一字不說 ( 一nhất 字tự 不bất 說thuyết )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (術語)佛雖說八萬四千之法。而佛自證之法,則非可以言說說。又所說之諸教,有本來法性,而非為佛之創說。此義謂之一字不說。四卷楞伽經三曰:「我從某夜得最正覺,乃至某夜入般涅槃,於其中間,乃至不說一字。」七卷楞伽經四曰:「大慧菩薩摩訶薩。復白佛言:世尊。如世尊說。我於某夜。成最正覺。乃至某夜當入涅槃。於其中間。不說一字。亦不已說。亦不當說。不說是佛說。世尊依何密意。作如是語。佛言:依二密法故。作如是說。云何二法。謂自證法。及本住法。云何自證法。謂諸佛所證。我亦同證。不增不減。證智所行。離言說相。離分別相。離名字相。云何本住法。謂法本性。如金等在鑛。若佛出世。若不出世。法住法位。法界法性。皆悉常住。」金剛經曰:「須菩提!於意如何,如來有所說法不?須菩提白佛言:世尊!如來無所說。」同經曰:「若人言如來有所說法,即為謗佛。」

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 術thuật 語ngữ ) 佛Phật 雖tuy 說thuyết 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 之chi 法pháp 。 而nhi 佛Phật 自tự 證chứng 之chi 法pháp , 則tắc 非phi 可khả 以dĩ 言ngôn 說thuyết 說thuyết 。 又hựu 所sở 說thuyết 之chi 諸chư 教giáo , 有hữu 本bổn 來lai 法pháp 性tánh , 而nhi 非phi 為vi 佛Phật 之chi 創sáng/sang 說thuyết 。 此thử 義nghĩa 謂vị 之chi 一nhất 字tự 不bất 說thuyết 。 四tứ 卷quyển 楞lăng 伽già 經kinh 三tam 曰viết : 「 我ngã 從tùng 某mỗ 夜dạ 得đắc 最Tối 正Chánh 覺Giác 。 乃nãi 至chí 某mỗ 夜dạ 入nhập 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 乃nãi 至chí 不bất 說thuyết 一nhất 字tự 。 」 七thất 卷quyển 楞lăng 伽già 經kinh 四tứ 曰viết 大Đại 慧Tuệ 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 復phục 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 如như 世Thế 尊Tôn 說thuyết 。 我ngã 於ư 某mỗ 夜dạ 。 成thành 最Tối 正Chánh 覺Giác 。 乃nãi 至chí 某mỗ 夜dạ 。 當đương 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 於ư 其kỳ 中trung 間gian 。 不bất 說thuyết 一nhất 字tự 。 亦diệc 不bất 已dĩ 說thuyết 。 亦diệc 不bất 當đương 說thuyết 。 不bất 說thuyết 是thị 佛Phật 說thuyết 。 世Thế 尊Tôn 依y 何hà 密mật 意ý 。 作tác 如như 是thị 語ngữ 。 佛Phật 言ngôn : 依y 二nhị 密mật 法pháp 故cố 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 云vân 何hà 二nhị 法pháp 。 謂vị 自tự 證chứng 法pháp 。 及cập 本bổn 住trụ 法pháp 。 云vân 何hà 自tự 證chứng 法pháp 。 謂vị 諸chư 佛Phật 所sở 證chứng 。 我ngã 亦diệc 同đồng 證chứng 。 不bất 增tăng 不bất 減giảm 。 證chứng 智trí 所sở 行hành 。 離ly 言ngôn 說thuyết 相tướng 。 離ly 分phân 別biệt 相tướng 。 離ly 名danh 字tự 相tướng 。 云vân 何hà 本bổn 住trụ 法pháp 。 謂vị 法pháp 本bổn 性tánh 。 如như 金kim 等đẳng 在tại 鑛khoáng 。 若nhược 佛Phật 出xuất 世thế 。 若nhược 不bất 出xuất 世thế 。 法pháp 住trụ 法pháp 位vị 。 法Pháp 界Giới 法pháp 性tánh 。 皆giai 悉tất 常thường 住trụ 。 」 金kim 剛cang 經kinh 曰viết 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 於ư 意ý 如như 何hà 如Như 來Lai 有hữu 所sở 說thuyết 法Pháp 不phủ 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 世Thế 尊Tôn 如Như 來Lai 無vô 所sở 說thuyết 。 」 同đồng 經kinh 曰viết 若nhược 人nhân 言ngôn 。 如Như 來Lai 有hữu 所sở 說thuyết 法Pháp 。 即tức 為vi 謗báng 佛Phật 。 」 。