四Tứ 明Minh 仁Nhân 岳Nhạc 異Dị 說Thuyết 叢Tùng 書Thư
Quyển 0005
宋Tống 繼Kế 忠Trung 集Tập

四tứ 明minh 沙Sa 門Môn 。 知tri 禮lễ 。 述thuật 。

金kim 光quang 明minh 玄huyền 義nghĩa 。 早tảo 歲tuế 聞văn 浙chiết 陽dương 。 慈từ 光quang 恩ân 師sư 。 專chuyên 守thủ 略lược 本bổn 。 非phi 觀quán 心tâm 等đẳng 義nghĩa 。 謂vị 後hậu 人nhân 擅thiện 添# 。 受thọ 其kỳ 旨chỉ 者giả 。 則tắc 有hữu 奉phụng 先tiên 清thanh 靈linh 光quang 敏mẫn 。 皆giai 廣quảng 搆câu 難nạn/nan 詞từ 。 形hình 乎hồ 篇thiên 卷quyển 。 謂vị 觀quán 心tâm 等đẳng 文văn 。 文văn 理lý 乖quai 舛suyễn 。 私tư 欲dục 廢phế 之chi 。 近cận 胥# 山sơn 學học 友hữu 。 善thiện 信tín 上thượng 人nhân 。 傳truyền 二nhị 師sư 之chi 義nghĩa 。 復phục 致trí 長trường/trưởng 牋# 。 請thỉnh 余dư 詳tường 廣quảng 略lược 之chi 真chân 偽ngụy 。 定định 存tồn 廢phế 之chi 損tổn 益ích 。 俾tỉ 後hậu 人nhân 無vô 猶do 豫dự 於ư 兩lưỡng 楹doanh 之chi 間gian 也dã 。 余dư 報báo 之chi 曰viết 。 夫phu 評bình 是thị 議nghị 非phi 。 則tắc 近cận 於ư 諍tranh 競cạnh 。 非phi 我ngã 志chí 也dã 。 矧# 以dĩ 二nhị 師sư 學học 解giải 有hữu 聞văn 。 蓋cái 吾ngô 宗tông 之chi 先tiên 達đạt 。 焉yên 可khả 率suất 爾nhĩ 而nhi 拒cự 之chi 哉tai 。 信tín 復phục 報báo 曰viết 。 且thả 聞văn 弘hoằng 贊tán 理lý 教giáo 。 宜nghi 令linh 允duẫn 愜# 。 法Pháp 鼓cổ 競cạnh 鳴minh 。 何hà 先tiên 何hà 後hậu 。 夫phu 當đương 仁nhân 不bất 讓nhượng 於ư 師sư 。 豈khởi 況huống 與dữ 人nhân 乎hồ 。 堅kiên 讓nhượng 不bất 免miễn 。 遂toại 抽trừu 毫hào 。 釋thích 二nhị 師sư 之chi 難nạn/nan 詞từ 。 救cứu 一nhất 家gia 之chi 正chánh 義nghĩa 。 知tri 我ngã 者giả 。 無vô 以dĩ 貶biếm 量lượng 得đắc 失thất 之chi 為vi 誚tiếu 。 清thanh 師sư 總tổng 立lập 略lược 本bổn 無vô 觀quán 心tâm 。 所sở 以dĩ 云vân 。 若nhược 如như 淨tịnh 名danh 法pháp 華hoa 等đẳng 玄huyền 。 文văn 義nghĩa 該cai 綜tống 。 法pháp 相tướng 浩hạo 博bác 。 事sự 釋thích 彌di 廣quảng 。 理lý 解giải 稍sảo 疏sớ/sơ 。 故cố 文văn 文văn 之chi 下hạ 。 須tu 用dụng 觀quán 心tâm 。 以dĩ 釋thích 今kim 文văn 。 不bất 須tu 觀quán 心tâm 者giả 。 則tắc 有hữu 其kỳ 致trí 。 良lương 由do 大đại 師sư 。 順thuận 經kinh 文văn 法pháp 性tánh 之chi 圓viên 談đàm 。 乃nãi 明minh 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 始thỉ 自tự 性tánh 德đức 三tam 道đạo 。 終chung 至chí 果quả 人nhân 三tam 德đức 。 一nhất 一nhất 三tam 法pháp 。 無vô 非phi 妙diệu 性tánh 。 一nhất 一nhất 妙diệu 性tánh 。 盡tận 是thị 真chân 源nguyên 。 若nhược 法pháp 若nhược 心tâm 。 即tức 金kim 光quang 明minh 。 不bất 思tư 議nghị 法Pháp 性tánh 。 豈khởi 有hữu 如như 此thử 鈍độn 談đàm 法pháp 性tánh 之chi 外ngoại 。 別biệt 更cánh 觀quán 心tâm 者giả 。

釋thích 曰viết 。 夫phu 觀quán 心tâm 者giả 正chánh 論luận 觀quán 法pháp 。 的đích 示thị 行hành 門môn 。 乃nãi 立lập 一nhất 念niệm 識thức 心tâm 為vi 境cảnh 。 以dĩ 三tam 觀quán 觀quán 之chi 。 使sử 性tánh 德đức 開khai 發phát 。 惑hoặc 滅diệt 果quả 成thành 。 豈khởi 可khả 便tiện 不bất 論luận 修tu 觀quán 。 法pháp 華hoa 玄huyền 。 縱túng/tung 文văn 義nghĩa 浩hạo 博bác 。 而nhi 純thuần 談đàm 法pháp 性tánh 。 所sở 明minh 法pháp 相tướng 。 一nhất 一nhất 皆giai 至chí 無vô 作tác 。 及cập 不bất 思tư 議nghị 。 復phục 以dĩ 二nhị 妙diệu 判phán 後hậu 開khai 之chi 。 豈khởi 非phi 法pháp 性tánh 之chi 圓viên 談đàm 。 何hà 故cố 更cánh 立lập 觀quán 心tâm 。 況huống 了liễu 法pháp 華hoa 妙diệu 旨chỉ 。 須tu 修tu 止Chỉ 觀Quán 成thành 之chi 。 十thập 種chủng 三tam 法pháp 之chi 後hậu 。 安an 得đắc 不bất 立lập 觀quán 心tâm 。 應ưng 知tri 前tiền 文văn 雖tuy 示thị 三tam 道đạo 。 本bổn 來lai 即tức 理lý 。 諸chư 法pháp 當đương 體thể 圓viên 融dung 。 其kỳ 如như 三tam 惑hoặc 浩hạo 然nhiên 。 二nhị 死tử 重trọng/trùng 積tích 。 若nhược 不bất 研nghiên 心tâm 作tác 觀quán 。 何hà 由do 親thân 證chứng 如như 上thượng 諸chư 法pháp 。 若nhược 剛cang 廢phế 此thử 文văn 。 則tắc 絕tuyệt 眾chúng 生sanh 入nhập 理lý 之chi 門môn 。 趣thú 果quả 之chi 路lộ 。 深thâm 不bất 可khả 也dã 。 據cứ 彼bỉ 總tổng 立lập 之chi 意ý 。 全toàn 迷mê 一nhất 家gia 解giải 行hành 大đại 旨chỉ 。 以dĩ 驗nghiệm 後hậu 諸chư 難nạn 詞từ 。 不bất 足túc 可khả 議nghị 。 不bất 能năng 默mặc 已dĩ 。 更cánh 復phục 言ngôn 之chi 。 文văn 云vân 心tâm 有hữu 四tứ 陰ấm 。 何hà 以dĩ 棄khí 三tam 觀quán 一nhất 。 答đáp 天thiên 下hạ 等đẳng (# 讀đọc 者giả 應ứng 對đối 本bổn 文văn 。 方phương 彰chương 其kỳ 義nghĩa 。 下hạ 去khứ 皆giai 爾nhĩ )# 。

彼bỉ 難nạn/nan 曰viết 。 既ký 自tự 難nạn/nan 云vân 。 何hà 以dĩ 棄khí 三tam 觀quán 一nhất 。 及cập 乎hồ 作tác 觀quán 。 何hà 得đắc 展triển 轉chuyển 具cụ 觀quán 。 又hựu 何hà 以dĩ 將tương 依y 正chánh 二nhị 法pháp 。 對đối 光quang 明minh 二nhị 字tự 。 而nhi 棄khí 金kim 字tự 。 貴quý 故cố 觀quán 之chi 為vi 金kim 。 斯tư 言ngôn 何hà 在tại 。 況huống 本bổn 為vi 觀quán 心tâm 。 何hà 以dĩ 反phản 觀quán 依y 正chánh 等đẳng 者giả 。

釋thích 曰viết 。 此thử 之chi 問vấn 答đáp 。 乃nãi 總tổng 示thị 觀quán 心tâm 顯hiển 理lý 之chi 要yếu 。 未vị 論luận 修tu 觀quán 之chi 相tướng 。 初sơ 問vấn 棄khí 三tam 觀quán 一nhất 者giả 。 欲dục 令linh 答đáp 出xuất 一nhất 念niệm 識thức 心tâm 是thị 所sở 觀quán 境cảnh 故cố 。 即tức 符phù 止Chỉ 觀Quán 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 之chi 文văn 也dã 。 答đáp 中trung 二nhị 意ý 。 初sơ 文văn 唯duy 示thị 識thức 心tâm 是thị 。 顯hiển 金kim 光quang 明minh 之chi 境cảnh 。 故cố 云vân 貴quý 故cố 觀quán 之chi 為vi 金kim 。 發phát 智trí 照chiếu 理lý 名danh 光quang 。 充sung 益ích 色sắc 等đẳng 四tứ 陰ấm 為vi 明minh 。 此thử 指chỉ 能năng 充sung 為vi 明minh 。 非phi 指chỉ 所sở 充sung 。 故cố 結kết 云vân 。 心tâm 即tức 明minh 也dã 。 據cứ 此thử 三tam 義nghĩa 。 唯duy 從tùng 心tâm 顯hiển 。 不bất 關quan 諸chư 陰ấm 。 則tắc 深thâm 允duẫn 其kỳ 問vấn 。 二nhị 從tùng 知tri 心tâm 已dĩ 下hạ 。 是thị 預dự 論luận 觀quán 成thành 理lý 顯hiển 。 徧biến 融dung 諸chư 法pháp 之chi 相tướng 。 以dĩ 釋thích 伏phục 疑nghi 。 何hà 者giả 。 恐khủng 人nhân 疑nghi 云vân 。 若nhược 唯duy 觀quán 識thức 陰ấm 。 顯hiển 金kim 光quang 明minh 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 安an 能năng 融dung 淨tịnh 。 是thị 故cố 釋thích 云vân 。 又hựu 知tri 心tâm 無vô 心tâm 為vi 光quang 。 知tri 想tưởng 行hành 無vô 想tưởng 行hành 為vi 明minh 等đẳng 。 意ý 云vân 。 若nhược 觀quán 識thức 陰ấm 。 金kim 光quang 明minh 顯hiển 。 則tắc 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 金kim 皆giai 光quang 皆giai 明minh 。 故cố 以dĩ 王vương 數số 。 心tâm 色sắc 實thật 假giả 正chánh 依y 等đẳng 諸chư 法pháp 。 從tùng 狹hiệp 至chí 廣quảng 。 迭điệt 顯hiển 光quang 明minh 之chi 德đức 也dã 。 非phi 初sơ 作tác 觀quán 。 便tiện 觀quán 依y 正chánh 等đẳng 法pháp 。 此thử 如như 止Chỉ 觀Quán 陰ấm 入nhập 境cảnh 。 初sơ 則tắc 唯duy 觀quán 識thức 陰ấm 。 後hậu 亦diệc 徧biến 歷lịch 一nhất 切thiết 陰ấm 入nhập 國quốc 土độ 等đẳng 。 皆giai 明minh 三tam 諦đế 之chi 相tướng 。 何hà 乖quai 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 之chi 義nghĩa 。 又hựu 義nghĩa 例lệ 云vân 。 修tu 觀quán 次thứ 第đệ 。 必tất 先tiên 內nội 心tâm 。 內nội 心tâm 若nhược 淨tịnh 。 以dĩ 此thử 淨tịnh 心tâm 。 徧biến 歷lịch 諸chư 法pháp 。 任nhậm 運vận 㳷vẫn 合hợp 。 而nhi 此thử 文văn 唯duy 示thị 光quang 明minh 。 不bất 言ngôn 金kim 者giả 。 斯tư 由do 三tam 法pháp 修tu 性tánh 離ly 合hợp 。 隱ẩn 顯hiển 相tương/tướng 映ánh 。 其kỳ 意ý 難nạn/nan 明minh 。 致trí 使sử 此thử 文văn 。 人nhân 或hoặc 謂vị 謬mậu 。 此thử 中trung 初sơ 文văn 。 約ước 心tâm 顯hiển 金kim 光quang 明minh 三tam 法pháp 。 所sở 顯hiển 既ký 三tam 。 驗nghiệm 能năng 顯hiển 必tất 三tam 。 即tức 修tu 性tánh 各các 三tam 之chi 義nghĩa 。 此thử 文văn 歷lịch 法pháp 。 唯duy 論luận 光quang 明minh 。 能năng 知tri 二nhị 修tu 既ký 是thị 光quang 明minh 。 驗nghiệm 所sở 知tri 一nhất 性tánh 是thị 金kim 。 豈khởi 非phi 修tu 二nhị 性tánh 一nhất 之chi 義nghĩa 。 大Đại 乘Thừa 觀quán 行hành 。 知tri 法pháp 無vô 法pháp 之chi 處xứ 。 豈khởi 類loại 小tiểu 教giáo 但đãn 空không 而nhi 已dĩ 。 故cố 十thập 不bất 二nhị 門môn 云vân 。 色sắc 心tâm 體thể 絕tuyệt 。 唯duy 一nhất 實thật 性tánh 。 既ký 結kết 云vân 。 即tức 觀quán 心tâm 金kim 光quang 明minh 。 則tắc 知tri 修tu 性tánh 相tướng 對đối 。 三tam 法pháp 已dĩ 足túc 。 不bất 須tu 致trí 惑hoặc 。 又hựu 觀quán 三tam 道đạo 。 用dụng 王vương 數số 為vi 境cảnh 。 似tự 非phi 棄khí 三tam 觀quán 一nhất 者giả 。 原nguyên 其kỳ 觀quán 心tâm 之chi 文văn 。 具cụ 觀quán 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 後hậu 之chi 九cửu 科khoa 。 皆giai 從tùng 所sở 顯hiển 之chi 德đức 。 其kỳ 體thể 本bổn 融dung 。 故cố 約ước 一nhất 念niệm 識thức 心tâm 為vi 境cảnh 。 而nhi 修tu 三tam 觀quán 。 顯hiển 其kỳ 三tam 法pháp 。 唯duy 此thử 三tam 道đạo 。 是thị 所sở 破phá 之chi 障chướng 。 迷mê 惑hoặc 之chi 事sự 。 體thể 本bổn 不bất 融dung 。 若nhược 只chỉ 約ước 一nhất 念niệm 識thức 中trung 。 而nhi 示thị 三tam 境cảnh 。 境cảnh 既ký 叵phả 分phần/phân 。 觀quán 難nan 得đắc 就tựu 。 故cố 特đặc 兼kiêm 通thông 數số 為vi 三tam 道đạo 境cảnh 也dã 。 問vấn 若nhược 欲dục 分phân 明minh 示thị 三tam 道đạo 境cảnh 者giả 。 何hà 不bất 徧biến 取thủ 五ngũ 陰ấm 為vi 苦khổ 。 三tam 毒độc 為vi 煩phiền 惱não 。 七thất 支chi 為vi 業nghiệp 。 何hà 故cố 但đãn 以dĩ 心tâm 王vương 慧tuệ 數số 并tinh 諸chư 數số 。 對đối 三tam 道đạo 耶da 。 答đáp 今kim 只chỉ 於ư 陰ấm 境cảnh 。 示thị 三tam 道đạo 相tương/tướng 。 以dĩ 此thử 王vương 數số 。 常thường 現hiện 前tiền 故cố 。 惑hoặc 業nghiệp 本bổn 故cố 。 易dị 顯hiển 理lý 故cố 。 而nhi 不bất 兼kiêm 色sắc 者giả 。 恐khủng 心tâm 外ngoại 向hướng 故cố 也dã 。

問vấn 煩phiền 惱não 不bất 獨độc 慧tuệ 數số 。 業nghiệp 自tự 屬thuộc 思tư 。 何hà 以dĩ 作tác 此thử 對đối 耶da 。 答đáp 慧tuệ 別biệt 順thuận 違vi 。 方phương 生sanh 愛ái 恚khuể 故cố 。 慧tuệ 是thị 煩phiền 惱não 之chi 根căn 。 諸chư 數số 運vận 為vi 乃nãi 成thành 善thiện 惡ác 故cố 。 諸chư 數số 是thị 業nghiệp 之chi 本bổn 也dã 。 然nhiên 觀quán 心tâm 之chi 法pháp 。 但đãn 託thác 一nhất 處xứ 成thành 觀quán 。 則tắc 諸chư 法pháp 皆giai 淨tịnh 。 不bất 專chuyên 對đối 當đương 名danh 相tướng 。 問vấn 此thử 文văn 對đối 三tam 道đạo 。 顯hiển 金kim 光quang 明minh 。 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 成thành 。 何hà 故cố 又hựu 約ước 頭đầu 等đẳng 六lục 分phần 。 及cập 身thân 因nhân 舉cử 足túc 等đẳng 。 為vi 三tam 道đạo 觀quán 耶da 。 答đáp 凡phàm 夫phu 三tam 障chướng 厚hậu 重trọng 。 三tam 法pháp 難nạn/nan 明minh 。 雖tuy 約ước 王vương 數số 觀quán 之chi 。 尚thượng 恐khủng 執chấp 情tình 未vị 遣khiển 。 故cố 更cánh 託thác 身thân 之chi 假giả 實thật 。 三tam 毒độc 重trọng/trùng 惑hoặc 。 身thân 儀nghi 動động 作tác 。 麤thô 顯hiển 之chi 境cảnh 。 一nhất 一nhất 橫hoạnh/hoành 豎thụ 。 約ước 性tánh 約ước 相tương/tướng 。 而nhi 徧biến 推thôi 之chi 。 皆giai 令linh 寂tịch 滅diệt 。 而nhi 顯hiển 金kim 光quang 明minh 妙diệu 理lý 也dã 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 云vân 。 若nhược 對đối 三tam 觀quán 。 空không 不bất 成thành 假giả 不bất 是thị 中trung 。 又hựu 非phi 等đẳng 者giả 。

釋thích 曰viết 。 文văn 初sơ 問vấn 答đáp 。 乃nãi 示thị 識thức 心tâm 是thị 顯hiển 金kim 光quang 明minh 之chi 境cảnh 。 若nhược 觀quán 心tâm 無vô 心tâm 等đẳng 文văn 。 是thị 徧biến 歷lịch 諸chư 法pháp 。 彰chương 觀quán 心tâm 之chi 用dụng 。 以dĩ 釋thích 伏phục 疑nghi 。 俱câu 未vị 論luận 其kỳ 造tạo 修tu 三tam 觀quán 之chi 相tướng 。 至chí 正chánh 修tu 十thập 法pháp 觀quán 中trung 。 引dẫn 淨tịnh 名danh 三tam 文văn 。 再tái 觀quán 三tam 道đạo 。 乃nãi 是thị 約ước 身thân 假giả 實thật 麤thô 顯hiển 惑hoặc 業nghiệp 推thôi 之chi 。 助trợ 成thành 內nội 觀quán 。 故cố 且thả 明minh 空không 。 良lương 由do 此thử 觀quán 。 能năng 治trị 行hành 者giả 見kiến 愛ái 重trọng 障chướng 故cố 也dã 。 問vấn 觀quán 既ký 在tại 空không 。 何hà 得đắc 具cụ 以dĩ 金kim 光quang 明minh 三tam 義nghĩa 結kết 之chi 。 答đáp 圓viên 人nhân 用dụng 空không 破phá 障chướng 。 障chướng 破phá 之chi 處xứ 。 妙diệu 理lý 現hiện 前tiền 。 故cố 即tức 以dĩ 境cảnh 智trí 冥minh 合hợp 。 諸chư 數số 寂tịch 滅diệt 。 而nhi 示thị 金kim 光quang 明minh 三tam 法pháp 也dã 。 初sơ 約ước 王vương 數số 。 為vi 三tam 道đạo 。 顯hiển 金kim 光quang 明minh 。 乃nãi 至chí 三tam 識thức 已dĩ 下hạ 諸chư 文văn 。 皆giai 是thị 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 。 文văn 義nghĩa 顯hiển 然nhiên 。 何hà 得đắc 云vân 三tam 觀quán 不bất 成thành 耶da 。

觀quán 心tâm 文văn 。 初sơ 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 。 文văn 云vân 。 如như 上thượng 所sở 說thuyết 。 專chuyên 是thị 聖thánh 人nhân 聖thánh 實thật 。 非phi 己kỷ 智trí 分phân 。 如như 鸚anh 鵡vũ 學học 語ngữ 。 似tự 客khách 作tác 數số 錢tiền 。 不bất 能năng 開khai 發phát 。 自tự 身thân 寶bảo 藏tạng 。 今kim 欲dục 論luận 道đạo 。 前tiền 凡phàm 夫phu 地địa 之chi 珍trân 寶bảo 。 即tức 聞văn 而nhi 修tu 故cố 。 明minh 觀quán 心tâm 也dã 。 彼bỉ 難nạn/nan 此thử 文văn 。 其kỳ 詞từ 稍sảo 繁phồn 。 意ý 云vân 。 上thượng 已dĩ 約ước 六lục 即tức 。 明minh 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 其kỳ 理lý 通thông 凡phàm 。 不bất 專chuyên 是thị 聖thánh 法pháp 也dã 。 又hựu 已dĩ 明minh 三tam 德đức 道đạo 前tiền 本bổn 有hữu 。 豈khởi 可khả 至chí 此thử 方phương 論luận 凡phàm 地địa 珍trân 寶bảo 。

釋thích 曰viết 。 上thượng 明minh 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 橫hoạnh/hoành 周chu 豎thụ 亘tuyên 。 乃nãi 順thuận 經kinh 文văn 法pháp 性tánh 無vô 量lượng 。 甚thậm 深thâm 之chi 義nghĩa 。 而nhi 經kinh 文văn 自tự 云vân 。 如Như 來Lai 所sở 游du 過quá 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 所sở 行hành 清thanh 淨tịnh 。 豈khởi 是thị 凡phàm 夫phu 境cảnh 界giới 。 只chỉ 可khả 云vân 。 此thử 理lý 本bổn 徧biến 該cai 於ư 道đạo 前tiền 。 故cố 明minh 性tánh 中trung 三tam 德đức 。 又hựu 寄ký 六lục 即tức 位vị 。 論luận 其kỳ 法pháp 性tánh 甚thậm 深thâm 。 實thật 非phi 行hành 者giả 修tu 觀quán 之chi 位vị 。 故cố 知tri 此thử 理lý 雖tuy 徧biến 。 若nhược 論luận 親thân 證chứng 。 須tu 是thị 大đại 聖thánh 。 故cố 云vân 。 專chuyên 是thị 聖thánh 人nhân 聖thánh 寶bảo 。 非phi 凡phàm 夫phu 己kỷ 之chi 智trí 分phần/phân 。 今kim 明minh 觀quán 心tâm 。 乃nãi 的đích 示thị 無vô 量lượng 甚thậm 深thâm 之chi 理lý 。 在tại 凡phàm 夫phu 一nhất 念niệm 之chi 中trung 。 即tức 用dụng 觀quán 慧tuệ 觀quán 察sát 。 克khắc 取thủ 相tương 應ứng 。 故cố 云vân 今kim 欲dục 論luận 道đạo 前tiền 凡phàm 夫phu 地địa 之chi 珍trân 寶bảo 。 即tức 聞văn 而nhi 修tu 。 彼bỉ 乃nãi 固cố 隱ẩn 。 即tức 聞văn 而nhi 修tu 之chi 語ngữ 。 但đãn 舉cử 道đạo 前tiền 凡phàm 夫phu 之chi 言ngôn 。 用dụng 成thành 難nạn/nan 勢thế 。 深thâm 不bất 可khả 也dã 。 又hựu 凡phàm 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 之chi 文văn 。 皆giai 是thị 言ngôn 其kỳ 正chánh 意ý 。 如như 止Chỉ 觀Quán 正chánh 修tu 文văn 初sơ 云vân 。 前tiền 六lục 種chủng 依y 修tu 多đa 羅la 。 以dĩ 開khai 妙diệu 解giải 。 今kim 依y 妙diệu 解giải 。 以dĩ 立lập 妙diệu 行hạnh 。 須tu 知tri 五ngũ 略lược 五ngũ 章chương 。 雖tuy 談đàm 於ư 行hành 。 意ý 令linh 開khai 解giải 。 十thập 境cảnh 十thập 乘thừa 。 縱túng/tung 含hàm 其kỳ 解giải 。 意ý 在tại 成thành 行hành 。 何hà 不bất 徵trưng 彼bỉ 前tiền 文văn 談đàm 行hành 之chi 說thuyết 。 難nạn/nan 生sanh 起khởi 不bất 當đương 。 令linh 止Chỉ 觀Quán 正chánh 修tu 。 亦diệc 成thành 於ư 謬mậu 。

彼bỉ 又hựu 縱túng/tung 難nạn/nan 曰viết 。 若nhược 言ngôn 前tiền 觀quán 行hành 。 即tức 但đãn 是thị 略lược 示thị 觀quán 心tâm 之chi 要yếu 。 猶do 未vị 委ủy 歷lịch 法pháp 相tướng 而nhi 觀quán 。 恐khủng 人nhân 不bất 解giải 。 所sở 以dĩ 至chí 此thử 。 廣quảng 約ước 十thập 法pháp 而nhi 觀quán 者giả 。 斯tư 亦diệc 不bất 然nhiên 。 原nguyên 夫phu 聞văn 略lược 解giải 廣quảng 者giả 。 智trí 人nhân 也dã 者giả 。

釋thích 曰viết 。 觀quán 心tâm 本bổn 是thị 妙diệu 行hạnh 趣thú 果quả 之chi 門môn 。 而nhi 云vân 聞văn 略lược 解giải 廣quảng 者giả 。 何hà 關quan 於ư 觀quán 行hành 乎hồ 。 雖tuy 知tri 金kim 藏tạng 。 而nhi 不bất 耘vân 除trừ 草thảo 穢uế 。 何hà 益ích 貧bần 窮cùng 者giả 哉tai 。 若nhược 云vân 聞văn 略lược 解giải 廣quảng 。 而nhi 不bất 用dụng 研nghiên 心tâm 作tác 觀quán 者giả 。 則tắc 止Chỉ 觀Quán 六lục 章chương 之chi 後hậu 。 不bất 假giả 十thập 境cảnh 十thập 乘thừa 修tu 證chứng 也dã 。 又hựu 前tiền 談đàm 果quả 證chứng 。 法pháp 性tánh 甚thậm 深thâm 。 貫quán 於ư 六lục 即tức 。 尚thượng 不bất 標tiêu 觀quán 行hành 之chi 字tự 。 將tương 何hà 示thị 觀quán 心tâm 之chi 要yếu 。 蓋cái 全toàn 不bất 知tri 心tâm 法pháp 佛Phật 法Pháp 之chi 用dụng 差sai 。 又hựu 未vị 了liễu 約ước 教giáo 約ước 觀quán 之chi 門môn 別biệt 。 既ký 昧muội 此thử 大đại 體thể 。 何hà 以dĩ 評bình 文văn 相tương/tướng 有hữu 無vô 。 何hà 以dĩ 定định 觀quán 道đạo 存tồn 廢phế 。 以dĩ 此thử 而nhi 驗nghiệm 。 都đô 是thị 謬mậu 談đàm 矣hĩ 。

彼bỉ 又hựu 引dẫn 例lệ 云vân 。 只chỉ 如như 止Chỉ 觀Quán 。 二nhị 十thập 五ngũ 方phương 便tiện 。 約ước 觀quán 心tâm 訶ha 五ngũ 欲dục 中trung 。 但đãn 廣quảng 約ước 三tam 觀quán 四tứ 教giáo 訶ha 色sắc 已dĩ 。 皆giai 云vân 訶ha 色sắc 既ký 爾nhĩ 。 餘dư 四tứ 亦diệc 然nhiên 。 此thử 中trung 觀quán 心tâm 。 若nhược 盈doanh 十thập 紙chỉ 之chi 餘dư 。 彼bỉ 一nhất 部bộ 止Chỉ 觀Quán 之chi 文văn 。 觀quán 心tâm 為vi 用dụng 幾kỷ 十thập 紙chỉ 耶da 。

釋thích 曰viết 。 覩đổ 茲tư 一nhất 難nạn/nan 。 即tức 知tri 皆giai 是thị 謬mậu 言ngôn 。 以dĩ 全toàn 不bất 識thức 觀quán 心tâm 文văn 義nghĩa 故cố 也dã 。 何hà 者giả 。 止Chỉ 觀Quán 一nhất 部bộ 。 正chánh 是thị 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 。 約ước 行hành 觀quán 心tâm 。 但đãn 道Đạo 場Tràng 諸chư 儀nghi 。 及cập 方phương 便tiện 近cận 行hành 。 既ký 多đa 在tại 事sự 。 恐khủng 起khởi 滯trệ 心tâm 。 故cố 此thử 等đẳng 文văn 。 更cánh 立lập 託thác 事sự 之chi 觀quán 。 導đạo 其kỳ 情tình 著trước 。 若nhược 正chánh 修tu 已dĩ 下hạ 。 都đô 是thị 行hành 門môn 。 於ư 境cảnh 用dụng 觀quán 。 若nhược 知tri 此thử 意ý 。 終chung 不bất 輒triếp 云vân 。 一nhất 部bộ 止Chỉ 觀Quán 。 為vi 用dụng 幾kỷ 紙chỉ 觀quán 心tâm 也dã 。 豈khởi 非phi 意ý 謂vị 十thập 章chương 十thập 乘thừa 。 合hợp 例lệ 訶ha 色sắc 。 各các 立lập 觀quán 門môn 。 而nhi 今kim 無vô 者giả 。 但đãn 是thị 文văn 略lược 。 彼bỉ 文văn 既ký 略lược 。 乃nãi 破phá 此thử 文văn 。 不bất 合hợp 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 皆giai 立lập 觀quán 心tâm 。 立lập 難nạn/nan 若nhược 斯tư 。 定định 文văn 可khả 悉tất 矣hĩ 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 云vân 。 又hựu 於ư 帝đế 王vương 之chi 間gian 。 妄vọng 加gia 慧tuệ 字tự 。 今kim 經kinh 首thủ 題đề 。 是thị 佛Phật 自tự 唱xướng 。 諸chư 師sư 翻phiên 譯dịch 。 並tịnh 無vô 慧tuệ 字tự 。 若nhược 約ước 義nghĩa 權quyền 加gia 。 用dụng 對đối 三tam 法pháp 為vi 便tiện 者giả 。 解giải 淨tịnh 名danh 題đề 。 或hoặc 二nhị 或hoặc 三tam 四tứ 字tự 。 亦diệc 應ưng 加gia 字tự 。

釋thích 曰viết 。 此thử 文văn 云vân 今kim 明minh 帝đế 王vương 。 應ưng 具cụ 三tam 義nghĩa 。 何hà 曾tằng 加gia 字tự 。 是thị 知tri 經kinh 題đề 。 雖tuy 標tiêu 二nhị 字tự 。 實thật 含hàm 三tam 義nghĩa 。 蓋cái 帝đế 王vương 者giả 。 合hợp 具cụ 神thần 謀mưu 聖thánh 策sách 。 故cố 依y 三tam 義nghĩa 重trọng/trùng 詮thuyên 法pháp 性tánh 。 無vô 文văn 有hữu 義nghĩa 。 智trí 人nhân 用dụng 之chi 。 斯tư 之chi 謂vị 矣hĩ 。 若nhược 淨tịnh 名danh 經kinh 。 三tam 師sư 譯dịch 題đề 。 初sơ 師sư 五ngũ 字tự 。 太thái 繁phồn 。 今kim 家gia 不bất 用dụng 。 次thứ 師sư 二nhị 字tự 。 又hựu 略lược 。 大đại 師sư 但đãn 對đối 二nhị 身thân 而nhi 已dĩ 。 既ký 自tự 有hữu 後hậu 師sư 。 三tam 義nghĩa 中trung 當đương 故cố 。 依y 之chi 廣quảng 釋thích 。 何hà 須tu 加gia 添# 。 以dĩ 彼bỉ 類loại 此thử 。 殊thù 不bất 相tương 當đương 。

彼bỉ 見kiến 帝đế 王vương 加gia 慧tuệ 義nghĩa 。 對đối 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 乃nãi 難nạn/nan 云vân 。 非phi 唯duy 唐đường 梵Phạm 無vô 據cứ 。 而nhi 又hựu 能năng 所sở 不bất 分phân 。 意ý 以dĩ 金kim 光quang 明minh 三tam 字tự 。 為vi 所sở 詮thuyên 法pháp 性tánh 。 帝đế 王vương 經kinh 三tam 字tự 。 為vi 能năng 詮thuyên 教giáo 。 不bất 合hợp 將tương 帝đế 王vương 等đẳng 。 重trọng/trùng 對đối 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 則tắc 令linh 詮thuyên 旨chỉ 不bất 分phân 也dã 者giả 。

釋thích 曰viết 。 立lập 此thử 難nạn/nan 者giả 。 蓋cái 見kiến 諸chư 家gia 。 凡phàm 解giải 經kinh 題đề 。 即tức 將tương 經Kinh 字tự 。 為vi 能năng 詮thuyên 教giáo 。 餘dư 字tự 為vi 所sở 詮thuyên 義nghĩa 。 今kim 帝đế 王vương 字tự 。 既ký 連liên 經Kinh 字tự 。 便tiện 乃nãi 割cát 截tiệt 三tam 字tự 。 別biệt 屬thuộc 能năng 詮thuyên 。 若nhược 將tương 帝đế 等đẳng 。 重trọng/trùng 對đối 三tam 法pháp 。 即tức 是thị 後hậu 人nhân 謬mậu 撰soạn 。 而nhi 不bất 知tri 諸chư 家gia 作tác 此thử 分phần/phân 釋thích 。 未vị 為vi 通thông 見kiến 。 豈khởi 經Kinh 字tự 全toàn 非phi 所sở 詮thuyên 。 餘dư 字tự 全toàn 非phi 能năng 詮thuyên 。 故cố 當đương 宗tông 凡phàm 解giải 題đề 目mục 。 以dĩ 經Kinh 字tự 為vi 通thông 題đề 。 以dĩ 餘dư 字tự 為vi 別biệt 題đề 。 乃nãi 約ước 教giáo 行hành 理lý 。 俱câu 論luận 通thông 別biệt 。 明minh 經Kinh 字tự 則tắc 教giáo 通thông 行hành 通thông 理lý 通thông 。 明minh 餘dư 字tự 乃nãi 教giáo 別biệt 行hành 別biệt 理lý 別biệt 。 若nhược 教giáo 通thông 別biệt 。 俱câu 是thị 能năng 詮thuyên 。 行hành 理lý 通thông 別biệt 。 俱câu 是thị 所sở 詮thuyên 也dã 。 得đắc 此thử 意ý 後hậu 。 或hoặc 時thời 一nhất 往vãng 分phần/phân 字tự 。 對đối 教giáo 行hành 理lý 三tam 。 有hữu 何hà 不bất 可khả 。 但đãn 不bất 得đắc 定định 執chấp 幾kỷ 字tự 為vi 能năng 詮thuyên 。 見kiến 對đối 所sở 詮thuyên 。 便tiện 謂vị 乖quai 失thất 。 定định 執chấp 所sở 詮thuyên 亦diệc 爾nhĩ 。 故cố 文văn 句cú 。 以dĩ 三tam 種chủng 中trung 道đạo 為vi 經kinh 王vương 。 玄huyền 義nghĩa 。 以dĩ 諸chư 經Kinh 之chi 王vương 敘tự 體thể 。 豈khởi 非phi 以dĩ 所sở 詮thuyên 為vi 經kinh 王vương 。 又hựu 云vân 。 唯duy 王vương 為vi 教giáo 。 即tức 以dĩ 能năng 詮thuyên 為vi 經kinh 王vương 。 若nhược 能năng 如như 此thử 。 通thông 方phương 而nhi 解giải 。 豈khởi 覩đổ 帝đế 等đẳng 三tam 義nghĩa 重trọng/trùng 對đối 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 便tiện 謂vị 後hậu 人nhân 謬mậu 添# 耶da 。 況huống 載tái 以dĩ 帝đế 等đẳng 三tam 義nghĩa 。 對đối 上thượng 諸chư 法pháp 。 深thâm 有hữu 其kỳ 由do 。 何hà 者giả 。 上thượng 以dĩ 金kim 光quang 明minh 。 詮thuyên 乎hồ 所sở 遊du 法pháp 性tánh 。 已dĩ 彰chương 十thập 種chủng 三tam 一nhất 圓viên 融dung 。 體thể 用dụng 相tương/tướng 即tức 之chi 義nghĩa 。 今kim 欲dục 示thị 此thử 三tam 一nhất 圓viên 融dung 。 十thập 種chủng 之chi 法pháp 。 一nhất 一nhất 有hữu 貴quý 極cực 雄hùng 略lược 統thống 攝nhiếp 之chi 能năng 故cố 。 乃nãi 重trọng/trùng 用dụng 帝đế 等đẳng 三tam 義nghĩa 對đối 之chi 也dã 。 是thị 則tắc 能năng 所sở 相tương 應ứng 。 通thông 別biệt 互hỗ 顯hiển 。 安an 得đắc 詮thuyên 旨chỉ 胡hồ 越việt 。 上thượng 下hạ 參tham 商thương 耶da 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 曰viết 。 將tương 帝đế 惠huệ 王vương 以dĩ 攝nhiếp 經kinh 論luận 。 則tắc 反phản 同đồng 真Chân 諦Đế 彼bỉ 破phá 之chi 義nghĩa 也dã 者giả 。

釋thích 曰viết 。 真Chân 諦Đế 分phần/phân 割cát 三tam 德đức 。 以dĩ 一nhất 德đức 對đối 一nhất 經kinh 。 又hựu 攝nhiếp 機cơ 偏thiên 局cục 。 故cố 被bị 今kim 破phá 。 今kim 乃nãi 圓viên 將tương 三tam 法pháp 。 共cộng 攝nhiếp 一nhất 經kinh 。 故cố 以dĩ 三tam 解giải 脫thoát 。 攝nhiếp 淨tịnh 名danh 。 乃nãi 至chí 三tam 德đức 。 攝nhiếp 涅Niết 槃Bàn 。 蓋cái 今kim 家gia 所sở 明minh 。 一nhất 一nhất 三tam 法pháp 。 皆giai 非phi 縱túng/tung 非phi 橫hoạnh/hoành 。 而nhi 高cao 而nhi 廣quảng 。 攝nhiếp 無vô 不bất 徧biến 。 名danh 義nghĩa 俱câu 融dung 。 但đãn 舉cử 一nhất 種chủng 三tam 法pháp 。 則tắc 攝nhiếp 一nhất 切thiết 三tam 法pháp 盡tận 也dã 。 對đối 攝nhiếp 諸chư 經kinh 。

復phục 有hữu 何hà 失thất 。 如như 淨tịnh 名danh 以dĩ 解giải 脫thoát 為vi 目mục 。 大đại 品phẩm 用dụng 般Bát 若Nhã 立lập 稱xưng 。 皆giai 義nghĩa 至chí 於ư 三tam 。 則tắc 攝nhiếp 法pháp 罄khánh 盡tận 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 若nhược 如như 彼bỉ 所sở 解giải 。 應ưng 皆giai 題đề 為vi 十thập 種chủng 三tam 法pháp 經kinh 也dã 。 況huống 前tiền 文văn 以dĩ 有hữu 此thử 例lệ 。 真Chân 諦Đế 分phần/phân 其kỳ 三tam 德đức 。 別biệt 對đối 道đạo 前tiền 等đẳng 三tam 位vị 。 大đại 師sư 委ủy 破phá 之chi 。 後hậu 至chí 自tự 立lập 法pháp 性tánh 甚thậm 深thâm 之chi 義nghĩa 。 復phục 開khai 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 豎thụ 對đối 本bổn 有hữu 等đẳng 三tam 位vị 。 豈khởi 本bổn 有hữu 位vị 。 唯duy 具cụ 三tam 道đạo 三tam 識thức 。 而nhi 不bất 具cụ 諸chư 三tam 法pháp 耶da 。 蓋cái 三tam 法pháp 圓viên 融dung 。 各các 各các 具cụ 攝nhiếp 諸chư 法pháp 。 得đắc 作tác 是thị 對đối 。 請thỉnh 去khứ 情tình 而nhi 思tư 之chi 。 無vô 執chấp 見kiến 而nhi 局cục 之chi 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 云vân 。 初sơ 不bất 開khai 章chương 。 以dĩ 驗nghiệm 後hậu 人nhân 擅thiện 添# 者giả 。

釋thích 曰viết 。 開khai 章chương 多đa 且thả 隨tùy 便tiện 。 不bất 必tất 盡tận 備bị 。 斯tư 例lệ 亦diệc 多đa 。 如như 法Pháp 華hoa 境cảnh 妙diệu 。 只chỉ 標tiêu 六lục 境cảnh 。 至chí 生sanh 起khởi 解giải 釋thích 開khai 合hợp 。 而nhi 足túc 無vô 諦đế 成thành 七thất 。 若nhược 將tương 不bất 標tiêu 科khoa 。 驗nghiệm 是thị 後hậu 人nhân 擅thiện 添# 者giả 。 既ký 能năng 添# 數số 紙chỉ 之chi 文văn 。 豈khởi 不bất 能năng 添# 三tam 二nhị 句cú 科khoa 文văn 。 故cố 不bất 可khả 將tương 此thử 為vi 準chuẩn 。 又hựu 當đương 體thể 章chương 中trung 。 一nhất 重trùng 問vấn 答đáp 文văn 云vân 。 問vấn 舊cựu 人nhân 從tùng 喻dụ 。 云vân 何hà 矯kiểu 異dị 。 而nhi 依y 於ư 文văn 。 答đáp 非phi 今kim 就tựu 文văn 而nhi 害hại 於ư 譬thí 。 若nhược 苟cẩu 執chấp 譬thí 。 復phục 害hại 於ư 文văn 。 義nghĩa 有hữu 二nhị 途đồ 。 應ưng 須tu 兩lưỡng 存tồn 等đẳng 。

彼bỉ 難nạn/nan 云vân 。 此thử 文văn 文văn 義nghĩa 相tương 反phản 。 亦diệc 謂vị 後hậu 人nhân 妄vọng 添# 。 而nhi 斥xích 二nhị 失thất 。 一nhất 不bất 曉hiểu 當đương 體thể 章chương 意ý 。 二nhị 不bất 曉hiểu 附phụ 文văn 章chương 意ý 。 皆giai 云vân 因nhân 前tiền 譬thí 喻dụ 故cố 有hữu 兩lưỡng 章chương 。 何hà 得đắc 卻khước 云vân 舊cựu 人nhân 從tùng 喻dụ 立lập 名danh 。 云vân 何hà 矯kiểu 異dị 。 而nhi 依y 於ư 文văn 。 反phản 令linh 今kim 師sư 不bất 從tùng 譬thí 喻dụ 以dĩ 釋thích 者giả 。

今kim 詳tường 此thử 問vấn 答đáp 。 本bổn 不bất 相tương 違vi 。 且thả 問vấn 意ý 者giả 。 蓋cái 責trách 何hà 不bất 依y 古cổ 。 單đơn 用dụng 譬thí 喻dụ 釋thích 題đề 。 何hà 得đắc 更cánh 加gia 附phụ 文văn 等đẳng 釋thích 。 乃nãi 成thành 矯kiểu 異dị 。 答đáp 意ý 者giả 。 非phi 今kim 就tựu 文văn 而nhi 害hại 於ư 譬thí 。 則tắc 顯hiển 今kim 家gia 依y 文văn 依y 譬thí 兩lưỡng 義nghĩa 俱câu 全toàn 也dã 。 若nhược 苟cẩu 執chấp 譬thí 。 復phục 害hại 於ư 文văn 。 則tắc 卻khước 責trách 古cổ 人nhân 單đơn 用dụng 於ư 譬thí 。 顯hiển 義nghĩa 不bất 全toàn 也dã 。 乃nãi 結kết 云vân 。 義nghĩa 有hữu 二nhị 途đồ 。 應ưng 須tu 兩lưỡng 存tồn 。 循tuần 環hoàn 如như 此thử 。 復phục 何hà 相tương 反phản 。 問vấn 既ký 約ước 附phụ 文văn 設thiết 問vấn 。 何hà 故cố 安an 於ư 當đương 體thể 章chương 末mạt 。 又hựu 本bổn 問vấn 附phụ 文văn 答đáp 中trung 。 何hà 故cố 多đa 論luận 當đương 體thể 。 答đáp 附phụ 文văn 兼kiêm 事sự 用dụng 。 當đương 體thể 唯duy 法pháp 性tánh 。 雖tuy 有hữu 此thử 別biệt 。 而nhi 皆giai 依y 經kinh 。 故cố 問vấn 附phụ 文văn 即tức 含hàm 兩lưỡng 意ý 。 既ký 是thị 自tự 設thiết 。 遂toại 乃nãi 知tri 微vi 。 故cố 使sử 答đáp 中trung 。 先tiên 以dĩ 附phụ 文văn 對đối 喻dụ 論luận 。 次thứ 以dĩ 當đương 體thể 對đối 喻dụ 說thuyết 。 問vấn 答đáp 既ký 兼kiêm 二nhị 意ý 。 須tu 居cư 二nhị 章chương 之chi 後hậu 也dã 。

彼bỉ 又hựu 立lập 當đương 體thể 章chương 意ý 云vân 。 因nhân 前tiền 譬thí 喻dụ 故cố 。 今kim 直trực 示thị 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 即tức 理lý 性tánh 。 金kim 光quang 明minh 非phi 從tùng 譬thí 喻dụ 。 故cố 云vân 當đương 體thể 者giả 。

評bình 曰viết 。 如Như 來Lai 自tự 唱xướng 。 此thử 部bộ 題đề 名danh 。 詮thuyên 顯hiển 所sở 遊du 。 深thâm 廣quảng 法pháp 性tánh 。 但đãn 為vi 古cổ 師sư 不bất 知tri 此thử 性tánh 本bổn 具cụ 眾chúng 德đức 。 故cố 無vô 諸chư 名danh 。 世thế 俗tục 之chi 法pháp 。 既ký 彰chương 事sự 用dụng 。 故cố 有hữu 其kỳ 名danh 。 遂toại 計kế 真Chân 諦Đế 無vô 名danh 。 俗tục 諦đế 有hữu 名danh 。 故cố 釋thích 金kim 光quang 明minh 三tam 字tự 。 唯duy 是thị 世thế 間gian 物vật 象tượng 名danh 義nghĩa 。 只chỉ 可khả 以dĩ 此thử 名danh 義nghĩa 比tỉ 擬nghĩ 法pháp 性tánh 。 是thị 故cố 古cổ 師sư 。 但đãn 用dụng 譬thí 喻dụ 釋thích 題đề 。 更cánh 無vô 附phụ 文văn 。 當đương 體thể 義nghĩa 也dã 。 若nhược 天thiên 台thai 大đại 師sư 。 以dĩ 三tam 昧muội 力lực 。 探thám 量lượng 如Như 來Lai 所sở 遊du 法pháp 性tánh 。 萬vạn 德đức 天thiên 然nhiên 。 究cứu 竟cánh 成thành 就tựu 。 一nhất 切thiết 名danh 義nghĩa 。 世thế 俗tục 之chi 法pháp 。 既ký 皆giai 虗hư 妄vọng 。 本bổn 無vô 實thật 義nghĩa 。 故cố 乏phạp 其kỳ 名danh 。 今kim 有hữu 名danh 者giả 。 乃nãi 是thị 聖thánh 人nhân 。 智trí 證chứng 真chân 法pháp 。 則tắc 真chân 名danh 俗tục 。 是thị 故cố 大đại 師sư 。 特đặc 立lập 俗tục 諦đế 無vô 名danh 。 真Chân 諦Đế 有hữu 名danh 。 真chân 既ký 本bổn 有hữu 眾chúng 名danh 。 故cố 金kim 光quang 明minh 。 非phi 依y 世thế 寶bảo 立lập 稱xưng 。 乃nãi 當đương 真chân 法pháp 之chi 體thể 。 立lập 此thử 名danh 也dã 。 若nhược 今kim 譬thí 釋thích 。 蓋cái 見kiến 諸chư 師sư 。 用dụng 譬thí 限hạn 局cục 。 故cố 且thả 立lập 之chi 。 而nhi 能năng 廣quảng 譬thí 十thập 種chủng 三tam 法pháp 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 門môn 。 此thử 猶do 順thuận 古cổ 也dã 。 據cứ 今kim 正chánh 意ý 。 唯duy 在tại 附phụ 文văn 當đương 體thể 耳nhĩ 。 以dĩ 知tri 如Như 來Lai 所sở 遊du 無vô 量lượng 。 甚thậm 深thâm 法Pháp 性tánh 。 體thể 既ký 尊tôn 貴quý 故cố 。 究cứu 竟cánh 名danh 金kim 。 體thể 既ký 常thường 照chiếu 故cố 。 究cứu 竟cánh 名danh 光quang 。 體thể 既ký 應ưng 物vật 故cố 。 究cứu 竟cánh 名danh 明minh 。 是thị 則tắc 譬thí 喻dụ 當đương 體thể 。 皆giai 顯hiển 如Như 來Lai 所sở 證chứng 法pháp 性tánh 。 此thử 法pháp 究cứu 竟cánh 離ly 染nhiễm 清thanh 淨tịnh 。 過quá 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 分phần/phân 證chứng 清thanh 淨tịnh 。 何hà 故cố 卻khước 云vân 當đương 體thể 直trực 示thị 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 耶da 。 玄huyền 文văn 自tự 云vân 。 真Chân 諦Đế 有hữu 名danh 。 又hựu 云vân 。 如như 理lý 尊tôn 重trọng 名danh 寶bảo 。 法pháp 性tánh 可khả 貴quý 名danh 金kim 。 那na 得đắc 特đặc 違vi 現hiện 文văn 。 曲khúc 指chỉ 妄vọng 念niệm 。 觀quán 心tâm 本bổn 研nghiên 妄vọng 識thức 。 而nhi 云vân 已dĩ 談đàm 真chân 性tánh 。 不bất 用dụng 觀quán 心tâm 。 當đương 體thể 專chuyên 顯hiển 果quả 源nguyên 。 卻khước 云vân 直trực 指chỉ 妄vọng 念niệm 。 斯tư 由do 全toàn 迷mê 。 佛Phật 法Pháp 在tại 果quả 。 心tâm 法pháp 在tại 因nhân 。 教giáo 為vi 解giải 真chân 。 觀quán 本bổn 除trừ 妄vọng 。 致trí 茲tư 謬mậu 破phá 謬mậu 立lập 。 害hại 己kỷ 害hại 他tha 。 今kim 既ký 得đắc 知tri 。 無vô 勞lao 固cố 執chấp 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 。 此thử 問vấn 答đáp 中trung 。 鈍độn 人nhân 以dĩ 譬thí 擬nghĩ 法pháp 。 利lợi 人nhân 即tức 法pháp 作tác 譬thí 。 既ký 云vân 當đương 體thể 不bất 從tùng 譬thí 立lập 。 何hà 得đắc 卻khước 云vân 即tức 法pháp 作tác 譬thí 者giả 。

釋thích 曰viết 。 章chương 初sơ 立lập 當đương 體thể 理lý 云vân 。 俗tục 本bổn 無vô 名danh 。 隨tùy 真chân 立lập 名danh 。 又hựu 云vân 。 聖thánh 人nhân 仰ngưỡng 則tắc 真chân 法pháp 。 俯phủ 立lập 俗tục 號hiệu 。 故cố 知tri 。 世thế 聞văn 金kim 。 若nhược 名danh 若nhược 義nghĩa 。 本bổn 從tùng 法pháp 性tánh 金kim 建kiến 立lập 。 反phản 用dụng 世thế 金kim 比tỉ 況huống 法pháp 性tánh 。 鈍độn 人nhân 只chỉ 能năng 以dĩ 世thế 金kim 。 比tỉ 擬nghĩ 真chân 法pháp 。 故cố 云vân 。 以dĩ 譬thí 擬nghĩ 法pháp 。 利lợi 人nhân 懸huyền 解giải 。 乃nãi 知tri 能năng 譬thí 之chi 世thế 金kim 。 隨tùy 於ư 真chân 法pháp 建kiến 立lập 。 故cố 云vân 。 即tức 法pháp 作tác 譬thí 。 何hà 嘗thường 當đương 體thể 。 再tái 立lập 於ư 譬thí 。 已dĩ 上thượng 釋thích 奉phụng 先tiên 清thanh 師sư 難nạn/nan 畢tất 。

次thứ 解giải 靈linh 光quang 敏mẫn 師sư 難nạn/nan 者giả 。 然nhiên 此thử 二nhị 師sư 。 同đồng 稟bẩm 一nhất 見kiến 。 難nạn/nan 意ý 無vô 殊thù 。 而nhi 前tiền 難nạn/nan 猶do 略lược 。 此thử 文văn 稍sảo 廣quảng 。 其kỳ 間gian 文văn 義nghĩa 大đại 同đồng 。 及cập 無vô 大đại 損tổn 者giả 。 不bất 復phục 徵trưng 之chi 。 今kim 就tựu 文văn 義nghĩa 有hữu 異dị 。 及cập 傷thương 觀quán 道đạo 者giả 。 略lược 舉cử 而nhi 釋thích 之chi 。 彼bỉ 難nạn/nan 曰viết 。 初sơ 釋thích 名danh 章chương 。 開khai 為vi 五ngũ 番phiên 。 應ưng 各các 有hữu 約ước 觀quán 一nhất 釋thích 。 今kim 何hà 獨độc 就tựu 第đệ 三tam 譬thí 釋thích 中trung 。 明minh 觀quán 心tâm 義nghĩa 。 何hà 故cố 文văn 勢thế 不bất 連liên 。 越việt 過quá 附phụ 文văn 。 當đương 體thể 二nhị 番phiên 者giả 。

釋thích 曰viết 。 譬thí 喻dụ 附phụ 文văn 當đương 體thể 三tam 釋thích 。 皆giai 用dụng 金kim 光quang 明minh 三tam 字tự 。 雖tuy 從tùng 譬thí 從tùng 法pháp 不bất 同đồng 。 而nhi 所sở 顯hiển 法pháp 性tánh 不bất 別biệt 。 於ư 三tam 釋thích 中trung 。 譬thí 釋thích 法pháp 相tướng 最tối 廣quảng 。 今kim 欲dục 於ư 一nhất 念niệm 中trung 。 遍biến 觀quán 諸chư 法pháp 。 故cố 約ước 所sở 譬thí 十thập 種chủng 三tam 法pháp 修tu 觀quán 。 此thử 十thập 義nghĩa 若nhược 顯hiển 。 則tắc 一nhất 一nhất 皆giai 符phù 佛Phật 唱xướng 金kim 光quang 明minh 。 皆giai 即tức 當đương 體thể 金kim 光quang 明minh 也dã 。 何hà 須tu 一nhất 一nhất 明minh 觀quán 心tâm 。 況huống 前tiền 通thông 別biệt 。 翻phiên 譯dịch 二nhị 科khoa 。 亦diệc 是thị 定định 其kỳ 三tam 字tự 之chi 義nghĩa 。 若nhược 各các 立lập 觀quán 心tâm 。 有hữu 何hà 不bất 可khả 。 今kim 從tùng 義nghĩa 便tiện 。 故cố 依y 所sở 譬thí 十thập 義nghĩa 觀quán 之chi 。 其kỳ 例lệ 亦diệc 多đa 。 如như 此thử 經Kinh 疑nghi 念niệm 序tự 出xuất 疑nghi 人nhân 有hữu 四tứ 科khoa 。 而nhi 只chỉ 立lập 一nhất 重trọng/trùng 觀quán 心tâm 。 亦diệc 跨khóa 越việt 文văn 相tương/tướng 。 故cố 不bất 可khả 將tương 此thử 義nghĩa 定định 其kỳ 真chân 偽ngụy 也dã 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 。 三tam 道đạo 觀quán 中trung 。 云vân 觀quán 身thân 假giả 名danh 。 既ký 如như 此thử 觀quán 。 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 前tiền 已dĩ 撿kiểm 破phá 實thật 法pháp 。 今kim 何hà 復phục 云vân 五ngũ 陰ấm 。 何hà 繁phồn 重trọng/trùng 乎hồ 者giả 。

釋thích 曰viết 。 凡phàm 夫phu 所sở 計kế 。 假giả 名danh 之chi 人nhân 。 皆giai 依y 總tổng 相tương/tướng 身thân 起khởi 。 故cố 約ước 頭đầu 等đẳng 六lục 分phần 。 橫hoạnh/hoành 豎thụ 遍biến 推thôi 。 令linh 性tánh 相tướng 皆giai 寂tịch 。 此thử 乃nãi 正chánh 破phá 假giả 人nhân 。 未vị 推thôi 實thật 法pháp 。 豈khởi 可khả 見kiến 言ngôn 六lục 分phần 。 便tiện 是thị 實thật 法pháp 觀quán 耶da 。 空không 品phẩm 云vân 。 是thị 身thân 虗hư 偽ngụy 。 大đại 師sư 指chỉ 此thử 。 為vi 生sanh 空không 境cảnh 。 故cố 文văn 句cú 云vân 。 攬lãm 陰ấm 成thành 身thân 。 計kế 有hữu 我ngã 人nhân 眾chúng 生sanh 壽thọ 命mạng 。 故cố 約ước 身thân 假giả 。 為vi 生sanh 空không 境cảnh 。 故cố 此thử 文văn 結kết 云vân 。 觀quán 身thân 假giả 名danh 。 既ký 如như 此thử 。 復phục 須tu 推thôi 破phá 。 五ngũ 陰ấm 實thật 法pháp 。 畢tất 竟cánh 皆giai 空không 。 故cố 復phục 例lệ 云vân 。 觀quán 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 此thử 乃nãi 正chánh 合hợp 今kim 經kinh 觀quán 法pháp 。 何hà 所sở 怪quái 焉yên 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 云vân 。 凡phàm 作tác 空không 觀quán 。 皆giai 先tiên 破phá 實thật 法pháp 。 次thứ 破phá 假giả 名danh 。 何hà 獨độc 此thử 文văn 。 先tiên 破phá 假giả 名danh 。 後hậu 例lệ 實thật 法pháp 耶da 。

釋thích 曰viết 。 亦diệc 如như 文văn 句cú 解giải 空không 品phẩm 。 乃nãi 先tiên 推thôi 生sanh 空không 。 次thứ 觀quán 法pháp 空không 。 不bất 順thuận 本bổn 經kinh 。 更cánh 依y 何hà 法pháp 。 又hựu 觀quán 音âm 別biệt 行hành 玄huyền 義nghĩa 云vân 。 始thỉ 覺giác 人nhân 空không 。 終chung 覺giác 法pháp 空không 。 何hà 得đắc 言ngôn 凡phàm 作tác 空không 觀quán 。 皆giai 先tiên 實thật 。 次thứ 假giả 耶da 。 況huống 今kim 此thử 文văn 。 正chánh 是thị 託thác 於ư 麤thô 顯hiển 色sắc 心tâm 。 修tu 空không 破phá 障chướng 。 助trợ 成thành 內nội 觀quán 。 眾chúng 生sanh 我ngã 見kiến 尤vưu 重trọng/trùng 。 故cố 先tiên 觀quán 也dã 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 。 三tam 佛Phật 性tánh 觀quán 中trung 云vân 。 觀quán 五ngũ 陰ấm 稱xưng 五ngũ 陰ấm 實thật 相tướng 。 觀quán 假giả 名danh 稱xưng 假giả 名danh 實thật 相tướng 。 觀quán 心tâm 數số 實thật 相tướng 。 豈khởi 五ngũ 陰ấm 外ngoại 。 別biệt 有hữu 心tâm 數số 耶da 。 約ước 何hà 道Đạo 理lý 。 對đối 三tam 佛Phật 性tánh 等đẳng 者giả 。

釋thích 曰viết 。 其kỳ 實thật 五ngũ 陰ấm 。 已dĩ 攝nhiếp 諸chư 數số 。 今kim 以dĩ 假giả 實thật 。 用dụng 對đối 三tam 因nhân 。 故cố 於ư 無vô 記ký 陰ấm 外ngoại 。 別biệt 出xuất 善thiện 惡ác 之chi 數số 也dã 。 如như 云vân 五ngũ 陰ấm 之chi 舍xá 。 心tâm 王vương 居cư 之chi 。 荊kinh 谿khê 亦diệc 指chỉ 善thiện 惡ác 王vương 。 居cư 無vô 記ký 舍xá 。 若nhược 匪phỉ 記ký 文văn 。 釋thích 出xuất 彼bỉ 文văn 。 幾kỷ 亦diệc 成thành 謬mậu 。 約ước 此thử 對đối 三tam 佛Phật 性tánh 者giả 。 無vô 記ký 陰ấm 既ký 非phi 善thiện 惡ác 。 即tức 正chánh 因nhân 種chủng 諸chư 數số 。 有hữu 資tư 成thành 之chi 功công 。 是thị 緣duyên 因nhân 種chủng 假giả 名danh 。 能năng 生sanh 十thập 六lục 知tri 見kiến 。 即tức 了liễu 因nhân 種chủng 。 圓viên 理lý 具cụ 德đức 。 即tức 德đức 為vi 障chướng 。 即tức 障chướng 顯hiển 德đức 。 復phục 三tam 一nhất 體thể 融dung 。 故cố 於ư 報báo 障chướng 具cụ 顯hiển 三tam 性tánh 。 皆giai 稱xưng 實thật 相tướng 者giả 。 即tức 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 經kinh 意ý 。 彼bỉ 經kinh 假giả 實thật 諸chư 法pháp 。 皆giai 即tức 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 也dã 。 初sơ 於ư 一nhất 念niệm 。 具cụ 示thị 三tam 性tánh 。 今kim 重trọng/trùng 釋thích 中trung 。 復phục 以dĩ 假giả 實thật 。 兼kiêm 善thiện 惡ác 數số 。 共cộng 示thị 三tam 因nhân 。 各các 有hữu 所sở 以dĩ 也dã 。

又hựu 文văn 中trung 。 以dĩ 帝đế 等đẳng 三tam 字tự 。 攝nhiếp 地địa 持trì 等đẳng 諸chư 論luận 。 彼bỉ 乃nãi 難nạn/nan 云vân 。 且thả 經kinh 王vương 之chi 名danh 。 是thị 佛Phật 自tự 唱xướng 。 人nhân 師sư 解giải 釋thích 。 蓋cái 釋thích 出xuất 佛Phật 意ý 。 豈khởi 佛Phật 世thế 便tiện 有hữu 此thử 等đẳng 諸chư 論luận 耶da 。

釋thích 曰viết 。 今kim 明minh 攝nhiếp 教giáo 者giả 。 乃nãi 以dĩ 所sở 詮thuyên 。 攝nhiếp 能năng 詮thuyên 也dã 。 蓋cái 經kinh 論luận 所sở 詮thuyên 。 不bất 出xuất 十thập 種chủng 三tam 法pháp 。 而nhi 隱ẩn 顯hiển 旁bàng 正chánh 少thiểu 別biệt 。 今kim 從tùng 顯hiển □# 正chánh 。 故cố 以dĩ 三tam 解giải 脫thoát 。 攝nhiếp 淨tịnh 名danh 。 乃nãi 至chí 三tam 識thức 。 攝nhiếp 地địa 持trì 攝nhiếp 論luận 等đẳng 也dã 。 問vấn 若nhược 然nhiên 者giả 。 但đãn 攝nhiếp 法Pháp 門môn 。 自tự 攝nhiếp 諸chư 教giáo 。 何hà 乃nãi 別biệt 論luận 攝nhiếp 教giáo 耶da 。 答đáp 若nhược 唯duy 攝nhiếp 法Pháp 門môn 。 恐khủng 不bất 了liễu 者giả 。 謂vị 此thử 諸chư 法pháp 門môn 。 或hoặc 一nhất 經kinh 一nhất 論luận 所sở 說thuyết 。 謂vị 諸chư 經kinh 諸chư 論luận 。 別biệt 有hữu 所sở 詮thuyên 。 故cố 今kim 總tổng 示thị 諸chư 教giáo 。 更cánh 無vô 別biệt 法pháp 。 故cố 論luận 攝nhiếp 教giáo 也dã 。 若nhược 云vân 經kinh 王vương 。 是thị 佛Phật 自tự 唱xướng 。 只chỉ 應ưng 釋thích 出xuất 佛Phật 意ý 。 又hựu 云vân 。 佛Phật 世thế 未vị 有hữu 諸chư 論luận 。 不bất 可khả 云vân 攝nhiếp 者giả 。 今kim 問vấn 諸chư 論luận 。 還hoàn 合hợp 佛Phật 意ý 否phủ/bĩ 。 經kinh 王vương 外ngoại 別biệt 有hữu 論luận 所sở 詮thuyên 耶da 。 況huống 諸chư 論luận 皆giai 宗tông 大Đại 乘Thừa 經Kinh 造tạo 。 今kim 解giải 大Đại 乘Thừa 經Kinh 還hoàn 攝nhiếp 諸chư 論luận 。 有hữu 何hà 失thất 耶da 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 觀quán 心tâm 明minh 位vị 中trung 云vân 。 心tâm 但đãn 有hữu 名danh 。 為vi 名danh 字tự 即tức 是thị 。 何hà 言ngôn 與dữ 者giả 。

釋thích 曰viết 。 心tâm 雖tuy 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 功công 德đức 。 初sơ 心tâm 行hành 人nhân 。 未vị 見kiến 心tâm 體thể 。 未vị 得đắc 心tâm 用dụng 。 何hà 聞văn 心tâm 名danh 。 故cố 云vân 心tâm 但đãn 有hữu 名danh 。 為vi 名danh 字tự 即tức 也dã 。 深thâm 有hữu 其kỳ 致trí 。 何hà 遽cự 非phi 之chi 。

彼bỉ 又hựu 難nạn/nan 云vân 。 收thu 得đắc 舊cựu 本bổn 。 元nguyên 無vô 觀quán 心tâm 等đẳng 文văn 。 驗nghiệm 現hiện 行hành 本bổn 。 是thị 後hậu 人nhân 妄vọng 加gia 者giả 。

釋thích 曰viết 。 廣quảng 本bổn 略lược 本bổn 。 孰thục 偽ngụy 孰thục 真chân 。 廣quảng 本bổn 既ký 疑nghi 妄vọng 添# 。 略lược 本bổn 亦diệc 應ưng 謬mậu 削tước 。 難nan 將tương 文văn 定định 。 須tu 以dĩ 義nghĩa 求cầu 。 且thả 夫phu 此thử 教giáo 興hưng 來lai 。 年niên 月nguyệt 寢tẩm 遠viễn 。 中trung 間gian 傳truyền 者giả 。 見kiến 解giải 淺thiển 深thâm 。 或hoặc 昧muội 觀quán 行hành 功công 能năng 。 或hoặc 迷mê 法pháp 相tướng 融dung 妙diệu 。 既ký 多đa 壅ủng 塞tắc 。 遂toại 輒triếp 刪san 除trừ 。 致trí 有hữu 略lược 文văn 。 存tồn 於ư 一nhất 處xứ 。 必tất 在tại 究cứu 其kỳ 深thâm 致trí 。 無vô 得đắc 守thủ 其kỳ 舊cựu 文văn 。 又hựu 大đại 師sư 說thuyết 授thọ 隨tùy 機cơ 。 有hữu 廣quảng 有hữu 略lược 。 門môn 人nhân 記ký 錄lục 不bất 定định 。 或hoặc 缺khuyết 或hoặc 圓viên 。 今kim 之chi 講giảng 人nhân 。 獲hoạch 廣quảng 本bổn 者giả 。 未vị 可khả 忽hốt 其kỳ 略lược 文văn 。 守thủ 略lược 文văn 者giả 。 豈khởi 得đắc 非phi 其kỳ 廣quảng 本bổn 。 噫# 去khứ 彼bỉ 取thủ 此thử 。 知tri 道đạo 者giả 。 孰thục 不bất 云vân 非phi 擔đảm 麻ma 弃khí 金kim 。 執chấp 迷mê 者giả 自tự 猶do 論luận 是thị 。 儻thảng 袪# 情tình 著trước 。 吾ngô 何hà 言ngôn 哉tai 。 知tri 禮lễ 稽khể 首thủ 。 恭cung 白bạch 。

同đồng 宗tông 傳truyền 教giáo 諸chư 碩# 德đức 。 仰ngưỡng 惟duy 以dĩ 光quang 闡xiển 。

佛Phật 日nhật 為vi 心tâm 。 扶phù 樹thụ 教giáo 宗tông 為vi 志chí 。 特đặc 迴hồi 。

視thị 聽thính 。 同đồng 決quyết 是thị 非phi 。 儻thảng 小tiểu 道đạo 之chi 可khả 觀quán 。 覬kí 大đại 巫# 之chi 作tác 證chứng (# 知tri 禮lễ )# 。 近cận 以dĩ 同đồng 門môn 學học 友hữu 。 激kích 而nhi 勉miễn 之chi 。 俾tỉ 定định 觀quán 心tâm 等đẳng 義nghĩa 。 巽# 讓nhượng 之chi 詞từ 。 見kiến 諸chư 前tiền 序tự 。 輒triếp 以dĩ 管quản 見kiến 。 旁bàng 附phụ 本bổn 宗tông 教giáo 文văn 。 敷phu 折chiết 厥quyết 旨chỉ 。 寫tả 錄lục 如như 前tiền 。 無vô 非phi 用dụng 佛Phật 法Pháp 評bình 論luận 。 詎cự 敢cảm 以dĩ 人nhân 情tình 穿xuyên 鑿tạc 。 若nhược 也dã 可khả 裨bì 妙diệu 觀quán 。 則tắc 願nguyện 垂thùy 諸chư 後hậu 昆côn 。 若nhược 也dã 稍sảo 損tổn 大đại 綱cương 。 則tắc 願nguyện 置trí 諸chư 煨ổi 燼tẫn 。 幸hạnh 甚thậm 幸hạnh 甚thậm 。

沙Sa 門Môn 。 知tri 禮lễ 。 謹cẩn 白bạch 。

釋thích 難nạn/nan 扶phù 宗tông 記ký (# 終chung )#

端đoan 平bình 乙ất 未vị 台thai 州châu 白bạch 蓮liên 比Bỉ 丘Khâu 宗tông 峴# 將tương 鬻dục 教giáo 乘thừa 息tức 錢tiền 重trọng/trùng 新tân 開khai 板bản 用dụng 廣quảng 流lưu 通thông