Bài Viết

BẢN

Từ điển Đạo Uyển


板; C: băn; J: han, ban;

1. Ghế ngồi thiền của thiền sinh trong thiền đường;

2. Là một tấm bản bằng gỗ với kích thước khoảng 45x30x8 cm, thường được treo trong một thiền viện. Tấm bản này được gõ ba lần trong ngày: bình minh, hoàng hôn và trước khi đi ngủ. Người ta thường thấy những câu sau đây được khắc trên bản:

Hãy nghe đây chư tăng! Hãy tinh tiến trong việc tu tập! Thời gian bay qua nhanh như một mũi tên; nó chẳng chờ ai đâu!

BÀI CÚ

Từ điển Đạo Uyển


排句; J: haiku; cũng được gọi là Bài giới (j: hai-kai), cũng có lúc được gọi là Hài cú;

Một dạng thơ với 17 âm được xếp theo cách 5-7-5. Thi hào nổi danh nhất với dạng Bài cú là Tùng Vĩ Ba Tiêu (j: matsuo bashō, 1643-1715). Những bài Bài cú hay nhất của ông được xem là thước đo cho tất cả những thi hào người Nhật sau này. Chúng thấm nhuần vị Thiền và trình bày một cách trọn vẹn lối nhìn phi nhị nguyên của Thiền tông.

BẠCH Y QUAN ÂM

Từ điển Đạo Uyển


白衣觀音; J: byakue-kannon;

Một dạng hiện thân của Quán Thế Âm Bồ Tát. Tại Nhật, Quán Thế Âm cũng hay được trình bày dưới dạng »Phật bà« Quan Âm và là một đối tượng quan trọng trong nền hội hoạ của Thiền tông Nhật Bản.

BẠCH VÂN THỦ ÐOAN

Từ điển Đạo Uyển


白雲守端; C: báiyún shǒuduàn; J: hakuun shu-tan; 1025-1072;

Thiền sư Trung Quốc, thuộc phái Dương Kì tông Lâm Tế đời thứ 9. Sư là pháp tự của Dương Kì Phương Hội Thiền sư. Người nối pháp danh tiếng nhất của Sư là Ngũ Tổ Pháp Diễn.
Sư họ Cát, quê ở Hàn Dương. Thuở nhỏ học Nho, đến 20 tuổi theo Úc Sơn Chủ ở Trà Lăng xuất gia. Sư đến tham vấn Dương Kì. Một hôm Dương Kì hỏi: “Bản sư ngươi là ai?” Sư thưa: “Hoà thượng Úc ở Trà Lăng”. Dương Kì bảo: “Ta nghe ông ấy qua cầu bị té có tỉnh, làm một bài kệ kì đặc, ngươi có nhớ chăng?” Sư tụng lại bài kệ:
我有明珠一顆。久被塵勞關鎖
今朝塵盡光生。照破山河萬朵
Ngã hữu minh châu nhất khoả
Cửu bị trần lao quan toả
Kim triêu trần tận quang sinh
Chiếu phá sơn hà vạn đoá
*Ta có một viên minh châu
Ðã lâu vùi tại trần lao
Hôm nay trần sạch sáng chiếu
Soi tột núi sông muôn thứ.

Dương Kì cười rồi đi. Sư ngạc nhiên suốt đêm không ngủ. Hôm sau Sư đến thưa hỏi, gặp ngày cuối năm, Dương Kì hỏi: “Ngươi thấy mấy người hát sơn đông hôm qua chăng?” Sư thưa: “Thấy” Dương Kì bảo: “Ngươi còn thua y một bậc.” Sư lấy làm lạ thưa: “Ý chỉ thế nào?” Dương Kì bảo: “Y thích người cười, ngươi sợ người cười.” Nhân đây Sư liễu ngộ.

Sư thượng đường: “Cổ nhân để lại một lời nửa câu, khi chưa thấu sờ đến giống hệt vách sắt, bỗng nhiên một hôm sau khi nhìn được thấu, mới biết chính mình là vách sắt. Hiện nay làm sao thấu?” Sư lại nói: “Vách sắt! Vách sắt!”

Niên hiệu Hi Ninh thứ năm Sư viên tịch, thọ 48 tuổi.