大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 疏Sớ
Quyển 31
隋Tùy 灌Quán 頂Đảnh 撰Soạn

大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam 十thập 一nhất

隋tùy 章chương 安an 頂Đảnh 法Pháp 師sư 撰soạn

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 再tái 治trị

迦Ca 葉Diếp 品phẩm 之chi 四tứ

迦Ca 葉Diếp 白bạch 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 異dị 虛hư 空không 義nghĩa 。 又hựu 兩lưỡng 番phiên 問vấn 答đáp 。 此thử 初sơ 番phiên 問vấn 者giả 。 正chánh 言ngôn 佛Phật 性tánh 涅Niết 槃Bàn 虛hư 空không 等đẳng 並tịnh 非phi 三tam 世thế 。 虛hư 空không 非phi 三tam 世thế 而nhi 名danh 為vi 無vô 。 涅Niết 槃Bàn 非phi 三tam 世thế 而nhi 名danh 為vi 常thường 。 同đồng 無vô 三tam 世thế 何hà 不bất 同đồng 有hữu 。 佛Phật 答đáp 為vi 三tam 。 一nhất 章chương 門môn 。 二nhị 解giải 釋thích 。 三tam 結kết 酬thù 。 先tiên 唱xướng 章chương 門môn 如như 文văn 。 云vân 何hà 名danh 下hạ 次thứ 釋thích 三tam 門môn 皆giai 有hữu 所sở 以dĩ 。 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 三tam 為vì 利lợi 益ích 故cố 。 相tương 待đãi 而nhi 說thuyết 。 空không 無vô 利lợi 益ích 故cố 無vô 相tướng 待đãi 。 但đãn 得đắc 是thị 無vô 不bất 名danh 為vi 常thường 。 私tư 謂vị 言ngôn 利lợi 益ích 者giả 。 只chỉ 為vì 將tương 護hộ 末mạt 代đại 權quyền 機cơ 者giả 。 不bất 宜nghi 聞văn 於ư 生sanh 死tử 是thị 涅Niết 槃Bàn 。 二Nhị 乘Thừa 是thị 如Như 來Lai 。 瓦ngõa 礫lịch 是thị 佛Phật 性tánh 。 忽hốt 有hữu 機cơ 緣duyên 不bất 可khả 不bất 說thuyết 。 但đãn 依y 下hạ 答đáp 其kỳ 言ngôn 有hữu 歸quy 。 法pháp 華hoa 已dĩ 說thuyết 豈khởi 可khả 固cố 違vi 。 故cố 經Kinh 云vân 世thế 間gian 相tướng 常thường 住trụ 。 世thế 間gian 之chi 言ngôn 豈khởi 過quá 五ngũ 陰ấm 國quốc 土độ 等đẳng 耶da 。 況huống 陰ấm 界giới 入nhập 色sắc 大đại 小tiểu 兩lưỡng 乘thừa 不bất 唯duy 正chánh 報báo 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 下hạ 第đệ 三tam 結kết 酬thù 。 以dĩ 虛hư 空không 無vô 待đãi 故cố 所sở 以dĩ 名danh 無vô 。 涅Niết 槃Bàn 有hữu 待đãi 故cố 名danh 為vi 常thường 。 問vấn 涅Niết 槃Bàn 對đối 非phi 涅Niết 槃Bàn 。 虛hư 空không 亦diệc 對đối 非phi 虛hư 空không 。 何hà 故cố 非phi 待đãi 。 解giải 云vân 。 欲dục 互hỗ 顯hiển 故cố 。 涅Niết 槃Bàn 本bổn 絕tuyệt 而nhi 名danh 為vi 待đãi 。 虛hư 空không 本bổn 待đãi 而nhi 名danh 為vi 絕tuyệt 。 涅Niết 槃Bàn 相tương 待đãi 故cố 得đắc 是thị 有hữu 明minh 是thị 妙diệu 有hữu 。 虛hư 空không 絕tuyệt 待đãi 故cố 得đắc 是thị 無vô 明minh 是thị 妙diệu 無vô 。 此thử 即tức 不bất 例lệ 。 後hậu 番phiên 迦Ca 葉Diếp 因nhân 佛Phật 上thượng 答đáp 即tức 設thiết 並tịnh 云vân 。 如Như 來Lai 向hướng 云vân 涅Niết 槃Bàn 有hữu 對đối 是thị 故cố 名danh 有hữu 。 虛hư 空không 無vô 對đối 即tức 是thị 無vô 者giả 。 四tứ 大đại 無vô 對đối 亦diệc 應ưng 是thị 無vô 。 四tứ 大đại 無vô 對đối 而nhi 是thị 有hữu 者giả 。 虛hư 空không 無vô 對đối 亦diệc 應ưng 是thị 有hữu 。 此thử 文văn 不bất 易dị 。 故cố 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 無vô 非phi 四tứ 大đại 對đối 。 猶do 名danh 四tứ 大đại 有hữu 者giả 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 凡phàm 所sở 有hữu 物vật 。 皆giai 是thị 四tứ 大đại 即tức 皆giai 是thị 有hữu 。 無vô 非phi 四tứ 大đại 對đối 於ư 四tứ 大đại 。 雖tuy 復phục 作tác 並tịnh 佛Phật 竟cánh 不bất 答đáp 。 但đãn 牒điệp 虛hư 空không 以dĩ 對đối 涅Niết 槃Bàn 。 問vấn 何hà 故cố 不bất 答đáp 亦diệc 有hữu 深thâm 意ý 。 迦Ca 葉Diếp 本bổn 云vân 。 四tứ 大đại 無vô 對đối 是thị 故cố 名danh 有hữu 。 虛hư 空không 亦diệc 應ưng 無vô 對đối 是thị 有hữu 。 今kim 明minh 四tứ 大đại 雖tuy 無vô 外ngoại 計kế 非phi 四tứ 大đại 來lai 對đối 於ư 四tứ 大đại 。 而nhi 四tứ 大đại 中trung 自tự 有hữu 相tương 對đối 。 如như 地địa 水thủy 等đẳng 各các 自tự 相tương 對đối 。 而nhi 虛hư 空không 中trung 更cánh 無vô 有hữu 物vật 自tự 相tương 對đối 者giả 。 所sở 以dĩ 是thị 無vô 。 此thử 並tịnh 虛hư 出xuất 故cố 佛Phật 不bất 答đáp 。 佛Phật 答đáp 有hữu 三tam 。 初sơ 牒điệp 問vấn 非phi 之chi 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 二nhị 釋thích 。 明minh 涅Niết 槃Bàn 有hữu 十thập 五ngũ 句cú 所sở 以dĩ 有hữu 。 虛hư 空không 無vô 十thập 五ngũ 句cú 故cố 所sở 以dĩ 無vô 。 若nhược 有hữu 離ly 於ư 下hạ 。 第đệ 三tam 正chánh 答đáp 有hữu 五ngũ 句cú 。 先tiên 明minh 虛hư 空không 若nhược 有hữu 應ưng 同đồng 四tứ 大đại 有hữu 三tam 世thế 攝nhiếp 。 如như 世thế 人nhân 說thuyết 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 虛hư 空không 若nhược 有hữu 應ưng 同đồng 心tâm 數số 。 自tự 有hữu 三tam 句cú 。 虛hư 空không 若nhược 同đồng 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 若nhược 有hữu 待đãi 者giả 是thị 三tam 世thế 攝nhiếp 。 若nhược 三tam 世thế 攝nhiếp 下hạ 。 第đệ 四tứ 明minh 應ưng 是thị 四tứ 陰ấm 但đãn 同đồng 四tứ 陰ấm 。 除trừ 色sắc 一nhất 事sự 餘dư 名danh 四tứ 陰ấm 。 四tứ 陰ấm 非phi 見kiến 。 虛hư 空không 亦diệc 然nhiên 。 陰ấm 三tam 世thế 攝nhiếp 空không 亦diệc 然nhiên 耶da 。 是thị 故cố 離ly 四tứ 陰ấm 下hạ 。 第đệ 五ngũ 結kết 非phi 有hữu 。 此thử 意ý 正chánh 明minh 法pháp 。 若nhược 是thị 有hữu 可khả 論luận 相tương 待đãi 。 空không 既ký 是thị 無vô 無vô 何hà 所sở 待đãi 。

復phục 次thứ 諸chư 外ngoại 道đạo 言ngôn 下hạ 。 第đệ 三tam 破phá 外ngoại 道đạo 計kế 空không 又hựu 二nhị 。 初sơ 正chánh 破phá 執chấp 。 次thứ 結kết 同đồng 異dị 。 就tựu 正chánh 破phá 又hựu 二nhị 。 先tiên 別biệt 破phá 八bát 執chấp 。 次thứ 總tổng 舉cử 五ngũ 大đại 例lệ 破phá 。 初sơ 別biệt 破phá 八bát 執chấp 。 一nhất 破phá 空không 是thị 光quang 明minh 。 二nhị 破phá 空không 是thị 住trú 處xứ 。 三tam 破phá 空không 是thị 次thứ 第đệ 。 四tứ 破phá 空không 在tại 三tam 處xứ 。 五ngũ 破phá 空không 是thị 可khả 作tác 。 六lục 破phá 空không 在tại 無vô 閡ngại 處xứ 。 七thất 雙song 破phá 兩lưỡng 執chấp 。 八bát 重trọng/trùng 破phá 空không 是thị 住trú 處xứ 。 初sơ 破phá 空không 是thị 光quang 明minh 者giả 。 數số 家gia 亦diệc 謂vị 二nhị 十thập 一nhất 色sắc 空không 屬thuộc 明minh 色sắc 。 於ư 中trung 又hựu 二nhị 。 先tiên 牒điệp 執chấp 。 次thứ 破phá 之chi 。 文văn 云vân 亦diệc 可khả 說thuyết 言ngôn 虛hư 空không 是thị 常thường 者giả 。 具cụ 足túc 應ưng 云vân 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 是thị 常thường 。 文văn 中trung 略lược 故cố 而nhi 無vô 不bất 字tự 。 虛hư 空không 雖tuy 無vô 不bất 可khả 說thuyết 常thường 。 終chung 是thị 無vô 常thường 。 但đãn 此thử 外ngoại 道đạo 不bất 解giải 空không 義nghĩa 云vân 空không 是thị 色sắc 。 乃nãi 是thị 空không 中trung 容dung 於ư 光quang 色sắc 。 何hà 得đắc 乃nãi 言ngôn 空không 是thị 色sắc 耶da 。 言ngôn 亦diệc 可khả 者giả 應ưng 言ngôn 不bất 可khả 。 語ngữ 略lược 故cố 爾nhĩ 。

復phục 有hữu 人nhân 言ngôn 下hạ 。 第đệ 二nhị 破phá 空không 是thị 住trú 處xứ 。 亦diệc 先tiên 牒điệp 次thứ 破phá 三tam 結kết 。 光quang 宅trạch 云vân 。 既ký 言ngôn 真Chân 諦Đế 有hữu 重trọng 數số 。 亦diệc 言ngôn 虛hư 空không 有hữu 處xứ 所sở 。 如như 東đông 西tây 二nhị 室thất 一nhất 滿mãn 一nhất 空không 。 當đương 知tri 有hữu 處xứ 。 亦diệc 同đồng 此thử 破phá 。

復phục 有hữu 說thuyết 言ngôn 下hạ 。 第đệ 三tam 破phá 空không 是thị 次thứ 第đệ 。 言ngôn 次thứ 第đệ 者giả 。 如như 簫tiêu 管quản 中trung 及cập 門môn 向hướng 內nội 。 數số 人nhân 云vân 。 窓song 內nội 見kiến 於ư 外ngoại 間gian 之chi 空không 。 先tiên 於ư 第đệ 一nhất 窓song 櫺# 中trung 見kiến 。 復phục 於ư 第đệ 二nhị 第đệ 三tam 中trung 見kiến 。 此thử 是thị 次thứ 第đệ 。 亦diệc 先tiên 牒điệp 次thứ 破phá 。 若nhược 復phục 說thuyết 言ngôn 下hạ 。 第đệ 四tứ 破phá 空không 在tại 於ư 三tam 處xứ 。 即tức 有hữu 三tam 計kế 。 亦diệc 二nhị 。 先tiên 牒điệp 。 次thứ 破phá 彼bỉ 計kế 。 一nhất 云vân 空không 還hoàn 在tại 空không 處xứ 有hữu 中trung 無vô 空không 。 二nhị 云vân 空không 在tại 有hữu 處xứ 無vô 處xứ 無vô 空không 。 三tam 云vân 在tại 有hữu 無vô 處xứ 如như 濕thấp 爛lạn 物vật 當đương 爛lạn 。 未vị 爛lạn 即tức 名danh 有hữu 空không 。 破phá 執chấp 如như 文văn 。 如như 說thuyết 虛hư 空không 可khả 作tác 下hạ 。 第đệ 五ngũ 破phá 空không 是thị 作tác 法pháp 。 亦diệc 先tiên 牒điệp 執chấp 。 次thứ 破phá 之chi 。 今kim 時thời 數số 論luận 等đẳng 各các 計kế 。 穿xuyên 地địa 斫chước 樹thụ 等đẳng 悉tất 皆giai 得đắc 空không 。 並tịnh 是thị 作tác 空không 世thế 間gian 人nhân 說thuyết 下hạ 。 第đệ 六lục 破phá 無vô 閡ngại 處xứ 。 先tiên 牒điệp 執chấp 。 次thứ 破phá 彼bỉ 執chấp 。 於ư 中trung 二nhị 。 初sơ 具cụ 不bất 具cụ 下hạ 先tiên 兩lưỡng 句cú 定định 。 次thứ 若nhược 具cụ 下hạ 難nạn/nan 。 只chỉ 問vấn 無vô 閡ngại 處xứ 為vi 空không 者giả 。 此thử 空không 為vi 具cụ 足túc 容dung 十thập 方phương 空không 為vi 。 不bất 具cụ 足túc 容dung 十thập 方phương 空không 耶da 。 若nhược 具cụ 十thập 方phương 虛hư 空không 者giả 。 當đương 知tri 十thập 方phương 無vô 有hữu 虛hư 空không 。 若nhược 不bất 併tinh 著trước 者giả 亦diệc 是thị 此thử 有hữu 彼bỉ 無vô 。 若nhược 有hữu 人nhân 說thuyết 下hạ 。 第đệ 七thất 雙song 破phá 兩lưỡng 執chấp 。 一nhất 執chấp 空không 與dữ 有hữu 並tịnh 。 二nhị 執chấp 虛hư 空không 在tại 於ư 物vật 中trung 。 先tiên 牒điệp 兩lưỡng 執chấp 。 二nhị 俱câu 不bất 然nhiên 下hạ 。 正chánh 破phá 先tiên 總tổng 倡xướng 不bất 然nhiên 。 次thứ 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 。 雙song 破phá 兩lưỡng 執chấp 又hựu 二nhị 。 前tiền 破phá 空không 與dữ 有hữu 並tịnh 。 次thứ 破phá 器khí 中trung 。 初sơ 文văn 又hựu 二nhị 。 先tiên 作tác 三tam 章chương 門môn 。 次thứ 次thứ 第đệ 解giải 釋thích 。 三tam 章chương 門môn 者giả 。 一nhất 異dị 業nghiệp 合hợp 如như 飛phi 鳥điểu 集tập 樹thụ 。 唯duy 鳥điểu 來lai 棲tê 樹thụ 樹thụ 不bất 來lai 棲tê 鳥điểu 。 亦diệc 如như 物vật 來lai 合hợp 空không 空không 不bất 來lai 合hợp 物vật 。 二nhị 二nhị 業nghiệp 共cộng 合hợp 如như 兩lưỡng 羊dương 相tương 觸xúc 。 空không 亦diệc 合hợp 物vật 物vật 亦diệc 合hợp 空không 。 三tam 已dĩ 合hợp 共cộng 合hợp 如như 二nhị 雙song 指chỉ 合hợp 者giả 。 物vật 用dụng 與dữ 物vật 已dĩ 合hợp 。 物vật 只chỉ 是thị 體thể 用dụng 是thị 物vật 家gia 。 動động 用dụng 此thử 二nhị 事sự 體thể 用dụng 已dĩ 合hợp 。 空không 用dụng 與dữ 空không 已dĩ 合hợp 。 空không 即tức 是thị 空không 體thể 用dụng 即tức 是thị 空không 。 所sở 容dung 受thọ 用dụng 。 此thử 體thể 用dụng 已dĩ 合hợp 復phục 更cánh 以dĩ 物vật 合hợp 空không 。 如như 兩lưỡng 指chỉ 先tiên 已dĩ 合hợp 後hậu 更cánh 兩lưỡng 兩lưỡng 共cộng 合hợp 。 若nhược 言ngôn 異dị 業nghiệp 下hạ 。 次thứ 釋thích 上thượng 三tam 章chương 。 先tiên 釋thích 第đệ 一nhất 文văn 自tự 有hữu 三tam 。 一nhất 無vô 常thường 難nạn/nan 。 二nhị 常thường 難nạn/nan 。 三tam 亦diệc 常thường 無vô 常thường 難nạn/nan 。 今kim 初sơ 先tiên 作tác 無vô 常thường 難nạn/nan 中trung 。 言ngôn 一nhất 是thị 物vật 業nghiệp 即tức 是thị 動động 業nghiệp 。 二nhị 虛hư 空không 業nghiệp 即tức 是thị 空không 業nghiệp 。 言ngôn 空không 業nghiệp 合hợp 物vật 空không 則tắc 無vô 常thường 。 物vật 既ký 無vô 常thường 而nhi 空không 與dữ 其kỳ 合hợp 。 豈khởi 不bất 無vô 常thường 。 若nhược 物vật 來lai 合hợp 空không 物vật 則tắc 不bất 遍biến 者giả 。 此thử 既ký 合hợp 彼bỉ 應ưng 隨tùy 空không 亦diệc 遍biến 。 復phục 應ưng 物vật 隨tùy 空không 是thị 常thường 。 百bách 論luận 中trung 或hoặc 心tâm 神thần 等đẳng 覺giác 以dĩ 覺giác 等đẳng 神thần 破phá (# 云vân 云vân )# 。 然nhiên 今kim 在tại 言ngôn 小tiểu 異dị 而nhi 其kỳ 還hoàn 於ư 此thử 執chấp 。 正chánh 言ngôn 物vật 既ký 不bất 遍biến 云vân 何hà 合hợp 空không 。 言ngôn 則tắc 是thị 無vô 常thường 者giả 。 空không 亦diệc 無vô 常thường 耶da 。 若nhược 言ngôn 虛hư 空không 是thị 常thường 下hạ 。 第đệ 二nhị 作tác 常thường 難nạn/nan 又hựu 二nhị 。 先tiên 牒điệp 執chấp 非phi 之chi 。 次thứ 正chánh 難nạn/nan 。 難nạn/nan 意ý 並tịnh 之chi 令linh 併tinh 無vô 常thường 。 若nhược 言ngôn 虛hư 空không 亦diệc 常thường 無vô 常thường 下hạ 。 第đệ 三tam 作tác 常thường 無vô 常thường 難nạn/nan 。 彼bỉ 意ý 或hoặc 言ngôn 。 合hợp 物vật 之chi 空không 自tự 是thị 無vô 常thường 。 不bất 合hợp 物vật 空không 恆hằng 自tự 是thị 常thường 。 云vân 亦diệc 常thường 無vô 常thường 者giả 。 今kim 直trực 難nạn/nan 云vân 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。 謂vị 法pháp 相tướng 中trung 無vô 有hữu 一nhất 法pháp 。 半bán 常thường 半bán 無vô 常thường 者giả 。 若nhược 共cộng 業nghiệp 合hợp 下hạ 。 釋thích 第đệ 二nhị 章chương 門môn 又hựu 二nhị 。 此thử 初sơ 牒điệp 執chấp 非phi 之chi 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 正chánh 破phá 。 言ngôn 若nhược 空không 與dữ 業nghiệp 合hợp 業nghiệp 亦diệc 應ưng 遍biến 者giả 。 謂vị 空không 體thể 與dữ 用dụng 合hợp 用dụng 亦diệc 應ưng 遍biến 。 若nhược 空không 用dụng 遍biến 則tắc 應ưng 遍biến 與dữ 物vật 合hợp 不bất 得đắc 更cánh 有hữu 離ly 物vật 之chi 空không 。 不bất 應ưng 說thuyết 有hữu 。 合hợp 與dữ 不bất 合hợp 。 若nhược 言ngôn 已dĩ 合hợp 共cộng 合hợp 下hạ 。 釋thích 第đệ 三tam 章chương 門môn 又hựu 二nhị 。 此thử 先tiên 牒điệp 章chương 門môn 非phi 之chi 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 正chánh 破phá 。 其kỳ 中trung 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 言ngôn 先tiên 無vô 後hậu 有hữu 者giả 。 謂vị 空không 之chi 與dữ 物vật 先tiên 時thời 不bất 合hợp 後hậu 時thời 方phương 合hợp 。 則tắc 是thị 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 應ưng 是thị 無vô 常thường 。 然nhiên 此thử 唯duy 破phá 後hậu 合hợp 不bất 破phá 前tiền 合hợp 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 前tiền 空không 體thể 與dữ 空không 業nghiệp 用dụng 。 物vật 體thể 與dữ 物vật 業nghiệp 用dụng 。 不bất 有hữu 則tắc 已dĩ 有hữu 則tắc 俱câu 時thời 。 豈khởi 可khả 得đắc 言ngôn 先tiên 時thời 無vô 合hợp 後hậu 時thời 方phương 合hợp 。 而nhi 淺thiển 識thức 者giả 謂vị 空không 是thị 體thể 有hữu 。 若nhược 來lai 時thời 方phương 有hữu 空không 用dụng 。 物vật 亦diệc 如như 是thị 體thể 移di 動động 時thời 方phương 有hữu 動động 用dụng 。 只chỉ 此thử 前tiền 合hợp 亦diệc 是thị 。 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 破phá 則tắc 應ưng 云vân 無vô 常thường 。 只chỉ 此thử 先tiên 無vô 今kim 有hữu 。 破phá 者giả 即tức 具cụ 破phá 於ư 前tiền 後hậu 二nhị 合hợp 。 正chánh 破phá 後hậu 雙song 合hợp 。 旁bàng 破phá 前tiền 單đơn 合hợp 。 若nhược 言ngôn 虛hư 空không 在tại 物vật 下hạ 。 破phá 其kỳ 後hậu 執chấp 明minh 空không 在tại 物vật 中trung 又hựu 三tam 。 初sơ 牒điệp 執chấp 非phi 之chi 。 次thứ 正chánh 難nạn/nan 。 後hậu 結kết 句cú 。 此thử 初sơ 牒điệp 執chấp 非phi 之chi 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 正chánh 難nạn/nan 又hựu 二nhị 。 初sơ 作tác 理lý 責trách 。 次thứ 作tác 並tịnh 難nạn/nan 。 初sơ 又hựu 為vi 三tam 。 此thử 初sơ 正chánh 責trách 。 若nhược 言ngôn 有hữu 器khí 空không 在tại 器khí 中trung 者giả 。 本bổn 無vô 器khí 時thời 空không 在tại 何hà 處xứ 。 若nhược 有hữu 住trú 處xứ 下hạ 。 第đệ 二nhị 難nạn/nan 應ưng 有hữu 多đa 空không 。 未vị 有hữu 器khí 時thời 已dĩ 有hữu 一nhất 空không 。 後hậu 有hữu 器khí 時thời 復phục 有hữu 一nhất 空không 。 寧ninh 非phi 多đa 空không 。 如như 其kỳ 多đa 者giả 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 過quá 。 凡phàm 結kết 三tam 過quá 。 一nhất 不bất 得đắc 言ngôn 常thường 。 謂vị 先tiên 是thị 無vô 器khí 之chi 空không 今kim 是thị 有hữu 器khí 之chi 空không 。 寧ninh 得đắc 是thị 常thường 。 二nhị 者giả 不bất 得đắc 言ngôn 一nhất 。 可khả 解giải 。 三tam 者giả 不bất 得đắc 言ngôn 遍biến 。 有hữu 器khí 時thời 空không 非phi 無vô 器khí 時thời 空không 。 空không 寧ninh 得đắc 遍biến 。 若nhược 使sử 虛hư 空không 離ly 空không 有hữu 住trụ 下hạ 。 第đệ 二nhị 並tịnh 難nạn/nan 。 若nhược 謂vị 無vô 器khí 時thời 空không 離ly 有hữu 器khí 時thời 空không 而nhi 。 有hữu 住trú 處xứ 者giả 。 物vật 亦diệc 離ly 空không 而nhi 有hữu 住trú 處xứ 。 是thị 故cố 當đương 知tri 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 句cú 可khả 見kiến 。 若nhược 有hữu 說thuyết 言ngôn 指chỉ 住trụ 下hạ 。 第đệ 八bát 重trọng/trùng 破phá 空không 是thị 住trú 處xứ 。 亦diệc 先tiên 牒điệp 次thứ 破phá 。 所sở 言ngôn 指chỉ 住trú 處xứ 者giả 。 若nhược 言ngôn 即tức 指chỉ 一nhất 切thiết 住trú 處xứ 。 為vi 虛hư 空không 住trú 處xứ 。 既ký 有hữu 四tứ 方phương 。 方phương 若nhược 異dị 者giả 空không 應ưng 四tứ 方phương 隨tùy 空không 住trú 處xứ 。 有hữu 法pháp 若nhược 從tùng 因nhân 緣duyên 下hạ 。 第đệ 二nhị 總tổng 結kết 舉cử 五ngũ 大đại 住trụ 例lệ 破phá 可khả 尋tầm 。 虛hư 空không 無vô 故cố 非phi 是thị 過quá 去khứ 下hạ 。 破phá 外ngoại 道đạo 執chấp 中trung 次thứ 結kết 同đồng 異dị 。 所sở 言ngôn 同đồng 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 虛hư 空không 同đồng 無vô 三tam 世thế 。 所sở 言ngôn 異dị 者giả 涅Niết 槃Bàn 是thị 常thường 虛hư 空không 是thị 無vô 。 又hựu 三tam 。 初sơ 明minh 空không 非phi 三tam 世thế 。 次thứ 舉cử 兔thố 角giác 亦diệc 非phi 。 是thị 故cố 我ngã 說thuyết 下hạ 。 三tam 結kết 同đồng 異dị 。 善thiện 男nam 子tử 我ngã 終chung 不bất 與dữ 下hạ 。 明minh 用dụng 中trung 第đệ 三tam 習tập 解giải 。 除trừ 惑hoặc 之chi 用dụng 亦diệc 言ngôn 無vô 爭tranh 之chi 用dụng 。 何hà 以dĩ 除trừ 惑hoặc 。 已dĩ 得đắc 中trung 道đạo 觀quán 故cố 能năng 去khứ 之chi 。 若nhược 無vô 此thử 觀quán 何hà 由do 能năng 斷đoạn 。 大đại 分phân 為vi 二nhị 。 先tiên 明minh 如Như 來Lai 習tập 解giải 已dĩ 滿mãn 故cố 不bất 與dữ 世thế 爭tranh 。 二nhị 明minh 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 觀quán 解giải 除trừ 惑hoặc 。 前tiền 文văn 又hựu 三tam 。 一nhất 觀quán 解giải 。 二nhị 論luận 義nghĩa 。 三tam 結kết 成thành 不bất 爭tranh 之chi 用dụng 。 此thử 即tức 初sơ 文văn 。 世thế 間gian 智trí 人nhân 。 體thể 中trung 道Đạo 理lý 雙song 說thuyết 有hữu 無vô 。 佛Phật 亦diệc 如như 是thị 。 不bất 違vi 彼bỉ 說thuyết 。 復phục 是thị 由do 佛Phật 得đắc 中trung 道đạo 故cố 故cố 與dữ 物vật 和hòa 。 所sở 以dĩ 不bất 爭tranh 。 豈khởi 非phi 中trung 道đạo 觀quán 解giải 之chi 用dụng 。 世thế 間gian 愚ngu 人nhân 。 所sở 述thuật 乖quai 理lý 不bất 當đương 法pháp 相tướng 。 言ngôn 有hữu 言ngôn 無vô 違vi 於ư 佛Phật 旨chỉ 如như 與dữ 佛Phật 爭tranh 。 況huống 世thế 間gian 人nhân 。 迦Ca 葉Diếp 菩Bồ 薩Tát 言ngôn 下hạ 。 第đệ 二nhị 論luận 義nghĩa 有hữu 四tứ 番phiên 問vấn 答đáp 。 此thử 初sơ 番phiên 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 答đáp 中trung 有hữu 三tam 。 初sơ 唱xướng 十thập 法pháp 。 次thứ 列liệt 十thập 法pháp 。 三tam 結kết 不bất 爭tranh 。 倡xướng 結kết 二nhị 文văn 之chi 中trung 皆giai 有hữu 沾triêm 字tự 。 須tu 作tác 點điểm 音âm 。 次thứ 第đệ 二nhị 番phiên 問vấn 答đáp 論luận 世thế 智trí 所sở 說thuyết 有hữu 無vô 。 問vấn 可khả 見kiến 。 答đáp 中trung 定định 於ư 法pháp 體thể 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 有hữu 。 次thứ 明minh 無vô 。 次thứ 第đệ 三tam 番phiên 問vấn 中trung 二nhị 。 先tiên 正chánh 作tác 相tương 違vi 之chi 問vấn 。 次thứ 結kết 佛Phật 有hữu 顛điên 倒đảo 。 答đáp 中trung 明minh 不bất 相tương 違vi 各các 有hữu 所sở 據cứ 。 眾chúng 生sanh 之chi 色sắc 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 。 故cố 色sắc 是thị 無vô 。 佛Phật 色sắc 不bất 然nhiên 故cố 得đắc 是thị 有hữu 。 次thứ 第đệ 四tứ 問vấn 答đáp 明minh 色sắc 常thường 無vô 常thường 相tương/tướng 。 問vấn 含hàm 二nhị 意ý 。 一nhất 問vấn 云vân 何hà 色sắc 陰ấm 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 。 而nhi 是thị 無vô 常thường 。 二nhị 問vấn 云vân 何hà 色sắc 不bất 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 。 而nhi 得đắc 是thị 常thường 。 答đáp 中trung 具cụ 明minh 二nhị 義nghĩa 。 今kim 問vấn 中trung 略lược 故cố 但đãn 舉cử 色sắc 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 。 是thị 無vô 常thường 一nhất 邊biên 。 佛Phật 答đáp 有hữu 三tam 。 一nhất 明minh 觀quán 與dữ 不bất 觀quán 為vi 常thường 無vô 常thường 之chi 本bổn 。 二nhị 正chánh 明minh 常thường 無vô 常thường 果quả 。 三tam 結kết 所sở 屬thuộc 之chi 人nhân 。 初sơ 文văn 又hựu 二nhị 。 初sơ 總tổng 明minh 觀quán 與dữ 不bất 觀quán 。 次thứ 單đơn 明minh 觀quán 者giả 。 亦diệc 可khả 云vân 先tiên 略lược 後hậu 廣quảng 。 廣quảng 中trung 唯duy 明minh 一nhất 義nghĩa 。 前tiền 文văn 又hựu 四tứ 。 此thử 即tức 一nhất 明minh 生sanh 三tam 漏lậu 是thị 所sở 觀quán 境cảnh 。 智trí 者giả 應ưng 當đương 。 下hạ 二nhị 出xuất 能năng 觀quán 人nhân 。 如như 人nhân 將tương 盲manh 下hạ 三tam 出xuất 。 不bất 能năng 觀quán 者giả 。 有hữu 四tứ 種chủng 人nhân 下hạ 。 第đệ 四tứ 雙song 舉cử 二nhị 人nhân 。 前tiền 二nhị 如như 文văn 。 第đệ 三tam 文văn 中trung 不bất 觀quán 之chi 人nhân 。 人nhân 譬thí 三tam 漏lậu 。 盲manh 譬thí 眾chúng 生sanh 。 棘cức 譬thí 惡ác 道đạo 。 欲dục 明minh 三tam 漏lậu 牽khiên 諸chư 眾chúng 生sanh 令linh 墮đọa 三tam 惡ác 。 縱túng/tung 出xuất 惡ác 道Đạo 法Pháp 身thân 破phá 壞hoại 。 法Pháp 身thân 破phá 壞hoại 故cố 三Tam 身Thân 盡tận 壞hoại 。 四tứ 雙song 結kết 兩lưỡng 人nhân 中trung 有hữu 四tứ 句cú 。 前tiền 二nhị 即tức 是thị 觀quán 不bất 觀quán 者giả 。 後hậu 二nhị 即tức 是thị 任nhậm 業nghiệp 之chi 人nhân 。 若nhược 人nhân 能năng 觀quán 下hạ 。 第đệ 二nhị 單đơn 出xuất 能năng 觀quán 人nhân 又hựu 二nhị 。 先tiên 單đơn 出xuất 人nhân 。 次thứ 廣quảng 明minh 其kỳ 人nhân 又hựu 二nhị 。 初sơ 總tổng 後hậu 別biệt 。 總tổng 中trung 又hựu 二nhị 。 此thử 初sơ 正chánh 明minh 觀quán 漏lậu 。 有hữu 六lục 句cú 。 復phục 作tác 是thị 念niệm 下hạ 。 二nhị 明minh 其kỳ 自tự 能năng 勤cần 修tu 。 亦diệc 有hữu 五ngũ 句cú 。 是thị 故cố 我ngã 於ư 下hạ 。 第đệ 二nhị 別biệt 明minh 觀quán 漏lậu 亦diệc 二nhị 。 初sơ 正chánh 明minh 觀quán 漏lậu 。 次thứ 明minh 能năng 自tự 勤cần 修tu 。 前tiền 文văn 有hữu 三tam 。 此thử 初sơ 先tiên 觀quán 因nhân 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 。 有hữu 智trí 之chi 人nhân 下hạ 。 次thứ 觀quán 果quả 報báo 。 觀quán 果quả 報báo 已dĩ 下hạ 。 三tam 觀quán 於ư 輕khinh 重trọng 。 智trí 者giả 若nhược 知tri 下hạ 。 二nhị 明minh 自tự 能năng 勤cần 修tu 。 亦diệc 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 。 有hữu 人nhân 能năng 知tri 煩phiền 惱não 下hạ 。 二nhị 正chánh 明minh 常thường 無vô 常thường 果quả 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 不bất 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 。 則tắc 得đắc 常thường 果quả 。 次thứ 明minh 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 。 得đắc 無vô 常thường 果quả 。 知tri 煩phiền 惱não 煩phiền 惱não 因nhân 下hạ 。 三tam 結kết 所sở 屬thuộc 人nhân 又hựu 二nhị 。 先tiên 結kết 得đắc 常thường 果quả 者giả 。 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 次thứ 明minh 得đắc 無vô 常thường 果quả 者giả 是thị 凡phàm 夫phu 。 世thế 間gian 智trí 者giả 下hạ 。 第đệ 三tam 還hoàn 結kết 成thành 不bất 爭tranh 之chi 用dụng 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 菩Bồ 薩Tát 除trừ 惑hoặc 。 即tức 是thị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 習tập 此thử 觀quán 解giải 離ly 諸chư 結kết 漏lậu 。 若nhược 無vô 中trung 道Đạo 力lực 用dụng 云vân 何hà 能năng 令linh 。 惑hoặc 使sử 俱câu 盡tận 。 又hựu 四tứ 。 一nhất 觀quán 漏lậu 體thể 。 二nhị 觀quán 漏lậu 因nhân 。 三tam 觀quán 漏lậu 果quả 。 四tứ 結kết 觀quán 智trí 。 初sơ 觀quán 漏lậu 體thể 有hữu 三tam 番phiên 問vấn 答đáp 。 此thử 初sơ 文văn 先tiên 問vấn 三tam 漏lậu 之chi 體thể 。 佛Phật 答đáp 中trung 三tam 漏lậu 為vi 三tam 。 初sơ 明minh 欲dục 漏lậu 又hựu 三tam 。 一nhất 出xuất 體thể 。 二nhị 引dẫn 證chứng 。 三tam 結kết 名danh 初sơ 出xuất 體thể 。 內nội 惡ác 覺giác 觀quán 即tức 內nội 心tâm 。 因nhân 於ư 外ngoại 緣duyên 即tức 是thị 外ngoại 境cảnh 。 是thị 故cố 我ngã 昔tích 。 下hạ 第đệ 二nhị 引dẫn 證chứng 。 此thử 偈kệ 出xuất 出xuất 耀diệu 經kinh 。 佛Phật 將tương 阿A 難Nan 共cộng 行hành 。 見kiến 一nhất 女nữ 人nhân 。 將tương 兒nhi 汲cấp 水thủy 。 見kiến 一nhất 男nam 子tử 。 遂toại 生sanh 染nhiễm 心tâm 瞻chiêm 目mục 不bất 已dĩ 。 因nhân 繫hệ 兒nhi 頸cảnh 內nội 兒nhi 井tỉnh 中trung 。 乃nãi 說thuyết 偈kệ 自tự 責trách 云vân 。 欲dục 欲dục 我ngã 知tri 汝nhữ 根căn 本bổn 。 意ý 以dĩ 思tư 想tưởng 生sanh 。 我ngã 不bất 思tư 想tưởng 汝nhữ 。 則tắc 汝nhữ 不bất 得đắc 生sanh 。 說thuyết 者giả 或hoặc 小tiểu 不bất 同đồng 。 但đãn 明minh 三tam 漏lậu 兩lưỡng 處xứ 不bất 同đồng 。 前tiền 德đức 王vương 品phẩm 以dĩ 欲dục 界giới 一nhất 切thiết 。 煩phiền 惱não 除trừ 無vô 明minh 是thị 欲dục 漏lậu 。 上thượng 二nhị 界giới 煩phiền 惱não 除trừ 無vô 明minh 是thị 有hữu 漏lậu 。 總tổng 三tam 界giới 無vô 明minh 是thị 無vô 明minh 漏lậu 。 今kim 文văn 所sở 明minh 以dĩ 欲dục 界giới 中trung 愛ái 為vi 欲dục 漏lậu 。 上thượng 二nhị 界giới 愛ái 為vi 有hữu 漏lậu 。 無vô 明minh 與dữ 我ngã 見kiến 合hợp 為vi 無vô 明minh 漏lậu 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 名danh 。 次thứ 明minh 有hữu 漏lậu 中trung 亦diệc 三tam 。 初sơ 出xuất 漏lậu 體thể 。 次thứ 簡giản 異dị 欲dục 漏lậu 。 三tam 結kết 名danh 。 次thứ 明minh 無vô 明minh 漏lậu 中trung 又hựu 二nhị 。 初sơ 出xuất 體thể 。 次thứ 明minh 能năng 生sanh 諸chư 漏lậu 。 此thử 初sơ 一nhất 行hành 餘dư 出xuất 體thể 。 從tùng 無vô 明minh 即tức 一nhất 切thiết 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 能năng 生sanh 諸chư 漏lậu 。 文văn 有hữu 三tam 。 倡xướng 釋thích 結kết 。 迦Ca 葉Diếp 言ngôn 如Như 來Lai 下hạ 。 第đệ 二nhị 番phiên 問vấn 答đáp 。 先tiên 問vấn 何hà 以dĩ 異dị 說thuyết 。 如như 是thị 二nhị 法Pháp 。 下hạ 佛Phật 答đáp 有hữu 三tam 。 初sơ 倡xướng 兩lưỡng 章chương 門môn 。 一nhất 互hỗ 因nhân 果quả 。 二nhị 互hỗ 增tăng 長trưởng 。 不bất 善thiện 思tư 惟duy 下hạ 。 第đệ 二nhị 釋thích 章chương 門môn 。 先tiên 釋thích 互hỗ 為vi 因nhân 果quả 。 其kỳ 能năng 生sanh 長trưởng 下hạ 釋thích 增tăng 長trưởng 。 如như 子tử 生sanh 牙nha 下hạ 第đệ 三tam 譬thí 結kết 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 三tam 番phiên 問vấn 答đáp 。 問vấn 意ý 言ngôn 佛Phật 前tiền 說thuyết 第đệ 三tam 漏lậu 云vân 是thị 無vô 明minh 。 今kim 復phục 云vân 何hà 。 從tùng 無vô 明minh 生sanh 。 佛Phật 言ngôn 如như 我ngã 所sở 說thuyết 下hạ 。 佛Phật 答đáp 又hựu 三tam 。 先tiên 倡xướng 有hữu 兩lưỡng 無vô 明minh 。 若nhược 說thuyết 無vô 明minh 下hạ 。 第đệ 二nhị 釋thích 兩lưỡng 無vô 明minh 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 無vô 明minh 漏lậu 是thị 內nội 無vô 明minh 。 次thứ 解giải 從tùng 生sanh 是thị 外ngoại 漏lậu 內nội 心tâm 不bất 了liễu 。 是thị 一nhất 無vô 明minh 而nhi 外ngoại 復phục 生sanh 煩phiền 惱não 是thị 外ngoại 無vô 明minh 。 若nhược 說thuyết 無vô 明minh 漏lậu 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 兩lưỡng 果quả 。 言ngôn 無vô 明minh 漏lậu 名danh 無vô 始thỉ 終chung 者giả 。 謂vị 得đắc 無vô 始thỉ 無vô 終chung 果quả 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 無vô 明minh 最tối 初sơ 。 而nhi 能năng 生sanh 於ư 行hành 識thức 等đẳng 果quả 。 如như 是thị 因nhân 緣duyên 。 三tam 世thế 輪luân 轉chuyển 。 名danh 無vô 始thỉ 終chung 。 若nhược 得đắc 中trung 觀quán 能năng 焦tiêu 因nhân 緣duyên 成thành 有hữu 始thỉ 終chung 。 翻phiên 彼bỉ 生sanh 死tử 歸quy 涅Niết 槃Bàn 終chung 。 從tùng 無vô 明minh 生sanh 。 陰ấm 入nhập 等đẳng 者giả 。 謂vị 從tùng 無vô 明minh 生sanh 。 於ư 諸chư 漏lậu 亦diệc 招chiêu 陰ấm 果quả 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 下hạ 。 第đệ 二nhị 觀quán 漏lậu 因nhân 有hữu 兩lưỡng 番phiên 問vấn 答đáp 。 此thử 即tức 初sơ 問vấn 。 智trí 者giả 當đương 觀quán 下hạ 。 佛Phật 答đáp 有hữu 四tứ 。 此thử 初sơ 明minh 外ngoại 因nhân 。 何hà 緣duyên 轉chuyển 下hạ 作tác 中trung 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 內nội 因nhân 。 菩Bồ 薩Tát 作tác 是thị 觀quán 時thời 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 為vi 觀quán 得đắc 道Đạo 。 是thị 故cố 我ngã 於ư 下hạ 。 第đệ 四tứ 引dẫn 證chứng 。 迦Ca 葉Diếp 言ngôn 眾chúng 生sanh 一nhất 身thân 下hạ 。 次thứ 番phiên 問vấn 答đáp 。 初sơ 問vấn 。 次thứ 如như 一nhất 器khí 中trung 下hạ 佛Phật 答đáp 。 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 。 初sơ 譬thí 中trung 言ngôn 如như 一nhất 器khí 者giả 譬thí 一nhất 神thần 明minh 。 有hữu 種chủng 種chủng 子tử 者giả 譬thí 成thành 就tựu 諸chư 惑hoặc 。 得đắc 雨vũ 各các 生sanh 者giả 。 謂vị 得đắc 取thủ 相tương/tướng 各các 自tự 相tương 生sanh 。 若nhược 取thủ 好hảo 相tướng 生sanh 貪tham 。 取thủ 惡ác 相tướng 生sanh 瞋sân 。 次thứ 合hợp 譬thí 云vân 。 愛ái 因nhân 緣duyên 故cố 生sanh 煩phiền 惱não 者giả 。 還hoàn 復phục 取thủ 相tương/tướng 。 名danh 之chi 為vi 愛ái 。 或hoặc 復phục 說thuyết 愛ái 未vị 必tất 明minh 取thủ 相tương/tướng 。 迦Ca 葉Diếp 言ngôn 下hạ 。 第đệ 三tam 觀quán 漏lậu 果quả 亦diệc 兩lưỡng 問vấn 答đáp 。 此thử 初sơ 問vấn 答đáp 中trung 又hựu 二nhị 。 先tiên 明minh 報báo 果quả 。 次thứ 明minh 習tập 果quả 。 就tựu 報báo 果quả 中trung 有hữu 三tam 種chủng 苦khổ 及cập 三tam 無vô 常thường 者giả 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 。 三tam 苦khổ 即tức 苦khổ 苦khổ 行hạnh 苦khổ 壞hoại 苦khổ 。 三tam 無vô 常thường 者giả 一nhất 生sanh 滅diệt 二nhị 流lưu 動động 三tam 大đại 期kỳ 。 二nhị 云vân 。 此thử 謂vị 三tam 界giới 為vi 三tam 苦khổ 。 三tam 無vô 常thường 者giả 即tức 是thị 三tam 界giới 皆giai 無vô 常thường 也dã 。 迦Ca 葉Diếp 言ngôn 佛Phật 有hữu 無vô 漏lậu 下hạ 。 第đệ 二nhị 番phiên 簡giản 。 無vô 漏lậu 果quả 報báo 。 問vấn 中trung 有hữu 二nhị 。 初sơ 略lược 次thứ 廣quảng 初sơ 略lược 問vấn 又hựu 三tam 。 一nhất 倡xướng 有hữu 無vô 漏lậu 果quả 。 二nhị 明minh 智trí 者giả 斷đoạn 果quả 。 三tam 問vấn 斷đoạn 無vô 漏lậu 果quả 不phủ 。 諸chư 得đắc 道Đạo 人nhân 下hạ 。 第đệ 二nhị 廣quảng 問vấn 亦diệc 三tam 。 此thử 初sơ 倡xướng 有hữu 無vô 漏lậu 之chi 果quả 。 如như 其kỳ 智trí 者giả 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 云vân 何hà 言ngôn 斷đoạn 。 如như 其kỳ 斷đoạn 者giả 下hạ 。 第đệ 三tam 問vấn 云vân 何hà 言ngôn 有hữu 。 問vấn 意ý 云vân 。 有hữu 有hữu 漏lậu 果quả 復phục 有hữu 無vô 漏lậu 果quả 。 聖thánh 人nhân 若nhược 當đương 斷đoạn 無vô 漏lậu 果quả 者giả 。 云vân 何hà 能năng 得đắc 。 聖thánh 人nhân 果quả 報báo 。 然nhiên 佛Phật 答đáp 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 云vân 當đương 體thể 為vi 言ngôn 。 即tức 無vô 漏lậu 無vô 有hữu 果quả 報báo 。 今kim 言ngôn 有hữu 者giả 是thị 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 。 佛Phật 答đáp 有hữu 三tam 。 初sơ 舉cử 因nhân 果quả 互hỗ 說thuyết 。 次thứ 明minh 無vô 漏lậu 無vô 果quả 。 三Tam 明Minh 無vô 煩phiền 惱não 果quả 。 前tiền 文văn 三tam 句cú 。 初sơ 倡xướng 如Như 來Lai 有hữu 兩lưỡng 種chủng 說thuyết 。 如như 世thế 間gian 人nhân 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 世thế 人nhân 之chi 說thuyết 。 我ngã 亦diệc 如như 是thị 下hạ 。 第đệ 三tam 出xuất 如Như 來Lai 之chi 說thuyết 。 言ngôn 身thân 從tùng 心tâm 至chí 梵Phạm 天Thiên 邊biên 者giả 。 是thị 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 。 謂vị 色sắc 界giới 為vi 身thân 初sơ 禪thiền 之chi 定định 為vi 心tâm 。 定định 是thị 意ý 業nghiệp 所sở 以dĩ 名danh 心tâm 。 所sở 以dĩ 常thường 謂vị 色sắc 界giới 為vi 心tâm 。 生sanh 身thân 是thị 為vi 定định 心tâm 。 心tâm 實thật 非phi 身thân 。 但đãn 能năng 得đắc 身thân 故cố 名danh 為vi 身thân 。 即tức 是thị 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 果quả 中trung 說thuyết 因nhân 。 可khả 見kiến 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 無vô 漏lậu 無vô 果quả 。 果quả 謂vị 三tam 界giới 中trung 。 但đãn 以dĩ 漏lậu 業nghiệp 得đắc 報báo 。 故cố 云vân 無vô 無vô 漏lậu 果quả 。 下hạ 句cú 復phục 云vân 無vô 漏lậu 果quả 者giả 。 此thử 是thị 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 。 因nhân 此thử 無vô 漏lậu 能năng 得đắc 佛Phật 果Quả 。 因nhân 實thật 非phi 果quả 。 能năng 得đắc 果quả 故cố 名danh 因nhân 為vi 果quả 。 有hữu 智trí 之chi 人nhân 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 無vô 煩phiền 惱não 果quả 又hựu 二nhị 。 初sơ 明minh 斷đoạn 惑hoặc 。 次thứ 智trí 者giả 下hạ 明minh 修tu 道Đạo 。 聖thánh 道Đạo 者giả 下hạ 第đệ 四tứ 結kết 觀quán 智trí 。

迦Ca 葉Diếp 品phẩm 之chi 五ngũ

起khởi 卷quyển 是thị 第đệ 三tam 單đơn 明minh 生sanh 善thiện 兩lưỡng 番phiên 問vấn 答đáp 。 初sơ 為vi 三tam 。 一nhất 緣duyên 起khởi 。 二nhị 正chánh 問vấn 。 三tam 結kết 問vấn 。 緣duyên 起khởi 中trung 法pháp 譬thí 合hợp (# 云vân 云vân )# 。 若nhược 從tùng 是thị 義nghĩa 下hạ 二nhị 正chánh 問vấn 。 用dụng 煩phiền 惱não 為vi 眾chúng 生sanh 眾chúng 生sanh 復phục 是thị 煩phiền 惱não 。 煩phiền 惱não 為vi 眾chúng 生sanh 即tức 是thị 因nhân 苦khổ 而nhi 無vô 善thiện 。 眾chúng 生sanh 復phục 是thị 煩phiền 惱não 即tức 是thị 果quả 苦khổ 不bất 善thiện 。 若nhược 爾nhĩ 俱câu 不bất 善thiện 云vân 何hà 而nhi 得đắc 。 生sanh 於ư 善thiện 法Pháp 。 何hà 得đắc 復phục 有hữu 妙diệu 藥dược 王vương 耶da 。 若nhược 言ngôn 下hạ 三tam 結kết 問vấn 。 佛Phật 答đáp 為vi 三tam 。 初sơ 歎thán 問vấn 。 次thứ 合hợp 前tiền 譬thí 。 三tam 結kết 能năng 修tu 之chi 人nhân 即tức 佛Phật 性tánh 力lực 。 初sơ 歎thán 如như 文văn 。 雪Tuyết 山Sơn 下hạ 次thứ 合hợp 前tiền 譬thí 。 然nhiên 前tiền 妙diệu 藥dược 譬thí 於ư 佛Phật 性tánh 。 今kim 云vân 藥dược 王vương 即tức 淨tịnh 梵Phạm 行hạnh 。 在tại 言ngôn 少thiểu 異dị 。 若nhược 有hữu 眾chúng 生sanh 。 下hạ 三tam 結kết 如như 文văn 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 。 下hạ 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 。 正chánh 出xuất 所sở 生sanh 之chi 行hành 此thử 更cánh 問vấn 前tiền 意ý 。 何hà 等đẳng 眾chúng 生sanh 。 有hữu 清thanh 淨tịnh 梵Phạm 行hạnh 。 佛Phật 答đáp 為vi 二nhị 。 初sơ 總tổng 答đáp 所sở 問vấn 。 次thứ 別biệt 答đáp 。 初sơ 總tổng 中trung 先tiên 譬thí 次thứ 合hợp 。 佛Phật 答đáp 意ý 者giả 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 不bất 盡tận 具cụ 有hữu 此thử 梵Phạm 行hạnh 。 如như 世thế 果quả 子tử 其kỳ 已dĩ 是thị 果quả 。 但đãn 此thử 果quả 不bất 必tất 併tinh 生sanh 於ư 子tử 。 鳥điểu 食thực 火hỏa 燒thiêu 水thủy 爛lạn 則tắc 不bất 能năng 生sanh 。 不bất 被bị 三tam 事sự 即tức 能năng 生sanh 子tử 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 爾nhĩ 。 不bất 能năng 修tu 者giả 是thị 煩phiền 惱não 果quả 。 而nhi 於ư 果quả 上thượng 復phục 生sanh 惑hoặc 因nhân 。 若nhược 修tu 善thiện 者giả 即tức 但đãn 有hữu 惑hoặc 果quả 無vô 有hữu 惑hoặc 因nhân 。 即tức 此thử 眾chúng 生sanh 身thân 中trung 。 有hữu 清thanh 淨tịnh 梵Phạm 行hạnh 。 眾chúng 生sanh 觀quán 受thọ 下hạ 第đệ 二nhị 別biệt 答đáp 明minh 修tu 觀quán 解giải 。 文văn 為vi 五ngũ 。 一nhất 觀quán 受thọ 。 二nhị 觀quán 想tưởng 。 三tam 觀quán 欲dục 。 四tứ 觀quán 業nghiệp 。 五ngũ 觀quán 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 此thử 之chi 五ngũ 觀quán 但đãn 成thành 兩lưỡng 科khoa 。 前tiền 四tứ 觀quán 五ngũ 陰ấm 。 後hậu 一nhất 觀quán 因nhân 緣duyên 。 觀quán 五ngũ 陰ấm 中trung 何hà 故cố 不bất 觀quán 識thức 色sắc 兩lưỡng 陰ấm 。 識thức 初sơ 起khởi 時thời 未vị 別biệt 苦khổ 樂lạc 。 論luận 人nhân 云vân 。 識thức 得đắc 實thật 法pháp 想tưởng 得đắc 假giả 名danh 。 未vị 能năng 分phân 別biệt 。 是thị 故cố 不bất 觀quán 。 色sắc 陰ấm 麁thô 淺thiển 故cố 亦diệc 不bất 觀quán 。 三tam 陰ấm 猛mãnh 盛thịnh 所sở 以dĩ 觀quán 之chi 。 於ư 三tam 陰ấm 中trung 受thọ 想tưởng 不bất 開khai 。 行hành 陰ấm 開khai 二nhị 。 謂vị 欲dục 業nghiệp 是thị 。 所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 行hành 陰ấm 過quá 重trọng/trùng 是thị 故cố 開khai 之chi 。 觀quán 中trung 一nhất 一nhất 例lệ 皆giai 有hữu 四tứ 。 一nhất 觀quán 受thọ 體thể 。 二nhị 觀quán 受thọ 因nhân 。 三tam 觀quán 受thọ 果quả 。 四tứ 明minh 修tu 道Đạo 。 初sơ 觀quán 受thọ 體thể 。 夫phu 受thọ 心tâm 者giả 只chỉ 是thị 果quả 報báo 。 言ngôn 近cận 因nhân 者giả 以dĩ 受thọ 是thị 五ngũ 果quả 之chi 末mạt 。 從tùng 於ư 此thử 處xứ 復phục 起khởi 三tam 因nhân 生sanh 諸chư 煩phiền 惱não 。 名danh 觸xúc 因nhân 緣duyên 。 言ngôn 因nhân 緣duyên 者giả 。 觸xúc 名danh 不bất 定định 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 亦diệc 可khả 說thuyết 識thức 為vi 觸xúc 。 亦diệc 可khả 說thuyết 想tưởng 為vi 觸xúc 。 此thử 是thị 次thứ 第đệ 因nhân 緣duyên 。 言ngôn 無vô 明minh 觸xúc 即tức 是thị 煩phiền 惱não 前tiền 心tâm 。 言ngôn 明minh 觸xúc 者giả 即tức 是thị 無vô 漏lậu 前tiền 心tâm 。 言ngôn 非phi 明minh 無vô 明minh 。 觸xúc 者giả 即tức 是thị 有hữu 漏lậu 諸chư 善thiện 前tiền 心tâm 。 復phục 當đương 更cánh 觀quán 下hạ 第đệ 二nhị 觀quán 受thọ 因nhân 。 前tiền 討thảo 受thọ 因nhân 。 無vô 所sở 從tùng 生sanh 。 後hậu 明minh 從tùng 和hòa 合hợp 生sanh 。 次thứ 觀quán 果quả 報báo 下hạ 即tức 第đệ 三tam 觀quán 果quả 。 若nhược 人nhân 能năng 作tác 。 如như 是thị 下hạ 第đệ 四tứ 修tu 道Đạo 。 文văn 云vân 觸xúc 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 無vô 明minh 觸xúc 者giả 。 若nhược 行hành 心tâm 作tác 惡ác 即tức 識thức 想tưởng 受thọ 三tam 名danh 無vô 明minh 觸xúc 。 行hành 心tâm 起khởi 善thiện 即tức 前tiền 三tam 心tâm 名danh 為vi 明minh 觸xúc 。 行hành 在tại 無vô 記ký 。 非phi 善thiện 非phi 惡ác 。 即tức 前tiền 三tam 心tâm 名danh 非phi 明minh 無vô 明minh 觸xúc 。 又hựu 一nhất 解giải 如như 次thứ 。 文văn 云vân 明minh 觸xúc 即tức 入nhập 聖thánh 道Đạo 。 餘dư 之chi 二nhị 觸xúc 增tăng 長trưởng 諸chư 惡ác 。

復phục 次thứ 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 第đệ 二nhị 觀quán 想tưởng 例lệ 前tiền 為vi 四tứ 。 此thử 言ngôn 想tưởng 者giả 非phi 謂vị 想tưởng 陰ấm 。 以dĩ 行hành 心tâm 中trung 別biệt 有hữu 想tưởng 倒đảo 。 又hựu 思tư 惟duy 中trung 名danh 。 想tưởng 倒đảo 心tâm 倒đảo 。 見kiến 諦Đế 之chi 中trung 名danh 為vi 見kiến 倒đảo 。 今kim 乃nãi 總tổng 論luận 不bất 得đắc 名danh 見kiến 通thông 名danh 為vi 想tưởng 。 又hựu 云vân 無vô 色sắc 界giới 為vi 一nhất 切thiết 想tưởng 者giả 。 無vô 色sắc 界giới 中trung 。 乃nãi 有hữu 不bất 用dụng 處xứ 非phi 謂vị 一nhất 切thiết 。 但đãn 前tiền 二nhị 是thị 一nhất 切thiết 故cố 以dĩ 為vi 名danh 觀quán 想tưởng 體thể 中trung 又hựu 二nhị 。 先tiên 正chánh 觀quán 體thể 。 次thứ 問vấn 答đáp (# 云vân 云vân )# 。 初sơ 問vấn 中trung 云vân 滅diệt 受thọ 想tưởng 名danh 解giải 脫thoát 者giả 。 數số 人nhân 云vân 。 得đắc 解giải 脫thoát 者giả 不bất 止chỉ 滅diệt 。 此thử 二nhị 心tâm 滅diệt 一nhất 切thiết 心tâm 。 乃nãi 得đắc 解giải 脫thoát 。 今kim 偏thiên 言ngôn 二nhị 心tâm 者giả 過quá 患hoạn 多đa 故cố 受thọ 心tâm 修tu 禪thiền 想tưởng 修tu 無vô 色sắc 。 受thọ 心tâm 味vị 禪thiền 想tưởng 計kế 無vô 色sắc 以dĩ 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 論luận 家gia 不bất 爾nhĩ 。 緣duyên 世thế 諦đế 名danh 想tưởng 受thọ 。 緣duyên 真Chân 諦Đế 名danh 慧tuệ 心tâm 。 世thế 諦đế 想tưởng 心tâm 可khả 滅diệt 得đắc 脫thoát 。 真Chân 諦Đế 慧tuệ 心tâm 不bất 可khả 滅diệt 。 與dữ 數số 大đại 同đồng 。 故cố 迦Ca 葉Diếp 難nạn/nan 云vân 。 滅diệt 一nhất 切thiết 法pháp 。 名danh 為vi 解Giải 脫Thoát 。 豈khởi 滅diệt 兩lưỡng 心tâm 得đắc 解giải 脫thoát 耶da 。 佛Phật 答đáp 須tu 滅diệt 一nhất 切thiết 。 方phương 得đắc 解giải 脫thoát 。 佛Phật 或hoặc 時thời 總tổng 說thuyết 即tức 攝nhiếp 一nhất 切thiết 。 或hoặc 時thời 別biệt 說thuyết 。 今kim 說thuyết 受thọ 想tưởng 二nhị 滅diệt 。 即tức 得đắc 解giải 脫thoát 。 此thử 則tắc 總tổng 論luận 已dĩ 說thuyết 一nhất 切thiết 。 文văn 中trung 初sơ 云vân 。 因nhân 眾chúng 生sanh 說thuyết 聞văn 者giả 解giải 法pháp 者giả 。 即tức 是thị 因nhân 於ư 眾chúng 生sanh 。 說thuyết 善thiện 惡ác 等đẳng 法pháp 聞văn 即tức 得đắc 解giải 。 又hựu 云vân 。 因nhân 法pháp 說thuyết 眾chúng 生sanh 眾chúng 生sanh 得đắc 解giải 者giả 。 先tiên 說thuyết 善thiện 法Pháp 須tu 近cận 。 惡ác 法pháp 須tu 捨xả 。 眾chúng 生sanh 聞văn 此thử 即tức 能năng 得đắc 解giải 。 此thử 兩lưỡng 意ý 正chánh 酬thù 前tiền 問vấn 。 次thứ 觀quán 想tưởng 因nhân 亦diệc 二nhị 。 先tiên 正chánh 觀quán 因nhân 。 次thứ 兩lưỡng 番phiên 問vấn 答đáp 。 三tam 觀quán 果quả 四tứ 修tu 道Đạo 悉tất 如như 文văn 。

復phục 次thứ 智trí 者giả 觀quán 欲dục 下hạ 。 第đệ 三tam 觀quán 欲dục 即tức 是thị 煩phiền 惱não 門môn 。 亦diệc 例lệ 有hữu 四tứ 。 此thử 初sơ 觀quán 欲dục 。 體thể 正chánh 是thị 內nội 心tâm 。 今kim 但đãn 舉cử 外ngoại 塵trần 者giả 。 能năng 生sanh 心tâm 欲dục 故cố 名danh 塵trần 為vi 欲dục 。 此thử 即tức 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 。 倒đảo 想tưởng 因nhân 緣duyên 便tiện 生sanh 於ư 受thọ 下hạ 。 第đệ 二nhị 觀quán 欲dục 因nhân 。 次thứ 觀quán 下hạ 三tam 觀quán 果quả 報báo 。 是thị 故cố 下hạ 四tứ 修tu 道Đạo 。

復phục 次thứ 智trí 者giả 下hạ 。 第đệ 四tứ 觀quán 業nghiệp 亦diệc 為vi 四tứ 。 先tiên 觀quán 體thể 。 文văn 云vân 。 受thọ 想tưởng 觸xúc 欲dục 是thị 煩phiền 惱não 者giả 。 數số 論luận 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 。 受thọ 想tưởng 觸xúc 欲dục 心tâm 王vương 起khởi 時thời 數số 即tức 隨tùy 起khởi 。 此thử 中trung 云vân 受thọ 想tưởng 者giả 。 即tức 是thị 十thập 通thông 。 心tâm 數số 中trung 四tứ 數số 。 受thọ 即tức 痛thống 數số 。 既ký 屬thuộc 通thông 心tâm 俱câu 通thông 善thiện 惡ác 。 心tâm 數số 起khởi 善thiện 即tức 名danh 為vi 善thiện 。 心tâm 數số 起khởi 惡ác 即tức 名danh 煩phiền 惱não 。 今kim 據cứ 起khởi 惡ác 言ngôn 之chi 。 論luận 云vân 無vô 王vương 數số 異dị 。 此thử 中trung 云vân 受thọ 想tưởng 四tứ 者giả 。 即tức 是thị 四tứ 心tâm 但đãn 無vô 色sắc 陰ấm 。 觸xúc 即tức 是thị 識thức 。 欲dục 即tức 行hành 陰ấm 。 若nhược 行hành 起khởi 善thiện 即tức 名danh 為vi 善thiện 。 若nhược 行hành 起khởi 惡ác 即tức 名danh 煩phiền 惱não 。 此thử 中trung 正chánh 明minh 作tác 惡ác 義nghĩa 也dã 。 又hựu 言ngôn 能năng 作tác 生sanh 業nghiệp 不bất 作tác 受thọ 業nghiệp 者giả 二nhị 釋thích 。 一nhất 云vân 。 由do 此thử 煩phiền 惱não 因nhân 緣duyên 。 不bất 絕tuyệt 故cố 云vân 生sanh 業nghiệp 。 而nhi 不bất 能năng 分phân 別biệt 。 五ngũ 蓋cái 果quả 報báo 諸chư 受thọ 差sai 別biệt 。 故cố 不bất 作tác 受thọ 。 二nhị 云vân 。 由do 此thử 煩phiền 惱não 潤nhuận 業nghiệp 得đắc 生sanh 。 故cố 言ngôn 能năng 作tác 生sanh 業nghiệp 。 而nhi 不bất 能năng 招chiêu 。 捨xả 受thọ 二nhị 捨xả 中trung 容dung 捨xả 心tâm 。 既ký 是thị 煩phiền 惱não 云vân 何hà 能năng 潤nhuận 生sanh 。 於ư 受thọ 樂lạc 受thọ 正chánh 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 心tâm 。 復phục 不bất 能năng 潤nhuận 。 此thử 並tịnh 論luận 潤nhuận 業nghiệp 生sanh 義nghĩa 。 與dữ 業nghiệp 共cộng 行hành 則tắc 有hữu 二nhị 種chủng 者giả 。 欲dục 出xuất 業nghiệp 體thể 比tỉ 論luận 業nghiệp 時thời 。 猶do 有hữu 於ư 惑hoặc 故cố 言ngôn 與dữ 業nghiệp 共cộng 行hành 。 而nhi 業nghiệp 法pháp 不bất 同đồng 故cố 具cụ 為vi 生sanh 受thọ 二nhị 業nghiệp 。 又hựu 云vân 身thân 口khẩu 二nhị 業nghiệp 亦diệc 名danh 為vi 業nghiệp 亦diệc 名danh 果quả 者giả 。 其kỳ 能năng 造tạo 作tác 即tức 名danh 為vi 業nghiệp 。 復phục 暢sướng 口khẩu 意ý 即tức 名danh 為vi 果quả 。 意ý 但đãn 是thị 業nghiệp 無vô 自tự 暢sướng 義nghĩa 故cố 不bất 名danh 果quả 。 又hựu 云vân 正chánh 業nghiệp 是thị 意ý 。 以dĩ 意ý 正chánh 是thị 業nghiệp 體thể 故cố 也dã 。 期kỳ 業nghiệp 為vi 身thân 口khẩu 業nghiệp 者giả 。 以dĩ 身thân 口khẩu 自tự 然nhiên 符phù 會hội 。 有hữu 若nhược 期kỳ 契khế 故cố 云vân 期kỳ 業nghiệp 也dã 。 第đệ 三tam 觀quán 果quả 報báo 又hựu 二nhị 。 初sơ 正chánh 解giải 四tứ 業nghiệp 。 次thứ 兩lưỡng 番phiên 問vấn 答đáp 料liệu 簡giản 。 初sơ 如như 文văn 。 初sơ 番phiên 問vấn 如như 文văn 。 答đáp 中trung 云vân 無vô 漏lậu 名danh 果quả 不bất 名danh 報báo 者giả 。 或hoặc 時thời 云vân 果quả 報báo 不bất 異dị 。 此thử 中trung 判phán 別biệt 。 私tư 謂vị 無vô 漏lậu 是thị 習tập 果quả 。 故cố 但đãn 云vân 果quả 不bất 得đắc 云vân 報báo 。 次thứ 番phiên 問vấn 如như 文văn 。 答đáp 中trung 云vân 又hựu 言ngôn 十thập 不bất 善thiện 法pháp 。 有hữu 上thượng 中trung 下hạ 。 重trọng/trùng 苦khổ 入nhập 地địa 獄ngục 。 輕khinh 苦khổ 入nhập 餓ngạ 鬼quỷ 。 不bất 重trọng/trùng 不bất 輕khinh 在tại 畜súc 生sanh 。 十Thập 善Thiện 有hữu 四tứ 報báo 在tại 四tứ 洲châu 。 閻Diêm 浮Phù 年niên 命mạng 果quả 報báo 最tối 劣liệt 下hạ 業nghiệp 之chi 果quả 。 而nhi 言ngôn 上thượng 上thượng 者giả 。 取thủ 其kỳ 修tu 道Đạo 行hành 善thiện 邊biên 勝thắng 。 四tứ 有hữu 智trí 之chi 人nhân 下hạ 修tu 道Đạo 。

復phục 次thứ 智trí 者giả 觀quán 業nghiệp 煩phiền 惱não 已dĩ 下hạ 。 第đệ 五ngũ 是thị 觀quán 十thập 二nhị 緣duyên 。 文văn 亦diệc 有hữu 四tứ 。 謂vị 煩phiền 惱não 業nghiệp 有hữu 苦khổ 。 但đãn 今kim 文văn 準chuẩn 前tiền 受thọ 想tưởng 等đẳng 皆giai 具cụ 四tứ 門môn 。 今kim 文văn 但đãn 云vân 煩phiền 惱não 等đẳng 。 私tư 云vân 十thập 二nhị 緣duyên 中trung 體thể 因nhân 果quả 報báo 三tam 義nghĩa 具cụ 足túc 。 能năng 觀quán 之chi 智trí 即tức 是thị 修tu 道Đạo 。 且thả 依y 現hiện 文văn 即tức 是thị 果quả 報báo 。 以dĩ 此thử 文văn 推thôi 煩phiền 惱não 得đắc 苦khổ 。 業nghiệp 亦diệc 得đắc 苦khổ 。 不bất 應ưng 云vân 煩phiền 惱não 不bất 能năng 招chiêu 報báo 。 十Thập 地Địa 經kinh 分phần/phân 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 為vi 三tam 道đạo 。 謂vị 煩phiền 惱não 業nghiệp 苦khổ 。 無vô 明minh 愛ái 取thủ 。 是thị 煩phiền 惱não 道đạo 。 行hành 有hữu 是thị 業nghiệp 道đạo 。 識thức 等đẳng 及cập 老lão 死tử 是thị 苦khổ 道đạo 。 此thử 中trung 為vi 四tứ 長trường/trưởng 出xuất 於ư 有hữu 。 即tức 指chỉ 現hiện 在tại 五ngũ 果quả 為vi 有hữu 。 生sanh 死tử 為vi 苦khổ 。 苦khổ 之chi 與dữ 有hữu 此thử 亦diệc 無vô 定định 。 而nhi 上thượng 文văn 明minh 八bát 苦khổ 。 不bất 取thủ 識thức 名danh 色sắc 但đãn 取thủ 老lão 死tử 。 故cố 作tác 此thử 說thuyết 。 然nhiên 此thử 四tứ 句cú 若nhược 具cụ 存tồn 其kỳ 相tương/tướng 。 一nhất 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 煩phiền 惱não 。 二nhị 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 業nghiệp 。 三tam 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 有hữu 。 四tứ 從tùng 煩phiền 惱não 生sanh 苦khổ 。 次thứ 更cánh 約ước 業nghiệp 。 一nhất 從tùng 業nghiệp 生sanh 業nghiệp 。 二nhị 從tùng 業nghiệp 生sanh 惑hoặc 。 三tam 從tùng 業nghiệp 生sanh 有hữu 。 四tứ 從tùng 業nghiệp 生sanh 苦khổ 。 後hậu 兩lưỡng 句cú 亦diệc 爾nhĩ 。 即tức 應ưng 十thập 六lục 句cú 。 今kim 文văn 但đãn 九cửu 句cú 。 亦diệc 有hữu 經kinh 本bổn 說thuyết 十thập 二nhị 句cú 者giả 。 但đãn 九cửu 句cú 少thiểu 十thập 二nhị 句cú 多đa 。 準chuẩn 理lý 應ưng 有hữu 十thập 一nhất 句cú 。 何hà 者giả 十thập 二nhị 。 因nhân 緣duyên 次thứ 第đệ 相tương 生sanh 。 如như 因nhân 無vô 明minh 生sanh 行hành 因nhân 行hành 生sanh 識thức 乃nãi 至chí 因nhân 生sanh 生sanh 老lão 死tử 。 老lão 死tử 不bất 知tri 更cánh 生sanh 何hà 等đẳng 。 若nhược 爾nhĩ 只chỉ 十thập 一nhất 句cú 。 但đãn 出xuất 經kinh 者giả 安an 十thập 二nhị 時thời 。 意ý 欲dục 彰chương 於ư 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 今kim 此thử 不bất 足túc 只chỉ 是thị 廣quảng 略lược 不bất 同đồng 。 夫phu 相tương 生sanh 者giả 有hữu 前tiền 生sanh 後hậu 後hậu 逆nghịch 生sanh 前tiền 。

復phục 有hữu 跨khóa 節tiết 相tương 生sanh 。 且thả 作tác 初sơ 句cú 煩phiền 惱não 生sanh 煩phiền 惱não 。 無vô 明minh 是thị 本bổn 。 即tức 是thị 煩phiền 惱não 而nhi 生sanh 愛ái 取thủ 。 煩phiền 惱não 生sanh 業nghiệp 即tức 是thị 無vô 明minh 生sanh 行hành 。 煩phiền 惱não 生sanh 有hữu 者giả 即tức 是thị 無vô 明minh 生sanh 識thức 等đẳng 。 煩phiền 惱não 生sanh 苦khổ 即tức 生sanh 老lão 死tử 。 第đệ 二nhị 句cú 從tùng 業nghiệp 生sanh 業nghiệp 者giả 從tùng 行hành 生sanh 有hữu 。 從tùng 業nghiệp 生sanh 煩phiền 惱não 者giả 行hành 生sanh 無vô 明minh 。 從tùng 業nghiệp 生sanh 有hữu 者giả 行hành 生sanh 識thức 等đẳng 。 從tùng 業nghiệp 生sanh 苦khổ 者giả 即tức 是thị 行hành 生sanh 老lão 死tử 。 第đệ 三tam 句cú 從tùng 有hữu 生sanh 有hữu 者giả 識thức 生sanh 六lục 入nhập 等đẳng 。 從tùng 有hữu 生sanh 煩phiền 惱não 者giả 即tức 識thức 生sanh 無vô 明minh 。 從tùng 有hữu 生sanh 業nghiệp 者giả 識thức 生sanh 行hành 。 從tùng 有hữu 生sanh 苦khổ 者giả 即tức 識thức 生sanh 老lão 死tử 。 第đệ 四tứ 句cú 從tùng 苦khổ 生sanh 苦khổ 。 是thị 從tùng 生sanh 生sanh 老lão 死tử 。 從tùng 苦khổ 生sanh 煩phiền 惱não 者giả 從tùng 老lão 死tử 生sanh 無vô 明minh 。 從tùng 苦khổ 生sanh 業nghiệp 者giả 即tức 老lão 死tử 生sanh 行hành 有hữu 。 從tùng 苦khổ 生sanh 有hữu 者giả 即tức 識thức 等đẳng 五ngũ 果quả 。 文văn 云vân 。 內nội 外ngoại 愛ái 則tắc 有hữu 愛ái 。 苦khổ 者giả 經kinh 有hữu 二nhị 文văn 。 一nhất 云vân 受thọ 苦khổ 。 二nhị 云vân 愛ái 苦khổ 。 愛ái 義nghĩa 稍sảo 弱nhược 義nghĩa 解giải 皆giai 通thông 。 言ngôn 受thọ 者giả 由do 此thử 受thọ 故cố 則tắc 受thọ 於ư 苦khổ 。 言ngôn 愛ái 苦khổ 者giả 經kinh 中trung 多đa 言ngôn 恩ân 愛ái 為vi 苦khổ 。 就tựu 觀quán 因nhân 緣duyên 。 今kim 亦diệc 準chuẩn 前tiền 四tứ 觀quán 不bất 同đồng 。 體thể 中trung 為vi 四tứ 。 一nhất 明minh 因nhân 果quả 相tương 生sanh 。 二nhị 觀quán 五ngũ 道đạo 皆giai 苦khổ 。 三tam 觀quán 三tam 界giới 皆giai 苦khổ 。 四tứ 觀quán 八bát 苦khổ 。 初sơ 又hựu 二nhị 。 初sơ 正chánh 辨biện 相tương 生sanh 。 後hậu 結kết 十thập 二nhị 義nghĩa 。 相tương 生sanh 九cửu 句cú 並tịnh 相tương/tướng 關quan 如như 文văn 。 有hữu 智trí 之chi 人nhân 觀quán 地địa 下hạ 。 第đệ 二nhị 觀quán 五ngũ 道đạo 苦khổ 。 就tựu 五ngũ 道đạo 中trung 具cụ 有hữu 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 中trung 煩phiền 惱não 等đẳng 四tứ 。 地địa 獄ngục 即tức 是thị 苦khổ 。 煩phiền 惱não 即tức 是thị 煩phiền 惱não 。 業nghiệp 即tức 是thị 業nghiệp 體thể 即tức 是thị 有hữu 。 例lệ 餘dư 道đạo 亦diệc 然nhiên 。 智trí 者giả 深thâm 觀quán 三tam 界giới 下hạ 。 第đệ 三tam 觀quán 三tam 界giới 皆giai 苦khổ 。 然nhiên 三tam 界giới 未vị 必tất 皆giai 苦khổ 。 唯duy 三tam 塗đồ 是thị 苦khổ 。 人nhân 天thiên 至chí 第đệ 三tam 禪thiền 皆giai 樂nhạo/nhạc/lạc 。 第đệ 四tứ 禪thiền 是thị 捨xả 。 此thử 且thả 一nhất 邊biên 。 若nhược 依y 如Như 來Lai 初sơ 成thành 道Đạo 時thời 。 手thủ 指chỉ 上thượng 下hạ 。 三tam 界giới 皆giai 苦khổ 。 智trí 者giả 若nhược 能năng 下hạ 。 第đệ 四tứ 觀quán 八bát 苦khổ 智trí 者giả 深thâm 觀quán 下hạ 。 第đệ 二nhị 觀quán 苦khổ 因nhân 。 文văn 云vân 。 苦khổ 因nhân 即tức 愛ái 無vô 明minh 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 中trung 業nghiệp 煩phiền 惱não 為vi 苦khổ 因nhân 。 大Đại 乘Thừa 中trung 即tức 愛ái 有hữu 無vô 明minh 為vi 苦khổ 因nhân 。 小Tiểu 乘Thừa 業nghiệp 為vi 苦khổ 本bổn 無vô 明minh 為vi 旁bàng 。 是thị 故cố 文văn 云vân 。 愛ái 為vi 集Tập 諦Đế 皆giai 用dụng 煩phiền 惱não 為vi 苦khổ 本bổn 。 文văn 云vân 。 愛ái 無vô 明minh 有hữu 內nội 外ngoại 者giả 。 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 且thả 出xuất 愛ái 內nội 外ngoại 者giả 。 見kiến 外ngoại 色sắc 境cảnh 生sanh 心tâm 想tưởng 著trước 名danh 為vi 外ngoại 愛ái 。 自tự 心tâm 起khởi 染nhiễm 名danh 為vi 內nội 愛ái 。 見kiến 他tha 人nhân 身thân 是thị 外ngoại 愛ái 。 見kiến 自tự 己kỷ 身thân 是thị 內nội 愛ái 。 無vô 明minh 者giả 內nội 心tâm 不bất 了liễu 名danh 內nội 無vô 明minh 。 不bất 別biệt 外ngoại 事sự 即tức 外ngoại 無vô 明minh 。 文văn 云vân 。 愛ái 因nhân 緣duyên 取thủ 取thủ 因nhân 緣duyên 愛ái 者giả 。 此thử 如như 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 順thuận 則tắc 愛ái 緣duyên 取thủ 。 逆nghịch 則tắc 取thủ 緣duyên 愛ái 。 此thử 二nhị 義nghĩa 者giả 還hoàn 是thị 取thủ 愛ái 互hỗ 相tương 因nhân 待đãi 。 如như 無vô 明minh 緣duyên 行hành 。 行hành 緣duyên 無vô 明minh 。 亦diệc 因nhân 亦diệc 果quả 。 三tam 觀quán 果quả 報báo 。 四Tứ 智Trí 者giả 下hạ 修tu 道Đạo 如như 文văn 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 云vân 何hà 下hạ 。 品phẩm 中trung 第đệ 二nhị 歎thán 經kinh 。 分phần/phân 文văn 為vi 三tam 。 一nhất 正chánh 就tựu 教giáo 歎thán 。 二nhị 就tựu 行hành 歎thán 。 三tam 就tựu 佛Phật 歎thán 。 初sơ 正chánh 難nạn/nan 教giáo 。 能năng 生sanh 中trung 道đạo 佛Phật 性tánh 遂toại 使sử 闡xiển 提đề 還hoàn 生sanh 善thiện 根căn 。 是thị 故cố 歎thán 教giáo 。 依y 教giáo 而nhi 行hành 此thử 行hạnh 希hy 有hữu 。 是thị 故cố 歎thán 行hành 。 佛Phật 是thị 教giáo 主chủ 是thị 故cố 歎thán 佛Phật 。 此thử 即tức 歎thán 三Tam 寶Bảo 也dã 。 初sơ 教giáo 中trung 文văn 有hữu 二nhị 番phiên 問vấn 答đáp 。 初sơ 問vấn 意ý 者giả 云vân 何hà 梵Phạm 行hạnh 之chi 緣duyên 。 此thử 非phi 正chánh 問vấn 梵Phạm 行hạnh 之chi 體thể 。 佛Phật 答đáp 一nhất 切thiết 法pháp 是thị 此thử 乃nãi 通thông 答đáp 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 能năng 生sanh 行hành 。 此thử 文văn 意ý 在tại 涅Niết 槃Bàn 滿mãn 教giáo 含hàm 一nhất 切thiết 法pháp 。 後hậu 義nghĩa 自tự 現hiện 。 第đệ 二nhị 番phiên 問vấn 答đáp 正chánh 是thị 歎thán 經kinh 。 問vấn 意ý 者giả 經kinh 能năng 生sanh 行hành 云vân 何hà 通thông 。 言ngôn 一nhất 切thiết 法pháp 。 是thị 佛Phật 答đáp 二nhị 。 先tiên 歎thán 。 後hậu 答đáp 。 答đáp 中trung 意ý 者giả 只chỉ 此thử 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 又hựu 二nhị 。 先tiên 廣quảng 舉cử 二nhị 十thập 五ngũ 譬thí 。 後hậu 善thiện 男nam 子tử 下hạ 結kết 指chỉ 涅Niết 槃Bàn 歎thán 此thử 經Kinh 也dã 。 第đệ 二nhị 十thập 五ngũ 。 中trung 云vân 割cát 習tập 氣khí 者giả 。 輕khinh 品phẩm 同đồng 斷đoạn 。 今kim 斷đoạn 最tối 輕khinh 無vô 明minh 以dĩ 習tập 氣khí 為vi 言ngôn 。 若nhược 三tam 藏tạng 通thông 教giáo 皆giai 先tiên 斷đoạn 正chánh 後hậu 斷đoạn 習tập 。 正chánh 是thị 界giới 內nội 正chánh 習tập 。 若nhược 依y 別biệt 教giáo 先tiên 斷đoạn 界giới 內nội 正chánh 習tập 。 次thứ 斷đoạn 界giới 外ngoại 正chánh 。 次thứ 斷đoạn 界giới 外ngoại 習tập 。 依y 圓viên 教giáo 界giới 內nội 外ngoại 正chánh 習tập 一nhất 時thời 同đồng 斷đoạn 。 今kim 文văn 云vân 。 斷đoạn 習tập 者giả 。 即tức 是thị 歎thán 圓viên 教giáo 同đồng 斷đoạn 之chi 意ý 非phi 方phương 便tiện 也dã 如như 我ngã 先tiên 說thuyết 下hạ 。 第đệ 二nhị 就tựu 行hành 為vi 歎thán 為vi 二nhị 。 初sơ 明minh 道Đạo 品Phẩm 。 次thứ 明minh 十thập 想tưởng 。 此thử 有hữu 兩lưỡng 義nghĩa 。 一nhất 為vi 行hành 之chi 要yếu 。 二nhị 皆giai 是thị 大đại 行hành 。 言ngôn 行hạnh 要yếu 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 應ưng 修tu 。 六Lục 度Độ 四Tứ 等Đẳng 。 為vi 行hành 之chi 要yếu 。 何hà 得đắc 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 道Đạo 品Phẩm 十thập 想tưởng 為vi 要yếu 。 此thử 明minh 道Đạo 品Phẩm 取thủ 真chân 解giải 之chi 位vị 已dĩ 上thượng 。 十thập 想tưởng 取thủ 方phương 便tiện 之chi 位vị 。 此thử 是thị 似tự 解giải 。 正chánh 觀quán 是thị 入nhập 道đạo 宗tông 。 寧ninh 非phi 要yếu 耶da 。 又hựu 以dĩ 大đại 涅Niết 槃Bàn 心tâm 修tu 則tắc 非phi 二Nhị 乘Thừa 法pháp 。 言ngôn 大đại 行hành 者giả 欲dục 攝nhiếp 眾chúng 善thiện 。 無vô 非phi 大Đại 士Sĩ 之chi 所sở 行hành 故cố 。 初sơ 明minh 道Đạo 品Phẩm 於ư 中trung 為vi 二nhị 。 初sơ 正chánh 明minh 道Đạo 品Phẩm 體thể 。 次thứ 明minh 道Đạo 品Phẩm 因nhân 緣duyên 。 初sơ 體thể 又hựu 三tam 。 一nhất 明minh 真chân 解giải 為vi 是thị 。 二nhị 明minh 有hữu 漏lậu 則tắc 非phi 。 三tam 還hoàn 結kết 真chân 是thị 。 莊trang 嚴nghiêm 解giải 道Đạo 品Phẩm 云vân 。 三tam 四tứ 是thị 外ngoại 凡phàm 所sở 觀quán 。 二nhị 五ngũ 是thị 內nội 凡phàm 能năng 觀quán 。 八bát 七thất 是thị 真chân 聖thánh 作tác 觀quán 。 開khai 善thiện 云vân 不bất 爾nhĩ 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 通thông 內nội 外ngoại 凡phàm 。 三tam 四tứ 二nhị 五ngũ 並tịnh 是thị 內nội 凡phàm 似tự 解giải 之chi 觀quán 。 八bát 七thất 皆giai 是thị 真chân 聖thánh 觀quán 之chi 。 八bát 正chánh 是thị 見kiến 諦Đế 。 七thất 覺giác 是thị 思tư 惟duy 。 觀quán 師sư 彈đàn 莊trang 嚴nghiêm 云vân 。 大đại 品phẩm 明minh 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 是thị 出xuất 世thế 法pháp 。 云vân 何hà 三tam 四tứ 是thị 外ngoại 凡phàm 。 彈đàn 開khai 善thiện 云vân 。 此thử 文văn 世Thế 第Đệ 一Nhất 法Pháp 。 非phi 淨tịnh 梵Phạm 行hạnh 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 是thị 清thanh 淨tịnh 梵Phạm 行hạnh 。 云vân 何hà 外ngoại 凡phàm 而nhi 能năng 觀quán 之chi 。 天thiên 台thai 明minh 道Đạo 品Phẩm 多đa 種chủng 。 具cụ 在tại 止Chỉ 觀Quán 道Đạo 品Phẩm 文văn 中trung 。 莊trang 嚴nghiêm 據cứ 約ước 位vị 道Đạo 品Phẩm 。 開khai 善thiện 據cứ 通thông 修tu 道Đạo 品phẩm 。 皆giai 是thị 一nhất 塗đồ (# 云vân 云vân )# 。 就tựu 初sơ 明minh 是thị 有hữu 四tứ 。 第đệ 一nhất 明minh 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 為vi 梵Phạm 行hạnh 之chi 宗tông 。 若nhược 離ly 如như 是thị 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 離ly 道Đạo 品Phẩm 則tắc 不bất 得đắc 果quả 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 是thị 。 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 。 第đệ 四tứ 釋thích 是thị 之chi 意ý 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 。 有hữu 漏lậu 之chi 法pháp 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 非phi 有hữu 四tứ 番phiên 問vấn 答đáp 。 此thử 初sơ 番phiên 問vấn 中trung 明minh 有hữu 漏lậu 善thiện 非phi 。 問vấn 意ý 云vân 。 有hữu 漏lậu 之chi 善thiện 亦diệc 資tư 生sanh 無vô 漏lậu 。 何hà 故cố 不bất 說thuyết 以dĩ 為vi 梵Phạm 行hạnh 。 答đáp 以dĩ 其kỳ 體thể 是thị 倒đảo 故cố 。 是thị 故cố 不bất 得đắc 言ngôn 是thị 。 倒đảo 者giả 不bất 明minh 有hữu 漏lậu 之chi 善thiện 有hữu 常thường 無vô 常thường 等đẳng 倒đảo 。 但đãn 既ký 是thị 有hữu 漏lậu 則tắc 有hữu 執chấp 心tâm 不bất 能năng 無vô 得đắc 。 故cố 名danh 為vi 倒đảo 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 。 世Thế 第Đệ 一Nhất 法Pháp 下hạ 。 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 。 問vấn 意ý 欲dục 舉cử 世thế 法pháp 為vi 難nạn/nan 故cố 先tiên 定định 義nghĩa 宗tông 。 佛Phật 言ngôn 有hữu 漏lậu 者giả 佛Phật 答đáp 。 開khai 善thiện 云vân 。 五ngũ 方phương 便tiện 皆giai 帶đái 取thủ 相tương/tướng 實thật 是thị 有hữu 漏lậu 。 然nhiên 又hựu 是thị 相tương 似tự 無vô 漏lậu 。 但đãn 未vị 能năng 斷đoạn 漏lậu 。 不bất 攝nhiếp 無vô 漏lậu 之chi 異dị 故cố 言ngôn 有hữu 漏lậu 。 然nhiên 其kỳ 體thể 實thật 不bất 執chấp 。 故cố 難nạn/nan 文văn 即tức 云vân 性tánh 非phi 倒đảo 也dã 。 世Thế 尊Tôn 雖tuy 是thị 有hữu 漏lậu 下hạ 。 第đệ 三tam 問vấn 答đáp 正chánh 難nạn/nan 。 問vấn 意ý 云vân 。 雖tuy 復phục 謂vị 為vi 有hữu 漏lậu 而nhi 能năng 生sanh 解giải 體thể 非phi 顛điên 倒đảo 。 既ký 其kỳ 若nhược 是thị 何hà 故cố 非phi 梵Phạm 行hạnh 。 佛Phật 答đáp 有hữu 二nhị 。 此thử 初sơ 言ngôn 向hướng 無vô 漏lậu 故cố 不bất 名danh 倒đảo 者giả 。 明minh 此thử 觀quán 發phát 無vô 漏lậu 故cố 不bất 名danh 倒đảo 。 而nhi 自tự 體thể 有hữu 執chấp 。 次thứ 又hựu 言ngôn 世Thế 第Đệ 一Nhất 法Pháp 。 唯duy 是thị 一nhất 心tâm 者giả 。 正chánh 取thủ 隣lân 於ư 苦khổ 忍nhẫn 為vi 第đệ 一nhất 法pháp 。 則tắc 唯duy 一nhất 剎sát 那na 心tâm 。 今kim 佛Phật 答đáp 意ý 。 明minh 我ngã 說thuyết 梵Phạm 行hạnh 本bổn 令linh 眾chúng 生sanh 發phát 心tâm 相tương 續tục 。 世thế 法pháp 即tức 唯duy 一nhất 心tâm 是thị 故cố 不bất 取thủ 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 。 眾chúng 生sanh 五ngũ 識thức 下hạ 。 第đệ 四tứ 問vấn 答đáp 。 問vấn 中trung 舉cử 五ngũ 識thức 為vi 問vấn 文văn 云vân 。 眾chúng 生sanh 五ngũ 識thức 非phi 是thị 顛điên 倒đảo 者giả 諸chư 解giải 不bất 同đồng 。 有hữu 說thuyết 識thức 陰ấm 未vị 有hữu 取thủ 相tương/tướng 。 或hoặc 言ngôn 識thức 心tâm 有hữu 相tương/tướng 。 但đãn 輕khinh 後hậu 三tam 心tâm 。 而nhi 今kim 問vấn 家gia 云vân 。 五ngũ 識thức 非phi 倒đảo 者giả 。 謂vị 但đãn 一nhất 往vãng 得đắc 境cảnh 。 未vị 分phân 別biệt 三tam 假giả 參tham 差sai 之chi 相tướng 。 故cố 說thuyết 非phi 倒đảo 。 而nhi 復phục 云vân 非phi 一nhất 心tâm 者giả 。 如như 眼nhãn 見kiến 色sắc 即tức 心tâm 心tâm 相tương 續tục 。 若nhược 爾nhĩ 者giả 不bất 得đắc 不bất 為vi 梵Phạm 行hạnh 。 佛Phật 答đáp 云vân 然nhiên 是thị 有hữu 漏lậu 復phục 是thị 顛điên 倒đảo 。 故cố 知tri 識thức 心tâm 已dĩ 有hữu 取thủ 相tương/tướng 。 又hựu 云vân 體thể 非phi 真chân 實thật 非phi 著trước 想tưởng 故cố 倒đảo 。 下hạ 文văn 釋thích 云vân 。 生sanh 男nam 女nữ 想tưởng 乃nãi 至chí 舍xá 宅trạch 。 缾bình 衣y 等đẳng 想tưởng 者giả 。 識thức 心tâm 未vị 得đắc 男nam 女nữ 形hình 心tâm 缾bình 衣y 等đẳng 解giải 。 此thử 乃nãi 想tưởng 心tâm 而nhi 有hữu 。 此thử 文văn 者giả 欲dục 。 明minh 想tưởng 時thời 何hà 故cố 有hữu 執chấp 。 正chánh 由do 前tiền 識thức 心tâm 已dĩ 著trước 色sắc 聲thanh 故cố 生sanh 今kim 想tưởng 著trước 。 舉cử 果quả 明minh 因nhân 也dã 。 善thiện 男nam 子tử 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 下hạ 。 第đệ 三tam 結kết 是thị 也dã 。 善thiện 男nam 子tử 若nhược 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 道Đạo 品Phẩm 因nhân 緣duyên 即tức 能năng 知tri 九cửu 義nghĩa 。 九cửu 義nghĩa 即tức 是thị 道Đạo 品Phẩm 之chi 用dụng 。 婆bà 沙sa 中trung 明minh 道Đạo 品Phẩm 有hữu 九cửu 性tánh 。 此thử 則tắc 是thị 性tánh 。 若nhược 論luận 其kỳ 體thể 各các 有hữu 所sở 據cứ 。 言ngôn 九cửu 性tánh 者giả 。 一nhất 戒giới 。 二nhị 定định 。 三tam 慧tuệ 。 四tứ 念niệm 。 五ngũ 信tín 。 六lục 精tinh 進tấn 。 七thất 喜hỷ 。 八bát 猗ỷ 。 九cửu 捨xả 。 約ước 道Đạo 品Phẩm 中trung 惟duy 三tam 是thị 戒giới 。 即tức 正chánh 語ngữ 業nghiệp 命mạng 。 八bát 種chủng 是thị 定định 。 四tứ 如như 意ý 為vi 四tứ 定định 。 五ngũ 定định 根căn 。 六lục 定định 力lực 。 七thất 定định 覺giác 。 八bát 正chánh 定định 。 九cửu 種chủng 是thị 慧tuệ 。 四tứ 念niệm 處xứ 為vi 四tứ 。 慧tuệ 根căn 慧tuệ 力lực 為vi 六lục 。 擇Trạch 法Pháp 覺Giác 分Phần 為vi 七thất 。 正chánh 見kiến 正chánh 思tư 惟duy 為vi 九cửu 。 四tứ 種chủng 是thị 念niệm 。 念niệm 根căn 念niệm 力lực 正chánh 念niệm 念niệm 覺giác 分phần/phân 。 兩lưỡng 種chủng 是thị 信tín 。 信tín 根căn 信tín 力lực 。 八bát 種chủng 是thị 精tinh 進tấn 。 四tứ 正chánh 勤cần 為vi 四tứ 。 根căn 力lực 為vi 六lục 。 正chánh 精tinh 進tấn 及cập 精Tinh 進Tấn 覺Giác 分Phần 為vi 八bát 。 所sở 餘dư 各các 一nhất 。 此thử 文văn 有hữu 五ngũ 。 一nhất 列liệt 名danh 。 二nhị 明minh 體thể 。 三tam 釋thích 義nghĩa 。 四tứ 約ước 法pháp 。 五ngũ 料liệu 簡giản 。 此thử 第đệ 一nhất 列liệt 名danh 。 然nhiên 此thử 九cửu 義nghĩa 即tức 為vi 三tam 別biệt 。 初sơ 四tứ 是thị 道Đạo 品Phẩm 之chi 因nhân 。 中trung 三tam 是thị 道Đạo 品Phẩm 之chi 體thể 。 後hậu 二nhị 是thị 道Đạo 品Phẩm 之chi 果quả 。 言ngôn 前tiền 四tứ 因nhân 者giả 。 根căn 是thị 欲dục 欲dục 發phát 心tâm 求cầu 於ư 菩Bồ 提Đề 。 因nhân 是thị 明minh 無vô 明minh 。 善thiện 因nhân 是thị 明minh 。 惡ác 因nhân 是thị 無vô 明minh 。 攝nhiếp 是thị 收thu 攝nhiếp 。 不bất 令linh 散tán 失thất 。 增tăng 是thị 善thiện 思tư 惟duy 思tư 惟duy 作tác 善thiện 。 所sở 以dĩ 此thử 四tứ 是thị 因nhân 。 主chủ 是thị 念niệm 。 導đạo 是thị 定định 。 勝thắng 是thị 慧tuệ 。 既ký 云vân 念niệm 定định 慧tuệ 寧ninh 非phi 是thị 體thể 。 實thật 是thị 解giải 脫thoát 即tức 少thiểu 分phần 。 畢tất 竟cánh 即tức 涅Niết 槃Bàn 果quả 。 此thử 二nhị 豈khởi 非phi 是thị 果quả 。 迦Ca 葉Diếp 白bạch 佛Phật 。 下hạ 第đệ 二nhị 明minh 體thể 。 先tiên 問vấn 。 次thứ 答đáp 。 答đáp 又hựu 二nhị 。 先tiên 讚tán 問vấn 。 次thứ 正chánh 答đáp 。 答đáp 中trung 云vân 因nhân 名danh 明minh 觸xúc 者giả 。 即tức 善Thiện 知Tri 識Thức 之chi 緣duyên 。 善thiện 男nam 子tử 善thiện 欲dục 即tức 是thị 下hạ 。 第đệ 三tam 釋thích 九cửu 義nghĩa 即tức 為vi 九cửu 文văn 。 此thử 先tiên 釋thích 欲dục 為vi 根căn 本bổn 又hựu 。 二nhị 先tiên 釋thích 。 次thứ 料liệu 簡giản 。 釋thích 中trung 二nhị 。 先tiên 答đáp 。 次thứ 譬thí 。 次thứ 料liệu 簡giản 中trung 有hữu 兩lưỡng 番phiên 問vấn 答đáp 。 世Thế 尊Tôn 云vân 何hà 。 明minh 觸xúc 下hạ 第đệ 二nhị 釋thích 。 觸xúc 最tối 有hữu 多đa 句cú 。 以dĩ 觸xúc 無vô 定định 。 然nhiên 則tắc 隨tùy 有hữu 觸xúc 對đối 之chi 義nghĩa 皆giai 得đắc 說thuyết 也dã 。 文văn 云vân 。 因nhân 正chánh 命mạng 故cố 得đắc 淨tịnh 根căn 戒giới 。 前tiền 明minh 正chánh 命mạng 已dĩ 。 是thị 木mộc 叉xoa 。 木mộc 叉xoa 云vân 戒giới 。 此thử 中trung 又hựu 未vị 明minh 定định 共cộng 道đạo 共cộng 。 何hà 以dĩ 知tri 然nhiên 。 下hạ 文văn 自tự 云vân 。 因nhân 淨tịnh 根căn 戒giới 得đắc 樂lạc 寂tịch 靜tĩnh 始thỉ 是thị 得đắc 定định 。 能năng 善thiện 思tư 惟duy 。 始thỉ 是thị 得đắc 慧tuệ 既ký 未vị 明minh 定định 慧tuệ 。 云vân 何hà 已dĩ 有hữu 道đạo 定định 戒giới 耶da 。 而nhi 今kim 得đắc 木mộc 叉xoa 竟cánh 。 在tại 道đạo 定định 前tiền 而nhi 說thuyết 淨tịnh 根căn 戒giới 者giả 。 有hữu 二nhị 釋thích 。 初sơ 云vân 。 前tiền 明minh 正chánh 命mạng 是thị 木mộc 叉xoa 戒giới 正chánh 是thị 堅kiên 持trì 不bất 犯phạm 。 此thử 復phục 明minh 淨tịnh 根căn 者giả 。 更cánh 明minh 此thử 戒giới 漸tiệm 細tế 乃nãi 能năng 攝nhiếp 護hộ 五ngũ 根căn 不bất 令linh 起khởi 過quá 。 故cố 謂vị 淨tịnh 根căn 。 二nhị 云vân 。 不bất 言ngôn 淨tịnh 於ư 五ngũ 根căn 。 但đãn 菩Bồ 薩Tát 自tự 有hữu 信tín 等đẳng 諸chư 根căn 。 戒giới 有hữu 能năng 生sanh 之chi 義nghĩa 。 即tức 戒giới 為vi 根căn 。 此thử 戒giới 既ký 淨tịnh 能năng 生sanh 定định 慧tuệ 等đẳng 法pháp 。 故cố 謂vị 淨tịnh 根căn 戒giới 。 十thập 住trụ 論luận 。 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 戒giới 經kinh 。 並tịnh 有hữu 淨tịnh 根căn 之chi 說thuyết 。 受thọ 名danh 攝nhiếp 取thủ 下hạ 第đệ 三tam 釋thích 攝nhiếp 受thọ 。 前tiền 明minh 觀quán 受thọ 。 受thọ 是thị 生sanh 煩phiền 惱não 之chi 始thỉ 攝nhiếp 取thủ 煩phiền 惱não 。 今kim 明minh 受thọ 生sanh 道Đạo 品Phẩm 。 故cố 還hoàn 謂vị 受thọ 為vi 攝nhiếp 取thủ 。 因nhân 善thiện 思tư 惟duy 下hạ 第đệ 四tứ 釋thích 增tăng 。 謂vị 因nhân 思tư 惟duy 故cố 心tâm 解giải 增tăng 進tiến 故cố 名danh 為vi 增tăng 。 其kỳ 中trung 先tiên 倡xướng 。 次thứ 釋thích 。 若nhược 觀quán 能năng 破phá 下hạ 第đệ 五ngũ 釋thích 念niệm 。 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 也dã 。 既ký 入nhập 定định 已dĩ 。 下hạ 第đệ 六lục 釋thích 導đạo 。 謂vị 定định 能năng 導đạo 生sanh 於ư 智trí 故cố 有hữu 導đạo 名danh 。 是thị 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 下hạ 第đệ 七thất 釋thích 勝thắng 。 有hữu 法pháp 譬thí 合hợp 。 意ý 言ngôn 慧tuệ 能năng 正Chánh 斷Đoạn 故cố 名danh 為vi 勝thắng 。 雖tuy 因nhân 修tu 習tập 下hạ 第đệ 八bát 釋thích 實thật 。 先tiên 舉cử 定định 伏phục 非phi 實thật 。 次thứ 正chánh 明minh 智trí 斷đoạn 是thị 實thật 。 是thị 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 下hạ 第đệ 九cửu 釋thích 畢tất 竟cánh 。 其kỳ 中trung 二nhị 。 先tiên 明minh 四tứ 沙Sa 門Môn 果Quả 。 猶do 非phi 畢tất 竟cánh 。 後hậu 正chánh 明minh 得đắc 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 乃nãi 為vi 究cứu 竟cánh 。 而nhi 文văn 言ngôn 除trừ 斷đoạn 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 所sở 行hành 之chi 事sự 。 謂vị 得đắc 果quả 之chi 日nhật 因nhân 中trung 有hữu 為vi 諸chư 慧tuệ 悉tất 捨xả 。

復phục 次thứ 善thiện 愛ái 念niệm 。 心tâm 下hạ 。 第đệ 四tứ 明minh 約ước 法pháp 又hựu 三tam 。 一nhất 約ước 法pháp 。 二nhị 約ước 人nhân 。 三tam 就tựu 譬thí 。 此thử 初sơ 就tựu 法pháp 明minh 。 其kỳ 中trung 九cửu 法pháp 為vi 三tam 意ý 。 前tiền 四tứ 是thị 因nhân 。 中trung 三tam 是thị 體thể 。 後hậu 二nhị 是thị 果quả 。

復phục 次thứ 欲dục 者giả 即tức 發phát 心tâm 下hạ 第đệ 二nhị 就tựu 人nhân 。 此thử 中trung 九cửu 法pháp 為vi 二nhị 。 前tiền 四tứ 就tựu 因nhân 。 後hậu 五ngũ 就tựu 果quả 。 然nhiên 因nhân 中trung 通thông 內nội 凡phàm 。 果quả 地địa 通thông 學học 與dữ 無Vô 學Học 。

復phục 次thứ 欲dục 名danh 為vi 識thức 下hạ 第đệ 三tam 就tựu 譬thí 。 此thử 又hựu 三tam 解giải 。 一nhất 開khai 善thiện 云vân 。 此thử 舉cử 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 是thị 九cửu 法pháp 之chi 境cảnh 。 道Đạo 品Phẩm 緣duyên 此thử 境cảnh 也dã 。 二nhị 者giả 今kim 之chi 所sở 用dụng 此thử 是thị 就tựu 譬thí 明minh 此thử 。 九cửu 法pháp 次thứ 第đệ 如như 十thập 二nhị 緣duyên 相tương 生sanh 。 此thử 九cửu 法pháp 亦diệc 爾nhĩ 。 次thứ 第đệ 相tương 生sanh 。 然nhiên 此thử 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 有hữu 三tam 事sự 難nan 解giải 。 一nhất 不bất 具cụ 足túc 。 二nhị 識thức 支chi 重trọng/trùng 出xuất 。 三tam 不bất 次thứ 第đệ 。 所sở 以dĩ 不bất 具cụ 者giả 正chánh 為vi 存tồn 略lược 。 而nhi 略lược 行hành 不bất 略lược 無vô 明minh 者giả 。 以dĩ 無vô 明minh 是thị 因nhân 緣duyên 根căn 本bổn 。 所sở 以dĩ 識thức 支chi 重trọng/trùng 出xuất 者giả 。 一nhất 正chánh 是thị 識thức 支chi 。 二nhị 謂vị 觸xúc 為vi 識thức 。 所sở 以dĩ 不bất 次thứ 第đệ 者giả 。 正chánh 欲dục 明minh 因nhân 緣duyên 輪luân 轉chuyển 無vô 窮cùng 。 不bất 定định 次thứ 第đệ 。 迦Ca 葉Diếp 菩Bồ 薩Tát 言ngôn 根căn 本bổn 因nhân 增tăng 下hạ 。 第đệ 五ngũ 料liệu 簡giản 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 答đáp 有hữu 五ngũ 復phục 次thứ 。 初sơ 復phục 次thứ 云vân 根căn 者giả 初sơ 發phát 可khả 解giải 。 因nhân 者giả 即tức 是thị 相tương 似tự 。 是thị 即tức 初sơ 後hậu 兩lưỡng 心tâm 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 。 增tăng 者giả 滅diệt 相tương 似tự 得đắc 相tướng 。 似tự 者giả 即tức 滅diệt 前tiền 相tương 似tự 心tâm 。 更cánh 復phục 得đắc 後hậu 相tương 似tự 之chi 心tâm 。 而nhi 但đãn 簡giản 三tam 法pháp 。 其kỳ 中trung 有hữu 三tam 道đạo 之chi 說thuyết 。 見kiến 道đạo 即tức 見kiến 諦Đế 道đạo 修tu 道Đạo 即tức 思tư 惟duy 道đạo 。 唯duy 除trừ 羅La 漢Hán 果quả 。 無Vô 學Học 即tức 羅La 漢Hán 。 迦Ca 葉Diếp 菩Bồ 薩Tát 言ngôn 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 下hạ 。 第đệ 二nhị 就tựu 十thập 想tưởng 明minh 行hành 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 答đáp 中trung 有hữu 三tam 。 初sơ 總tổng 標tiêu 。 次thứ 解giải 釋thích 。 三tam 總tổng 結kết 。 此thử 初sơ 總tổng 標tiêu 十thập 想tưởng 次thứ 列liệt 。 然nhiên 論luận 其kỳ 體thể 實thật 是thị 慧tuệ 也dã 。 以dĩ 想tưởng 名danh 說thuyết 之chi 。 初sơ 作tác 觀quán 時thời 未vị 能năng 明minh 了liễu 想tưởng 像tượng 其kỳ 事sự 。 後hậu 觀quán 成thành 時thời 從tùng 方phương 便tiện 立lập 名danh 亦diệc 名danh 為vi 想tưởng 。 若nhược 論luận 其kỳ 位vị 則tắc 通thông 淺thiển 深thâm 。 以dĩ 其kỳ 初sơ 習tập 亦diệc 名danh 十thập 想tưởng 。 大đại 品phẩm 中trung 亦diệc 有hữu 十thập 想tưởng 。 釋thích 論luận 云vân 。 初sơ 習tập 名danh 九cửu 想tưởng 。 成thành 就tựu 名danh 十thập 想tưởng 。 名danh 數số 大đại 略lược 與dữ 此thử 是thị 同đồng 。 但đãn 有hữu 兩lưỡng 異dị 。 一nhất 者giả 大đại 品phẩm 賸# 有hữu 不bất 淨tịnh 想tưởng 斷đoạn 想tưởng 。 二nhị 者giả 大đại 品phẩm 無vô 有hữu 多đa 過quá 罪tội 想tưởng 及cập 無vô 愛ái 想tưởng 。 其kỳ 中trung 離ly 惡ác 想tưởng 即tức 離ly 解giải 脫thoát 想tưởng 。 盡tận 想tưởng 即tức 滅diệt 想tưởng 但đãn 此thử 十thập 想tưởng 為vi 二nhị 。 前tiền 六lục 明minh 觀quán 行hành 。 後hậu 四tứ 明minh 出xuất 離ly 。 就tựu 前tiền 六lục 為vi 二nhị 。 初sơ 三tam 是thị 正chánh 觀quán 。 謂vị 苦khổ 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 後hậu 之chi 三tam 想tưởng 相tương/tướng 成thành 而nhi 已dĩ 。 古cổ 來lai 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 。 別biệt 相tướng 主chủ 對đối 以dĩ 死tử 想tưởng 成thành 無vô 常thường 。 不bất 可khả 樂lạc 想tưởng 成thành 苦khổ 。 厭yếm 離ly 食thực 想tưởng 成thành 無vô 我ngã 。 言ngôn 食thực 厭yếm 成thành 無vô 我ngã 者giả 。 然nhiên 世thế 間gian 人nhân 於ư 食thực 生sanh 貪tham 者giả 。 只chỉ 由do 計kế 我ngã 欲dục 美mỹ 其kỳ 色sắc 故cố 。 佛Phật 知tri 無vô 我ngã 即tức 不bất 貪tham 求cầu 精tinh 好hảo/hiếu 飲ẩm 食thực 。 故cố 知tri 厭yếm 食thực 成thành 無vô 我ngã 想tưởng 。 不bất 可khả 樂lạc 成thành 苦khổ 想tưởng 者giả 。 所sở 以dĩ 瑞thụy 應ứng 經Kinh 云vân 。 三tam 界giới 皆giai 苦khổ 。 何hà 可khả 樂lạc 者giả 。 死tử 想tưởng 成thành 無vô 常thường 者giả 此thử 最tối 易dị 見kiến 。 以dĩ 死tử 故cố 無vô 常thường 。 言ngôn 通thông 相tương/tướng 成thành 者giả 。 只chỉ 由do 食thực 厭yếm 不bất 可khả 樂lạc 死tử 故cố 無vô 我ngã 。 亦diệc 只chỉ 由do 食thực 厭yếm 不bất 可khả 樂lạc 死tử 故cố 苦khổ 。 由do 食thực 厭yếm 不bất 可khả 樂lạc 死tử 故cố 無vô 常thường 。 後hậu 四tứ 想tưởng 者giả 多đa 過quá 罪tội 想tưởng 通thông 厭yếm 世thế 間gian 。 離ly 解giải 脫thoát 想tưởng 與dữ 滅diệt 想tưởng 為vi 異dị 者giả 三tam 解giải 。 一nhất 云vân 。 斷đoạn 因nhân 盡tận 為vi 離ly 。 斷đoạn 果quả 盡tận 為vi 滅diệt 。 二nhị 云vân 。 分phần/phân 知tri 為vi 離ly 。 全toàn 盡tận 為vi 滅diệt 。 三tam 云vân 。 伏phục 惑hoặc 為vi 離ly 。 斷đoạn 除trừ 為vi 滅diệt 。 無vô 愛ái 想tưởng 者giả 。 既ký 離ly 滅diệt 之chi 後hậu 故cố 。 心tâm 無vô 愛ái 著trước 。 文văn 云vân 稱xưng 比Bỉ 丘Khâu 義nghĩa 可khả 知tri 。 故cố 下hạ 云vân 稱xưng 可khả 沙Sa 門Môn 之chi 相tướng 。 迦Ca 葉Diếp 言ngôn 云vân 何hà 名danh 為vi 下hạ 。 第đệ 二nhị 解giải 釋thích 又hựu 三tam 。 初sơ 別biệt 解giải 六lục 想tưởng 。 次thứ 總tổng 歎thán 六lục 想tưởng 。 三tam 略lược 標tiêu 。 四tứ 想tưởng 。 此thử 初sơ 先tiên 別biệt 解giải 六lục 想tưởng 。 無vô 常thường 為vi 初sơ 。 先tiên 問vấn 。 次thứ 答đáp 。 答đáp 中trung 六lục 想tưởng 自tự 為vi 六lục 文văn 初sơ 無vô 常thường 中trung 二nhị 。 先tiên 標tiêu 。 次thứ 釋thích 。 釋thích 中trung 二nhị 。 先tiên 麁thô 次thứ 細tế 。 言ngôn 二nhị 苦khổ 因nhân 者giả 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 。 因nhân 內nội 生sanh 內nội 苦khổ 。 因nhân 外ngoại 生sanh 外ngoại 苦khổ 。 二nhị 云vân 。 出xuất 在tại 文văn 中trung 。 饑cơ 渴khát 為vi 內nội 寒hàn 熱nhiệt 為vi 外ngoại 。 言ngôn 行hạnh 六lục 處xứ 者giả 即tức 是thị 六lục 塵trần 。 次thứ 修tu 苦khổ 想tưởng 下hạ 。 第đệ 二nhị 解giải 苦khổ 想tưởng 。 云vân 深thâm 觀quán 此thử 。 身thân 即tức 無vô 常thường 器khí 者giả 。 身thân 中trung 三tam 苦khổ 八bát 苦khổ 。 皆giai 在tại 身thân 內nội 故cố 言ngôn 苦khổ 器khí 。 文văn 又hựu 云vân 。 無vô 常thường 故cố 苦khổ 者giả 。 數số 人nhân 云vân 。 無vô 常thường 力lực 切thiết 故cố 苦khổ 。 若nhược 無vô 常thường 所sở 偪# 則tắc 不bất 苦khổ 。 論luận 師sư 云vân 不bất 爾nhĩ 。 苦khổ 必tất 無vô 常thường 。 無vô 常thường 未vị 必tất 有hữu 苦khổ 。 如như 一nhất 切thiết 草thảo 木mộc 。 亦diệc 無vô 常thường 而nhi 不bất 苦khổ 。 有hữu 情tình 之chi 類loại 。 有hữu 苦khổ 必tất 無vô 常thường 。 三tam 聚tụ 為vi 色sắc 。 與dữ 無vô 記ký 並tịnh 皆giai 無vô 常thường 而nhi 不bất 苦khổ 。 唯duy 心tâm 一nhất 事sự 是thị 苦khổ 。 從tùng 智trí 者giả 復phục 觀quán 下hạ 。 第đệ 三tam 無vô 我ngã 想tưởng 可khả 見kiến 。 次thứ 明minh 食thực 厭yếm 想tưởng 又hựu 三tam 。 初sơ 正chánh 明minh 。 次thứ 論luận 義nghĩa 。 三tam 結kết 成thành 。 文văn 中trung 云vân 。 四tứ 食thực 揣đoàn 正chánh 搏bác 觸xúc 思tư 識thức 者giả 。 揣đoàn 只chỉ 是thị 今kim 時thời 人nhân 飯phạn 食thực 。 可khả 分phân 段đoạn 故cố 。 觸xúc 食thực 即tức 是thị 依y 報báo 。 衣y 服phục 臥ngọa 具cụ 。 彊cường/cưỡng/cương 軟nhuyễn 諸chư 觸xúc 。 思tư 食thực 是thị 業nghiệp 食thực 。 識thức 食thực 只chỉ 是thị 意ý 食thực 。 次thứ 明minh 不bất 可khả 樂lạc 想tưởng 如như 文văn 。 次thứ 明minh 死tử 想tưởng 又hựu 二nhị 。 初sơ 明minh 大đại 期kỳ 之chi 死tử 。 後hậu 明minh 念niệm 念niệm 死tử 又hựu 二nhị 。 初sơ 問vấn 。 次thứ 答đáp 。 文văn 云vân 。 一nhất 息tức 一nhất 眴thuấn/huyễn 四tứ 百bách 生sanh 滅diệt 。 成thành 論luận 云vân 。 一nhất 念niệm 六lục 十thập 生sanh 滅diệt 。 問vấn 云vân 何hà 兩lưỡng 文văn 不bất 相tương 應ứng 耶da 。 解giải 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 云vân 。 成thành 論luận 是thị 小Tiểu 乘Thừa 明minh 無vô 常thường 。 猶do 奢xa 所sở 以dĩ 六lục 十thập 生sanh 滅diệt 。 經kinh 是thị 大Đại 乘Thừa 明minh 無vô 常thường 。 稍sảo 切thiết 故cố 所sở 以dĩ 四tứ 百bách 。 二nhị 云vân 論luận 云vân 。 一nhất 念niệm 者giả 此thử 念niệm 短đoản 故cố 但đãn 六lục 十thập 。 經Kinh 云vân 息tức 者giả 息tức 長trường/trưởng 故cố 有hữu 四tứ 百bách 。 智trí 者giả 具cụ 足túc 下hạ 。 第đệ 二nhị 總tổng 歎thán 六lục 想tưởng 。 明minh 從tùng 六lục 想tưởng 得đắc 於ư 七thất 想tưởng 。 文văn 云vân 。 一nhất 常thường 修tu 想tưởng 。 非phi 觀quán 常thường 境cảnh 但đãn 常thường 作tác 此thử 修tu 故cố 也dã 。 樂nhạo/nhạc/lạc 修tu 想tưởng 作tác 願nguyện 樂nhạo 之chi 音âm 。 亦diệc 是thị 恆hằng 樂nhạo 欲dục 修tu 也dã 。 若nhược 人nhân 具cụ 足túc 如như 上thượng 六lục 想tưởng 下hạ 。 第đệ 三tam 略lược 標tiêu 四tứ 想tưởng 。 文văn 云vân 。 能năng 訶ha 三tam 界giới 即tức 是thị 過quá 罪tội 想tưởng 。 遠viễn 離ly 三tam 界giới 即tức 離ly 想tưởng 。 滅diệt 除trừ 三tam 界giới 即tức 滅diệt 想tưởng 不bất 生sanh 愛ái 著trước 。 即tức 無vô 愛ái 想tưởng 。 是thị 名danh 智Trí 者Giả 。 下hạ 第đệ 三tam 總tổng 結kết 。

爾nhĩ 時thời 迦Ca 葉Diếp 下hạ 。 次thứ 偈kệ 歎thán 中trung 第đệ 三tam 就tựu 佛Phật 為vi 歎thán 。 三tam 十thập 六lục 行hành 偈kệ 大đại 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 兩lưỡng 行hành 總tổng 標tiêu 。 次thứ 三tam 十thập 行hành 正chánh 歎thán 。 三tam 四tứ 行hành 結kết 歎thán 。 靈linh 味vị 師sư 云vân 。 師sư 子tử 吼hống 歎thán 佛Phật 大đại 慈từ 。 此thử 品phẩm 歎thán 佛Phật 大đại 悲bi 。 今kim 謂vị 不bất 爾nhĩ 。 文văn 中trung 自tự 言ngôn 佛Phật 具cụ 一nhất 味vị 大đại 慈từ 心tâm 。 復phục 云vân 所sở 謂vị 慈từ 心tâm 救cứu 世thế 間gian 。 寧ninh 直trực 大đại 悲bi 。 今kim 謂vị 應ưng 如như 靈linh 味vị 。 師sư 子tử 吼hống 明minh 佛Phật 性tánh 。 即tức 是thị 大đại 慈từ 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 此thử 品phẩm 明minh 闡xiển 提đề 生sanh 善thiện 。 即tức 是thị 大đại 悲bi 拔bạt 苦khổ 。 別biệt 說thuyết 若nhược 是thị 。 雖tuy 明minh 大đại 悲bi 非phi 無vô 大đại 慈từ 。 雖tuy 說thuyết 大đại 慈từ 非phi 無vô 大đại 悲bi 。

大Đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam 十thập 一nhất

Print Friendly, PDF & Email