五味禪 ( 五ngũ 味vị 禪thiền )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (名數)五種交雜之禪也。對一味禪而言。即外道禪,凡夫禪,小乘禪,大乘禪,最上乘禪之五種。禪源諸詮集都序卷上之一曰:「禪則有淺有深,階級殊等。謂帶異計,欣上厭下而修者,是外道禪。正信因果,亦以欣厭而修者,是凡夫禪。悟我空偏真之理而修者,是小乘禪。悟我法二空所顯真理而修者,是大乘禪。若頓悟自心本來清淨,元無煩惱,無漏智性,本自具足,此心即佛,畢竟無異,依此而修者,是最上乘禪。亦名如來清淨禪,亦名一行三昧,亦名真如三昧。此是一切三昧根本,若能念念修習,自然漸得百千三昧。」蓋宗密之意,在諸禪分類,以明最上乘禪之階級殊等,彼禪乃所謂如來禪。非達摩門下之一味清淨禪,即所謂祖師禪。香巖智閑一日舉曰:「去年貧未是貧,今年貧始是貧;去年貧有卓錐地,今年貧錐也無。」時仰山慧寂,與閑同為溈山靈祐之法嗣,向閑曰:「如來禪許吾弟會,祖師禪未夢見在。」此如來禪,即宗密之所謂最上乘禪也。昔歸宗寺智常欲於諸方學五味禪,馬祖道一,為彼使喫棒頭一味之禪。有頌曰:「五味與一味,喫了須噫氣,金輪峰下令行時,凜凜清風誠可畏。」

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 名danh 數số ) 五ngũ 種chủng 交giao 雜tạp 之chi 禪thiền 也dã 。 對đối 一nhất 味vị 禪thiền 而nhi 言ngôn 。 即tức 外ngoại 道đạo 禪thiền , 凡phàm 夫phu 禪thiền 小Tiểu 乘Thừa 禪thiền 大Đại 乘Thừa 禪thiền 最Tối 上Thượng 乘Thừa 。 禪thiền 之chi 五ngũ 種chủng 。 禪thiền 源nguyên 諸chư 詮thuyên 集tập 都đô 序tự 卷quyển 上thượng 之chi 一nhất 曰viết : 「 禪thiền 則tắc 有hữu 淺thiển 有hữu 深thâm , 階giai 級cấp 殊thù 等đẳng 。 謂vị 帶đái 異dị 計kế , 欣hân 上thượng 厭yếm 下hạ 而nhi 修tu 者giả , 是thị 外ngoại 道đạo 禪thiền 。 正chánh 信tín 因nhân 果quả , 亦diệc 以dĩ 欣hân 厭yếm 而nhi 修tu 者giả , 是thị 凡phàm 夫phu 禪thiền 。 悟ngộ 我ngã 空không 偏thiên 真chân 之chi 理lý 而nhi 修tu 者giả , 是thị 小Tiểu 乘Thừa 禪thiền 。 悟ngộ 我ngã 法pháp 二nhị 空không 所sở 顯hiển 真chân 理lý 而nhi 修tu 者giả , 是thị 大Đại 乘Thừa 禪thiền 。 若nhược 頓đốn 悟ngộ 自tự 心tâm 本bổn 來lai 清thanh 淨tịnh 。 元nguyên 無vô 煩phiền 惱não 。 無vô 漏lậu 智trí 性tánh 本bổn 自tự 具cụ 足túc 。 此thử 心tâm 即tức 佛Phật , 畢tất 竟cánh 無vô 異dị , 依y 此thử 而nhi 修tu 者giả , 是thị 最Tối 上Thượng 乘Thừa 禪thiền 。 亦diệc 名danh 如Như 來Lai 清thanh 淨tịnh 。 禪thiền , 亦diệc 名danh 一Nhất 行Hành 三Tam 昧Muội 。 亦diệc 名danh 真Chân 如Như 三tam 昧muội 。 此thử 是thị 一nhất 切thiết 三tam 昧muội 。 根căn 本bổn , 若nhược 能năng 念niệm 念niệm 修tu 習tập , 自tự 然nhiên 漸tiệm 。 得đắc 百bách 千thiên 三tam 昧muội 。 」 蓋cái 宗tông 密mật 之chi 意ý , 在tại 諸chư 禪thiền 分phần 類loại , 以dĩ 明minh 最Tối 上Thượng 乘Thừa 禪thiền 之chi 階giai 級cấp 殊thù 等đẳng , 彼bỉ 禪thiền 乃nãi 所sở 謂vị 如Như 來Lai 禪thiền 。 非phi 達đạt 摩ma 門môn 下hạ 之chi 一nhất 味vị 清thanh 淨tịnh 。 禪thiền , 即tức 所sở 謂vị 祖tổ 師sư 禪thiền 。 香hương 巖nham 智trí 閑nhàn 一nhất 日nhật 舉cử 曰viết : 「 去khứ 年niên 貧bần 未vị 是thị 貧bần , 今kim 年niên 貧bần 始thỉ 是thị 貧bần ; 去khứ 年niên 貧bần 有hữu 卓trác 錐trùy 地địa , 今kim 年niên 貧bần 錐trùy 也dã 無vô 。 」 時thời 仰ngưỡng 山sơn 慧tuệ 寂tịch , 與dữ 閑nhàn 同đồng 為vi 溈 山sơn 靈linh 祐hựu 之chi 法pháp 嗣tự , 向hướng 閑nhàn 曰viết 如Như 來Lai 。 禪thiền 許hứa 吾ngô 弟đệ 會hội , 祖tổ 師sư 禪thiền 未vị 夢mộng 見kiến 在tại 。 此thử 如Như 來Lai 。 禪thiền , 即tức 宗tông 密mật 之chi 所sở 謂vị 最Tối 上Thượng 乘Thừa 禪thiền 也dã 。 昔tích 歸quy 宗tông 寺tự 智trí 常thường 欲dục 於ư 諸chư 方phương 學học 五ngũ 味vị 禪thiền , 馬mã 祖tổ 道đạo 一nhất 為vì 彼bỉ 使sử 喫khiết 棒bổng 頭đầu 一nhất 味vị 之chi 禪thiền 。 有hữu 頌tụng 曰viết : 「 五ngũ 味vị 與dữ 一nhất 味vị , 喫khiết 了liễu 須tu 噫 氣khí , 金kim 輪luân 峰phong 下hạ 令linh 行hành 時thời , 凜 凜 清thanh 風phong 誠thành 可khả 畏úy 。 」 。

Print Friendly, PDF & Email