Thanh Viễn Phật Nhãn

Từ Điển Đạo Uyển

清遠佛眼; ?-1120
Thiền sư Trung Quốc thuộc tông Lâm Tế hệ phái Dương Kì. Sư là bạn đồng học với hai vị “Phật” khác là Viên Ngộ Khắc Cần Phật Quả và Huệ Cần Phật Giám dưới trướng của Thiền sư Ngũ Tổ Pháp Diễn.
Sư họ Lí, quê ở Lâm Ngang, phong cách nghiêm chỉnh, ít nói. Năm lên 14, Sư xuất gia học luật. Nhân lúc đọc kinh Pháp hoa đến câu “Pháp ấy không phải chỗ suy nghĩ phân biệt hay hiểu”, Sư hỏi giảng sư. Giảng sư không giải được, Sư thất vọng tự than: “Nghĩa học danh tướng không phải nguyên nhân liễu việc lớn sinh tử.” Sư bèn sửa soạn hành lí đến phương Nam tham vấn các thiền gia.
Ðến Pháp Diễn tại chùa Thái Bình, Thô Châu, Sư nhập hội. Nhân một hôm làm công tác, Sư có chút ngộ nhập bèn đến Pháp Diễn trình bày. Nói lời gì Pháp Diễn cũng bảo “Ta chẳng bằng ông, ông tự hội được thì tốt”, hoặc “Ta chẳng hội, ông hội được thì tốt.” Sư càng nghi ngờ liền đến Thủ toạ hỏi. Thủ toạ nắm lỗ tai Sư đi quanh lò mấy vòng, vừa đi vừa nói: “Ông tự hội được thì tốt.” Sư thưa: “Có lòng mong khai phát có phải đùa với nhau sao?” Thủ toạ bảo: “Ông về sau ngộ rồi mới rõ được việc khúc chiết ngày nay.” Nghe tin Pháp Diễn đến Hải Hội, Sư bèn từ giã ra đi.
Nhân gặp được Thiền sư Linh Nguyên, Linh Nguyên khuyên Sư trở về học với Pháp Diễn. Sư nghe lời trở về, được Pháp Diễn cử làm Ðiển toạ. Gặp lúc đêm lạnh, Sư vạch trong lò thấy một đóm lửa bằng hạt đậu bỗng nhiên mừng rỡ nói: “Vạch sâu thấy đóm lửa nhỏ xíu, việc bình sinh chỉ như đây.” Sư đứng dậy đến bàn mở bộ Cảnh Ðức truyền đăng lục, đọc đến nhân duyên của sư Phá Táo Ðọa bỗng nhiên triệt ngộ, liền làm kệ:
刀刀林鳥啼。披衣終夜坐
撥火悟平生。窮神歸破墮
事皎人自迷。曲淡誰能和
念之永不忘。門開少人過
Ðao đao lâm điểu đề
Phi y chung dạ toạ
Bát hoả ngộ bình sinh
Cùng thần quy Phá Ðọa
Sự hiểu nhân tự mê
Khúc đạm thuỳ năng hoà
Niệm chi vĩnh bất vong
Môn khai thiểu nhân quá
*Líu lo chim rừng hót
Khoác áo ngồi đêm thâu
Vạch lửa, bình sinh tỏ
Quẫn trí về Phá Ðọa
Việc rõ người tự mê
Nhạc khúc ai hoà được
Nghĩ đó khăng khăng nhớ
Cửa mở, ít người qua.
Sư trước trụ trì chùa Vạn Thọ, sau chùa Long Môn. Danh tiếng của sư vang khắp nơi.
Sư dạy chúng: “Nói ngàn nói muôn không bằng chính mặt thấy, dù chẳng nói cũng tự phân minh. Dụ đao báu vương tử, dụ đám mù sờ voi, trong thiền học việc cách sông đưa tay ngoắt, việc trông châu đình thấy nhau, việc xa bặt chỗ không người, việc chỗ núi sâu bờ cao, đây đều chính mặt thấy đó, chẳng ở nói suông vậy.”
Sắp tịch, Sư ngồi Kết già bảo đồ chúng: “Những bậc lão túc các nơi sắp tịch để kệ từ biệt thế gian, thế gian có thể từ biệt sao? Sắp đi an ổn!” Nói xong Sư vui vẻ chắp tay viên tịch.

Print Friendly, PDF & Email