thiền nguyên chư thuyên tập đô tự

Phật Quang Đại Từ Điển

(禪源諸詮集都序) Tác phẩm, 2 quyển hoặc 4 quyển, do ngài Tông Mật (780-841) soạn vào đời Đường được thu vào Đại chính tạng tập 48.Ban đầu, ngài Tông mật có soạn 1 bộ Thiền nguyên chư thuyên tập (cũng gọi Thiền na lí hành chư thuyên tập) 100 quyển, thu chép những ngôn cú kệ tụng của các nhà Thiền tông, sau vì gặp pháp nạn Hội xương (845) và chiến loạn ở cuối đời Đường đầu thời Ngũ đại nên đã bị thất lạc, nay chỉ còn sót lại phần Đô tự, tức là sách này. Ngài Tông mật vốn thuộc cả Thiền tông (Thiền Hà trạch) và Hoa nghiêm tông, cho nênchủ trương Giáo Thiền nhất trí, sách này chính là tác phẩm đại biểu đề xướng chủ trương ấy, là tác phẩm trọng yếu về mặt lịch sử tư tưởng Phật giáo. Sách này gọi nguồn gốc của hết thảy chúng sinh là Bản giác chân tính, Phật tính, Tâm địa và lấy đây làm chủ đề mà triển khai lí luận, tức là phần giáo nghĩa; nương vào giáo nghĩa này để tu chứng khai ngộ chính là Thiền; đây là cội nguồn của Thiền, vì thế gọi là Thiền nguyên.Ởnhiều chỗ, soạn giả lại trưng dẫn Tâm chân như, Tâm sinh diệt…trong luận Đại thừa khởi tín mà chia Thiền thực tiễn làm 5 loại làthiền Ngoại đạo, thiền Phàm phu, thiền Tiểu thừa, thiền Đại thừa và thiền Tối thượng thừa. Về chủ trương Giáo Thiền nhất trí thì soạn giả chia mỗi thứ Giáo và Thiền làm 3 loại, phát minh dung hợp lẫn nhau để chỉ rõ sự nhất trí ấy. Baloại Giáo là: 1. Mật ý y tính thuyết tướng giáo: Giáo y cứ vào tính để nói về tướng. 2. Mật ý phá tướng hiển tính giáo: Giáo phá tướng để hiển bày tính. 3. Hiển thị chân tâm tức tính giáo: Giáo nêu rõ chân tâm chính là tính. Ba tông của Thiền là: 1. Tức vọng tu tâm tông: Tông diệt vọng niệm tu chân tâm. 2. Mẫn duyệt vô kí tông: Tông dứt bặt không dấu vết. 3. Trực hiển tâm tính tông: Tông chỉ thẳng chân tâm thấy tính thành thật.