thắng tam thế minh vương

Phật Quang Đại Từ Điển

(勝三世明王) Thắng tam thế, Phạm:Treloka-vijaya. Hán âm: Đát lệ lộ ca tì nhạ đa. Cũng gọi Hàng tam thế minh vương, Tam thế thắng minh vương, Thánh tam thế minh vương, Thắng tam thế kim cương, Kim cương hồng ca la (Phạm: Vajra-hùôkara). Tên vị Minh vương thuộc viện Trì minh trong Mạn đồ la Thai tạng giới của Mật giáo, mật hiệu là Tối thắng kim cương, chủ về quả đức trừ diệt hoặc chướng. Vị Minh vương này và Minh vương Hàng tam thế là cùng thể mà khác tên. Nhưng viện Trì minh trong Hiện đồ Mạn đồ la Thai tạng giới thì vẽ riêng 2 vị Hàng tam thế và Thắng tam thế, có lẽ vì 2 từ ngữ Hàng tam thế và Thắng tam thế trong kinh Đại nhật và Đại nhật kinh sớ đã bị dùng lẫn lộn; còn trong Mạn đồ la, Minh vương Thắng tam thế có 2 tay là được vẽ theo kinh Đại nhật, còn Minh vương Hàng tam thế có 8 tay là được vẽ theo các kinh quĩ khác. Về hình tượng của vị tôn này, theo phẩm Cụ duyên trong kinh Đại nhật thì có ngọn lửa bừng bừng bao quanh mình, đầu đội mũ báu, tay cầm chày kim cương, hiện tướng giận dữ cực độ. Còn hình tượng vị tôn này được vẽ trong Hiện đồ Mạn đồ la là mình màu đen, đầu đội mũ báu, tóc lửa dựng ngược, có 3 mắt, hiện tướng phẫn nộ, 2 răng nanh chìa lên trên, tay phải cầm cây kích có phụ chày 3 chĩa, cánh tay co lại; tay trái cầm chày 3 chĩa, chung quanh mình cũng có ngọn lửa bừng bừng, ngồi trên bệ đá. Chủng tử của vị tôn này là (ha#) hoặc (ha). Hình Tam muội da thì trong kinh Đại nhật phẩm Cụ duyên ghi là chày 5 chĩa, còn phẩm Chuyển tự luân thì ghi là chày 3 chĩa. Ấn khế là ấn Ngoại ngũ cổ, tức là ấn Kim cương tuệ trong phẩm Mật ấn kinh Đại nhật. Theo phẩm Chân ngôn kinh Đại nhật, chân ngôn của vị tôn này là: Phẫn qui mệnh ha ha ha (ha ha ha, Tam thừa hạnh) tì tát ma duệ (vismaye, kỳ quái tai) tát phạ đát tha yết đa (sarvatathàgata, nhất thiết Như lai) tì xá dã (viwaya, cảnh giới) tam bà phược (saôbhava, sinh) đế lệ lộ ca (treloca, tam thế) phệ xà dã (vijaya, hàng thắng) hồng (hùô, phẫn nộ) nhạ (ja#, hô triệu cảnh giác) sa ha (svàhà). Hàm ý là: Qui mệnh khắp năng lực chẳng thể nghĩ bàn của các hạnh Phật kim cương, Thắng tam thế từ cảnh giới của tất cả Như lai sinh ra, dùng tướng phẫn nộ thức tỉnh chúng sinh, khiến họ trừ hết hoặc chướng.