thất chuyển thức

Phật Quang Đại Từ Điển

(七轉識) Gọi tắt: Thất chuyển, Chuyển thức, Chuyển tâm. Bảy chuyển thức, tức chỉ cho 7 thức trước trong 8 thức. Du già hành phái và tông Duy thức chủ trương thuyết 8 thức, gọi 5 thức trước, ýthức và mạt na thức nương vào thức A lại da mà sinh diệt chuyển biến là Thất chuyển thức. Năm thức trước cũng gọi là Ngũ chuyển thức, duyên theo 5 cảnh sắc, thanh… do thức A lại da biến ra, hành tướng thô động, chuyển ở bên ngoài, phân biệt rõ các cảnh hiện tại. Ý thức thứ 6 duyên theo tất cả cảnh ở quá khứ, vị lai, chuyển ở bên trong lẫn bên ngoài, phân biệt kĩ các cảnh tướng, chung cả 3 tính thiện, ác, vô kí, tương ứng với 6 nhóm tâm sở. Thức mạt na thứ 7, duyên theo Kiến phần của thức A lại da, là tính hữu phú vô kí, tương ứng với Xả thụ, đồng thời cũng tương ứng với 4 phiền não căn bản, hằng tính lường so đo với ngã tướng, liên tục không gián đoạn. Tóm lại, Thất chuyển thức có đủ 4 nghĩa năng huân và đủ các điều kiện huân thành chủng tử của A lại da thức(hiện hành huân chủng tử).[X. luận Du già sư địa Q.63; luận Thành duy thức Q.2].