。 亦diệc 不bất 離ly 此thử 為vi 華hoa 。 如như 是thị 非phi 色sắc 等đẳng 是thị 我ngã 。 亦diệc 不bất 離ly 色sắc 等đẳng 是thị 我ngã 。 如như 是thị 滅diệt 我ngã 因nhân 緣duyên 。 則tắc 我ngã 慢mạn 不bất 起khởi 。 故cố 知tri 諸chư 陰ấm 亦diệc 空không 。 又hựu 行hành 者giả 應ưng 滅diệt 一nhất 切thiết 相tướng 。 證chứng 於ư 無vô 相tướng 。 若nhược 實thật 有hữu 相tương/tướng 何hà 為vi 不bất 念niệm 。 非phi 如như 外ngoại 道đạo 離ly 於ư 色sắc 時thời 。 知tri 實thật 有hữu 色sắc 但đãn 不bất 憶ức 念niệm 。 行hành 者giả 要yếu 見kiến 色sắc 等đẳng 諸chư 陰ấm 滅diệt 盡tận 。 見kiến 滅diệt 盡tận 故cố 名danh 入nhập 無vô 相tướng 。 故cố 知tri 色sắc 等đẳng 。 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 又hựu 隨tùy 有hữu 五ngũ 陰ấm 則tắc 有hữu 我ngã 心tâm 。 當đương 知tri 無vô 五ngũ 陰ấm 故cố 我ngã 心tâm 則tắc 滅diệt 。 是thị 故cố 諸chư 陰ấm 皆giai 空không 。 又hựu 水thủy 沫mạt 經kinh 中trung 佛Phật 說thuyết 。 若nhược 人nhân 見kiến 水thủy 聚tụ 沫mạt 諦đế 觀quán 察sát 之chi 。 知tri 非phi 真chân 實thật 。 比Bỉ 丘Khâu 亦diệc 爾nhĩ 。 若nhược 正chánh 觀quán 色sắc 陰ấm 。 即tức 知tri 虛hư 誑cuống 無vô 牢lao 無vô 堅kiên 。 敗bại 壞hoại 之chi 相tướng 。 觀quán 受thọ 如như 泡bào 。 想tưởng 如như 野dã 馬mã 。 行hành 如như 芭ba 蕉tiêu 。 識thức 如như 幻huyễn 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 此thử 中trung 五ngũ 喻dụ 皆giai 示thị 空không 義nghĩa 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 眼nhãn 見kiến 水thủy 沫mạt 消tiêu 時thời 還hoàn 無vô 。 泡bào 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 。 故cố 知tri 諸chư 陰ấm 非phi 真chân 實thật 有hữu 。 又hựu 若nhược 佛Phật 弟đệ 子tử 。 深thâm 厭yếm 生sanh 死tử 。 皆giai 以dĩ 見kiến 法pháp 本bổn 來lai 不bất 生sanh 。 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 若nhược 見kiến 無vô 常thường 則tắc 但đãn 能năng 生sanh 敗bại 壞hoại 苦khổ 相tương/tướng 。 若nhược 見kiến 無vô 性tánh 無vô 餘dư 相tương/tướng 故cố 。 則tắc 能năng 具cụ 足túc 行hành 苦khổ 。 具cụ 此thử 三tam 苦khổ 。 名danh 得Đắc 解Giải 脫Thoát 。 當đương 知tri 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 皆giai 空không 。 又hựu 空không 是thị 解giải 脫thoát 門môn 。 此thử 空không 非phi 但đãn 是thị 眾chúng 生sanh 空không 。 亦diệc 有hữu 法pháp 空không 。 如như 說thuyết 眼nhãn 生sanh 時thời 。 無vô 所sở 從tùng 來lai 。 滅diệt 時thời 無vô 所sở 至chí 處xứ 。 則tắc 知tri 過quá 去khứ 未vị 來lai 眼nhãn 空không 。 現hiện 在tại 眼nhãn 亦diệc 以dĩ 四tứ 大đại 分phân 別biệt 故cố 空không 。 如như 佛Phật 說thuyết 眼nhãn 。 肉nhục 形hình 中trung 所sở 有hữu 堅kiên 依y 堅kiên 名danh 為vi 地địa 等đẳng 。 若nhược 得đắc 此thử 空không 則tắc 說thuyết 無vô 所sở 有hữu 。 又hựu 說thuyết 。 一nhất 切thiết 諸chư 行hành 。 斷đoạn 故cố 名danh 斷đoạn 性tánh 。 離ly 故cố 名danh 離ly 性tánh 。 滅diệt 故cố 名danh 滅diệt 性tánh 。 故cố 知tri 一nhất 切thiết 諸chư 行hành 皆giai 滅diệt 。 若nhược 實thật 有hữu 諸chư 行hành 則tắc 無vô 正Chánh 斷Đoạn 離ly 滅diệt 。 滅diệt 名danh 為vi 無vô 。 當đương 知tri 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 。 諸chư 行hành 皆giai 無vô 。 但đãn 以dĩ 世thế 諦đế 故cố 有hữu 諸chư 行hành 。

滅Diệt 盡Tận 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 四tứ

若nhược 緣duyên 泥Nê 洹Hoàn 是thị 名danh 空không 心tâm 。 問vấn 曰viết 。 泥Nê 洹Hoàn 無vô 法pháp 心tâm 何hà 所sở 緣duyên 。

答đáp 曰viết 。

是thị 心tâm 緣duyên 無vô 所sở 有hữu 。 是thị 事sự 先tiên 明minh 為vi 知tri 泥Nê 洹Hoàn 故cố 。 問vấn 曰viết 。 此thử 空không 心tâm 於ư 何hà 處xứ 滅diệt 。

答đáp 曰viết 。

二nhị 處xứ 滅diệt 。 一nhất 入nhập 無vô 心tâm 定định 中trung 滅diệt 。 二nhị 入nhập 無Vô 餘Dư 泥Nê 洹Hoàn 。 斷đoạn 相tương 續tục 時thời 滅diệt 。 所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 因nhân 緣duyên 滅diệt 故cố 此thử 心tâm 則tắc 滅diệt 。 無vô 心tâm 定định 中trung 以dĩ 緣duyên 滅diệt 故cố 滅diệt 。 斷đoạn 相tương 續tục 時thời 以dĩ 業nghiệp 盡tận 故cố 滅diệt 。 論luận 者giả 言ngôn 。 行hành 者giả 若nhược 能năng 。 滅diệt 此thử 三tam 心tâm 。 則tắc 諸chư 業nghiệp 煩phiền 惱não 。 永vĩnh 不bất 復phục 起khởi 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 不bất 起khởi 。

答đáp 曰viết 。

是thị 人nhân 具cụ 足túc 。 無vô 我ngã 故cố 業nghiệp 煩phiền 惱não 滅diệt 。 如như 燈đăng 煙yên 墨mặc 。 有hữu 所sở 依y 處xứ 則tắc 住trụ 。 無vô 依y 處xứ 則tắc 不bất 住trụ 也dã 。 如như 是thị 若nhược 有hữu 。 我ngã 心tâm 依y 處xứ 業nghiệp 煩phiền 惱não 則tắc 集tập 。 無vô 則tắc 不bất 集tập 。 又hựu 無vô 漏lậu 正chánh 見kiến 燒thiêu 盡tận 諸chư 相tướng 。 令linh 無vô 有hữu 餘dư 。 如như 劫kiếp 火hỏa 燒thiêu 。 地địa 等đẳng 無vô 餘dư 。 以dĩ 無vô 相tướng 故cố 。 諸chư 業nghiệp 煩phiền 惱não 。 則tắc 不bất 復phục 集tập 。 又hựu 有hữu 我ngã 心tâm 者giả 則tắc 業nghiệp 煩phiền 惱não 集tập 。 阿A 羅La 漢Hán 通thông 達đạt 空không 智trí 。 無vô 我ngã 心tâm 故cố 。 則tắc 不bất 復phục 集tập 。 問vấn 曰viết 。 是thị 人nhân 雖tuy 新tân 業nghiệp 不bất 集tập 。 以dĩ 故cố 業nghiệp 故cố 何hà 得đắc 不bất 生sanh 。

答đáp 曰viết 。

是thị 人nhân 以dĩ 正chánh 智trí 慧tuệ 壞hoại 此thử 業nghiệp 。 故cố 不bất 能năng 得đắc 報báo 。 如như 焦tiêu 種chủng 子tử 不bất 復phục 能năng 生sanh 。 又hựu 若nhược 無vô 愛ái 心tâm 則tắc 諸chư 業nghiệp 不bất 能năng 得đắc 報báo 。 如như 地địa 無vô 潤nhuận 則tắc 種chủng 不bất 生sanh 。 又hựu 此thử 行hành 者giả 於ư 諸chư 識thức 處xứ 悉tất 滅diệt 諸chư 相tướng 。 識thức 無vô 所sở 依y 故cố 無vô 生sanh 處xứ 。 如như 種chủng 無vô 依y 則tắc 不bất 得đắc 生sanh 。 又hựu 業nghiệp 煩phiền 惱não 具cụ 故cố 能năng 受thọ 身thân 。 不bất 具cụ 則tắc 滅diệt 。 是thị 人nhân 無vô 煩phiền 惱não 故cố 。 因nhân 緣duyên 不bất 具cụ 。 雖tuy 有hữu 諸chư 業nghiệp 不bất 能năng 受thọ 生sanh 。 又hựu 眾chúng 生sanh 以dĩ 煩phiền 惱não 故cố 受thọ 諸chư 趣thú 身thân 。 以dĩ 受thọ 身thân 故cố 。 諸chư 業nghiệp 於ư 中trung 能năng 與dữ 果quả 報báo 。 若nhược 無vô 煩phiền 惱não 。 則tắc 不bất 受thọ 身thân 。 不bất 受thọ 身thân 故cố 諸chư 業nghiệp 云vân 何hà 能năng 與dữ 果quả 報báo 。 如như 人nhân 負phụ 債trái 恃thị 勢thế 力lực 。 則tắc 債trái 主chủ 不bất 能năng 得đắc 便tiện 。 行hành 者giả 亦diệc 爾nhĩ 。 若nhược 不bất 在tại 生sanh 死tử 。 雖tuy 有hữu 諸chư 業nghiệp 不bất 能năng 與dữ 報báo 。 又hựu 如như 人nhân 被bị 縛phược 餘dư 人nhân 則tắc 能năng 隨tùy 意ý 毀hủy 辱nhục 。 如như 是thị 眾chúng 生sanh 。 為vi 煩phiền 惱não 所sở 縛phược 。 隨tùy 業nghiệp 多đa 少thiểu 皆giai 能năng 與dữ 報báo 。 得đắc 解giải 脫thoát 者giả 。 則tắc 不bất 能năng 得đắc 便tiện 。 又hựu 自tự 業nghiệp 能năng 與dữ 果quả 報báo 。 是thị 人nhân 行hành 空không 行hành 故cố 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 無vô 有hữu 自tự 相tướng 。 是thị 故cố 諸chư 業nghiệp 不bất 能năng 與dữ 報báo 。 如như 以dĩ 兒nhi 為vi 奴nô 則tắc 無vô 有hữu 財tài 分phần/phân 。 此thử 亦diệc 如như 是thị 。 又hựu 煩phiền 惱não 力lực 能năng 轉chuyển 諸chư 業nghiệp 。 煩phiền 惱não 勢thế 盡tận 則tắc 諸chư 業nghiệp 不bất 轉chuyển 。 如như 輪luân 雖tuy 在tại 動động 勢thế 盡tận 故cố 則tắc 不bất 復phục 轉chuyển 。 又hựu 煩phiền 惱não 力lực 能năng 變biến 諸chư 業nghiệp 。 如như 母mẫu 愛ái 子tử 。 血huyết 變biến 為vi 乳nhũ 。 愛ái 心tâm 滅diệt 故cố 則tắc 不bất 復phục 變biến 。 如như 是thị 煩phiền 惱não 。 力lực 故cố 業nghiệp 能năng 與dữ 報báo 。 離ly 則tắc 不bất 能năng 。 又hựu 是thị 人nhân 以dĩ 戒giới 定định 慧tuệ 等đẳng 。 功công 德đức 修tu 身thân 。 勢thế 力lực 大đại 故cố 諸chư 業nghiệp 。 不bất 能năng 得đắc 便tiện 。 是thị 故cố 雖tuy 有hữu 故cố 業nghiệp 不bất 能năng 與dữ 報báo 。 如như 是thị 此thử 人nhân 。 故cố 業nghiệp 現hiện 在tại 少thiểu 償thường 。 新tân 業nghiệp 不bất 造tạo 。 如như 火hỏa 燒thiêu 薪tân 薪tân 盡tận 則tắc 滅diệt 。 是thị 人nhân 亦diệc 爾nhĩ 。 以dĩ 不bất 受thọ 故cố 滅diệt 。 滅diệt 三tam 心tâm 故cố 於ư 一nhất 切thiết 諸chư 苦khổ 。 永vĩnh 得đắc 解giải 脫thoát 。 是thị 故cố 智trí 者giả 。 應ưng 滅diệt 三tam 心tâm 。

道Đạo 諦Đế 聚Tụ 定Định 論Luận 中Trung 定Định 因Nhân 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 五ngũ

論luận 者giả 言ngôn 。 今kim 論luận 道Đạo 諦Đế 。 道Đạo 諦Đế 者giả 。 謂vị 八bát 直trực 聖thánh 道Đạo 。 正chánh 見kiến 乃nãi 至chí 正chánh 定định 。 是thị 八Bát 聖Thánh 道Đạo 。 略lược 說thuyết 有hữu 二nhị 。 一nhất 名danh 三tam 昧muội 及cập 具cụ 。 二nhị 名danh 為vi 智trí 。 今kim 當đương 論luận 三tam 昧muội 。 問vấn 曰viết 。 三tam 昧muội 何hà 等đẳng 相tương/tướng 。

答đáp 曰viết 。

心tâm 住trụ 一nhất 處xứ 是thị 三tam 昧muội 相tương/tướng 。 問vấn 曰viết 。 是thị 心tâm 云vân 何hà 得đắc 住trụ 一nhất 處xứ 。

答đáp 曰viết 。

隨tùy 所sở 多đa 習tập 於ư 此thử 處xứ 住trụ 。 若nhược 不bất 多đa 習tập 則tắc 速tốc 捨xả 離ly 。 問vấn 曰viết 。 當đương 云vân 何hà 習tập 。

答đáp 曰viết 。

隨tùy 所sở 樂lạc 習tập 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 能năng 樂lạc 。

答đáp 曰viết 。

身thân 心tâm 麁thô 重trọng 名danh 苦khổ 。 以dĩ 猗ỷ 法pháp 除trừ 身thân 心tâm 麁thô 重trọng 相tương/tướng 則tắc 能năng 生sanh 樂nhạo/nhạc/lạc 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 生sanh 猗ỷ 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 歡hoan 喜hỷ 因nhân 緣duyên 故cố 身thân 心tâm 調điều 適thích 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 生sanh 喜hỷ 。

答đáp 曰viết 。

從tùng 念niệm 三Tam 寶Bảo 及cập 聞văn 法Pháp 等đẳng 心tâm 悅duyệt 故cố 生sanh 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 心tâm 悅duyệt 。

答đáp 曰viết 。

從tùng 清thanh 淨tịnh 持trì 戒giới 。 心tâm 不bất 悔hối 生sanh 。 問vấn 曰viết 。 已dĩ 說thuyết 三tam 昧muội 因nhân 。 今kim 三tam 昧muội 復phục 是thị 誰thùy 因nhân 。

答đáp 曰viết 。

是thị 如như 實thật 智trí 因nhân 。 如như 實thật 智trí 者giả 。 謂vị 空không 智trí 也dã 。 如như 說thuyết 行hành 者giả 。 如như 是thị 攝nhiếp 心tâm 清thanh 淨tịnh 心tâm 除trừ 蓋cái 心tâm 。 住trụ 心tâm 不bất 動động 心tâm 。 則tắc 能năng 如như 實thật 知tri 。 苦khổ 聖Thánh 諦Đế 集Tập 滅Diệt 道Đạo 聖Thánh 諦Đế 。 是thị 故cố 欲dục 得đắc 。 如như 實thật 智trí 者giả 。 當đương 勤cần 精tinh 進tấn 。 修tu 習tập 三tam 昧muội 。 散tán 心tâm 者giả 尚thượng 不bất 能năng 得đắc 。 世thế 間gian 經kinh 書thư 工công 巧xảo 等đẳng 利lợi 。 何hà 況huống 能năng 得đắc 。 出xuất 世thế 間gian 利lợi 。 故cố 知tri 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 出xuất 世thế 間gian 利lợi 。 皆giai 以dĩ 定định 心tâm 故cố 得đắc 。 又hựu 一nhất 切thiết 妙diệu 善thiện 皆giai 由do 正chánh 智trí 。 一nhất 切thiết 鄙bỉ 惡ác 皆giai 由do 邪tà 智trí 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 無vô 明minh 為vi 首thủ 。 無vô 慚tàm 愧quý 隨tùy 從tùng 起khởi 一nhất 切thiết 惡ác 。 以dĩ 明minh 為vi 首thủ 慚tàm 愧quý 隨tùy 從tùng 起khởi 一nhất 切thiết 善thiện 。 而nhi 三tam 昧muội 是thị 正chánh 智trí 慧tuệ 因nhân 。 故cố 知tri 一nhất 切thiết 妙diệu 善thiện 皆giai 因nhân 三tam 昧muội 。 是thị 故cố 當đương 勤cần 精tinh 進tấn 修tu 習tập 。

定Định 相Tương/tướng 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 六lục

問vấn 曰viết 。 汝nhữ 說thuyết 心tâm 住trụ 一nhất 處xứ 是thị 三tam 昧muội 相tương/tướng 。 三tam 昧muội 與dữ 心tâm 。 為vi 一nhất 為vi 異dị 。

答đáp 曰viết 。

三tam 昧muội 與dữ 心tâm 不bất 異dị 。 有hữu 人nhân 說thuyết 。 三tam 昧muội 與dữ 心tâm 異dị 。 心tâm 得đắc 三tam 昧muội 則tắc 住trụ 一nhất 處xứ 。 雖tuy 有hữu 此thử 言ngôn 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。 若nhược 心tâm 得đắc 三tam 昧muội 。 能năng 於ư 緣duyên 中trung 住trụ 者giả 。 是thị 三tam 昧muội 亦diệc 住trụ 緣duyên 中trung 。 亦diệc 應ưng 更cánh 因nhân 餘dư 三tam 昧muội 住trụ 。 如như 是thị 無vô 窮cùng 是thị 事sự 不bất 可khả 。 若nhược 是thị 三tam 昧muội 自tự 然nhiên 住trụ 者giả 。 心tâm 亦diệc 如như 是thị 。 不bất 應ưng 因nhân 三tam 昧muội 住trụ 。 是thị 故cố 若nhược 言ngôn 三tam 昧muội 異dị 心tâm 於ư 義nghĩa 無vô 益ích 。 又hựu 受thọ 想tưởng 等đẳng 。 諸chư 心tâm 數số 法pháp 。 亦diệc 於ư 緣duyên 中trung 住trụ 。 此thử 復phục 更cánh 因nhân 何hà 法pháp 故cố 住trụ 。 是thị 事sự 應ưng 說thuyết 。 若nhược 受thọ 想tưởng 等đẳng 各các 有hữu 三tam 昧muội 。 即tức 同đồng 先tiên 過quá 。 又hựu 經kinh 中trung 但đãn 說thuyết 一nhất 心tâm 是thị 三tam 昧muội 相tương/tướng 。 不bất 說thuyết 心tâm 得đắc 三tam 昧muội 故cố 住trụ 。 故cố 知tri 不bất 然nhiên 。 又hựu 言ngôn 一nhất 心tâm 則tắc 不bất 明minh 餘dư 法pháp 。 如như 先tiên 說thuyết 。 隨tùy 心tâm 樂lạc 處xứ 於ư 此thử 緣duyên 住trụ 。 當đương 知tri 心tâm 邊biên 無vô 別biệt 三tam 昧muội 。 隨tùy 心tâm 久cửu 住trụ 名danh 為vi 三tam 昧muội 。 問vấn 曰viết 。 是thị 三tam 昧muội 為vi 有hữu 漏lậu 。 為vi 無vô 漏lậu 。

答đáp 曰viết 。

三tam 昧muội 二nhị 種chủng 。 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 世thế 間gian 諸chư 禪thiền 。 定định 是thị 有hữu 漏lậu 。 入nhập 法pháp 位vị 時thời 諸chư 三tam 昧muội 名danh 無vô 漏lậu 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 是thị 時thời 名danh 為vi 。 如như 實thật 知tri 見kiến 。

爾nhĩ 時thời 二nhị 種chủng 亦diệc 名danh 三tam 昧muội 。 亦diệc 名danh 為vi 慧tuệ 。 攝nhiếp 心tâm 故cố 名danh 三tam 昧muội 。 如như 實thật 知tri 故cố 名danh 慧tuệ 。 攝nhiếp 心tâm 有hữu 三tam 種chủng 。 善thiện 不bất 善thiện 無vô 記ký 。 是thị 中trung 以dĩ 善thiện 攝nhiếp 心tâm 為vi 三tam 昧muội 。 非phi 不bất 善thiện 無vô 記ký 。 此thử 三tam 昧muội 亦diệc 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 是thị 解giải 脫thoát 因nhân 。 一nhất 非phi 解giải 脫thoát 因nhân 。 解giải 脫thoát 因nhân 者giả 名danh 為vi 定định 根căn 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 但đãn 無vô 漏lậu 定định 名danh 為vi 定định 根căn 。 是thị 語ngữ 不bất 然nhiên 。 若nhược 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 能năng 為vi 解giải 脫thoát 因nhân 者giả 。 皆giai 名danh 定định 根căn 。 是thị 三tam 昧muội 隨tùy 住trụ 緣duyên 故cố 分phân 別biệt 三tam 種chủng 。 小tiểu 大đại 無vô 量lượng 。 心tâm 少thiểu 時thời 住trụ 。 若nhược 見kiến 小tiểu 緣duyên 是thị 為vi 小tiểu 。 餘dư 二nhị 亦diệc 爾nhĩ 。 又hựu 隨tùy 時thời 故cố 有hữu 三tam 種chủng 相tương/tướng 。 制chế 相tương/tướng 發phát 相tương/tướng 捨xả 相tương/tướng 。 心tâm 退thoái 沒một 時thời 應ứng 用dụng 發phát 相tương/tướng 。 心tâm 掉trạo 動động 時thời 應ứng 用dụng 制chế 相tương/tướng 。 心tâm 調điều 適thích 時thời 應ứng 用dụng 捨xả 相tương/tướng 。 如như 金kim 師sư 治trị 金kim 或hoặc 炙chích 或hoặc 漬tí 或hoặc 時thời 捨xả 置trí 。 若nhược 常thường 炙chích 則tắc 消tiêu 。 常thường 漬tí 則tắc 生sanh 。 若nhược 常thường 捨xả 置trí 則tắc 不bất 調điều 柔nhu 。 行hành 者giả 心tâm 亦diệc 如như 是thị 。 若nhược 動động 不bất 制chế 則tắc 常thường 散tán 亂loạn 。 若nhược 沒một 不bất 發phát 則tắc 復phục 懈giải 怠đãi 。 若nhược 適thích 不bất 捨xả 則tắc 還hoàn 不bất 適thích 。 又hựu 如như 調điều 馬mã 。 若nhược 疾tật 則tắc 制chế 。 若nhược 遲trì 則tắc 策sách 。 若nhược 調điều 則tắc 捨xả 。 行hành 者giả 調điều 心tâm 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 又hựu 此thử 三tam 昧muội 。 有hữu 三tam 種chủng 方phương 便tiện 。 入nhập 定định 方phương 便tiện 。 住trụ 定định 方phương 便tiện 。 起khởi 定định 方phương 便tiện 。 如như 法Pháp 入nhập 定định 是thị 入nhập 定định 方phương 便tiện 。 在tại 定định 不bất 動động 是thị 住trụ 定định 方phương 便tiện 。 如như 法Pháp 起khởi 定định 是thị 起khởi 定định 方phương 便tiện 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 得đắc 此thử 。 三tam 種chủng 方phương 便tiện 。

答đáp 曰viết 。

行hành 者giả 取thủ 自tự 心tâm 相tương/tướng 。 如như 是thị 制chế 如như 是thị 發phát 如như 是thị 捨xả 。 則tắc 能năng 入nhập 定định 住trụ 。 出xuất 亦diệc 爾nhĩ 。 問vấn 曰viết 。 但đãn 直trực 取thủ 定định 何hà 用dụng 方phương 便tiện 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 不bất 生sanh 此thử 三tam 種chủng 方phương 便tiện 。 則tắc 有hữu 過quá 咎cữu 。 不bất 得đắc 隨tùy 意ý 。 欲dục 入nhập 則tắc 起khởi 。 欲dục 起khởi 還hoàn 入nhập 。 有hữu 此thử 等đẳng 過quá 。 又hựu 以dĩ 利lợi 為vi 損tổn 以dĩ 損tổn 為vi 利lợi 。 如như 見kiến 少thiểu 淨tịnh 色sắc 及cập 少thiểu 光quang 明minh 。 謂vị 得đắc 大đại 利lợi 。 若nhược 念niệm 無vô 常thường 苦khổ 空không 。 等đẳng 心tâm 不bất 得đắc 樂lạc 。 反phản 謂vị 為vi 損tổn 。 問vấn 曰viết 。 行hành 者giả 何hà 故cố 或hoặc 有hữu 得đắc 定định 或hoặc 不bất 得đắc 耶da 。

答đáp 曰viết 。

得đắc 定định 因nhân 緣duyên 有hữu 四tứ 。 一nhất 今kim 世thế 勤cần 習tập 。 二nhị 前tiền 身thân 有hữu 緣duyên 。 三tam 善thiện 取thủ 定định 相tương/tướng 。 四tứ 聞văn 隨tùy 定định 法pháp 。 又hựu 修tu 定định 四tứ 種chủng 。 一nhất 常thường 勤cần 習tập 而nhi 不bất 一nhất 心tâm 行hành 。 二nhị 一nhất 心tâm 行hành 而nhi 不bất 常thường 修tu 習tập 。 三tam 亦diệc 常thường 修tu 習tập 。 亦diệc 一nhất 心tâm 行hành 。 四tứ 不bất 常thường 習tập 不bất 一nhất 心tâm 行hành 。 又hựu 有hữu 四tứ 種chủng 。 有hữu 多đa 善thiện 少thiểu 慧tuệ 。 有hữu 少thiểu 善thiện 多đa 慧tuệ 。 有hữu 多đa 善thiện 多đa 慧tuệ 。 有hữu 少thiểu 善thiện 少thiểu 慧tuệ 。 於ư 此thử 中trung 第đệ 三tam 行hành 者giả 必tất 能năng 得đắc 定định 。 第đệ 四tứ 必tất 不bất 能năng 得đắc 。 第đệ 一nhất 第đệ 二nhị 若nhược 調điều 等đẳng 則tắc 得đắc 。

三Tam 三Tam 昧Muội 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 七thất

問vấn 曰viết 。 經kinh 中trung 說thuyết 三tam 三tam 昧muội 。 一nhất 分phần/phân 修tu 三tam 昧muội 。 共cộng 分phần/phân 修tu 三tam 昧muội 。 聖thánh 正chánh 三tam 昧muội 。 何hà 者giả 是thị 耶da 。

答đáp 曰viết 。

一nhất 分phần/phân 修tu 者giả 。 若nhược 修tu 定định 不bất 修tu 慧tuệ 。 或hoặc 修tu 慧tuệ 不bất 修tu 定định 。 共cộng 分phần/phân 修tu 者giả 。 若nhược 修tu 定định 亦diệc 修tu 慧tuệ 。 是thị 世thế 間gian 三tam 昧muội 。 在tại 煖noãn 等đẳng 法pháp 中trung 。 聖thánh 正chánh 三tam 昧muội 者giả 。 若nhược 入nhập 法pháp 位vị 能năng 證chứng 滅Diệt 諦Đế 。 則tắc 名danh 聖thánh 正chánh 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 如như 長trưởng 老lão 比Bỉ 丘Khâu 。 說thuyết 行hành 者giả 以dĩ 定định 修tu 心tâm 。 因nhân 慧tuệ 能năng 遮già 煩phiền 惱não 。 以dĩ 慧tuệ 修tu 心tâm 。 因nhân 定định 能năng 遮già 煩phiền 惱não 。 以dĩ 定định 慧tuệ 修tu 心tâm 因nhân 性tánh 得đắc 解giải 脫thoát 性tánh 。 謂vị 斷đoạn 性tánh 離ly 性tánh 滅diệt 性tánh 。 又hựu 若nhược 定định 慧tuệ 。 一nhất 時thời 具cụ 足túc 。 故cố 名danh 聖thánh 正chánh 。 如như 以dĩ 定định 慧tuệ 得đắc 解giải 脫thoát 。 名danh 俱câu 解giải 脫thoát 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 一nhất 分phần/phân 修tu 者giả 。 若nhược 因nhân 三tam 昧muội 能năng 見kiến 光quang 明minh 。 不bất 見kiến 諸chư 色sắc 。 若nhược 見kiến 諸chư 色sắc 。 不bất 見kiến 光quang 明minh 。 共cộng 分phần/phân 修tu 者giả 。 謂vị 能năng 見kiến 色sắc 亦diệc 見kiến 光quang 明minh 。 聖thánh 正chánh 者giả 。 謂vị 學học 無Vô 學Học 所sở 得đắc 三tam 昧muội 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

無vô 有hữu 經kinh 說thuyết 。 唯duy 見kiến 光quang 明minh 。 而nhi 不bất 見kiến 色sắc 。 經kinh 中trung 但đãn 說thuyết 我ngã 本bổn 曾tằng 見kiến 光quang 明minh 亦diệc 見kiến 諸chư 色sắc 。 今kim 失thất 光quang 明minh 。 亦diệc 不bất 見kiến 色sắc 。 又hựu 汝nhữ 應ưng 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 何hà 故cố 能năng 見kiến 光quang 明minh 而nhi 不bất 見kiến 色sắc 。 如như 是thị 等đẳng 故cố 汝nhữ 說thuyết 非phi 也dã 。 問vấn 曰viết 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 三tam 三tam 昧muội 。 空không 無vô 相tướng 無vô 願nguyện 。 是thị 三tam 三tam 昧muội 。 云vân 何hà 差sai 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 行hành 者giả 不bất 見kiến 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 不bất 見kiến 法pháp 。 是thị 名danh 為vi 空không 。 如như 是thị 空không 中trung 無vô 相tướng 可khả 取thủ 。 此thử 空không 即tức 是thị 無vô 相tướng 。 空không 中trung 無vô 所sở 願nguyện 求cầu 。 是thị 空không 即tức 名danh 無vô 願nguyện 。 是thị 故cố 此thử 三tam 一nhất 義nghĩa 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 故cố 說thuyết 三tam 。

答đáp 曰viết 。

是thị 空không 之chi 能năng 。 謂vị 應ưng 修tu 空không 。 修tu 空không 得đắc 利lợi 謂vị 不bất 見kiến 相tương/tướng 不bất 見kiến 相tướng 故cố 無vô 相tướng 。 無vô 相tướng 故cố 不bất 願nguyện 。 不bất 願nguyện 故cố 不bất 受thọ 身thân 。 不bất 受thọ 身thân 故cố 。 脫thoát 一nhất 切thiết 苦khổ 。 如như 是thị 等đẳng 利lợi 皆giai 以dĩ 修tu 空không 故cố 得đắc 。 是thị 故cố 說thuyết 三tam 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 若nhược 三tam 昧muội 以dĩ 空không 無vô 我ngã 行hành 。 是thị 名danh 為vi 空không 。 若nhược 行hành 無vô 常thường 苦khổ 因nhân 集tập 生sanh 緣duyên 道đạo 如như 行hành 出xuất 。 是thị 名danh 無vô 願nguyện 。 若nhược 行hành 滅diệt 正chánh 妙diệu 離ly 。 是thị 名danh 無vô 相tướng 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

汝nhữ 言ngôn 行hạnh 無vô 常thường 苦khổ 名danh 無vô 願nguyện 者giả 。 此thử 則tắc 不bất 然nhiên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 佛Phật 常thường 自tự 說thuyết 。 若nhược 無vô 常thường 即tức 是thị 苦khổ 。 若nhược 苦khổ 即tức 是thị 無vô 我ngã 。 知tri 無vô 我ngã 則tắc 不bất 復phục 願nguyện 。 故cố 知tri 亦diệc 以dĩ 空không 故cố 不bất 願nguyện 。 若nhược 說thuyết 行hành 因nhân 集tập 生sanh 緣duyên 名danh 無vô 願nguyện 者giả 。 此thử 或hoặc 可khả 爾nhĩ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 經kinh 中trung 說thuyết 。 見kiến 所sở 有hữu 生sanh 相tương/tướng 皆giai 是thị 滅diệt 相tương/tướng 。 則tắc 生sanh 厭yếm 離ly 。 又hựu 道đạo 中trung 不bất 應ưng 有hữu 無vô 願nguyện 行hành 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 願nguyện 是thị 愛ái 分phần/phân 。 如như 經kinh 說thuyết 上thượng 中trung 下hạ 願nguyện 。 道đạo 中trung 不bất 生sanh 貪tham 愛ái 。 是thị 故cố 不bất 應ưng 。 有hữu 無vô 願nguyện 行hành 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 五ngũ 陰ấm 滅diệt 故cố 名danh 滅diệt 。 當đương 知tri 隨tùy 無vô 五ngũ 陰ấm 。 是thị 名danh 為vi 空không 。 空không 即tức 是thị 滅diệt 。 是thị 中trung 無vô 願nguyện 以dĩ 愛ái 身thân 故cố 願nguyện 。 故cố 知tri 此thử 三tam 一nhất 義nghĩa 不bất 應ưng 差sai 別biệt 。 問vấn 曰viết 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 三tam 三tam 昧muội 。 空không 空không 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 無vô 相tướng 無vô 相tướng 。 何hà 者giả 是thị 耶da 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 空không 見kiến 五ngũ 陰ấm 空không 。 更cánh 以dĩ 一nhất 空không 能năng 空không 此thử 空không 。 是thị 名danh 空không 空không 。 以dĩ 無vô 願nguyện 厭yếm 患hoạn 五ngũ 陰ấm 。 更cánh 以dĩ 無vô 願nguyện 厭yếm 此thử 無vô 願nguyện 。 是thị 名danh 無vô 願nguyện 無vô 願nguyện 。 以dĩ 無vô 相tướng 見kiến 五ngũ 陰ấm 寂tịch 滅diệt 。 更cánh 以dĩ 無vô 相tướng 不bất 取thủ 無vô 相tướng 。 是thị 名danh 無vô 相tướng 無vô 相tướng 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 是thị 三tam 三tam 昧muội 名danh 有hữu 漏lậu 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

此thử 非phi 有hữu 漏lậu 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 是thị 時thời 無vô 漏lậu 能năng 使sử 故cố 。 又hựu 此thử 三tam 昧muội 。 於ư 空không 等đẳng 勝thắng 。 云vân 何hà 當đương 是thị 有hữu 漏lậu 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 空không 等đẳng 三tam 三tam 昧muội 。 實thật 是thị 智trí 慧tuệ 。 何hà 故cố 名danh 三tam 昧muội 耶da 。

答đáp 曰viết 。

諸chư 三tam 昧muội 差sai 別biệt 故cố 。 又hựu 三tam 昧muội 能năng 生sanh 。 如như 實thật 知tri 見kiến 。 故cố 名danh 三tam 昧muội 。 果quả 中trung 說thuyết 因nhân 故cố 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 是thị 空không 空không 等đẳng 三tam 三tam 昧muội 。 但đãn 無Vô 學Học 人nhân 得đắc 非phi 餘dư 人nhân 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

學học 人nhân 亦diệc 應ưng 得đắc 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 行hành 者giả 應ưng 證chứng 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 一nhất 切thiết 法pháp 滅diệt 。 是thị 故cố 學học 人nhân 。 亦diệc 應ưng 當đương 證chứng 無vô 漏lậu 法pháp 滅diệt 。

四Tứ 修Tu 定Định 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 八bát

有hữu 修tu 定định 為vi 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 。 有hữu 修tu 定định 為vi 知tri 見kiến 。 有hữu 修tu 定định 為vi 慧tuệ 分phân 別biệt 。 有hữu 修tu 定định 為vi 漏lậu 盡tận 。 若nhược 三tam 昧muội 能năng 得đắc 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 。 謂vị 第đệ 二nhị 禪thiền 等đẳng 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 佛Phật 說thuyết 第đệ 二nhị 禪thiền 。 謂vị 從tùng 三tam 昧muội 生sanh 喜hỷ 樂lạc 為vi 名danh 。 不bất 為vi 餘dư 法pháp 。 如như 入nhập 舍Xá 衛Vệ 城Thành 。 為vi 飯phạn 食thực 故cố 。 問vấn 曰viết 。 初sơ 禪thiền 亦diệc 有hữu 喜hỷ 樂lạc 。 何hà 故cố 不bất 說thuyết 有hữu 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 耶da 。

答đáp 曰viết 。

初sơ 禪thiền 雜tạp 諸chư 覺giác 觀quán 。 能năng 散tán 心tâm 故cố 不bất 說thuyết 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 。 問vấn 曰viết 。 第đệ 二nhị 禪thiền 亦diệc 有hữu 喜hỷ 等đẳng 能năng 亂loạn 心tâm 法pháp 。 何hà 故cố 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 。

答đáp 曰viết 。

先tiên 滅diệt 諸chư 覺giác 深thâm 攝nhiếp 心tâm 。 故cố 說thuyết 喜hỷ 等đẳng 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 但đãn 以dĩ 行hành 苦khổ 故cố 一nhất 切thiết 名danh 苦khổ 。 又hựu 初sơ 禪thiền 中trung 苦khổ 麁thô 。 二nhị 禪thiền 等đẳng 中trung 苦khổ 細tế 。 苦khổ 細tế 故cố 得đắc 名danh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 問vấn 曰viết 。 第đệ 二nhị 禪thiền 等đẳng 亦diệc 有hữu 後hậu 世thế 樂lạc 行hành 。 何hà 故cố 但đãn 說thuyết 為vi 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 。

答đáp 曰viết 。

如như 為vi 阿A 闍Xà 世Thế 王Vương 。 說thuyết 現hiện 在tại 沙Sa 門Môn 果quả 。 又hựu 以dĩ 近cận 故cố 說thuyết 。 又hựu 為vi 破phá 五ngũ 欲dục 樂lạc 故cố 。 說thuyết 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 。 若nhược 人nhân 貪tham 著trước 五ngũ 欲dục 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 。 不bất 得đắc 諸chư 禪thiền 。 為vi 是thị 故cố 說thuyết 。 汝nhữ 等đẳng 若nhược 能năng 。 離ly 五ngũ 欲dục 樂lạc 。 當đương 得đắc 勝thắng 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 。 又hựu 諸chư 佛Phật 不bất 讚tán 受thọ 後hậu 身thân 故cố 不bất 說thuyết 後hậu 樂nhạo/nhạc/lạc 。 又hựu 世thế 間gian 人nhân 。 言ngôn 在tại 家gia 人nhân 樂nhạo/nhạc/lạc 。 非phi 出xuất 家gia 人nhân 。 是thị 故cố 佛Phật 說thuyết 。 此thử 是thị 出xuất 家gia 人nhân 。 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 也dã 。 又hựu 是thị 四tứ 修tu 定định 皆giai 為vi 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 。 以dĩ 初sơ 受thọ 名danh 故cố 獨độc 說thuyết 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 是thị 四tứ 修tu 定định 能năng 成thành 種chủng 種chủng 利lợi 。 何hà 故cố 但đãn 說thuyết 此thử 四tứ 利lợi 耶da 。

答đáp 曰viết 。

利lợi 有hữu 二nhị 種chủng 。 世thế 間gian 利lợi 。 出xuất 世thế 間gian 利lợi 。 第đệ 二nhị 修tu 定định 為vi 世thế 間gian 利lợi 。 所sở 謂vị 知tri 見kiến 。 知tri 名danh 八bát 除trừ 入nhập 十thập 一nhất 切thiết 入nhập 等đẳng 利lợi 。 見kiến 名danh 五ngũ 神thần 通thông 等đẳng 利lợi 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 是thị 利lợi 眼nhãn 見kiến 故cố 名danh 為vi 見kiến 。 是thị 事sự 因nhân 取thủ 光quang 明minh 故cố 成thành 。 故cố 為vi 知tri 見kiến 。 說thuyết 光quang 明minh 相tướng 二nhị 。 是thị 出xuất 世thế 間gian 利lợi 。 以dĩ 慧tuệ 分phân 別biệt 五ngũ 陰ấm 。 名danh 慧tuệ 分phân 別biệt 。 故cố 經kinh 中trung 說thuyết 。 慧tuệ 分phân 別biệt 者giả 。 行hành 者giả 若nhược 生sanh 諸chư 受thọ 諸chư 覺giác 諸chư 想tưởng 。 皆giai 能năng 別biệt 知tri 。 別biệt 知tri 受thọ 者giả 謂vị 觸xúc 因nhân 緣duyên 受thọ 。 無vô 有hữu 受thọ 者giả 。 別biệt 知tri 覺giác 者giả 此thử 計kế 我ngã 覺giác 。 云vân 何hà 令linh 無vô 。 謂vị 分phân 別biệt 男nam 女nữ 。 等đẳng 假giả 名danh 想tưởng 。 破phá 此thử 想tưởng 故cố 則tắc 無vô 諸chư 覺giác 。 如như 經kinh 說thuyết 。 諸chư 覺giác 何hà 因nhân 。 所sở 謂vị 為vi 想tưởng 。 故cố 知tri 但đãn 破phá 想tưởng 故cố 則tắc 無vô 諸chư 覺giác 。 諸chư 覺giác 無vô 故cố 。 諸chư 受thọ 亦diệc 無vô 。 故cố 知tri 破phá 假giả 名danh 故cố 名danh 慧tuệ 分phân 別biệt 。 以dĩ 慧tuệ 分phân 別biệt 。 故cố 得đắc 漏lậu 盡tận 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 觀quán 五ngũ 陰ấm 生sanh 滅diệt 相tương/tướng 。 故cố 能năng 證chứng 陰ấm 滅diệt 。 故cố 知tri 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 出xuất 世thế 間gian 利lợi 。 皆giai 攝nhiếp 在tại 四tứ 中trung 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 第đệ 四tứ 禪thiền 中trung 。 能năng 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 無vô 礙ngại 道đạo 。 名danh 為vi 漏lậu 盡tận 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

是thị 中trung 無vô 有hữu 。 差sai 別biệt 因nhân 緣duyên 。 但đãn 第đệ 四tứ 禪thiền 中trung 。 無vô 礙ngại 道đạo 名danh 為vi 漏lậu 盡tận 非phi 餘dư 。 是thị 故cố 不bất 然nhiên 。 又hựu 修tu 定định 為vi 三tam 種chủng 利lợi 。 一nhất 為vi 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 。 二nhị 為vi 知tri 見kiến 。 三tam 為vi 斷đoạn 結kết 。 或hoặc 說thuyết 為vi 二nhị 。 如như 說thuyết 。 為vi 畢tất 竟cánh 盡tận 故cố 。 善thiện 清thanh 淨tịnh 故cố 。 生sanh 死tử 盡tận 故cố 。 分phần/phân 利lợi 種chủng 種chủng 性tánh 故cố 。 是thị 有hữu 眼nhãn 者giả 說thuyết 道Đạo 。 是thị 中trung 前tiền 三tam 說thuyết 斷đoạn 。 後hậu 一nhất 說thuyết 知tri 。 佛Phật 於ư 此thử 中trung 。 不bất 說thuyết 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 。

四tứ 無vô 量lượng 定định 品phẩm 第đệ 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 九cửu 。

慈từ 悲bi 喜hỷ 捨xả 。 慈từ 名danh 與dữ 瞋sân 相tương 違vi 善thiện 心tâm 。 如như 善Thiện 知Tri 識Thức 。 為vi 善Thiện 知Tri 識Thức 。 常thường 求cầu 利lợi 安an 。 行hành 者giả 亦diệc 爾nhĩ 。 為vì 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 常thường 求cầu 安an 樂lạc 。 是thị 故cố 此thử 人nhân 。 與dữ 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 為vi 善Thiện 知Tri 識Thức 。 問vấn 曰viết 。 何hà 謂vị 善Thiện 知Tri 識Thức 相tương/tướng 。

答đáp 曰viết 。

常thường 相tương/tướng 為vi 求cầu 今kim 世thế 後hậu 世thế 。 利lợi 益ích 安an 樂lạc 。 終chung 不bất 相tương 違vi 求cầu 無vô 益ích 事sự 。 行hành 者giả 亦diệc 爾nhĩ 。 但đãn 為vì 眾chúng 生sanh 。 求cầu 安an 樂lạc 事sự 。 不bất 求cầu 非phi 安an 樂lạc 事sự 。 悲bi 名danh 與dữ 惱não 相tương 違vi 慈từ 心tâm 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 亦diệc 為vì 眾chúng 生sanh 。 求cầu 安an 樂lạc 故cố 。 問vấn 曰viết 。 瞋sân 惱não 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

心tâm 中trung 生sanh 瞋sân 念niệm 。 欲dục 撾qua 打đả 害hại 此thử 眾chúng 生sanh 。 從tùng 瞋sân 起khởi 身thân 口khẩu 業nghiệp 。 則tắc 名danh 為vi 惱não 。 又hựu 瞋sân 為vi 惱não 因nhân 。 懷hoài 瞋sân 心tâm 者giả 必tất 能năng 行hành 惱não 。 喜hỷ 名danh 嫉tật 妬đố 相tương 違vi 慈từ 心tâm 。 妬đố 名danh 見kiến 他tha 好hảo/hiếu 事sự 心tâm 不bất 忍nhẫn 則tắc 生sanh 嫉tật 恚khuể 。 行hành 者giả 見kiến 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 得đắc 增tăng 益ích 事sự 。 生sanh 大đại 歡hoan 喜hỷ 。 如như 自tự 得đắc 利lợi 。 問vấn 曰viết 。 此thử 三tam 皆giai 是thị 慈từ 耶da 。

答đáp 曰viết 。

即tức 是thị 慈từ 心tâm 。 差sai 別biệt 三tam 種chủng 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 不bất 瞋sân 名danh 慈từ 有hữu 人nhân 雖tuy 能năng 不bất 瞋sân 而nhi 見kiến 苦khổ 眾chúng 生sanh 。 不bất 能năng 生sanh 悲bi 。 若nhược 能năng 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 中trung 。 深thâm 行hành 慈từ 心tâm 。 如như 人nhân 見kiến 子tử 遭tao 急cấp 苦khổ 惱não 。

爾nhĩ 時thời 慈từ 心tâm 轉chuyển 名danh 為vi 悲bi 。 或hoặc 有hữu 人nhân 於ư 他tha 苦khổ 中trung 。 能năng 生sanh 悲bi 心tâm 。 而nhi 不bất 能năng 於ư 他tha 。 增tăng 益ích 事sự 中trung 。 生sanh 歡hoan 喜hỷ 心tâm 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 有hữu 人nhân 見kiến 怨oán 賊tặc 苦khổ 尚thượng 或hoặc 生sanh 悲bi 。 見kiến 子tử 得đắc 勝thắng 己kỷ 事sự 而nhi 不bất 能năng 喜hỷ 。 行hành 者giả 見kiến 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 得đắc 增tăng 益ích 事sự 。 生sanh 歡hoan 喜hỷ 心tâm 。 如như 己kỷ 無vô 異dị 。 是thị 名danh 為vi 喜hỷ 。 故cố 知tri 慈từ 心tâm 差sai 別biệt 為vi 悲bi 喜hỷ 。 問vấn 曰viết 。 何hà 所sở 捨xả 故cố 名danh 捨xả 。

答đáp 曰viết 。

隨tùy 見kiến 怨oán 親thân 則tắc 慈từ 心tâm 不bất 等đẳng 。 於ư 親thân 則tắc 重trọng/trùng 於ư 中trung 不bất 如như 。 於ư 怨oán 轉chuyển 薄bạc 。 悲bi 喜hỷ 亦diệc 爾nhĩ 。 是thị 故cố 行hành 者giả 。 欲dục 令linh 心tâm 等đẳng 。 於ư 親thân 捨xả 親thân 於ư 怨oán 捨xả 怨oán 。 然nhiên 後hậu 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 慈từ 心tâm 平bình 等đẳng 。 悲bi 喜hỷ 亦diệc 爾nhĩ 。 故cố 經kinh 中trung 說thuyết 。 為vi 斷đoạn 憎tăng 愛ái 修tu 習tập 捨xả 心tâm 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 爾nhĩ 則tắc 無vô 別biệt 捨xả 心tâm 。 但đãn 以dĩ 心tâm 平bình 等đẳng 故cố 名danh 為vi 捨xả 。

答đáp 曰viết 。

我ngã 先tiên 說thuyết 慈từ 心tâm 差sai 別biệt 為vi 悲bi 喜hỷ 等đẳng 。 又hựu 慈từ 心tâm 以dĩ 下hạ 中trung 上thượng 法pháp 故cố 有hữu 三tam 種chủng 。 能năng 令linh 此thử 三tam 平bình 等đẳng 。 故cố 名danh 為vi 捨xả 。 如như 說thuyết 以dĩ 上thượng 慈từ 心tâm 修tu 習tập 二nhị 禪thiền 。 問vấn 曰viết 。 以dĩ 何hà 方phương 便tiện 。 得đắc 此thử 慈từ 心tâm 。

答đáp 曰viết 。

後hậu 當đương 說thuyết 瞋sân 恚khuể 過quá 患hoạn 。 知tri 此thử 過quá 患hoạn 已dĩ 。 常thường 修tu 慈từ 心tâm 。 又hựu 見kiến 慈từ 心tâm 利lợi 益ích 功công 德đức 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 慈từ 心tâm 者giả 。 臥ngọa 安an 覺giác 安an 。 不bất 見kiến 惡ác 夢mộng 。 天thiên 護hộ 人nhân 愛ái 。 不bất 毒độc 不bất 兵binh 。 水thủy 火hỏa 不bất 喪táng 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 。 從tùng 瞋sân 生sanh 業nghiệp 。 無vô 如như 之chi 何hà 。 聞văn 此thử 利lợi 益ích 故cố 能năng 修tu 習tập 。 又hựu 行hành 者giả 生sanh 念niệm 。 我ngã 起khởi 瞋sân 恚khuể 自tự 受thọ 果quả 報báo 。 非phi 餘dư 人nhân 受thọ 故cố 。 應ưng 不bất 瞋sân 而nhi 修tu 慈từ 心tâm 。 又hựu 行hành 者giả 思tư 量lượng 。 我ngã 以dĩ 少thiểu 惡ác 加gia 人nhân 則tắc 自tự 受thọ 多đa 惡ác 。 百bách 陪bồi 不bất 啻# 。 故cố 應ưng 離ly 惡ác 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 五ngũ 種chủng 除trừ 瞋sân 因nhân 緣duyên 。 常thường 當đương 憶ức 念niệm 。 又hựu 瞋sân 恚khuể 非phi 是thị 行hành 者giả 所sở 宜nghi 。 又hựu 當đương 念niệm 前tiền 人nhân 利lợi 益ích 善thiện 事sự 。 除trừ 捨xả 惡ác 事sự 則tắc 瞋sân 恚khuể 息tức 。 又hựu 當đương 觀quán 前tiền 人nhân 本bổn 末mạt 因nhân 緣duyên 。 此thử 人nhân 先tiên 世thế 。 或hoặc 為vi 我ngã 母mẫu 。 懷hoài 妊nhâm 生sanh 育dục 。 為vi 我ngã 勤cần 苦khổ 。 或hoặc 為vi 我ngã 父phụ 。 兄huynh 弟đệ 妻thê 子tử 。 云vân 何hà 當đương 瞋sân 。 又hựu 念niệm 。 來lai 世thế 或hoặc 當đương 為vi 我ngã 。 父phụ 母mẫu 兄huynh 弟đệ 。 或hoặc 作tác 羅La 漢Hán 緣Duyên 覺Giác 諸chư 佛Phật 。 云vân 何hà 可khả 瞋sân 。 又hựu 見kiến 惡ác 人nhân 以dĩ 行hành 惡ác 故cố 兩lưỡng 世thế 受thọ 苦khổ 。 是thị 故cố 不bất 瞋sân 。 又hựu 深thâm 觀quán 前tiền 人nhân 體thể 性tánh 善thiện 惡ác 。 若nhược 惡ác 人nhân 加gia 惡ác 何hà 故cố 生sanh 瞋sân 。 如như 火hỏa 燒thiêu 人nhân 不bất 應ưng 瞋sân 也dã 。 又hựu 見kiến 前tiền 人nhân 為vi 煩phiền 惱não 所sở 逼bức 。 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 猶do 如như 鬼quỷ 著trước 何hà 為vi 生sanh 瞋sân 。 又hựu 隨tùy 以dĩ 何hà 因nhân 緣duyên 。 修tu 習tập 忍nhẫn 辱nhục 。 應ưng 念niệm 此thử 法pháp 則tắc 瞋sân 恚khuể 息tức 慈từ 心tâm 增tăng 長trưởng 。 忍nhẫn 功công 德đức 者giả 。 謂vị 行hành 者giả 生sanh 念niệm 。 我ngã 若nhược 瞋sân 他tha 即tức 為vi 凡phàm 鄙bỉ 。 與dữ 彼bỉ 無vô 異dị 。 是thị 故cố 應ưng 忍nhẫn 。 如như 佛Phật 說thuyết 偈kệ 。 譬thí 如như 調điều 象tượng 能năng 堪kham 刀đao 箭tiễn 。 我ngã 亦diệc 如như 是thị 。 能năng 忍nhẫn 諸chư 惡ác 。 又hựu 偈kệ 說thuyết 惡ác 口khẩu 罵mạ 詈lị 。 毀hủy 辱nhục 瞋sân 恚khuể 。 小tiểu 人nhân 不bất 堪kham 。 如như 石thạch 雨vũ 鳥điểu 。 惡ác 口khẩu 罵mạ 詈lị 。 毀hủy 辱nhục 瞋sân 恚khuể 。 大đại 人nhân 堪kham 受thọ 。 如như 花hoa 雨vũ 象tượng 。 是thị 故cố 應ưng 忍nhẫn 。 又hựu 以dĩ 此thử 惡ác 事sự 迴hồi 為vi 功công 德đức 。 以dĩ 從tùng 諸chư 惡ác 成thành 功công 德đức 故cố 。 又hựu 行hành 者giả 知tri 此thử 眾chúng 生sanh 。 愚ngu 癡si 無vô 識thức 。 猶do 如như 嬰anh 兒nhi 。 不bất 應ưng 瞋sân 也dã 。 以dĩ 此thử 方phương 便tiện 。 能năng 修tu 慈từ 心tâm 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 修tu 悲bi 。

答đáp 曰viết 。

行hành 者giả 見kiến 諸chư 眾chúng 生sanh 。 樂lạc 少thiểu 苦khổ 多đa 。 故cố 生sanh 悲bi 心tâm 。 我ngã 當đương 云vân 何hà 。 於ư 苦khổ 眾chúng 生sanh 。 更cánh 加gia 諸chư 苦khổ 。 又hựu 見kiến 眾chúng 生sanh 。 深thâm 貪tham 著trước 樂nhạo/nhạc/lạc 。 則tắc 生sanh 念niệm 言ngôn 。 我ngã 今kim 云vân 何hà 。 斷đoạn 他tha 所sở 願nguyện 。 故cố 生sanh 悲bi 心tâm 。 又hựu 見kiến 苦khổ 眾chúng 生sanh 。 以dĩ 現hiện 苦khổ 故cố 苦khổ 。 見kiến 樂nhạo/nhạc/lạc 眾chúng 生sanh 以dĩ 無vô 常thường 故cố 苦khổ 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 有hữu 苦khổ 分phần/phân 。 或hoặc 早tảo 或hoặc 晚vãn 。 無vô 得đắc 脫thoát 者giả 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 故cố 生sanh 悲bi 心tâm 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 修tu 喜hỷ 。

答đáp 曰viết 。

行hành 者giả 見kiến 嫉tật 他tha 利lợi 者giả 是thị 凡phàm 鄙bỉ 相tương/tướng 。 是thị 故cố 修tu 喜hỷ 。 作tác 如như 是thị 念niệm 。 我ngã 應ưng 與dữ 眾chúng 生sanh 樂nhạo/nhạc/lạc 。 他tha 今kim 自tự 得đắc 則tắc 是thị 助trợ 我ngã 。 故cố 應ưng 生sanh 喜hỷ 。 又hựu 見kiến 此thử 嫉tật 妬đố 空không 無vô 所sở 益ích 。 不bất 能năng 損tổn 他tha 。 但đãn 反phản 自tự 害hại 。 又hựu 如như 經kinh 說thuyết 嫉tật 妬đố 之chi 過quá 。 欲dục 離ly 此thử 過quá 故cố 生sanh 歡hoan 喜hỷ 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 行hành 捨xả 。

答đáp 曰viết 。

見kiến 不bất 等đẳng 心tâm 過quá 欲dục 令linh 心tâm 等đẳng 。 是thị 故cố 行hành 捨xả 。 又hựu 行hành 者giả 見kiến 貪tham 恚khuể 心tâm 過quá 。 故cố 修tu 行hành 捨xả 。 問vấn 曰viết 。 是thị 無vô 量lượng 心tâm 在tại 何hà 地địa 中trung 。

答đáp 曰viết 。

皆giai 在tại 三tam 界giới 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 從tùng 三tam 禪thiền 以dĩ 上thượng 無vô 喜hỷ 根căn 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

我ngã 不bất 說thuyết 喜hỷ 心tâm 是thị 喜hỷ 根căn 性tánh 。 但đãn 為vi 利lợi 他tha 心tâm 喜hỷ 不bất 濁trược 故cố 名danh 為vi 喜hỷ 。 是thị 四tứ 無vô 量lượng 皆giai 是thị 慧tuệ 性tánh 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 於ư 無vô 色sắc 界giới 。 有hữu 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 以dĩ 色sắc 相tướng 故cố 分phân 別biệt 眾chúng 生sanh 。 彼bỉ 中trung 壞hoại 裂liệt 色sắc 相tướng 。 云vân 何hà 當đương 有hữu 。

答đáp 曰viết 。

無vô 色sắc 眾chúng 生sanh 亦diệc 可khả 分phân 別biệt 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 當đương 作tác 有hữu 色sắc 及cập 無vô 色sắc 等đẳng 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 修tu 慈từ 極cực 遠viễn 得đắc 遍biến 淨tịnh 報báo 。 修tu 悲bi 極cực 遠viễn 得đắc 空không 處xứ 報báo 。 修tu 喜hỷ 極cực 遠viễn 得đắc 識thức 處xứ 報báo 。 修tu 捨xả 極cực 遠viễn 得đắc 無vô 所sở 有hữu 處xứ 報báo 。 故cố 知tri 無vô 色sắc 中trung 。 亦diệc 有hữu 無vô 量lượng 。 問vấn 曰viết 。 一nhất 一nhất 地địa 中trung 有hữu 一nhất 無vô 量lượng 心tâm 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 無vô 耶da 。

答đáp 曰viết 。

一nhất 切thiết 處xứ 有hữu 一nhất 切thiết 。 但đãn 修tu 上thượng 慈từ 故cố 生sanh 遍biến 淨tịnh 處xứ 。 以dĩ 諸chư 業nghiệp 生sanh 相tương 似tự 果quả 報báo 故cố 。 謂vị 求cầu 樂nhạo/nhạc/lạc 眾chúng 生sanh 者giả 還hoàn 得đắc 樂lạc 報báo 。 悲bi 亦diệc 如như 是thị 。 由do 有hữu 身thân 故cố 多đa 集tập 諸chư 苦khổ 。 虛hư 空không 中trung 無vô 色sắc 。 故cố 識thức 處xứ 心tâm 於ư 緣duyên 中trung 深thâm 樂nhạo/nhạc/lạc 住trụ 。 故cố 捨xả 極cực 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 者giả 。 行hành 者giả 為vi 想tưởng 所sở 疲bì 惓# 故cố 。 入nhập 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 亦diệc 無vô 量lượng 。 但đãn 以dĩ 細tế 微vi 不bất 了liễu 故cố 不bất 說thuyết 。 又hựu 一nhất 切thiết 處xứ 。 有hữu 一nhất 切thiết 隨tùy 多đa 故cố 說thuyết 。 遍biến 淨tịnh 中trung 慈từ 最tối 上thượng 故cố 如như 是thị 等đẳng 。 又hựu 諸chư 禪thiền 定định 中trung 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 受thọ 果quả 報báo 勝thắng 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 緣duyên 故cố 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 是thị 四tứ 無vô 量lượng 但đãn 緣duyên 。 欲dục 界giới 眾chúng 生sanh 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

何hà 故cố 不bất 緣duyên 餘dư 眾chúng 生sanh 耶da 。 應ưng 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 佛Phật 於ư 無vô 量lượng 經kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 慈từ 心tâm 普phổ 覆phú 四tứ 方phương 上thượng 下hạ 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 色Sắc 無vô 色sắc 界giới 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 有hữu 無vô 常thường 。 敗bại 壞hoại 墮đọa 諸chư 惡ác 趣thú 。 何hà 故cố 不bất 緣duyên 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 但đãn 生sanh 欲dục 界giới 行hành 者giả 能năng 現hiện 入nhập 無vô 量lượng 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

一nhất 切thiết 處xứ 生sanh 皆giai 能năng 現hiện 入nhập 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 彼bỉ 中trung 生sanh 亦diệc 能năng 現hiện 入nhập 。 則tắc 福phước 不bất 應ưng 盡tận 。 常thường 生sanh 彼bỉ 中trung 。

答đáp 曰viết 。

如như 彼bỉ 中trung 亦diệc 現hiện 入nhập 禪thiền 等đẳng 。 諸chư 餘dư 善thiện 法Pháp 。 而nhi 亦diệc 有hữu 退thoái 沒một 。 慈từ 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 有hữu 此thử 理lý 何hà 不bất 速tốc 退thoái 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 如như 是thị 業nghiệp 。 雖tuy 有hữu 退thoái 因nhân 緣duyên 而nhi 不bất 速tốc 退thoái 。 如như 欲dục 天thiên 等đẳng 。 雖tuy 有hữu 善thiện 業nghiệp 亦diệc 生sanh 惡ác 道đạo 。 是thị 事sự 亦diệc 爾nhĩ 。 問vấn 曰viết 。 行hành 慈từ 三tam 昧muội 者giả 。 何hà 故cố 兵binh 刃nhận 水thủy 火hỏa 不bất 能năng 害hại 耶da 。

答đáp 曰viết 。

是thị 善thiện 福phước 深thâm 厚hậu 諸chư 惡ác 不bất 加gia 。 亦diệc 為vi 諸chư 天thiên 所sở 守thủ 護hộ 故cố 。 問vấn 曰viết 。 經kinh 說thuyết 與dữ 慈từ 俱câu 修tu 覺giác 意ý 。 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 云vân 何hà 俱câu 修tu 。

答đáp 曰viết 。

是thị 慈từ 與dữ 覺giác 意ý 相tương 順thuận 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 若nhược 人nhân 一nhất 心tâm 聽thính 法Pháp 。 則tắc 能năng 斷đoạn 五ngũ 蓋cái 。 修tu 七Thất 覺Giác 意Ý 不bất 可khả 聽thính 法Pháp 。 亦diệc 修tu 覺giác 意ý 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 汝nhữ 等đẳng 比Bỉ 丘Khâu 。 修tu 習tập 慈từ 心tâm 。 我ngã 保bảo 汝nhữ 得đắc 阿A 那Na 含Hàm 果Quả 。 慈từ 心tâm 雖tuy 不bất 斷đoạn 結kết 。 先tiên 以dĩ 慈từ 心tâm 集tập 諸chư 福phước 德đức 智trí 慧tuệ 利lợi 。 故cố 得đắc 聖thánh 道Đạo 慧tuệ 。 能năng 斷đoạn 諸chư 結kết 故cố 。 說thuyết 修tu 慈từ 得đắc 阿A 那Na 含Hàm 。 與dữ 慈từ 修tu 覺giác 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 問vấn 曰viết 。 阿A 羅La 漢Hán 斷đoạn 眾chúng 生sanh 想tưởng 。 云vân 何hà 行hành 無vô 量lượng 心tâm 。

答đáp 曰viết 。

阿A 羅La 漢Hán 雖tuy 入nhập 慈từ 心tâm 。 不bất 能năng 集tập 成thành 慈từ 業nghiệp 。 以dĩ 不bất 受thọ 生sanh 故cố 。 問vấn 曰viết 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 大đại 悲bi 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 有hữu 如như 是thị 不bất 思tư 議nghị 智trí 。 雖tuy 知tri 諸chư 法pháp 畢tất 竟cánh 空không 。 而nhi 能năng 行hành 大đại 悲bi 深thâm 。 於ư 凡phàm 夫phu 但đãn 不bất 得đắc 定định 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 。 問vấn 曰viết 。 悲bi 與dữ 大đại 悲bi 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

悲bi 名danh 但đãn 心tâm 憐lân 愍mẫn 。 能năng 成thành 辦biện 事sự 故cố 名danh 大đại 悲bi 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 菩Bồ 薩Tát 見kiến 眾chúng 生sanh 苦khổ 。 為vi 盡tận 此thử 苦khổ 。 勤cần 修tu 精tinh 進tấn 。 又hựu 於ư 無vô 量lượng 劫kiếp 。 修tu 習tập 所sở 成thành 。 故cố 名danh 大đại 悲bi 。 又hựu 以dĩ 智trí 眼nhãn 見kiến 眾chúng 生sanh 苦khổ 。 決quyết 定định 發phát 心tâm 要yếu 當đương 除trừ 滅diệt 。 故cố 名danh 大đại 悲bi 。 又hựu 多đa 所sở 利lợi 益ích 。 故cố 名danh 大đại 悲bi 。 亦diệc 無vô 障chướng 礙ngại 。 故cố 名danh 大đại 悲bi 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 悲bi 心tâm 或hoặc 念niệm 他tha 惡ác 故cố 生sanh 障chướng 礙ngại 。 大đại 悲bi 於ư 種chủng 種chủng 深thâm 惡ác 。 通thông 達đạt 無vô 礙ngại 。 又hựu 悲bi 心tâm 或hoặc 有hữu 厚hậu 薄bạc 不bất 等đẳng 。 一nhất 切thiết 平bình 等đẳng 故cố 名danh 大đại 悲bi 。 又hựu 自tự 捨xả 己kỷ 利lợi 但đãn 求cầu 利lợi 他tha 。 故cố 名danh 大đại 悲bi 。 悲bi 不bất 如như 是thị 。 是thị 名danh 差sai 別biệt 。 如như 是thị 慈từ 等đẳng 於ư 佛Phật 皆giai 名danh 為vi 大đại 。 但đãn 以dĩ 悲bi 能năng 救cứu 苦khổ 。 是thị 故cố 獨độc 說thuyết 。

五Ngũ 聖Thánh 枝Chi 三Tam 昧Muội 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 六lục 十thập

經kinh 中trung 說thuyết 五ngũ 聖thánh 枝chi 三tam 昧muội 。 謂vị 喜hỷ 樂lạc 清thanh 淨tịnh 心tâm 明minh 相tướng 觀quán 相tương/tướng 。 喜hỷ 是thị 初sơ 禪thiền 二nhị 禪thiền 喜hỷ 相tương/tướng 同đồng 故cố 名danh 為vi 一nhất 枝chi 。 第đệ 三tam 禪thiền 以dĩ 離ly 喜hỷ 樂lạc 別biệt 為vi 一nhất 枝chi 。 第đệ 四tứ 禪thiền 中trung 。 清thanh 淨tịnh 心tâm 名danh 第đệ 三tam 枝chi 。 依y 此thử 三tam 枝chi 能năng 生sanh 明minh 相tướng 觀quán 相tương/tướng 。 是thị 明minh 相tướng 與dữ 觀quán 相tương/tướng 為vi 因nhân 。 能năng 壞hoại 裂liệt 五ngũ 陰ấm 。 觀quán 五ngũ 陰ấm 空không 故cố 名danh 觀quán 相tương/tướng 。 能năng 至chí 泥Nê 洹Hoàn 故cố 名danh 為vi 聖thánh 。 問vấn 曰viết 。 經kinh 中trung 說thuyết 聖thánh 。 五ngũ 智trí 三tam 昧muội 。 何hà 者giả 是thị 耶da 。

答đáp 曰viết 。

佛Phật 自tự 說thuyết 。 行hành 者giả 作tác 是thị 念niệm 。 我ngã 此thử 三tam 昧muội 聖thánh 清thanh 淨tịnh 。 是thị 名danh 初sơ 智trí 。 此thử 三tam 昧muội 非phi 凡phàm 夫phu 所sở 近cận 。 是thị 智trí 者giả 所sở 讚tán 是thị 第đệ 二nhị 智trí 。 此thử 三tam 昧muội 寂tịch 滅diệt 妙diệu 離ly 故cố 得đắc 。 是thị 第đệ 三tam 智trí 。 此thử 三tam 昧muội 現hiện 在tại 樂nhạo/nhạc/lạc 後hậu 得đắc 樂lạc 報báo 。 是thị 第đệ 四Tứ 智Trí 。 此thử 三tam 昧muội 我ngã 一nhất 心tâm 入nhập 一nhất 心tâm 出xuất 。 是thị 第đệ 五ngũ 智trí 。 佛Phật 示thị 定định 中trung 亦diệc 有hữu 智trí 慧tuệ 。 非phi 但đãn 繫hệ 心tâm 。 行hành 者giả 修tu 習tập 定định 時thời 若nhược 生sanh 煩phiền 惱não 。 於ư 中trung 生sanh 智trí 除trừ 此thử 煩phiền 惱não 。 欲dục 令linh 三tam 昧muội 為vi 聖thánh 清thanh 淨tịnh 。 是thị 名danh 初sơ 智trí 。 聖thánh 清thanh 淨tịnh 者giả 。 謂vị 非phi 凡phàm 夫phu 所sở 近cận 。 是thị 智trí 者giả 所sở 讚tán 。 非phi 凡phàm 夫phu 者giả 。 謂vị 諸chư 聖thánh 人nhân 以dĩ 得đắc 智trí 故cố 。 不bất 名danh 凡phàm 夫phu 。 此thử 智trí 能năng 破phá 假giả 名danh 。 是thị 第đệ 二nhị 智trí 。 薄bạc 諸chư 煩phiền 惱não 。 貪tham 等đẳng 煩phiền 惱não 滅diệt 。 故cố 名danh 寂tịch 滅diệt 。 寂tịch 滅diệt 故cố 妙diệu 。 離ly 諸chư 煩phiền 惱não 故cố 。 得đắc 名danh 為vi 離ly 。 得đắc 此thử 皆giai 是thị 離ly 欲dục 道đạo 。 是thị 第đệ 三tam 智trí 。 隨tùy 證chứng 煩phiền 惱não 斷đoạn 。 得đắc 安an 隱ẩn 寂tịch 滅diệt 。 離ly 熱nhiệt 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 名danh 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 後hậu 樂nhạo/nhạc/lạc 。 現hiện 樂nhạo/nhạc/lạc 名danh 離ly 煩phiền 惱não 樂nhạo/nhạc/lạc 。 後hậu 樂nhạo/nhạc/lạc 謂vị 泥Nê 洹Hoàn 樂nhạo/nhạc/lạc 。 是thị 第đệ 四Tứ 智Trí 。 行hành 者giả 常thường 行hành 無vô 相tướng 心tâm 。 故cố 常thường 一nhất 心tâm 出xuất 入nhập 。 是thị 第đệ 五ngũ 智trí 。 是thị 故cố 若nhược 未vị 生sanh 此thử 第đệ 五ngũ 智trí 者giả 。 應ưng 生sanh 若nhược 生sanh 即tức 得đắc 三tam 昧muội 果quả 。

六Lục 三Tam 昧Muội 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 六lục 十thập 一nhất

問vấn 曰viết 。 經kinh 中trung 說thuyết 六lục 三tam 昧muội 。 有hữu 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 一nhất 相tương/tướng 。 有hữu 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 種chủng 種chủng 相tương/tướng 。 有hữu 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 一nhất 相tương/tướng 種chủng 種chủng 相tương/tướng 。 種chủng 種chủng 相tương/tướng 修tu 亦diệc 如như 是thị 。 何hà 者giả 是thị 耶da 。

答đáp 曰viết 。

一nhất 相tương/tướng 者giả 應ưng 是thị 禪thiền 定định 。 禪thiền 定định 於ư 一nhất 緣duyên 中trung 一nhất 心tâm 行hành 。 故cố 種chủng 種chủng 相tương 應ứng 是thị 知tri 見kiến 。 知tri 諸chư 法pháp 種chủng 種chủng 性tánh 故cố 。 於ư 五ngũ 陰ấm 等đẳng 諸chư 法pháp 中trung 方phương 便tiện 故cố 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 一nhất 相tướng 。 修tu 為vi 一nhất 相tương/tướng 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 人nhân 因nhân 定định 還hoàn 能năng 生sanh 定định 者giả 是thị 。 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 種chủng 種chủng 相tương/tướng 者giả 。 若nhược 人nhân 因nhân 定định 能năng 生sanh 知tri 見kiến 者giả 是thị 。 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 一nhất 相tương/tướng 種chủng 種chủng 相tương/tướng 者giả 。 若nhược 人nhân 因nhân 定định 能năng 生sanh 禪thiền 定định 及cập 五ngũ 陰ấm 方phương 便tiện 者giả 是thị 。 種chủng 種chủng 相tương/tướng 修tu 亦diệc 如như 是thị 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 一nhất 相tương/tướng 者giả 。 若nhược 人nhân 因nhân 第đệ 四tứ 禪thiền 證chứng 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 是thị 也dã 。 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 種chủng 種chủng 相tương/tướng 者giả 。 若nhược 人nhân 因nhân 第đệ 四tứ 禪thiền 證chứng 五ngũ 神thần 通thông 者giả 是thị 。 一nhất 相tương/tướng 修tu 為vi 一nhất 相tương/tướng 種chủng 種chủng 相tương/tướng 者giả 。 若nhược 人nhân 因nhân 第đệ 四tứ 禪thiền 。 證chứng 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 及cập 五ngũ 神thần 通thông 者giả 是thị 。 種chủng 種chủng 相tương/tướng 修tu 為vi 種chủng 種chủng 相tương/tướng 者giả 。 若nhược 人nhân 因nhân 五ngũ 枝chi 三tam 昧muội 。 證chứng 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 及cập 五ngũ 神thần 通thông 者giả 是thị 。 餘dư 二nhị 亦diệc 爾nhĩ 。 是thị 義nghĩa 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

應ưng 說thuyết 因nhân 緣duyên 。 何hà 故cố 第đệ 四tứ 禪thiền 及cập 阿A 羅La 漢Hán 。 果quả 是thị 一nhất 相tương/tướng 五ngũ 枝chi 三tam 昧muội 及cập 五ngũ 神thần 通thông 。 名danh 種chủng 種chủng 相tương/tướng 。 又hựu 五ngũ 枝chi 不bất 可khả 為vi 依y 。 五ngũ 枝chi 三tam 昧muội 是thị 四tứ 禪thiền 明minh 相tướng 觀quán 相tương/tướng 。 云vân 何hà 依y 此thử 。 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 要yếu 依y 一nhất 禪thiền 。 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 又hựu 亦diệc 不bất 應ưng 。 依y 明minh 相tướng 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 是thị 故cố 非phi 也dã 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 人nhân 說thuyết 。 六lục 種chủng 入nhập 定định 。 順thuận 入nhập 逆nghịch 入nhập 逆nghịch 順thuận 入nhập 順thuận 超siêu 逆nghịch 超siêu 逆nghịch 順thuận 超siêu 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 論luận 師sư 言ngôn 。 行hành 者giả 欲dục 趣thú 滅diệt 盡tận 定định 。 故cố 次thứ 第đệ 入nhập 出xuất 諸chư 禪thiền 。 是thị 故cố 不bất 應ưng 。 若nhược 逆nghịch 若nhược 順thuận 若nhược 逆nghịch 順thuận 及cập 超siêu 越việt 等đẳng 。 五ngũ 種chủng 入nhập 出xuất 得đắc 何hà 利lợi 耶da 。 行hành 者giả 欲dục 至chí 滅diệt 盡tận 定định 。 必tất 應ưng 次thứ 第đệ 入nhập 。 亦diệc 應ưng 次thứ 第đệ 起khởi 。 又hựu 若nhược 得đắc 上thượng 地địa 何hà 故cố 更cánh 入nhập 下hạ 地địa 。 下hạ 地địa 刺thứ 棘cức 。 如như 人nhân 不bất 復phục 樂nhạo/nhạc/lạc 小tiểu 兒nhi 戲hí 又hựu 如như 人nhân 以dĩ 巧xảo 不bất 復phục 樂nhạo/nhạc/lạc 拙chuyết 。 是thị 事sự 亦diệc 應ưng 如như 是thị 。 又hựu 若nhược 說thuyết 超siêu 越việt 。 是thị 事sự 不bất 然nhiên 。 經kinh 中trung 但đãn 說thuyết 次thứ 第đệ 。 入nhập 諸chư 禪thiền 定định 。 行hành 者giả 若nhược 能năng 。 超siêu 至chí 第đệ 三tam 。 何hà 故cố 不bất 能năng 超siêu 至chí 四tứ 五ngũ 。 若nhược 言ngôn 力lực 勢thế 齊tề 此thử 。 如như 人nhân 登đăng 梯thê 。 可khả 超siêu 一nhất 桄# 。 不bất 能năng 超siêu 二nhị 。 此thử 喻dụ 亦diệc 不bất 必tất 定định 。 又hựu 大đại 力lực 人nhân 能năng 至chí 四tứ 桄# 。 亦diệc 有hữu 能năng 越việt 百bách 步bộ 。 是thị 故cố 不bất 然nhiên 。 經kinh 中trung 雖tuy 說thuyết 佛Phật 入nhập 泥Nê 洹Hoàn 時thời 逆nghịch 順thuận 超siêu 越việt 。 入nhập 諸chư 禪thiền 定định 。 此thử 經Kinh 與dữ 正chánh 義nghĩa 相tương 違vi 不bất 可khả 信tín 受thọ 。 雖tuy 有hữu 此thử 言ngôn 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 若nhược 說thuyết 行hành 者giả 趣thú 滅diệt 盡tận 定định 。 但đãn 應ưng 順thuận 入nhập 不bất 須tu 五ngũ 種chủng 。 行hành 者giả 若nhược 欲dục 。 直trực 趣thú 滅diệt 定định 。 是thị 則tắc 不bất 須tu 。 若nhược 欲dục 自tự 試thí 心tâm 。 於ư 禪thiền 定định 中trung 。 能năng 自tự 在tại 不bất 退thoái 。 故cố 逆nghịch 順thuận 出xuất 入nhập 超siêu 越việt 。 如như 人nhân 乘thừa 馬mã 。 若nhược 對đối 敵địch 陣trận 則tắc 不bất 須tu 盤bàn 。 若nhược 欲dục 調điều 習tập 於ư 閑nhàn 時thời 。 則tắc 可khả 。 若nhược 言ngôn 下hạ 地địa 刺thứ 棘cức 不bất 應ưng 入nhập 者giả 。 不bất 以dĩ 下hạ 地địa 勝thắng 後hậu 便tiện 入nhập 。 以dĩ 是thị 行hành 者giả 。 所sở 行hành 道Đạo 故cố 。 若nhược 言ngôn 如như 人nhân 不bất 樂nhạo 小tiểu 兒nhi 戲hí 者giả 。 或hoặc 以dĩ 因nhân 緣duyên 為vi 小tiểu 兒nhi 戲hí 。 如như 老lão 伎kỹ 人nhân 終chung 日nhật 舞vũ 戲hí 非phi 情tình 所sở 樂lạc 為vi 教giáo 習tập 故cố 。 如như 是thị 聖thánh 人nhân 。 逆nghịch 順thuận 出xuất 入nhập 超siêu 越việt 諸chư 禪thiền 。 欲dục 示thị 天thiên 人nhân 及cập 諸chư 神thần 仙tiên 。 諸chư 禪thiền 定định 中trung 。 自tự 在tại 力lực 故cố 。 又hựu 佛Phật 入nhập 泥Nê 洹Hoàn 時thời 。 欲dục 以dĩ 深thâm 妙diệu 禪thiền 定định 熏huân 修tu 舍xá 利lợi 故cố 。 自tự 在tại 入nhập 出xuất 逆nghịch 順thuận 超siêu 越việt 。 又hựu 人nhân 見kiến 佛Phật 入nhập 無Vô 餘Dư 泥Nê 洹Hoàn 。 則tắc 厭yếm 惡ác 一nhất 切thiết 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 是thị 故cố 佛Phật 現hiện 珍trân 愛ái 此thử 法pháp 。 汝nhữ 言ngôn 此thử 經Kinh 違vi 正chánh 義nghĩa 者giả 。 是thị 事sự 不bất 然nhiên 。 汝nhữ 言ngôn 何hà 故cố 不bất 能năng 超siêu 至chí 四tứ 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 藏tạng 中trung 說thuyết 超siêu 越việt 相tương/tướng 。 從tùng 初sơ 禪thiền 起khởi 。 入nhập 滅diệt 盡tận 定định 。 從tùng 滅diệt 盡tận 定định 起khởi 乃nãi 至chí 入nhập 散tán 心tâm 中trung 。 以dĩ 心tâm 力lực 大đại 。 故cố 能năng 如như 是thị 。

七Thất 三Tam 昧Muội 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 六lục 十thập 二nhị

論luận 者giả 言ngôn 。 有hữu 七thất 依y 依y 初sơ 禪thiền 得đắc 漏lậu 盡tận 。 乃nãi 至chí 依y 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 得đắc 漏lậu 盡tận 。 依y 名danh 因nhân 。 此thử 七thất 處xứ 得đắc 聖thánh 智trí 慧tuệ 。 如như 說thuyết 攝nhiếp 心tâm 能năng 生sanh 實thật 智trí 。 有hữu 人nhân 但đãn 得đắc 禪thiền 定định 謂vị 之chi 為vi 足túc 。 是thị 故cố 佛Phật 言ngôn 。 此thử 非phi 足túc 也dã 。 應ưng 依y 此thử 定định 更cánh 求cầu 勝thắng 法Pháp 。 謂vị 盡tận 諸chư 漏lậu 故cố 說thuyết 為vi 依y 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 依y 此thử 禪thiền 定định 。 得đắc 盡tận 諸chư 漏lậu 。

答đáp 曰viết 。

佛Phật 說thuyết 行hành 者giả 隨tùy 以dĩ 何hà 相tương/tướng 何hà 緣duyên 入nhập 初sơ 禪thiền 。 是thị 行hành 者giả 不bất 復phục 憶ức 念niệm 是thị 相tương/tướng 是thị 緣duyên 。 但đãn 觀quán 初sơ 禪thiền 中trung 所sở 有hữu 諸chư 色sắc 若nhược 。 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 如như 病bệnh 如như 癰ung 如như 箭tiễn 。 痛thống 惱não 無vô 常thường 苦khổ 空không 無vô 我ngã 。 如như 是thị 觀quan 時thời 。 心tâm 生sanh 厭yếm 離ly 。 解giải 脫thoát 諸chư 漏lậu 。 乃nãi 至chí 無vô 所sở 有hữu 。 處xử 亦diệc 如như 是thị 。 但đãn 三tam 空không 處xứ 無vô 色sắc 可khả 觀quán 。 行hành 者giả 見kiến 欲dục 界giới 憒hội 亂loạn 初sơ 禪thiền 寂tịch 滅diệt 。 然nhiên 後hậu 乃nãi 得đắc 。 是thị 故cố 佛Phật 言ngôn 。 勿vật 念niệm 初sơ 禪thiền 寂tịch 滅diệt 樂nhạo/nhạc/lạc 相tương/tướng 。 但đãn 觀quán 初sơ 禪thiền 五ngũ 陰ấm 八bát 種chủng 過quá 患hoạn 。 餘dư 依y 亦diệc 爾nhĩ 。 問vấn 曰viết 。 欲dục 界giới 何hà 故cố 不bất 說thuyết 依y 耶da 。

答đáp 曰viết 。

須tu 尸thi 摩ma 經kinh 中trung 說thuyết 。 除trừ 七thất 依y 更cánh 有hữu 得đắc 聖thánh 道Đạo 處xứ 。 故cố 知tri 欲dục 界giới 亦diệc 有hữu 。 問vấn 曰viết 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 依y 初sơ 禪thiền 邊biên 未vị 到đáo 地địa 。 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

不bất 然nhiên 。 若nhược 未vị 到đáo 地địa 有hữu 衣y 。 是thị 則tắc 有hữu 過quá 。 若nhược 能năng 得đắc 未vị 到đáo 地địa 。 何hà 故cố 不bất 入nhập 初sơ 禪thiền 。 是thị 故cố 不bất 然nhiên 。 問vấn 曰viết 。 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 何hà 故cố 不bất 說thuyết 依y 耶da 。

答đáp 曰viết 。

彼bỉ 中trung 不bất 了liễu 定định 多đa 慧tuệ 少thiểu 。 故cố 不bất 說thuyết 有hữu 依y 。 七thất 想tưởng 定định 即tức 七thất 依y 也dã 。 問vấn 曰viết 。 佛Phật 何hà 故cố 說thuyết 七thất 依y 。 名danh 七thất 想tưởng 定định 。

答đáp 曰viết 。

外ngoại 道đạo 無vô 真chân 智trí 故cố 但đãn 依y 止chỉ 想tưởng 。 一nhất 切thiết 依y 止chỉ 。 皆giai 為vi 想tưởng 所sở 污ô 不bất 為vi 解giải 脫thoát 。 故cố 名danh 想tưởng 定định 。 聖thánh 人nhân 能năng 破phá 壞hoại 想tưởng 。 但đãn 依y 此thử 定định 直trực 取thủ 漏lậu 盡tận 。 故cố 名danh 為vi 依y 。 如như 說thuyết 行hành 者giả 。 觀quán 此thử 諸chư 法pháp 如như 病bệnh 如như 癰ung 等đẳng 。 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 亦diệc 以dĩ 想tưởng 不bất 了liễu 。 故cố 不bất 說thuyết 想tưởng 定định 。

八Bát 解Giải 脫Thoát 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 六lục 十thập 三tam

論luận 者giả 言ngôn 。 經kinh 中trung 說thuyết 八bát 解giải 脫thoát 。 初sơ 內nội 色sắc 想tưởng 觀quán 外ngoại 色sắc 。 行hành 者giả 以dĩ 此thử 解giải 脫thoát 破phá 壞hoại 諸chư 色sắc 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 第đệ 二nhị 解giải 脫thoát 中trung 。 說thuyết 內nội 無vô 色sắc 想tưởng 觀quán 外ngoại 色sắc 。 以dĩ 破phá 內nội 色sắc 故cố 言ngôn 。 內nội 無vô 色sắc 想tưởng 。 故cố 知tri 行hành 者giả 於ư 初sơ 解giải 脫thoát 中trung 漸tiệm 壞hoại 身thân 色sắc 。 至chí 第đệ 二nhị 解giải 脫thoát 中trung 。 內nội 色sắc 已dĩ 壞hoại 但đãn 有hữu 外ngoại 色sắc 。 第đệ 三tam 解giải 脫thoát 中trung 外ngoại 色sắc 亦diệc 壞hoại 。 故cố 不bất 見kiến 內nội 外ngoại 色sắc 。 是thị 名danh 色sắc 空không 。 如như 波ba 羅la 延diên 經kinh 中trung 說thuyết 。 壞hoại 裂liệt 色sắc 相tướng 斷đoạn 滅diệt 諸chư 欲dục 。 內nội 外ngoại 無vô 見kiến 。 我ngã 問vấn 是thị 事sự 。 四tứ 解giải 脫thoát 中trung 說thuyết 心tâm 識thức 空không 。 如như 六lục 種chủng 經kinh 中trung 說thuyết 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 於ư 五ngũ 種chủng 中trung 。 深thâm 生sanh 厭yếm 離ly 。 餘dư 但đãn 有hữu 識thức 。 當đương 知tri 是thị 中trung 。 四tứ 解giải 脫thoát 壞hoại 裂liệt 諸chư 識thức 。 第đệ 八bát 解giải 脫thoát 一nhất 切thiết 滅diệt 盡tận 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 若nhược 滅diệt 色sắc 滅diệt 心tâm 。 則tắc 有hữu 為vi 都đô 滅diệt 。 是thị 名danh 阿A 羅La 漢Hán 果quả 。 以dĩ 如như 是thị 次thứ 第đệ 。 乃nãi 得đắc 滅diệt 盡tận 。 是thị 名danh 八bát 解giải 脫thoát 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 初sơ 二nhị 解giải 脫thoát 是thị 不bất 淨tịnh 。 第đệ 三tam 解giải 脫thoát 名danh 淨tịnh 。 此thử 事sự 不bất 然nhiên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 是thị 名danh 解giải 脫thoát 。 無vô 有hữu 以dĩ 不bất 淨tịnh 觀quán 。 而nhi 得đắc 解giải 脫thoát 。 淨tịnh 觀quán 亦diệc 無vô 解giải 脫thoát 。 但đãn 以dĩ 空không 觀quán 。 能năng 得đắc 解giải 脫thoát 。 又hựu 外ngoại 道đạo 能năng 得đắc 淨tịnh 不bất 淨tịnh 觀quán 。 而nhi 不bất 名danh 得đắc 解giải 脫thoát 。 問vấn 曰viết 。 外ngoại 道đạo 亦diệc 能năng 壞hoại 裂liệt 色sắc 相tướng 。 此thử 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

外ngoại 道đạo 以dĩ 信tín 解giải 觀quán 破phá 壞hoại 色sắc 相tướng 。 非phi 空không 觀quán 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 如như 用dụng 信tín 解giải 觀quán 。 見kiến 身thân 已dĩ 死tử 棄khí 之chi 塚trủng 間gian 虫trùng 狩thú 食thực 等đẳng 。 問vấn 曰viết 。 外ngoại 道đạo 離ly 色sắc 得đắc 無vô 色sắc 定định 。 應ưng 有hữu 無vô 色sắc 解giải 脫thoát 。

答đáp 曰viết 。

外ngoại 道đạo 雖tuy 有hữu 無vô 色sắc 定định 。 以dĩ 貪tham 著trước 故cố 。 不bất 名danh 解giải 脫thoát 。 聖thánh 人nhân 因nhân 無vô 色sắc 定định 。 能năng 觀quán 四tứ 陰ấm 病bệnh 等đẳng 八bát 事sự 。 故cố 名danh 解giải 脫thoát 。 問vấn 曰viết 。 汝nhữ 說thuyết 滅diệt 定định 是thị 阿A 羅La 漢Hán 果quả 。 此thử 事sự 不bất 然nhiên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 學học 人nhân 亦diệc 名danh 。 得đắc 八Bát 解Giải 脫Thoát 。 汝nhữ 說thuyết 滅diệt 定định 名danh 為vi 漏lậu 盡tận 。 然nhiên 則tắc 學học 人nhân 應ưng 得đắc 漏lậu 盡tận 。

答đáp 曰viết 。

經kinh 中trung 總tổng 相tương/tướng 說thuyết 滅diệt 。 不bất 分phân 別biệt 言ngôn 。 是thị 心tâm 滅diệt 是thị 煩phiền 惱não 滅diệt 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 二nhị 種chủng 滅diệt 。 一nhất 滅diệt 。 二nhị 次thứ 第đệ 滅diệt 。 二nhị 種chủng 泥Nê 洹Hoàn 。 一nhất 現hiện 在tại 泥Nê 洹Hoàn 。 二nhị 究cứu 竟cánh 泥Nê 洹Hoàn 。 亦diệc 說thuyết 二nhị 種chủng 安an 隱ẩn 。 一nhất 安an 隱ẩn 。 二nhị 第đệ 一nhất 安an 隱ẩn 。 得đắc 安an 隱ẩn 者giả 亦diệc 二nhị 種chủng 。 一nhất 得đắc 安an 隱ẩn 。 二nhị 得đắc 第đệ 一nhất 安an 隱ẩn 。 是thị 故cố 學học 人nhân 。 所sở 得đắc 非phi 真chân 實thật 滅diệt 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 若nhược 比Bỉ 丘Khâu 能năng 入nhập 滅diệt 定định 。 一nhất 切thiết 事sự 訖ngật 。 若nhược 滅diệt 定định 非phi 羅La 漢Hán 果quả 。 則tắc 不bất 應ưng 說thuyết 。 一nhất 切thiết 事sự 訖ngật 。 問vấn 曰viết 。 學học 人nhân 實thật 不bất 得đắc 八Bát 解Giải 脫Thoát 耶da 。

答đáp 曰viết 。

經kinh 中trung 說thuyết 學học 人nhân 得đắc 。 九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 不bất 說thuyết 得đắc 滅diệt 盡tận 。 行hành 者giả 若nhược 得đắc 滅diệt 盡tận 。 而nhi 不bất 能năng 入nhập 諸chư 禪thiền 定định 。 名danh 慧tuệ 解giải 脫thoát 。 若nhược 能năng 入nhập 諸chư 禪thiền 定định 。 而nhi 不bất 得đắc 滅diệt 盡tận 。 是thị 名danh 身thân 證chứng 。 若nhược 二nhị 俱câu 得đắc 名danh 俱câu 解giải 脫thoát 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 諸chư 漏lậu 是thị 一nhất 分phần/phân 障chướng 。 禪thiền 定định 法pháp 是thị 一nhất 分phần/phân 得đắc 。 解giải 脫thoát 二nhị 分phần 名danh 俱câu 解giải 脫thoát 。 問vấn 曰viết 。 諸chư 次thứ 第đệ 中trung 滅diệt 。 諸chư 解giải 脫thoát 中trung 滅diệt 。 有hữu 異dị 耶da 。

答đáp 曰viết 。

名danh 同đồng 而nhi 義nghĩa 異dị 。 次thứ 第đệ 中trung 滅diệt 名danh 心tâm 心tâm 數số 滅diệt 。 解giải 脫thoát 中trung 滅diệt 名danh 諸chư 煩phiền 惱não 滅diệt 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 諸chư 行hành 次thứ 第đệ 滅diệt 。 謂vị 入nhập 初sơ 禪thiền 語ngữ 言ngôn 滅diệt 。 入nhập 二nhị 禪thiền 覺giác 觀quán 滅diệt 。 入nhập 三tam 禪thiền 喜hỷ 滅diệt 。 入nhập 四tứ 禪thiền 樂nhạo/nhạc/lạc 滅diệt 。 入nhập 空không 處xứ 色sắc 相tướng 滅diệt 。 入nhập 識thức 處xứ 空không 相tướng 滅diệt 。 入nhập 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 識thức 相tương/tướng 滅diệt 。 入nhập 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 無vô 所sở 有hữu 想tưởng 滅diệt 。 入nhập 滅diệt 盡tận 定định 。 諸chư 想tưởng 受thọ 滅diệt 。 於ư 此thử 諸chư 滅diệt 更cánh 有hữu 勝thắng 滅diệt 。 所sở 謂vị 行hành 者giả 。 於ư 貪tham 恚khuể 癡si 心tâm 。 厭yếm 得đắc 解giải 脫thoát 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 知tri 次thứ 第đệ 中trung 心tâm 心tâm 數số 滅diệt 。 解giải 脫thoát 中trung 諸chư 煩phiền 惱não 滅diệt 。

答đáp 曰viết 。

滅diệt 名danh 雖tuy 同đồng 義nghĩa 應ưng 有hữu 異dị 。 次thứ 第đệ 中trung 說thuyết 想tưởng 受thọ 滅diệt 。 解giải 脫thoát 中trung 說thuyết 無vô 明minh 觸xúc 受thọ 滅diệt 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 從tùng 假giả 名danh 生sanh 受thọ 。 破phá 假giả 名danh 則tắc 滅diệt 。 次thứ 第đệ 中trung 不bất 爾nhĩ 。 諸chư 經kinh 中trung 如như 是thị 差sai 別biệt 。 若nhược 直trực 說thuyết 行hành 者giả 得đắc 滅diệt 盡tận 則tắc 一nhất 切thiết 事sự 訖ngật 。 當đương 知tri 為vi 證chứng 泥Nê 洹Hoàn 時thời 諸chư 煩phiền 惱não 滅diệt 。 不bất 說thuyết 心tâm 心tâm 數số 滅diệt 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 八bát 解giải 脫thoát 是thị 滅diệt 煩phiền 惱não 法pháp 。 則tắc 一nhất 切thiết 阿A 羅La 漢Hán 。 悉tất 皆giai 應ưng 得đắc 。

答đáp 曰viết 。

皆giai 得đắc 。 但đãn 不bất 能năng 入nhập 。 若nhược 得đắc 諸chư 禪thiền 定định 。 則tắc 能năng 得đắc 入nhập 。 問vấn 曰viết 。 行hành 者giả 若nhược 無vô 禪thiền 定định 。 云vân 何hà 能năng 得đắc 身thân 心tâm 空không 。 及cập 盡tận 諸chư 煩phiền 惱não 。

答đáp 曰viết 。

是thị 人nhân 有hữu 定định 。 而nhi 不bất 能năng 證chứng 。 更cánh 有hữu 如như 電điện 三tam 昧muội 。 因nhân 是thị 三tam 昧muội 得đắc 盡tận 煩phiền 惱não 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 我ngã 見kiến 比Bỉ 丘Khâu 欲dục 取thủ 衣y 時thời 有hữu 煩phiền 惱não 。 取thủ 衣y 已dĩ 即tức 無vô 煩phiền 惱não 。 如như 是thị 等đẳng 所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 心tâm 如như 電điện 三tam 昧muội 如như 金kim 剛cang 。 真chân 智trí 能năng 破phá 煩phiền 惱não 。 又hựu 此thử 義nghĩa 佛Phật 第đệ 三tam 力lực 中trung 說thuyết 。 所sở 謂vị 諸chư 禪thiền 解giải 脫thoát 。 三tam 昧muội 入nhập 垢cấu 淨tịnh 差sai 別biệt 如như 實thật 知tri 。 於ư 中trung 禪thiền 名danh 四tứ 禪thiền 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 四tứ 禪thiền 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 皆giai 名danh 為vi 禪thiền 。 解giải 脫thoát 名danh 八bát 解giải 脫thoát 。 三tam 昧muội 名danh 一nhất 念niệm 中trung 如như 電điện 三tam 昧muội 。 入nhập 名danh 禪thiền 解giải 脫thoát 三tam 昧muội 。 中trung 得đắc 自tự 在tại 力lực 。 如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 說thuyết 。 我ngã 於ư 七thất 覺giác 中trung 能năng 自tự 在tại 出xuất 入nhập 。 故cố 知tri 慧tuệ 解giải 脫thoát 阿A 羅La 漢Hán 有hữu 諸chư 禪thiền 定định 。 但đãn 不bất 能năng 入nhập 。 深thâm 修tu 習tập 故cố 能năng 自tự 在tại 入nhập 。 問vấn 曰viết 。 阿A 羅La 漢Hán 何hà 故cố 有hữu 不bất 深thâm 修tu 習tập 諸chư 禪thiền 定định 者giả 。

答đáp 曰viết 。

是thị 人nhân 得đắc 道Đạo 所sở 作tác 已dĩ 辦biện 。 樂nhạo 行hành 捨xả 心tâm 。 故cố 不bất 善thiện 習tập 。 若nhược 無vô 捨xả 心tâm 則tắc 入nhập 定định 無vô 難nạn/nan 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 善thiện 修tu 。 四Tứ 如Như 意Ý 足Túc 。 能năng 吹xuy 雪Tuyết 山Sơn 令linh 為vi 塵trần 末mạt 。 何hà 況huống 死tử 無vô 明minh 耶da 。 故cố 知tri 八bát 解giải 脫thoát 中trung 說thuyết 漏lậu 盡tận 滅diệt 。 非phi 入nhập 定định 滅diệt 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 有hữu 明minh 性tánh 有hữu 空không 性tánh 。 有hữu 無vô 邊biên 虛hư 空không 性tánh 。 有hữu 無vô 邊biên 識thức 性tánh 。 有hữu 無vô 所sở 有hữu 性tánh 。 有hữu 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 性tánh 。 有hữu 滅diệt 性tánh 因nhân 闇ám 故cố 有hữu 明minh 性tánh 。 因nhân 不bất 空không 故cố 有hữu 空không 性tánh 。 因nhân 色sắc 故cố 有hữu 無vô 邊biên 虛hư 空không 性tánh 。 因nhân 無vô 邊biên 虛hư 空không 性tánh 故cố 。 有hữu 無vô 邊biên 識thức 性tánh 。 因nhân 無vô 邊biên 識thức 故cố 有hữu 。 無vô 所sở 有hữu 性tánh 。 因nhân 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 有hữu 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 性tánh 。 因nhân 五ngũ 陰ấm 故cố 有hữu 滅diệt 性tánh 。 若nhược 不bất 能năng 破phá 壞hoại 。 五ngũ 陰ấm 假giả 名danh 相tương/tướng 。 是thị 名danh 為vi 闇ám 。 若nhược 能năng 破phá 壞hoại 。 五ngũ 陰ấm 假giả 名danh 。 則tắc 名danh 明minh 性tánh 。 如như 佛Phật 教giáo 一nhất 比Bỉ 丘Khâu 。 汝nhữ 於ư 空không 諸chư 行hành 中trung 。 當đương 觀quán 諸chư 行hành 空không 自tự 調điều 伏phục 心tâm 。 如như 人nhân 持trì 燈đăng 入nhập 空không 室thất 中trung 所sở 見kiến 皆giai 空không 。 行hành 者giả 取thủ 色sắc 證chứng 此thử 色sắc 滅diệt 。 是thị 名danh 空không 性tánh 。 外ngoại 道đạo 因nhân 無vô 邊biên 虛hư 空không 。 處xử 得đắc 離ly 色sắc 。 乃nãi 至chí 因nhân 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 離ly 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 因nhân 諸chư 陰ấm 有hữu 滅diệt 性tánh 者giả 。 行hành 者giả 所sở 有hữu 思tư 量lượng 。 所sở 有hữu 作tác 起khởi 皆giai 滅diệt 為vi 妙diệu 。 是thị 名danh 因nhân 諸chư 陰ấm 有hữu 滅diệt 性tánh 。 問vấn 曰viết 。 是thị 諸chư 性tánh 依y 何hà 定định 得đắc 。

答đáp 曰viết 。

經kinh 中trung 說thuyết 。 明minh 性tánh 乃nãi 至chí 非phi 想tưởng 。 非phi 非phi 想tưởng 性tánh 。 皆giai 以dĩ 自tự 行hành 入nhập 定định 故cố 得đắc 。 謂vị 行hành 緣duyên 有hữu 為vi 道đạo 故cố 得đắc 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 緣duyên 色sắc 初sơ 智trí 是thị 名danh 明minh 性tánh 。 第đệ 二nhị 性tánh 亦diệc 取thủ 色sắc 。 取thủ 已dĩ 分phân 別biệt 令linh 空không 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 。 性tánh 滅diệt 性tánh 入nhập 滅diệt 性tánh 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 法pháp 空không 故cố 得đắc 。 是thị 中trung 滅diệt 盡tận 諸chư 有hữu 為vi 故cố 。 故cố 知tri 此thử 中trung 說thuyết 滅diệt 名danh 為vi 漏lậu 盡tận 泥Nê 洹Hoàn 。 問vấn 曰viết 。 此thử 諸chư 解giải 脫thoát 在tại 何hà 地địa 中trung 。

答đáp 曰viết 。

行hành 者giả 欲dục 破phá 壞hoại 色sắc 。 或hoặc 依y 欲dục 界giới 繫hệ 定định 。 或hoặc 依y 色sắc 界giới 定định 。 能năng 得đắc 色sắc 空không 。 一nhất 切thiết 地địa 中trung 。 能năng 得đắc 心tâm 空không 。 問vấn 曰viết 。 此thử 解giải 脫thoát 幾kỷ 有hữu 漏lậu 幾kỷ 無vô 漏lậu 。

答đáp 曰viết 。

是thị 空không 性tánh 故cố 。 一nhất 切thiết 無vô 漏lậu 。

八Bát 勝Thắng 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 六lục 十thập 四tứ

初sơ 勝thắng 處xứ 。 內nội 色sắc 想tưởng 見kiến 外ngoại 色sắc 少thiểu 。 若nhược 好hảo 若nhược 醜xú 。 於ư 是thị 諸chư 色sắc 勝thắng 知tri 勝thắng 見kiến 。 故cố 名danh 勝thắng 處xứ 。 第đệ 二nhị 內nội 色sắc 想tưởng 見kiến 外ngoại 色sắc 多đa 。 第đệ 三tam 內nội 無vô 色sắc 想tưởng 。 見kiến 外ngoại 色sắc 少thiểu 。 第đệ 四tứ 內nội 無vô 色sắc 想tưởng 。 見kiến 外ngoại 色sắc 多đa 。 第đệ 五ngũ 內nội 無vô 色sắc 想tưởng 。 見kiến 外ngoại 青thanh 色sắc 青thanh 形hình 青thanh 光quang 。 如như 憂ưu 摩ma 伽già 花hoa 。 如như 真chân 青thanh 染nhiễm 波ba 羅la 㮈nại 衣y 。 第đệ 六lục 見kiến 黃hoàng 。 第đệ 七thất 見kiến 赤xích 。 第đệ 八bát 見kiến 白bạch 。 行hành 者giả 見kiến 如như 是thị 等đẳng 。 無vô 量lượng 諸chư 色sắc 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 非phi 但đãn 有hữu 此thử 青thanh 等đẳng 四tứ 色sắc 。 以dĩ 略lược 說thuyết 故cố 。 有hữu 八bát 勝thắng 處xứ 。 行hành 者giả 若nhược 能năng 。 以dĩ 空không 壞hoại 裂liệt 諸chư 色sắc 。

爾nhĩ 時thời 名danh 為vi 勝thắng 處xứ 。 問vấn 曰viết 。 誰thùy 能năng 得đắc 此thử 。

答đáp 曰viết 。

是thị 佛Phật 弟đệ 子tử 。 非phi 餘dư 人nhân 也dã 。 問vấn 曰viết 。 是thị 八bát 勝thắng 處xử 在tại 何hà 地địa 中trung 。

答đáp 曰viết 。

在tại 欲dục 色sắc 界giới 。 問vấn 曰viết 。 為vi 有hữu 漏lậu 為vi 無vô 漏lậu 。

答đáp 曰viết 。

先tiên 是thị 有hữu 漏lậu 。 以dĩ 空không 壞hoại 色sắc 則tắc 名danh 無vô 漏lậu 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 此thử 法pháp 獨độc 名danh 勝thắng 處xứ 。

答đáp 曰viết 。

此thử 是thị 行hành 者giả 。 所sở 貪tham 著trước 處xứ 。 是thị 故cố 佛Phật 為vì 。 弟đệ 子tử 說thuyết 名danh 勝thắng 處xứ 。 示thị 勝thắng 此thử 緣duyên 故cố 。

初Sơ 禪Thiền 品Phẩm 第đệ 一nhất 百bách 六lục 十thập 五ngũ

九cửu 次thứ 第đệ 定định 。 四tứ 禪thiền 四tứ 無vô 色sắc 定định 。 及cập 滅diệt 盡tận 定định 。 初sơ 禪thiền 者giả 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 離ly 諸chư 欲dục 諸chư 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 。 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 。 離ly 生sanh 喜hỷ 樂lạc 入nhập 初sơ 禪thiền 。 問vấn 曰viết 。 應ưng 但đãn 說thuyết 初sơ 禪thiền 相tương/tướng 。 何hà 故cố 乃nãi 說thuyết 離ly 諸chư 欲dục 耶da 。

答đáp 曰viết 。

有hữu 人nhân 謗báng 言ngôn 。 世thế 間gian 無vô 有hữu 。 能năng 離ly 欲dục 者giả 。 以dĩ 世thế 人nhân 皆giai 處xứ 五ngũ 欲dục 中trung 故cố 。 無vô 人nhân 眼nhãn 不bất 見kiến 色sắc 。 耳nhĩ 不bất 聞văn 聲thanh 。 鼻tị 不bất 嗅khứu 香hương 。 舌thiệt 不bất 知tri 味vị 。 身thân 不bất 覺giác 觸xúc 。 故cố 說thuyết 離ly 欲dục 。 欲dục 名danh 欲dục 心tâm 。 非phi 是thị 色sắc 等đẳng 。 如như 說thuyết 色sắc 等đẳng 諸chư 物vật 不bất 名danh 為vi 欲dục 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 有hữu 精tinh 進tấn 者giả 色sắc 等đẳng 猶do 在tại 。 而nhi 能năng 斷đoạn 欲dục 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 色sắc 等đẳng 是thị 分phần/phân 不bất 名danh 為vi 欲dục 。 是thị 中trung 貪tham 心tâm 則tắc 名danh 為vi 欲dục 。 若nhược 生sanh 貪tham 心tâm 則tắc 求cầu 諸chư 欲dục 。 求cầu 欲dục 因nhân 緣duyên 故cố 。 有hữu 貪tham 恚khuể 鞭tiên 杖trượng 殺sát 害hại 惡ác 法pháp 隨tùy 逐trục 。 如như 火hỏa 因nhân 經kinh 中trung 說thuyết 。 因nhân 愛ái 生sanh 求cầu 等đẳng 。 故cố 知tri 離ly 貪tham 欲dục 故cố 名danh 為vi 離ly 欲dục 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 離ly 色sắc 等đẳng 五ngũ 欲dục 名danh 為vi 離ly 欲dục 。 離ly 惡ác 不bất 善thiện 法pháp 。 名danh 離ly 五ngũ 蓋cái 。 初sơ 禪thiền 近cận 散tán 亂loạn 心tâm 。 故cố 名danh 有hữu 覺giác 。 又hựu 此thử 行hành 者giả 定định 力lực 未vị 成thành 。 散tán 亂loạn 心tâm 發phát 故cố 名danh 有hữu 覺giác 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 我ngã 行hành 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 行hành 。 當đương 知tri 佛Phật 說thuyết 散tán 心tâm 為vi 覺giác 。 是thị 覺giác 漸tiệm 微vi 攝nhiếp 心tâm 轉chuyển 深thâm 。 則tắc 名danh 為vi 觀quán 。 隨tùy 定định 成thành 就tựu 。 心tâm 不bất 多đa 散tán 。 是thị 時thời 名danh 觀quán 。 是thị 觀quán 隨tùy 逐trục 行hành 者giả 至chí 禪thiền 中trung 間gian 。 若nhược 離ly 覺giác 觀quán 得đắc 喜hỷ 名danh 離ly 生sanh 喜hỷ 。 是thị 喜hỷ 初sơ 得đắc 能năng 利lợi 益ích 身thân 。 故cố 名danh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 是thị 離ly 覺giác 觀quán 喜hỷ 住trụ 一nhất 緣duyên 中trung 。 是thị 名danh 為vi 禪thiền 。 是thị 禪thiền 為vi 覺giác 觀quán 所sở 亂loạn 。 故cố 得đắc 異dị 身thân 果quả 報báo 。 以dĩ 下hạ 中trung 上thượng 差sai 別biệt 故cố 。 有hữu 梵Phạm 眾chúng 天thiên 梵Phạm 輔phụ 天thiên 大đại 梵Phạm 天Thiên 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 離ly 覺giác 觀quán 喜hỷ 名danh 初sơ 禪thiền 者giả 。 則tắc 不bất 復phục 以dĩ 五ngũ 枝chi 為vi 初sơ 禪thiền 。 若nhược 離ly 覺giác 觀quán 與dữ 第đệ 二nhị 禪thiền 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 初sơ 禪thiền 有hữu 覺giác 有hữu 觀quán 。 猗ỷ 樂nhạo/nhạc/lạc 異dị 喜hỷ 亦diệc 異dị 。 若nhược 喜hỷ 即tức 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 。 則tắc 七Thất 覺Giác 意Ý 中trung 不bất 應ưng 。 別biệt 說thuyết 猗ỷ 覺giác 意ý 也dã 。

答đáp 曰viết 。

汝nhữ 言ngôn 初sơ 禪thiền 無vô 五ngũ 枝chi 。 是thị 事sự 不bất 然nhiên 。 不bất 說thuyết 五ngũ 枝chi 是thị 初sơ 禪thiền 性tánh 。 初sơ 禪thiền 近cận 地địa 有hữu 此thử 覺giác 觀quán 。 故cố 名danh 為vi 枝chi 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 近cận 地địa 有hữu 法pháp 數số 為vi 枝chi 者giả 。 初sơ 禪thiền 亦diệc 近cận 五ngũ 欲dục 。 則tắc 應ưng 說thuyết 為vi 枝chi 。

答đáp 曰viết 。

五ngũ 欲dục 不bất 名danh 為vi 近cận 。 此thử 行hành 者giả 心tâm 已dĩ 離ly 故cố 。 又hựu 初sơ 禪thiền 次thứ 第đệ 。 不bất 起khởi 欲dục 心tâm 。 又hựu 五ngũ 欲dục 不bất 住trụ 為vi 初sơ 禪thiền 枝chi 。 枝chi 名danh 為vi 因nhân 。 因nhân 即tức 是thị 分phần/phân 。 如như 聖thánh 道Đạo 分phần/phân 集tập 會hội 具cụ 等đẳng 。 覺giác 觀quán 亦diệc 爾nhĩ 。 是thị 初sơ 禪thiền 因nhân 。 若nhược 行hành 者giả 定định 心tâm 於ư 緣duyên 中trung 退thoái 。 還hoàn 取thủ 定định 相tương/tướng 。 攝nhiếp 心tâm 於ư 緣duyên 憶ức 念niệm 本bổn 相tương/tướng 。 是thị 名danh 覺giác 觀quán 。 故cố 知tri 覺giác 觀quán 是thị 初sơ 禪thiền 因nhân 。 第đệ 二nhị 禪thiền 中trung 。 定định 心tâm 已dĩ 成thành 。 是thị 故cố 不bất 以dĩ 覺giác 觀quán 為vi 因nhân 。 亦diệc 二nhị 禪thiền 次thứ 第đệ 不bất 生sanh 覺giác 觀quán 。 若nhược 汝nhữ 說thuyết 初sơ 禪thiền 與dữ 覺giác 觀quán 俱câu 。 是thị 亦diệc 不bất 然nhiên 。 從tùng 初sơ 禪thiền 起khởi 。 次thứ 生sanh 覺giác 觀quán 。 以dĩ 雜tạp 覺giác 觀quán 故cố 名danh 為vi 俱câu 。 如như 與dữ 弟đệ 子tử 俱câu 行hành 。 雖tuy 小tiểu 相tương 遠viễn 亦diệc 名danh 為vi 俱câu 。 又hựu 此thử 地địa 中trung 有hữu 生sanh 因nhân 緣duyên 。 故cố 名danh 有hữu 覺giác 觀quán 。 如như 鬼quỷ 病bệnh 人nhân 。 雖tuy 不bất 發phát 時thời 亦diệc 名danh 為vi 病bệnh 。 是thị 人nhân 為vi 鬼quỷ 所sở 污ô 。 有hữu 緣duyên 還hoàn 發phát 。 故cố 名danh 為vi 病bệnh 。 又hựu 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 即tức 是thị 喜hỷ 。 但đãn 差sai 別biệt 說thuyết 。 亦diệc 從tùng 猗ỷ 別biệt 說thuyết 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 得đắc 身thân 猗ỷ 則tắc 受thọ 樂lạc 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 爾nhĩ 初sơ 禪thiền 何hà 故cố 說thuyết 五ngũ 枝chi 耶da 。

答đáp 曰viết 。

隨tùy 時thời 說thuyết 五ngũ 。 如như 七Thất 覺Giác 意Ý 得đắc 時thời 節tiết 故cố 名danh 十thập 四tứ 覺giác 意ý 。 是thị 中trung 說thuyết 有hữu 身thân 猗ỷ 心tâm 猗ỷ 。 而nhi 實thật 無vô 身thân 猗ỷ 。 但đãn 心tâm 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 身thân 亦diệc 受thọ 樂lạc 。 喜hỷ 亦diệc 如như 是thị 。 初sơ 來lai 在tại 身thân 名danh 為vi 喜hỷ 。 樂nhạo/nhạc/lạc 喜hỷ 初sơ 得đắc 相tương/tướng 故cố 名danh 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 後hậu 但đãn 名danh 喜hỷ 以dĩ 時thời 異dị 故cố 。 又hựu 無vô 別biệt 猗ỷ 法pháp 。 但đãn 喜hỷ 生sanh 時thời 身thân 心tâm 無vô 麁thô 重trọng 法pháp 。 柔nhu 軟nhuyễn 調điều 適thích 故cố 名danh 曰viết 猗ỷ 。 如như 病bệnh 四tứ 大đại 滅diệt 。 無vô 病bệnh 四tứ 大đại 生sanh 。 是thị 人nhân 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 。 猗ỷ 亦diệc 如như 是thị 。 又hựu 於ư 除trừ 滅diệt 中trung 亦diệc 說thuyết 名danh 猗ỷ 。 如như 經Kinh 中trung 說thuyết 。 諸chư 行hành 次thứ 第đệ 滅diệt 。 如như 入nhập 初sơ 禪thiền 語ngữ 言ngôn 滅diệt 。 乃nãi 至chí 入nhập 滅diệt 。 盡tận 定định 諸chư 想tưởng 受thọ 滅diệt 。 是thị 故cố 無vô 別biệt 猗ỷ 法pháp 。 若nhược 說thuyết 初sơ 禪thiền 與dữ 覺giác 觀quán 相tương 應ứng 。 是thị 亦diệc 不bất 然nhiên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 經kinh 中trung 說thuyết 。 行hành 者giả 若nhược 入nhập 初sơ 禪thiền 則tắc 語ngữ 言ngôn 滅diệt 。 覺giác 觀quán 是thị 語ngữ 言ngôn 因nhân 。 云vân 何hà 有hữu 語ngữ 言ngôn 因nhân 而nhi 語ngữ 言ngôn 滅diệt 。 若nhược 謂vị 覺giác 觀quán 猶do 在tại 但đãn 語ngữ 言ngôn 滅diệt 者giả 。 若nhược 人nhân 在tại 欲dục 界giới 心tâm 不bất 語ngữ 言ngôn 時thời 。 亦diệc 名danh 為vi 滅diệt 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 初sơ 禪thiền 中trung 無vô 覺giác 觀quán 者giả 。 應ưng 名danh 為vi 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 而nhi 佛Phật 但đãn 說thuyết 二nhị 禪thiền 為vi 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 不bất 說thuyết 初sơ 禪thiền 。 故cố 知tri 初sơ 禪thiền 應ưng 有hữu 覺giác 觀quán 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 近cận 覺giác 觀quán 故cố 不bất 說thuyết 默mặc 然nhiên 。 非phi 覺giác 觀quán 相tương 應ứng 故cố 不bất 說thuyết 也dã 。 又hựu 經kinh 中trung 說thuyết 。 初sơ 禪thiền 有hữu 音âm 聲thanh 刺thứ 。 故cố 不bất 說thuyết 默mặc 然nhiên 。 問vấn 曰viết 。 初sơ 禪thiền 何hà 故cố 以dĩ 音âm 聲thanh 為vi 刺thứ 。

答đáp 曰viết 。

初sơ 禪thiền 住trụ 定định 心tâm 弱nhược 如như 花hoa 上thượng 水thủy 。 第đệ 二nhị 禪thiền 等đẳng 住trụ 定định 心tâm 強cường/cưỡng 如như 漆tất 漆tất 木mộc 。 又hựu 觸xúc 等đẳng 亦diệc 名danh 為vi 初Sơ 禪Thiền 刺thứ 。 以dĩ 觸xúc 能năng 令linh 起khởi 初sơ 禪thiền 故cố 。 二nhị 禪thiền 等đẳng 不bất 爾nhĩ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 以dĩ 初sơ 禪thiền 中trung 諸chư 識thức 不bất 滅diệt 故cố 。 第đệ 二nhị 禪thiền 等đẳng 五ngũ 識thức 滅diệt 故cố 。

成Thành 實Thật 論Luận 卷quyển 第đệ 十thập 二nhị

Print Friendly, PDF & Email