五妄想 ( 五ngũ 妄vọng 想tưởng )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (名數)謂五蘊也。一、堅固妄想,即色陰也。眾生之體,因想而生,心因想而起,命因想而傳,諸想交固而成色身。故名現色身曰堅固妄想。二、虛明妄想,即受陰也。眾生欲想而登高,則足先酸澀,好惡之二相,損益現馳。是即無受陰體。故曰虛明。三、融通妄想,即想陰也。眾生之念慮為虛情,色身為實,虛實雖不綸。然能相使者,由想而融也。心生虛想,形取實物。心形雖異。然用能相應者,由想而通之也。故名融通。四、幽隱妄想即行陰也。眾生一期色身生化之理,自幼至衰無暫停息,運密移於運,體雖遷,然無覺者,故名幽隱。五、顛倒妄想(又曰微細精想),即識陰也。眾生識精之湛非真湛然,急流之水,望似恬靜,其實急流細不可見。湛了內之罔象虛無,故云顛倒。見楞嚴經。

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 名danh 數số ) 謂vị 五ngũ 蘊uẩn 也dã 。 一nhất 堅kiên 固cố 妄vọng 想tưởng 。 即tức 色sắc 陰ấm 也dã 。 眾chúng 生sanh 之chi 體thể , 因nhân 想tưởng 而nhi 生sanh , 心tâm 因nhân 想tưởng 而nhi 起khởi , 命mạng 因nhân 想tưởng 而nhi 傳truyền , 諸chư 想tưởng 交giao 固cố 而nhi 成thành 色sắc 身thân 。 故cố 名danh 現hiện 色sắc 身thân 曰viết 。 堅kiên 固cố 妄vọng 想tưởng 。 二nhị 虛hư 明minh 妄vọng 想tưởng 。 即tức 受thọ 陰ấm 也dã 。 眾chúng 生sanh 欲dục 想tưởng 而nhi 登đăng 高cao , 則tắc 足túc 先tiên 酸toan 澀sáp 好hảo 惡ác 之chi 二nhị 相tướng , 損tổn 益ích 現hiện 馳trì 。 是thị 即tức 無vô 受thọ 陰ấm 體thể 。 故cố 曰viết 虛hư 明minh 。 三tam 融dung 通thông 妄vọng 。 想tưởng , 即tức 想tưởng 陰ấm 也dã 。 眾chúng 生sanh 之chi 念niệm 慮lự 為vi 虛hư 情tình , 色sắc 身thân 為vi 實thật , 虛hư 實thật 雖tuy 不bất 綸luân 。 然nhiên 能năng 相tướng 使sứ 者giả 由do 想tưởng 而nhi 融dung 也dã 。 心tâm 生sanh 虛hư 想tưởng , 形hình 取thủ 實thật 物vật 。 心tâm 形hình 雖tuy 異dị 。 然nhiên 用dụng 能năng 相tương 應ứng 者giả , 由do 想tưởng 而nhi 通thông 之chi 也dã 。 故cố 名danh 融dung 通thông 。 四tứ 幽u 隱ẩn 妄vọng 想tưởng 。 即tức 行hành 陰ấm 也dã 。 眾chúng 生sanh 一nhất 期kỳ 色sắc 身thân 生sanh 化hóa 之chi 理lý , 自tự 幼ấu 至chí 衰suy 無vô 暫tạm 停đình 息tức 。 運vận 密mật 移di 於ư 運vận , 體thể 雖tuy 遷thiên , 然nhiên 無vô 覺giác 者giả , 故cố 名danh 幽u 隱ẩn 。 五ngũ 顛điên 倒đảo 妄vọng 想tưởng 。 ( 又hựu 曰viết 微vi 細tế 精tinh 想tưởng 。 ) , 即tức 識thức 陰ấm 也dã 。 眾chúng 生sanh 識thức 精tinh 之chi 湛trạm 非phi 真chân 湛trạm 然nhiên , 急cấp 流lưu 之chi 水thủy , 望vọng 似tự 恬điềm 靜tĩnh , 其kỳ 實thật 急cấp 流lưu 細tế 不bất 可khả 見kiến 。 湛trạm 了liễu 內nội 之chi 罔võng 象tượng 虛hư 無vô 。 故cố 云vân 顛điên 倒đảo 。 見kiến 楞lăng 嚴nghiêm 經kinh 。

Print Friendly, PDF & Email