佛智 ( 佛Phật 智trí )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (術語)佛陀之智慧也。梵云阿耨多羅三藐三菩提Annttarasamyaksaṁbodhi,舊翻無上正等覺,又云薩般若Sarvajñā,舊譯一切種智,是佛智之別號也。其真智正而無有過之者,故云無上正智。於法無有不知,故云一切種智。智度論四十六曰:「佛智慧有二種:一者無上正智,名阿耨多羅三藐三菩提。二者一切種智,名薩般若。」同八十五曰:「唯佛一人智慧名阿耨多羅三藐三菩提。」宗鏡錄三十三曰:「佛智者即無障礙解脫智,此是果智,約圓明決斷為智。」十住毘婆沙論十五曰:「佛智是一切功德住處。」法華經方便品曰:「諸佛智慧甚深無量,其智慧門難解難入。」

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 術thuật 語ngữ ) 佛Phật 陀đà 之chi 智trí 慧tuệ 也dã 。 梵Phạm 云vân 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 舊cựu 翻phiên 無vô 上thượng 正Chánh 等Đẳng 覺Giác 。 又hựu 云vân 薩tát 般Bát 若Nhã 。 舊cựu 譯dịch 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 是thị 佛Phật 智trí 之chi 別biệt 號hiệu 也dã 。 其kỳ 真chân 智trí 正chánh 而nhi 無vô 有hữu 過quá 之chi 者giả , 故cố 云vân 無vô 上thượng 正chánh 智trí 。 於ư 法pháp 無vô 有hữu 不bất 知tri 。 故cố 云vân 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 智trí 度độ 論luận 四tứ 十thập 六lục 曰viết 佛Phật 智trí 慧tuệ 。 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 無vô 上thượng 正chánh 智trí 。 名danh 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 二nhị 者giả 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 名danh 薩tát 般Bát 若Nhã 。 」 同đồng 八bát 十thập 五ngũ 曰viết 唯duy 佛Phật 一nhất 人nhân 。 智trí 慧tuệ 名danh 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 」 宗tông 鏡kính 錄lục 三tam 十thập 三tam 曰viết : 「 佛Phật 智trí 者giả 即tức 無vô 障chướng 礙ngại 解giải 脫thoát 智trí , 此thử 是thị 果quả 智trí , 約ước 圓viên 明minh 決quyết 斷đoán 為vi 智trí 。 」 十thập 住trụ 毘tỳ 婆bà 沙sa 論luận 十thập 五ngũ 曰viết 。 佛Phật 智trí 是thị 一nhất 切thiết 功công 德đức 住trú 處xứ 。 」 法pháp 華hoa 經kinh 方phương 便tiện 品phẩm 曰viết 諸chư 佛Phật 智trí 慧tuệ 。 甚thậm 深thâm 無vô 量lượng 。 其kỳ 智trí 慧tuệ 門môn 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 」 。

Print Friendly, PDF & Email