拈花微笑 ( 拈niêm 花hoa 微vi 笑tiếu )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (傳說)聯燈會要釋迦牟尼佛章曰:「世尊在靈山會上,拈華示眾。眾皆默然,唯迦葉破顏微笑。世尊云:吾有正法眼藏,涅槃妙心,實相無相,微妙法門,不立文字,教外別傳。付囑摩訶迦葉。」古今禪宗以為宗門第一之口實,彼宗以心傳心之根據大事也。然此事出何經何人傳之,大藏所收之經論不記此事,隋唐之宗匠亦無言此事者,惟唐德宗末,金陵沙門慧炬撰寶林傳,誇大其宗,始記此事。其後至宋,人天眼目,無門關,五燈會元,廣燈錄,聯燈會要等諸書亦記之,此外拈之頌之者,不暇枚舉。然景德傳燈錄,碧巖錄。傳法正宗記,亦不記之。宋王安石言此事出大梵天王問佛決疑經。宗門雜錄曰:「王荊公問佛慧泉禪師云:禪宗所謂世尊拈花,出在何典?泉云:藏經亦不載。公云:余頃在翰苑,偶見大梵天王問佛決疑經三卷,因閱之,所載甚詳。梵王至靈山以金色波羅花獻佛,捨身為床座,請佛為眾生說法。世尊登座,拈花示眾。人天百萬,悉皆罔措。獨有金色頭陀,破顏微笑。世尊云:吾有正法眼藏,涅槃妙心,實相無相,分付摩訶大迦葉。此經多談帝王事佛請問,所以秘藏,世無聞者。」佛祖統紀五,亦引此說。參照金色波羅華條。(CBETA註:疑為參照金波羅華條)

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 傳truyền 說thuyết ) 聯liên 燈đăng 會hội 要yếu 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 佛Phật 。 章chương 曰viết 世Thế 尊Tôn 。 在tại 靈Linh 山Sơn 會Hội 上thượng 。 拈niêm 華hoa 示thị 眾chúng 。 眾chúng 皆giai 默mặc 然nhiên 。 唯duy 迦Ca 葉Diếp 破phá 顏nhan 微vi 笑tiếu 。 世Thế 尊Tôn 云vân : 吾ngô 有hữu 正Chánh 法Pháp 眼nhãn 藏tạng 。 涅Niết 槃Bàn 妙diệu 心tâm 實thật 相tướng 無vô 相tướng 微vi 妙diệu 法Pháp 門môn 。 不bất 立lập 文văn 字tự 。 教giáo 外ngoại 別biệt 傳truyền 。 付phó 囑chúc 摩Ma 訶Ha 迦Ca 葉Diếp 。 」 古cổ 今kim 禪thiền 宗tông 以dĩ 為vi 宗tông 門môn 第đệ 一nhất 之chi 口khẩu 實thật , 彼bỉ 宗tông 以dĩ 心tâm 傳truyền 心tâm 之chi 根căn 據cứ 大đại 事sự 也dã 。 然nhiên 此thử 事sự 出xuất 何hà 經kinh 何hà 人nhân 傳truyền 之chi , 大đại 藏tạng 所sở 收thu 之chi 經kinh 論luận 不bất 記ký 此thử 事sự , 隋tùy 唐đường 之chi 宗tông 匠tượng 亦diệc 無vô 言ngôn 此thử 事sự 者giả , 惟duy 唐đường 德đức 宗tông 末mạt , 金kim 陵lăng 沙Sa 門Môn 慧tuệ 炬cự 撰soạn 寶bảo 林lâm 傳truyền , 誇khoa 大đại 其kỳ 宗tông , 始thỉ 記ký 此thử 事sự 。 其kỳ 後hậu 至chí 宋tống , 人nhân 天thiên 眼nhãn 目mục , 無vô 門môn 關quan , 五ngũ 燈đăng 會hội 元nguyên , 廣quảng 燈đăng 錄lục , 聯liên 燈đăng 會hội 要yếu 等đẳng 諸chư 書thư 亦diệc 記ký 之chi , 此thử 外ngoại 拈niêm 之chi 頌tụng 之chi 者giả , 不bất 暇hạ 枚mai 舉cử 。 然nhiên 景cảnh 德đức 傳truyền 燈đăng 錄lục , 碧bích 巖nham 錄lục 。 傳truyền 法pháp 正chánh 宗tông 記ký , 亦diệc 不bất 記ký 之chi 。 宋tống 王vương 安an 石thạch 言ngôn 此thử 事sự 出xuất 大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 問vấn 佛Phật 決quyết 疑nghi 經kinh 。 宗tông 門môn 雜tạp 錄lục 曰viết : 「 王vương 荊kinh 公công 問vấn 佛Phật 慧tuệ 泉tuyền 禪thiền 師sư 云vân : 禪thiền 宗tông 所sở 謂vị 世Thế 尊Tôn 拈niêm 花hoa , 出xuất 在tại 何hà 典điển ? 泉tuyền 云vân : 藏tạng 經kinh 亦diệc 不bất 載tải 。 公công 云vân : 余dư 頃khoảnh 在tại 翰hàn 苑uyển , 偶ngẫu 見kiến 大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 問vấn 佛Phật 決quyết 疑nghi 經kinh 三tam 卷quyển , 因nhân 閱duyệt 之chi , 所sở 載tải 甚thậm 詳tường 。 梵Phạm 王Vương 至chí 靈linh 山sơn 以dĩ 金kim 色sắc 波ba 羅la 花hoa 獻hiến 佛Phật , 捨xả 身thân 為vi 床sàng 座tòa , 請thỉnh 佛Phật 。 為vì 眾chúng 生sanh 說thuyết 法Pháp 。 世Thế 尊Tôn 登đăng 座tòa , 拈niêm 花hoa 示thị 眾chúng 。 人nhân 天thiên 百bách 萬vạn , 悉tất 皆giai 罔võng 措thố 。 獨độc 有hữu 金kim 色sắc 頭đầu 陀đà , 破phá 顏nhan 微vi 笑tiếu 。 世Thế 尊Tôn 云vân : 吾ngô 有hữu 正Chánh 法Pháp 眼nhãn 藏tạng 。 涅Niết 槃Bàn 妙diệu 心tâm 實thật 相tướng 無vô 相tướng 分phân 付phó 摩ma 訶ha 大Đại 迦Ca 葉Diếp 。 此thử 經Kinh 多đa 談đàm 帝đế 王vương 事sự 佛Phật 請thỉnh 問vấn , 所sở 以dĩ 秘bí 藏tạng , 世thế 無vô 聞văn 者giả 。 」 佛Phật 祖tổ 統thống 紀kỷ 五ngũ , 亦diệc 引dẫn 此thử 說thuyết 。 參tham 照chiếu 金kim 色sắc 波ba 羅la 華hoa 條điều 。 ( CBETA 註chú : 疑nghi 為vi 參tham 照chiếu 金kim 波ba 羅la 華hoa 條điều ) 。

Print Friendly, PDF & Email