維Duy 摩Ma 經Kinh 玄Huyền 疏Sớ
Quyển 1
隋Tùy 智Trí 顗 撰Soạn

維Duy 摩Ma 經Kinh 玄Huyền 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 一nhất

天thiên 台thai 山sơn 修tu 禪thiền 寺tự 沙Sa 門Môn 智trí 顗# 撰soạn

此thử 經Kinh 理lý 致trí 深thâm 遠viễn 言ngôn 旨chỉ 淵uyên 玄huyền 。 若nhược 但đãn 依y 文văn 帖# 釋thích 恐khủng 止chỉ 事sự 數số 而nhi 已dĩ 。 一nhất 教giáo 宗tông 極cực 終chung 自tự 難nan 量lương 。 猶do 須tu 略lược 忖thốn 幽u 微vi 顯hiển 不bất 思tư 議nghị 旨chỉ 趣thú 。 今kim 輒triếp 於ư 文văn 前tiền 撰soạn 五ngũ 重trọng/trùng 玄huyền 義nghĩa 。

第đệ 一nhất 釋thích 名danh 。 第đệ 二nhị 出xuất 體thể 。 第đệ 三Tam 明Minh 宗tông 。 第đệ 四tứ 辨biện 力lực 用dụng 。 第đệ 五ngũ 判phán 教giáo 相tương/tướng 。

釋thích 此thử 五ngũ 義nghĩa 即tức 為vi 二nhị 。 一nhất 通thông 釋thích 二nhị 別biệt 釋thích 。 就tựu 通thông 釋thích 五ngũ 重trọng/trùng 。 略lược 為vi 六lục 意ý 。 一nhất 通thông 標tiêu 五ngũ 義nghĩa 名danh 。 二nhị 辨biện 次thứ 第đệ 。 三tam 引dẫn 證chứng 。 四tứ 明minh 總tổng 別biệt 。 五ngũ 約ước 觀quán 心tâm 。 六lục 對đối 四tứ 悉tất 檀đàn 。

第đệ 一nhất 通thông 標tiêu 五ngũ 義nghĩa 名danh 者giả 。 此thử 經Kinh 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 人nhân 法pháp 為vi 名danh 。 不bất 思tư 議nghị 真chân 性tánh 解giải 脫thoát 為vi 體thể 。 不bất 思tư 議nghị 佛Phật 。 國quốc 因nhân 果quả 為vi 宗tông 。 不bất 思tư 議nghị 權quyền 實thật 折chiết 伏phục 攝nhiếp 受thọ 為vi 用dụng 。 不bất 思tư 議nghị 帶đái 偏thiên 顯hiển 圓viên 為vi 教giáo 相tương/tướng 。 故cố 今kim 明minh 此thử 經Kinh 始thỉ 從tùng 如như 是thị 我ngã 聞văn 。 終chung 乎hồ 歡hoan 喜hỷ 奉phụng 行hành 。 皆giai 明minh 不bất 思tư 議nghị 也dã 。

第đệ 二nhị 辨biện 次thứ 第đệ 者giả 。 雖tuy 理lý 絕tuyệt 名danh 言ngôn 非phi 名danh 言ngôn 無vô 。 以dĩ 設thiết 教giáo 故cố 於ư 無vô 名danh 之chi 道đạo 假giả 名danh 相tướng 說thuyết 。 而nhi 名danh 以dĩ 召triệu 法pháp 法pháp 以dĩ 應ưng 名danh 。 是thị 以dĩ 經kinh 之chi 指chỉ 歸quy 蘊uẩn 在tại 名danh 內nội 。 故cố 先tiên 標tiêu 名danh 。 夫phu 尋tầm 名danh 得đắc 理lý 。 理lý 即tức 真chân 性tánh 解giải 脫thoát 。 真chân 性tánh 解giải 脫thoát 即tức 經kinh 之chi 體thể 也dã 。 故cố 次thứ 出xuất 體thể 。 體thể 不bất 孤cô 致trí 。 求cầu 之chi 有hữu 方phương 。 涉thiệp 行hành 修tu 因nhân 。 然nhiên 後hậu 致trí 果quả 。 故cố 用dụng 佛Phật 國quốc 因nhân 果quả 為vi 入nhập 理lý 綱cương 宗tông 。 提đề 綱cương 目mục 動động 故cố 次thứ 明minh 宗tông 也dã 。 行hành 因nhân 趣thú 果quả 。 得đắc 果quả 即tức 能năng 巧xảo 用dụng 權quyền 實thật 折chiết 伏phục 攝nhiếp 受thọ 。 利lợi 益ích 眾chúng 生sanh 。 故cố 次thứ 明minh 用dụng 也dã 。 聖thánh 人nhân 設thiết 教giáo 隨tùy 逗đậu 機cơ 緣duyên 。 機cơ 緣duyên 不bất 一nhất 。 是thị 以dĩ 教giáo 有hữu 異dị 同đồng 。 故cố 次thứ 明minh 教giáo 相tương/tướng 也dã 。

第đệ 三tam 引dẫn 證chứng 者giả 。 囑chúc 累lụy 品phẩm 云vân 。 此thử 經Kinh 名danh 維Duy 摩Ma 詰Cật 。 所sở 說thuyết 亦diệc 名danh 不Bất 可Khả 思Tư 議Nghị 解Giải 脫Thoát 法Pháp 門Môn 。 此thử 即tức 人nhân 法pháp 雙song 題đề 共cộng 標tiêu 名danh 也dã 。 觀quán 眾chúng 生sanh 品phẩm 云vân 。 佛Phật 為vì 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 說thuyết 離ly 婬dâm 怒nộ 癡si 。 名danh 為vi 解Giải 脫Thoát 耳nhĩ 。 若nhược 無vô 增tăng 上thượng 慢mạn 。 人nhân 佛Phật 說thuyết 婬dâm 怒nộ 癡si 性tánh 。 即tức 是thị 解giải 脫thoát 。 婬dâm 怒nộ 癡si 性tánh 。 即tức 不bất 思tư 議nghị 。 真chân 性tánh 解giải 脫thoát 為vi 體thể 也dã 。 又hựu 佛Phật 國quốc 品phẩm 明minh 。 寶bảo 積tích 獻hiến 蓋cái 請thỉnh 問vấn 淨tịnh 土độ 。 佛Phật 所sở 演diễn 答đáp 具cụ 說thuyết 佛Phật 國quốc 因nhân 果quả 。 即tức 是thị 明minh 宗tông 也dã 。 室thất 外ngoại 彈đàn 訶ha 室thất 內nội 攝nhiếp 受thọ 。 不bất 思tư 議nghị 品phẩm 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 不bất 思tư 議nghị 。 能năng 種chủng 種chủng 示thị 現hiện 。 神thần 力lực 自tự 在tại 。 如như 龍long 象tượng 蹴xúc 蹋đạp 。 非phi 驢lư 所sở 堪kham 。 故cố 知tri 此thử 人nhân 法pháp 權quyền 實thật 折chiết 伏phục 攝nhiếp 受thọ 即tức 經kinh 之chi 用dụng 也dã 。 教giáo 相tương/tướng 者giả 通thông 明minh 此thử 經Kinh 與dữ 諸chư 經kinh 教giáo 相tương/tướng 有hữu 同đồng 異dị 。 故cố 須tu 判phán 教giáo 相tương/tướng 也dã 。

第đệ 四tứ 明minh 總tổng 別biệt 者giả 。 就tựu 前tiền 五ngũ 條điều 束thúc 為vi 三tam 意ý 。 初sơ 但đãn 標tiêu 人nhân 法pháp 此thử 即tức 是thị 總tổng 。 次thứ 開khai 體thể 宗tông 用dụng 此thử 即tức 是thị 別biệt 。 後hậu 明minh 教giáo 相tương/tướng 義nghĩa 兼kiêm 總tổng 別biệt 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 初sơ 題đề 人nhân 名danh 名danh 總tổng 三tam 義nghĩa 。 故cố 名danh 為vi 總tổng 。 今kim 欲dục 分phân 別biệt 教giáo 門môn 。 應ưng 須tu 分phân 別biệt 體thể 宗tông 用dụng 之chi 異dị 。 故cố 名danh 為vi 別biệt 。 人nhân 是thị 別biệt 總tổng 。 三tam 義nghĩa 是thị 總tổng 別biệt 。 是thị 則tắc 總tổng 總tổng 於ư 別biệt 。 別biệt 別biệt 於ư 總tổng 也dã 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 人nhân 名danh 淨tịnh 無vô 垢cấu 稱xưng 。 淨tịnh 即tức 真chân 性tánh 。 真chân 性tánh 清thanh 淨tịnh 即tức 是thị 體thể 也dã 。 無vô 垢cấu 即tức 實thật 慧tuệ 。 實thật 慧tuệ 因nhân 果quả 即tức 是thị 經Kinh 宗tông 。 稱xưng 即tức 方phương 便tiện 巧xảo 能năng 即tức 是thị 經Kinh 用dụng 。 引dẫn 而nhi 申thân 之chi 故cố 謂vị 之chi 別biệt 也dã 。 教giáo 相tương/tướng 者giả 既ký 通thông 明minh 諸chư 經kinh 同đồng 異dị 。 故cố 義nghĩa 兼kiêm 總tổng 別biệt 。 此thử 義nghĩa 虛hư 玄huyền 恐khủng 未vị 明minh 了liễu 。 今kim 借tá 近cận 喻dụ 以dĩ 暢sướng 滯trệ 情tình 。 譬thí 如như 人nhân 身thân 初sơ 受thọ 胎thai 報báo 。 歌ca 羅la 邏la 時thời 即tức 有hữu 三tam 法pháp 。 一nhất 命mạng 二nhị 燸nhu 三tam 者giả 心tâm 識thức 。 迄hất 乎hồ 皓hạo 首thủ 猶do 存tồn 三tam 事sự 。 總tổng 而nhi 為vi 論luận 共cộng 受thọ 人nhân 名danh 。 分phần/phân 而nhi 言ngôn 之chi 具cụ 有hữu 三tam 法pháp 。 雖tuy 復phục 世thế 間gian 之chi 境cảnh 亦diệc 與dữ 妙diệu 理lý 相tương 應ứng 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 三tam 法pháp 成thành 身thân 即tức 況huống 初sơ 總tổng 。 心tâm 識thức 為vi 主chủ 即tức 況huống 前tiền 明minh 體thể 。 風phong 命mạng 相tương 續tục 即tức 況huống 前tiền 明minh 宗tông 。 舉cử 止chỉ 運vận 為vi 即tức 況huống 前tiền 明minh 用dụng 。 人nhân 道đạo 雖tuy 同đồng 種chủng 性tánh 殊thù 別biệt 。 即tức 況huống 前tiền 明minh 教giáo 相tương/tướng 同đồng 異dị 也dã 。 類loại 此thử 五ngũ 法pháp 上thượng 義nghĩa 可khả 知tri 。 問vấn 曰viết 。 立lập 此thử 五ngũ 義nghĩa 止chỉ 明minh 此thử 經Kinh 復phục 通thông 餘dư 部bộ 。

答đáp 曰viết 。

眾chúng 家gia 立lập 義nghĩa 厝thố 意ý 不bất 同đồng 。 今kim 為vi 五ngũ 重trọng/trùng 總tổng 貫quán 諸chư 典điển 。 問vấn 曰viết 。 諸chư 經kinh 教giáo 相tương/tướng 互hỗ 有hữu 差sai 別biệt 。 差sai 別biệt 之chi 教giáo 豈khởi 盡tận 同đồng 五ngũ 。

答đáp 曰viết 。

譬thí 如như 五ngũ 陰ấm 成thành 人nhân 人nhân 雖tuy 不bất 同đồng 共cộng 稟bẩm 五ngũ 陰ấm 。 又hựu 如như 經kinh 首thủ 通thông 序tự 五ngũ 義nghĩa 五ngũ 義nghĩa 雖tuy 同đồng 在tại 事sự 別biệt 也dã 。

第đệ 五ngũ 約ước 觀quán 心tâm 釋thích 五ngũ 義nghĩa 者giả 。 一nhất 切thiết 萬vạn 法pháp 。 本bổn 自tự 無vô 名danh 。 無vô 名danh 而nhi 有hữu 名danh 者giả 皆giai 從tùng 心tâm 起khởi 。 故cố 心tâm 即tức 名danh 也dã 。 心tâm 為vi 體thể 者giả 。 眾chúng 生sanh 心tâm 性tánh 。 即tức 真chân 法pháp 性tánh 故cố 云vân 體thể 也dã 。 心tâm 為vi 宗tông 者giả 。 此thử 經Kinh 云vân 。 如như 其kỳ 心tâm 淨tịnh 。 即tức 佛Phật 土độ 淨tịnh 。 心tâm 即tức 宗tông 義nghĩa 也dã 。 心tâm 為vi 用dụng 者giả 。 正chánh 觀quán 權quyền 巧xảo 折chiết 伏phục 見kiến 愛ái 故cố 名danh 用dụng 也dã 。 心tâm 為vi 教giáo 者giả 。 此thử 經Kinh 云vân 。 弟đệ 子tử 眾chúng 塵trần 勞lao 。 隨tùy 意ý 之chi 所sở 轉chuyển 。 即tức 教giáo 相tương/tướng 也dã 。 問vấn 曰viết 。 何hà 俟sĩ 約ước 心tâm 釋thích 此thử 五ngũ 義nghĩa 。

答đáp 曰viết 。

此thử 經Kinh 問vấn 疾tật 品phẩm 云vân 。 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 當đương 於ư 眾chúng 生sanh 。 心tâm 行hành 中trung 求cầu 也dã 。 故cố 大đại 智trí 論luận 云vân 。 佛Phật 為vi 學học 問vấn 人nhân 從tùng 聞văn 求cầu 解giải 以dĩ 樹thụ 為ví 喻dụ 。 為vi 坐tọa 禪thiền 人nhân 從tùng 心tâm 求cầu 道Đạo 指chỉ 身thân 為ví 喻dụ 。 若nhược 因nhân 樹thụ 生sanh 解giải 是thị 信tín 行hành 人nhân 。 從tùng 身thân 得đắc 悟ngộ 是thị 法pháp 行hành 人nhân 。 大đại 智Trí 度Độ 論luận 評bình 云vân 。 有hữu 慧tuệ 無vô 多đa 聞văn 是thị 不bất 知tri 實thật 相tướng 。 譬thí 如như 大đại 闇ám 中trung 有hữu 。 目mục 無vô 所sở 見kiến 。 此thử 人nhân 專chuyên 修tu 觀quán 解giải 不bất 尋tầm 經kinh 論luận 。 又hựu 云vân 。 有hữu 多đa 聞văn 無vô 智trí 慧tuệ 亦diệc 不bất 知tri 實thật 相tướng 。 譬thí 如như 大đại 明minh 中trung 有hữu 燈đăng 而nhi 無vô 照chiếu 。 此thử 人nhân 止chỉ 尋tầm 經kinh 論luận 不bất 修tu 觀quán 解giải 。 又hựu 云vân 。 多đa 聞văn 利lợi 智trí 慧tuệ 是thị 所sở 說thuyết 應ưng 受thọ 。 此thử 人nhân 外ngoại 通thông 經kinh 論luận 內nội 觀quán 分phân 明minh 也dã 。 又hựu 云vân 。 無vô 聞văn 無vô 智trí 慧tuệ 是thị 名danh 人nhân 身thân 牛ngưu 。 夫phu 聖thánh 人nhân 說thuyết 法Pháp 深thâm 鑒giám 機cơ 緣duyên 。 一nhất 音âm 所sở 演diễn 隨tùy 根căn 曉hiểu 悟ngộ 。 若nhược 無vô 道Đạo 眼nhãn 豈khởi 可khả 。 偏thiên 執chấp 一nhất 端đoan 故cố 說thuyết 法Pháp 門môn 必tất 須tu 雙song 舉cử 。 庶thứ 幾kỷ 學học 者giả 了liễu 其kỳ 明minh 闇ám 。 問vấn 曰viết 。 觀quán 心tâm 五ngũ 義nghĩa 與dữ 經kinh 五ngũ 義nghĩa 。 為vi 一nhất 為vi 異dị 。

答đáp 曰viết 。

不bất 即tức 不bất 異dị 。 問vấn 曰viết 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 不bất 即tức 不bất 異dị 。

答đáp 曰viết 。

即tức 理lý 雖tuy 同đồng 異dị 義nghĩa 有hữu 六lục 。 一nhất 者giả 理lý 即tức 。 二nhị 名danh 字tự 即tức 。 三tam 觀quán 行hành 即tức 。 四tứ 相tương 似tự 即tức 。 五ngũ 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 。 六lục 究cứu 竟cánh 即tức 也dã 。 一nhất 理lý 即tức 者giả 此thử 經Kinh 云vân 。 淫dâm 怒nộ 癡si 性tánh 。 即tức 是thị 解giải 脫thoát 。 此thử 是thị 理lý 即tức 義nghĩa 也dã 。 二nhị 名danh 字tự 即tức 者giả 如như 大đại 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 外ngoại 人nhân 舊cựu 醫y 虛hư 妄vọng 計kế 涅Niết 槃Bàn 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 如như 蟲trùng 食thực 木mộc 偶ngẫu 得đắc 成thành 字tự 。 是thị 蟲trùng 不bất 知tri 是thị 字tự 非phi 字tự 。 有hữu 智trí 之chi 人nhân 。 終chung 不bất 說thuyết 言ngôn 是thị 蟲trùng 解giải 字tự 。 今kim 末mạt 世thế 學học 問vấn 坐tọa 禪thiền 之chi 人nhân 。 聞văn 此thử 大Đại 乘Thừa 。 方Phương 等Đẳng 經kinh 說thuyết 淫dâm 怒nộ 癡si 性tánh 即tức 是thị 解giải 脫thoát 。 即tức 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 可khả 復phục 滅diệt 。 不bất 究cứu 深thâm 義nghĩa 執chấp 此thử 即tức 名danh 謂vị 真chân 解giải 脫thoát 。 是thị 則tắc 同đồng 彼bỉ 舊cựu 醫y 蟲trùng 道đạo 之chi 過quá 。 此thử 是thị 名danh 字tự 即tức 也dã 。 三tam 觀quán 行hành 即tức 者giả 。 行hành 人nhân 精tinh 通thông 三tam 觀quán 善thiện 識thức 二nhị 諦đế 三tam 諦đế 四Tứ 諦Đế 開khai 合hợp 不bất 亂loạn 。 信tín 解giải 分phân 明minh 能năng 知tri 此thử 心tâm 。 即tức 是thị 解giải 脫thoát 。 願nguyện 行hành 善thiện 巧xảo 入nhập 五ngũ 品phẩm 弟đệ 子tử 伏phục 忍nhẫn 之chi 位vị 。 此thử 是thị 觀quán 行hành 即tức 也dã 。 四tứ 相tương 似tự 即tức 者giả 。 如như 鐵thiết 輪luân 十thập 信tín 。 雖tuy 是thị 肉nhục 眼nhãn 。 名danh 為vi 佛Phật 眼nhãn 。 法pháp 華hoa 經kinh 說thuyết 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 之chi 相tướng 是thị 也dã 。 此thử 即tức 柔nhu 順thuận 忍nhẫn 位vị 名danh 相tướng 似tự 即tức 也dã 。 五ngũ 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 者giả 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 至chí 金kim 剛cang 頂đảnh 四tứ 十thập 一nhất 地địa 皆giai 名danh 分phần/phân 證chứng 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 。 了liễu 達đạt 諸chư 法pháp 。 真chân 實thật 之chi 性tánh 。 所sở 有hữu 慧tuệ 身thân 。 不bất 由do 他tha 悟ngộ 。 此thử 是thị 分phần/phân 證chứng 真chân 實thật 即tức 也dã 。 乃nãi 至chí 十Thập 地Địa 。 等đẳng 覺giác 皆giai 是thị 分phần/phân 證chứng 。 但đãn 有hữu 深thâm 淺thiển 之chi 殊thù 故cố 有hữu 諸chư 地địa 階giai 級cấp 也dã 。 六lục 究cứu 竟cánh 即tức 者giả 。 即tức 是thị 妙diệu 覺giác 一nhất 念niệm 相tương 應ứng 。 盡tận 不bất 思tư 議nghị 實thật 相tướng 之chi 境cảnh 故cố 。 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 究cứu 竟cánh 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 又hựu 仁nhân 王vương 經Kinh 云vân 。 三tam 賢hiền 十thập 聖thánh 忍nhẫn 中trung 行hành 唯duy 佛Phật 一nhất 人nhân 能năng 盡tận 源nguyên 。 盡tận 源nguyên 者giả 是thị 究cứu 竟cánh 即tức 也dã 。 此thử 六lục 即tức 者giả 在tại 理lý 非phi 殊thù 。 約ước 其kỳ 行hành 解giải 天thiên 人nhân 懸huyền 絕tuyệt 。 豈khởi 得đắc 聞văn 即tức 便tiện 為vi 一nhất 概khái 。 世thế 間gian 學học 門môn 坐tọa 禪thiền 之chi 人nhân 。 若nhược 不bất 善thiện 解giải 六lục 即tức 之chi 殊thù 多đa 生sanh 叨# 濫lạm 。 未vị 解giải 謂vị 解giải 。 未vị 得đắc 謂vị 得đắc 。 墮đọa 增tăng 上thượng 慢mạn 起khởi 諸chư 過quá 罪tội 。 此thử 豈khởi 學học 佛Phật 法Pháp 得đắc 意ý 者giả 乎hồ 。 今kim 舉cử 一nhất 可khả 以dĩ 例lệ 諸chư 。 一nhất 切thiết 大Đại 乘Thừa 。 深thâm 經Kinh 或hoặc 云vân 眾chúng 生sanh 即tức 是thị 佛Phật 即tức 是thị 大Đại 乘Thừa 。 即tức 是thị 菩Bồ 提Đề 。 即tức 是thị 涅Niết 槃Bàn 。 如như 是thị 等đẳng 明minh 即tức 是thị 悉tất 須tu 用dụng 六lục 即tức 。 義nghĩa 約ước 一nhất 切thiết 皆giai 不bất 叨# 濫lạm 也dã 。

第đệ 六lục 對đối 四tứ 悉tất 檀đàn 者giả 復phục 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 以dĩ 四tứ 悉tất 檀đàn 對đối 前tiền 五ngũ 義nghĩa 。 二nhị 略lược 釋thích 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 觀quán 教giáo 之chi 相tướng 。 一nhất 對đối 五ngũ 義nghĩa 者giả 即tức 為vi 五ngũ 。 一nhất 對đối 經kinh 名danh 者giả 。 名danh 即tức 維duy 摩ma 羅la 詰cật 。 維duy 摩ma 羅la 詰cật 即tức 是thị 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 也dã 。 二nhị 對đối 體thể 者giả 。 體thể 即tức 真chân 性tánh 解giải 脫thoát 。 真chân 性tánh 解giải 脫thoát 即tức 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 也dã 。 三tam 對đối 宗tông 者giả 。 宗tông 是thị 佛Phật 國quốc 因nhân 果quả 勸khuyến 修tu 種chủng 種chủng 。 淨tịnh 土độ 之chi 行hạnh 。 即tức 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 也dã 。 四tứ 對đối 用dụng 者giả 。 彈đàn 訶ha 折chiết 伏phục 此thử 即tức 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 也dã 。 五ngũ 總tổng 對đối 教giáo 相tương/tướng 者giả 。 以dĩ 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 諸chư 經kinh 教giáo 。 與dữ 此thử 經Kinh 教giáo 有hữu 同đồng 有hữu 異dị 。 即tức 是thị 判phán 教giáo 相tương 知tri 同đồng 異dị 也dã 。 二nhị 明minh 略lược 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 觀quán 教giáo 者giả 。 夫phu 心tâm 源nguyên 妙diệu 絕tuyệt 萬vạn 法pháp 幽u 玄huyền 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 不bất 用dụng 悉tất 檀đàn 。 豈khởi 能năng 修tu 三tam 觀quán 而nhi 進tiến 道đạo 。 演diễn 說thuyết 教giáo 門môn 。 而nhi 度độ 一nhất 切thiết 。 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 觀quán 教giáo 以dĩ 通thông 此thử 經Kinh 。 略lược 為vi 七thất 意ý 。 第đệ 一nhất 翻phiên 釋thích 。 第đệ 二nhị 辨biện 相tương/tướng 。 第đệ 三tam 釋thích 成thành 。 第đệ 四tứ 起khởi 三tam 觀quán 。 第đệ 五ngũ 起khởi 四tứ 教giáo 。 第đệ 六lục 起khởi 經kinh 論luận 。 第đệ 七thất 起khởi 此thử 經Kinh 教giáo 。 第đệ 一nhất 翻phiên 釋thích 者giả 。 悉tất 檀đàn 是thị 外ngoại 國quốc 之chi 語ngữ 。 諸chư 師sư 解giải 釋thích 不bất 同đồng 。 或hoặc 言ngôn 有hữu 翻phiên 或hoặc 言ngôn 無vô 翻phiên 。 言ngôn 無vô 翻phiên 者giả 。 外ngoại 國quốc 有hữu 多đa 含hàm 之chi 言ngôn 。 此thử 土thổ/độ 無vô 有hữu 多đa 含hàm 之chi 語ngữ 以dĩ 翻phiên 悉tất 檀đàn 。 例lệ 如như 修tu 多đa 羅la 名danh 含hàm 五ngũ 義nghĩa 。 此thử 土thổ/độ 不bất 的đích 翻phiên 也dã 。 言ngôn 有hữu 翻phiên 者giả 。 或hoặc 翻phiên 宗tông 成thành 或hoặc 翻phiên 為vi 墨mặc 或hoặc 翻phiên 為vi 印ấn 或hoặc 翻phiên 為vi 實thật 或hoặc 翻phiên 為vi 成thành 就tựu 究cứu 竟cánh 。 如như 是thị 異dị 翻phiên 非phi 一nhất 難nan 可khả 定định 存tồn 。 南nam 岳nhạc 禪thiền 師sư 云vân 。 此thử 例lệ 如như 大đại 涅Niết 槃Bàn 是thị 胡hồ 漢hán 兼kiêm 攝nhiếp 也dã 。 今kim 言ngôn 悉tất 檀đàn 者giả 。 悉tất 是thị 隋tùy 音âm 。 檀đàn 是thị 胡hồ 語ngữ 。 悉tất 之chi 言ngôn 遍biến 。 檀đàn 翻phiên 言ngôn 施thí 。 佛Phật 以dĩ 此thử 四tứ 法Pháp 。 遍biến 施thí 眾chúng 生sanh 故cố 言ngôn 悉tất 檀đàn 也dã 。 第đệ 二nhị 辨biện 悉tất 檀đàn 相tương/tướng 者giả 。 一nhất 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 。 二nhị 各các 各các 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 。 三tam 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 。 四tứ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 。 大đại 聖thánh 為vi 破phá 外ngoại 人nhân 邪tà 四tứ 悉tất 檀đàn 故cố 說thuyết 此thử 四tứ 種chủng 正chánh 四tứ 悉tất 檀đàn 。 說thuyết 一nhất 切thiết 大đại 小tiểu 。 乘thừa 經kinh 教giáo 也dã 。 一nhất 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 者giả 。 即tức 是thị 眾chúng 生sanh 。 五ngũ 陰ấm 十thập 二nhị 入nhập 十thập 八bát 界giới 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 名danh 相tướng 隔cách 別biệt 不bất 同đồng 。 故cố 名danh 世thế 界giới 。 外ngoại 人nhân 迷mê 此thử 世thế 界giới 。 或hoặc 計kế 無vô 因nhân 緣duyên 有hữu 世thế 界giới 。 或hoặc 計kế 邪tà 因nhân 緣duyên 有hữu 世thế 界giới 。 大đại 聖thánh 隨tùy 眾chúng 生sanh 所sở 欲dục 樂lạc 聞văn 。 為vi 說thuyết 正chánh 因nhân 緣duyên 世thế 界giới 之chi 法pháp 。 令linh 眾chúng 生sanh 得đắc 。 世thế 間gian 正chánh 見kiến 。 即tức 是thị 世thế 間gian 。 法Pháp 施thí 故cố 名danh 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 也dã 。 二nhị 各các 各các 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 者giả 。 大đại 聖thánh 觀quán 人nhân 心tâm 。 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp 。 人nhân 心tâm 各các 各các 不bất 同đồng 。 故cố 於ư 一nhất 事sự 或hoặc 聽thính 不bất 聽thính 。 如như 經kinh 所sở 說thuyết 雜tạp 報báo 業nghiệp 故cố 雜tạp 生sanh 世thế 間gian 得đắc 雜tạp 觸xúc 雜tạp 受thọ 。 更cánh 有hữu 破phá 群quần 那na 經kinh 。 說thuyết 無vô 人nhân 得đắc 觸xúc 無vô 人nhân 得đắc 受thọ 。 此thử 意ý 正chánh 為vi 破phá 執chấp 生sanh 信tín 。 增tăng 長trưởng 善thiện 根căn 。 施thí 諸chư 善thiện 法Pháp 故cố 。 名danh 各các 各các 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 也dã 。 三tam 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 者giả 。 大đại 智trí 論luận 云vân 。 有hữu 法pháp 對đối 治trị 則tắc 有hữu 。 實thật 性tánh 則tắc 無vô 。 對đối 治trị 則tắc 有hữu 者giả 。 即tức 是thị 貪tham 欲dục 多đa 教giáo 。 修tu 不bất 淨tịnh 觀quán 。 瞋sân 恚khuể 多đa 教giáo 修tu 慈từ 心tâm 觀quán 。 愚ngu 癡si 多đa 教giáo 觀quán 因nhân 緣duyên 也dã 。 佛Phật 說thuyết 對đối 治trị 之chi 法pháp 藥dược 遍biến 施thí 眾chúng 生sanh 。 為vi 斷đoạn 其kỳ 惡ác 故cố 名danh 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 也dã 。 四tứ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 者giả 。 大đại 智trí 論luận 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 約ước 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 。 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 。 二nhị 約ước 可khả 說thuyết 相tương/tướng 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 。 一nhất 約ước 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 。 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 者giả 。 即tức 是thị 諸chư 佛Phật 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 羅La 漢Hán 所sở 得đắc 真chân 實thật 法pháp 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 也dã 。 故cố 大đại 智trí 論luận 云vân 。 言ngôn 論luận 盡tận 竟cánh 心tâm 行hành 亦diệc 訖ngật 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 法pháp 如như 涅Niết 槃Bàn 。 說thuyết 諸chư 行hành 處xứ 名danh 世thế 界giới 。 說thuyết 不bất 行hành 處xứ 。 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 二nhị 約ước 可khả 說thuyết 相tương/tướng 辨biện 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 相tương/tướng 者giả 。 如như 大đại 智trí 論luận 云vân 。 一nhất 切thiết 實thật 一nhất 切thiết 不bất 實thật 一nhất 切thiết 亦diệc 實thật 亦diệc 不bất 實thật 一nhất 切thiết 非phi 實thật 非phi 不bất 實thật 。 皆giai 名danh 諸chư 法pháp 之chi 實thật 相tương/tướng 。 佛Phật 於ư 如như 是thị 。 等đẳng 處xứ 處xứ 諸chư 經kinh 說thuyết 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 相tương/tướng 。 此thử 即tức 是thị 一nhất 家gia 所sở 明minh 四tứ 門môn 入nhập 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 意ý 也dã 。 故cố 中trung 論luận 云vân 。 若nhược 為vi 向hướng 道đạo 之chi 人nhân 聞văn 說thuyết 四tứ 句cú 即tức 入nhập 即tức 是thị 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 若nhược 人nhân 聞văn 說thuyết 四tứ 句cú 心tâm 生sanh 取thủ 著trước 。 皆giai 是thị 戲hí 論luận 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 以dĩ 生sanh 善thiện 是thị 為vi 人nhân 。 斷đoạn 惡ác 屬thuộc 對đối 治trị 者giả 。 人nhân 通thông 善thiện 惡ác 。 何hà 得đắc 定định 言ngôn 為vi 人nhân 屬thuộc 生sanh 善thiện 也dã 。

答đáp 曰viết 。

善thiện 隨tùy 人nhân 來lai 為vi 惑hoặc 所sở 障chướng 。 惡ác 是thị 新tân 起khởi 不bất 長trường/trưởng 屬thuộc 人nhân 。 是thị 故cố 為vi 人nhân 息tức 惡ác 生sanh 善thiện 。 善thiện 屬thuộc 於ư 人nhân 。 對đối 治trị 斷đoạn 惡ác 。 人nhân 則tắc 非phi 惡ác 。 若nhược 人nhân 是thị 惡ác 。 惡ác 滅diệt 人nhân 應ưng 隨tùy 滅diệt 。 故cố 知tri 惡ác 不bất 屬thuộc 人nhân 。 問vấn 曰viết 。 為vi 人nhân 對đối 治trị 俱câu 斷đoạn 惡ác 生sanh 善thiện 義nghĩa 既ký 是thị 齊tề 何hà 得đắc 分phần/phân 二nhị 。

答đáp 曰viết 。

一nhất 往vãng 雖tuy 然nhiên 。 原nguyên 其kỳ 正chánh 意ý 義nghĩa 則tắc 不bất 爾nhĩ 。 為vi 人nhân 惡ác 新tân 善thiện 舊cựu 。 對đối 治trị 惡ác 舊cựu 善thiện 新tân 。 為vi 人nhân 新tân 惡ác 易dị 滅diệt 為vi 說thuyết 便tiện 止chỉ 。 宿túc 善thiện 深thâm 厚hậu 。 自tự 然nhiên 開khai 發phát 。 對đối 治trị 則tắc 舊cựu 惡ác 難nạn/nan 除trừ 新tân 善thiện 力lực 弱nhược 。 若nhược 不bất 加gia 修tu 對đối 治trị 則tắc 惡ác 法pháp 不bất 滅diệt 也dã 。 問vấn 曰viết 。 此thử 義nghĩa 非phi 次thứ 。 經kinh 說thuyết 諸chư 惡ác 莫mạc 作tác 。 眾chúng 善thiện 奉phụng 行hành 。

答đáp 曰viết 。

此thử 須tu 得đắc 意ý 。 為vi 人nhân 善thiện 厚hậu 惡ác 輕khinh 。 但đãn 不bất 作tác 眾chúng 惡ác 。 善thiện 自tự 開khai 發phát 。 對đối 治trị 惡ác 厚hậu 善thiện 輕khinh 。 故cố 須tu 眾chúng 善thiện 奉phụng 行hành 方phương 得đắc 離ly 惡ác 也dã 。 第đệ 三Tam 明Minh 釋thích 成thành 者giả 。 今kim 用dụng 四tứ 隨tùy 釋thích 成thành 四tứ 悉tất 檀đàn 也dã 。 四tứ 隨tùy 者giả 。 一nhất 隨tùy 樂nhạo 欲dục 。 二nhị 隨tùy 便tiện 宜nghi 。 三tam 隨tùy 對đối 治trị 。 四tứ 隨tùy 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 一nhất 隨tùy 樂nhạo 欲dục 者giả 即tức 是thị 世thế 界giới 。 如như 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 一nhất 切thiết 善thiện 惡ác 。 欲dục 為vi 其kỳ 本bổn 。 若nhược 說thuyết 四tứ 門môn 若nhược 事sự 若nhược 理lý 但đãn 赴phó 欲dục 樂lạc 。 皆giai 是thị 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 也dã 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。 先tiên 以dĩ 欲dục 鉤câu 牽khiên 。 後hậu 令linh 入nhập 佛Phật 道Đạo 。 是thị 名danh 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 也dã 。 二nhị 隨tùy 便tiện 宜nghi 者giả 即tức 是thị 為vi 人nhân 。 論luận 云vân 。 於ư 一nhất 事sự 中trung 。 或hoặc 聽thính 不bất 聽thính 。 宜nghi 即tức 是thị 聽thính 不bất 宜nghi 者giả 即tức 不bất 聽thính 也dã 。 如như 金kim 師sư 宜nghi 數sổ 息tức 觀quán 浣hoán 衣y 宜nghi 不bất 淨tịnh 觀quán 。 即tức 是thị 便tiện 宜nghi 。 若nhược 說thuyết 四tứ 門môn 若nhược 事sự 理lý 。 便tiện 宜nghi 生sanh 善thiện 。 是thị 名danh 為vi 聽thính 。 若nhược 生sanh 不bất 善thiện 則tắc 是thị 不bất 聽thính 。 是thị 名danh 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 也dã 。 三tam 隨tùy 對đối 治trị 者giả 即tức 是thị 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 也dã 。 若nhược 說thuyết 四tứ 門môn 若nhược 事sự 理lý 。 的đích 相tương/tướng 主chủ 對đối 破phá 執chấp 著trước 心tâm 。 是thị 名danh 對đối 治trị 。 論luận 云vân 。 諸chư 法pháp 無vô 常thường 。 亦diệc 是thị 對đối 治trị 。 涅Niết 槃Bàn 經kinh 明minh 十thập 種chủng 對đối 治trị 。 謂vị 常thường 無vô 常thường 等đẳng 皆giai 是thị 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 也dã 。 問vấn 曰viết 若nhược 說thuyết 事sự 者giả 可khả 是thị 對đối 治trị 。 四tứ 門môn 說thuyết 理lý 云vân 何hà 對đối 治trị 。

答đáp 曰viết 。

雖tuy 復phục 說thuyết 理lý 既ký 不bất 曉hiểu 悟ngộ 。 為vi 破phá 執chấp 著trước 猶do 屬thuộc 對đối 治trị 也dã 。 四tứ 明minh 隨tùy 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 者giả 。 即tức 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 。 若nhược 說thuyết 四tứ 門môn 若nhược 事sự 若nhược 理lý 聞văn 說thuyết 即tức 悟ngộ 。 皆giai 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 也dã 。 故cố 以dĩ 四tứ 隨tùy 成thành 四tứ 悉tất 檀đàn 。 問vấn 曰viết 。 四tứ 門môn 說thuyết 理lý 可khả 。 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 若nhược 說thuyết 事sự 者giả 云vân 何hà 得đắc 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 耶da 。

答đáp 曰viết 。

無vô 問vấn 事sự 理lý 聞văn 說thuyết 即tức 悟ngộ 。 皆giai 是thị 說thuyết 第đệ 一nhất 義nghĩa 也dã 。 故cố 經Kinh 云vân 。 始thỉ 從tùng 得đắc 道Đạo 到đáo 泥Nê 洹Hoàn 夜dạ 。 若nhược 說thuyết 一nhất 色sắc 一nhất 香hương 無vô 非phi 中trung 道đạo 。 問vấn 曰viết 。 何hà 故cố 用dụng 四tứ 隨tùy 結kết 成thành 四tứ 悉tất 檀đàn 通thông 約ước 事sự 理lý 。 一nhất 事sự 一nhất 理lý 云vân 何hà 得đắc 通thông 有hữu 四tứ 義nghĩa 。

答đáp 曰viết 。

如như 此thử 經Kinh 偈kệ 說thuyết 。 佛Phật 以dĩ 一nhất 音âm 演diễn 說thuyết 法Pháp 。 或hoặc 有hữu 恐khủng 怖bố 或hoặc 歡hoan 喜hỷ 。 或hoặc 生sanh 厭yếm 離ly 或hoặc 斷đoạn 疑nghi 。 斯tư 則tắc 神thần 力lực 不Bất 共Cộng 法Pháp 。 生sanh 怖bố 畏úy 者giả 即tức 是thị 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 。 知tri 因nhân 欲dục 有hữu 世thế 界giới 世thế 界giới 如như 火hỏa 宅trạch 故cố 生sanh 怖bố 畏úy 也dã 。 或hoặc 歡hoan 喜hỷ 者giả 即tức 是thị 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 。 發phát 善thiện 根căn 得đắc 法Pháp 喜hỷ 也dã 。 或hoặc 生sanh 厭yếm 離ly 。 者giả 即tức 是thị 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 。 厭yếm 患hoạn 煩phiền 惱não 興hưng 對đối 治trị 也dã 。 或hoặc 斷đoạn 疑nghi 者giả 即tức 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 也dã 。 初sơ 入nhập 見kiến 道đạo 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 正chánh 是thị 斷đoạn 疑nghi 之chi 位vị 也dã 。 是thị 則tắc 隨tùy 說thuyết 一nhất 切thiết 事sự 理lý 悉tất 成thành 四tứ 悉tất 檀đàn 也dã 。 第đệ 四tứ 明minh 起khởi 三tam 觀quán 者giả 。 即tức 是thị 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 三tam 觀quán 也dã 。 夫phu 至chí 理lý 幽u 絕tuyệt 。 不bất 可khả 以dĩ 智trí 知tri 。 不bất 可khả 以dĩ 識thức 識thức 。 豈khởi 修tu 觀quán 行hành 而nhi 能năng 契khế 會hội 者giả 哉tai 。 自tự 非phi 悉tất 檀đàn 之chi 巧xảo 妙diệu 。 豈khởi 能năng 用dụng 三tam 觀quán 會hội 三tam 諦đế 之chi 理lý 也dã 。 今kim 悉tất 檀đàn 方phương 便tiện 起khởi 從tùng 因nhân 緣duyên 假giả 入nhập 空không 觀quán 者giả 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 。 即tức 是thị 知tri 正chánh 因nhân 緣duyên 心tâm 所sở 樂lạc 法pháp 也dã 。 若nhược 從tùng 正chánh 因nhân 緣duyên 以dĩ 入nhập 空không 。 若nhược 析tích 若nhược 體thể 兩lưỡng 種chủng 觀quán 心tâm 必tất 須tu 識thức 為vi 人nhân 便tiện 宜nghi 。 便tiện 宜nghi 者giả 若nhược 宜nghi 修tu 觀quán 即tức 念niệm 擇trạch 精tinh 進tấn 喜hỷ 三tam 覺giác 分phần/phân 起khởi 。 若nhược 宜nghi 修tu 止chỉ 則tắc 念niệm 除trừ 捨xả 定định 三tam 覺giác 分phần/phân 攝nhiếp 也dã 。 是thị 則tắc 隨tùy 所sở 便tiện 宜nghi 善thiện 心tâm 則tắc 發phát 也dã 。 若nhược 心tâm 有hữu 沈trầm 浮phù 之chi 病bệnh 必tất 須tu 用dụng 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 。 若nhược 心tâm 沈trầm 時thời 念niệm 擇trạch 精tinh 進tấn 喜hỷ 三tam 覺giác 為vi 對đối 治trị 。 若nhược 心tâm 浮phù 時thời 念niệm 除trừ 捨xả 定định 三tam 覺giác 分phân 為vi 對đối 治trị 也dã 。 巧xảo 用dụng 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 善thiện 根căn 得đắc 發phát 。 巧xảo 用dụng 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 結kết 使sử 則tắc 薄bạc 。 若nhược 行hành 人nhân 利lợi 智trí 善thiện 根căn 熟thục 結kết 使sử 煩phiền 惱não 薄bạc 。 七thất 覺giác 分phần/phân 中trung 隨tùy 依y 一nhất 覺giác 恍hoảng 然nhiên 如như 失thất 即tức 住trụ 此thử 。 研nghiên 修tu 若nhược 觀quán 慧tuệ 分phân 明minh 即tức 發phát 真chân 見kiến 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 是thị 名danh 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 。 起khởi 從tùng 假giả 入nhập 空không 觀quán 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 慧Tuệ 眼nhãn 也dã 。 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 巧xảo 用dụng 悉tất 檀đàn 即tức 得đắc 道Đạo 種chủng 智trí 法Pháp 眼nhãn 也dã 。 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 觀quán 。 巧xảo 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 即tức 得đắc 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 佛Phật 眼nhãn 也dã 。 第đệ 五ngũ 起khởi 四tứ 教giáo 者giả 。 即tức 是thị 於ư 四tứ 不bất 可khả 說thuyết 起khởi 四tứ 種chủng 說thuyết 法Pháp 教giáo 四tứ 種chủng 眾chúng 生sanh 也dã 。 此thử 經Kinh 淨tịnh 名danh 默mặc 然nhiên 杜đỗ 口khẩu 。 即tức 是thị 大đại 涅Niết 槃Bàn 經kinh 明minh 四tứ 不bất 可khả 說thuyết 意ý 也dã 。 四tứ 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 一nhất 生sanh 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 。 二nhị 生sanh 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 。 三tam 不bất 生sanh 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 。 四tứ 不bất 生sanh 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 。 此thử 即tức 是thị 約ước 心tâm 因nhân 緣duyên 生sanh 滅diệt 即tức 空không 即tức 假giả 即tức 中trung 四tứ 句cú 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 而nhi 得đắc 有hữu 四tứ 說thuyết 者giả 。 皆giai 是thị 悉tất 檀đàn 因nhân 緣duyên 赴phó 四tứ 機cơ 得đắc 有hữu 四tứ 說thuyết 也dã 。 故cố 大đại 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 為vi 生sanh 作tác 因nhân 亦diệc 可khả 得đắc 說thuyết 。 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 者giả 。 無vô 明minh 至chí 有hữu 支chi 名danh 十thập 因nhân 緣duyên 也dã 。 若nhược 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 此thử 四tứ 種chủng 。 十thập 因nhân 緣duyên 機cơ 於ư 四tứ 不bất 可khả 說thuyết 即tức 有hữu 四tứ 說thuyết 之chi 四tứ 教giáo 也dã 。 就tựu 此thử 即tức 為vi 四tứ 。 一nhất 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 三tam 藏tạng 教giáo 。 二nhị 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 通thông 教giáo 。 三Tam 明Minh 悉tất 檀đàn 起khởi 別biệt 教giáo 。 四tứ 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 圓viên 教giáo 。 一nhất 明minh 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 三tam 藏tạng 教giáo 者giả 。 佛Phật 於ư 生sanh 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 小Tiểu 乘Thừa 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 所sở 成thành 樂nhạo 欲dục 小tiểu 善thiện 障chướng 重trọng 鈍độn 根căn 諸chư 。 聲Thanh 聞Văn 弟đệ 子tử 。 說thuyết 三tam 藏tạng 教giáo 生sanh 滅diệt 四Tứ 諦Đế 教giáo 諸chư 聲Thanh 聞Văn 及cập 鈍độn 根căn 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 故cố 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 諸chư 法pháp 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 不bất 可khả 以dĩ 言ngôn 宣tuyên 。 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 故cố 。 為vì 五ngũ 比Bỉ 丘Khâu 說thuyết 。 是thị 名danh 轉Chuyển 法Pháp 輪Luân 也dã 。 二nhị 明minh 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 通thông 教giáo 者giả 。 佛Phật 於ư 生sanh 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 所sở 成thành 三tam 乘thừa 根căn 性tánh 人nhân 。 說thuyết 約ước 幻huyễn 化hóa 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 通thông 教giáo 教giáo 三tam 乘thừa 人nhân 也dã 。 故cố 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 欲dục 學học 三tam 乘thừa 當đương 學học 般Bát 若Nhã 。 又hựu 云vân 。 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 同đồng 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 諦đế 無vô 言ngôn 說thuyết 道Đạo 斷đoạn 煩phiền 惱não 也dã 。 三Tam 明Minh 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 別biệt 教giáo 者giả 。 佛Phật 於ư 不bất 生sanh 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 成thành 別biệt 教giáo 根căn 緣duyên 。 宣tuyên 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 。 歷lịch 劫kiếp 修tu 行hành 。 無vô 量lượng 四Tứ 諦Đế 別biệt 教giáo 教giáo 諸chư 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 四tứ 明minh 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 圓viên 教giáo 者giả 。 佛Phật 於ư 不bất 生sanh 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 所sở 成thành 圓viên 機cơ 。 說thuyết 一nhất 實thật 諦đế 無vô 作tác 四Tứ 諦Đế 圓viên 教giáo 大Đại 乘Thừa 教giáo 大đại 菩Bồ 薩Tát 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 也dã 。 第đệ 六lục 明minh 起khởi 經kinh 論luận 者giả 。 夫phu 佛Phật 法Pháp 至chí 理lý 。 不bất 可khả 以dĩ 言ngôn 宣tuyên 。 豈khởi 存tồn 言ngôn 方phương 語ngữ 本bổn 十thập 二nhị 部bộ 乎hồ 。 但đãn 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 為vì 利lợi 眾chúng 生sanh 。 皆giai 用dụng 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 而nhi 起khởi 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 也dã 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 名danh 義nghĩa 具cụ 出xuất 悉tất 檀đàn 大đại 本bổn 。 就tựu 此thử 即tức 為vi 五ngũ 意ý 。 一nhất 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 二nhị 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 。 三Tam 明Minh 悉tất 檀đàn 起khởi 漸tiệm 頓đốn 經kinh 教giáo 。 四tứ 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 大đại 小Tiểu 乘Thừa 論luận 。 五ngũ 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 聖thánh 說thuyết 法Pháp 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 一nhất 明minh 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 之chi 相tướng 者giả 即tức 為vi 四tứ 意ý 。 一nhất 明minh 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 二nhị 明minh 各các 各các 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 三Tam 明Minh 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 四tứ 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 一nhất 明minh 用dụng 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 起khởi 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 者giả 。 若nhược 宜nghi 聞văn 直trực 說thuyết 世thế 界giới 。 宜nghi 直trực 說thuyết 者giả 。 是thị 言ngôn 教giáo 之chi 本bổn 用dụng 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 直trực 說thuyết 世thế 界giới 名danh 相tướng 。 即tức 是thị 修tu 多đa 羅la 經kinh 。 四tứ 言ngôn 五ngũ 言ngôn 七thất 言ngôn 偈kệ 重trọng/trùng 頌tụng 說thuyết 世thế 界giới 。 即tức 是thị 祇kỳ 夜dạ 經kinh 。 記ký 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 未vị 來lai 之chi 事sự 如như 記ký 鴿cáp 雀tước 成thành 佛Phật 。 即tức 是thị 和hòa 伽già 羅la 那na 經kinh 。 孤cô 起khởi 偈kệ 說thuyết 世thế 界giới 不bất 誦tụng 長trường/trưởng 行hành 者giả 。 即tức 是thị 伽già 陀đà 經kinh 。 無vô 人nhân 請thỉnh 問vấn 自tự 稱xưng 說thuyết 世thế 界giới 事sự 者giả 。 即tức 是thị 優ưu 陀đà 那na 經kinh 。 為vi 說thuyết 世thế 界giới 不bất 善thiện 因nhân 緣duyên 而nhi 結kết 成thành 戒giới 者giả 。 即tức 是thị 尼ni 陀đà 那na 經kinh 。 若nhược 人nhân 不bất 解giải 世thế 界giới 之chi 相tướng 如như 以dĩ 車xa 乳nhũ 等đẳng 。 為vi 譬thí 喻dụ 者giả 。 即tức 是thị 阿a 波ba 陀đà 那na 經kinh 。 說thuyết 本bổn 昔tích 世thế 界giới 之chi 事sự 者giả 。 即tức 是thị 伊y 帝đế 越việt 多đa 伽già 經kinh 。 說thuyết 往vãng 昔tích 世thế 界giới 受thọ 生sanh 者giả 。 即tức 是thị 闍xà 陀đà 伽già 經kinh 。 說thuyết 世thế 界giới 廣quảng 大đại 之chi 事sự 者giả 。 即tức 是thị 毘tỳ 佛Phật 略lược 經kinh 。 說thuyết 世thế 界giới 未vị 曾tằng 有hữu 事sự 者giả 。 即tức 是thị 阿a 浮phù 陀đà 達đạt 磨ma 經kinh 。 難nạn/nan 問vấn 窮cùng 覈# 世thế 界giới 令linh 易dị 解giải 者giả 。 即tức 是thị 優Ưu 波Ba 提Đề 舍Xá 經Kinh 。 此thử 即tức 但đãn 約ước 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 具cụ 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 餘dư 三tam 悉tất 檀đàn 各các 起khởi 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 類loại 世thế 界giới 可khả 知tri 。 佛Phật 用dụng 此thử 十thập 二nhị 部bộ 為vi 言ngôn 教giáo 之chi 本bổn 說thuyết 一nhất 切thiết 漸tiệm 頓đốn 諸chư 教giáo 也dã 。 故cố 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 四tứ 悉tất 檀đàn 攝nhiếp 得đắc 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 意ý 在tại 此thử 也dã 。 二nhị 明minh 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 者giả 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 。 名danh 義nghĩa 具cụ 出xuất 三tam 觀quán 大đại 本bổn 。 今kim 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 起khởi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 。 者giả 即tức 為vi 四tứ 別biệt 。 一nhất 者giả 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 起khởi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 塵trần 勞lao 門môn 。 二nhị 明minh 各các 各các 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 起khởi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 三tam 昧muội 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 也dã 。 三tam 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 起khởi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 對đối 治trị 門môn 對đối 治trị 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 諸chư 煩phiền 惱não 也dã 。 四tứ 明minh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 起khởi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 門môn 。 亦diệc 名danh 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 門môn 。 門môn 名danh 能năng 通thông 。 通thông 至chí 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 名danh 究cứu 竟cánh 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 即tức 是thị 究cứu 竟cánh 也dã 。 今kim 言ngôn 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 者giả 。 法pháp 語ngữ 通thông 漫mạn 即tức 得đắc 含hàm 於ư 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 煩phiền 惱não 三tam 昧muội 陀đà 羅la 尼ni 。 諸chư 對đối 治trị 門môn 及cập 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 法pháp 。 故cố 名danh 法Pháp 藏tạng 也dã 。 故cố 大đại 智trí 論luận 云vân 。 是thị 四tứ 悉tất 檀đàn 攝nhiếp 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 。 其kỳ 義nghĩa 在tại 焉yên 。 三Tam 明Minh 悉tất 檀đàn 起khởi 頓đốn 漸tiệm 經kinh 教giáo 者giả 。 悉tất 檀đàn 既ký 攝nhiếp 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 。 大đại 聖thánh 用dụng 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 而nhi 說thuyết 頓đốn 漸tiệm 諸chư 經kinh 無vô 不bất 成thành 也dã 。 即tức 為vi 二nhị 意ý 。 一nhất 正chánh 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 圓viên 頓đốn 教giáo 。 二nhị 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 次thứ 第đệ 漸tiệm 圓viên 之chi 教giáo 。 一nhất 悉tất 檀đàn 起khởi 圓viên 教giáo 者giả 。 盧Lô 舍Xá 那Na 佛Phật 。 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 正chánh 用dụng 兩lưỡng 番phiên 四tứ 悉tất 檀đàn 說thuyết 無vô 量lượng 四tứ 聖Thánh 諦Đế 無vô 作tác 四tứ 實thật 諦đế 。 赴phó 別biệt 圓viên 二nhị 種chủng 根căn 性tánh 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 頓đốn 教giáo 也dã 。 二nhị 明minh 起khởi 漸tiệm 圓viên 教giáo 者giả 。 釋Thích 迦Ca 開khai 漸tiệm 教giáo 但đãn 用dụng 一nhất 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 聲Thanh 聞Văn 小tiểu 根căn 說thuyết 生sanh 滅diệt 四Tứ 諦Đế 。 起khởi 三tam 藏tạng 教giáo 也dã 。 大Đại 乘Thừa 方Phương 等Đẳng 。 有hữu 四tứ 種chủng 根căn 性tánh 。 用dụng 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 四tứ 種chủng 四tứ 聖Thánh 諦Đế 。 起khởi 諸chư 方Phương 等Đẳng 也dã 。 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 。 經kinh 有hữu 三tam 種chủng 根căn 性tánh 。 以dĩ 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 三tam 種chủng 四tứ 聖Thánh 諦Đế 。 起khởi 諸chư 般Bát 若Nhã 教giáo 也dã 。 法pháp 華hoa 經kinh 有hữu 一nhất 種chủng 根căn 性tánh 。 以dĩ 一nhất 番phiên 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 無vô 作tác 四tứ 一nhất 實thật 諦đế 。 起khởi 法pháp 華hoa 教giáo 也dã 。 涅Niết 槃Bàn 經kinh 有hữu 四tứ 種chủng 根căn 性tánh 而nhi 俱câu 歸quy 一nhất 理lý 佛Phật 性tánh 涅Niết 槃Bàn 。 用dụng 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 說thuyết 四tứ 種chủng 四Tứ 諦Đế 。 赴phó 緣duyên 起khởi 涅Niết 槃Bàn 教giáo 也dã 。 問vấn 曰viết 。 涅Niết 槃Bàn 與dữ 方Phương 等Đẳng 二nhị 教giáo 何hà 異dị 。

答đáp 曰viết 。

說thuyết 方Phương 等Đẳng 經Kinh 時thời 。 二Nhị 乘Thừa 止chỉ 得đắc 前tiền 二nhị 聖Thánh 諦Đế 不bất 入nhập 無vô 量lượng 無vô 作tác 二nhị 種chủng 聖Thánh 諦Đế 。 涅Niết 槃Bàn 不bất 爾nhĩ 。 二Nhị 乘Thừa 及cập 菩Bồ 薩Tát 非phi 止chỉ 得đắc 前tiền 二nhị 種chủng 聖Thánh 諦Đế 。 亦diệc 通thông 二Nhị 乘Thừa 入nhập 於ư 無vô 量lượng 。 無vô 作tác 二nhị 種chủng 聖Thánh 諦Đế 見kiến 佛Phật 性tánh 也dã 。 方Phương 等Đẳng 諸chư 經Kinh 。 者giả 名danh 大đại 集tập 等đẳng 經kinh 也dã 。 以dĩ 集tập 一nhất 切thiết 佛Phật 法Pháp 。 故cố 名danh 大đại 集tập 。 是thị 大đại 涅Niết 槃Bàn 名danh 名danh 諸chư 佛Phật 法Pháp 界Giới 。 佛Phật 性tánh 涅Niết 槃Bàn 。 含hàm 一nhất 切thiết 佛Phật 法Pháp 也dã 。 問vấn 曰viết 。 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 餘dư 經kinh 多đa 說thuyết 三tam 悉tất 檀đàn 。 今kim 欲dục 開khai 說thuyết 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 故cố 說thuyết 是thị 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經kinh 。 若nhược 爾nhĩ 者giả 。 何hà 得đắc 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 遍biến 起khởi 一nhất 切thiết 漸tiệm 頓đốn 諸chư 經kinh 。

答đáp 曰viết 。

三tam 藏tạng 教giáo 多đa 說thuyết 三tam 悉tất 檀đàn 少thiểu 說thuyết 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 般Bát 若Nhã 多đa 說thuyết 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 少thiểu 說thuyết 三tam 悉tất 檀đàn 。

復phục 次thứ 般Bát 若Nhã 雖tuy 說thuyết 三tam 悉tất 檀đàn 皆giai 。 與dữ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 相tương 應ứng 。 若nhược 說thuyết 諸chư 大Đại 乘Thừa 方Phương 等Đẳng 。 或hoặc 合hợp 說thuyết 或hoặc 別biệt 說thuyết 也dã 。 四tứ 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 大đại 小Tiểu 乘Thừa 論luận 者giả 。 地địa 持trì 論luận 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 入nhập 造tạo 不bất 顛điên 倒đảo 論luận 。 摩ma 得đắc 勒lặc 伽già 。 為vi 令linh 正Chánh 法Pháp 得đắc 久cửu 住trụ 禪thiền 而nhi 作tác 論luận 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 是thị 禪thiền 定định 。 觀quán 佛Phật 去khứ 世thế 後hậu 十thập 因nhân 緣duyên 法pháp 所sở 成thành 眾chúng 生sanh 根căn 緣duyên 大đại 小tiểu 。 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 此thử 根căn 緣duyên 作tác 論luận 通thông 經kinh 。 如như 天thiên 親thân 造tạo 十Thập 地Địa 論luận 。 即tức 是thị 用dụng 兩lưỡng 番phiên 悉tất 檀đàn 造tạo 十Thập 地Địa 論luận 通thông 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 也dã 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 造tạo 毘tỳ 曇đàm 。 五ngũ 百bách 羅La 漢Hán 。 造tạo 毘tỳ 婆bà 沙sa 。 用dụng 初sơ 番phiên 悉tất 檀đàn 通thông 三tam 藏tạng 教giáo 生sanh 滅diệt 四tứ 聖Thánh 諦Đế 。 見kiến 有hữu 得đắc 道Đạo 之chi 正chánh 意ý 也dã 。 如như 迦ca 旃chiên 延diên 造tạo 昆côn 勒lặc 論luận 。 亦diệc 是thị 用dụng 初sơ 番phiên 悉tất 檀đàn 通thông 三tam 藏tạng 教giáo 。 見kiến 空không 有hữu 入nhập 道đạo 之chi 正chánh 意ý 也dã 。 如như 訶ha 黎lê 跋bạt 摩ma 亦diệc 用dụng 初sơ 番phiên 悉tất 檀đàn 造tạo 成thành 實thật 論luận 。 通thông 三tam 藏tạng 教giáo 從tùng 空không 入nhập 道đạo 之chi 正chánh 意ý 。 故cố 成thành 實thật 論luận 云vân 。 故cố 我ngã 欲dục 正chánh 論luận 三tam 藏tạng 中trung 實thật 義nghĩa 。 諸chư 成thành 論luận 師sư 言ngôn 實thật 義nghĩa 所sở 謂vị 空không 也dã 。 龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 造tạo 正chánh 觀quán 論luận 。 用dụng 四tứ 番phiên 四tứ 悉tất 檀đàn 三tam 番phiên 正chánh 通thông 釋thích 諸chư 摩ma 訶ha 衍diễn 三tam 教giáo 。 一nhất 番phiên 傍bàng 釋thích 三tam 藏tạng 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 教giáo 也dã 。 彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 。 造tạo 地địa 持trì 處xứ 論luận 。 即tức 是thị 用dụng 二nhị 番phiên 悉tất 檀đàn 釋thích 華hoa 嚴nghiêm 方Phương 等Đẳng 般Bát 若Nhã 諸chư 大Đại 乘Thừa 所sở 明minh 圓viên 別biệt 二nhị 教giáo 也dã 。 無vô 著trước 菩Bồ 薩Tát 造tạo 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 用dụng 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 造tạo 大đại 智Trí 度Độ 論luận 。 釋thích 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經kinh 。 天thiên 親thân 菩Bồ 薩Tát 用dụng 一nhất 番phiên 悉tất 檀đàn 造tạo 法pháp 華hoa 論luận 。 釋thích 法pháp 華hoa 經kinh 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 大đại 涅Niết 槃Bàn 論luận 龍long 樹thụ 天thiên 親thân 各các 造tạo 未vị 度độ 此thử 土thổ/độ 。 懸huyền 準chuẩn 可khả 知tri 。 如như 是thị 等đẳng 一nhất 切thiết 。 論luận 無vô 不bất 依y 四tứ 悉tất 檀đàn 而nhi 造tạo 義nghĩa 。 問vấn 曰viết 。 諸chư 論luận 天thiên 人nhân 所sở 有hữu 經kinh 書thư 依y 何hà 而nhi 造tạo 。

答đáp 曰viết 。

法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 住trụ 諸chư 三tam 昧muội 。 生sanh 人nhân 天thiên 中trung 。 為vi 天Thiên 人Nhân 師Sư 。 造tạo 論luận 作tác 諸chư 經kinh 書thư 。 如như 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 云vân 。 五ngũ 神thần 通thông 人nhân 。 作tác 神thần 仙tiên 之chi 論luận 。 諸chư 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 說thuyết 出xuất 欲dục 論luận 。 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 種chủng 種chủng 善thiện 論luận 。 亦diệc 是thị 初sơ 番phiên 悉tất 檀đàn 之chi 方phương 便tiện 也dã 。 故cố 造tạo 立lập 天thiên 地địa 經Kinh 云vân 。 寶bảo 應ưng 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 。 示thị 號hiệu 伏phục 犧# 。 以dĩ 上thượng 皇hoàng 之chi 道đạo 。 來lai 化hóa 此thử 國quốc 。 又hựu 清thanh 淨tịnh 法Pháp 行hành 經kinh 說thuyết 。 摩Ma 訶Ha 迦Ca 葉Diếp 。 應ưng 生sanh 振chấn 旦đán 示thị 名danh 老lão 子tử 。 設thiết 無vô 為vi 之chi 教giáo 外ngoại 以dĩ 治trị 國quốc 。 修tu 神thần 仙tiên 之chi 術thuật 內nội 以dĩ 治trị 身thân 。 彼bỉ 經kinh 又hựu 云vân 。 光quang 淨tịnh 童đồng 子tử 名danh 曰viết 仲trọng 尼ni 。 為vi 赴phó 機cơ 緣duyên 亦diệc 遊du 此thử 土thổ/độ 。 文văn 行hành 誠thành 信tín 定định 禮lễ 。 刪san 詩thi 垂thùy 裕# 後hậu 昆côn 。 種chủng 種chủng 諸chư 教giáo 此thử 即tức 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 也dã 。 官quan 人nhân 以dĩ 德đức 。 賞thưởng 延diên 于vu 世thế 。 即tức 為vi 人nhân 悉tất 檀đàn 也dã 。 叛bạn 而nhi 伐phạt 之chi 。 刑hình 故cố 無vô 小tiểu 。 即tức 是thị 對đối 治trị 悉tất 檀đàn 。 政chánh 在tại 清thanh 靜tĩnh 。 道đạo 合hợp 天thiên 心tâm 。 人nhân 王vương 無vô 上thượng 。 即tức 是thị 世thế 間gian 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 檀đàn 。 問vấn 曰viết 。 世thế 間gian 何hà 得đắc 有hữu 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。

答đáp 曰viết 。

此thử 皆giai 約ước 世thế 界giới 悉tất 檀đàn 通thông 明minh 四tứ 悉tất 檀đàn 。 非phi 出xuất 世thế 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 老lão 子tử 周chu 孔khổng 皆giai 是thị 聖thánh 人nhân 。 人nhân 教giáo 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。

答đáp 曰viết 。

本bổn 地địa 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 何hà 可khả 分phân 別biệt 。 但đãn 迹tích 教giáo 殊thù 別biệt 高cao 下hạ 深thâm 淺thiển 。 不bất 可khả 一nhất 槩# 也dã 。 五ngũ 明minh 悉tất 檀đàn 起khởi 聖thánh 說thuyết 法Pháp 聖thánh 默mặc 然nhiên 者giả 。 如như 思tư 益ích 經Kinh 云vân 。

佛Phật 告cáo 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。

汝nhữ 等đẳng 當đương 行hành 二nhị 事sự 。 若nhược 聖thánh 說thuyết 法Pháp 若nhược 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 今kim 明minh 以dĩ 此thử 四tứ 不bất 可khả 說thuyết 有hữu 因nhân 緣duyên 故cố 。 以dĩ 四tứ 悉tất 檀đàn 。 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp 。 即tức 是thị 聖thánh 說thuyết 。 此thử 四tứ 種chủng 四Tứ 諦Đế 並tịnh 是thị 三tam 乘thừa 聖thánh 人nhân 證chứng 法pháp 。 非phi 是thị 凡phàm 夫phu 。 之chi 所sở 能năng 知tri 。 故cố 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 如như 為vi 生sanh 盲manh 說thuyết 白bạch 色sắc 相tướng 而nhi 彼bỉ 生sanh 盲manh 終chung 不bất 能năng 見kiến 。 以dĩ 不bất 見kiến 故cố 。 故cố 不bất 可khả 說thuyết 。 不bất 可khả 說thuyết 故cố 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 問vấn 曰viết 。 聖thánh 說thuyết 法Pháp 者giả 利lợi 益ích 眾chúng 生sanh 。 若nhược 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 有hữu 利lợi 益ích 不phủ 。 答đáp 曰viết 如như 脇hiếp 比Bỉ 丘Khâu 默mặc 然nhiên 而nhi 馬mã 鳴minh 論luận 折chiết 如như 是thị 等đẳng 相tướng 。 即tức 是thị 利lợi 益ích 也dã 問vấn 曰viết 聖thánh 說thuyết 法Pháp 用dụng 悉tất 檀đàn 起khởi 聖thánh 默mặc 然nhiên 云vân 何hà 。

答đáp 曰viết 。

默mặc 然nhiên 既ký 於ư 物vật 有hữu 利lợi 。 豈khởi 離ly 悉tất 檀đàn 也dã 。 次thứ 歷lịch 教giáo 明minh 聖thánh 說thuyết 聖thánh 默mặc 之chi 相tướng 者giả 。 華hoa 嚴nghiêm 二nhị 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 而nhi 說thuyết 無vô 量lượng 無vô 作tác 二nhị 種chủng 聖Thánh 諦Đế 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 不bất 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 三tam 藏tạng 教giáo 一nhất 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 生sanh 滅diệt 四tứ 聖Thánh 諦Đế 故cố 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 生sanh 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 即tức 是thị 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 方Phương 等Đẳng 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 四tứ 番phiên 聖Thánh 諦Đế 故cố 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 生sanh 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 。 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 三tam 番phiên 四tứ 聖Thánh 諦Đế 故cố 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 生sanh 不bất 生sanh 不bất 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 法pháp 華hoa 一nhất 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 教giáo 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 不bất 生sanh 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 故cố 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 是thị 法Pháp 不bất 可khả 示thị 。 言ngôn 辭từ 相tướng 寂tịch 滅diệt 。 諸chư 餘dư 眾chúng 生sanh 類loại 。 無vô 有hữu 能năng 得đắc 解giải 。 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 說thuyết 四tứ 番phiên 四tứ 聖Thánh 諦Đế 故cố 名danh 聖thánh 說thuyết 。 故cố 大đại 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 說thuyết 法Pháp 者giả 諸chư 佛Phật 境cảnh 界giới 。 非phi 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 所sở 知tri 。 生sanh 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 故cố 。 佛Phật 答đáp 文Văn 殊Thù 。 如Như 來Lai 畢tất 竟cánh 。 不bất 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 不bất 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 即tức 聖thánh 默mặc 然nhiên 也dã 。 此thử 淨tịnh 名danh 經kinh 即tức 是thị 大Đại 乘Thừa 。 方Phương 等Đẳng 之chi 教giáo 。 用dụng 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 為vi 說thuyết 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 四tứ 種chủng 四Tứ 諦Đế 皆giai 不bất 可khả 說thuyết 。 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 如như 三tam 十thập 二nhị 。 菩Bồ 薩Tát 用dụng 第đệ 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 說thuyết 一nhất 實thật 諦đế 入nhập 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 。 名danh 聖thánh 說thuyết 法Pháp 。 四tứ 一nhất 實thật 諦đế 皆giai 不bất 可khả 說thuyết 。 名danh 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 如như 淨tịnh 名danh 杜đỗ 口khẩu 畢tất 竟cánh 無vô 說thuyết 即tức 是thị 真chân 默mặc 然nhiên 也dã 。 問vấn 曰viết 。 止chỉ 取thủ 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 。 為vi 聖thánh 說thuyết 者giả 。 此thử 經Kinh 餘dư 品phẩm 應ưng 非phi 聖thánh 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

舉cử 一nhất 為vi 例lệ 。 餘dư 則tắc 可khả 知tri 。 此thử 經Kinh 畢tất 竟cánh 皆giai 不bất 說thuyết 而nhi 說thuyết 法pháp 也dã 。 問vấn 曰viết 。 淨tịnh 名danh 杜đỗ 口khẩu 為vi 聖thánh 默mặc 然nhiên 者giả 。 身thân 子tử 默mặc 然nhiên 是thị 聖thánh 默mặc 否phủ/bĩ 。

答đáp 曰viết 。

身thân 子tử 默mặc 者giả 亦diệc 是thị 聖thánh 默mặc 。 問vấn 曰viết 。 既ký 同đồng 默mặc 然nhiên 何hà 故cố 淨tịnh 名danh 默mặc 然nhiên 而nhi 文Văn 殊Thù 所sở 歎thán 。 身thân 子tử 不bất 說thuyết 而nhi 為vi 天thiên 女nữ 所sở 訶ha 。

答đáp 曰viết 。

身thân 子tử 是thị 聲Thanh 聞Văn 聖thánh 默mặc 然nhiên 。 聲Thanh 聞Văn 聖thánh 默mặc 然nhiên 者giả 即tức 是thị 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 。 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 。 是thị 故cố 身thân 子tử 默mặc 然nhiên 不bất 說thuyết 也dã 。 以dĩ 思tư 議nghị 故cố 是thị 以dĩ 被bị 訶ha 。 若nhược 淨tịnh 名danh 默mặc 然nhiên 即tức 是thị 不bất 思tư 議nghị 。 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 故cố 為vi 文Văn 殊Thù 所sở 歎thán 。 問vấn 曰viết 。 不bất 二nhị 之chi 理lý 名danh 之chi 為vi 默mặc 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 。 有hữu 二nhị 默mặc 然nhiên 。 答đáp 曰viết 默mặc 者giả 是thị 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 一nhất 家gia 明minh 義nghĩa 有hữu 種chủng 種chủng 不bất 可khả 說thuyết 。 雖tuy 俱câu 言ngôn 不bất 可khả 說thuyết 而nhi 義nghĩa 有hữu 異dị 。 今kim 略lược 分phân 別biệt 有hữu 六lục 種chủng 。 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 。 一nhất 者giả 世thế 間gian 禪thiền 定định 。 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 若nhược 初sơ 禪thiền 內nội 有hữu 覺giác 觀quán 。 猶do 是thị 可khả 說thuyết 。 二nhị 禪thiền 已dĩ 上thượng 。 無vô 覺giác 無vô 觀quán 。 是thị 不bất 可khả 說thuyết 。 二nhị 者giả 外ngoại 人nhân 見kiến 心tâm 明minh 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 者giả 。 如như 長trường 爪trảo 梵Phạm 志Chí 云vân 。 一nhất 切thiết 語ngữ 可khả 轉chuyển 。 一nhất 切thiết 論luận 可khả 破phá 。 一nhất 切thiết 執chấp 可khả 除trừ 。 是thị 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 何hà 等đẳng 是thị 性tánh 何hà 等đẳng 是thị 相tương/tướng 。 于vu 久cửu 思tư 惟duy 不bất 得đắc 一nhất 法pháp 。 可khả 以dĩ 入nhập 心tâm 。 是thị 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 若nhược 類loại 分phân 別biệt 一nhất 切thiết 。 外ngoại 人nhân 絕tuyệt 言ngôn 之chi 理lý 。 可khả 約ước 此thử 義nghĩa 辨biện 同đồng 異dị 也dã 。 三tam 者giả 三tam 藏tạng 聲Thanh 聞Văn 經kinh 辨biện 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 者giả 。 如như 大đại 集tập 經kinh 歎thán 憍kiêu 陳trần 如như 諸chư 法pháp 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 寂tịch 然nhiên 無vô 聲thanh 說thuyết 也dã 。 故cố 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 不bất 說thuyết 解giải 脫thoát 之chi 相tướng 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 四tứ 者giả 明minh 通thông 教giáo 。 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 即tức 是thị 般Bát 若Nhã 。 所sở 明minh 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 同đồng 修tu 般Bát 若Nhã 。 用dụng 無vô 生sanh 真Chân 諦Đế 無vô 言ngôn 說thuyết 道Đạo 斷đoạn 煩phiền 惱não 也dã 。 五ngũ 者giả 別biệt 教giáo 不bất 可khả 說thuyết 。 即tức 據cứ 佛Phật 性tánh 大đại 涅Niết 槃Bàn 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 如như 為vi 盲manh 人nhân 說thuyết 白bạch 色sắc 相tướng 。 智trí 人nhân 雖tuy 引dẫn 諸chư 相tướng 開khai 曉hiểu 。 而nhi 彼bỉ 生sanh 盲manh 終chung 不bất 見kiến 白bạch 相tương/tướng 。 此thử 譬thí 佛Phật 性tánh 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 六lục 者giả 明minh 圓viên 教giáo 。 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 。 如như 涅Niết 槃Bàn 經kinh 明minh 六lục 不bất 可khả 說thuyết 相tướng 也dã 。 此thử 乃nãi 淨tịnh 名danh 杜đỗ 口khẩu 之chi 意ý 耳nhĩ 。 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 一nhất 往vãng 雖tuy 同đồng 。 解giải 其kỳ 義nghĩa 趣thú 。 實thật 不bất 相tương 混hỗn 。 末mạt 代đại 坐tọa 禪thiền 聽thính 講giảng 於ư 此thử 不bất 了liễu 。 聞văn 不bất 可khả 說thuyết 便tiện 生sanh 混hỗn 亂loạn 。 此thử 即tức 鎮trấn 頭đầu 迦ca 羅la 二nhị 果quả 難nạn/nan 分phân 別biệt 也dã 。 若nhược 別biệt 此thử 義nghĩa 。 身thân 子tử 淨tịnh 名danh 尚thượng 不bất 為vi 類loại 。 外ngoại 道đạo 凡phàm 夫phu 。 豈khởi 為vi 等đẳng 乎hồ 。 第đệ 七thất 悉tất 檀đàn 起khởi 此thử 經Kinh 者giả 即tức 為vi 三tam 別biệt 。 一nhất 起khởi 室thất 外ngoại 。 二nhị 起khởi 入nhập 室thất 。 三tam 起khởi 出xuất 室thất 。 一nhất 明minh 室thất 外ngoại 。 用dụng 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 四tứ 種chủng 佛Phật 國quốc 。 即tức 是thị 佛Phật 國quốc 品phẩm 也dã 。 亦diệc 得đắc 兼kiêm 起khởi 通thông 別biệt 二nhị 序tự 。 用dụng 前tiền 兩lưỡng 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 方phương 便tiện 品phẩm 。 次thứ 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 弟đệ 子tử 品phẩm 。 次thứ 後hậu 一nhất 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 菩Bồ 薩Tát 品phẩm 。 二nhị 明minh 入nhập 室thất 六lục 品phẩm 。 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 問vấn 疾tật 品phẩm 。 後hậu 一nhất 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 品phẩm 。 第đệ 二nhị 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 觀quán 眾chúng 生sanh 品phẩm 。 大đại 意ý 與dữ 涅Niết 槃Bàn 明minh 四tứ 真Chân 諦Đế 意ý 同đồng 。 第đệ 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 佛Phật 道Đạo 品phẩm 。 第đệ 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 。 及cập 香hương 積tích 品phẩm 。 三Tam 明Minh 出xuất 室thất 正chánh 說thuyết 兩lưỡng 品phẩm 。 用dụng 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 品phẩm 見kiến 阿a 閦súc 佛Phật 品phẩm 也dã 。 流lưu 通thông 法pháp 供cúng 養dường 品phẩm 屬thuộc 累lũy/lụy/luy 品phẩm 還hoàn 因nhân 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 通thông 之chi 也dã 。 問vấn 曰viết 。 室thất 內nội 明minh 六lục 品phẩm 。 何hà 故cố 但đãn 以dĩ 三tam 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 。 未vị 入nhập 室thất 四tứ 品phẩm 出xuất 室thất 四tứ 品phẩm 何hà 故cố 皆giai 以dĩ 四tứ 番phiên 悉tất 檀đàn 起khởi 。

答đáp 曰viết 。

室thất 內nội 但đãn 明minh 。 摩Ma 訶Ha 衍Diên 義nghĩa 。 室thất 外ngoại 兼kiêm 明minh 三tam 藏tạng 義nghĩa 也dã 。 問vấn 曰viết 。 三tam 藏tạng 義nghĩa 何hà 故cố 在tại 室thất 外ngoại 。

答đáp 曰viết 。

以dĩ 小tiểu 隔cách 大đại 。 猶do 處xứ 門môn 外ngoại 。 止chỉ 宿túc 草thảo 菴am 。 問vấn 曰viết 。 三tam 藏tạng 既ký 不bất 入nhập 摩ma 訶ha 衍diễn 可khả 在tại 室thất 外ngoại 。 餘dư 三tam 番phiên 何hà 意ý 亦diệc 在tại 室thất 外ngoại 說thuyết 。

答đáp 曰viết 。

不bất 思tư 議nghị 析tích 伏phục 攝nhiếp 受thọ 出xuất 入nhập 無vô 閡ngại 也dã 。 故cố 法pháp 華hoa 云vân 。 出xuất 入nhập 息tức 利lợi 。 乃nãi 遍biến 他tha 國quốc 。 問vấn 曰viết 。 摩Ma 訶Ha 衍Diên 法Pháp 。 可khả 得đắc 出xuất 入nhập 自tự 在tại 無vô 閡ngại 。 聲Thanh 聞Văn 之chi 法pháp 。 以dĩ 小tiểu 隔cách 大đại 。 何hà 得đắc 前tiền 後hậu 說thuyết 也dã 。

答đáp 曰viết 。

如như 法Pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 過quá 此thử 已dĩ 後hậu 。 心tâm 相tương 體thể 信tín 。 入nhập 出xuất 無vô 難nan 。 立lập 經kinh 五ngũ 義nghĩa 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 之chi 意ý 是thị 也dã 。

維Duy 摩Ma 經Kinh 玄Huyền 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 一nhất

Print Friendly, PDF & Email