摩奴闍 ( 摩ma 奴nô 闍xà )

Phật Học Đại Từ Điển

NGHĨA TIẾNG HÁN

 (雜語)Mānusa,又作Manuṣya,末奴沙,摩[少/(兔-、)]沙,摩[少/(兔-、)]賒,摩奴沙,摩努娑摩[少/(兔-、)]奢,摩奴曬,摩努史也。略曰摩[少/(兔-、)]。又曰摩拏赦,摩[少/(兔-、)]舍喃。譯曰人,意。玄應音義二十五曰:「末奴沙亦云摩[少/(兔-、)]沙,此云人。」法華文句四曰:「人者,胡言摩[少/(兔-、)]奢,此云意。」慧琳音義二十五曰:「摩奴沙,此云人,即人之總名也,或云摩奴娑。」梵語雜名曰:「人摩拏史也,娜羅。」又以名外道之邪計。女人眷屬論師之說,大自在天作八女人。第六名摩[少/(兔-、)],摩[少/(兔-、)]生人。外道小乘涅槃論曰:「摩醯首羅作八女人,(中略)六名摩[少/(兔-、)],摩[少/(兔-、)]生人。」大日經疏二曰:「經云摩奴闍者,智度翻為人,即是人執也。具譯當言人生,此是自在天外道部類,計人即從人生,故以為名。唐三藏云意生非也。末那是意,今云末奴。聲轉義別,誤耳。」大日經疏十六曰:「滿奴所生者,是一類外道見。滿奴是我,言一切似我而生也。」

NGHĨA HÁN VIỆT

  ( 雜tạp 語ngữ ) Mānusa , 又hựu 作tác Manu ṣ ya , 末mạt 奴nô 沙sa , 摩ma [少/(兔-、)] 沙sa , 摩ma [少/(兔-、)] 賒xa , 摩ma 奴nô 沙sa , 摩ma 努nỗ 娑sa 摩ma [少/(兔-、)] 奢xa , 摩ma 奴nô 曬sái , 摩ma 努nỗ 史sử 也dã 。 略lược 曰viết 摩ma [少/(兔-、)] 。 又hựu 曰viết 摩ma 拏noa 赦xá , 摩ma [少/(兔-、)] 舍xá 喃nẩm 。 譯dịch 曰viết 人nhân , 意ý 。 玄huyền 應ưng/ứng 音âm 義nghĩa 二nhị 十thập 五ngũ 曰viết : 「 末mạt 奴nô 沙sa 亦diệc 云vân 摩ma [少/(兔-、)] 沙sa , 此thử 云vân 人nhân 。 」 法pháp 華hoa 文văn 句cú 四tứ 曰viết : 「 人nhân 者giả , 胡hồ 言ngôn 摩ma [少/(兔-、)] 奢xa , 此thử 云vân 意ý 。 」 慧tuệ 琳 音âm 義nghĩa 二nhị 十thập 五ngũ 曰viết : 「 摩ma 奴nô 沙sa , 此thử 云vân 人nhân , 即tức 人nhân 之chi 總tổng 名danh 也dã , 或hoặc 云vân 摩ma 奴nô 娑sa 。 梵Phạn 語ngữ 雜tạp 名danh 曰viết : 「 人nhân 摩ma 拏noa 史sử 也dã , 娜na 羅la 。 」 又hựu 以dĩ 名danh 外ngoại 道đạo 之chi 邪tà 計kế 。 女nữ 人nhân 眷quyến 屬thuộc 論luận 師sư 之chi 說thuyết 大Đại 自Tự 在Tại 天Thiên 。 作tác 八bát 女nữ 人nhân 。 第đệ 六lục 名danh 摩ma [少/(兔-、)] , 摩ma [少/(兔-、)] 生sanh 人nhân 。 外ngoại 道đạo 小Tiểu 乘Thừa 涅Niết 槃Bàn 論luận 曰viết 摩Ma 醯Hê 首Thủ 羅La 。 作tác 八bát 女nữ 人nhân , ( 中trung 略lược ) 六lục 名danh 摩ma [少/(兔-、)] , 摩ma [少/(兔-、)] 生sanh 人nhân 。 」 大đại 日nhật 經kinh 疏sớ 二nhị 曰viết 經Kinh 云vân 。 摩ma 奴nô 闍xà 者giả , 智trí 度độ 翻phiên 為vi 人nhân , 即tức 是thị 人nhân 執chấp 也dã 。 具cụ 譯dịch 當đương 言ngôn 人nhân 生sanh , 此thử 是thị 自tự 在tại 天thiên 外ngoại 道đạo 部bộ 類loại , 計kế 人nhân 即tức 從tùng 人nhân 生sanh , 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 唐đường 三Tam 藏Tạng 云vân 意ý 生sanh 非phi 也dã 。 末mạt 那na 是thị 意ý , 今kim 云vân 末mạt 奴nô 。 聲thanh 轉chuyển 義nghĩa 別biệt , 誤ngộ 耳nhĩ 。 」 大đại 日nhật 經kinh 疏sớ 十thập 六lục 曰viết 。 滿mãn 奴nô 所sở 生sanh 者giả , 是thị 一nhất 類loại 外ngoại 道đạo 見kiến 。 滿mãn 奴nô 是thị 我ngã , 言ngôn 一nhất 切thiết 似tự 我ngã 而nhi 生sanh 也dã 。 」 。

Print Friendly, PDF & Email