方等 ( 方Phương 等Đẳng )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (術語)台家有三釋:(一)約理釋之。謂方者方正,等者平等,中道之理方正而生佛平等也。因此義故,方等為一切大乘經之通名。釋籤六曰:「此以理等名方等典。」四教儀集解上曰:「三諦共談,理方等也。若理方等,五時之中唯除鹿苑,餘皆有之。以諸大乘經悉談三諦,故云大乘方等經典。」閱藏知津二曰:「方等亦名方廣。(中略)是則始從華嚴,終大涅槃,一切菩薩法藏,皆稱方等經典。」元照彌陀經疏曰:「一切大乘皆以方等實相為體,方謂方廣,等即平等。實相妙理,橫徧諸法,故名方廣。竪該凡聖,故言平等。」(二)約事釋之,謂方者廣之義,等者均之義。佛於第三時諸經廣說藏通別圓四教,均益利鈍之機,故名方等。是限于台家之釋義,種五時之方等部者是也。四教儀集解上曰:「今之方等者,四教俱說,事方等也。(中略)若事方等,正唯在於第三時也。」僧史略下曰:「方等者即周徧義也。」(三)約事理釋之,謂方者方法之義,有門空門雙亦門雙非門四門之方法也。等者平等之理體,依四門之方法,各契平等之理,謂之方等。即方者能契之行,即事也。等者所契之理也。止觀二曰:「方等者,或言廣平,今言方者法也。般若有四種方法,謂四門入清涼池,即方也。所契之理平等大慧,即等也。」

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 術thuật 語ngữ ) 台thai 家gia 有hữu 三tam 釋thích : ( 一nhất ) 約ước 理lý 釋thích 之chi 。 謂vị 方phương 者giả 方phương 正chánh , 等đẳng 者giả 平bình 等đẳng 中Trung 道Đạo 之chi 理lý 。 方phương 正chánh 而nhi 生sanh 佛Phật 平bình 等đẳng 也dã 。 因nhân 此thử 義nghĩa 故cố 方Phương 等Đẳng 為vi 一nhất 切thiết 大Đại 乘Thừa 。 經kinh 之chi 通thông 名danh 。 釋thích 籤 六lục 曰viết : 「 此thử 以dĩ 理lý 等đẳng 名danh 方Phương 等Đẳng 典điển 。 」 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 解giải 上thượng 曰viết : 「 三tam 諦đế 共cộng 談đàm , 理lý 方Phương 等Đẳng 也dã 。 若nhược 理lý 方Phương 等Đẳng 五ngũ 時thời 之chi 中trung 唯duy 除trừ 鹿lộc 苑uyển , 餘dư 皆giai 有hữu 之chi 。 以dĩ 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 悉tất 談đàm 三tam 諦đế , 故cố 云vân 大Đại 乘Thừa 方Phương 等Đẳng 經Kinh 典điển 。 」 閱duyệt 藏tạng 知tri 津tân 二nhị 曰viết 方Phương 等Đẳng 。 亦diệc 名danh 方Phương 廣Quảng 。 ( 中trung 略lược ) 是thị 則tắc 始thỉ 從tùng 華hoa 嚴nghiêm 終chung 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 法Pháp 藏tạng 皆giai 稱xưng 方Phương 等Đẳng 經Kinh 典điển 。 」 元nguyên 照chiếu 彌di 陀đà 經kinh 疏sớ 曰viết 一nhất 切thiết 大Đại 乘Thừa 。 皆giai 以dĩ 方Phương 等Đẳng 實thật 相tướng 為vi 體thể , 方phương 謂vị 方Phương 廣Quảng 等đẳng 即tức 平bình 等đẳng 。 實thật 相tướng 妙diệu 理lý , 橫hoạnh/hoành 徧biến 諸chư 法pháp , 故cố 名danh 方Phương 廣Quảng 。 竪thụ 該cai 凡phàm 聖thánh , 故cố 言ngôn 平bình 等đẳng 。 」 ( 二nhị ) 約ước 事sự 釋thích 之chi , 謂vị 方phương 者giả 廣quảng 之chi 義nghĩa , 等đẳng 者giả 均quân 之chi 義nghĩa 。 佛Phật 於ư 第đệ 三tam 時thời 諸chư 經kinh 廣quảng 說thuyết 藏tạng 通thông 別biệt 圓viên 四tứ 教giáo , 均quân 益ích 利lợi 鈍độn 之chi 機cơ 。 故cố 名danh 方Phương 等Đẳng 。 是thị 限hạn 于vu 台thai 家gia 之chi 釋thích 義nghĩa , 種chủng 五ngũ 時thời 之chi 方Phương 等Đẳng 部bộ 者giả 是thị 也dã 。 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 解giải 上thượng 曰viết : 「 今kim 之chi 方Phương 等Đẳng 者giả 。 四tứ 教giáo 俱câu 說thuyết , 事sự 方Phương 等Đẳng 也dã 。 ( 中trung 略lược ) 若nhược 事sự 方Phương 等Đẳng 正chánh 唯duy 在tại 於ư 第đệ 三tam 時thời 也dã 。 」 僧Tăng 史sử 略lược 下hạ 曰viết 方Phương 等Đẳng 者giả 。 即tức 周chu 徧biến 義nghĩa 也dã 。 」 ( 三tam ) 約ước 事sự 理lý 釋thích 之chi , 謂vị 方phương 者giả 方phương 法pháp 之chi 義nghĩa , 有hữu 門môn 空không 門môn 雙song 亦diệc 門môn 雙song 非phi 門môn 四tứ 門môn 之chi 方phương 法pháp 也dã 。 等đẳng 者giả 平bình 等đẳng 之chi 理lý 體thể , 依y 四tứ 門môn 之chi 方phương 法pháp , 各các 契khế 平bình 等đẳng 之chi 理lý , 謂vị 之chi 方Phương 等Đẳng 。 即tức 方phương 者giả 能năng 契khế 之chi 行hành , 即tức 事sự 也dã 。 等đẳng 者giả 所sở 契khế 之chi 理lý 也dã 。 止Chỉ 觀Quán 二nhị 曰viết 方Phương 等Đẳng 者giả 。 或hoặc 言ngôn 廣quảng 平bình , 今kim 言ngôn 方phương 者giả 法pháp 也dã 。 般Bát 若Nhã 有hữu 四tứ 種chủng 方phương 法pháp , 謂vị 四tứ 門môn 入nhập 清thanh 涼lương 池trì , 即tức 方phương 也dã 。 所sở 契khế 之chi 理lý 平bình 等đẳng 大đại 慧tuệ 即tức 等đẳng 也dã 。 」 。

Print Friendly, PDF & Email