四Tứ 教Giáo 儀Nghi 註Chú 彙Vị 補Bổ 輔Phụ 宏Hoành 記Ký
Quyển 0001
清Thanh 性Tánh 權Quyền 記Ký

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 一nhất 編biên 。 入nhập 藏tạng 流lưu 通thông 舊cựu 矣hĩ 。 特đặc 以dĩ 文văn 約ước 義nghĩa 豐phong 。 非phi 廣quảng 搜sưu 經kinh 論luận 以dĩ 闡xiển 發phát 之chi 。 新tân 學học 何hà 以dĩ 深thâm 入nhập 堂đường 奧áo 耶da 。 輔phụ 宏hoành 記ký 者giả 。 相tương/tướng 傳truyền 山sơn 家gia 後hậu 嗣tự 。 集tập 而nhi 記ký 之chi 。 所sở 以dĩ 輔phụ 弼bật 集tập 註chú 。 而nhi 宏hoành 揚dương 教giáo 觀quán 者giả 也dã 。 又hựu 曰viết 扶phù 宗tông 記ký 。 惜tích 沿duyên 今kim 不bất 登đăng 梨lê 棗táo 。 秘bí 之chi 講giảng 座tòa 。 珍trân 逾du 龍long 藏tạng 。 遂toại 致trí 傳truyền 寫tả 者giả 句cú 讀đọc 脫thoát 闕khuyết 。 字tự 畫họa 烏ô 焉yên 。 蓋cái 一nhất 展triển 卷quyển 。 而nhi 指chỉ 不bất 勝thắng 屈khuất 矣hĩ 。 予# 自tự 乾can/kiền/càn 隆long 丁đinh 丑sửu 搆câu 茲tư 記ký 。 癸quý 巳tị 乃nãi 得đắc 。 復phục 獲hoạch 抄sao 本bổn 儀nghi 註chú 註chú 。 暨kỵ 諸chư 先tiên 德đức 集tập 註chú 標tiêu 本bổn 。 於ư 是thị 抽trừu 閒gian/nhàn 四tứ 載tái 。 欣hân 然nhiên 廢phế 寢tẩm 忘vong 餐xan 。 彚# 成thành 十thập 卷quyển 。 更cánh 其kỳ 題đề 曰viết 註chú 輔phụ 宏hoành 記ký 。 方phương 思tư 精tinh 密mật 重trọng/trùng 編biên 。 公công 諸chư 同đồng 志chí 。 以dĩ 成thành 秉bỉnh 教giáo 必tất 要yếu 之chi 書thư 。 何hà 期kỳ 草thảo 始thỉ 就tựu 。 而nhi 雙song 目mục 損tổn 明minh 。 豈khởi 夙túc 生sanh 之chi 少thiểu 植thực 歟# 。 抑ức 因nhân 緣duyên 時thời 節tiết 之chi 尚thượng 有hữu 待đãi 歟# 。 留lưu 贈tặng 後hậu 賢hiền 。 詳tường 加gia 參tham 訂# 。 以dĩ 付phó 梓# 流lưu 通thông 。 庶thứ 幾kỷ 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 俾tỉ 見kiến 聞văn 者giả 。 共cộng 得đắc 遊du 於ư 三tam 德đức 之chi 秘bí 藏tạng 也dã 夫phu 。

大đại 清thanh 乾can/kiền/càn 隆long 四tứ 十thập 四tứ 年niên 歲tuế 在tại 己kỷ 亥hợi 七thất 月nguyệt 哉tai 生sanh 明minh 比Bỉ 丘Khâu 示thị 三tam 氏thị 性tánh 權quyền 謹cẩn 識thức

No.980-B# 輔phụ 宏hoành 記ký 補bổ 訂# 序tự

如Như 來Lai 一nhất 代đại 時thời 教giáo 。 始thỉ 自tự 道Đạo 場Tràng 。 迄hất 乎hồ 雙song 樹thụ 。 其kỳ 間gian 頓đốn 漸tiệm 權quyền 實thật 之chi 部bộ 。 偏thiên 圓viên 半bán 滿mãn 之chi 談đàm 。 於ư 法pháp 華hoa 而nhi 開khai 示thị 。 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 乃nãi 大đại 暢sướng 其kỳ 本bổn 懷hoài 。 夫phu 所sở 謂vị 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 者giả 。 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 空không 假giả 中trung 不bất 思tư 議nghị 絕tuyệt 待đãi 之chi 妙diệu 法Pháp 也dã 。 宗tông 此thử 者giả 。 謂vị 之chi 圓viên 宗tông 。 解giải 此thử 者giả 。 謂vị 之chi 圓viên 解giải 。 修tu 此thử 者giả 。 謂vị 之chi 圓viên 修tu 。 證chứng 此thử 者giả 。 謂vị 之chi 圓viên 證chứng 。 法pháp 華hoa 偈kệ 云vân 。 佛Phật 子tử 住trụ 此thử 地địa 。 則tắc 是thị 佛Phật 受thọ 用dụng 。 常thường 在tại 於ư 其kỳ 中trung 。 經kinh 行hành 及cập 坐tọa 臥ngọa 。 意ý 不bất 在tại 茲tư 乎hồ 。 迨đãi 迦Ca 葉Diếp 十thập 三tam 傳truyền 。 而nhi 有hữu 龍long 樹thụ 著trước 中trung 論luận 。 譯dịch 之chi 震chấn 旦đán 。 北bắc 齊tề 文văn 師sư 讀đọc 之chi 。 悟ngộ 因nhân 緣duyên 即tức 空không 假giả 中trung 一nhất 偈kệ 之chi 旨chỉ 。 以dĩ 授thọ 慧tuệ 思tư 。 思tư 師sư 以dĩ 授thọ 智trí 者giả 。 智trí 者giả 大đại 師sư 契khế 。 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 。 發phát 旋Toàn 陀Đà 羅La 尼Ni 。 創sáng/sang 立lập 兩lưỡng 種chủng 四tứ 教giáo 。 判phán 定định 一nhất 代đại 五ngũ 時thời 。 誠thành 所sở 謂vị 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 。 統thống 攝nhiếp 龍long 藏tạng 者giả 也dã 。 繼kế 之chi 者giả 。 章chương 安an 頂đảnh 。 縉# 雲vân 威uy 。 東đông 陽dương 威uy 。 左tả 溪khê 朗lãng 。 荊kinh 谿khê 然nhiên 。 而nhi 天thiên 台thai 若nhược 教giáo 若nhược 觀quán 之chi 書thư 。 於ư 是thị 乎hồ 大đại 備bị 。 荊kinh 谿khê 而nhi 下hạ 。 承thừa 之chi 者giả 。 興hưng 道đạo 邃thúy 。 至chí 行hành 修tu 。 正chánh 定định 外ngoại 。 妙diệu 說thuyết 琇# 。 高cao 論luận 竦tủng 。 常thường 照chiếu 寂tịch 。 惟duy 遠viễn 通thông 。 法pháp 智trí 禮lễ 。 而nhi 教giáo 復phục 稱xưng 中trung 興hưng 矣hĩ 。 法pháp 智trí 而nhi 下hạ 。 紹thiệu 之chi 者giả 。 南nam 屏bính 臻trăn 。 從tùng 諫gián 辨biện 。 車xa 谿khê 卿khanh 。 宜nghi 翁ông 觀quán 。 元nguyên 實thật 印ấn 。 佛Phật 光quang 照chiếu 。 子tử 庭đình 訓huấn 。 東đông 溟minh 日nhật 。 普phổ 智trí 礙ngại 。 天Thiên 竺Trúc 慧tuệ 。 東đông 禪thiền 翁ông 。 百bách 松tùng 覺giác 。 無vô 盡tận 燈đăng 。 靈linh 峰phong 旭# 。 旭# 師sư 。 靈linh 峰phong 一nhất 枝chi 之chi 始thỉ 祖tổ 也dã 。 作tác 鬮# 禱đảo 於ư 佛Phật 。 得đắc 台thai 宗tông 焉yên 。 傳truyền 之chi 者giả 。 蒼thương 暉huy 晟# 。 警cảnh 修tu 銘minh 。 履lý 源nguyên 洪hồng 。 素tố 蓮liên 珠châu 。 道đạo 來lai 成thành 。 成thành 師sư 於ư 靈linh 峰phong 為vi 第đệ 六lục 世thế 。 嗣tự 子tử 嗣tự 孫tôn 。 今kim 皆giai 分phần/phân 座tòa 諸chư 方phương 矣hĩ 。 方phương 成thành 師sư 之chi 講giảng 法Pháp 武võ 林lâm 也dã 。 曾tằng 授thọ 富phú 春xuân 單đơn 子tử 華hoa 藏tạng 。 以dĩ 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 之chi 要yếu 。 單đơn 子tử 淹yêm 通thông 賢hiền 首thủ 慈từ 恩ân 諸chư 家gia 。 嘗thường 究cứu 西tây 來lai 大đại 意ý 。 一nhất 夕tịch 聞văn 蟲trùng 聲thanh 。 乃nãi 深thâm 悟ngộ 。 有hữu 頌tụng 云vân 。 促xúc 織chức 促xúc 織chức 。 汝nhữ 太thái 饒nhiêu 舌thiệt 。 露lộ 冷lãnh 風phong 涼lương 。 聲thanh 聲thanh 啼đề 血huyết 。 故cố 其kỳ 談đàm 教giáo 也dã 。 語ngữ 語ngữ 從tùng 胸hung 襟khâm 流lưu 出xuất 。 不bất 偏thiên 不bất 泥nê 。 貫quán 達đạt 諸chư 宗tông 。 雄hùng 辨biện 若nhược 雲vân 。 所sở 向hướng 無vô 滯trệ 。 殆đãi 有hữu 獲hoạch 於ư 辨biện 才tài 三tam 昧muội 者giả 歟# 。 單đơn 子tử 有hữu 門môn 人nhân 曰viết 錢tiền 子tử 伊y 菴am 。 潛tiềm 心tâm 內nội 典điển 。 與dữ 余dư 方phương 外ngoại 交giao 。 囑chúc 較giảo 輔phụ 宏hoành 記ký 補bổ 訂# 一nhất 書thư 。 間gian 有hữu 一nhất 二nhị 損tổn 益ích 處xứ 。 錢tiền 子tử 均quân 採thải 入nhập 焉yên 。 噫# 。 禪thiền 林lâm 膠giao 理lý 。 即tức 而nhi 藐miệu 修tu 。 講giảng 師sư 競cạnh 多đa 。 聞văn 而nhi 撥bát 觀quán 。 如như 斯tư 流lưu 弊tệ 。 於ư 今kim 尤vưu 甚thậm 。 曷hạt 不bất 玩ngoạn 味vị 乎hồ 。 茲tư 集tập 。 而nhi 知tri 不bất 思tư 議nghị 絕tuyệt 待đãi 之chi 體thể 。 境cảnh 觀quán 一nhất 如như 。 解giải 行hành 兼kiêm 進tiến 。 以dĩ 速tốc 到đáo 一Nhất 切Thiết 智Trí 海hải 。 免miễn 為vi 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 不bất 亦diệc 慶khánh 快khoái 平bình 生sanh 也dã 哉tai 。 錢tiền 子tử 書thư 成thành 。 而nhi 單đơn 子tử 已dĩ 卒thốt 。 索sách 序tự 於ư 余dư 。 余dư 惟duy 是thị 集tập 之chi 由do 來lai 。 及cập 利lợi 導đạo 後hậu 賢hiền 之chi 意ý 。 錢tiền 子tử 述thuật 之chi 詳tường 矣hĩ 。 故cố 特đặc 序tự 台thai 宗tông 授thọ 受thọ 之chi 源nguyên 。 以dĩ 公công 來lai 哲triết 。 俾tỉ 知tri 聞văn 風phong 興hưng 起khởi 云vân 爾nhĩ 。

龍long 飛phi 嘉gia 慶khánh 二nhị 十thập 一nhất 年niên 歲tuế 在tại 丙bính 子tử 仲trọng 冬đông 長trường/trưởng 至chí 日nhật 比Bỉ 丘Khâu 儀nghi 潤nhuận 氏thị 源nguyên 洪hồng 書thư 於ư 武võ 林lâm 苕# 上thượng 真chân 寂tịch 精tinh 舍xá

No.980-C# 輔phụ 宏hoành 記ký 補bổ 訂# 自tự 敘tự

四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 輔phụ 宏hoành 記ký 者giả 。 逸dật 其kỳ 名danh 。 講giảng 師sư 傳truyền 為vi 帳trướng 中trung 秘bí 。 余dư 受thọ 之chi 華hoa 藏tạng 單đơn 先tiên 生sanh 。 繼kế 得đắc 示thị 三tam 氏thị 補bổ 註chú 於ư 元nguyên 如như 師sư 。 卒thốt 得đắc 紹thiệu 曇đàm 上thượng 人nhân 辨biện 訛ngoa 於ư 源nguyên 洪hồng 師sư 。 皆giai 釋thích 儀nghi 註chú 之chi 要yếu 書thư 也dã 。 余dư 慧tuệ 劣liệt 遇ngộ 艱gian 。 復phục 乏phạp 淨tịnh 財tài 。 繙# 閱duyệt 刪san 輯# 者giả 。 迨đãi 二nhị 十thập 餘dư 遍biến 。 晨thần 夕tịch 祈kỳ 三Tam 寶Bảo 加gia 被bị 。 五ngũ 載tái 而nhi 訂# 定định 。 製chế 聚tụ 珍trân 字tự 。 盤bàn 勉miễn 成thành 之chi 。 自tự 丙bính 子tử 五ngũ 月nguyệt 十thập 有hữu 二nhị 日nhật 首thủ 事sự 集tập 印ấn 。 越việt 十thập 一nhất 月nguyệt 朔sóc 後hậu 三tam 日nhật 。 日nhật 在tại 長trường/trưởng 至chí 而nhi 告cáo 成thành 。 其kỳ 間gian 較giảo 定định 舛suyễn 訛ngoa 。 贊tán 襄tương 乃nãi 事sự 者giả 。 則tắc 源nguyên 師sư 力lực 也dã 。 或hoặc 有hữu 問vấn 曰viết 。 子tử 稟bẩm 單đơn 傳truyền 於ư 曹tào 谿khê 。 何hà 復phục 雜tạp 研nghiên 夫phu 諸chư 教giáo 。 今kim 尤vưu 汲cấp 汲cấp 焉yên 流lưu 通thông 台thai 家gia 之chi 輔phụ 宏hoành 記ký 者giả 。 何hà 歟# 。 余dư 笑tiếu 曰viết 。 宗tông 門môn 運vận 水thủy 搬# 柴sài 。 麤thô 言ngôn 細tế 語ngữ 。 皆giai 西tây 來lai 意ý 。 於ư 經kinh 論luận 何hà 獨độc 不bất 然nhiên 。 然nhiên 理lý 則tắc 頓đốn 悟ngộ 。 乘thừa 悟ngộ 併tinh 銷tiêu 。 事sự 須tu 漸tiệm 除trừ 。 應ưng 次thứ 第đệ 盡tận 。 子tử 將tương 謂vị 一nhất 悟ngộ 即tức 佛Phật 。 無vô 事sự 熏huân 修tu 耶da 。 初sơ 祖tổ 不bất 立lập 文văn 字tự 。 而nhi 屬thuộc 二nhị 祖tổ 以dĩ 楞lăng 伽già 。 子tử 獨độc 未vị 之chi 聞văn 耶da 。 矧# 吾ngô 儕# 淺thiển 知tri 膚phu 見kiến 。 三tam 毒độc 勃bột 如như 。 其kỳ 敢cảm 毀hủy 木mộc 叉xoa 撥bát 修tu 多đa 羅la 。 作tác 師sư 子tử 蟲trùng 耶da 。 且thả 余dư 嘗thường 聞văn 誨hối 於ư 華hoa 藏tạng 先tiên 生sanh 矣hĩ 。 佛Phật 法Pháp 東đông 流lưu 。 迄hất 今kim 繁phồn 衍diễn 者giả 天thiên 台thai 。 而nhi 外ngoại 標tiêu 直trực 指chỉ 者giả 。 厥quyết 有hữu 達đạt 磨ma 。 闡xiển 法Pháp 界Giới 者giả 。 厥quyết 有hữu 賢hiền 首thủ 。 成thành 唯duy 識thức 者giả 。 厥quyết 有hữu 慈từ 恩ân 。 餘dư 如như 淨tịnh 宗tông 。 密mật 宗tông 。 律luật 宗tông 。 斯tư 諸chư 祖tổ 者giả 。 悉tất 大đại 悲bi 為vi 心tâm 。 各các 開khai 方phương 便tiện 門môn 。 以dĩ 作tác 如Như 來Lai 之chi 使sứ 者giả 也dã 。 然nhiên 簡giản 偏thiên 圓viên 。 辨biện 邪tà 正chánh 。 知tri 病bệnh 識thức 藥dược 。 應ứng 病bệnh 授thọ 藥dược 。 橫hoạnh/hoành 豎thụ 該cai 羅la 。 教giáo 觀quán 美mỹ 備bị 。 可khả 以dĩ 評bình 衡hành 諸chư 家gia 之chi 權quyền 實thật 。 希hy 一nhất 生sanh 之chi 登đăng 住trụ 者giả 。 則tắc 莫mạc 如như 天thiên 台thai 。 其kỳ 習tập 焉yên 而nhi 全toàn 不bất 奏tấu 功công 者giả 。 非phi 空không 言ngôn 無vô 補bổ 。 即tức 一nhất 暴bạo 十thập 寒hàn 。 或hoặc 方phương 便tiện 正chánh 修tu 境cảnh 乘thừa 之chi 闕khuyết 漏lậu 。 非phi 天thiên 台thai 咎cữu 也dã 。 然nhiên 就tựu 天thiên 台thai 一nhất 家gia 論luận 之chi 。 智trí 者giả 。 章chương 安an 。 荊kinh 谿khê 。 四tứ 明minh 。 諸chư 著trước 述thuật 。 文văn 富phú 而nhi 義nghĩa 玄huyền 。 幽u 邃thúy 汪uông 洋dương 。 目mục 眩huyễn 神thần 駭hãi 。 兼kiêm 之chi 一nhất 家gia 立lập 義nghĩa 。 旨chỉ 各các 有hữu 歸quy 。 如như 借tá 用dụng 地địa 論luận 教giáo 證chứng 四tứ 種chủng 。 妙diệu 玄huyền 借tá 成thành 二nhị 意ý 。 而nhi 輔phụ 行hành 借tá 成thành 三tam 意ý 。 別biệt 行hành 橫hoạnh/hoành 學học 無vô 作tác 四tứ 門môn 。 位vị 淺thiển 只chỉ 應ưng 但đãn 中trung 。 而nhi 釋thích 籤# 謂vị 附phụ 彼bỉ 教giáo 。 如như 斯tư 異dị 同đồng 。 難nan 以dĩ 枚mai 舉cử 。 自tự 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 。 後hậu 先tiên 疊điệp 出xuất 。 為vi 之chi 括quát 大đại 綱cương 。 通thông 旨chỉ 趣thú 。 而nhi 後hậu 學học 者giả 。 易dị 以dĩ 抽trừu 摘trích 其kỳ 端đoan 倪nghê 。 是thị 則tắc 台thai 宗tông 集tập 佛Phật 法Pháp 十thập 二nhị 部bộ 之chi 大đại 成thành 。 而nhi 儀nghi 註chú 又hựu 為vi 台thai 宗tông 三tam 大đại 部bộ 之chi 鎖tỏa 鑰thược 。 豈khởi 不bất 重trọng/trùng 哉tai 。 夫phu 儀nghi 註chú 重trọng/trùng 則tắc 闡xiển 發phát 儀nghi 註chú 以dĩ 宣tuyên 揚dương 教giáo 觀quán 者giả 亦diệc 重trọng/trùng 。 輔phụ 宏hoành 記ký 一nhất 編biên 是thị 也dã 。 儀nghi 註chú 搜sưu 引dẫn 大đại 。 小Tiểu 乘Thừa 經Kinh 論luận 。 奚hề 啻# 百bách 十thập 部bộ 。 雖tuy 有hữu 備bị 簡giản 。 節tiết 義nghĩa 。 諸chư 書thư 。 猶do 未vị 周chu 且thả 盡tận 。 斯tư 記ký 。 則tắc 詳tường 錄lục 其kỳ 引dẫn 詞từ 。 疏sớ/sơ 通thông 其kỳ 文văn 義nghĩa 。 末mạt 學học 鈍độn 根căn 。 苟cẩu 能năng 繇# 斯tư 記ký 以dĩ 會hội 台thai 宗tông 。 其kỳ 於ư 偏thiên 圓viên 邪tà 正chánh 。 諸chư 家gia 權quyền 實thật 之chi 故cố 。 瞭# 如như 指chỉ 掌chưởng 。 夫phu 然nhiên 後hậu 以dĩ 此thử 自tự 行hành 。 即tức 以dĩ 此thử 化hóa 他tha 。 將tương 此thử 深thâm 心tâm 奉phụng 塵trần 剎sát 。 是thị 則tắc 名danh 為vi 報báo 佛Phật 恩ân 。 此thử 昔tích 所sở 聞văn 於ư 華hoa 藏tạng 先tiên 生sanh 。 而nhi 殷ân 然nhiên 流lưu 通thông 之chi 微vi 意ý 也dã 。 若nhược 夫phu 靈linh 峰phong 之chi 言ngôn 曰viết 。 四tứ 教giáo 儀nghi 出xuất 。 而nhi 台thai 宗tông 晦hối 。 殆đãi 有hữu 激kích 焉yên 。 而nhi 為vi 之chi 辭từ 。 無vô 煩phiền 余dư 之chi 置trí 啄trác 也dã 。

大đại 清thanh 嘉gia 慶khánh 二nhị 十thập 一nhất 年niên 丙bính 子tử 十thập 一nhất 月nguyệt 長trường/trưởng 至chí 日nhật 武võ 林lâm 三Tam 寶Bảo 弟đệ 子tử 錢tiền 伊y 葊# 謹cẩn 敘tự

輔phụ 宏hoành 記ký 補bổ 訂# 凡phàm 例lệ

-# 舊cựu 題đề 標tiêu 天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 輔phụ 宏hoành 記ký 。 示thị 師sư 於ư 輔phụ 宏hoành 記ký 上thượng 。 更cánh 加gia 一nhất 註chú 字tự 。 今kim 仍nhưng 刪san 之chi 。 於ư 記ký 下hạ 。 加gia 補bổ 訂# 二nhị 字tự 。 定định 名danh 之chi 意ý 。 見kiến 卷quyển 首thủ 。

-# 記ký 本bổn 輯# 載tái 周chu 詳tường 。 示thị 師sư 復phục 增tăng 十thập 分phân 之chi 三tam 。 今kim 研nghiên 記ký 中trung 。 有hữu 於ư 義nghĩa 未vị 確xác 者giả 。 或hoặc 煩phiền 重trọng/trùng 非phi 要yếu 者giả 。 刪san 之chi 。 於ư 示thị 師sư 增tăng 註chú 亦diệc 然nhiên 。 每mỗi 節tiết 次thứ 第đệ 於ư 儀nghi 文văn 前tiền 列liệt 科khoa 題đề 。 則tắc 低đê 二nhị 格cách 。 若nhược 儀nghi 文văn 。 則tắc 另# 起khởi 一nhất 行hành 。 而nhi 高cao 列liệt 高cao 格cách 。 其kỳ 【# ■# 原nguyên 註chú 】# 上thượng 標tiêu 陰ấm 文văn 。 次thứ 集tập 註chú 。 則tắc 加gia 一nhất 【# □# 註chú 】# 字tự 。 而nhi 前tiền 空không 一nhất 字tự 。 其kỳ 【# □# 原nguyên 註chú 】# 上thượng 標tiêu 陽dương 文văn 。 間gian 有hữu 原nguyên 註chú 與dữ 集tập 註chú 文văn 連liên 義nghĩa 合hợp 者giả 。 即tức 不bất 分phân 標tiêu 之chi 。 次thứ 記ký 文văn 上thượng 。 加gia 一nhất 【# ■# 記ký 】# 字tự 。 記ký 有hữu 所sở 遺di 。 乃nãi 錄lục 示thị 師sư 之chi 所sở 補bổ 。 別biệt 加gia 【# ■# 補bổ 】# 字tự 。 補bổ 仍nhưng 未vị 暢sướng 。 再tái 參tham 諸chư 疏sớ/sơ 以dĩ 備bị 考khảo 。 上thượng 加gia 【# ■# 備bị 】# 字tự 。 庶thứ 文văn 不bất 相tương 濫lạm 矣hĩ 。

-# 示thị 師sư 抄sao 本bổn 外ngoại 余dư 復phục 得đắc 集tập 註chú 標tiêu 本bổn 。 未vị 識thức 何hà 師sư 所sở 錄lục 。 故cố 但đãn 加gia 有hữu 師sư 標tiêu 云vân 四tứ 字tự 。 餘dư 如như 靈linh 耀diệu 師sư 節tiết 義nghĩa 。 天thiên 溪khê 師sư 備bị 簡giản 補bổ 遺di 。 集tập 註chú 問vấn 答đáp 。 紹thiệu 曇đàm 師sư 集tập 註chú 辨biện 訛ngoa 。 義nghĩa 有hữu 當đương 採thải 均quân 為vi 增tăng 入nhập 。 而nhi 各các 載tái 其kỳ 題đề 名danh 。

-# 楞lăng 嚴nghiêm 寺tự 藏tạng 版# 。 首thủ 列liệt 懸huyền 科khoa 。 今kim 刪san 之chi 。 示thị 師sư 記ký 本bổn 。 另# 增tăng 貼# 科khoa 。 然nhiên 分phần/phân 科khoa 者giả 。 為vi 識thức 章chương 節tiết 大đại 綱cương 。 若nhược 過quá 細tế 科khoa 。 則tắc 失thất 於ư 煩phiền 碎toái 。 故cố 今kim 科khoa 從tùng 總tổng 。

-# 刻khắc 本bổn 集tập 註chú 。 所sở 見kiến 有hữu 三tam 種chủng 。 互hỗ 有hữu 舛suyễn 訛ngoa 。 至chí 輔phụ 宏hoành 記ký 抄sao 本bổn 。 相tương/tướng 沿duyên 舛suyễn 誤ngộ 亦diệc 多đa 。 今kim 雖tuy 校giáo 勘khám 。 仍nhưng 慮lự 未vị 周chu 。 後hậu 檢kiểm 校giáo 有hữu 得đắc 實thật 者giả 。 乞khất 為vi 改cải 正chánh 。 於ư 諸chư 解giải 謬mậu 處xứ 亦diệc 然nhiên 。 唯duy 記ký 中trung 引dẫn 經kinh 論luận 等đẳng 。 或hoặc 因nhân 文văn 句cú 冗# 長trường/trưởng 。 略lược 為vi 節tiết 錄lục 。 或hoặc 因nhân 旨chỉ 趣thú 深thâm 玄huyền 。 略lược 添# 助trợ 語ngữ 。 集tập 內nội 似tự 此thử 不bất 少thiểu 。 勿vật 以dĩ 不bất 見kiến 經kinh 論luận 原nguyên 文văn 為vi 斥xích 。 將tương 來lai 別biệt 部bộ 引dẫn 用dụng 。 亦diệc 弗phất 引dẫn 茲tư 刻khắc 為vi 證chứng 。

-# 今kim 刻khắc 。 用dụng 聚tụ 珍trân 盤bàn 集tập 字tự 印ấn 成thành 二nhị 百bách 部bộ 。 以dĩ 為vi 流lưu 通thông 前tiền 茅mao 。 見kiến 者giả 珍trân 之chi 。 如như 有hữu 刻khắc 版# 因nhân 緣duyên 。 則tắc 諸chư 圖đồ 仍nhưng 宜nghi 掛quải 線tuyến 。 而nhi 依y 原nguyên 圖đồ 付phó 梓# 。

No.980-D# 新tân 刻khắc 天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 彙vị 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 緣duyên 起khởi

原nguyên 夫phu 佛Phật 祖tổ 之chi 道đạo 。 乃nãi 定định 慧tuệ 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 定định 非phi 觀quán 無vô 以dĩ 深thâm 入nhập 。 慧tuệ 非phi 教giáo 無vô 以dĩ 深thâm 明minh 。 有hữu 教giáo 無vô 觀quán 則tắc 罔võng 。 有hữu 觀quán 無vô 教giáo 則tắc 殆đãi 。 教giáo 受thọ 傅phó/phụ 訓huấn 。 觀quán 由do 己kỷ 行hành 。 訓huấn 乃nãi 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 。 行hành 即tức 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 。 然nhiên 後hậu 堪kham 證chứng 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 矣hĩ 。 且thả 如như 我ngã 。

始thỉ 祖tổ 智trí 者giả 大đại 師sư 。 靈linh 山sơn 夙túc 聞văn 。 大đại 蘇tô 妙diệu 悟ngộ 。 降giáng/hàng 天thiên 魔ma 於ư 華hoa 頂đảnh 。 轉chuyển 法Pháp 輪luân 於ư 瓦ngõa 官quan 。 縱túng/tung 無vô 礙ngại 辨biện 。 稱xưng 性tánh 宣tuyên 敭# 。 依y 本bổn 迹tích 二nhị 門môn 。 開khai 待đãi 絕tuyệt 二nhị 妙diệu 。 詮thuyên 顯hiển 妙diệu 經kinh 。 而nhi 有hữu 玄huyền 義nghĩa 。 文văn 句cú 。 止Chỉ 觀Quán 。 世thế 稱xưng 台thai 宗tông 三tam 大đại 部bộ 焉yên 。 暢sướng 盡tận 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 罄khánh 無vô 餘dư 蘊uẩn 。 第đệ 以dĩ 文văn 博bác 義nghĩa 淵uyên 。 後hậu 世thế 學học 者giả 。 皆giai 望vọng 洋dương 而nhi 歎thán 。 於ư 是thị 賴lại 有hữu 高cao 麗lệ 國quốc 師sư 。 妙diệu 錄lục 文văn 精tinh 一nhất 軸trục 。 命mạng 名danh 四tứ 教giáo 儀nghi 。 輯# 三tam 大đại 部bộ 之chi 要yếu 綱cương 。 為vi 大đại 藏tạng 教giáo 之chi 引dẫn 鑰thược 。 儻thảng 能năng 酣# 醉túy 儀nghi 文văn 。 便tiện 可khả 洞đỗng 悉tất 度độ 生sanh 法pháp 藥dược 。 所sở 謂vị 嘗thường 一nhất 粟túc 而nhi 眾chúng 昧muội 具cụ 存tồn 。 覩đổ 一nhất 漚âu 而nhi 百bách 川xuyên 俱câu 在tại 也dã 。 然nhiên 而nhi 文văn 約ước 義nghĩa 豐phong 。 尚thượng 難nạn/nan 措thố 矚chú 。 叨# 有hữu 南nam 天Thiên 竺Trúc 之chi 集tập 註chú 十thập 軸trục 。 可khả 謂vị 詳tường 且thả 備bị 矣hĩ 。 嗚ô 呼hô 。

時thời 丁đinh 末mạt 運vận 。 黠hiệt 慧tuệ 淒# 漓# 。 不bất 有hữu 性tánh 權quyền 法Pháp 師sư 之chi 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 者giả 。 而nhi 集tập 註chú 雖tuy 詳tường 。 猶do 不bất 足túc 觀quán 也dã 。 以dĩ 是thị 知tri 輔phụ 宏hoành 記ký 者giả 。 誠thành 法Pháp 門môn 之chi 最tối 要yếu 書thư 也dã 。 大đại 有hữu 裨bì 於ư 教giáo 觀quán 者giả 。 惜tích 乎hồ 素tố 未vị 壽thọ 棗táo 。 學học 者giả 罕# 親thân 。 如như 光quang 緒tự 甲giáp 午ngọ 夏hạ 。 我ngã 。 太thái 祖tổ 敏mẫn 公công 老lão 人nhân 。 演diễn 集tập 註chú 於ư 龍long 華hoa 講giảng 堂đường 。 眾chúng 集tập 二nhị 千thiên 餘dư 指chỉ 。 有hữu 是thị 書thư 者giả 。 僅cận 惟duy 五ngũ 六lục 。 尚thượng 是thị 嘉gia 慶khánh 間gian 聚tụ 珍trân 之chi 本bổn 也dã 。 寶bảo 逾du 龍long 藏tạng 珍trân 而nhi 秘bí 之chi 。 餘dư 諸chư 同đồng 志chí 。 欲dục 覔# 而nhi 不bất 獲hoạch 。 欲dục 覩đổ 而nhi 無vô 書thư 。 (# 閑nhàn )# 雖tuy 朽hủ 鈍độn 。 受thọ 潤nhuận 有hữu 年niên 。 原nguyên 欲dục 念niệm 報báo 祖tổ 恩ân 。 亟# 令linh 繡tú 梓# 。 自tự 愧quý 賦phú 性tánh 愚ngu 蒙mông 。 欠khiếm 諳am 酬thù 應ưng 。 安an 心tâm 澹đạm 泊bạc 。 乏phạp 術thuật 點điểm 金kim 弗phất 獲hoạch 已dĩ 掩yểm 顏nhan 吐thổ 舌thiệt 。 敢cảm 報báo 檀đàn 那na 。 且thả 喜hỷ 法pháp 緣duyên 在tại 茲tư 。 一nhất 舉cử 克khắc 遂toại 。 奈nại 舊cựu 本bổn 蔓mạn 莚diên 。 句cú 讀đọc 未vị 煦hú 。 若nhược 不bất 少thiểu 為vi 疏sớ/sơ 調điều 。 初sơ 學học 披phi 讀đọc 維duy 艱gian 。 邇nhĩ 來lai 赴phó 講giảng 不bất 暇hạ 。 雖tuy 間gian 以dĩ 澄trừng 神thần 游du 涉thiệp 。 頻tần 續tục 頻tần 荒hoang 。 其kỳ 間gian 行hàng 列liệt 編biên 科khoa 。 分phần/phân 眉mi 分phần/phân 目mục 。 頗phả 遂toại 陋lậu 志chí 。 屈khuất 指chỉ 三tam 秋thu 。 若nhược 道đạo 完hoàn 性tánh 權quyền 法Pháp 師sư 未vị 了liễu 公công 案án 。 則tắc 吾ngô 豈khởi 敢cảm 。

時thời

大đại 清thanh 光quang 緒tự 二nhị 十thập 三tam 年niên 歲tuế 在tại 丁đinh 酉dậu 春xuân 王vương 月nguyệt 既ký 望vọng

天thiên 台thai 嫡đích 裔duệ 後hậu 學học 比Bỉ 丘Khâu 諦đế 閑nhàn 書thư 於ư 甌# 江giang 古cổ 頭đầu 陀đà 山sơn 妙diệu 智trí 禪thiền 寺tự 之chi 惺tinh 寂tịch 堂đường

新tân 刻khắc 輔phụ 宏hoành 記ký 凡phàm 例lệ

-# 是thị 書thư 乃nãi 大đại 藏tạng 綱cương 宗tông 。 台thai 家gia 心tâm 髓tủy 。 大đại 師sư 說thuyết 大đại 部bộ 於ư 隋tùy 。 觀quán 師sư 錄lục 心tâm 宗tông 於ư 吳ngô 。 崗# 師sư 述thuật 集tập 註chú 於ư 元nguyên 。 示thị 三tam 師sư 獲hoạch 輔phụ 記ký 於ư 乾can/kiền/càn 隆long 丁đinh 丑sửu 錢tiền 居cư 士sĩ 製chế 聚tụ 珍trân 於ư 嘉gia 慶khánh 丙bính 子tử 。 迨đãi 至chí 於ư 今kim 。 始thỉ 能năng 殃ương 梓# 告cáo 成thành 。 嗟ta 乎hồ 。 說thuyết 經Kinh 難nạn/nan 。 著trước 經kinh 尤vưu 難nạn/nan 。 而nhi 刊# 印ấn 流lưu 通thông 。 亦diệc 未vị 敢cảm 擅thiện 言ngôn 其kỳ 易dị 。 願nguyện 同đồng 志chí 者giả 。 毋vô 得đắc 以dĩ 為vi 輕khinh 忽hốt 可khả 爾nhĩ 。

-# 輔phụ 宏hoành 記ký 者giả 。 相tương/tướng 傳truyền 謂vị 台thai 宗tông 後hậu 嗣tự 。 集tập 而nhi 記ký 之chi 。 惜tích 乎hồ 逸dật 其kỳ 名danh 。 弗phất 克khắc 顯hiển 標tiêu 記ký 主chủ 耳nhĩ 。

-# 是thị 書thư 舊cựu 題đề 。 標tiêu 天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 輔phụ 宏hoành 記ký 。 示thị 師sư 於ư 記ký 上thượng 加gia 一nhất 註chú 字tự 。 伊y 菴am 居cư 士sĩ 刪san 之chi 。 復phục 於ư 記ký 下hạ 加gia 補bổ 訂# 二nhị 字tự 。 茲tư 者giả 攝nhiếp 別biệt 從tùng 總tổng 。 唯duy 目mục 之chi 謂vị 儀nghi 註chú 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 耳nhĩ 。

-# 記ký 本bổn 輯# 載tái 周chu 詳tường 。 示thị 師sư 復phục 增tăng 十thập 分phân 之chi 三tam 。 居cư 士sĩ 補bổ 訂# 時thời 。 重trọng/trùng 煩phiền 者giả 。 刪san 之chi 。 未vị 已dĩ 者giả 。 補bổ 之chi 。 今kim 所sở 刻khắc 者giả 。 凡phàm 遇ngộ 儀nghi 文văn 。 俱câu 列liệt 科khoa 判phán 。 註chú 文văn 。 記ký 文văn 。 皆giai 另# 起khởi 一nhất 行hành 。 儀nghi 註chú 二nhị 文văn 。 咸hàm 列liệt 頂đảnh 格cách 。 設thiết 二nhị 文văn 中trung 有hữu 原nguyên 註chú 者giả 。 仍nhưng 用dụng 小tiểu 字tự 附phụ 入nhập 二nhị 文văn 之chi 下hạ 。 若nhược 註chú 文văn 。 首thủ 加gia 陽dương 文văn 註chú 字tự 。 而nhi 記ký 文văn 。 則tắc 低đê 一nhất 格cách 。 以dĩ 是thị 釋thích 二nhị 文văn 之chi 辭từ 。 故cố 宜nghi 爾nhĩ 也dã 。 則tắc 首thủ 列liệt 陰ấm 文văn 記ký 字tự 。 然nhiên 示thị 師sư 所sở 補bổ 之chi 文văn 。 仍nhưng 標tiêu 陰ấm 文văn 補bổ 字tự 。 居cư 士sĩ 備bị 考khảo 之chi 文văn 。 亦diệc 標tiêu 陰ấm 文văn 備bị 字tự 。 如như 是thị 。 則tắc 來lai 學học 開khai 卷quyển 瞭# 然nhiên 。 如như 視thị 諸chư 掌chưởng 。

。 /(# 。 。 仍nhưng 用dụng 有hữu 師sư 標tiêu 云vân 四tứ 字tự 。 餘dư 如như 舊cựu 例lệ (# 云vân 云vân )# 。

-# 楞lăng 嚴nghiêm 寺tự 藏tạng 板bản 。 首thủ 列liệt 懸huyền 科khoa 。 居cư 士sĩ 刪san 之chi 。 示thị 師sư 貼# 科khoa 。 余dư 所sở 未vị 覩đổ 。 然nhiên 分phần/phân 科khoa 者giả 。 原nguyên 為vi 易dị 識thức 章chương 節tiết 大đại 綱cương 。 居cư 士sĩ 厭yếm 煩phiền 刪san 去khứ 細tế 科khoa 。 以dĩ 予# 之chi 鈍độn 目mục 矚chú 之chi 。 似tự 未vị 堪kham 略lược 。 今kim 依y 儀nghi 本bổn 舊cựu 判phán 。 少thiểu 加gia 詳tường 易dị 。 增tăng 補bổ 文văn 前tiền 。 願nguyện 同đồng 志chí 者giả 。 垂thùy 賜tứ 鑒giám 原nguyên 。

。 /(# 。 。 如như 有hữu 刻khắc 板bản 因nhân 緣duyên 。 則tắc 諸chư 圖đồ 仍nhưng 從tùng 掛quải 線tuyến 。 茲tư 宜nghi 從tùng 命mạng 。 故cố 將tương 直trực 說thuyết 轉chuyển 畫họa 成thành 圖đồ 。 俱câu 照chiếu 集tập 註chú 參tham 正chánh 。

-# 古cổ 疏sớ/sơ 隨tùy 文văn 科khoa 目mục 。 多đa 不bất 俱câu 提đề 。 如như 一nhất 科khoa 分phần/phân 三tam 。 但đãn 標tiêu 首thủ 科khoa 。 今kim 亦diệc 從tùng 之chi 。 奚hề 敢cảm 逞sính 能năng 別biệt 調điều 耶da 。

-# 古cổ 德đức 標tiêu 科khoa 楷# 式thức 。 巧xảo 用dụng 干can 支chi 。 以dĩ 別biệt 科khoa 目mục 層tằng 次thứ 。 今kim 亦diệc 承thừa 用dụng 。 以dĩ 是thị 書thư 章chương 節tiết 繁phồn 疊điệp 。 二nhị 十thập 字tự 未vị 足túc 為vi 標tiêu 。 復phục 用dụng 號hiệu 碼mã 之chi 數số 。 依y 次thứ 標tiêu 科khoa 。 實thật 欲dục 從tùng 流lưu 覔# 源nguyên 者giả 便tiện 。 非phi 露lộ 拙chuyết 也dã 。

-# 以dĩ 章chương 節tiết 科khoa 中trung 。 雖tuy 大đại 科khoa 分phần/phân 幾kỷ 。 或hoặc 子tử 科khoa 復phục 分phần/phân 。 每mỗi 科khoa 之chi 下hạ 。 但đãn 標tiêu 其kỳ 初sơ 。 未vị 曾tằng 俱câu 列liệt 。 今kim 於ư 記ký 前tiền 另# 設thiết 略lược 科khoa 提đề 綱cương 者giả 。 以dĩ 為vi 索sách 本bổn 討thảo 源nguyên 之chi 便tiện 耳nhĩ 。

-(# 不bất 肖tiếu )# 少thiểu 而nhi 乏phạp 讀đọc 。 智trí 不bất 逮đãi 人nhân 。 況huống 未vị 徧biến 親thân 高cao 哲triết 。 富phú 玩ngoạn 古cổ 疏sớ/sơ 。 今kim 刻khắc 是thị 書thư 。 唯duy 遵tuân 前tiền 印ấn 疏sớ/sơ 理lý 文văn 節tiết 次thứ 第đệ 。 未vị 敢cảm 擅thiện 自tự 移di 易dị 。 雖tuy 編biên 科khoa 參tham 梓# 。 少thiểu 有hữu 所sở 補bổ 。 一nhất 一nhất 俱câu 依y 備bị 簡giản 補bổ 遺di 。 掉trạo 直trực 文văn 面diện 而nhi 已dĩ 。

-# 註chú 既ký 十thập 軸trục 。 記ký 亦diệc 十thập 軸trục 。 今kim 疏sớ/sơ 理lý 記ký 文văn 。 仍nhưng 分phần/phân 十thập 軸trục 。 以dĩ 其kỳ 頁# 數số 過quá 多đa 。 訂# 本bổn 甚thậm 厚hậu 。 恐khủng 翻phiên 閱duyệt 者giả 未vị 便tiện 。 故cố 剖phẫu 之chi 為vi 某mỗ 卷quyển 上thượng 下hạ 。 庶thứ 幾kỷ 可khả 以dĩ 薄bạc 訂# 矣hĩ 。 蓋cái 為vi 珍trân 重trọng 佛Phật 法Pháp 。 非phi 敢cảm 擅thiện 易dị 也dã 。 賜tứ 覽lãm 高cao 賢hiền 。 幸hạnh 垂thùy 諒# 我ngã 。

No.980-E# 天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 彙vị 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 卷quyển 首thủ

時thời 教giáo 圖đồ

妙diệu 樂lạc 。 頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 。 是thị 此thử 宗tông 判phán 教giáo 之chi 大đại 綱cương 。 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 。 是thị 一nhất 家gia 釋thích 義nghĩa 之chi 綱cương 目mục 。 若nhược 消tiêu 諸chư 教giáo 。 但đãn 用dụng 藏tạng 等đẳng 其kỳ 文văn 稍sảo 通thông 。 若nhược 釋thích 法pháp 華hoa 。 無vô 頓đốn 等đẳng 八bát 舉cử 止chỉ 失thất 措thố 。

釋thích 籤# 。 依y 如Như 來Lai 藏tạng 。 同đồng 體thể 權quyền 實thật 。 大đại 悲bi 願nguyện 力lực 。 隨tùy 順thuận 物vật 機cơ 。 不bất 獲hoạch 已dĩ 而nhi 用dụng 。 既ký 機cơ 宜nghi 不bất 同đồng 。 致trí 法pháp 有hữu 差sai 降giáng/hàng 。 從tùng 一nhất 實thật 理lý 。 施thí 出xuất 權quyền 理lý 。 權quyền 實thật 二nhị 理lý 。 能năng 詮thuyên 教giáo 殊thù 。 故cố 有hữu 四tứ 種chủng 差sai 別biệt 教giáo 起khởi 。

【# ■# 備bị 】# 註chú 釋thích 經kinh 論luận 。 只chỉ 須tu 長trường/trưởng 行hành 直trực 解giải 。 故cố 玄huyền 籤# 文văn 句cú 止Chỉ 觀Quán 等đẳng 書thư 。 均quân 少thiểu 圖đồ 式thức 。 惟duy 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 。 作tác 圖đồ 甚thậm 多đa 。 今kim 本bổn 仍nhưng 依y 儀nghi 註chú 圖đồ 式thức 寫tả 入nhập 。 以dĩ 俾tỉ 學học 者giả 易dị 焉yên 。

△# 初sơ 釋thích 圖đồ 中trung 時thời 教giáo 之chi 意ý 。

【# ■# 補bổ 】# 部bộ 首thủ 舊cựu 列liệt 有hữu 時thời 教giáo 圖đồ 。 首thủ 標tiêu 如Như 來Lai 藏tạng 心tâm 。 不bất 特đặc 明minh 一nhất 家gia 教giáo 部bộ 宗tông 源nguyên 。 即tức 如Như 來Lai 一nhất 代đại 教giáo 觀quán 。 知tri 惟duy 心tâm 具cụ 。 開khai 卷quyển 瞭# 然nhiên 。 故cố 今kim 先tiên 明minh 圖đồ 。 以dĩ 明minh 如Như 來Lai 之chi 教giáo 。 依y 理lý 而nhi 起khởi 也dã 。 理lý 者giả 何hà 。 即tức 眾chúng 生sanh 心tâm 。 夫phu 眾chúng 生sanh 現hiện 前tiền 介giới 爾nhĩ 之chi 心tâm 。 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 。 即tức 空không 。 假giả 。 中trung 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 當đương 體thể 絕tuyệt 待đãi 。 無vô 可khả 詮thuyên 顯hiển 。 姑cô 作tác 一nhất 圓viên 相tương/tướng 表biểu 顯hiển 之chi 。 然nhiên 此thử 心tâm 體thể 。 何hà 名danh 如Như 來Lai 藏tạng 。 如Như 來Lai 。 果quả 人nhân 之chi 號hiệu 。 藏tạng 者giả 。 含hàm 藏tạng 之chi 義nghĩa 。 眾chúng 生sanh 之chi 心tâm 。 含hàm 藏tạng 佛Phật 果Quả 。 智trí 慧tuệ 德đức 相tương/tướng 。 故cố 作tác 圓viên 相tương/tướng 。 以dĩ 表biểu 因nhân 心tâm 果quả 覺giác 。 無vô 欠khiếm 無vô 餘dư 也dã 。 依y 此thử 起khởi 教giáo 者giả 何hà 。 如Như 來Lai 覩đổ 明minh 星tinh 悟ngộ 道đạo 時thời 。 歎thán 曰viết 。 奇kỳ 哉tai 。 眾chúng 生sanh 具cụ 有hữu 如Như 來Lai 智trí 慧tuệ 德đức 相tương/tướng 。 但đãn 以dĩ 妄vọng 想tưởng 執chấp 著trước 。 不bất 自tự 證chứng 得đắc 。 是thị 以dĩ 興hưng 慈từ 運vận 悲bi 。 依y 如Như 來Lai 藏tạng 。 詮thuyên 中trung 實thật 理lý 。 而nhi 起khởi 圓viên 別biệt 二nhị 教giáo 。 以dĩ 度độ 迷mê 中trung 利lợi 鈍độn 之chi 機cơ 。 又hựu 依y 如Như 來Lai 藏tạng 。 偏thiên 真chân 權quyền 理lý 。 而nhi 起khởi 藏tạng 通thông 二nhị 教giáo 。 以dĩ 度độ 迷mê 真chân 利lợi 鈍độn 之chi 機cơ 。 此thử 化hóa 法pháp 四tứ 教giáo 。 從tùng 理lý 起khởi 也dã 然nhiên 如Như 來Lai 惟duy 以dĩ 一nhất 。 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 咸hàm 令linh 眾chúng 生sanh 。 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 意ý 在tại 法pháp 華hoa 之chi 純thuần 圓viên 。 秖kỳ 緣duyên 機cơ 器khí 未vị 堪kham 。 最tối 初sơ 兼kiêm 一nhất 別biệt 教giáo 。 是thị 為vi 第đệ 一nhất 。 時thời 華hoa 嚴nghiêm 之chi 頓đốn 。 大đại 機cơ 雖tuy 悟ngộ 。 小tiểu 機cơ 未vị 聞văn 。 於ư 是thị 脫thoát 珍trân 著trước 弊tệ 。 但đãn 說thuyết 三tam 藏tạng 。 令linh 二Nhị 乘Thừa 革cách 凡phàm 成thành 聖thánh 。 是thị 為vi 第đệ 二nhị 時thời 漸tiệm 初sơ 。 次thứ 至chí 方Phương 等Đẳng 。 彈đàn 偏thiên 斥xích 小tiểu 。 歎thán 大đại 褒bao 圓viên 。 對đối 半bán 明minh 滿mãn 。 四tứ 教giáo 俱câu 說thuyết 。 令linh 二Nhị 乘Thừa 密mật 得đắc 通thông 益ích 。 是thị 為vi 第đệ 三tam 時thời 漸tiệm 中trung 。 次thứ 至chí 般Bát 若Nhã 。 融dung 通thông 淘đào 汰# 。 轉chuyển 教giáo 付phó 財tài 。 帶đái 通thông 別biệt 二nhị 。 正chánh 說thuyết 圓viên 教giáo 。 令linh 二Nhị 乘Thừa 密mật 得đắc 別biệt 益ích 。 為vi 第đệ 四tứ 時thời 漸tiệm 末mạt 。 於ư 此thử 四tứ 時thời 中trung 。 如Như 來Lai 一nhất 音âm 演diễn 說thuyết 。 眾chúng 生sanh 隨tùy 類loại 各các 解giải 。 互hỗ 相tương 知tri 者giả 。 名danh 不bất 定định 。 不bất 相tương 知tri 者giả 。 名danh 秘bí 密mật 。 此thử 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 。 從tùng 理lý 起khởi 也dã 。 至chí 法pháp 華hoa 。 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 咸hàm 令linh 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 乃nãi 暢sướng 本bổn 懷hoài 。 次thứ 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 為vi 未vị 熟thục 人nhân 。 名danh 捃# 拾thập 教giáo 。 亦diệc 為vi 末mạt 代đại 鈍độn 根căn 。 名danh 扶phù 律luật 談đàm 常thường 教giáo 。 追truy 說thuyết 四tứ 教giáo 同đồng 四tứ 味vị 施thí 權quyền 。 追truy 泯mẫn 四tứ 教giáo 。 同đồng 法pháp 華hoa 顯hiển 實thật 。 與dữ 法pháp 華hoa 既ký 同đồng 時thời 味vị 。 總tổng 為vi 非phi 頓đốn 。 非phi 漸tiệm 。 非phi 秘bí 密mật 。 非phi 不bất 定định 之chi 化hóa 儀nghi 。 從tùng 理lý 起khởi 也dã 。 至chí 於ư 藏tạng 教giáo 。 成thành 生sanh 滅diệt 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 。 通thông 教giáo 。 成thành 無vô 生sanh 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 。 別biệt 教giáo 。 成thành 無vô 量lượng 隔cách 列liệt 三tam 諦đế 。 圓viên 教giáo 。 成thành 無vô 作tác 圓viên 融dung 三tam 諦đế 。 雖tuy 四tứ 種chủng 不bất 同đồng 。 皆giai 如Như 來Lai 化hóa 法pháp 所sở 攝nhiếp 。 莫mạc 不bất 從tùng 理lý 起khởi 也dã 。 以dĩ 是thị 知tri 如Như 來Lai 藏tạng 心tâm 。 體thể 也dã 。 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 用dụng 也dã 。 蓋cái 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 。 正chánh 顯hiển 心tâm 具cụ 之chi 微vi 旨chỉ 也dã 。 問vấn 。 如Như 來Lai 藏tạng 。 乃nãi 無vô 明minh 陰ấm 妄vọng 心tâm 。 世Thế 尊Tôn 覺giác 滿mãn 。 藏tạng 理lý 已dĩ 顯hiển 。 所sở 起khởi 時thời 教giáo 。 應ưng 云vân 從tùng 真Chân 如Như 理lý 上thượng 而nhi 起khởi 。 何hà 以dĩ 標tiêu 如Như 來Lai 藏tạng 耶da 。 又hựu 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 。 三tam 無vô 差sai 別biệt 。 何hà 以dĩ 獨độc 標tiêu 心tâm 耶da 。 答đáp 。 一nhất 家gia 明minh 理lý 。 就tựu 迷mê 就tựu 事sự 而nhi 論luận 。 不bất 同đồng 他tha 家gia 。 及cập 與dữ 山sơn 外ngoại 。 【# ■# 備bị 】# 他tha 家gia 。 指chỉ 台thai 宗tông 外ngoại 各các 宗tông 法Pháp 師sư 。 山sơn 外ngoại 。 指chỉ 台thai 宗tông 內nội 背bối/bội 宗tông 各các 師sư 。 如như 四tứ 明minh 之chi 徒đồ 。 淨tịnh 覺giác 師sư 等đẳng 是thị 也dã 。 以dĩ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 離ly 妄vọng 立lập 真chân 山sơn 家gia 。 即tức 妄vọng 全toàn 真chân 。 開khai 初sơ 心tâm 圓viên 觀quán 也dã 。 山sơn 外ngoại 隔cách 歷lịch 。 近cận 乎hồ 別biệt 教giáo 。 佛Phật 祖tổ 統thống 記ký 內nội 詳tường 辨biện 。 【# ■# 補bổ 】# 理lý 指chỉ 。 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 若nhược 指chỉ 此thử 理lý 。 祇kỳ 齊tề 今kim 家gia 別biệt 教giáo 。 非phi 究cứu 竟cánh 說thuyết 。 山sơn 門môn 立lập 義nghĩa 。 所sở 以dĩ 超siêu 諸chư 家gia 者giả 。 正chánh 由do 此thử 也dã 。 又hựu 一nhất 家gia 綱cương 格cách 。 不bất 出xuất 解giải 行hành 。 解giải 。 則tắc 諸chư 佛Phật 。 眾chúng 生sanh 。 色sắc 心tâm 。 依y 正chánh 。 趨xu 舉cử 一nhất 法pháp 。 無vô 非phi 此thử 理lý 。 行hành 。 則tắc 的đích 指chỉ 內nội 心tâm 。 玄huyền 文văn 云vân 。 佛Phật 法Pháp 太thái 高cao 。 生sanh 法pháp 太thái 廣quảng 。 於ư 初sơ 心tâm 為vi 難nạn/nan 。 觀quán 心tâm 則tắc 易dị 。 今kim 云vân 如Như 來Lai 藏tạng 心tâm 。 意ý 欲dục 學học 人nhân 舉cử 綱cương 挈# 要yếu 。 依y 教giáo 以dĩ 起khởi 觀quán 也dã 。 苟cẩu 能năng 洞đỗng 了liễu 此thử 圖đồ 。 則tắc 一nhất 家gia 教giáo 部bộ 。 性tánh 修tu 解giải 行hành 。 思tư 過quá 半bán 矣hĩ 。 胡hồ 可khả 去khứ 哉tai 。 【# ■# 備bị 】# 立lập 圖đồ 本bổn 意ý 。 似tự 將tương 一nhất 代đại 時thời 教giáo 。 括quát 入nhập 一nhất 圖đồ 。 使sử 人nhân 了liễu 然nhiên 易dị 明minh 。 今kim 加gia 以dĩ 性tánh 具cụ 各các 解giải 。 與dữ 來lai 哲triết 有hữu 裨bì 。 存tồn 之chi 。 華hoa 藏tạng 老lão 人nhân 曰viết 。 藏tạng 教giáo 。 滅diệt 俗tục 顯hiển 真chân 。 故cố 真Chân 諦Đế 無vô 俗tục 。 俗tục 諦đế 無vô 真chân 。 為vi 不bất 平bình 等đẳng 之chi 真chân 俗tục 。 通thông 教giáo 。 具cụ 體thể 色sắc 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 。 不bất 知tri 中trung 諦đế 。 別biệt 教giáo 中trung 諦đế 。 與dữ 真chân 俗tục 隔cách 歷lịch 不bất 融dung 。 惟duy 圓viên 教giáo 。 一nhất 中trung 一nhất 切thiết 中trung 。 一nhất 假giả 一nhất 切thiết 假giả 。 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 。 即tức 三tam 即tức 一nhất 。 遮già 照chiếu 同đồng 時thời 。 此thử 為vi 佛Phật 知tri 見kiến 矣hĩ 。 圖đồ 中trung 收thu 歸quy 三tam 諦đế 者giả 。 以dĩ 前tiền 皆giai 判phán 教giáo 相tương/tướng 。 非phi 證chứng 莫mạc 了liễu 。 必tất 須tu 修tu 三tam 觀quán 。 證chứng 三tam 諦đế 。 始thỉ 免miễn 數số 寶bảo 之chi 譏cơ 。 意ý 深thâm 哉tai 。

△# 二nhị 釋thích 圖đồ 下hạ 原nguyên 引dẫn 之chi 文văn 。

【# ■# 備bị 】# 初sơ 引dẫn 妙diệu 樂lạc 。 示thị 判phán 釋thích 綱cương 目mục 者giả 。 前tiền 四tứ 時thời 中trung 。 頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 。 可khả 知tri 。 法pháp 華hoa 非phi 頓đốn 者giả 。 明minh 非phi 隔cách 漸tiệm 之chi 頓đốn 。 正chánh 是thị 會hội 漸tiệm 歸quy 頓đốn 也dã 。 故cố 以dĩ 頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 。 為vi 此thử 宗tông 判phán 教giáo 之chi 綱cương 。 既ký 定định 綱cương 已dĩ 。 後hậu 以dĩ 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 。 詳tường 釋thích 五ngũ 時thời 。 用dụng 頓đốn 等đẳng 化hóa 儀nghi 之chi 義nghĩa 。 故cố 為vi 綱cương 目mục 。 若nhược 消tiêu 下hạ 。 謂vị 前tiền 四tứ 時thời 。 未vị 經kinh 開khai 顯hiển 。 但đãn 用dụng 藏tạng 等đẳng 。 各các 論luận 當đương 部bộ 。 不bất 舉cử 從tùng 頓đốn 施thí 漸tiệm 。 會hội 漸tiệm 歸quy 頓đốn 。 及cập 秘bí 密mật 不bất 定định 等đẳng 大đại 綱cương 。 猶do 可khả 消tiêu 通thông 。 若nhược 釋thích 法pháp 華hoa 。 無vô 頓đốn 等đẳng 八bát 。 則tắc 五ngũ 時thời 之chi 化hóa 儀nghi 難nạn/nan 彰chương 。 偏thiên 圓viên 之chi 化hóa 法pháp 莫mạc 辨biện 。 相tương 待đãi 。 絕tuyệt 待đãi 。 義nghĩa 俱câu 不bất 顯hiển 。 舉cử 止chỉ 之chi 失thất 措thố 也dã 。 宜nghi 哉tai 。 次thứ 引dẫn 釋thích 籤# 。 明minh 起khởi 教giáo 者giả 。 如Như 來Lai 藏tạng 理lý 。 本bổn 一nhất 中trung 實thật 。 但đãn 小tiểu 機cơ 思tư 息tức 化hóa 城thành 。 令linh 證chứng 偏thiên 空không 。 謂vị 之chi 權quyền 也dã 。 雖tuy 分phần/phân 權quyền 實thật 。 理lý 元nguyên 是thị 一nhất 。 故cố 曰viết 同đồng 體thể 。 我ngã 佛Phật 依y 此thử 。 而nhi 起khởi 大đại 悲bi 。 乃nãi 為vi 實thật 施thí 權quyền 。 不bất 獲hoạch 已dĩ 而nhi 用dụng 也dã 。 然nhiên 既ký 隨tùy 機cơ 立lập 法pháp 。 則tắc 從tùng 實thật 出xuất 權quyền 。 已dĩ 分phần/phân 真chân 中trung 之chi 殊thù 。 復phục 因nhân 詮thuyên 真chân 。 分phần/phân 藏tạng 通thông 。 詮thuyên 中trung 。 分phân 別biệt 圓viên 。 故cố 成thành 四tứ 種chủng 差sai 別biệt 也dã 。

△# 次thứ 釋thích 序tự 分phần/phân 二nhị 初sơ 序tự 題đề 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 序tự 。

【# ■# 備bị 】# 此thử 玉ngọc 師sư 序tự 集tập 註chú 所sở 由do 作tác 也dã 。

△# 二nhị 序tự 文văn 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 者giả 。 實thật 教giáo 門môn 之chi 要yếu 道đạo 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 天thiên 台thai 大đại 師sư 。 以dĩ 兩lưỡng 種chủng 四tứ 教giáo 。 判phán 釋thích 如Như 來Lai 一nhất 代đại 。 所sở 說thuyết 五ngũ 時thời 聖thánh 教giáo 。 開khai 本bổn 迹tích 十thập 妙diệu 。 說thuyết 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 。 依y 之chi 修tu 者giả 。 得đắc 道Đạo 如như 林lâm 。 大đại 師sư 滅diệt 後hậu 。 章chương 安an 大đại 師sư 。 結kết 集tập 廣quảng 本bổn 。 有hữu 望vọng 洋dương 之chi 歎thán 。 高cao 麗lệ 法Pháp 師sư 。 於ư 廣quảng 本bổn 中trung 。 略lược 錄lục 判phán 釋thích 儀nghi 式thức 。 曰viết 天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 。 由do 是thị 學học 者giả 。 易dị 得đắc 綱cương 要yếu 。 故cố 玉ngọc 崗# 師sư 。 標tiêu 美mỹ 乎hồ 序tự 首thủ 也dã 。 儀nghi 註chú 曰viết 。 教giáo 者giả 。 通thông 指chỉ 如Như 來Lai 一nhất 代đại 大đại 藏tạng 也dã 。 教giáo 為vi 入nhập 理lý 之chi 門môn 。 故cố 曰viết 教giáo 門môn 。

自tự 昔tích 至chí 今kim 。 註chú 釋thích 者giả 眾chúng 。 或hoặc 略lược 而nhi 不bất 備bị 。 或hoặc 博bác 而nhi 太thái 繁phồn 。 矧# 又hựu 節tiết 去khứ 正chánh 文văn 。 但đãn 標tiêu 初sơ 後hậu 。 苟cẩu 非phi 精tinh 誦tụng 者giả 。 莫mạc 之chi 能năng 閱duyệt 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 昔tích 指chỉ 宋tống 開khai 寶bảo 間gian 。 至chí 於ư 元nguyên 之chi 元nguyên 統thống 時thời 。 三tam 百bách 餘dư 年niên 。 註chú 釋thích 者giả 。 有hữu 苕# 溪khê 。 玄huyền 粹túy 師sư 。 備bị 釋thích 二nhị 卷quyển 。 神thần 智trí 從tùng 義nghĩa 師sư 。 集tập 解giải 三tam 卷quyển 。 舜thuấn 江giang 弘hoằng 濟tế 師sư 紀kỷ 要yếu 三tam 卷quyển 。 其kỳ 間gian 更cánh 有hữu 註chú 作tác 。 故cố 云vân 眾chúng 也dã 。 略lược 者giả 。 文văn 簡giản 而nhi 理lý 不bất 周chu 。 博bác 者giả 。 辭từ 紊# 而nhi 意ý 不bất 切thiết 。 此thử 集tập 註chú 所sở 由do 作tác 也dã 。 初sơ 後hậu 者giả 。 初sơ 。 謂vị 一nhất 節tiết 首thủ 。 後hậu 。 是thị 一nhất 節tiết 末mạt 。 謂vị 但đãn 標tiêu 每mỗi 節tiết 首thủ 末mạt 之chi 文văn 也dã 。 背bối/bội 文văn 。 曰viết 誦tụng 。 對đối 文văn 曰viết 讀đọc 。 但đãn 標tiêu 每mỗi 節tiết 前tiền 後hậu 。 苟cẩu 非phi 熟thục 誦tụng 者giả 。 莫mạc 能năng 翻phiên 閱duyệt 。 何hà 以dĩ 導đạo 進tiến 新tân 學học 哉tai 。

今kim 集tập 諸chư 部bộ 之chi 文văn 。 註chú 於ư 其kỳ 下hạ 。 將tương 無vô 便tiện 於ư 披phi 覽lãm 者giả 歟# 。 其kỳ 間gian 一nhất 二nhị 與dữ 諸chư 家gia 有hữu 同đồng 異dị 者giả 。 蓋cái 述thuật 所sở 聞văn 於ư 先tiên 德đức 。 非phi 任nhậm 胸hung 臆ức 也dã 。 若nhược 夫phu 文văn 末mạt 正chánh 修tu 。 初sơ 乘thừa 觀quán 法pháp 。 文văn 雖tuy 簡giản 略lược 。 理lý 亦diệc 備bị 焉yên 。

【# ■# 補bổ 】# 諸chư 部bộ 。 謂vị 採thải 集tập 經kinh 論luận 及cập 一nhất 家gia 教giáo 部bộ 之chi 文văn 。 言ngôn 同đồng 異dị 者giả 。 如như 釋thích 題đề 之chi 從tùng 通thông 。 分phần/phân 天thiên 台thai 如Như 來Lai 兩lưỡng 種chủng 儀nghi 式thức 。 及cập 文văn 義nghĩa 二nhị 通thông 。 乃nãi 至chí 辯biện 同đồng 體thể 。 異dị 體thể 等đẳng 。 與dữ 諸chư 家gia 有hữu 異dị 也dã 。 先tiên 德đức 。 指chỉ 淨tịnh 慈từ 志chí 云vân 師sư 等đẳng 。 蒙mông 潤nhuận 。 南nam 屏bính 八bát 世thế 。 桐# 州châu 之chi 孫tôn 。 學học 法pháp 古cổ 源nguyên 。 承thừa 嗣tự 竹trúc 堂đường 。 此thử 書thư 。 既ký 集tập 諸chư 部bộ 成thành 文văn 。 及cập 述thuật 先tiên 德đức 所sở 談đàm 。 故cố 非phi 胸hung 臆ức 說thuyết 。 罔võng 欺khi 後hậu 學học 也dã 。 若nhược 文văn 末mạt 示thị 觀quán 。 意ý 在tại 起khởi 行hành 。 務vụ 從tùng 圓viên 門môn 深thâm 入nhập 。 故cố 於ư 正chánh 修tu 。 唯duy 明minh 圓viên 行hành 。 文văn 雖tuy 敬kính 紙chỉ 。 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 。 空không 假giả 中trung 理lý 已dĩ 大đại 備bị 矣hĩ 。 夫phu 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 。 即tức 佛Phật 知tri 見kiến 。 山sơn 家gia 精tinh 髓tủy 。 教giáo 觀quán 綱cương 要yếu 。 佛Phật 佛Phật 手thủ 授thọ 。 祖tổ 祖tổ 心tâm 傳truyền 。 唯duy 此thử 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 今kim 但đãn 略lược 舉cử 初sơ 乘thừa 者giả 。 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 。 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 陰ấm 境cảnh 。 為vi 今kim 正chánh 觀quán 。 可khả 攝nhiếp 下hạ 九cửu 故cố 。

諸chư 新tân 學học 人nhân 。 究cứu 心tâm 於ư 茲tư 。 忘vong 言ngôn 忘vong 思tư 。 筌thuyên 罤# 俱câu 擲trịch 。 奚hề 以dĩ 是thị 為vi 。 然nhiên 能năng 爾nhĩ 也dã 。 則tắc 無vô 適thích 而nhi 不bất 可khả 。 亦diệc 豈khởi 離ly 是thị 云vân 乎hồ 哉tai 。

【# ■# 補bổ 】# 初sơ 則tắc 依y 言ngôn 開khai 解giải 。 繼kế 則tắc 行hành 起khởi 解giải 絕tuyệt 。 設thiết 有hữu 毫hào 髮phát 當đương 情tình 。 即tức 以dĩ 四tứ 性tánh 推thôi 破phá 。 推thôi 之chi 既ký 久cửu 。 情tình 念niệm 自tự 盡tận 。 圓viên 具cụ 之chi 理lý 。 一nhất 旦đán 豁hoát 然nhiên 。 迴hồi 超siêu 言ngôn 思tư 之chi 表biểu 。 是thị 為vi 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 此thử 惟duy 觀quán 智trí 所sở 證chứng 。 故cố 曰viết 忘vong 言ngôn 忘vong 思tư 。 蓋cái 理lý 既ký 圓viên 悟ngộ 。 如như 得đắc 魚ngư 而nhi 忘vong 筌thuyên 。 獲hoạch 兔thố 而nhi 棄khí 罤# 也dã 。 是thị 。 指chỉ 儀nghi 文văn 也dã 。 適thích 。 往vãng 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 人nhân 能năng 精tinh 研nghiên 儀nghi 註chú 。 則tắc 於ư 性tánh 。 修tu 。 事sự 。 理lý 。 因nhân 果quả 。 自tự 他tha 。 融dung 會hội 洞đỗng 徹triệt 。 由do 是thị 集tập 之chi 約ước 。 以dĩ 窺khuy 大đại 本bổn 之chi 廣quảng 。 復phục 括quát 大đại 本bổn 之chi 廣quảng 。 以dĩ 歸quy 是thị 集tập 之chi 約ước 。 依y 教giáo 二nhị 利lợi 。 取thủ 捨xả 自tự 在tại 。 無vô 往vãng 不bất 可khả 。 然nhiên 契khế 理lý 忘vong 言ngôn 之chi 人nhân 。 益ích 知tri 教giáo 觀quán 綱cương 宗tông 。 不bất 離ly 是thị 集tập 。 故cố 序tự 末mạt 深thâm 致trí 意ý 焉yên 。 噫# 。 斯tư 道đạo 之chi 不bất 明minh 久cửu 矣hĩ 。 禪thiền 宗tông 。 不bất 立lập 文văn 字tự 。 而nhi 目mục 為vi 毒độc 海hải 。 教giáo 家gia 。 不bất 務vụ 禪thiền 觀quán 。 而nhi 逞sính 彼bỉ 唇thần 鎗thương 。 惟duy 我ngã 玉ngọc 師sư 。 闡xiển 解giải 行hành 同đồng 途đồ 之chi 旨chỉ 。 揭yết 性tánh 修tu 一nhất 契khế 之chi 源nguyên 。 非phi 斯tư 人nhân 。 吾ngô 孰thục 與dữ 歸quy 。 源nguyên 師sư 引dẫn 藕ngẫu 益ích 師sư 語ngữ 。 作tác 問vấn 答đáp 云vân 。 四tứ 教giáo 儀nghi 出xuất 。 而nhi 台thai 宗tông 晦hối 。 如như 執chấp 死tử 方phương 醫y 變biến 症# 。 此thử 意ý 如như 何hà 。 答đáp 。 藕ngẫu 師sư 策sách 進tiến 學học 人nhân 。 廣quảng 探thám 大đại 部bộ 。 不bất 可khả 守thủ 此thử 自tự 隘ải 也dã 。 儀nghi 註chú 一nhất 書thư 。 使sử 初sơ 學học 者giả 從tùng 約ước 至chí 博bác 。 為vi 教giáo 觀quán 基cơ 址# 也dã 。

時thời 元nguyên 統thống 甲giáp 戌tuất 夏hạ 五ngũ 。 南nam 天Thiên 竺Trúc 白bạch 蓮liên 華hoa 沙Sa 門Môn 蒙mông 潤nhuận 謹cẩn 序tự 。

【# ■# 補bổ 】# 此thử 紀kỷ 時thời 也dã 。 元nguyên 統thống 。 元nguyên 。 順thuận 帝đế 年niên 號hiệu 。 南nam 天Thiên 竺Trúc 。 杭# 州châu 山sơn 名danh 白bạch 蓮liên 華hoa 庵am 。 在tại 天Thiên 竺Trúc 玉ngọc 几kỉ 峰phong 側trắc 。 傳truyền 云vân 。 法Pháp 師sư 諱húy 蒙mông 潤nhuận 。 字tự 玉ngọc 崗# 。 海hải 鹽diêm 人nhân 。 年niên 十thập 四tứ 。 依y 舅cữu 古cổ 源nguyên 師sư 。 授thọ 天thiên 台thai 止Chỉ 觀Quán 諸chư 書thư 。 即tức 了liễu 大đại 意ý 。 源nguyên 師sư 寂tịch 。 事sự 竹trúc 堂đường 傳truyền 師sư 嗣tự 焉yên 。 出xuất 世thế 主chủ 海hải 鹽diêm 之chi 當đương 湖hồ 德đức 藏tạng 。 遷thiên 杭# 。 上thượng 演diễn 福phước 。 下hạ 竺trúc 。 諸chư 剎sát 。 後hậu 居cư 白bạch 蓮liên 菴am 。 專chuyên 修tu 念Niệm 佛Phật 三Tam 昧Muội 。 著trước 有hữu 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 十thập 卷quyển 行hành 世thế 。 辯biện 訛ngoa 云vân 。 夏hạ 五ngũ 。 出xuất 春xuân 秋thu 。 不bất 言ngôn 月nguyệt 者giả 。 史sử 闕khuyết 文văn 也dã ○# 逸dật 叟# 云vân 。 余dư 。 久cửu 欲dục 發phát 明minh 圓viên 圖đồ 序tự 註chú 。 不bất 藏tạng 法pháp 姪điệt 。 持trì 憩khế 師sư 講giảng 錄lục 來lai 。 乃nãi 芟# 繁phồn 存tồn 要yếu 。 附phụ 於ư 輔phụ 宏hoành 記ký 前tiền 。 以dĩ 惠huệ 後hậu 人nhân 。 示thị 三tam 師sư 云vân 。 余dư 自tự 乾can/kiền/càn 隆long 丁đinh 丑sửu 。 覔# 輔phụ 宏hoành 記ký 。 癸quý 巳tị 方phương 得đắc 原nguyên 記ký 。 錯thác 悞ngộ 者giả 。 錄lục 較giảo 補bổ 正chánh 。 其kỳ 間gian 旁bàng 引dẫn 儀nghi 註chú 。 註chú 及cập 先tiên 德đức 細tế 標tiêu 訓huấn 釋thích 。 更cánh 其kỳ 題đề 曰viết 。 註chú 輔phụ 宏hoành 記ký 。 僅cận 成thành 稾# 耳nhĩ 。 圓viên 圖đồ 序tự 註chú 。 乃nãi 雲vân 棲tê 憩khế 西tây 文văn 所sở 述thuật 。 陶đào 徑kính 逸dật 叟# 。 復phục 加gia 刪san 補bổ 。 為vi 素tố 蓮liên 老lão 大đại 師sư 所sở 珍trân 藏tạng 。 今kim 復phục 得đắc 之chi 。 彚# 入nhập 註chú 輔phụ 宏hoành 記ký 前tiền 。 將tương 非phi 盡tận 善thiện 也dã 夫phu 。

【# ■# 備bị 】# 憩khế 師sư 圓viên 圖đồ 序tự 註chú 。 詳tường 加gia 刪san 潤nhuận 。 原nguyên 本bổn 復phục 有hữu 釋thích 此thử 題đề 玄huyền 義nghĩa 一nhất 篇thiên 。 所sở 判phán 體thể 宗tông 用dụng 教giáo 。 勘khám 非phi 切thiết 要yếu 。 故cố 刪san 之chi 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 彙vị 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 卷quyển 一nhất 之chi 上thượng

高cao 麗lệ 沙Sa 門Môn 諦đế 觀quán 錄lục

南nam 天Thiên 竺Trúc 沙Sa 門Môn 蒙mông 潤nhuận 集tập 注chú

清thanh 比Bỉ 丘Khâu 性tánh 權quyền 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký

清thanh 三Tam 寶Bảo 弟đệ 子tử 錢tiền 。 /(# 。 。

天thiên 台thai 嫡đích 裔duệ 比Bỉ 丘Khâu 諦đế 閑nhàn 編biên 科khoa 參tham 梓#

△# 將tương 釋thích 此thử 文văn 總tổng 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 釋thích 題đề 二nhị 。 初sơ 標tiêu 註chú 題đề 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 集tập 註chú 。

【# ■# 記ký 】# 初sơ 標tiêu 題đề 。 天thiên 等đẳng 四tứ 字tự 。 標tiêu 大đại 師sư 所sở 立lập 之chi 教giáo 。 儀nghi 字tự 。 乃nãi 諦đế 師sư 略lược 錄lục 之chi 文văn 。 五ngũ 字tự 原nguyên 題đề 。 又hựu 為vi 潤nhuận 師sư 所sở 集tập 。 註chú 。 即tức 註chú 題đề 也dã 。 名danh 集tập 註chú 者giả 抄sao 集tập 典điển 章chương 。 註chú 解giải 要yếu 義nghĩa 也dã 。 蓋cái 大đại 師sư 。 縱túng/tung 無vô 礙ngại 辯biện 。 說thuyết 教giáo 觀quán 諸chư 書thư 。 其kỳ 詞từ 豐phong 。 諦đế 師sư 。 錄lục 大đại 部bộ 文văn 心tâm 。 成thành 一nhất 卷quyển 儀nghi 式thức 。 其kỳ 文văn 約ước 。 潤nhuận 師sư 。 復phục 集tập 諸chư 文văn 。 而nhi 加gia 註chú 之chi 。 乃nãi 有hữu 十thập 卷quyển 儀nghi 註chú 行hành 焉yên 。

南nam 天Thiên 竺Trúc 沙Sa 門Môn 蒙mông 潤nhuận 集tập 註chú 。

【# ■# 記ký 】# 次thứ 標tiêu 人nhân 。 天Thiên 竺Trúc 。 應ưng 云vân 印ấn 特đặc 迦ca 羅la 。 此thử 翻phiên 月nguyệt 。 有hữu 東đông 南nam 西tây 北bắc 中trung 。 五ngũ 天Thiên 竺Trúc 國quốc 。

【# ■# 補bổ 】# 然nhiên 此thử 。 非phi 印ấn 度độ 之chi 南nam 天Thiên 竺Trúc 。 隋tùy 。 真chân 觀quán 師sư 。 於ư 杭# 州châu 龍long 井tỉnh 。 立lập 精tinh 舍xá 。 名danh 南nam 天Thiên 竺Trúc 。 後hậu 玉ngọc 師sư 居cư 之chi 。 以dĩ 成thành 集tập 註chú 處xứ 也dã 。 沙Sa 門Môn 。 解giải 本bổn 卷quyển 。

【# ■# 記ký 】# 師sư 。 取thủ 法Pháp 雨vũ 潤nhuận 彼bỉ 羣quần 蒙mông 意ý 立lập 名danh 。 法pháp 華hoa 云vân 如như 彼bỉ 大đại 雲vân 。 雨vũ 於ư 一nhất 切thiết 。 如như 其kỳ 種chủng 性tánh 。 具cụ 足túc 蒙mông 潤nhuận 是thị 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 註chú 家gia 題đề 。 乃nãi 記ký 者giả 所sở 標tiêu 。 記ký 者giả 厥quyết 功công 最tối 偉# 。 惜tích 軼# 其kỳ 名danh 氏thị 無vô 從tùng 考khảo 列liệt 篇thiên 首thủ 。 輔phụ 宏hoành 者giả 。 擬nghĩ 附phụ 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 傳truyền 弘hoằng 而nhi 立lập 。 謂vị 博bác 搜sưu 詳tường 記ký 。 以dĩ 輔phụ 成thành 集tập 註chú 。 弘hoằng 傳truyền 利lợi 物vật 也dã 。 示thị 三tam 師sư 。 諱húy 性tánh 權quyền 。 住trụ 武võ 源nguyên 集tập 福phước 院viện 。 遍biến 抄sao 彚# 補bổ 。 勤cần 苦khổ 累lũy/lụy/luy 載tái 。 傳truyền 法pháp 支chi 派phái 。 亦diệc 未vị 及cập 備bị 考khảo 。 今kim 題đề 。 標tiêu 輔phụ 宏hoành 記ký 。 及cập 列liệt 示thị 師sư 彚# 補bổ 下hạ 。 特đặc 加gia 輔phụ 宏hoành 記ký 三tam 字tự 者giả 。 不bất 敢cảm 沒một 記ký 者giả 苦khổ 心tâm 也dã 。 較giảo 訂# 者giả 。 虗hư 衷# 細tế 較giảo 。 刪san 冗# 闡xiển 真chân 。 訂# 成thành 以dĩ 備bị 考khảo 定định 也dã 。

△# 二nhị 釋thích 儀nghi 題đề 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 。

【# ■# 記ký 】# 初sơ 標tiêu 題đề 。 此thử 有hữu 通thông 別biệt 二nhị 義nghĩa 。 天thiên 等đẳng 四tứ 字tự 是thị 別biệt 。 蓋cái 西tây 土thổ/độ 有hữu 龍long 猛mãnh 四tứ 教giáo 。 東đông 土thổ/độ 有hữu 光quang 宅trạch 四tứ 教giáo 。 苑uyển 公công 四tứ 教giáo 。 曉hiểu 公công 四tứ 教giáo 。 玄huyền 籤# 判phán 教giáo 章chương 廣quảng 明minh 。 今kim 云vân 天thiên 台thai 四tứ 教giáo 。 是thị 別biệt 題đề 也dã 。 儀nghi 字tự 是thị 通thông 。 如như 補bổ 助trợ 儀nghi 。 放phóng 生sanh 儀nghi 等đẳng 。 通thông 以dĩ 此thử 立lập 名danh 。

【# ■# 備bị 】# 言ngôn 龍long 猛mãnh 四tứ 教giáo 者giả 。 即tức 龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 阿a 含hàm 小Tiểu 乘Thừa 為vi 有hữu 門môn 。 大đại 品phẩm 般Bát 若Nhã 為vi 空không 門môn 。 深thâm 密mật 等đẳng 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 說thuyết 有hữu 談đàm 空không 。 互hỗ 相tương 無vô 礙ngại 。 為vi 亦diệc 有hữu 亦diệc 空không 門môn 。 中trung 論luận 等đẳng 說thuyết 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 即tức 空không 之chi 有hữu 。 是thị 非phi 有hữu 。 即tức 有hữu 之chi 空không 。 是thị 非phi 空không 。 互hỗ 泯mẫn 互hỗ 融dung 。 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 為vi 非phi 空không 非phi 有hữu 門môn 。 光quang 宅trạch 四tứ 教giáo 者giả 。 以dĩ 羊dương 車xa 比tỉ 聲Thanh 聞Văn 。 鹿lộc 車xa 比tỉ 緣Duyên 覺Giác 。 牛ngưu 車xa 比tỉ 菩Bồ 薩Tát 。 白bạch 牛ngưu 車xa 。 擬nghĩ 大Đại 乘Thừa 菩Bồ 薩Tát 。 唐đường 。 元nguyên 曉hiểu 公công 四tứ 教giáo 者giả 。 一nhất 。 三tam 乘thừa 別biệt 教giáo 。 謂vị 四Tứ 諦Đế 緣duyên 起khởi 經kinh 等đẳng 。 三tam 乘thừa 共cộng 學học 。 內nội 二Nhị 乘Thừa 未vị 明minh 法pháp 空không 。 是thị 別biệt 相tướng 故cố 。 二nhị 。 三tam 乘thừa 通thông 教giáo 。 般Bát 若Nhã 深thâm 密mật 經kinh 等đẳng 三tam 乘thừa 共cộng 學học 。 於ư 中trung 說thuyết 諸chư 法pháp 空không 。 即tức 是thị 通thông 相tương/tướng 。 三tam 。 一Nhất 乘Thừa 分phần/phân 教giáo 。 梵Phạm 網võng 經kinh 等đẳng 。 不bất 與dữ 二Nhị 乘Thừa 共cộng 學học 。 名danh 為vi 一Nhất 乘Thừa 。 於ư 中trung 未vị 顯hiển 法pháp 之chi 周chu 普phổ 。 名danh 為vi 隨tùy 分phần/phân 。 故cố 名danh 一Nhất 乘Thừa 分phần/phân 教giáo 四tứ 。 一Nhất 乘Thừa 滿mãn 教giáo 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 等đẳng 。 具cụ 明minh 法Pháp 界Giới 圓viên 融dung 周chu 普phổ 故cố 。 苑uyển 公công 四tứ 教giáo 者giả 。 即tức 唐đường 賢hiền 首thủ 。 藏tạng 公công 弟đệ 子tử 苑uyển 公công 。 因nhân 寶bảo 性tánh 論luận 有hữu 四tứ 種chủng 眾chúng 生sanh 。 不bất 識thức 如Như 來Lai 。 藏tạng 立lập 四tứ 教giáo 。 一nhất 。 迷mê 真chân 異dị 執chấp 教giáo 。 謂vị 凡phàm 外ngoại 迷mê 真chân 。 廣quảng 起khởi 異dị 執chấp 。 二nhị 。 真chân 一nhất 分phân 半bán 教giáo 。 謂vị 二Nhị 乘Thừa 。 如như 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 二nhị 義nghĩa 。 但đãn 得đắc 隨tùy 緣duyên 。 不bất 得đắc 不bất 變biến 。 故cố 名danh 一nhất 分phần/phân 。 於ư 隨tùy 緣duyên 中trung 。 唯duy 說thuyết 生sanh 空không 。 不bất 說thuyết 法Pháp 空không 。 故cố 名danh 為vi 半bán 。 三tam 。 真chân 一nhất 分phần/phân 滿mãn 教giáo 。 謂vị 初sơ 心tâm 菩Bồ 薩Tát 。 但đãn 得đắc 不bất 變biến 。 不bất 得đắc 隨tùy 緣duyên 。 故cố 名danh 一nhất 分phần/phân 。 於ư 不bất 變biến 中trung 。 雙song 辨biện 二nhị 空không 。 故cố 名danh 為vi 滿mãn 。 四tứ 。 真chân 具cụ 分phần/phân 滿mãn 教giáo 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 具cụ 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 二nhị 義nghĩa 。 顯hiển 真chân 實thật 理lý 。 識thức 如Như 來Lai 藏tạng 故cố 。

【# □# 註chú 】# 天thiên 台thai 。 山sơn 名danh 也dã 。 天thiên 者giả 。 顛điên 也dã 。 元nguyên 氣khí 未vị 分phần/phân 。 混hỗn 而nhi 為vi 一nhất 。 兩lưỡng 儀nghi 既ký 判phán 。 清thanh 而nhi 為vi 天thiên 。 濁trược 而nhi 為vi 地địa 。 此thử 本bổn 俗tục 名danh 。 且thả 依y 俗tục 釋thích 。 台thai 者giả 。 星tinh 名danh 也dã 。 其kỳ 地địa 分phần/phân 野dã 。 應ưng 天thiên 三tam 台thai 。 故cố 以dĩ 名danh 焉yên 。 如như 輔phụ 行hành 一nhất (# 上thượng 十thập 七thất )# 。

【# ■# 記ký 】# 顛điên 者giả 頂đảnh 也dã 。 高cao 無vô 上thượng 也dã 。 元nguyên 氣khí 未vị 分phân 為vi 太thái 極cực 。 清thanh 濁trược 已dĩ 判phán 為vi 兩lưỡng 儀nghi 。 所sở 謂vị 氣khí 之chi 輕khinh 清thanh 。 上thượng 浮phù 者giả 為vi 天thiên 。 氣khí 之chi 重trọng/trùng 濁trược 。 下hạ 凝ngưng 者giả 為vi 地địa 。 是thị 也dã 。 此thử 從tùng 儒nho 釋thích 。 若nhược 據cứ 佛Phật 經Kinh 論luận 。 光quang 潔khiết 。 自tự 在tại 。 神thần 用dụng 。 名danh 天thiên 。 又hựu 身thân 勝thắng 。 樂nhạo/nhạc/lạc 勝thắng 。 名danh 天thiên 。 如như 三tam 卷quyển 天thiên 道đạo 中trung 釋thích 。 星tinh 者giả 。 散tán 也dã 。 二nhị 十thập 八bát 宿tú 。 列liệt 位vị 布bố 散tán 。 各các 有hữu 分phần/phân 屬thuộc 之chi 野dã 。 故cố 云vân 分phần/phân 野dã 。 其kỳ 地địa 既ký 上thượng 應ưng 三tam 台thai 之chi 星tinh 。 故cố 山sơn 亦diệc 以dĩ 天thiên 台thai 名danh 焉yên 。

【# □# 註chú 】# 此thử 山sơn 即tức 大đại 師sư 棲tê 身thân 入nhập 寂tịch 之chi 所sở 。 蓋cái 以dĩ 西tây 方phương 風phong 俗tục 。 稱xưng 名danh 為vi 尊tôn 。 此thử 土thổ/độ 避tị 名danh 為vi 敬kính 。 故cố 以dĩ 此thử 處xứ 顯hiển 其kỳ 人nhân 也dã 。 復phục 以dĩ 人nhân 命mạng 家gia 。 則tắc 天thiên 台thai 為vi 宗tông 矣hĩ 。 今kim 題đề 意ý 在tại 焉yên 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 明minh 大đại 師sư 始thỉ 終chung 緣duyên 著trước 此thử 山sơn 。 故cố 以dĩ 此thử 命mạng 題đề 。 輔phụ 行hành 云vân 。 西tây 方phương 稱xưng 名danh 為vi 尊tôn 。 如như 子tử 之chi 名danh 。 兼kiêm 於ư 父phụ 母mẫu 。 佛Phật 當đương 生sanh 彼bỉ 。 預dự 設thiết 此thử 儀nghi 。 使sử 慕mộ 德đức 稱xưng 名danh 故cố 也dã 。 此thử 方phương 避tị 名danh 為vi 敬kính 。 故cố 以dĩ 所sở 居cư 。 顯hiển 其kỳ 人nhân 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 棲tê 身thân 。 應ưng 云vân 棲tê 真chân 。 以dĩ 大đại 師sư 避tị 世thế 守thủ 玄huyền 故cố 也dã 。 律luật 中trung 。 西tây 土thổ/độ 亦diệc 以dĩ 避tị 稱xưng 為vi 敬kính 。 如như 曰viết 。 不bất 得đắc 稱xưng 二nhị 師sư 名danh 。 人nhân 問vấn 。 當đương 示thị 一nhất 字tự 。 若nhược 更cánh 問vấn 。 當đương 曰viết 義nghĩa 因nhân 緣duyên 故cố 。 名danh 某mỗ 甲giáp 。 又hựu 根căn 本bổn 有hữu 部bộ 。 乞khất 戒giới 詞từ 曰viết 。 我ngã 因nhân 事sự 至chí 。 說thuyết 鄔ổ 波ba 馱đà 耶da 名danh 。 鄔ổ 波ba 陀đà 耶da 。 名danh 某mỗ 甲giáp 。 古cổ 師sư 準chuẩn 此thử 。 故cố 有hữu 上thượng 某mỗ 下hạ 某mỗ 之chi 稱xưng 。 至chí 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 萬vạn 德đức 洪hồng 名danh 不bất 諱húy 者giả 。 如như 此thử 土thổ/độ 稱xưng 諡thụy 號hiệu 無vô 異dị 。 又hựu 當đương 別biệt 論luận 也dã 。 予# 。 按án 阿A 難Nan 陀Đà 。 羅la 睺hầu 羅la 。 皆giai 名danh 非phi 諡thụy 。 然nhiên 律luật 中trung 。 有hữu 是thị 詞từ 避tị 稱xưng 之chi 。 義nghĩa 亦diệc 有hữu 之chi 。 雙song 存tồn 可khả 也dã 。

【# □# 註chú 】# 四tứ 教giáo 者giả 。 別biệt 文văn 明minh 化hóa 儀nghi 。 化hóa 法pháp 。 有hữu 乎hồ 八bát 教giáo 。 今kim 但đãn 言ngôn 四tứ 教giáo 者giả 。 以dĩ 通thông 名danh 立lập 題đề 。 義nghĩa 攝nhiếp 兩lưỡng 種chủng 。 蓋cái 非phi 化hóa 儀nghi 無vô 以dĩ 判phán 。 非phi 化hóa 法pháp 無vô 以dĩ 釋thích 。 一nhất 書thư 之chi 旨chỉ 。 莫mạc 越việt 於ư 斯tư 。 教giáo 者giả 。 聖thánh 人nhân 被bị 下hạ 之chi 言ngôn 。 亦diệc 詮thuyên 理lý 化hóa 物vật 為vi 義nghĩa 。

【# ■# 記ký 】# 今kim 題đề 標tiêu 四tứ 教giáo 者giả 。 謂vị 頓đốn 等đẳng 。 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 。 藏tạng 等đẳng 。 化hóa 法pháp 四tứ 教giáo 。 雖tuy 有hữu 儀nghi 式thức 方phương 法pháp 之chi 殊thù 。 總tổng 不bất 出xuất 四tứ 字tự 通thông 名danh 也dã 。 蓋cái 如Như 來Lai 一nhất 代đại 時thời 教giáo 。 化hóa 儀nghi 以dĩ 判phán 定định 。 化hóa 法pháp 以dĩ 分phần/phân 釋thích 。 故cố 題đề 以dĩ 四tứ 字tự 通thông 名danh 。 攝nhiếp 兩lưỡng 種chủng 四tứ 教giáo 也dã 。 被bị 下hạ 之chi 言ngôn 為vi 教giáo 者giả 。 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 大đại 悲bi 益ích 物vật 。 言ngôn 普phổ 被bị 於ư 當đương 時thời 。 教giáo 普phổ 被bị 於ư 後hậu 世thế 也dã 。 詮thuyên 理lý 化hóa 物vật 為vi 義nghĩa 者giả 。 謂vị 鑒giám 機cơ 談đàm 理lý 。 轉chuyển 化hóa 物vật 心tâm 。 故cố 化hóa 儀nghi 。 有hữu 頓đốn 詮thuyên 漸tiệm 詮thuyên 之chi 別biệt 。 化hóa 法pháp 。 有hữu 詮thuyên 真chân 詮thuyên 中trung 之chi 殊thù 。 四tứ 教giáo 義nghĩa 云vân 。 此thử 四tứ 通thông 言ngôn 教giáo 者giả 。 以dĩ 詮thuyên 理lý 化hóa 物vật 為vi 義nghĩa 。 大đại 聖thánh 於ư 四tứ 不bất 可khả 說thuyết 。 用dụng 四tứ 悉tất 檀đàn 赴phó 緣duyên 而nhi 說thuyết 。 說thuyết 能năng 詮thuyên 理lý 。 化hóa 轉chuyển 物vật 心tâm 故cố 也dã 。

【# □# 註chú 】# 問vấn 。 或hoặc 約ước 化hóa 儀nghi 立lập 題đề 。 乃nãi 據cứ 籤# 文văn 。 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 。 文văn 義nghĩa 整chỉnh 足túc 。 任nhậm 運vận 攝nhiếp 得đắc 三tam 藏tạng 等đẳng 四tứ 為vi 證chứng 。 或hoặc 謂vị 頒ban 宣tuyên 藏tạng 等đẳng 。 以dĩ 為vi 頓đốn 等đẳng 。 謂vị 化hóa 儀nghi 無vô 體thể 。 又hựu 謂vị 頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 。 古cổ 師sư 亦diệc 用dụng 。 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 。 起khởi 自tự 天thiên 台thai 。 以dĩ 此thử 為vi 化hóa 法pháp 立lập 題đề 。 今kim 何hà 以dĩ 從tùng 通thông 名danh 耶da 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 料liệu 揀giản 從tùng 通thông 立lập 題đề 。

【# ■# 備bị 】# 設thiết 問vấn 有hữu 三tam 。 一nhất 謂vị 四tứ 教giáo 之chi 題đề 。 的đích 約ước 化hóa 儀nghi 。 蓋cái 據cứ 釋thích 籤# 。 解giải 秘bí 密mật 不bất 定định 中trung 云vân 。 且thả 寄ký 三tam 法pháp 。 以dĩ 出xuất 其kỳ 相tương/tướng 。 何hà 者giả 。 以dĩ 此thử 頓đốn 。 漸tiệm 。 不bất 定định 。 三tam 法pháp 對đối 秘bí 密mật 故cố 。 則tắc 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 。 文văn 義nghĩa 整chỉnh 足túc 。 任nhậm 運vận 攝nhiếp 得đắc 藏tạng 通thông 等đẳng 四tứ 故cố 也dã 。 二nhị 謂vị 四tứ 教giáo 之chi 題đề 。 的đích 約ước 化hóa 法pháp 。 蓋cái 據cứ 輔phụ 行hành 。 明minh 判phán 教giáo 文văn 云vân 。 如Như 來Lai 權quyền 巧xảo 。 善thiện 達đạt 物vật 機cơ 。 頒ban 宣tuyên 藏tạng 等đẳng 。 以dĩ 為vi 頓đốn 等đẳng 。 可khả 知tri 藏tạng 等đẳng 化hóa 法pháp 有hữu 體thể 。 頓đốn 等đẳng 化hóa 儀nghi 無vô 體thể 故cố 也dã 。 三tam 謂vị 四tứ 教giáo 之chi 題đề 。 在tại 天thiên 台thai 。 的đích 約ước 化hóa 法pháp 。 蓋cái 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 。 古cổ 師sư 亦diệc 用dụng 。 妙diệu 玄huyền 云vân 。 南nam 北bắc 地địa 師sư 。 通thông 用dụng 三tam 種chủng 教giáo 相tương/tướng 。 一nhất 頓đốn 。 二nhị 漸tiệm 。 三tam 不bất 定định 。 華hoa 嚴nghiêm 為vi 化hóa 菩Bồ 薩Tát 。 如như 日nhật 照chiếu 高cao 山sơn 。 名danh 頓đốn 教giáo 。 三tam 藏tạng 為vi 化hóa 小Tiểu 乘Thừa 。 先tiên 教giáo 半bán 字tự 。 名danh 有hữu 相tương 教giáo 。 十thập 二nhị 年niên 後hậu 為vi 大Đại 乘Thừa 。 說thuyết 五ngũ 時thời 般Bát 若Nhã 。 乃nãi 至chí 常thường 住trụ 。 名danh 無vô 相tướng 教giáo 。 此thử 等đẳng 俱câu 為vi 漸tiệm 教giáo 也dã 。 別biệt 有hữu 一nhất 經kinh 。 非phi 頓đốn 。 非phi 漸tiệm 。 而nhi 明minh 佛Phật 性tánh 常thường 住trụ 。 勝thắng 鬘man 光quang 明minh 等đẳng 是thị 也dã 。 此thử 明minh 偏thiên 方phương 不bất 定định 教giáo 。 此thử 之chi 三tam 意ý 。 通thông 途đồ 共cộng 有hữu 。 惟duy 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 。 天thiên 台thai 獨độc 創sáng/sang 。 故cố 以dĩ 化hóa 儀nghi 立lập 題đề 。 有hữu 濫lạm 古cổ 之chi 譏cơ 。 以dĩ 化hóa 法pháp 立lập 教giáo 。 有hữu 專chuyên 家gia 之chi 美mỹ 故cố 也dã 。 今kim 從tùng 通thông 名danh 何hà 耶da 。

【# ■# 補bổ 】# 任nhậm 運vận 者giả 。 如như 頓đốn 。 則tắc 攝nhiếp 別biệt 圓viên 。 漸tiệm 。 則tắc 攝nhiếp 四tứ 教giáo 。 頒ban 宣tuyên 者giả 。 謂vị 頒ban 布bố 宣tuyên 揚dương 。 頒ban 宣tuyên 藏tạng 等đẳng 四tứ 法pháp 為vi 漸tiệm 。 頒ban 宣tuyên 圓viên 別biệt 二nhị 法pháp 為vi 頓đốn 。 頒ban 宣tuyên 藏tạng 等đẳng 同đồng 聽thính 異dị 聞văn 。 為vi 不bất 定định 。 互hỗ 不bất 相tương 知tri 。 為vi 秘bí 密mật 。 故cố 化hóa 儀nghi 無vô 體thể 。

【# ■# 備bị 】# 釋thích 籤# 。 寄ký 頓đốn 漸tiệm 顯hiển 露lộ 不bất 定định 三tam 法pháp 。 以dĩ 出xuất 其kỳ 相tương/tướng 者giả 。 秘bí 密mật 說thuyết 法Pháp 。 其kỳ 相tương/tướng 難nan 出xuất 。 故cố 寄ký 三tam 法pháp 。 對đối 秘bí 密mật 而nhi 夾giáp 出xuất 之chi 。 則tắc 秘bí 密mật 之chi 相tướng 可khả 知tri 。 而nhi 四tứ 教giáo 整chỉnh 足túc 。 妙diệu 樂lạc 云vân 。 秘bí 密mật 不bất 傳truyền 。 降giáng/hàng 佛Phật 以dĩ 還hoàn 。 非phi 所sở 述thuật 故cố 。 因nhân 後hậu 敘tự 出xuất 。 乃nãi 可khả 傳truyền 耳nhĩ 。 又hựu 古cổ 師sư 。 但đãn 立lập 不bất 定định 等đẳng 三tam 種chủng 。 今kim 云vân 四tứ 教giáo 亦diệc 用dụng 者giả 。 以dĩ 顯hiển 露lộ 秘bí 密mật 二nhị 種chủng 。 同đồng 屬thuộc 不bất 定định 攝nhiếp 也dã 。 偏thiên 方phương 二nhị 卷quyển 解giải 。

【# □# 註chú 】# 答đáp 。 化hóa 儀nghi 。 化hóa 法pháp 。 有hữu 體thể 無vô 體thể 。 或hoặc 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 攝nhiếp 。 文văn 各các 有hữu 意ý 。 皆giai 不bất 為vi 此thử 立lập 題đề 而nhi 設thiết 。 況huống 古cổ 師sư 所sở 立lập 頓đốn 等đẳng 。 與dữ 今kim 不bất 同đồng 。 故cố 妙diệu 樂lạc 以dĩ 題đề 等đẳng 藏tạng 等đẳng 。 為vi 天thiên 台thai 一nhất 家gia 判phán 釋thích 之chi 綱cương 目mục 。 今kim 此thử 一nhất 書thư 。 既ký 明minh 判phán 釋thích 。 立lập 題đề 四tứ 教giáo 。 豈khởi 偏thiên 屬thuộc 乎hồ 。

【# ■# 記ký 】# 化hóa 法pháp 二nhị 句cú 。 牒điệp 輔phụ 行hành 意ý 。 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 攝nhiếp 。 牒điệp 籤# 文văn 意ý 。 各các 有hữu 意ý 者giả 。

【# ■# 補bổ 】# 籤# 以dĩ 玄huyền 文văn 。 但đãn 舉cử 頓đốn 漸tiệm 不bất 定định 。 對đối 顯hiển 秘bí 密mật 。 故cố 不bất 舉cử 藏tạng 等đẳng 。 輔phụ 行hành 頒ban 宣tuyên 藏tạng 等đẳng 。 以dĩ 為vi 頓đốn 等đẳng 。 申thân 用dụng 教giáo 意ý 。 顯hiển 教giáo 門môn 綱cương 格cách 。 不bất 舉cử 頓đốn 等đẳng 。 是thị 知tri 二nhị 文văn 。 各các 有hữu 攸du 歸quy 。 皆giai 不bất 為vi 此thử 立lập 題đề 設thiết 也dã 。 古cổ 立lập 不bất 同đồng 者giả 。 妙diệu 玄huyền 云vân 。 南nam 北bắc 師sư 。 通thông 用dụng 三tam 種chủng 教giáo 相tương/tướng 。 如như 日nhật 照chiếu 高cao 山sơn 。 名danh 頓đốn 等đẳng 。 籤# 曰viết 始thỉ 自tự 華hoa 嚴nghiêm 。 終chung 至chí 法pháp 華hoa 。 皆giai 有hữu 頓đốn 義nghĩa 。 顯hiển 露lộ 中trung 。 唯duy 除trừ 鹿lộc 苑uyển 。 餘dư 部bộ 。 皆giai 有hữu 頓đốn 故cố 。 名danh 頓đốn 教giáo 。 不bất 定định 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 乃nãi 至chí 明minh 鹿lộc 苑uyển 初sơ 成thành 。 亦diệc 有hữu 頓đốn 義nghĩa 。 況huống 諸chư 經kinh 部bộ 。

【# ■# 記ký 】# 南nam 北bắc 諸chư 師sư 。 通thông 用dụng 三tam 種chủng 。 所sở 立lập 不bất 定định 者giả 。 專chuyên 指chỉ 勝thắng 鬘man 。 及cập 金kim 光quang 明minh 。 今kim 家gia 判phán 。 味vị 味vị 之chi 中trung 皆giai 有hữu 不bất 定định 。 如như 玄huyền 文văn 云vân 。 一nhất 時thời 。 一nhất 說thuyết 。 一nhất 念niệm 中trung 。 備bị 有hữu 不bất 定định 。 不bất 同đồng 舊cựu 義nghĩa 。 專chuyên 屬thuộc 二nhị 部bộ 也dã 。 是thị 知tri 大đại 師sư 。 不bất 獨độc 創sáng/sang 化hóa 法pháp 四tứ 教giáo 。 即tức 所sở 定định 化hóa 儀nghi 。 良lương 亦diệc 迴hồi 與dữ 古cổ 殊thù 。 故cố 妙diệu 樂lạc 云vân 。 頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 。 是thị 此thử 宗tông 判phán 教giáo 之chi 大đại 綱cương 。 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 。 是thị 一nhất 家gia 釋thích 義nghĩa 之chi 綱cương 目mục 。 今kim 儀nghi 文văn 。 既ký 判phán 釋thích 俱câu 明minh 。 宜nghi 從tùng 通thông 名danh 立lập 題đề 矣hĩ 。

【# □# 註chú 】# 儀nghi 者giả 。 天thiên 台thai 一nhất 家gia 四tứ 教giáo 判phán 釋thích 儀nghi 式thức 也dã 。 文văn 末mạt 既ký 云vân 。 自tự 從tùng 此thử 下hạ 。 略lược 明minh 諸chư 家gia 判phán 教giáo 儀nghi 式thức 。 顯hiển 今kim 一nhất 書thư 。 明minh 判phán 。 明minh 釋thích 在tại 乎hồ 天thiên 台thai 。 豈khởi 可khả 謂vị 如Như 來Lai 施thí 化hóa 次thứ 第đệ 儀nghi 式thức 耶da 。

【# ■# 備bị 】# 此thử 下hạ 既ký 明minh 諸chư 家gia 判phán 教giáo 儀nghi 式thức 。 此thử 儀nghi 字tự 。 的đích 指chỉ 大đại 師sư 判phán 釋thích 儀nghi 式thức 。 顯hiển 然nhiên 矣hĩ 。 此thử 恐khủng 將tương 今kim 儀nghi 字tự 。 誤ngộ 作tác 如Như 來Lai 施thí 化hóa 儀nghi 式thức 而nhi 釋thích 。 故cố 辨biện 定định 之chi 。

高cao 麗lệ 沙Sa 門Môn 諦đế 觀quán 錄lục 。

【# ■# 記ký 】# 次thứ 標tiêu 人nhân 。 師sư 諱húy 諦đế 觀quán 者giả 。 三tam 諦đế 。 三tam 觀quán 。 境cảnh 智trí 一nhất 如như 。 乃nãi 宗tông 圓viên 教giáo 觀quán 行hành 立lập 名danh 也dã 。 通thông 惠huệ 錄lục 云vân 。 吳ngô 越việt 。 錢tiền 忠trung 懿# 王vương 。 因nhân 閱duyệt 永vĩnh 嘉gia 集tập 。 同đồng 除trừ 四tứ 住trụ 。 此thử 處xứ 為vi 齊tề 句cú 。 問vấn 韶thiều 國quốc 師sư 。 師sư 曰viết 天thiên 台thai 國quốc 清thanh 寺tự 。 寂tịch 師sư 。 必tất 解giải 此thử 語ngữ 。 王vương 。 延diên 寂tịch 師sư 至chí 。 問vấn 之chi 。 師sư 曰viết 。 此thử 智trí 者giả 妙diệu 玄huyền 中trung 文văn 。

時thời 遭tao 安an 史sử 兵binh 殘tàn 。 近cận 則tắc 會hội 昌xương 焚phần 毀hủy 。 教giáo 藏tạng 殘tàn 闕khuyết 殆đãi 盡tận 。 今kim 高cao 麗lệ 闡xiển 教giáo 方phương 盛thịnh 。 全toàn 書thư 在tại 彼bỉ 。 王vương 。 慨khái 然nhiên 使sử 高cao 麗lệ 。 高cao 麗lệ 君quân 。 勅sắc 僧Tăng 諦đế 觀quán 。 報báo 聘sính 天thiên 台thai 教giáo 部bộ 。 還hoàn 歸quy 中trung 國quốc 。 觀quán 至chí 。 稟bẩm 學học 寂tịch 公công 。 天thiên 台thai 教giáo 觀quán 。 至chí 是thị 重trọng/trùng 昌xương 矣hĩ 。 觀quán 探thám 索sách 大đại 本bổn 。 略lược 出xuất 四tứ 教giáo 儀nghi 二nhị 卷quyển 。 其kỳ 上thượng 卷quyển 。 明minh 一nhất 家gia 判phán 教giáo 立lập 義nghĩa 。 下hạ 卷quyển 。 明minh 南nam 北bắc 諸chư 師sư 宗tông 途đồ 異dị 計kế 。 後hậu 孤cô 山sơn 師sư 謂vị 。 上thượng 卷quyển 詞từ 旨chỉ 簡giản 要yếu 。 學học 者giả 資tư 之chi 。 可khả 了liễu 一nhất 化hóa 大đại 綱cương 。 下hạ 卷quyển 乃nãi 破phá 斥xích 古cổ 師sư 。 可khả 緩hoãn 。 是thị 以dĩ 但đãn 行hành 上thượng 卷quyển 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 統thống 紀kỷ 云vân 。 觀quán 師sư 製chế 四tứ 教giáo 儀nghi 。 人nhân 無vô 知tri 者giả 。 螺loa 溪khê 亡vong 後hậu 。 故cố 篋khiếp 放phóng 光quang 。 啟khải 視thị 之chi 乃nãi 四tứ 教giáo 儀nghi 也dã 。 由do 是thị 盛thịnh 行hành 。 同đồng 除trừ 四tứ 住trụ 。 解giải 九cửu 卷quyển 。

【# □# 註chú 】# 高cao 麗lệ 。 東đông 夷di 國quốc 名danh 。 沙Sa 門Môn 。 此thử 云vân 勤cần 息tức 。 謂vị 勤cần 行hành 眾chúng 善thiện 。 止chỉ 息tức 諸chư 惡ác 故cố 。

【# ■# 記ký 】# 眾chúng 善thiện 。 不bất 出xuất 三tam 學học 。 諸chư 惡ác 。 不bất 出xuất 三tam 毒độc 。 所sở 謂vị 勤cần 修tu 戒giới 定định 慧tuệ 。 息tức 滅diệt 貪tham 嗔sân 癡si 是thị 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 若nhược 論luận 圓viên 觀quán 。 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 。 即tức 空không 假giả 中trung 。 一nhất 破phá 一nhất 切thiết 破phá 。 一nhất 立lập 一nhất 切thiết 立lập 。 一nhất 究cứu 竟cánh 一nhất 切thiết 究cứu 竟cánh 。 何hà 善thiện 不bất 行hành 。 何hà 惡ác 不bất 息tức 。 此thử 最tối 上thượng 根căn 勤cần 息tức 也dã 。

【# □# 註chú 】# 又hựu 沙Sa 門Môn 復phục 以dĩ 釋thích 為vi 姓tánh 者giả 。 始thỉ 於ư 晉tấn 安an 法Pháp 師sư 也dã 。 後hậu 。 增Tăng 一Nhất 阿A 含Hàm 。 來lai 此thử 土thổ/độ 云vân 。 四tứ 河hà 入nhập 海hải 。 同đồng 一nhất 鹹hàm 味vị 。 四tứ 姓tánh 出xuất 家gia 。 皆giai 名danh 為vi 釋thích (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 兼kiêm 解giải 沙Sa 門Môn 通thông 稱xưng 釋thích 也dã 。 道đạo 安an 云vân 。 剃thế 髮phát 染nhiễm 衣y 。 紹thiệu 釋Thích 迦Ca 種chủng 。 當đương 以dĩ 釋thích 命mạng 姓tánh 。 後hậu 增tăng 一nhất 下hạ 證chứng 成thành 。 四tứ 河hà 者giả 。 阿A 耨Nậu 達Đạt 池Trì 中trung 。 東đông 殑Căng 伽Già 河hà 。 入nhập 東đông 南nam 海hải 。 南nam 信tín 度độ 河hà 。 入nhập 西tây 南nam 海hải 。 西tây 縛phược 芻sô 河hà 。 入nhập 西tây 北bắc 海hải 。 北bắc 徙tỉ 多đa 河hà 。 入nhập 東đông 北bắc 海hải 。 即tức 此thử 土thổ/độ 黃hoàng 河hà 之chi 源nguyên 也dã 。 四tứ 姓tánh 。 一nhất 剎sát 利lợi 。 翻phiên 田điền 主chủ 。 愛ái 民dân 治trị 國quốc 。 王vương 者giả 之chi 類loại 。 二nhị 婆Bà 羅La 門Môn 。 翻phiên 淨tịnh 行hạnh 。 道đạo 學học 居cư 貞trinh 之chi 類loại 。 三tam 毗tỳ 舍xá 。 即tức 商thương 賈cổ 種chủng 。 四tứ 首thủ 陀đà 。 即tức 農nông 人nhân 種chủng 。 西tây 域vực 記ký 云vân 。 自tự 餘dư 雜tạp 姓tánh 。 難nan 以dĩ 詳tường 載tái 。 族tộc 姓tánh 殊thù 者giả 。 有hữu 四tứ 流lưu 焉yên 。 又hựu 開khai 元nguyên 錄lục 。 引dẫn 彌di 沙sa 塞tắc 律luật 云vân 。 汝nhữ 等đẳng 比Bỉ 丘Khâu 。 雜tạp 類loại 出xuất 家gia 。 皆giai 捨xả 本bổn 姓tánh 。 同đồng 稱xưng 釋Thích 子tử 。 既ký 符phù 經kinh 律luật 。 遂toại 為vi 永vĩnh 式thức 。

【# □# 註chú 】# 顯hiển 性tánh 錄lục 以dĩ 四tứ 句cú 揀giản 云vân 。 一nhất 是thị 沙Sa 門Môn 。 非phi 釋Thích 子tử 。 出xuất 家gia 外ngoại 道đạo 。 二nhị 是thị 釋Thích 子tử 。 非phi 沙Sa 門Môn 。 在tại 家gia 釋Thích 種chủng 。 此thử 王vương 種chủng 之chi 釋thích 也dã 。 三tam 是thị 釋Thích 子tử 。 是thị 沙Sa 門Môn 。 兩lưỡng 土thổ/độ 之chi 僧Tăng 。 此thử 四tứ 姓tánh 出xuất 家gia 。 通thông 稱xưng 為vi 釋thích 。 四tứ 非phi 釋Thích 子tử 。 非phi 沙Sa 門Môn 。 兩lưỡng 土thổ/độ 之chi 俗tục 。 四tứ 句cú 揀giản 之chi 無vô 遺di 矣hĩ 。

【# ■# 記ký 】# 今kim 雖tuy 通thông 引dẫn 。 意ý 在tại 證chứng 成thành 第đệ 三tam 句cú 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 顯hiển 性tánh 錄lục 。 孤cô 山sơn 圓viên 師sư 。 解giải 金kim 剛cang 錍bề 明minh 無vô 情tình 佛Phật 性tánh 。 故cố 稱xưng 顯hiển 性tánh 。

【# ■# 備bị 】# 外ngoại 道đạo 亦diệc 不bất 合hợp 沙Sa 門Môn 勤cần 息tức 之chi 稱xưng 。 今kim 姑cô 貼# 作tác 出xuất 家gia 說thuyết 。

【# □# 註chú 】# 或hoặc 謂vị 。 是thị 釋Thích 子tử 是thị 沙Sa 門Môn 。 乃nãi 釋Thích 種chủng 出xuất 家gia 。 且thả 梵Phạm 土thổ/độ 餘dư 種chủng 出xuất 家gia 。 及cập 此thử 土thổ/độ 之chi 僧Tăng 。 皆giai 稱xưng 沙Sa 門Môn 釋Thích 子tử 。 為vi 何hà 句cú 收thu 耶da 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 單đơn 辯biện 第đệ 三tam 句cú 。 先tiên 出xuất 異dị 辯biện 。 且thả 下hạ 。 詰cật 破phá 意ý 。 以dĩ 釋Thích 種chủng 出xuất 家gia 。 始thỉ 稱xưng 釋Thích 子tử 沙Sa 門Môn 者giả 。 請thỉnh 判phán 兩lưỡng 土thổ/độ 之chi 僧Tăng 。 非phi 第đệ 三tam 句cú 收thu 。 當đương 何hà 句cú 收thu 耶da 。 由do 是thị 一nhất 詰cật 。 異dị 家gia 默mặc 伏phục 也dã 。

【# □# 註chú 】# 錄lục 。 謂vị 觀quán 師sư 抄sao 錄lục 台thai 教giáo 綱cương 要yếu 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 舉cử 綱cương 。 而nhi 眾chúng 目mục 自tự 張trương 。 抄sao 要yếu 。 而nhi 全toàn 文văn 可khả 委ủy 。

△# 二nhị 釋thích 文văn 大đại 科khoa 分phần/phân 三tam 。 初sơ 敘tự 時thời 教giáo 法pháp 義nghĩa 散tán 廣quảng 二nhị 。 初sơ 正chánh 敘tự 二nhị 。 初sơ 立lập 能năng 判phán 主chủ 。

天thiên 台thai 智trí 者giả 大đại 師sư 。

【# ■# 記ký 】# 法pháp 藉tạ 人nhân 宏hoành 。 教giáo 從tùng 人nhân 立lập 。 故cố 首thủ 標tiêu 立lập 教giáo 之chi 祖tổ 。

【# □# 註chú 】# 拾thập 遺di 記ký 云vân 。 天thiên 台thai 。 棲tê 真chân 之chi 處xứ 。 智trí 者giả 。 隋tùy 主chủ 所sở 稱xưng 。 大đại 師sư 。 羣quần 生sanh 模mô 範phạm 。 亦diệc 帝đế 王vương 大đại 臣thần 所sở 師sư 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 天thiên 台thai 棲tê 真chân 者giả 。 發phát 隱ẩn 云vân 。 師sư 以dĩ 夢mộng 符phù 手thủ 接tiếp 。 瑞thụy 感cảm 鐘chung 鳴minh 。 魑si 魅mị 望vọng 德đức 而nhi 消tiêu 。 梵Phạm 僧Tăng 從tùng 空không 而nhi 禮lễ 。 宏hoành 經kinh 螺loa 水thủy 。 示thị 寂tịch 石thạch 城thành 。 緣duyên 著trước 天thiên 台thai 故cố 也dã 。 隋tùy 主chủ 所sở 稱xưng 者giả 。 煬# 帝đế 為vi 晉tấn 王vương 時thời 。 授thọ 菩Bồ 薩Tát 戒giới 竟cánh 。 王vương 言ngôn 。 吾ngô 師sư 傳truyền 佛Phật 法Pháp 燈đăng 。 宜nghi 稱xưng 智trí 者giả 。 是thị 也dã 。 大đại 師sư 羣quần 範phạm 者giả 。 顯hiển 揚dương 論luận 云vân 。 經kinh 言ngôn 大đại 師sư 者giả 。 能năng 善thiện 教giáo 誡giới 。 聲Thanh 聞Văn 弟đệ 子tử 。 應ưng 作tác 。 不bất 應ưng 作tác 事sự 。 名danh 大đại 師sư 。 又hựu 能năng 化hóa 導đạo 無vô 量lượng 眾chúng 生sanh 。 證chứng 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 。 故cố 名danh 。 又hựu 能năng 摧tồi 滅diệt 邪tà 穢uế 外ngoại 道đạo 。 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。 故cố 名danh 。 是thị 則tắc 唯duy 佛Phật 乃nãi 稱xưng 。 三tam 界giới 大đại 師sư 。 今kim 稱xưng 大đại 師sư 者giả 。 良lương 由do 四tứ 眾chúng 攸du 仰ngưỡng 。 如như 佛Phật 出xuất 世thế 故cố 。 請thỉnh 觀quán 音âm 疏sớ/sơ 鈔sao 云vân 。 大đại 者giả 。 褒bao 美mỹ 之chi 詞từ 。 師sư 者giả 。 教giáo 人nhân 以dĩ 道đạo 之chi 稱xưng 。 古cổ 者giả 。 解giải 行hành 可khả 軌quỹ 。 名danh 為vi 大đại 師sư 。 智trí 者giả 。 是thị 當đương 時thời 模mô 範phạm 。 故cố 稱xưng 也dã 。 帝đế 王vương 。 大đại 臣thần 如như 陳trần 後hậu 主chủ 。 隋tùy 文văn 。 煬# 。 二nhị 帝đế 。 儀nghi 同đồng 沈trầm 君quân 理lý 等đẳng 。

【# ■# 備bị 】# 大đại 師sư 先tiên 夢mộng 山sơn 頂đảnh 。 有hữu 僧Tăng 招chiêu 手thủ 。 申thân 臂tý 至chí 於ư 山sơn 麓lộc 。 接tiếp 引dẫn 令linh 登đăng 。 後hậu 入nhập 天thiên 台thai 。 見kiến 佛Phật 隴# 南nam 峯phong 。 徘bồi 徊hồi 留lưu 意ý 。 其kỳ 夜dạ 宿túc 於ư 定định 光quang 之chi 草thảo 菴am 。 咸hàm 聞văn 鐘chung 聲thanh 。 光quang 。 舞vũ 手thủ 長trường/trưởng 吟ngâm 言ngôn 。 但đãn 聞văn 鳴minh 椎chùy 集tập 僧Tăng 。 是thị 得đắc 住trụ 之chi 相tướng 。 憶ức 昔tích 招chiêu 手thủ 相tương/tướng 引dẫn 時thời 否phủ/bĩ 。 別biệt 峯phong 華hoa 頂đảnh 。 獨độc 往vãng 頭đầu 陀đà 。 後hậu 夜dạ 大đại 風phong 拔bạt 木mộc 。 魑si 魅mị 千thiên 羣quần 。 安an 心tâm 空không 寂tịch 。 自tự 然nhiên 散tán 失thất 。 師sư 講giảng 淨tịnh 名danh 。 袁viên 子tử 雄hùng 見kiến 梵Phạm 僧Tăng 數sổ 十thập 。 手thủ 擎kình 香hương 爐lô 出xuất 。

△# 二nhị 明minh 所sở 判phán 法pháp 二nhị 。 初sơ 總tổng 標tiêu 。

以dĩ 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 判phán 釋thích 東đông 流lưu 一nhất 代đại 聖thánh 教giáo 。 馨hinh 無vô 不bất 盡tận 。

【# ■# 記ký 】# 我ngã 佛Phật 慈từ 悲bi 。 普phổ 化hóa 十thập 方phương 。 遂toại 得đắc 聖thánh 教giáo 。 流lưu 傳truyền 震chấn 旦đán 。 至chí 智trí 者giả 大đại 師sư 出xuất 。 以dĩ 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 定định 解giải 。 不bất 蔓mạn 不bất 漏lậu 。 罄khánh 盡tận 其kỳ 旨chỉ 。 正chánh 是thị 書thư 所sở 錄lục 之chi 文văn 。 故cố 先tiên 總tổng 標tiêu 也dã 。

【# □# 註chú 】# 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 本bổn 是thị 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 之chi 法pháp 。 大đại 師sư 依y 義nghĩa 立lập 名danh 。

【# ■# 備bị 】# 如Như 來Lai 觀quán 機cơ 演diễn 化hóa 。

時thời 不bất 愆khiên 期kỳ 。 教giáo 無vô 濫lạm 設thiết 。 故cố 因nhân 時thời 施thí 教giáo 。 本bổn 是thị 如Như 來Lai 說thuyết 法pháp 之chi 儀nghi 。 唯duy 意ý 旨chỉ 幽u 深thâm 。 非phi 四tứ 依y 大Đại 士Sĩ 。 孰thục 能năng 測trắc 其kỳ 端đoan 緒tự 。 大đại 師sư 親thân 見kiến 靈linh 山sơn 一nhất 會hội 。 儼nghiễm 然nhiên 未vị 散tán 。 獲hoạch 旋Toàn 陀Đà 羅La 尼Ni 。 即tức 四tứ 依y 中trung 之chi 初sơ 依y 。 故cố 能năng 依y 聖thánh 義nghĩa 。 以dĩ 立lập 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 也dã 。

【# □# 註chú 】# 用dụng 此thử 判phán 釋thích 一nhất 代đại 聖thánh 教giáo 。 故cố 云vân 以dĩ 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 本bổn 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 之chi 儀nghi 。 今kim 加gia 一nhất 以dĩ 字tự 。 則tắc 成thành 天thiên 台thai 解giải 定định 儀nghi 矣hĩ 。

【# □# 註chú 】# 然nhiên 上thượng 天thiên 台thai 智trí 者giả 。 乃nãi 能năng 判phán 能năng 釋thích 之chi 人nhân 。 東đông 流lưu 聖thánh 教giáo 。 乃nãi 所sở 判phán 所sở 釋thích 之chi 法pháp 。 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 乃nãi 判phán 釋thích 之chi 儀nghi 式thức 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 此thử 於ư 判phán 釋thích 。 而nhi 分phần/phân 三tam 別biệt 。 以dĩ 能năng 屬thuộc 人nhân 。 以dĩ 所sở 屬thuộc 法pháp 。 以dĩ 時thời 教giáo 屬thuộc 儀nghi 。 欲dục 後hậu 學học 臨lâm 文văn 暸# 然nhiên 也dã 。

【# □# 註chú 】# 蓋cái 天thiên 台thai 準chuẩn 法pháp 華hoa 意ý 。 判phán 釋thích 諸chư 經kinh 。 如như 籤# 文văn 云vân 。 判phán 釋thích 準chuẩn 乎hồ 部bộ 教giáo 。 部bộ 教giáo 之chi 義nghĩa 。 唯duy 在tại 法pháp 華hoa 。

【# ■# 備bị 】# 大đại 師sư 親thân 證chứng 。 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 。 故cố 準chuẩn 法pháp 華hoa 釋thích 定định 諸chư 經kinh 。 如như 五ngũ 時thời 。 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 中trung 。 處xứ 處xứ 引dẫn 用dụng 信tín 解giải 品phẩm 中trung 語ngữ 是thị 也dã 。 節tiết 義nghĩa 曰viết 。 釋thích 籤# 。 無vô 判phán 釋thích 準chuẩn 乎hồ 部bộ 教giáo 之chi 文văn 。 但đãn 法pháp 法pháp 皆giai 有hữu 此thử 意ý 。 如như 境cảnh 妙diệu 中trung 言ngôn 。 若nhược 不bất 約ước 教giáo 。 不bất 知tri 教giáo 妙diệu 。 若nhược 不bất 約ước 部bộ 。 不bất 知tri 部bộ 妙diệu 等đẳng 意ý 。 略lược 撮toát 於ư 此thử 耳nhĩ 。

【# □# 註chú 】# 判phán 。 謂vị 剖phẫu 判phán 。 釋thích 謂vị 解giải 釋thích 。

【# ■# 備bị 】# 化hóa 儀nghi 乃nãi 總tổng 綱cương 。 宣tuyên 剖phẫu 判phán 。 化hóa 法pháp 乃nãi 方phương 法pháp 。 宜nghi 解giải 釋thích 。

【# □# 註chú 】# 妙diệu 樂lạc 云vân 。 頓đốn 等đẳng 。 是thị 此thử 宗tông 判phán 教giáo 之chi 大đại 綱cương 。 藏tạng 等đẳng 。 是thị 一nhất 家gia 釋thích 義nghĩa 之chi 綱cương 目mục 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 綱cương 乃nãi 目mục 之chi 總tổng 處xứ 。 故cố 喻dụ 化hóa 儀nghi 。 以dĩ 定định 一nhất 化hóa 總tổng 教giáo 。 網võng 目mục 乃nãi 網võng 之chi 別biệt 眼nhãn 。 故cố 喻dụ 化hóa 法pháp 。 以dĩ 釋thích 諸chư 經kinh 別biệt 義nghĩa 。

【# □# 註chú 】# 如như 以dĩ 化hóa 儀nghi 。 判phán 華hoa 嚴nghiêm 為vi 頓đốn 。 以dĩ 化hóa 法pháp 別biệt 圓viên 解giải 釋thích 。 乃nãi 至chí 判phán 法pháp 華hoa 為vi 非phi 頓đốn 非phi 漸tiệm 。 以dĩ 純thuần 圓viên 獨độc 妙diệu 解giải 釋thích 。

【# ■# 備bị 】# 五ngũ 時thời 判phán 釋thích 詳tường 解giải 見kiến 下hạ 。

【# ■# 記ký 】# 下hạ 文văn 詳tường 釋thích 時thời 教giáo 。 文văn 義nghĩa 散tán 廣quảng 。 故cố 總tổng 示thị 之chi 。

【# □# 註chú 】# 東đông 流lưu 者giả 。 佛Phật 法Pháp 自tự 西tây 而nhi 流lưu 東đông 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 漢hán 。 明minh 帝đế 時thời 。 摩ma 騰đằng 。 竺trúc 法pháp 闌lan 。 始thỉ 來lai 震chấn 旦đán 。 由do 是thị 佛Phật 法Pháp 廣quảng 流lưu 東đông 土thổ/độ 。

【# □# 註chú 】# 代đại 者giả 。 更cánh 也dã 。 如Như 來Lai 五ngũ 十thập 年niên 說thuyết 法Pháp 為vi 一nhất 代đại 。 今kim 以dĩ 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 判phán 釋thích 無vô 遺di 。

【# ■# 記ký 】# 。 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 雖tuy 時thời 長trường/trưởng 教giáo 廣quảng 。 今kim 以dĩ 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 判phán 釋thích 。 獨độc 契khế 佛Phật 旨chỉ 。 更cánh 無vô 遺di 議nghị 。 非phi 天thiên 台thai 。 吾ngô 誰thùy 與dữ 歸quy 。

【# □# 註chú 】# 若nhược 爾nhĩ 。 妙diệu 玄huyền 何hà 云vân 。 柰nại 苑uyển 之chi 前tiền 。 不bất 預dự 小tiểu 攝nhiếp 耶da 。 須tu 知tri 妙diệu 玄huyền 約ước 時thời 破phá 古cổ 。 謂vị 說thuyết 提đề 謂vị 經kinh 時thời 。 乃nãi 未vị 轉chuyển 法Pháp 輪luân 已dĩ 前tiền 。 未vị 有hữu 僧Tăng 寶bảo 。 故cố 破phá 古cổ 師sư 。 不bất 應ưng 於ư 鹿lộc 苑uyển 前tiền 。 別biệt 立lập 提đề 謂vị 為vi 人nhân 天thiên 小tiểu 教giáo 。 若nhược 約ước 法pháp 收thu 經kinh 。 則tắc 如như 四tứ 教giáo 義nghĩa 云vân 。 三tam 藏tạng 。 明minh 世thế 間gian 布bố 施thí 。 持trì 戒giới 禪thiền 定định 。 即tức 是thị 人nhân 天thiên 之chi 教giáo 。 並tịnh 正chánh 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 善thiện 法Pháp 。 此thử 已dĩ 為vi 三tam 藏tạng 所sở 攝nhiếp 。 故cố 先tiên 達đạt 云vân 。 約ước 時thời 破phá 古cổ 。 不bất 當đương 五ngũ 時thời 所sở 收thu 。 約ước 法pháp 收thu 經kinh 。 義nghĩa 當đương 三tam 藏tạng 所sở 攝nhiếp 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 料liệu 揀giản 提đề 謂vị 經kinh 謂vị 柰nại 苑uyển 前tiền 所sở 說thuyết 。 提đề 謂vị 經kinh 應ưng 在tại 小Tiểu 乘Thừa 攝nhiếp 。 妙diệu 玄huyền 云vân 何hà 柰nại 苑uyển 前tiền 小tiểu 預dự 小Tiểu 乘Thừa 攝nhiếp 。

【# ■# 補bổ 】# 既ký 不bất 預dự 小tiểu 攝nhiếp 。 則tắc 不bất 屬thuộc 八bát 教giáo 。 既ký 在tại 柰nại 苑uyển 前tiền 。 則tắc 不bất 屬thuộc 五ngũ 時thời 。 得đắc 毋vô 收thu 法pháp 不bất 盡tận 耶da 。

【# ■# 記ký 】# 須tu 知tri 下hạ 。 是thị 答đáp 辭từ 。 如như 妙diệu 玄huyền 約ước 時thời 破phá 古cổ 中trung 。 引dẫn 釋thích 論luận 云vân 。 初sơ 從tùng 波ba 羅la 柰nại 。 終chung 至chí 般Bát 泥Nê 洹Hoàn 。 凡phàm 說thuyết 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 。 結kết 為vi 三tam 法Pháp 藏tạng 。 從tùng 成thành 道Đạo 至chí 雙song 樹thụ 。 凡phàm 說thuyết 大Đại 乘Thừa 。 結kết 為vi 摩ma 訶ha 衍diễn 。 柰nại 苑uyển 之chi 前tiền 。 不bất 預dự 小Tiểu 乘Thừa 攝nhiếp 。 何hà 者giả 。

爾nhĩ 時thời 未vị 有hữu 僧Tăng 寶bảo 故cố 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 雖tuy 係hệ 人nhân 天thiên 世thế 間gian 善thiện 論luận 。 未vị 轉chuyển 小Tiểu 乘Thừa 出xuất 世thế 法Pháp 輪luân 。 不bất 當đương 以dĩ 提đề 謂vị 。 定định 立lập 初sơ 時thời 小tiểu 教giáo 。 蓋cái 佛Phật 以dĩ 轉chuyển 法Pháp 輪luân 為vi 時thời 。 故cố 不bất 預dự 小tiểu 攝nhiếp 之chi 言ngôn 。 專chuyên 破phá 舊cựu 立lập 初sơ 時thời 之chi 謬mậu 也dã 。 若nhược 約ước 法pháp 下hạ 。 申thân 明minh 台thai 宗tông 正chánh 判phán 。 應ưng 歸quy 三tam 藏tạng 。 以dĩ 提đề 謂vị 經kinh 說thuyết 戒giới 善thiện 功công 德đức 故cố 。 故cố 引dẫn 四tứ 教giáo 義nghĩa 三tam 藏tạng 世thế 間gian 施thí 戒giới 禪thiền 定định 作tác 證chứng 先tiên 達đạt 下hạ 。 明minh 台thai 宗tông 先tiên 德đức 解giải 釋thích 。 可khả 解giải 。

【# ■# 記ký 】# 古cổ 有hữu 齊tề 朝triêu 隱ẩn 士sĩ 劉lưu 虬cầu 。 立lập 五ngũ 時thời 教giáo 。 初sơ 人nhân 天thiên 教giáo 。 即tức 提đề 謂vị 經kinh 。 二nhị 。 有hữu 相tương/tướng 。 即tức 阿a 含hàm 。 三tam 。 無vô 相tướng 。 即tức 般Bát 若Nhã 。 四tứ 。 同đồng 歸quy 教giáo 。 即tức 法pháp 華hoa 。 五ngũ 。 常thường 住trụ 教giáo 。 即tức 涅Niết 槃Bàn 。

【# ■# 備bị 】# 本bổn 節tiết 問vấn 辭từ 。 即tức 將tương 柰nại 苑uyển 前tiền 不bất 預dự 小Tiểu 乘Thừa 語ngữ 。 按án 以dĩ 台thai 宗tông 五ngũ 時thời 。 若nhược 有hữu 遺di 漏lậu 。 故cố 有hữu 此thử 難nạn/nan 。 統thống 紀kỷ 云vân 。 樹thụ 神thần 知tri 佛Phật 七thất 日nhật 坐tọa 定định 未vị 食thực 。 五ngũ 百bách 賈cổ 客khách 過quá 。 有hữu 二nhị 大đại 人nhân 。 提đề 謂vị 。 波ba 利lợi 。 詣nghệ 神thần 請thỉnh 福phước 。 神thần 曰viết 。 佛Phật 在tại 水thủy 邊biên 。 先tiên 奉phụng 食thực 。 二nhị 人nhân 和hòa 蜜mật 麨xiểu 上thượng 佛Phật 。 佛Phật 授thọ 三Tam 歸Quy 依Y 。 復phục 為vi 說thuyết 五Ngũ 戒Giới 。 其kỳ 歸quy 依y 僧Tăng 。 曰viết 歸quy 依y 未vị 來lai 僧Tăng 。

△# 二nhị 別biệt 列liệt 二nhị 。 初sơ 五ngũ 時thời 二nhị 。 初sơ 徵trưng 起khởi 標tiêu 名danh 。

言ngôn 五ngũ 時thời 者giả 。 一nhất 。 華hoa 嚴nghiêm 時thời 。

【# ■# 記ký 】# 。 如Như 來Lai 初sơ 成thành 正chánh 覺giác 。 稱xưng 法Pháp 界Giới 性tánh 。 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 欲dục 令linh 眾chúng 生sanh 。 悟ngộ 入nhập 法Pháp 界Giới 也dã 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 經kinh 題đề 立lập 時thời 。 雖tuy 歷lịch 七thất 處xứ 。 八bát 會hội 。 新tân 經kinh 九cửu 會hội 。 只chỉ 是thị 一nhất 經kinh 。

【# ■# 記ký 】# 釋thích 從tùng 題đề 立lập 時thời 之chi 義nghĩa 。 處xử 會hội 下hạ 解giải 。

【# □# 註chú 】# 因nhân 行hành 如như 華hoa 。 莊trang 嚴nghiêm 果quả 德đức 。

【# ■# 記ký 】# 以dĩ 萬vạn 行hạnh 因nhân 華hoa 嚴nghiêm 。 一Nhất 乘Thừa 果quả 德đức 。

【# □# 註chú 】# 具cụ 云vân 大đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 此thử 人nhân 法pháp 譬thí 三tam 具cụ 足túc 立lập 題đề 。 更cánh 有hữu 單đơn 三tam 。 複phức 三tam 。

【# ■# 記ký 】# 阿A 彌Di 陀Đà 。 翻phiên 無vô 量lượng 壽thọ 。 又hựu 翻phiên 無vô 量lượng 光quang 。 佛Phật 為vi 能năng 說thuyết 。 阿A 彌Di 陀Đà 為vi 所sở 說thuyết 。 皆giai 果quả 人nhân 。 單đơn 人nhân 立lập 題đề 。 涅Niết 槃Bàn 。 翻phiên 大đại 滅diệt 度độ 。 是thị 法pháp 。 解giải 見kiến 下hạ 。 單đơn 法pháp 立lập 題đề 。 梵Phạm 網võng 。 大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 有hữu 網võng 羅la 幢tràng 。 紅hồng 光quang 互hỗ 射xạ 。 彩thải 色sắc 交giao 輝huy 。 重trùng 重trùng 珠châu 影ảnh 。 涉thiệp 入nhập 無vô 盡tận 。 佛Phật 觀quán 是thị 幢tràng 。 因nhân 說thuyết 世thế 界giới 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 猶do 如như 網võng 孔khổng 。 佛Phật 說thuyết 教giáo 門môn 。 亦diệc 如như 是thị 。 單đơn 喻dụ 立lập 題đề 。 文Văn 殊Thù 。 是thị 人nhân 。 翻phiên 妙diệu 德đức 。 若nhược 見kiến 佛Phật 性tánh 。 即tức 具cụ 三tam 德đức 。 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 。 名danh 妙diệu 德đức 。 般Bát 若Nhã 是thị 法pháp 。 解giải 見kiến 下hạ 。 人nhân 法pháp 立lập 題đề 。 妙diệu 法Pháp 蓮liên 華hoa 。 解giải 見kiến 下hạ 。 蓮liên 華hoa 。 因nhân 果quả 同đồng 時thời 。 以dĩ 比tỉ 妙diệu 法Pháp 權quyền 實thật 一nhất 體thể 。 法pháp 喻dụ 立lập 題đề 。 如Như 來Lai 。 解giải 見kiến 下hạ 。 獅sư 子tử 吼hống 。 比tỉ 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 謂vị 一nhất 音âm 普phổ 被bị 。 異dị 類loại 等đẳng 解giải 。 魔ma 外ngoại 傾khuynh 心tâm 。 所sở 謂vị 獅sư 子tử 吼hống 。 無vô 畏úy 說thuyết 。 百bách 獸thú 聞văn 之chi 皆giai 腦não 裂liệt 。 人nhân 譬thí 立lập 題đề 。 大đại 方Phương 廣Quảng 佛Phật 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 謂vị 極cực 虗hư 空không 之chi 可khả 度độ 。 體thể 無vô 邊biên 涯nhai 。 大đại 也dã 。 竭kiệt 滄thương 溟minh 之chi 可khả 飲ẩm 。 法Pháp 門môn 無vô 盡tận 。 方phương 也dã 。 碎toái 塵trần 剎sát 而nhi 可khả 數số 。 用dụng 無vô 能năng 測trắc 。 廣quảng 也dã 。 離ly 覺giác 所sở 覺giác 。 朗lãng 萬vạn 法pháp 之chi 幽u 邃thúy 。 佛Phật 也dã 芬phân 披phi 萬vạn 行hạnh 。 榮vinh 耀diệu 眾chúng 德đức 。 華hoa 也dã 。 圓viên 茲tư 行hành 德đức 。 飾sức 彼bỉ 十thập 身thân 。 嚴nghiêm 也dã 。 貫quán 攝nhiếp 玄huyền 妙diệu 。 以dĩ 成thành 真chân 光quang 之chi 彩thải 。 經kinh 也dã 。 大đại 方Phương 廣Quảng 法pháp 也dã 。 佛Phật 。 人nhân 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 。 喻dụ 也dã 。 具cụ 足túc 為vi 題đề 。

【# ■# 補bổ 】# 十thập 身thân 。 一nhất 。 菩Bồ 提Đề 身thân 。 菩Bồ 提Đề 。 翻phiên 道đạo 。 謂vị 佛Phật 成thành 等Đẳng 正Chánh 覺Giác 身thân 。 二nhị 。 願nguyện 身thân 。 指chỉ 從tùng 兜Đâu 率Suất 來lai 。 乘thừa 願nguyện 度độ 生sanh 說thuyết 。 三tam 。 化hóa 身thân 。 謂vị 隨tùy 類loại 化hóa 現hiện 應ứng 機cơ 說thuyết 。 四tứ 。 力lực 持trì 身thân 。 謂vị 神thần 力lực 持trì 真chân 身thân 之chi 全toàn 身thân 。 化hóa 身thân 。 及cập 舍xá 利lợi 之chi 碎toái 身thân 。 永vĩnh 久cửu 不bất 壞hoại 。 五ngũ 。 相tướng 好hảo 莊trang 嚴nghiêm 身thân 。 謂vị 證chứng 得đắc 微vi 塵trần 相tướng 好hảo 實thật 報báo 身thân 。 六lục 。 威uy 勢thế 身thân 。 指chỉ 魔ma 外ngoại 威uy 伏phục 邊biên 說thuyết 。 七thất 。 意ý 生sanh 身thân 。 隨tùy 自tự 他tha 意ý 。 處xứ 處xứ 受thọ 身thân 。 意ý 有hữu 所sở 往vãng 。 身thân 即tức 隨tùy 到đáo 。 度độ 脫thoát 有hữu 情tình 。 八bát 。 福phước 德đức 身thân 。 指chỉ 福phước 德đức 具cụ 足túc 故cố 。 九cửu 。 法Pháp 身thân 。 法pháp 性tánh 周chu 遍biến 法Pháp 界Giới 以dĩ 為vi 身thân 。 十thập 。 智trí 身thân 。 妙diệu 智trí 圓viên 明minh 。 決quyết 了liễu 諸chư 法pháp 真chân 光quang 。 一nhất 真chân 法Pháp 界Giới 也dã 。

【# □# 註chú 】# 舊cựu 經kinh 。 晉tấn 譯dịch 五ngũ 十thập 卷quyển 。 或hoặc 六lục 十thập 卷quyển 成thành 。 新tân 經kinh 唐đường 譯dịch 八bát 十thập 卷quyển 成thành 。 若nhược 龍long 宮cung 三tam 本bổn 。 上thượng 本bổn 有hữu 十thập 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 微vi 塵trần 數số 偈kệ 。 一nhất 四tứ 天thiên 下hạ 。 微vi 塵trần 數số 品phẩm 。 中trung 本bổn 有hữu 四tứ 十thập 九cửu 萬vạn 八bát 千thiên 八bát 百bách 偈kệ 。 一nhất 千thiên 二nhị 百bách 品phẩm 。 下hạ 本bổn 有hữu 十thập 萬vạn 偈kệ 。 四tứ 十thập 八bát 品phẩm (# 今kim 但đãn 有hữu 三tam 十thập 九cửu 品phẩm 如như 釋thích 籤# 十thập 八bát )# 。

【# ■# 記ký 】# 舊cựu 經kinh 。 晉tấn 。 安an 帝đế 時thời 。 佛Phật 度độ 跋bạt 陀đà 羅la 。 翻phiên 覺giác 賢hiền 。 於ư 揚dương 州châu 謝tạ 司ty 空không 寺tự 。 翻phiên 梵Phạm 本bổn 三tam 萬vạn 六lục 千thiên 頌tụng 。 成thành 晉tấn 經kinh 五ngũ 十thập 卷quyển 。 或hoặc 六lục 十thập 卷quyển 。 新tân 經kinh 。 唐đường 永vĩnh 隆long 間gian 。 日nhật 照chiếu 依y 晉tấn 本bổn 。 譯dịch 出xuất 入nhập 法Pháp 界Giới 品phẩm 。 兩lưỡng 處xứ 脫thoát 文văn 。 證chứng 聖thánh 元nguyên 年niên 。 實Thật 叉Xoa 難Nan 陀Đà 。 翻phiên 喜hỷ 學học 。 重trọng/trùng 翻phiên 日nhật 照chiếu 所sở 成thành 。 兼kiêm 補bổ 諸chư 闕khuyết 。 成thành 八bát 十thập 卷quyển 。 仍nhưng 脫thoát 文Văn 殊Thù 按án 善thiện 財tài 頂đảnh 之chi 文văn 。 賢hiền 首thủ 。 將tương 日nhật 照chiếu 所sở 補bổ 。 安an 喜hỷ 學học 脫thoát 處xứ 。 遂toại 得đắc 文văn 續tục 義nghĩa 連liên 。 然nhiên 斯tư 二nhị 經kinh 。 皆giai 十thập 萬vạn 偈kệ 中trung 之chi 略lược 。 以dĩ 譯dịch 未vị 盡tận 故cố 。 龍long 宮cung 三tam 本bổn 。 文Văn 殊Thù 。 與dữ 阿A 難Nan 海hải 。 於ư 鐵Thiết 圍Vi 山Sơn 結kết 集tập 。 護hộ 法Pháp 神thần 收thu 入nhập 龍long 宮cung 。 龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 。 親thân 往vãng 龍long 宮cung 。 見kiến 上thượng 。 中trung 。 二nhị 本bổn 文văn 廣quảng 。 非phi 人nhân 力lực 所sở 持trì 。 唯duy 以dĩ 下hạ 本bổn 誦tụng 回hồi 。 流lưu 傳truyền 人nhân 間gian 。 今kim 但đãn 三tam 十thập 九cửu 品phẩm 者giả 。 指chỉ 唐đường 譯dịch 品phẩm 數số 。 舊cựu 經kinh 。 七thất 處xứ 八bát 會hội 。 新tân 譯dịch 。 加gia 普Phổ 光Quang 明Minh 殿Điện 一nhất 會hội 。 第đệ 一nhất 。 摩ma 竭kiệt 阿a 蘭lan 若nhã 六lục 品phẩm 。 一nhất 。 世thế 主chủ 妙diệu 嚴nghiêm 。 二nhị 。 如Như 來Lai 現hiện 相tướng 。 三tam 。 普phổ 賢hiền 三tam 昧muội 。 四tứ 。 世thế 界giới 成thành 就tựu 。 五ngũ 。 華hoa 嚴nghiêm 世thế 界giới 。 六lục 。 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 。 第đệ 二nhị 。 普Phổ 光Quang 明Minh 殿Điện 會hội 六lục 品phẩm 。 一nhất 。 如Như 來Lai 名danh 號hiệu 。 二nhị 。 四Tứ 諦Đế 。 三tam 。 光quang 明minh 覺giác 。 四tứ 。 菩Bồ 薩Tát 問vấn 明minh 。 五ngũ 淨tịnh 行hạnh 。 六lục 。 賢hiền 首thủ 。 第đệ 三tam 。 忉Đao 利Lợi 天thiên 會hội 說thuyết 十thập 住trụ 。 有hữu 六lục 品phẩm 。 一nhất 。 升thăng 須Tu 彌Di 頂đảnh 。 二nhị 。 須Tu 彌Di 頂đảnh 偈kệ 讚tán 。 三tam 。 十thập 住trụ 。 四tứ 。 梵Phạm 行hạnh 。 五ngũ 。 發phát 心tâm 功công 德đức 。 六lục 。 明minh 法pháp 。 第đệ 四tứ 。 夜dạ 摩ma 天thiên 會hội 說thuyết 十thập 。 行hành 。 四tứ 品phẩm 。 一nhất 。 升thăng 夜dạ 摩ma 。 二nhị 。 升thăng 夜dạ 摩ma 偈kệ 讚tán 。 三tam 。 十thập 行hành 。 四tứ 。 十thập 無vô 盡tận 藏tạng 。 第đệ 五ngũ 。 兜Đâu 率Suất 天thiên 會hội 說thuyết 十thập 向hướng 。 三tam 品phẩm 。 一nhất 。 升thăng 兜Đâu 率Suất 。 二nhị 。 升thăng 兜Đâu 率Suất 偈kệ 讚tán 。 三tam 。 十thập 向hướng 。 第đệ 六lục 。 他tha 化hóa 天thiên 會hội 說thuyết 十Thập 地Địa 。 一nhất 品phẩm 。 第đệ 七thất 。 重trọng/trùng 會hội 普Phổ 光Quang 明Minh 殿Điện 。 說thuyết 十Thập 地Địa 勝thắng 進tiến 行hành 。 十thập 一nhất 品phẩm 。 一nhất 十thập 定định 。 二nhị 。 十thập 通thông 。 三tam 。 十thập 忍nhẫn 。 四tứ 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 。 五ngũ 。 壽thọ 量lượng 。 六lục 。 菩Bồ 薩Tát 住trú 處xứ 。 七thất 。 不bất 思tư 議nghị 法Pháp 。 明minh 佛Phật 果Quả 德đức 。 八bát 。 相tương/tướng 海hải 。 九cửu 。 隨tùy 相tướng 光quang 明minh 功công 德đức 十thập 。 普phổ 賢hiền 行hành 。 十thập 一nhất 。 如Như 來Lai 出xuất 現hiện 。 第đệ 八bát 。 三tam 會hội 普Phổ 光Quang 明Minh 殿Điện 說thuyết 六lục 位vị 。 一nhất 品phẩm 。 謂vị 離ly 世thế 間gian 。 第đệ 九cửu 。 逝thệ 多đa 林lâm 會hội 。 說thuyết 入nhập 法Pháp 界Giới 品phẩm 也dã 。

【# □# 註chú 】# 舊cựu 立lập 四tứ 種chủng 華hoa 嚴nghiêm 。 祖tổ 無vô 顯hiển 文văn 。 考khảo 大đại 師sư 。 荊kinh 溪khê 。 之chi 意ý 。 則tắc 有hữu 約ước 時thời 。 約ước 處xứ 。 約ước 理lý 。 之chi 不bất 同đồng 。 約ước 理lý 。 則tắc 曰viết 法Pháp 界Giới 。 約ước 處xứ 。 或hoặc 曰viết 寂tịch 場tràng 。 約ước 時thời 。 曰viết 三tam 七thất 日nhật 。 或hoặc 時thời 長trường/trưởng 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 何hà 得đắc 認nhận 此thử 名danh 言ngôn 。 便tiện 謂vị 華hoa 嚴nghiêm 有hữu 四tứ 種chủng 之chi 別biệt 。 且thả 其kỳ 間gian 於ư 義nghĩa 有hữu 妨phương 。 不bất 應ưng 以dĩ 後hậu 分phần/phân 時thời 長trường/trưởng 華hoa 嚴nghiêm 。 而nhi 為vi 寂tịch 場tràng 。 又hựu 不bất 應ưng 將tương 通thông 五ngũ 時thời 中trung 。 通thông 教giáo 之chi 義nghĩa 。 為vi 時thời 長trường/trưởng 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 舊cựu 以dĩ 寂tịch 場tràng 。

時thời 長trường/trưởng 。 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 法Pháp 界Giới 。 立lập 為vi 四tứ 種chủng 華hoa 嚴nghiêm 。 考khảo 大đại 師sư 。 荊kinh 溪khê 意ý 。 惟duy 約ước 時thời 。 約ước 處xứ 。 約ước 理lý 。 之chi 不bất 同đồng 。 約ước 理lý 。 曰viết 法Pháp 界Giới 。 約ước 處xứ 。 曰viết 寂tịch 場tràng 。 約ước 時thời 。 曰viết 三tam 七thất 日nhật 。 或hoặc 時thời 長trường/trưởng 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 何hà 得đắc 認nhận 此thử 約ước 時thời 之chi 名danh 言ngôn 。 反phản 將tương 時thời 長trường/trưởng 。 及cập 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 分phần/phân 立lập 二nhị 種chủng 。 加gia 以dĩ 法Pháp 界Giới 。 寂tịch 場tràng 二nhị 種chủng 。 謂vị 有hữu 四tứ 種chủng 別biệt 耶da 。 且thả 其kỳ 間gian 下hạ 。 辨biện 訛ngoa 云vân 。 不bất 應ưng 以dĩ 後hậu 分phần/phân 時thời 長trường/trưởng 為vi 寂tịch 場tràng 句cú 。 按án 舊cựu 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 。 善thiện 財tài 南nam 詢tuân 言ngôn 。 不bất 離ly 寂tịch 場tràng 。 新tân 譯dịch 言ngôn 。 不bất 離ly 遮già 那na 座tòa 前tiền 。 既ký 後hậu 分phần/phân 皆giai 言ngôn 不bất 離ly 。 應ưng 與dữ 經kinh 語ngữ 融dung 會hội 。 又hựu 不bất 應ưng 將tương 五ngũ 時thời 通thông 後hậu 之chi 義nghĩa 為vi 時thời 長trường/trưởng 句cú 。 按án 妙diệu 玄huyền 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 時thời 節tiết 長trường/trưởng 。 今kim 聞văn 般Bát 若Nhã 。 即tức 能năng 得đắc 入nhập 。 籤# 說thuyết 。 一nhất 。 以dĩ 法Pháp 界Giới 為vi 華hoa 嚴nghiêm 。 二nhị 以dĩ 時thời 長trường/trưởng 通thông 至chí 於ư 後hậu 。 既ký 大đại 師sư 。 荊kinh 溪khê 。 皆giai 以dĩ 義nghĩa 通thông 為vi 時thời 長trường/trưởng 。 應ưng 與dữ 祖tổ 語ngữ 融dung 會hội 。 予# 讀đọc 所sở 辨biện 。 甚thậm 有hữu 見kiến 識thức 。 玉ngọc 師sư 。 以dĩ 三tam 約ước 破phá 舊cựu 四tứ 種chủng 。 義nghĩa 已dĩ 成thành 立lập 。 且thả 其kỳ 間gian 下hạ 二nhị 段đoạn 。 本bổn 屬thuộc 餘dư 意ý 。 今kim 順thuận 玉ngọc 師sư 意ý 。 備bị 一nhất 解giải 曰viết 。 舊cựu 既ký 約ước 時thời 而nhi 立lập 二nhị 種chủng 。 不bất 應ưng 抹mạt 去khứ 三tam 七thất 當đương 分phần/phân 。 專chuyên 立lập 後hậu 分phần/phân 時thời 長trường/trưởng 。 以dĩ 攝nhiếp 寂tịch 場tràng 也dã 。 至chí 五ngũ 時thời 通thông 後hậu 為vi 義nghĩa 通thông 。 齊tề 至chí 般Bát 若Nhã 為vi 文văn 通thông 。 微vi 有hữu 區khu 別biệt 。 不bất 可khả 以dĩ 義nghĩa 通thông 之chi 時thời 長trường/trưởng 。 即tức 為vi 文văn 通thông 之chi 時thời 長trường/trưởng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 妙diệu 樂lạc 言ngôn 。 所sở 詮thuyên 無vô 外ngoại 。 名danh 法Pháp 界Giới 。 宗tông 鏡kính 言ngôn 。 法Pháp 界Giới 者giả 。 即tức 一nhất 心tâm 之chi 總tổng 名danh 。 萬vạn 法pháp 之chi 歸quy 趣thú 。 寂tịch 場tràng 。 解giải 本bổn 卷quyển 。 三tam 七thất 日nhật 。 如như 謂vị 初sơ 七thất 日nhật 。 說thuyết 前tiền 五ngũ 會hội 。 以dĩ 經kinh 首thủ 言ngôn 。 始thỉ 成thành 正chánh 覺giác 三tam 處xứ 。 皆giai 言ngôn 不bất 起khởi 前tiền 故cố 。 二nhị 七thất 日nhật 。 說thuyết 十Thập 地Địa 等đẳng 。 以dĩ 經kinh 初sơ 言ngôn 。 婆bà 伽già 婆bà 成thành 道Đạo 未vị 久cửu 。 第đệ 二nhị 七thất 日nhật 故cố 。 第đệ 九cửu 會hội 在tại 三tam 七thất 日nhật 後hậu 說thuyết 。 有hữu 舍Xá 利Lợi 弗Phất 祗chi 園viên 等đẳng 故cố 。 此thử 據cứ 菩Bồ 提Đề 流lưu 支chi 。 約ước 不bất 壞hoại 前tiền 後hậu 相tương/tướng 言ngôn 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 舊cựu 以dĩ 寂tịch 場tràng 。

時thời 長trường/trưởng 。 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 法Pháp 界Giới 。 列liệt 為vi 四tứ 種chủng 華hoa 嚴nghiêm 。 又hựu 分phần/phân 前tiền 三tam 屬thuộc 事sự 。 後hậu 一nhất 屬thuộc 理lý 。 此thử 積tích 代đại 之chi 弊tệ 。 今kim 論luận 其kỳ 義nghĩa 。 只chỉ 有hữu 三tam 名danh 。 一nhất 。 謂vị 寂tịch 場tràng 。 妙diệu 玄huyền 。 引dẫn 方phương 便tiện 品phẩm 。 始thỉ 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 三tam 七thất 思tư 惟duy 。 佛Phật 最tối 初sơ 頓đốn 說thuyết 是thị 也dã 。 以dĩ 首thủ 品phẩm 。 至chí 三tam 十thập 六lục 品phẩm 。 為vi 前tiền 分phần/phân 二nhị 。 謂vị 時thời 長trường/trưởng 。 妙diệu 玄huyền 。 引dẫn 法pháp 性tánh 論luận 。 鈍độn 根căn 三tam 處xứ 入nhập 法Pháp 界Giới 是thị 也dã 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 去khứ 為vi 後hậu 分phần/phân 。 三tam 。 謂vị 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 文văn 句cú 言ngôn 。 華hoa 嚴nghiêm 未vị 席tịch 。 始thỉ 開khai 於ư 漸tiệm 。 妙diệu 樂lạc 說thuyết 。 此thử 且thả 寄ký 娑sa 婆bà 一nhất 期kỳ 設thiết 化hóa 。 用dụng 通thông 今kim 意ý 。 應ưng 知tri 華hoa 嚴nghiêm 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 即tức 法pháp 華hoa 經kinh 常thường 在tại 靈linh 山sơn 。 何hà 殊thù 十thập 方phương 。 更cánh 互hỗ 主chủ 伴bạn 。 雖tuy 有hữu 三tam 名danh 。 而nhi 所sở 說thuyết 經Kinh 。 無vô 非phi 華hoa 嚴nghiêm 。 所sở 詮thuyên 理lý 。 無vô 非phi 法Pháp 界Giới 。 此thử 統thống 紀kỷ 破phá 舊cựu 之chi 詞từ 也dã 。 統thống 紀kỷ 復phục 說thuyết 時thời 長trường/trưởng 。 通thông 三tam 處xứ 者giả 。 謂vị 般Bát 若Nhã 華hoa 嚴nghiêm 海hải 空không 。 法pháp 華hoa 佛Phật 慧tuệ 。 涅Niết 槃Bàn 蓮liên 華hoa 藏tạng 海hải 。 是thị 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 志chí 師sư 。 以dĩ 三tam 七thất 思tư 惟duy 。 收thu 歸quy 寂tịch 場tràng 。 則tắc 時thời 。 處xử 。 似tự 未vị 分phần/phân 。

【# □# 註chú 】# 問vấn 。 華hoa 嚴nghiêm 時thời 長trường/trưởng 。 為vi 至chí 何hà 時thời 。 答đáp 。 如như 妙diệu 樂lạc 云vân 。 義nghĩa 當đương 轉chuyển 教giáo 時thời 也dã 。 經kinh 家gia 。 取thủ 後hậu 分phần/phân 部bộ 類loại 相tương 從tùng 。 結kết 歸quy 前tiền 分phần/phân 華hoa 嚴nghiêm 部bộ 內nội 。 此thử 即tức 通thông 五ngũ 時thời 文văn 通thông 之chi 類loại 也dã 。 若nhược 般Bát 若Nhã 。 明minh 華hoa 嚴nghiêm 海hải 空không 。 及cập 日nhật 若nhược 垂thùy 沒một 餘dư 輝huy 峻tuấn 嶺lĩnh 。 與dữ 夫phu 蓮liên 華hoa 藏tạng 海hải 。 通thông 至chí 涅Niết 槃Bàn 之chi 後hậu 。 此thử 於ư 他tha 部bộ 明minh 華hoa 嚴nghiêm 義nghĩa 。 不bất 可khả 結kết 歸quy 本bổn 部bộ 。 乃nãi 通thông 五ngũ 時thời 中trung 。 義nghĩa 通thông 之chi 類loại 。 非phi 時thời 長trường/trưởng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 轉chuyển 教giáo 。 解giải 本bổn 卷quyển 。 後hậu 逝thệ 多đa 林lâm 一nhất 會hội 。 部bộ 類loại 相tương 從tùng 。 結kết 歸quy 前tiền 分phần/phân 華hoa 嚴nghiêm 部bộ 內nội 。 是thị 為vi 五ngũ 時thời 文văn 通thông 。 般Bát 若Nhã 華hoa 嚴nghiêm 海hải 空không 者giả 。 妙diệu 玄huyền 云vân 。 華hoa 嚴nghiêm 。 別biệt 但đãn 在tại 初sơ 。 通thông 則tắc 至chí 後hậu 。 故cố 歷lịch 劫kiếp 修tu 行hành 。 華hoa 嚴nghiêm 海hải 空không 。 法pháp 華hoa 會hội 四tứ 佛Phật 慧tuệ 。 即tức 是thị 通thông 至chí 二nhị 經kinh 。 又hựu 像tượng 法pháp 決quyết 疑nghi 經Kinh 云vân 。 或hoặc 見kiến 報báo 身thân 蓮liên 華hoa 藏tạng 世thế 界giới 海hải 。 為vi 千thiên 百bách 億ức 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 佛Phật 。 說thuyết 心tâm 地địa 法Pháp 門môn 。 乃nãi 至chí 日nhật 出xuất 。 先tiên 照chiếu 高cao 山sơn 。 日nhật 沒một 亦diệc 餘dư 輝huy 峻tuấn 嶺lĩnh 。 故cố 蓮liên 華hoa 藏tạng 海hải 。 通thông 至chí 涅Niết 槃Bàn 後hậu 。 以dĩ 像tượng 法pháp 決quyết 疑nghi 。 是thị 涅Niết 槃Bàn 結kết 經kinh 。 當đương 知tri 上thượng 說thuyết 。 乃nãi 他tha 部bộ 明minh 華hoa 嚴nghiêm 義nghĩa 。 不bất 可khả 結kết 歸quy 本bổn 部bộ 。 是thị 通thông 五ngũ 時thời 中trung 之chi 義nghĩa 通thông 。 非phi 華hoa 嚴nghiêm 文văn 通thông 之chi 時thời 長trường/trưởng 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 後hậu 分phần/phân 時thời 長trường/trưởng 。 指chỉ 逝thệ 多đa 林lâm 一nhất 會hội 。 文Văn 殊Thù 從tùng 逝thệ 多đa 林lâm 出xuất 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 語ngữ 六lục 千thiên 弟đệ 子tử 言ngôn 。 汝nhữ 等đẳng 見kiến 文Văn 殊Thù 威uy 德đức 相tướng 好hảo 等đẳng 。 乃nãi 至chí 文Văn 殊Thù 語ngứ 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 汝nhữ 等đẳng 善thiện 能năng 。 成thành 就tựu 十thập 種chủng 大đại 心tâm 。 句cú 記ký 言ngôn 。 至chí 般Bát 若Nhã 來lai 。 方phương 可khả 得đắc 云vân 。 令linh 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 成thành 十thập 大đại 心tâm 。 此thử 乃nãi 義nghĩa 當đương 轉chuyển 教giáo 時thời 也dã 。 又hựu 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 由do 歷lịch 劫kiếp 修tu 學học 般Bát 若Nhã 。 今kim 發phát 空không 智trí 得đắc 入nhập 法Pháp 界Giới 。 觀quán 華hoa 嚴nghiêm 藏tạng 海hải 。 皆giai 畢tất 竟cánh 空không 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 言ngôn 。 非phi 時thời 長trường/trưởng 。 當đương 改cải 曰viết 非phi 文văn 通thông 。 私tư 謂vị 。 文văn 通thông 。 義nghĩa 通thông 。 均quân 有hữu 時thời 長trường/trưởng 之chi 義nghĩa 。 但đãn 文văn 通thông 時thời 長trường/trưởng 。 齊tề 至chí 般Bát 若Nhã 。 義nghĩa 通thông 時thời 長trường/trưởng 。 盡tận 未vị 來lai 際tế 耳nhĩ 。

二nhị 。 鹿lộc 苑uyển 時thời 。 說thuyết 四tứ 阿a 含hàm 。

【# ■# 記ký 】# 小tiểu 機cơ 於ư 頓đốn 無vô 益ích 。 故cố 佛Phật 隱ẩn 勝thắng 現hiện 劣liệt 。 不bất 動động 寂tịch 場tràng 而nhi 遊du 鹿lộc 苑uyển 。 保bảo 任nhậm 劣liệt 機cơ 。 權quyền 證chứng 小tiểu 果quả 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 處xứ 立lập 時thời 。 說thuyết 經Kinh 雖tuy 多đa 。 同đồng 一nhất 處xứ 故cố 。

【# ■# 補bổ 】# 說thuyết 四tứ 阿a 含hàm 。 不bất 局cục 一nhất 處xứ 。 且thả 指chỉ 初sơ 轉chuyển 法Pháp 輪luân 處xứ 言ngôn 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 同đồng 一nhất 處xứ 三tam 字tự 甚thậm 局cục 。 當đương 知tri 諸chư 佛Phật 始thỉ 化hóa 。 皆giai 在tại 鹿lộc 苑uyển 。 故cố 以dĩ 立lập 時thời 。

【# □# 註chú 】# 乃nãi 如Như 來Lai 昔tích 生sanh 垂thùy 化hóa 之chi 地địa 。 緣duyên 如như 輔phụ 行hành 上thượng (# 七thất )# 。

【# ■# 記ký 】# 輔phụ 行hành 引dẫn 大đại 論luận 曰viết 。 波ba 羅la 柰nại 王vương 遊du 獵liệp 。 見kiến 二nhị 鹿lộc 主chủ 。 一nhất 是thị 釋Thích 迦Ca 菩Bồ 薩Tát 。 一nhất 是thị 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 。 菩Bồ 薩Tát 鹿lộc 主chủ 告cáo 王vương 。 若nhược 以dĩ 供cung 饌soạn 。 當đương 差sai 次thứ 送tống 每mỗi 日nhật 一nhất 鹿lộc 。 王vương 。 善thiện 其kỳ 言ngôn 次thứ 當đương 達đạt 多đa 羣quần 中trung 。 有hữu 母mẫu 鹿lộc 。 白bạch 其kỳ 主chủ 言ngôn 。 我ngã 分phần/phân 當đương 死tử 。 而nhi 我ngã 懷hoài 子tử 。 子tử 非phi 死tử 次thứ 。 屈khuất 垂thùy 料liệu 理lý 。 主chủ 怒nộ 言ngôn 。 誰thùy 不bất 惜tích 命mạng 。 次thứ 來lai 但đãn 去khứ 。 母mẫu 至chí 釋Thích 迦Ca 主chủ 所sở 。 具cụ 白bạch 。 主chủ 言ngôn 。 若nhược 我ngã 不bất 理lý 。 枉uổng 殺sát 其kỳ 子tử 。 若nhược 非phi 次thứ 差sai 。 後hậu 次thứ 何hà 遣khiển 。 惟duy 我ngã 當đương 代đại 。 王vương 。 怪quái 問vấn 。 羣quần 鹿lộc 盡tận 耶da 。 主chủ 言ngôn 。 但đãn 有hữu 滋tư 茂mậu 。 為vi 彼bỉ 羣quần 鹿lộc 。 歸quy 告cáo 於ư 我ngã 。 我ngã 憫mẫn 之chi 故cố 。 是thị 身thân 不bất 久cửu 。 必tất 不bất 免miễn 死tử 。 慈từ 救cứu 苦khổ 厄ách 。 其kỳ 德đức 無vô 量lượng 。 王vương 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。 我ngã 實thật 是thị 畜súc 獸thú 。 名danh 曰viết 人nhân 頭đầu 鹿lộc 。 汝nhữ 雖tuy 是thị 畜súc 生sanh 。 名danh 曰viết 鹿lộc 頭đầu 人nhân 。 以dĩ 理lý 而nhi 為vi 人nhân 。 不bất 以dĩ 形hình 為vi 人nhân 。 我ngã 從tùng 今kim 日nhật 始thỉ 。 不bất 食thực 一nhất 切thiết 肉nhục 。 我ngã 以dĩ 無vô 畏úy 施thí 。 亦diệc 可khả 安an 汝nhữ 意ý 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 。 知tri 是thị 釋Thích 迦Ca 昔tích 生sanh 垂thùy 化hóa 之chi 地địa 也dã 。

【# □# 註chú 】# 羣quần 鹿lộc 所sở 居cư 。 故cố 名danh 鹿lộc 苑uyển 。 從tùng 樹thụ 為vi 名danh 。 亦diệc 名danh 柰nại 苑uyển 。 二nhị 仙tiên 所sở 居cư 。 亦diệc 名danh 仙tiên 苑uyển 。

【# ■# 記ký 】# 柰nại 苑uyển 。 地địa 多đa 柰nại 樹thụ 故cố 。 仙tiên 苑uyển 。 婆bà 裟sa 言ngôn 。 佛Phật 出xuất 世thế 時thời 。 有hữu 阿A 羅La 漢Hán 。 大đại 仙tiên 於ư 彼bỉ 處xứ 。 已dĩ 住trụ 。 今kim 住trụ 。 當đương 住trụ 。 佛Phật 不bất 出xuất 世thế 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 住trụ 。 無vô 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 五ngũ 通thông 仙tiên 住trụ 。 二nhị 仙tiên 。 或hoặc 是thị 阿a 羅la 邏la 。 迦ca 蘭lan 。 二nhị 仙tiên 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 言ngôn 從tùng 樹thụ 者giả 。 指chỉ 苑uyển 為vi 樹thụ 。 非phi 指chỉ 柰nại 也dã 。 猶do 言ngôn 波ba 羅la 柰nại 之chi 林lâm 苑uyển 耳nhĩ 。 二nhị 仙tiên 兩lưỡng 字tự 。 恐khủng 荊kinh 溪khê 一nhất 時thời 便tiện 寫tả 耳nhĩ 。 以dĩ 鬱uất 頭đầu 。 藍lam 弗phất 。 二nhị 仙tiên 。 在tại 摩Ma 竭Kiệt 提đề 國quốc 。 不bất 在tại 此thử 苑uyển 。 今kim 註chú 。 雖tuy 引dẫn 成thành 文văn 。 似tự 須tu 改cải 言ngôn 。 仙Tiên 人Nhân 墮Đọa 處Xứ 。 以dĩ 五ngũ 百bách 仙tiên 人nhân 。 空không 中trung 聞văn 音âm 樂nhạc 生sanh 染nhiễm 。 失thất 神thần 足túc 墮đọa 此thử 處xứ 。

【# □# 註chú 】# 阿a 含hàm 。 翻phiên 無vô 比tỉ 法pháp 。

【# ■# 記ký 】# 謂vị 聖thánh 人nhân 智trí 慧tuệ 。 分phân 別biệt 法pháp 義nghĩa 。 莫mạc 可khả 比tỉ 並tịnh 。

【# □# 註chú 】# 妙diệu 玄huyền 十thập 初sơ 云vân 。 增tăng 一nhất 。 明minh 人nhân 天thiên 因nhân 果quả 。 中trung 。 明minh 真chân 寂tịch 深thâm 義nghĩa 。 雜tạp 。 明minh 諸chư 禪thiền 定định 。 長trường/trưởng 。 破phá 外ngoại 道đạo 。 而nhi 通thông 說thuyết 無vô 常thường 。 知tri 苦khổ 斷đoạn 集tập 。 證chứng 滅diệt 。 修tu 道Đạo 。

【# ■# 記ký 】# 報báo 恩ân 經kinh 言ngôn 。 為vì 諸chư 天thiên 世thế 人nhân 。 隨tùy 時thời 說thuyết 法Pháp 。 集tập 為vi 增tăng 一nhất 。 勸khuyến 化hóa 人nhân 習tập 。 為vì 利lợi 根căn 眾chúng 生sanh 。 說thuyết 諸chư 深thâm 義nghĩa 。 名danh 中Trung 阿A 含Hàm 。 學học 問vấn 者giả 習tập 。 說thuyết 種chủng 種chủng 隨tùy 禪thiền 法Pháp 。 是thị 雜Tạp 阿A 含Hàm 。 坐tọa 禪thiền 人nhân 習tập 。 破phá 諸chư 外ngoại 道đạo 。 是thị 長Trường 阿A 含Hàm 。 分phân 別biệt 功công 德đức 論luận 曰viết 。 阿A 難Nan 復phục 思tư 惟duy 。 契Khế 經Kinh 文văn 義nghĩa 混hỗn 雜tạp 。 宜nghi 當đương 以dĩ 事sự 理lý 相tương 從tùng 。 大đại 小tiểu 相tương 次thứ 。 第đệ 一nhất 增tăng 一nhất 。 次thứ 名danh 曰viết 中trung 。 第đệ 三tam 名danh 長trường/trưởng 。 第đệ 四tứ 名danh 雜tạp 。 以dĩ 一nhất 為vi 首thủ 次thứ 至chí 十thập 。 隨tùy 事sự 增tăng 上thượng 名danh 增tăng 一nhất 。 中trung 者giả 。 不bất 大đại 小tiểu 長trường 短đoản 等đẳng 事sự 。 處xử 中trung 道đạo 也dã 。 長trưởng 者giả 。 說thuyết 久cửu 遠viễn 事sự 。 歷lịch 劫kiếp 不bất 絕tuyệt 。 本bổn 末mạt 元nguyên 由do 。 事sự 經kinh 七thất 佛Phật 聖thánh 王vương 七thất 寶bảo 也dã 。 雜tạp 者giả 。 諸chư 經kinh 斷đoạn 結kết 。 難nạn/nan 誦tụng 難nạn/nan 憶ức 。 事sự 多đa 雜tạp 碎toái 。 令linh 人nhân 喜hỷ 也dã 。 然nhiên 經kinh 雖tuy 四tứ 。 所sở 詮thuyên 同đồng 是thị 無vô 常thường 。 何hà 則tắc 。 世thế 間gian 有hữu 漏lậu 苦khổ 果quả 。 由do 惑hoặc 業nghiệp 集tập 因nhân 所sở 感cảm 。 出xuất 世thế 間gian 無vô 漏lậu 寂tịch 滅diệt 。 由do 正chánh 助trợ 道Đạo 品Phẩm 所sở 得đắc 。 眾chúng 生sanh 不bất 知tri 苦khổ 。 故cố 不bất 斷đoạn 集tập 。 不bất 慕mộ 滅diệt 。 故cố 不bất 修tu 道Đạo 。 故cố 世Thế 尊Tôn 段đoạn 段đoạn 說thuyết 。 一nhất 切thiết 行hành 無vô 常thường 。 不bất 久cửu 住trụ 法pháp 。 速tốc 變biến 易dị 法pháp 。 不bất 可khả 倚ỷ 法pháp 。 欲dục 令linh 知tri 苦khổ 斷đoạn 集tập 。 慕mộ 滅diệt 。 修tu 道Đạo 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 真chân 寂tịch 深thâm 義nghĩa 者giả 。 無vô 見kiến 思tư 虗hư 妄vọng 。 曰viết 真chân 。 離ly 生sanh 死tử 遷thiên 流lưu 。 曰viết 寂tịch 。 乃nãi 出xuất 世thế 法pháp 。 故cố 曰viết 深thâm 義nghĩa 。 長trường/trưởng 破phá 外ngoại 道đạo 。 明minh 正chánh 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 破phá 邪tà 。 無vô 二nhị 種chủng 因nhân 緣duyên 。

三tam 。 方Phương 等Đẳng 時thời 。

【# ■# 記ký 】# 小tiểu 機cơ 保bảo 證chứng 偏thiên 真chân 。 故cố 佛Phật 廣quảng 啟khải 褒bao 嘆thán 之chi 方phương 。 等đẳng 施thí 彈đàn 斥xích 之chi 法pháp 。 令linh 羞tu 劣liệt 慕mộ 勝thắng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 廣quảng 談đàm 四tứ 教giáo 。 均quân 被bị 眾chúng 機cơ 。 說thuyết 經Kinh 既ký 多đa 。 處xử 亦diệc 不bất 一nhất 。 故cố 約ước 法pháp 立lập 時thời 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 四tứ 教giáo 並tịnh 談đàm 。 曰viết 方phương 。 三tam 根căn 普phổ 被bị 曰viết 等đẳng 。 處xử 亦diệc 不bất 一nhất 。 如như 王Vương 舍Xá 城Thành 。 舍Xá 衛Vệ 國quốc 。 靈linh 鷲thứu 山sơn 。 泥nê 連liên 河hà 等đẳng 。

【# □# 註chú 】# 若nhược 普phổ 賢hiền 觀quán 稱xưng 方Phương 等Đẳng 者giả 從tùng 理lý 得đắc 名danh 。 如như 釋thích 籤# 六lục (# 十thập 五ngũ 云vân )# 此thử 以dĩ 理lý 等đẳng 。 名danh 方Phương 等Đẳng 典điển 。 若nhược 止Chỉ 觀Quán 二nhị (# 六lục 云vân )# 四tứ 門môn 入nhập 清thanh 涼lương 池trì 。 曰viết 方phương 。 所sở 契khế 之chi 理lý 。 曰viết 等đẳng 。 此thử 約ước 行hành 理lý 合hợp 論luận 。 今kim 是thị 生sanh 酥tô 調điều 斥xích 之chi 方Phương 等Đẳng 。 義nghĩa 應ưng 屬thuộc 事sự 。

【# ■# 記ký 】# 四tứ 門môn 。 即tức 有hữu 門môn 空không 門môn 等đẳng 。

【# ■# 備bị 】# 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 舊cựu 釋thích 方Phương 等Đẳng 立lập 名danh 。 但đãn 分phần/phân 事sự 理lý 。 未vị 盡tận 其kỳ 義nghĩa 。 今kim 為vi 委ủy 釋thích 。 光quang 明minh 經kinh 言ngôn 。 讀đọc 誦tụng 大Đại 乘Thừa 。 方Phương 等Đẳng 經Kinh 典điển 。 光quang 明minh 玄huyền 云vân 。 方Phương 等Đẳng 之chi 教giáo 。 通thông 於ư 三tam 乘thừa 。 新tân 光quang 明minh 經kinh 言ngôn 。 欲dục 生sanh 人nhân 天thiên 。 欲dục 得đắc 四Tứ 果Quả 。 支chi 佛Phật 。 欲dục 得đắc 佛Phật 。 皆giai 應ưng 懺sám 悔hối 。 滅diệt 除trừ 罪tội 障chướng 。 安an 處xứ 方Phương 等Đẳng 續tục 遺di 記ký 云vân 。 方Phương 等Đẳng 之chi 名danh 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 若nhược 大đại 經kinh 從tùng 。 酪lạc 出xuất 生sanh 酥tô 。 譬thí 修tu 多đa 羅la 出xuất 方Phương 等Đẳng 。 此thử 約ước 第đệ 三tam 時thời 。 名danh 方Phương 等Đẳng 。 即tức 被bị 一Nhất 乘Thừa 四tứ 教giáo 機cơ 。 若nhược 普phổ 賢hiền 觀quán 稱xưng 方Phương 等Đẳng 。 乃nãi 直trực 明minh 圓viên 理lý 。 今kim 以dĩ 所sở 引dẫn 。 恐khủng 謂vị 同đồng 普phổ 賢hiền 觀quán 從tùng 理lý 立lập 稱xưng 。 故cố 引dẫn 三tam 乘thừa 懺sám 悔hối 文văn 定định 名danh 。 的đích 從tùng 部bộ 教giáo 。 不bất 專chuyên 事sự 理lý 也dã 。 按án 舊cựu 立lập 論luận 。 有hữu 三tam 說thuyết 。 一nhất 。 從tùng 事sự 。 大đại 經kinh 從tùng 修tu 多đa 羅la 出xuất 方Phương 等Đẳng 。 無Vô 量Lượng 義Nghĩa 經Kinh 。 次thứ 說thuyết 方Phương 等Đẳng 。 釋thích 籤# 生sanh 酥tô 。 調điều 斥xích 方Phương 等Đẳng 。 光quang 明minh 經kinh 。 讀đọc 誦tụng 大Đại 乘Thừa 方Phương 等Đẳng 。 光quang 明minh 玄huyền 。 方Phương 等Đẳng 教giáo 通thông 三tam 乘thừa 。 此thử 皆giai 指chỉ 第đệ 三tam 時thời 教giáo 。 二nhị 。 從tùng 理lý 。 普phổ 賢hiền 觀quán 經kinh 。 此thử 方Phương 等Đẳng 典điển 。 是thị 諸chư 佛Phật 眼nhãn 。 三tam 。 事sự 理lý 並tịnh 通thông 。 止Chỉ 觀Quán 曰viết 。 般Bát 若Nhã 有hữu 四tứ 種chủng 方phương 法pháp 。 謂vị 四tứ 門môn 入nhập 清thanh 涼lương 池trì 。 方phương 也dã 。 所sở 契khế 之chi 理lý 。 平bình 等đẳng 大đại 慧tuệ 。 等đẳng 也dã 。 故cố 第đệ 三tam 時thời 准chuẩn 四tứ 明minh 立lập 義nghĩa 。 的đích 從tùng 部bộ 教giáo 定định 名danh 。 不bất 專chuyên 事sự 理lý 也dã 。 今kim 玉ngọc 師sư 。 以dĩ 統thống 紀kỷ 方Phương 等Đẳng 。 從tùng 部bộ 教giáo 說thuyết 。 部bộ 教giáo 兼kiêm 於ư 事sự 理lý 。 不bất 若nhược 以dĩ 生sanh 酥tô 調điều 斥xích 。 乃nãi 佛Phật 化hóa 事sự 。 從tùng 事sự 立lập 名danh 也dã 。 然nhiên 舊cựu 立lập 三tam 說thuyết 內nội 。 觀quán 經kinh 方Phương 等Đẳng 從tùng 理lý 。 調điều 斥xích 方Phương 等Đẳng 從tùng 事sự 。 並tịnh 同đồng 。 今kim 註chú 方Phương 等Đẳng 從tùng 事sự 理lý 一nhất 解giải 。 亦diệc 小tiểu 異dị 。 以dĩ 四tứ 門môn 入nhập 池trì 屬thuộc 行hành 。 故cố 曰viết 此thử 約ước 行hành 理lý 合hợp 論luận 辨biện 訛ngoa 言ngôn 。 生sanh 酥tô 調điều 斥xích 。 何hà 曾tằng 離ly 理lý 。 若nhược 單đơn 屬thuộc 事sự 。 似tự 離ly 理lý 外ngoại 別biệt 有hữu 事sự 方Phương 等Đẳng 。 且thả 覺giác 方Phương 等Đẳng 部bộ 。 有hữu 收thu 經kinh 不bất 盡tận 之chi 難nạn/nan 矣hĩ 。 私tư 謂vị 化hóa 事sự 斷đoạn 不bất 離ly 理lý 。 玉ngọc 師sư 且thả 順thuận 舊cựu 解giải 。 重trọng/trùng 調điều 斥xích 邊biên 。 判phán 屬thuộc 於ư 事sự 。 亦diệc 不bất 至chí 有hữu 難nạn/nan 詞từ 。 來lai 哲triết 虗hư 心tâm 融dung 會hội 可khả 也dã 。 調điều 斥xích 者giả 。 調điều 停đình 三tam 乘thừa 之chi 心tâm 。 令linh 得đắc 通thông 益ích 。 訶ha 斥xích 焦tiêu 芽nha 敗bại 種chủng 。 令linh 心tâm 慕mộ 大đại 。

說thuyết 維duy 摩ma 。

【# □# 註chú 】# 具cụ 云vân 維Duy 摩Ma 詰Cật 所Sở 說Thuyết 經kinh 。 人nhân 法pháp 立lập 題đề 。 此thử 云vân 淨tịnh 名danh 。 亦diệc 翻phiên 無vô 垢cấu 稱xưng 。

【# ■# 記ký 】# 凡phàm 夫phu 染nhiễm 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 染nhiễm 空không 。 菩Bồ 薩Tát 染nhiễm 中trung 。 皆giai 不bất 得đắc 淨tịnh 名danh 。 居cư 士sĩ 二nhị 邊biên 不bất 著trước 。 中trung 道đạo 不bất 安an 。 雖tuy 處xứ 居cư 家gia 。 不bất 著trước 三tam 界giới 。 示thị 有hữu 妻thê 子tử 。 常thường 修tu 梵Phạm 行hạnh 。 如như 蓮liên 華hoa 出xuất 水thủy 。 不bất 為vi 所sở 溷hỗn 。 故cố 淨tịnh 名danh 名danh 焉yên 。 此thử 據cứ 迹tích 釋thích 。 若nhược 據cứ 本bổn 。 乃nãi 金kim 粟túc 如Như 來Lai 現hiện 身thân 。 萬vạn 惡ác 盡tận 消tiêu 。 眾chúng 善thiện 溥phổ 會hội 。 淨tịnh 亦diệc 不bất 可khả 名danh 。 於ư 不bất 可khả 名danh 中trung 。 以dĩ 淨tịnh 名danh 名danh 也dã 。 無vô 垢cấu 。 即tức 淨tịnh 。 稱xưng 。 即tức 名danh 。

思tư 益ích 。

【# □# 註chú 】# 具cụ 云vân 思tư 益ích 梵Phạm 天Thiên 所sở 問vấn 經kinh 。 網võng 明minh 菩Bồ 薩Tát 答đáp 。

【# ■# 記ký 】# 經kinh 曰viết 。 過quá 東đông 方phương 七thất 十thập 二nhị 恆Hằng 河Hà 沙sa 佛Phật 土độ 。 國quốc 名danh 清thanh 潔khiết 。 佛Phật 號hiệu 日Nhật 月Nguyệt 光Quang 明Minh 如Như 來Lai 。 有hữu 菩Bồ 薩Tát 名danh 思tư 益ích 。 由do 我ngã 佛Phật 宣tuyên 說thuyết 。 寂tịch 莊trang 嚴nghiêm 光quang 明minh 。 遂toại 放phóng 是thị 光quang 。 普phổ 照chiếu 十thập 方phương 佛Phật 土độ 。 故cố 思tư 益ích 梵Phạm 天Thiên 來lai 此thử 土thổ/độ 。 說thuyết 偈kệ 讚tán 佛Phật 。 興hưng 端đoan 請thỉnh 益ích 。 網võng 明minh 以dĩ 佛Phật 身thân 相tướng 。 超siêu 千thiên 萬vạn 日nhật 月nguyệt 光quang 明minh 為vi 問vấn 。 故cố 佛Phật 放phóng 光quang 。 思tư 益ích 梵Phạm 天Thiên 來lai 。 與dữ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 互hỗ 相tương 問vấn 答đáp 。 然nhiên 經kinh 明minh 文Văn 殊Thù 等đẳng 行hành 。 迦Ca 葉Diếp 空không 生sanh 諸chư 聖thánh 。 皆giai 有hữu 酬thù 唱xướng 。 今kim 獨độc 指chỉ 網võng 明minh 者giả 。 發phát 起khởi 是thị 經Kinh 故cố 也dã 。

楞lăng 伽già 。

【# □# 註chú 】# 翻phiên 不bất 可khả 往vãng 。

【# ■# 記ký 】# 楞lăng 伽già 。 城thành 名danh 。 在tại 摩ma 羅la 那na 山sơn 頂đảnh 。 華hoa 嚴nghiêm 論luận 云vân 。 其kỳ 山sơn 下hạ 瞰# 大đại 海hải 。 上thượng 大đại 下hạ 小tiểu 。 無vô 路lộ 可khả 上thượng 。 城thành 乃nãi 眾chúng 寶bảo 所sở 成thành 。 光quang 映ánh 日nhật 月nguyệt 無vô 門môn 可khả 入nhập 。 而nhi 此thử 山sơn 城thành 。 為vi 摩ma 婆bà 羅la 大đại 夜dạ 叉xoa 王vương 所sở 據cứ 。 具cụ 大đại 神thần 通thông 者giả 。 方phương 能năng 升thăng 往vãng 。 喻dụ 自tự 覺giác 聖thánh 智trí 境cảnh 界giới 。 非phi 言ngôn 思tư 可khả 到đáo 。 非phi 寂tịch 嘿mặc 可khả 通thông 。 惟duy 不bất 思tư 議nghị 者giả 證chứng 入nhập 也dã 。

楞lăng 嚴nghiêm 三tam 昧muội 。

【# □# 註chú 】# 楞lăng 嚴nghiêm 翻phiên 健kiện 相tương/tướng 。 三tam 昧muội 。 翻phiên 調điều 直trực 定định 。 亦diệc 云vân 正chánh 心tâm 行hành 處xứ 。

【# ■# 記ký 】# 智trí 論luận 云vân 。 楞lăng 嚴nghiêm 。 秦tần 言ngôn 健kiện 相tương/tướng 分phân 別biệt 。 謂vị 知tri 諸chư 三tam 昧muội 行hành 。 相tương/tướng 多đa 少thiểu 深thâm 淺thiển 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 得đắc 是thị 三tam 昧muội 。 諸chư 煩phiền 惱não 魔ma 。 及cập 魔ma 人nhân 。 無vô 能năng 壞hoại 者giả 。 調điều 直trực 定định 。 四tứ 教giáo 義nghĩa 云vân 。 通thông 言ngôn 三tam 昧muội 。 名danh 調điều 直trực 定định 。 真Chân 諦Đế 三tam 昧muội 。 離ly 愛ái 見kiến 為vi 調điều 直trực 。 俗tục 諦đế 三tam 昧muội 。 以dĩ 稱xưng 機cơ 為vi 調điều 直trực 。 中trung 道đạo 三tam 昧muội 。 無vô 二nhị 邊biên 曲khúc 為vi 調điều 直trực 也dã 。 正chánh 心tâm 行hành 處xứ 。 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 一nhất 切thiết 禪thiền 定định 攝nhiếp 心tâm 。 皆giai 名danh 三Tam 摩Ma 提Đề 。 此thử 言ngôn 正chánh 心tâm 行hành 處xứ 是thị 。 心tâm 無vô 始thỉ 來lai 。 常thường 曲khúc 不bất 端đoan 。 得đắc 正chánh 心tâm 行hành 處xứ 。 則tắc 端đoan 直trực 也dã 。 源nguyên 洪hồng 師sư 言ngôn 。 大đại 佛Phật 頂đảnh 首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 翻phiên 一nhất 切thiết 事sự 究cứu 竟cánh 堅kiên 固cố 。 當đương 智trí 者giả 時thời 。 經kinh 尚thượng 未vị 來lai 。 此thử 指chỉ 首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 三Tam 昧Muội 也dã 。

金kim 光quang 明minh 。

【# □# 註chú 】# 金kim 。 即tức 法Pháp 身thân 。 光quang 即tức 般Bát 若Nhã 。 明minh 即tức 解giải 脫thoát 單đơn 法pháp 立lập 題đề 。

【# ■# 記ký 】# 玄huyền 義nghĩa 言ngôn 。 金kim 光quang 明minh 。 分phần/phân 即tức 三tam 德đức 。 皆giai 約ước 性tánh 體thể 。 具cụ 金kim 光quang 明minh 真chân 實thật 名danh 義nghĩa 。 謂vị 法pháp 性tánh 可khả 尊tôn 可khả 貴quý 。 當đương 體thể 名danh 金kim 。 寂tịch 而nhi 常thường 照chiếu 。 當đương 體thể 名danh 光quang 。 大đại 悲bi 益ích 物vật 。 當đương 體thể 稱xưng 明minh 。

【# □# 註chú 】# 玄huyền 文văn 順thuận 古cổ 。 復phục 約ước 譬thí 喻dụ 一nhất 釋thích 。 格cách 他tha 譬thí 法pháp 不bất 周chu 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 因nhân 玄huyền 文văn 。 復phục 約ước 譬thí 釋thích 。 故cố 今kim 釋thích 之chi 。 玄huyền 文văn 明minh 古cổ 有hữu 三tam 家gia 釋thích 題đề 。 一nhất 。 數số 論luận 家gia 。 金kim 。 比tỉ 法Pháp 身thân 。 光quang 。 比tỉ 般Bát 若Nhã 。 明minh 。 比tỉ 解giải 脫thoát 。 大đại 師sư 破phá 曰viết 。 數số 論luận 但đãn 明minh 真chân 應ưng 二nhị 身thân 。 若nhược 以dĩ 二nhị 釋thích 三tam 。 於ư 論luận 不bất 便tiện 。 若nhược 取thủ 經kinh 文văn 。 無vô 處xứ 明minh 三tam 德đức 。 若nhược 便tiện 作tác 義nghĩa 解giải 。 何hà 義nghĩa 不bất 通thông 。 而nhi 獨độc 譬thí 三tam 德đức 。 既ký 違vi 己kỷ 論luận 。 又hựu 不bất 會hội 經kinh 。 非phi 今kim 所sở 用dụng 。 二nhị 。 地địa 人nhân 言ngôn 。 金kim 質chất 有hữu 光quang 明minh 之chi 能năng 。 如như 法Pháp 性tánh 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 。 自tự 有hữu 般Bát 若Nhã 解giải 脫thoát 之chi 力lực 。 但đãn 作tác 體thể 用dụng 二nhị 義nghĩa 。 不bất 須tu 分phần/phân 光quang 明minh 異dị 也dã 。 大đại 師sư 破phá 曰viết 地địa 論luận 幸hạnh 明minh 三tam 佛Phật 。 三tam 佛Phật 釋thích 題đề 。 於ư 義nghĩa 自tự 便tiện 。 而nhi 棄khí 三Tam 身Thân 。 從tùng 體thể 用dụng 者giả 。 則tắc 非phi 論luận 義nghĩa 。 若nhược 新tân 舊cựu 兩lưỡng 本bổn 。 並tịnh 說thuyết 三Tam 身Thân 。 不bất 道đạo 體thể 用dụng 。 亦diệc 違vi 己kỷ 論luận 。 復phục 不bất 會hội 經kinh 。 進tiến 退thoái 何hà 之chi 。 非phi 今kim 所sở 用dụng 。 三tam 。 真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 言ngôn 。 金kim 光quang 明minh 。 譬thí 三tam 種chủng 三tam 法pháp 。 謂vị 三Tam 身Thân 。 三tam 德đức 。 三tam 位vị 也dã 。 譬thí 三Tam 身Thân 者giả 。 金kim 體thể 真chân 實thật 比tỉ 法Pháp 身thân 。 光quang 用dụng 能năng 照chiếu 。 比tỉ 應ưng 身thân 。 明minh 能năng 遍biến 益ích 。 比tỉ 化hóa 身thân 。 譬thí 三tam 德đức 者giả 。 金kim 。 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 一nhất 。 色sắc 無vô 變biến 。 二nhị 。 體thể 無vô 染nhiễm 。 三tam 。 轉chuyển 作tác 無vô 礙ngại 。 四tứ 。 令linh 人nhân 富phú 。 比tỉ 法Pháp 身thân 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 四tứ 德đức 。 光quang 。 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 。 能năng 照chiếu 了liễu 。 二nhị 。 能năng 除trừ 暗ám 。 比tỉ 般Bát 若Nhã 照chiếu 境cảnh 除trừ 惑hoặc 。 明minh 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 。 無vô 暗ám 。 二nhị 。 廣quảng 遠viễn 。 比tỉ 解giải 脫thoát 眾chúng 累lũy/lụy/luy 永vĩnh 盡tận 。 普phổ 益ích 有hữu 緣duyên 。 譬thí 三tam 位vị 者giả 。 金kim 性tánh 先tiên 有hữu 。 如như 道đạo 前tiền 正chánh 因nhân 位vị 光quang 融dung 體thể 顯hiển 。 如như 道đạo 中trung 了liễu 因nhân 位vị 。 明minh 無vô 瑕hà 垢cấu 。 如như 道đạo 後hậu 緣duyên 因nhân 位vị 。 大đại 師sư 破phá 曰viết 。 三tam 三tam 之chi 釋thích 。 三tam 義nghĩa 不bất 了liễu 。 且thả 有hữu 三tam 過quá 。 一nhất 。 因nhân 緣duyên 不bất 通thông 。 二nhị 。 有hữu 乖quai 圓viên 別biệt 。 三tam 。 不bất 稱xưng 法pháp 性tánh 。 破phá 已dĩ 而nhi 即tức 順thuận 之chi 。 約ước 譬thí 釋thích 言ngôn 。 當đương 知tri 金kim 光quang 明minh 三tam 字tự 。 徧biến 譬thí 一nhất 切thiết 橫hoạnh/hoành 法Pháp 門môn 。 乃nãi 稱xưng 法pháp 性tánh 無vô 邊biên 之chi 說thuyết 。 徧biến 譬thí 一nhất 切thiết 竪thụ 法Pháp 門môn 。 乃nãi 稱xưng 法Pháp 門môn 甚thậm 深thâm 之chi 旨chỉ 。 方phương 合hợp 經kinh 王vương 一nhất 切thiết 遍biến 收thu 。 此thử 義nghĩa 淵uyên 博bác 。 且thả 寄ký 十thập 種chủng 三tam 法pháp 為vi 初sơ 門môn 。 謂vị 三tam 德đức 。 三Tam 寶Bảo 。 三tam 涅Niết 槃Bàn 。 三Tam 身Thân 三tam 大Đại 乘Thừa 。 三tam 菩Bồ 提Đề 。 三tam 般Bát 若Nhã 。 三tam 佛Phật 性tánh 。 三tam 識thức 。 三tam 道đạo 。 此thử 之chi 三tam 法pháp 。 該cai 括quát 始thỉ 終chung 。 甚thậm 深thâm 無vô 量lượng 。 是thị 謂vị 約ước 譬thí 一nhất 釋thích 。 格cách 他tha 不bất 周chu 也dã 。 拾thập 遺di 記ký 言ngôn 。 譬thí 喻dụ 一nhất 釋thích 。 為vi 諸chư 師sư 解giải 金kim 光quang 明minh 。 為vi 世thế 物vật 象tượng 用dụng 。 譬thí 如Như 來Lai 深thâm 法Pháp 。 諸chư 師sư 雖tuy 用dụng 譬thí 顯hiển 法pháp 。 其kỳ 實thật 不bất 知tri 法pháp 相tướng 圓viên 融dung 。 隨tùy 名danh 局cục 解giải 。 故cố 不bất 能năng 遍biến 喻dụ 諸chư 法pháp 。 大đại 師sư 欲dục 示thị 金kim 光quang 明minh 海hải 。 無vô 法pháp 不bất 備bị 。 無vô 法pháp 不bất 融dung 。 故cố 順thuận 之chi 。 以dĩ 金kim 光quang 明minh 三tam 字tự 。 為vi 譬thí 具cụ 足túc 。 比tỉ 佛Phật 所sở 遊du 。 是thị 則tắc 略lược 而nhi 十thập 種chủng 。 廣quảng 則tắc 一nhất 切thiết 法pháp 門môn 。 一nhất 一nhất 互hỗ 融dung 。 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 此thử 乃nãi 格cách 他tha 譬thí 法pháp 不bất 周chu 。 廣quảng 顯hiển 性tánh 體thể 圓viên 具cụ 諸chư 法pháp 是thị 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 記ký 中trung 以dĩ 二nhị 釋thích 三tam 。 己kỷ 宗tông 則tắc 壞hoại 。 于vu 論luận 不bất 便tiện 。 此thử 破phá 違vi 宗tông 。 若nhược 取thủ 經kinh 文văn 。 無vô 處xứ 明minh 譬thí 三tam 德đức 。 此thử 破phá 乖quai 經kinh 。 因nhân 果quả 不bất 通thông 。 因nhân 與dữ 果quả 相tương 違vi 也dã 。 十thập 種chủng 三tam 法pháp 者giả 。 三tam 道đạo 。 苦khổ 。 惑hoặc 業nghiệp 。 三Tam 寶Bảo 。 佛Phật 法Pháp 僧Tăng 。 三Tam 身Thân 。 法pháp 報báo 化hóa 。 三tam 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 性tánh 淨tịnh 。 即tức 實thật 相tướng 。 二nhị 。 圓viên 淨tịnh 。 即tức 惑hoặc 淨tịnh 理lý 圓viên 顯hiển 。 三tam 。 方phương 便tiện 淨tịnh 。 即tức 善thiện 巧xảo 淨tịnh 。 三tam 德đức 。 法Pháp 身thân 。 般Bát 若Nhã 。 解giải 脫thoát 。 三tam 菩Bồ 提Đề 。 一nhất 。 真chân 性tánh 菩Bồ 提Đề 。 以dĩ 此thử 真chân 性tánh 為vi 道đạo 。 二nhị 。 實thật 智trí 菩Bồ 提Đề 。 即tức 能năng 照chiếu 之chi 智trí 。 三tam 。 方phương 便tiện 菩Bồ 提Đề 。 謂vị 善thiện 巧xảo 化hóa 用dụng 自tự 在tại 。 三tam 佛Phật 性tánh 。 一nhất 。 自tự 性tánh 住trụ 佛Phật 性tánh 。 謂vị 真Chân 如Như 自tự 性tánh 常thường 住trụ 。 二nhị 。 引dẫn 出xuất 佛Phật 性tánh 。 謂vị 性tánh 由do 修tu 顯hiển 引dẫn 出xuất 。 三tam 至chí 得đắc 果quả 佛Phật 性tánh 。 謂vị 證chứng 得đắc 果quả 位vị 顯hiển 發phát 。 三tam 識thức 謂vị 七thất 識thức 。 八bát 識thức 。 九cửu 白bạch 淨tịnh 識thức 。 又hựu 一nhất 。 真chân 識thức 。 謂vị 真chân 心tâm 。 二nhị 。 現hiện 識thức 。 變biến 現hiện 根căn 身thân 世thế 界giới 。 三tam 。 分phân 別biệt 識thức 。 三tam 大Đại 乘Thừa 。 一nhất 。 理lý 乘thừa 。 謂vị 理lý 性tánh 。 二nhị 隨tùy 乘thừa 。 即tức 智trí 隨tùy 理lý 運vận 。 三tam 。 得đắc 乘thừa 。 即tức 得đắc 果quả 。 自tự 解giải 脫thoát 。 得đắc 機cơ 。 令linh 他tha 解giải 脫thoát 。 三tam 般Bát 若Nhã 。 一nhất 。 實thật 相tướng 。 即tức 實thật 體thể 。 二nhị 。 觀quán 照chiếu 。 即tức 照chiếu 智trí 。 三tam 。 方phương 便tiện 。 善thiện 巧xảo 化hóa 用dụng 。

【# □# 註chú 】# 其kỳ 如như 經kinh 題đề 。 是thị 法pháp 非phi 譬thí 。

【# ■# 記ký 】# 或hoặc 謂vị 。 大đại 師sư 既ký 順thuận 古cổ 以dĩ 喻dụ 顯hiển 法pháp 。 何hà 又hựu 自tự 立lập 附phụ 文văn 當đương 體thể 二nhị 種chủng 釋thích 題đề 。 故cố 今kim 釋thích 之chi 。 如như 記ký 言ngôn 。 雖tuy 然nhiên 順thuận 古cổ 以dĩ 喻dụ 顯hiển 法pháp 。 其kỳ 如như 經kinh 題đề 是thị 法pháp 非phi 譬thí 。 故cố 後hậu 自tự 立lập 附phụ 文văn 。 當đương 體thể 三tam 種chủng 解giải 釋thích 。 斥xích 彼bỉ 推thôi 喻dụ 疎sơ 遠viễn 。 依y 經kinh 就tựu 法pháp 。 方phương 為vi 親thân 切thiết 。 斯tư 由do 大đại 師sư 。 深thâm 解giải 法Pháp 性tánh 。 具cụ 金kim 光quang 明minh 真chân 實thật 名danh 義nghĩa 。 究cứu 竟cánh 成thành 就tựu 。 也dã 除trừ 法pháp 性tánh 外ngoại 名danh 言ngôn 。 皆giai 無vô 實thật 義nghĩa 。 是thị 金Kim 光Quang 明Minh 。 三tam 種chủng 法Pháp 門môn 。 舉cử 一nhất 即tức 三tam 。 全toàn 三tam 是thị 一nhất 。 非phi 一nhất 非phi 三tam 。 而nhi 三tam 而nhi 一nhất 。 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 。 絕tuyệt 思tư 絕tuyệt 議nghị 。 是thị 秘bí 密mật 藏tạng 佛Phật 所sở 遊du 處xứ 也dã 。

【# □# 註chú 】# 又hựu 不bất 可khả 以dĩ 被bị 利lợi 鈍độn 機cơ 。 雙song 存tồn 法pháp 譬thí 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 遮già 雙song 存tồn 以dĩ 被bị 二nhị 機cơ 。

【# ■# 補bổ 】# 遮già 雙song 存tồn 者giả 。 玄huyền 文văn 問vấn 。 舊cựu 言ngôn 此thử 經Kinh 說thuyết 譬thí 得đắc 名danh 。 云vân 何hà 矯kiểu 義nghĩa 而nhi 依y 文văn 耶da 。 答đáp 非phi 今kim 就tựu 文văn 。 而nhi 害hại 于vu 譬thí 。 若nhược 苟cẩu 執chấp 喻dụ 復phục 害hại 於ư 文văn 。 義nghĩa 有hữu 二nhị 途đồ 。 應ưng 須tu 兩lưỡng 存tồn 。 故cố 前tiền 言ngôn 義nghĩa 推thôi 疎sơ 遠viễn 。 依y 文văn 親thân 近cận 。 記ký 曰viết 。 如như 此thử 用dụng 譬thí 。 雖tuy 無vô 經kinh 據cứ 。 存tồn 之chi 有hữu 益ích 。 二nhị 不bất 偏thiên 廢phế 。 汝nhữ 專chuyên 執chấp 譬thí 。 棄khí 親thân 逐trục 疎sơ 。 我ngã 今kim 雙song 存tồn 。 親thân 疎sơ 俱câu 得đắc 。 如như 玄huyền 文văn 言ngôn 。 鈍độn 根căn 以dĩ 譬thí 擬nghĩ 法pháp 。 利lợi 根căn 即tức 法pháp 作tác 喻dụ 。 故cố 經kinh 言ngôn 。 甚thậm 深thâm 法Pháp 性tánh 。 安an 住trụ 其kỳ 中trung 。 即tức 於ư 是thị 典điển 。 金Kim 光Quang 明Minh 中trung 。 而nhi 得đắc 見kiến 我ngã 。 釋Thích 迦Ca 文Văn 佛Phật 。 又hựu 空không 品phẩm 言ngôn 。 為vi 鈍độn 根căn 故cố 。 起khởi 大đại 悲bi 心tâm 。 蓋cái 鈍độn 根căn 守thủ 指chỉ 守thủ 株chu 。 甯ninh 知tri 兔thố 。 月nguyệt 。 利lợi 人nhân 懸huyền 解giải 。 不bất 須tu 株chu 指chỉ 也dã 。 又hựu 記ký 言ngôn 。 佛Phật 說thuyết 茲tư 典điển 。 既ký 被bị 二nhị 根căn 。 故cố 通thông 經kinh 者giả 釋thích 題đề 。 亦diệc 須tu 二nhị 說thuyết 。 赴phó 其kỳ 利lợi 鈍độn 。 復phục 貶biếm 從tùng 喻dụ 。 如như 守thủ 株chu 指chỉ 。 褒bao 依y 法pháp 者giả 。 懸huyền 解giải 兔thố 月nguyệt 。 不bất 須tu 株chu 指chỉ 。 足túc 見kiến 不bất 許hứa 釋thích 譬thí 微vi 意ý 。 玉ngọc 師sư 恐khủng 後hậu 人nhân 不bất 了liễu 以dĩ 法pháp 比tỉ 二nhị 說thuyết 為vi 定định 旨chỉ 。 故cố 揭yết 出xuất 言ngôn 。 其kỳ 如như 經kinh 題đề 。 是thị 法pháp 非phi 譬thí 。 復phục 恐khủng 以dĩ 被bị 利lợi 鈍độn 為vi 證chứng 據cứ 。 故cố 又hựu 言ngôn 不bất 可khả 以dĩ 被bị 利lợi 鈍độn 機cơ 。 雙song 存tồn 等đẳng 也dã 。

勝thắng 鬘man 等đẳng 經kinh 。

【# □# 註chú 】# 具cụ 云vân 勝thắng 鬘man 獅sư 子tử 吼hống 一Nhất 乘Thừa 大đại 方phương 便tiện 方Phương 廣Quảng 經kinh 。

【# ■# 記ký 】# 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 召triệu 女nữ 勝thắng 鬘man 。 回hồi 國quốc 見kiến 佛Phật 。 女nữ 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。 如Như 來Lai 現hiện 世thế 間gian 。 普phổ 為vi 羣quần 生sanh 。 出xuất 亦diệc 應ưng 憫mẫn 我ngã 等đẳng 。 宜nghi 速tốc 降giáng/hàng 此thử 間gian 。 說thuyết 畢tất 。 如Như 來Lai 現hiện 身thân 令linh 見kiến 。 又hựu 說thuyết 偈kệ 讚tán 佛Phật 。 及cập 種chủng 種chủng 法pháp 。 如Như 來Lai 印ấn 可khả 。 故cố 有hữu 是thị 經Kinh 也dã 。 方phương 便tiện 有hữu 三tam 。 一nhất 。 為vi 實thật 施thí 權quyền 。 曲khúc 巧xảo 方phương 便tiện 。 二nhị 。 理lý 本bổn 無vô 言ngôn 。 假giả 言ngôn 而nhi 言ngôn 大đại 方phương 便tiện 。 三tam 。 權quyền 實thật 無vô 滯trệ 大đại 方phương 便tiện 。 初sơ 。 如như 一nhất 佛Phật 乘thừa 。 分phân 別biệt 說thuyết 三tam 。 是thị 也dã 。 二nhị 。 如như 諸chư 法pháp 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 不bất 可khả 以dĩ 言ngôn 宣tuyên 。 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 故cố 。 為vì 五ngũ 比Bỉ 丘Khâu 說thuyết 是thị 也dã 。 三tam 。 如như 涉thiệp 有hữu 未vị 始thỉ 迷mê 空không 。 觀quán 空không 不bất 遺di 於ư 有hữu 。 即tức 佛Phật 方phương 便tiện 知tri 見kiến 。 波ba 羅la 密mật 皆giai 已dĩ 具cụ 足túc 。 是thị 也dã 。 今kim 是thị 後hậu 二nhị 種chủng 。 又hựu 經kinh 言ngôn 。 若nhược 如Như 來Lai 隨tùy 彼bỉ 所sở 欲dục 。 而nhi 方phương 便tiện 說thuyết 。 即tức 是thị 一Nhất 乘Thừa 。 一Nhất 乘Thừa 者giả 。 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 方Phương 廣Quảng 獅sư 子tử 吼hống 見kiến 前tiền 。

【# □# 註chú 】# 。 勝Thắng 鬘Man 夫Phu 人Nhân 。 即tức 舍Xá 衛Vệ 國quốc 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 女nữ 。 末Mạt 利Lợi 夫Phu 人Nhân 所sở 生sanh 。 為vi 踰du 闍xà 國quốc 王vương 妃phi 。

【# ■# 記ký 】# 梵Phạn 語ngữ 摩ma 利lợi 室thất 羅la 。 翻phiên 勝thắng 鬘man 。 相tướng 好hảo 勝thắng 母mẫu 故cố 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 。 翻phiên 和hòa 悅duyệt 。 王vương 多đa 仁nhân 慈từ 故cố 。 末mạt 利lợi 。 翻phiên 鬘man 。

四tứ 般Bát 若Nhã 時thời 。

【# ■# 記ký 】# 由do 前tiền 方Phương 等Đẳng 。 二Nhị 乘Thừa 雖tuy 發phát 心tâm 樂nhạo/nhạc/lạc 大đại 。 故cố 習tập 猶do 堅kiên 。 夫phu 欲dục 淘đào 汰# 執chấp 情tình 。 必tất 須tu 空không 慧tuệ 之chi 水thủy 。 故cố 有hữu 般Bát 若Nhã 時thời 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 經kinh 題đề 立lập 時thời 。 般Bát 若Nhã 。 翻phiên 智trí 慧tuệ 。 智trí 慧tuệ 輕khinh 薄bạc 。 即tức 五ngũ 種chủng 不bất 翻phiên 之chi 一nhất 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 有hữu 分phân 別biệt 。 名danh 智trí 。 無vô 分phân 別biệt 。 名danh 慧tuệ 。 又hựu 根căn 本bổn 。 名danh 慧tuệ 。 後hậu 得đắc 。 名danh 智trí 。 今kim 以dĩ 智trí 慧tuệ 雙song 易dị 般Bát 若Nhã 者giả 。 顯hiển 權quyền 實thật 一nhất 體thể 大đại 慧tuệ 也dã 。 五ngũ 不bất 翻phiên 者giả 。 一nhất 。 秘bí 密mật 不bất 翻phiên 如như 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 咒chú 。 二nhị 。 多đa 含hàm 不bất 翻phiên 。 如như 婆bà 伽già 梵Phạm 含hàm 六lục 義nghĩa 。 三tam 。 此thử 方phương 無vô 不bất 翻phiên 。 如như 閻Diêm 浮Phù 提Đề 樹thụ 。 四tứ 順thuận 古cổ 不bất 翻phiên 。 如như 阿a 耨nậu 菩Bồ 提Đề 。 自tự 古cổ 存tồn 梵Phạm 。 五ngũ 。 生sanh 善thiện 不bất 翻phiên 。 如như 般Bát 若Nhã 尊tôn 重trọng 。 智trí 慧tuệ 輕khinh 薄bạc 。 為vi 人nhân 生sanh 善thiện 。 仍nhưng 存tồn 般Bát 若Nhã 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 記ký 中trung 分phân 解giải 智trí 慧tuệ 。 亦diệc 一nhất 往vãng 言ngôn 之chi 。 弗phất 泥nê 也dã 。

說thuyết 摩ma 阿a 般Bát 若Nhã 。 光quang 讚tán 般Bát 若Nhã 。 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 。 大đại 品phẩm 般Bát 若Nhã 等đẳng 。 諸chư 般Bát 若Nhã 經kinh 。

【# □# 註chú 】# 摩ma 訶ha 。 翻phiên 大đại 多đa 勝thắng 。 以dĩ 多đa 含hàm 故cố 不bất 翻phiên 。

【# ■# 記ký 】# 非phi 小Tiểu 乘Thừa 故cố 大đại 。 詮thuyên 顯hiển 十thập 八bát 種chủng 空không 。 乃nãi 至chí 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 波ba 羅la 密mật 故cố 多đa 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 皆giai 從tùng 般Bát 若Nhã 中trung 出xuất 故cố 勝thắng 。 多đa 含hàm 不bất 翻phiên 。 亦diệc 五ngũ 不bất 翻phiên 之chi 一nhất 。

【# ■# 備bị 】# 記ký 解giải 大đại 多đa 勝thắng 。 約ước 般Bát 若Nhã 部bộ 說thuyết 。 其kỳ 實thật 含hàm 多đa 義nghĩa 。

【# □# 註chú 】# 光quang 讚tán 經Kinh 云vân 。 於ư 是thị 世Thế 尊Tôn 。 從tùng 其kỳ 舌thiệt 本bổn 。 悉tất 覆phú 佛Phật 土độ 。 而nhi 出xuất 無vô 數số 百bách 千thiên 光quang 明minh 。 照chiếu 三Tam 千Thiên 界Giới 。 其kỳ 光quang 明minh 中trung 。 自tự 然nhiên 而nhi 植thực 金kim 蓮liên 華hoa 。 其kỳ 蓮liên 華hoa 上thượng 。 各các 有hữu 諸chư 佛Phật 。 講giảng 說thuyết 此thử 經Kinh 。 光quang 。 即tức 光quang 明minh 。 讚tán 。 即tức 講giảng 說thuyết 。 即tức 大đại 品phẩm 上thượng 帙# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 可khả 配phối 於ư 三tam 種chủng 般Bát 若Nhã 。 謂vị 從tùng 其kỳ 舌thiệt 本bổn 悉tất 覆phú 佛Phật 土độ 。 即tức 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 。 實thật 相tướng 遍biến 覆phú 法Pháp 界Giới 也dã 。 出xuất 光quang 明minh 照chiếu 三Tam 千Thiên 界Giới 句cú 。 即tức 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 。 觀quán 照chiếu 。 照chiếu 察sát 萬vạn 有hữu 也dã 。 其kỳ 光quang 植thực 金kim 蓮liên 華hoa 。 華hoa 上thượng 有hữu 佛Phật 說thuyết 經kinh 。 即tức 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 。 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 。 從tùng 大đại 悲bi 心tâm 流lưu 出xuất 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 配phối 合hợp 出xuất 記ký 者giả 新tân 意ý 。

【# □# 註chú 】# 金kim 剛cang 。 從tùng 喻dụ 立lập 名danh 。 以dĩ 金kim 中trung 精tinh 剛cang 。 能năng 斷đoạn 難nạn/nan 斷đoạn 。 喻dụ 般Bát 若Nhã 斷đoạn 疑nghi 蕩đãng 相tương/tướng 。 亦diệc 名danh 小tiểu 般Bát 若Nhã 乃nãi 大đại 部bộ 六lục 百bách 卷quyển 中trung 。 第đệ 五ngũ 百bách 七thất 十thập 七thất 卷quyển 。

【# ■# 記ký 】# 海hải 中trung 有hữu 寶bảo 。 名danh 金kim 剛cang 。 最tối 堅kiên 利lợi 。 堅kiên 故cố 。 不bất 為vi 諸chư 物vật 壞hoại 。 利lợi 故cố 。 能năng 壞hoại 一nhất 切thiết 物vật 。 以dĩ 喻dụ 般Bát 若Nhã 。 能năng 斷đoạn 難nạn/nan 斷đoạn 之chi 惑hoặc 。 不bất 為vi 無vô 明minh 煩phiền 惱não 所sở 壞hoại 。

【# ■# 備bị 】# 源nguyên 洪hồng 師sư 言ngôn 。 名danh 小tiểu 般Bát 若Nhã 句cú 。 疑nghi 集tập 註chú 便tiện 引dẫn 。 蓋cái 藏tạng 中trung 原nguyên 有hữu 小tiểu 品phẩm 十thập 卷quyển 。 對đối 摩ma 訶ha 名danh 小tiểu 。 存tồn 俟sĩ 後hậu 定định 。 此thử 有hữu 六lục 譯dịch 。 今kim 流lưu 通thông 本bổn 。 姚Diêu 秦Tần 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯dịch 也dã 。

【# □# 註chú 】# 大đại 品phẩm 。 輔phụ 行hành 五ngũ 上thượng (# 七thất )# 云vân 。 大đại 品phẩm 凡phàm 列liệt 法Pháp 門môn 。 無vô 不bất 皆giai 以dĩ 五ngũ 陰ấm 為vi 首thủ 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 品phẩm 言ngôn 。 聲Thanh 聞Văn 依y 四tứ 念niệm 處xứ 行hành 道Đạo 。 菩Bồ 薩Tát 初sơ 觀quán 色sắc 。 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 章chương 章chương 皆giai 爾nhĩ 。 故cố 輔phụ 行hành 言ngôn 。 此thử 是thị 引dẫn 證chứng 。 依y 經kinh 義nghĩa 以dĩ 明minh 十thập 境cảnh 。 通thông 能năng 覆phú 障chướng 。 五ngũ 陰ấm 為vi 初sơ 故cố 。 大đại 品phẩm 及cập 大đại 般Bát 若Nhã 。 凡phàm 列liệt 法Pháp 門môn 。 皆giai 以dĩ 五ngũ 陰ấm 為vi 首thủ 。 五ngũ 陰ấm 。 只chỉ 是thị 念niệm 處xứ 境cảnh 耳nhĩ 。

【# □# 註chú 】# 等đẳng 諸chư 般Bát 若Nhã 經kinh 者giả 。 謂vị 等đẳng 於ư 小tiểu 品phẩm 。 放phóng 光quang 。 仁nhân 王vương 。 天thiên 王vương 。 文Văn 殊Thù 問vấn 般Bát 若Nhã 等đẳng 。

【# ■# 補bổ 】# 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 大đại 品phẩm 般Bát 若Nhã 四tứ 十thập 卷quyển 。 按án 藏tạng 經kinh 目mục 錄lục 言ngôn 。 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 三tam 十thập 卷quyển 。 光quang 讚tán 十thập 卷quyển 。 龍long 樹thụ 用dụng 此thử 本bổn 。 作tác 智Trí 度Độ 論luận 百bách 卷quyển 。 智trí 者giả 依y 此thử 論luận 。 作tác 疏sớ/sơ 二nhị 十thập 卷quyển 。 今kim 在tại 高cao 麗lệ 未vị 至chí 。 是thị 知tri 摩ma 訶ha 。 光quang 讚tán 。 皆giai 即tức 大đại 品phẩm 也dã 。 又hựu 統thống 紀kỷ 曰viết 。 若nhược 放phóng 光quang 金kim 剛cang 等đẳng 十thập 經kinh 。 皆giai 晉tấn 宋tống 間gian 譯dịch 。 唐đường 。 裝trang 法Pháp 師sư 始thỉ 翻phiên 出xuất 大đại 般Bát 若Nhã 六lục 百bách 卷quyển 。 當đương 知tri 前tiền 十thập 經kinh 。 皆giai 重trọng/trùng 翻phiên 也dã 。 天thiên 台thai 諸chư 部bộ 所sở 引dẫn 。 正chánh 大đại 品phẩm 中trung 義nghĩa 。 是thị 羅la 什thập 翻phiên 。 十thập 經kinh 者giả 大đại 品phẩm 。 光quang 讚tán 。 小tiểu 品phẩm 。 大đại 明minh 度độ 勝thắng 。 天thiên 王vương 。 文Văn 殊Thù 問vấn 。 金kim 剛cang 。 七thất 部bộ 均quân 羅la 什thập 譯dịch 。 道Đạo 行hạnh 。 竺trúc 朔sóc 譯dịch 。 新tân 道Đạo 行hạnh 。 支chi 讖sấm 譯dịch 。 放phóng 光quang 。 晉tấn 羅la 義nghĩa 譯dịch 。

【# ■# 備bị 】# 統thống 紀kỷ 十thập 經kinh 。 仁nhân 王vương 不bất 在tại 其kỳ 列liệt 。 又hựu 統thống 紀kỷ 曰viết 。 四tứ 教giáo 儀nghi 列liệt 般Bát 若Nhã 諸chư 經kinh 名danh 。 總tổng 別biệt 重trọng/trùng 出xuất 。 難nạn/nan 於ư 分phân 別biệt 。 蓋cái 摩ma 訶ha 。 即tức 大đại 品phẩm 。 此thử 指chỉ 摩ma 訶ha 大đại 品phẩm 重trọng/trùng 出xuất 也dã 。 私tư 謂vị 。 集tập 註chú 大đại 部bộ 六lục 百bách 卷quyển 中trung 句cú 。 亦diệc 係hệ 便tiện 寫tả 。 以dĩ 六lục 百bách 卷quyển 乃nãi 唐đường 所sở 出xuất 。 不bất 須tu 引dẫn 用dụng 也dã 。

五ngũ 法pháp 華hoa 涅Niết 槃Bàn 時thời 。

【# ■# 記ký 】# 二Nhị 乘Thừa 於ư 般Bát 若Nhã 會hội 。 領lãnh 知tri 法Pháp 門môn 。 故cố 說thuyết 法Pháp 華hoa 開khai 四tứ 時thời 權quyền 。 顯hiển 一Nhất 乘Thừa 妙diệu 。 然nhiên 有hữu 漏lậu 網võng 機cơ 。 及cập 橫hoạnh/hoành 來lai 眾chúng 。 未vị 聞văn 前tiền 教giáo 。 豈khởi 解giải 佛Phật 乘thừa 。 更cánh 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 。 重trọng/trùng 為vi 捃# 拾thập 。 普phổ 令linh 證chứng 歸quy 佛Phật 慧tuệ 。 故cố 二nhị 經kinh 同đồng 為vi 第đệ 五ngũ 時thời 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 經kinh 題đề 立lập 時thời 。 以dĩ 此thử 二nhị 經kinh 同đồng 醍đề 醐hồ 故cố 。

【# ■# 補bổ 】# 妙diệu 玄huyền 曰viết 。 醍đề 醐hồ 眾chúng 味vị 之chi 後hậu 。 涅Niết 槃Bàn 稱xưng 醍đề 醐hồ 。 此thử 經Kinh 名danh 大đại 王vương 膳thiện 。 故cố 同đồng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 具cụ 云vân 。 妙Diệu 法Pháp 蓮Liên 華Hoa 經Kinh 。 妙diệu 名danh 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 法pháp 即tức 十thập 界giới 十thập 如như 權quyền 實thật 之chi 法pháp 。 蓮liên 華hoa 譬thí 上thượng 權quyền 實thật 法pháp 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 法pháp 華hoa 有hữu 三tam 本bổn 。 晉tấn 譯dịch 。 名danh 正Chánh 法Pháp 華hoa 十thập 卷quyển 。 秦tần 譯dịch 。 名danh 妙Diệu 法Pháp 蓮Liên 華Hoa 七thất 卷quyển 。 隋tùy 譯dịch 。 名danh 添# 品phẩm 妙diệu 法Pháp 華hoa 八bát 卷quyển 。 今kim 是thị 秦tần 本bổn 。 妙diệu 名danh 不bất 可khả 思tư 議nghị 者giả 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 心tâm 行hành 處xứ 滅diệt 也dã 。 十thập 界giới 。 謂vị 四tứ 聖thánh 六lục 凡phàm 。 蓮liên 華hoa 譬thí 者giả 。 蓮liên 華hoa 。 因nhân 果quả 同đồng 時thời 。 喻dụ 妙diệu 法Pháp 權quyền 實thật 一nhất 體thể 。

【# ■# 補bổ 】# 妙diệu 法Pháp 即tức 實thật 相tướng 。 十thập 如như 者giả 。 如như 是thị 相tương/tướng 。 相tương/tướng 據cứ 外ngoại 而nhi 可khả 別biệt 。 如như 是thị 性tánh 。 性tánh 據cứ 內nội 而nhi 不bất 改cải 。 如như 是thị 體thể 。 主chủ 質chất 名danh 體thể 。 如như 是thị 力lực 。 功công 能năng 名danh 力lực 。 如như 是thị 作tác 。 構# 造tạo 為vi 作tác 。 如như 是thị 因nhân 。 習tập 因nhân 為vi 因nhân 。 如như 是thị 緣duyên 。 助trợ 因nhân 為vi 緣duyên 。 如như 是thị 果quả 。 習tập 果quả 為vi 果quả 。 如như 是thị 報báo 。 報báo 果quả 為vi 報báo 。 如như 是thị 本bổn 末mạt 究cứu 竟cánh 等đẳng 。 初sơ 相tương/tướng 為vi 本bổn 。 後hậu 報báo 為vi 末mạt 。 所sở 歸quy 趣thú 等đẳng 。 為vi 究cứu 竟cánh 等đẳng 。 一nhất 法Pháp 界Giới 。 具cụ 十thập 如như 是thị 。 十thập 法Pháp 界Giới 。 具cụ 百bách 如như 是thị 。 又hựu 一nhất 法Pháp 界Giới 。 具cụ 九cửu 法Pháp 界Giới 。 則tắc 有hữu 百bách 法Pháp 界Giới 千thiên 如như 是thị 。

【# □# 註chú 】# 涅Niết 槃Bàn 。 具cụ 云vân 摩ma 訶ha 般bát 涅Niết 槃Bàn 那na 。 此thử 云vân 大đại 滅diệt 度độ 。 大đại 。 即tức 法Pháp 身thân 。 滅diệt 。 即tức 解giải 脫thoát 。 度độ 。 即tức 般Bát 若Nhã 。 即tức 三tam 德đức 秘bí 藏tạng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 者giả 。 稱xưng 體thể 而nhi 周chu 。 法Pháp 身thân 德đức 。 體thể 遍biến 十thập 方phương 也dã 。 滅diệt 者giả 。 無vô 縛phược 所sở 累lũy/lụy/luy 。 解giải 脫thoát 德đức 。 滅diệt 除trừ 二nhị 種chủng 生sanh 死tử 縛phược 也dã 。 度độ 者giả 。 破phá 無vô 明minh 障chướng 。 般Bát 若Nhã 德đức 。 照chiếu 破phá 五ngũ 住trụ 無vô 明minh 也dã 。

△# 二nhị 結kết 立lập 異dị 名danh 。

是thị 為vi 五ngũ 時thời 。 亦diệc 名danh 五ngũ 味vị 。

【# □# 註chú 】# 結kết 也dã 。 五ngũ 時thời 。 在tại 大đại 部bộ 中trung 。 或hoặc 作tác 五ngũ 味vị 列liệt 。 故cố 云vân 亦diệc 也dã 。 五ngũ 時thời 說thuyết 法Pháp 頌tụng 云vân 。 阿a 含hàm 十thập 二nhị 方Phương 等Đẳng 八bát 。 二nhị 十thập 二nhị 年niên 般Bát 若Nhã 談đàm 。 法pháp 華hoa 涅Niết 槃Bàn 共cộng 八bát 年niên 。 華hoa 嚴nghiêm 最tối 初sơ 三tam 七thất 日nhật 。

【# ■# 補bổ 】# 今kim 明minh 別biệt 義nghĩa 。 故cố 引dẫn 孤cô 山sơn 五ngũ 時thời 說thuyết 法Pháp 頌tụng 。

【# ■# 備bị 】# 教giáo 觀quán 綱cương 宗tông 。 引dẫn 玄huyền 義nghĩa 言ngôn 。 五ngũ 味vị 論luận 別biệt 。 別biệt 有hữu 齊tề 限hạn 。 論luận 通thông 。 通thông 於ư 初sơ 後hậu 。 章chương 安an 言ngôn 。 人nhân 言ngôn 第đệ 二nhị 時thời 。 十thập 二nhị 年niên 中trung 。 說thuyết 三tam 乘thừa 別biệt 教giáo 。 若nhược 爾nhĩ 。 過quá 十thập 二nhị 歲tuế 。 有hữu 宜nghi 聞văn 諦đế 緣duyên 度độ 者giả 。 豈khởi 可khả 不bất 說thuyết 。 人nhân 言ngôn 第đệ 三tam 時thời 。 三tam 十thập 年niên 中trung 。 說thuyết 空không 宗tông 。 般Bát 若Nhã 。 維duy 摩ma 。 思tư 益ích 。 依y 何hà 經kinh 文văn 知tri 三tam 十thập 載tái 也dã 。 大đại 論luận 言ngôn 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 於ư 法pháp 華hoa 中trung 。 聞văn 說thuyết 舉cử 手thủ 低đê 頭đầu 皆giai 得đắc 作tác 佛Phật 。 是thị 以dĩ 今kim 問vấn 退thoái 義nghĩa 。 若nhược 爾nhĩ 。 大đại 品phẩm 。 法pháp 華hoa 。 前tiền 後hậu 何hà 定định 也dã 。 智trí 者giả 。 章chương 安an 。 明minh 文văn 若nhược 此thử 。 今kim 人nhân 尚thượng 傳truyền 阿a 含hàm 十thập 二nhị 方Phương 等Đẳng 八bát 之chi 說thuyết 。 乃nãi 至chí 別biệt 五ngũ 時thời 者giả 。 約ước 一nhất 類loại 最tối 鈍độn 聲Thanh 聞Văn 。 具cụ 經kinh 五ngũ 番phiên 陶đào 鑄chú 。 方phương 得đắc 入nhập 實thật 。 然nhiên 此thử 別biệt 五ngũ 時thời 法pháp 。 亦diệc 不bất 拘câu 定định 歲tuế 月nguyệt 日nhật 時thời 。 辨biện 訛ngoa 言ngôn 。 五ngũ 時thời 頌tụng 局cục 甚thậm 。 然nhiên 古cổ 所sở 以dĩ 病bệnh 此thử 者giả 。 以dĩ 見kiến 法pháp 華hoa 有hữu 二nhị 十thập 年niên 除trừ 糞phẩn 之chi 言ngôn 。 遂toại 謂vị 方Phương 等Đẳng 。 亦diệc 有hữu 藏tạng 教giáo 。 故cố 判phán 方Phương 等Đẳng 八bát 。 以dĩ 阿a 含hàm 自tự 有hữu 成thành 文văn 。 言ngôn 是thị 十thập 二nhị 年niên 前tiền 也dã 。 又hựu 見kiến 經kinh 中trung 有hữu 。 二nhị 十thập 年niên 中trung 。 執chấp 作tác 家gia 事sự 。 復phục 經kinh 少thiểu 時thời 之chi 言ngôn 。 便tiện 判phán 般Bát 若Nhã 為vi 二nhị 十thập 二nhị 歲tuế 也dã 。 私tư 謂vị 。 玉ngọc 師sư 引dẫn 頌tụng 非phi 不bất 知tri 通thông 五ngũ 時thời 義nghĩa 。 與dữ 章chương 安an 所sở 破phá 。 但đãn 泥nê 別biệt 。 而nhi 不bất 知tri 通thông 者giả 。 不bất 同đồng 。 今kim 既ký 。 論luận 別biệt 時thời 前tiền 後hậu 修tu 短đoản 。 於ư 無vô 次thứ 第đệ 中trung 。 當đương 有hữu 次thứ 第đệ 。 故cố 引dẫn 之chi 耳nhĩ 。 若nhược 結kết 集tập 家gia 收thu 歸quy 本bổn 部bộ 。 此thử 屬thuộc 文văn 通thông 。 來lai 哲triết 固cố 不bất 可khả 泥nê 定định 年niên 分phần/phân 。 亦diệc 不bất 可khả 以dĩ 。 通thông 難nạn/nan 別biệt 也dã 。 記ký 中trung 五ngũ 時thời 。 收thu 經kinh 。 結kết 經kinh 等đẳng 說thuyết 。 存tồn 俟sĩ 後hậu 考khảo 。

【# ■# 記ký 】# 五ngũ 時thời 收thu 經kinh 鹿lộc 苑uyển 收thu 四tứ 阿a 含hàm 等đẳng 諸chư 小Tiểu 乘Thừa 經kinh 。 方Phương 等Đẳng 。 除trừ 四tứ 時thời 外ngoại 。 通thông 收thu 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 般Bát 若Nhã 。 會hội 收thu 諸chư 部bộ 般Bát 若Nhã 經kinh 。 法pháp 華hoa 。 収thâu 無vô 量lượng 義nghĩa 。 及cập 普phổ 賢hiền 觀quán 經kinh 。 涅Niết 槃Bàn 。 會hội 收thu 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 及cập 像tượng 法pháp 決quyết 疑nghi 經kinh 。 華hoa 嚴nghiêm 。 會hội 收thu 華hoa 嚴nghiêm 梵Phạm 網võng 經kinh 。 若nhược 論luận 五ngũ 時thời 結kết 經kinh 。 則tắc 華hoa 嚴nghiêm 會hội 。 以dĩ 梵Phạm 網võng 為vi 結kết 經kinh 。 鹿lộc 苑uyển 。 以dĩ 遺di 教giáo 為vi 結kết 經kinh 。 方Phương 等Đẳng 。 以dĩ 瓔anh 珞lạc 為vi 結kết 經kinh 。 般Bát 若Nhã 。 以dĩ 仁nhân 王vương 為vi 結kết 經kinh 。 法pháp 華hoa 。 以dĩ 普phổ 賢hiền 觀quán 為vi 結kết 經kinh 。 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 像tượng 法pháp 決quyết 疑nghi 為vi 結kết 經kinh 。 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 五ngũ 十thập 餘dư 年niên 。 談đàm 經kinh 三tam 百bách 餘dư 會hội 。 今kim 頌tụng 該cai 括quát 無vô 遺di 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 有hữu 本bổn 般Bát 若Nhã 收thu 諸chư 般Bát 若Nhã 經kinh 。 及cập 無Vô 量Lượng 義Nghĩa 經Kinh 。 法pháp 華hoa 收thu 法pháp 華hoa 。 并tinh 普phổ 賢hiền 觀quán 經kinh 。 又hựu 言ngôn 般Bát 若Nhã 。 以dĩ 無vô 量lượng 義nghĩa 為vi 結kết 經kinh 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 卷quyển 一nhất 之chi 上thượng

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 卷quyển 一nhất 之chi 下hạ

高cao 麗lệ 沙Sa 門Môn 諦đế 觀quán 錄lục

南nam 天Thiên 竺Trúc 沙Sa 門Môn 蒙mông 潤nhuận 集tập 註chú

清thanh 比Bỉ 丘Khâu 性tánh 權quyền 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký

清thanh 三Tam 寶Bảo 弟đệ 子tử 錢tiền 。 /(# 。 。

天thiên 台thai 嫡đích 裔duệ 比Bỉ 丘Khâu 諦đế 閑nhàn 編biên 科khoa 參tham 梓#

△# 二nhị 八bát 教giáo 二nhị 。 初sơ 總tổng 列liệt 八bát 教giáo 名danh 二nhị 。 初sơ 據cứ 今kim 文văn 通thông 。 列liệt 教giáo 名danh 三tam 。 初sơ 正chánh 列liệt 。

言ngôn 八bát 教giáo 者giả 。 頓đốn 。 漸tiệm 。 秘bí 密mật 。 不bất 定định 。 藏tạng 。 通thông 。 別biệt 。 圓viên 。 是thị 名danh 八bát 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 初sơ 總tổng 標tiêu 。 不bất 從tùng 漸tiệm 來lai 。 直trực 說thuyết 於ư 大đại 。

時thời 部bộ 居cư 初sơ 。 故cố 名danh 為vi 頓đốn 。 中trung 間gian 三tam 味vị 。 次thứ 第đệ 調điều 停đình 。 鹿lộc 苑uyển 。 破phá 邪tà 立lập 正chánh 。 方Phương 等Đẳng 。 引dẫn 小tiểu 向hướng 大đại 。 般Bát 若Nhã 。 會hội 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 摩ma 訶ha 衍diễn 。 故cố 名danh 為vi 漸tiệm 。

【# ■# 記ký 】# 中trung 間gian 三tam 味vị 二nhị 句cú 。 總tổng 喻dụ 漸tiệm 相tương/tướng 。 別biệt 則tắc 鹿lộc 苑uyển 。 破phá 外ngoại 道đạo 之chi 邪tà 。 立lập 內nội 法pháp 之chi 正chánh 。 方Phương 等Đẳng 。 引dẫn 戀luyến 空không 滯trệ 寂tịch 之chi 小tiểu 。 向hướng 智trí 求cầu 悲bi 度độ 之chi 大đại 。 般Bát 若Nhã 。 會hội 八bát 十thập 一nhất 科khoa 之chi 法pháp 。 同đồng 入nhập 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦đế 之chi 乘thừa 。 自tự 小tiểu 至chí 大đại 名danh 漸tiệm 。 八bát 十thập 一nhất 科khoa 下hạ 解giải 。

【# □# 註chú 】# 。 不bất 思tư 議nghị 力lực 。 同đồng 聽thính 異dị 聞văn 。 互hỗ 不bất 相tương 知tri 。 名danh 秘bí 密mật 教giáo 。

【# ■# 記ký 】# 同đồng 聽thính 一nhất 音âm 。 異dị 聞văn 諸chư 義nghĩa 。 此thử 不bất 知tri 彼bỉ 所sở 聞văn 。 彼bỉ 不bất 知tri 此thử 所sở 聞văn 。 名danh 秘bí 密mật 。

【# □# 註chú 】# 聞văn 小tiểu 證chứng 大đại 。 聞văn 大đại 證chứng 小tiểu 。 得đắc 益ích 不bất 同đồng 。 名danh 不bất 定định 教giáo 。

【# ■# 記ký 】# 若nhược 宿túc 於ư 漸tiệm 。 有hữu 頓đốn 種chủng 者giả 。 今kim 聞văn 小tiểu 。 得đắc 大đại 益ích 。 若nhược 宿túc 於ư 頓đốn 。 有hữu 漸tiệm 種chủng 者giả 。 今kim 聞văn 大đại 。 得đắc 小tiểu 益ích 。 功công 推thôi 於ư 教giáo 。 名danh 不bất 定định 。

【# □# 註chú 】# 經kinh 論luận 律luật 三tam 。 各các 含hàm 文văn 理lý 。 條điều 然nhiên 不bất 同đồng 。 名danh 三tam 藏tạng 教giáo 。

【# ■# 備bị 】# 經kinh 藏tạng 法pháp 本bổn 義nghĩa 。 律luật 藏tạng 滅diệt 惡ác 義nghĩa 。 論luận 藏tạng 無vô 比tỉ 法pháp 義nghĩa 。 各các 有hữu 文văn 理lý 。 包bao 含hàm 攝nhiếp 持trì 。 名danh 三tam 藏tạng 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 三tam 乘thừa 共cộng 行hành 。 鈍độn 同đồng 三tam 藏tạng 。 利lợi 根căn 菩Bồ 薩Tát 。 通thông 後hậu 別biệt 圓viên 。 故cố 名danh 通thông 教giáo 。

【# ■# 記ký 】# 藏tạng 教giáo 。 以dĩ 諦đế 。 緣duyên 。 度độ 。 分phần/phân 屬thuộc 三tam 乘thừa 。 通thông 教giáo 。 三tam 乘thừa 同đồng 觀quán 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 。 同đồng 修tu 體thể 假giả 入nhập 空không 。 觀quán 十thập 二nhị 緣duyên 。 同đồng 觀quán 六Lục 度Độ 。 若nhược 鈍độn 根căn 。 見kiến 偏thiên 空không 。 近cận 同đồng 三tam 藏tạng 。 利lợi 根căn 兼kiêm 見kiến 不bất 空không 。 遠viễn 通thông 別biệt 圓viên 。 名danh 通thông 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 獨độc 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 別biệt 前tiền 藏tạng 通thông 。 次thứ 第đệ 修tu 證chứng 。 別biệt 後hậu 圓viên 教giáo 。 故cố 名danh 別biệt 教giáo 。

【# ■# 記ký 】# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 言ngôn 。 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 。 各các 各các 因nhân 緣duyên 。 皆giai 有hữu 無vô 量lượng 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 非phi 二Nhị 乘Thừa 知tri 。 別biệt 前tiền 藏tạng 通thông 也dã 。 別biệt 行hành 記ký 言ngôn 。

時thời 長trường/trưởng 行hành 遠viễn 。 次thứ 第đệ 隔cách 歷lịch 。 故cố 受thọ 緣duyên 理lý 斷đoạn 九cửu 之chi 譏cơ 。 別biệt 後hậu 圓viên 教giáo 也dã 。 名danh 別biệt 教giáo 者giả 。

【# □# 註chú 】# 教giáo 理lý 智trí 斷đoạn 。 行hành 位vị 因nhân 果quả 。 滿mãn 足túc 頓đốn 妙diệu 。 一nhất 切thiết 圓viên 融dung 。 故cố 名danh 圓viên 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 四tứ 教giáo 義nghĩa 曰viết 。 圓viên 義nghĩa 有hữu 八bát 。 一nhất 。 教giáo 圓viên 。 正chánh 說thuyết 中trung 道đạo 。 言ngôn 不bất 偏thiên 也dã 。 二nhị 。 理lý 圓viên 。 中trung 道đạo 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 理lý 不bất 偏thiên 也dã 。 三tam 。 智trí 圓viên 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 圓viên 也dã 。 四tứ 。 斷đoạn 圓viên 。 不bất 斷đoạn 而nhi 斷đoạn 。 無vô 明minh 惑hoặc 斷đoạn 也dã 。 五ngũ 。 行hành 圓viên 。 一nhất 行hành 一nhất 切thiết 行hành 也dã 。 六lục 。 位vị 圓viên 。 從tùng 初sơ 一nhất 地địa 。 具cụ 足túc 諸chư 地Địa 功công 德đức 也dã 。 七thất 。 因nhân 圓viên 。 雙song 照chiếu 二nhị 諦đế 。 自tự 然nhiên 流lưu 入nhập 也dã 。 八bát 。 果quả 圓viên 。 妙diệu 覺giác 不bất 思tư 議nghị 三tam 德đức 之chi 果quả 。 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 也dã 。 滿mãn 足túc 頓đốn 妙diệu 者giả 。 滿mãn 故cố 。 三tam 一nhất 相tương/tướng 即tức 。 無vô 有hữu 缺khuyết 減giảm 。 足túc 故cố 。 圓viên 見kiến 事sự 理lý 。 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 。 頓đốn 故cố 。 體thể 非phi 漸tiệm 成thành 。 妙diệu 故cố 。 三tam 諦đế 不bất 別biệt 。 總tổng 之chi 一nhất 切thiết 圓viên 融dung 也dã 。 據cứ 下hạ 文văn 。 則tắc 曰viết 圓viên 伏phục 。 圓viên 信tín 。 圓viên 斷đoạn 等đẳng 。 名danh 圓viên 教giáo 。

△# 二nhị 喻dụ 顯hiển 。

頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 是thị 化hóa 儀nghi 。 如như 世thế 藥dược 方phương 。 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 名danh 化hóa 法pháp 。 如như 辨biện 藥dược 味vị 。

【# ■# 記ký 】# 化hóa 儀nghi 如như 藥dược 方phương 者giả 。 隨tùy 宜nghi 說thuyết 法Pháp 。 如như 醫y 士sĩ 按án 病bệnh 製chế 方phương 也dã 。 化hóa 法pháp 如như 辨biện 味vị 者giả 。 知tri 諸chư 根căn 性tánh 。 如như 辨biện 藥dược 性tánh 味vị 也dã 。

【# □# 註chú 】# 化hóa 儀nghi 。 化hóa 物vật 儀nghi 式thức 。 化hóa 法pháp 。 化hóa 物vật 方phương 法pháp 。

【# ■# 記ký 】# 輔phụ 行hành 言ngôn 。 化hóa 儀nghi 。 敷phu 置trí 引dẫn 入nhập 。 化hóa 法pháp 。 教giáo 門môn 法pháp 則tắc 。

【# □# 註chú 】# 義nghĩa 例lệ 五ngũ 云vân 。 頓đốn 等đẳng 四tứ 教giáo 。 是thị 佛Phật 化hóa 儀nghi 。 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 。 是thị 佛Phật 化hóa 法pháp 。

【# ■# 補bổ 】# 荊kinh 溪khê 以dĩ 輔phụ 行hành 中trung 文văn 難nạn/nan 明minh 。 復phục 以dĩ 七thất 種chủng 義nghĩa 例lệ 明minh 之chi 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 儀nghi 。 法pháp 。 出xuất 自tự 大đại 師sư 。 當đương 引dẫn 八bát 教giáo 大đại 意ý 等đẳng 書thư 。 不bất 必tất 引dẫn 義nghĩa 例lệ 也dã 。 私tư 謂vị 。 引dẫn 亦diệc 無vô 妨phương 。 然nhiên 此thử 說thuyết 。 有hữu 益ích 來lai 哲triết 慎thận 擇trạch 之chi 慧tuệ 。

△# 三tam 結kết 指chỉ 。

如như 是thị 等đẳng 義nghĩa 。 散tán 在tại 廣quảng 文văn 。

【# □# 註chú 】# 廣quảng 文văn 一nhất 家gia 教giáo 部bộ 。 即tức 下hạ 文văn 廣quảng 本bổn 也dã 。 大đại 本bổn 即tức 法pháp 華hoa 玄huyền 義nghĩa 。

【# ■# 補bổ 】# 廣quảng 文văn 。 廣quảng 本bổn 。 統thống 指chỉ 一nhất 家gia 教giáo 部bộ 。 大đại 本bổn 。 則tắc 單đơn 指chỉ 玄huyền 義nghĩa 。

△# 二nhị 依y 廣quảng 本bổn 略lược 錄lục 綱cương 要yếu 二nhị 。 初sơ 總tổng 標tiêu 所sở 依y 。

今kim 依y 大đại 本bổn 略lược 錄lục 綱cương 要yếu 。

【# □# 註chú 】# 今kim 家gia 所sở 錄lục 。 通thông 依y 一nhất 家gia 廣quảng 文văn 。 如như 文văn 末mạt 云vân 。 謹cẩn 按án 台thai 教giáo 廣quảng 本bổn 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 證chứng 今kim 文văn 通thông 所sở 依y 也dã 。

【# □# 註chú 】# 的đích 依y 大đại 本bổn 玄huyền 義nghĩa 。 如như 云vân 請thỉnh 看khán 法pháp 華hoa 玄huyền 十thập 卷quyển 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 明minh 今kim 文văn 的đích 所sở 依y 也dã 。

△# 二nhị 別biệt 示thị 綱cương 要yếu 。

初sơ 辨biện 五ngũ 時thời 。 五ngũ 味vị 。 及cập 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 。 然nhiên 後hậu 出xuất 藏tạng 通thông 別biệt 圓viên 。

【# □# 註chú 】# 此thử 明minh 今kim 文văn 抄sao 錄lục 之chi 法pháp 。 化hóa 儀nghi 屬thuộc 部bộ 。 故cố 與dữ 時thời 味vị 兼kiêm 明minh 。 化hóa 法pháp 屬thuộc 教giáo 。 故cố 後hậu 別biệt 明minh 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 部bộ 。 所sở 以dĩ 判phán 教giáo 。 故cố 與dữ 時thời 味vị 兼kiêm 明minh 。 教giáo 。 所sở 以dĩ 釋thích 義nghĩa 。 須tu 先tiên 判phán 教giáo 已dĩ 方phương 依y 教giáo 釋thích 義nghĩa 。 義nghĩa 有hữu 緩hoãn 急cấp 。 文văn 有hữu 前tiền 後hậu 。 乃nãi 抄sao 錄lục 分phần/phân 章chương 法pháp 也dã 。

△# 二nhị 別biệt 釋thích 八bát 教giáo 相tương/tướng 二nhị 。 初sơ 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 分phần/phân 四tứ 。 初sơ 正chánh 明minh 四tứ 教giáo 四tứ 。 初sơ 頓đốn 教giáo 三tam 。 初sơ 總tổng 標tiêu 。

第đệ 一nhất 頓đốn 教giáo 者giả 。 即tức 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 也dã 。

【# □# 註chú 】# 此thử 判phán 部bộ 屬thuộc 頓đốn 。

從tùng 部bộ 。

時thời 味vị 等đẳng 得đắc 名danh 為vi 頓đốn 。

【# □# 註chú 】# 此thử 釋thích 出xuất 屬thuộc 頓đốn 所sở 以dĩ 也dã 。 部bộ 唯duy 約ước 法pháp 。

時thời 兼kiêm 法pháp 譬thí 。 味vị 專chuyên 約ước 譬thí 。

【# ■# 記ký 】# 部bộ 唯duy 約ước 法pháp 者giả 。 華hoa 嚴nghiêm 是thị 圓viên 頓đốn 法pháp 。

時thời 兼kiêm 法pháp 譬thí 者giả 。 經kinh 言ngôn 。 如như 日nhật 初sơ 出xuất 。 先tiên 照chiếu 高cao 山sơn 。 釋thích 言ngôn 。 曰viết 譬thí 佛Phật 。 光quang 譬thí 說thuyết 教giáo 。 照chiếu 物vật 。 譬thí 被bị 機cơ 。 高cao 山sơn 。 譬thí 別biệt 圓viên 。 眾chúng 味vị 專chuyên 約ước 譬thí 者giả 。 即tức 從tùng 牛ngưu 出xuất 乳nhũ 。

【# □# 註chú 】# 最tối 初sơ 說thuyết 大đại 。

時thời 味vị 俱câu 初sơ 。 故cố 得đắc 頓đốn 名danh 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 正chánh 釋thích 華hoa 嚴nghiêm 名danh 頓đốn 。

【# □# 註chú 】# 此thử 下hạ 所sở 謂vị 如Như 來Lai 等đẳng 。 約ước 部bộ 判phán 頓đốn 。 此thử 經Kinh 中trung 云vân 下hạ 。 約ước 時thời 判phán 頓đốn 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 下hạ 。 約ước 味vị 判phán 頓đốn 。 後hậu 準chuẩn 法pháp 華hoa 判phán 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 約ước 部bộ 時thời 味vị 。 列liệt 次thứ 判phán 頓đốn 可khả 知tri 。 後hậu 準chuẩn 法pháp 華hoa 判phán 。 謂vị 後hậu 信tín 解giải 品phẩm 下hạ 。 乃nãi 準chuẩn 法pháp 華hoa 。 判phán 華hoa 嚴nghiêm 擬nghĩ 宜nghi 也dã 。

△# 二nhị 別biệt 釋thích 三tam 。 初sơ 約ước 部bộ 判phán 二nhị 。 初sơ 明minh 部bộ 教giáo 。

所sở 謂vị 如Như 來Lai 。 初sơ 成thành 正chánh 覺giác 。 在tại 寂Tịch 滅Diệt 道Đạo 場Tràng 。 四tứ 十thập 一nhất 位vị 。 法Pháp 身thân 大Đại 士Sĩ 。 及cập 宿túc 世thế 根căn 熟thục 。 天thiên 龍long 八bát 部bộ 。 一nhất 時thời 圍vi 繞nhiễu 。 如như 雲vân 籠lung 月nguyệt 。

爾nhĩ 時thời 如Như 來Lai 。 現hiện 盧lô 舍xá 那na 身thân 。 說thuyết 圓viên 滿mãn 修tu 多đa 羅la 。 故cố 言ngôn 頓đốn 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 如Như 來Lai 。 乘thừa 如như 實thật 道Đạo 。 來lai 成thành 正chánh 覺giác 。 文văn 句cú 九cửu (# 十thập 一nhất )# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 指chỉ 二nhị 身thân 中trung 。 真chân 身thân 也dã 。 成thành 論luận 言ngôn 。 乘thừa 如như 實thật 道Đạo 。 來lai 成thành 正chánh 覺giác 。 名danh 如Như 來Lai 。 乘thừa 者giả 。 法pháp 如như 如như 智trí 。 實thật 者giả 。 法pháp 如như 如như 境cảnh 。 道đạo 。 是thị 因nhân 。 覺giác 。 是thị 果quả 。 若nhược 單đơn 論luận 乘thừa 者giả 。 如như 如như 無vô 所sở 如như 。 單đơn 明minh 實thật 者giả 。 如như 如như 無vô 能năng 如như 。 境cảnh 智trí 和hòa 合hợp 。 則tắc 有hữu 因nhân 果quả 。 照chiếu 境cảnh 未vị 窮cùng 。 名danh 因nhân 。 盡tận 源nguyên 。 為vi 果quả 。 道đạo 覺giác 義nghĩa 成thành 。 即tức 乘thừa 如như 實thật 道Đạo 。 來lai 成thành 正chánh 覺giác 。 此thử 真chân 身thân 如Như 來Lai 也dã 。 以dĩ 如như 實thật 智trí 。 乘thừa 如như 實thật 道Đạo 。 來lai 生sanh 三tam 有hữu 。 示thị 成thành 正chánh 覺giác 。 即tức 應ưng 身thân 如Như 來Lai 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 初sơ 成thành 正chánh 覺giác 。 三tam 七thất 日nhật 說thuyết 大đại 化hóa 之chi 始thỉ 。 故cố 曰viết 初sơ 成thành 。 離ly 邪tà 。 曰viết 正chánh 。 背bối/bội 妄vọng 曰viết 覺giác 。

【# ■# 記ký 】# 三tam 七thất 說thuyết 大đại 化hóa 始thỉ 。 是thị 隨tùy 機cơ 說thuyết 。 諸chư 經kinh 論luận 。 明minh 初sơ 時thời 說thuyết 法Pháp 不bất 定định 。 普phổ 曜diệu 經kinh 。 密mật 迹tích 經kinh 。 皆giai 曰viết 二nhị 七thất 日nhật 說thuyết 三tam 乘thừa 。 法pháp 華hoa 過quá 三tam 七thất 日nhật 。 方phương 說thuyết 小Tiểu 乘Thừa 。 四tứ 分phần/phân 律luật 中trung 六lục 七thất 。 興hưng 顯hiển 行hành 經kinh 七thất 七thất 。 五ngũ 分phần/phân 律luật 八bát 七thất 。 智trí 論luận 五ngũ 十thập 個cá 七thất 日nhật 。 則tắc 知tri 隨tùy 機cơ 見kiến 聞văn 。 得đắc 益ích 不bất 同đồng 。 故cố 如Như 來Lai 初sơ 時thời 說thuyết 大đại 說thuyết 小tiểu 。 應ưng 現hiện 時thời 分phần/phân 亦diệc 異dị 。 今kim 華hoa 嚴nghiêm 是thị 被bị 大đại 機cơ 。 故cố 三tam 七thất 說thuyết 。 大đại 化hóa 正chánh 覺giác 。 藏tạng 。 依y 生sanh 滅diệt 。 通thông 。 依y 無vô 生sanh 。 別biệt 。 依y 無vô 量lượng 。 圓viên 。 依y 無vô 作tác 。 若nhược 華hoa 嚴nghiêm 本bổn 部bộ 。 當đương 以dĩ 別biệt 圓viên 判phán 。 然nhiên 別biệt 地địa 以dĩ 上thượng 。 證chứng 道đạo 同đồng 圓viên 。 佛Phật 是thị 果quả 人nhân 。 離ly 偏thiên 小tiểu 邪tà 妄vọng 。 證chứng 圓viên 妙diệu 正chánh 覺giác 。 一nhất 覺giác 一nhất 切thiết 覺giác 。 無vô 覺giác 無vô 不bất 覺giác 。 言ngôn 窮cùng 慮lự 絕tuyệt 。 不bất 壞hoại 假giả 名danh 。 故cố 曰viết 始thỉ 成thành 正chánh 覺giác 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 寂Tịch 滅Diệt 道Đạo 場Tràng 。 寂tịch 五ngũ 住trụ 煩phiền 惱não 。 滅diệt 二nhị 種chủng 生sanh 死tử 。 得đắc 道Đạo 之chi 場tràng 。 故cố 曰viết 道Đạo 場Tràng 。 即tức 摩Ma 竭Kiệt 提Đề 國Quốc 。 阿a 蘭lan 若nhã 處xứ 。 處xử 隨tùy 法pháp 轉chuyển 。 名danh 寂tịch 滅diệt 場tràng 。

【# ■# 記ký 】# 五ngũ 住trụ 。 謂vị 見kiến 一nhất 切thiết 住trụ 地địa 。 欲dục 愛ái 。 色sắc 愛ái 。 無vô 色sắc 愛ái 。 三tam 住trụ 地địa 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 二nhị 種chủng 生sanh 死tử 。 謂vị 分phân 段đoạn 變biến 易dị 。 生sanh 死tử 是thị 苦khổ 果quả 。 煩phiền 惱não 是thị 集tập 因nhân 。 前tiền 四tứ 住trụ 。 感cảm 分phân 段đoạn 果quả 。 後hậu 一nhất 住trụ 。 感cảm 變biến 易dị 果quả 。 寂tịch 滅diệt 。 乃nãi 究cứu 竟cánh 大đại 寂tịch 滅diệt 處xứ 。 佛Phật 於ư 此thử 得đắc 大đại 寂tịch 滅diệt 道đạo 。 故cố 曰viết 道Đạo 場Tràng 即tức 。 摩Ma 竭Kiệt 提Đề 國Quốc 。 阿a 蘭lan 若nhã 處xứ 。

【# ■# 補bổ 】# 摩Ma 竭Kiệt 提Đề 。 翻phiên 不bất 害hại 。 劫kiếp 初sơ 以dĩ 來lai 無vô 刑hình 害hại 故cố 。 至chí 阿A 闍Xà 世Thế 王Vương 。 截tiệt 指chỉ 為vi 刑hình 。 後hậu 自tự 齧niết 指chỉ 痛thống 。 復phục 息tức 此thử 刑hình 。 佛Phật 成thành 道Đạo 其kỳ 地địa 。 故cố 吉cát 兆triệu 預dự 彰chương 。

【# ■# 記ký 】# 阿a 蘭lan 若nhã 翻phiên 寂tịch 靜tĩnh 處xứ 。 七thất 佛Phật 與dữ 人nhân 作tác 則tắc 。 皆giai 依y 阿a 蘭lan 若nhã 處xứ 成thành 道Đạo 。

【# □# 註chú 】# 四tứ 十thập 一nhất 位vị 。 圓viên 教giáo 住trụ 行hành 向hướng 地địa 等đẳng 覺giác 。 別biệt 地địa 已dĩ 上thượng 。 證chứng 道đạo 同đồng 圓viên 。

【# ■# 記ký 】# 住trụ 行hành 向hướng 地địa 等đẳng 覺giác 。 如như 九cửu 卷quyển 釋thích 。 此thử 四tứ 十thập 一nhất 位vị 破phá 無vô 明minh 惑hoặc 。 應ưng 判phán 圓viên 教giáo 。 別biệt 地địa 同đồng 圓viên 者giả 。 如như 八bát 卷quyển 解giải 。 若nhược 華hoa 嚴nghiêm 疏sớ/sơ 明minh 。 一nhất 海hải 月nguyệt 等đẳng 十thập 菩Bồ 薩Tát 同đồng 生sanh 眾chúng 共cộng 配phối 。 初sơ 發phát 心tâm 住trụ 。 二nhị 執chấp 金kim 剛cang 神thần 。 三Tam 身Thân 眾chúng 。 四tứ 足túc 行hành 。 五ngũ 道Đạo 場Tràng 。 六lục 主chủ 城thành 。 七thất 主chủ 地địa 。 八bát 主chủ 山sơn 。 九cửu 主chủ 林lâm 。 十thập 主chủ 藥dược 神thần 。 已dĩ 上thượng 如như 次thứ 配phối 十thập 住trụ 。 十thập 一nhất 主chủ 稼giá 神thần 。 十thập 二nhị 主chủ 河hà 。 十thập 三tam 主chủ 海hải 。 十thập 四tứ 主chủ 水thủy 。 十thập 五ngũ 主chủ 火hỏa 。 十thập 六lục 主chủ 風phong 。 十thập 七thất 主chủ 空không 。 十thập 八bát 主chủ 方phương 。 十thập 九cửu 主chủ 夜dạ 。 二nhị 十thập 主chủ 晝trú 。 已dĩ 上thượng 配phối 行hành 。 二nhị 十thập 一nhất 阿a 修tu 羅la 王vương 。 二nhị 十thập 二nhị 迦ca 樓lâu 羅la 。 二nhị 十thập 三tam 緊khẩn 那na 羅la 。 二nhị 十thập 四tứ 摩ma 睺hầu 羅la 伽già 。 二nhị 十thập 五ngũ 夜dạ 叉xoa 。 二nhị 十thập 六lục 龍long 。 二nhị 十thập 七thất 鳩cưu 槃bàn 荼đồ 。 二nhị 十thập 八bát 乾càn 闥thát 婆bà 王vương 。 二nhị 十thập 九cửu 月nguyệt 天thiên 子tử 。 三tam 十thập 日nhật 天thiên 子tử 。 已dĩ 上thượng 配phối 向hướng 。 三tam 十thập 一nhất 忉Đao 利Lợi 天Thiên 王Vương 。 三tam 十thập 二nhị 夜dạ 摩ma 天thiên 。 三tam 十thập 三tam 兜Đâu 率Suất 天thiên 。 三tam 十thập 四tứ 化hóa 樂nhạo/nhạc/lạc 天thiên 。 三tam 十thập 五ngũ 他tha 化hóa 天thiên 。 三tam 十thập 六lục 大đại 梵Phạm 天Thiên 。 三tam 十thập 七thất 光quang 音âm 天thiên 。 三tam 十thập 八bát 遍biến 淨tịnh 天thiên 。 三tam 十thập 九cửu 廣quảng 果quả 天thiên 。 四tứ 十thập 大Đại 自Tự 在Tại 天Thiên 王Vương 。 已dĩ 上thượng 天thiên 王vương 配phối 地địa 。 四tứ 十thập 一nhất 師sư 子tử 座tòa 眾chúng 。 配phối 等đẳng 覺giác 。 更cánh 有hữu 四tứ 十thập 二nhị 眉mi 間gian 眾chúng 。 配phối 妙diệu 覺giác 。

【# ■# 備bị 】# 記ký 中trung 四tứ 十thập 一nhất 位vị 。 據cứ 華hoa 嚴nghiêm 所sở 列liệt 配phối 位vị 。 然nhiên 註chú 。 乃nãi 指chỉ 經kinh 前tiền 列liệt 眾chúng 。 不bất 必tất 泥nê 定định 。

【# □# 註chú 】# 四tứ 念niệm 處xứ 云vân 。 華hoa 嚴nghiêm 後hậu 無vô 等đẳng 覺giác 者giả 。 乃nãi 部bộ 中trung 談đàm 位vị 。 不bất 可khả 以dĩ 此thử 而nhi 難nạn/nan 。 今kim 文văn 。 經kinh 前tiền 列liệt 眾chúng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 四tứ 念niệm 處xứ 。 釋thích 別biệt 教giáo 中trung 言ngôn 。 華hoa 嚴nghiêm 初sơ 無vô 十thập 信tín 。 後hậu 無vô 等đẳng 覺giác 。 恐khủng 人nhân 舉cử 此thử 以dĩ 難nạn/nan 。 故cố 明minh 今kim 文văn 說thuyết 有hữu 等đẳng 覺giác 。 乃nãi 指chỉ 經kinh 前tiền 列liệt 眾chúng 。 又hựu 清thanh 涼lương 疏sớ/sơ 問vấn 明minh 品phẩm 已dĩ 下hạ 三tam 品phẩm 。 別biệt 明minh 十thập 信tín 。 十thập 忍nhẫn 品phẩm 已dĩ 下hạ 四tứ 品phẩm 。 別biệt 明minh 十thập 頂đảnh 。 當đương 知tri 頂đảnh 即tức 等đẳng 覺giác 。 清thanh 涼lương 鈔sao 言ngôn 。 等đẳng 覺giác 因nhân 位vị 之chi 極cực 。 稱xưng 為vi 頂đảnh 位vị 。

【# □# 註chú 】# 。 法Pháp 身thân 大Đại 士Sĩ 。 破phá 無vô 明minh 惑hoặc 。 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 捨xả 生sanh 身thân 已dĩ 。 居cư 實thật 報báo 土thổ/độ 。 受thọ 法pháp 性tánh 身thân 。 故cố 曰viết 法Pháp 身thân 。 上thượng 求cầu 下hạ 化hóa 。 建kiến 立lập 大đại 事sự 。 故cố 曰viết 大Đại 士Sĩ 。

【# ■# 備bị 】# 不bất 了liễu 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 是thị 謂vị 無vô 明minh 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 乃nãi 圓viên 家gia 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 。 無vô 生sanh 理lý 也dã 。 以dĩ 無vô 生sanh 理lý 。 忍nhẫn 可khả 於ư 心tâm 。 名danh 忍nhẫn 。 破phá 一nhất 分phần/phân 惑hoặc 。 得đắc 一nhất 分phần/phân 忍nhẫn 。 顯hiển 一nhất 分phần/phân 法Pháp 身thân 。 乃nãi 捨xả 分phân 段đoạn 身thân 之chi 生sanh 。 離ly 同đồng 居cư 方phương 便tiện 之chi 土thổ/độ 。 而nhi 居cư 實thật 報báo 土thổ/độ 。 受thọ 法pháp 性tánh 身thân 。 名danh 法Pháp 身thân 焉yên 。 行hành 契khế 佛Phật 行hạnh 。 是thị 上thượng 求cầu 。 化hóa 如như 佛Phật 化hóa 。 是thị 下hạ 化hóa 。 此thử 自tự 利lợi 利lợi 他tha 大đại 事sự 。 惟duy 法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 能năng 之chi 。 故cố 名danh 大Đại 士Sĩ 。

【# □# 註chú 】# 宿túc 世thế 根căn 熟thục 。 佛Phật 化hóa 眾chúng 生sanh 。 種chủng 熟thục 脫thoát 三tam 。

時thời 時thời 不bất 廢phế 。 謂vị 種chủng 在tại 久cửu 遠viễn 。 熟thục 在tại 宿túc 世thế 。 脫thoát 在tại 今kim 日nhật 。

【# ■# 記ký 】# 玄huyền 文văn 言ngôn 。 佛Phật 設thiết 教giáo 元nguyên 始thỉ 。 巧xảo 為vi 眾chúng 生sanh 作tác 頓đốn 漸tiệm 不bất 定định 顯hiển 露lộ 種chủng 子tử 。 中trung 間gian 以dĩ 頓đốn 漸tiệm 五ngũ 味vị 。 調điều 伏phục 長trưởng 養dưỡng 而nhi 成thành 熟thục 之chi 。 又hựu 以dĩ 頓đốn 漸tiệm 五ngũ 味vị 。 而nhi 度độ 脫thoát 之chi 。 並tịnh 脫thoát 。 並tịnh 熟thục 。 並tịnh 種chủng 。 番phiên 番phiên 不bất 息tức 。 大đại 勢thế 威uy 猛mãnh 。 三tam 世thế 益ích 物vật 也dã 。 今kim 是thị 大Đại 乘Thừa 根căn 熟thục 眾chúng 生sanh 。

【# □# 註chú 】# 。 天thiên 龍long 八bát 部bộ 。 天thiên 龍long 別biệt 名danh 。 八bát 部bộ 。 總tổng 稱xưng 。 總tổng 別biệt 兼kiêm 舉cử 也dã 。 天thiên (# 一nhất )# 龍long (# 二nhị )# 。 夜dạ 叉xoa (# 三tam )# 。 乾càn 闥thát 婆bà (# 四tứ )# 。 阿a 修tu 羅la (# 五ngũ )# 。 迦ca 樓lâu 羅la (# 六lục )# 。 緊khẩn 那na 羅la (# 七thất )# 。 摩ma 睺hầu 羅la 伽già (# 八bát )# 。 人nhân 非phi 人nhân 等đẳng 。 總tổng 結kết 八bát 部bộ 。

【# ■# 記ký 】# 梵Phạn 語ngữ 提đề 婆bà 。 此thử 翻phiên 天thiên 。 三tam 界giới 二nhị 十thập 八bát 天thiên 也dã 。 那na 伽già 。 翻phiên 龍long 。 守thủ 天thiên 宮cung 持trì 地địa 。 注chú 雨vũ 等đẳng 龍long 也dã 。 夜dạ 叉xoa 。 翻phiên 勇dũng 健kiện 。 亦diệc 名danh 暴bạo 惡ác 。 飛phi 空không 。 飛phi 行hành 守thủ 天thiên 城thành 。 池trì 門môn 。 閣các 。 等đẳng 也dã 。 乾càn 闥thát 婆bà 。 翻phiên 香hương 陰ấm 。 不bất 啖đạm 酒tửu 肉nhục 。 唯duy 香hương 資tư 身thân 。 是thị 天thiên 主chủ 幢tràng 倒đảo 樂nhạo/nhạc/lạc 神thần 也dã 。 阿a 修tu 羅la 。 翻phiên 無vô 端đoan 正chánh 。 迦ca 樓lâu 羅la 翻phiên 金kim 翅sí 。 緊khẩn 那na 羅la 。 翻phiên 疑nghi 人nhân 。 似tự 人nhân 。 而nhi 頭đầu 有hữu 角giác 。 亦diệc 天thiên 伎kỹ 神thần 也dã 。 摩ma 睺hầu 羅la 伽già 。 翻phiên 大đại 腹phúc 行hành 。 即tức 大đại 蟒mãng 神thần 腹phúc 行hành 者giả 也dã 。 原nguyên 佛Phật 道Đạo 濟tế 百bách 靈linh 。 慈từ 育dục 萬vạn 有hữu 。 三tam 乘thừa 歸quy 投đầu 八bát 部bộ 翼dực 衛vệ 。 餘dư 無vô 此thử 德đức 。 故cố 無vô 八bát 部bộ 也dã 。

【# □# 註chú 】# 龍long 鬼quỷ 等đẳng 得đắc 預dự 法Pháp 會hội 者giả 。 乘thừa 急cấp 戒giới 緩hoãn 故cố 。 大đại 師sư 準chuẩn 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 於ư 戒giới 緩hoãn 者giả 。 不bất 名danh 為vi 緩hoãn 於ư 乘thừa 緩hoãn 者giả 。 乃nãi 名danh 為vi 緩hoãn 之chi 文văn 。 遂toại 開khai 乘thừa 戒giới 四tứ 句cú 。

【# ■# 記ký 】# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 又hựu 言ngôn 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 此thử 大Đại 乘Thừa 。 心tâm 不bất 懈giải 怠đãi 。 是thị 名danh 本bổn 成thành 。 為vi 護hộ 正Chánh 法Pháp 。 以dĩ 大Đại 乘Thừa 水thủy 。 而nhi 自tự 澡táo 浴dục 。 故cố 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 現hiện 破phá 戒giới 。 不bất 名danh 為vi 緩hoãn 。 智trí 者giả 取thủ 此thử 乘thừa 急cấp 戒giới 緩hoãn 之chi 文văn 。 於ư 止Chỉ 觀Quán 中trung 開khai 成thành 四tứ 句cú 也dã 。 本bổn 成thành 者giả 。 本bổn 所sở 受thọ 戒giới 。 如như 本bổn 不bất 失thất 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 文văn 句cú 言ngôn 。 若nhược 通thông 論luận 戒giới 乘thừa 。 一nhất 切thiết 善thiện 法Pháp 觀quán 慧tuệ 。 皆giai 稱xưng 戒giới 乘thừa 。 人nhân 天thiên 五ngũ 乘thừa 。 即tức 是thị 其kỳ 義nghĩa 。 道đạo 共cộng 等đẳng 戒giới 。 悉tất 是thị 通thông 義nghĩa 也dã 。 今kim 就tựu 別biệt 判phán 三tam 皈quy 。 五Ngũ 戒Giới 。 十Thập 善Thiện 。 八bát 齋trai 。 出xuất 家gia 律luật 儀nghi 。 乃nãi 至chí 定định 共cộng 。 能năng 防phòng 身thân 口khẩu 。 遮già 惡ác 道Đạo 果Quả 。 得đắc 人nhân 天thiên 報báo 者giả 。 名danh 戒giới 。 聞văn 經Kinh 生sanh 解giải 觀quán 智trí 。 推thôi 尋tầm 諦đế 緣duyên 度độ 等đẳng 智trí 。 能năng 破phá 煩phiền 惱não 。 運vận 出xuất 三tam 界giới 者giả 。 名danh 乘thừa 。 大đại 品phẩm 言ngôn 。 有hữu 相tương/tướng 之chi 善thiện 。 不bất 動động 不bất 出xuất 。 無vô 相tướng 之chi 善thiện 。 能năng 動động 能năng 出xuất 。 是thị 也dã 。 若nhược 戒giới 乘thừa 俱câu 急cấp 者giả 。 下hạ 品phẩm 戒giới 急cấp 。 報báo 在tại 人nhân 道đạo 。 持trì 小Tiểu 乘Thừa 急cấp 。 以dĩ 人nhân 身thân 於ư 藏tạng 教giáo 時thời 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 嚴nghiêm 持trì 中trung 乘thừa 。 以dĩ 人nhân 身thân 於ư 通thông 教giáo 大Đại 乘Thừa 。 乃nãi 至chí 帶đái 方phương 便tiện 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 時thời 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 若nhược 持trì 上thượng 乘thừa 。 以dĩ 人nhân 身thân 。 於ư 華hoa 嚴nghiêm 法pháp 華hoa 等đẳng 教giáo 。 及cập 諸chư 教giáo 中trung 圓viên 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 列liệt 為vi 同đồng 聞văn 眾chúng 也dã 。 若nhược 中trung 品phẩm 戒giới 急cấp 。 報báo 在tại 欲dục 天thiên 。 若nhược 持trì 小Tiểu 乘Thừa 。 以dĩ 欲dục 天thiên 身thân 。 於ư 藏tạng 教giáo 時thời 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 餘dư 持trì 中trung 上thượng 乘thừa 。 如như 上thượng 說thuyết 。 若nhược 上thượng 品phẩm 戒giới 急cấp 。 加gia 修tu 禪thiền 定định 。 報báo 在tại 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。 持trì 小Tiểu 乘Thừa 急cấp 。 以dĩ 色sắc 無vô 色sắc 界giới 天thiên 身thân 。 於ư 三tam 藏tạng 中trung 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 餘dư 持trì 中trung 上thượng 乘thừa 。 如như 上thượng 說thuyết 。 二nhị 。 戒giới 緩hoãn 乘thừa 急cấp 者giả 。 三tam 品phẩm 戒giới 皆giai 緩hoãn 。 報báo 在tại 三tam 途đồ 。 若nhược 小Tiểu 乘Thừa 急cấp 。 以dĩ 三tam 途đồ 身thân 。 於ư 三tam 藏tạng 教giáo 中trung 。 見kiến 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 餘dư 如như 上thượng 說thuyết 。 三tam 。 戒giới 急cấp 乘thừa 緩hoãn 者giả 。 有hữu 戒giới 。 受thọ 人nhân 天thiên 身thân 。 無vô 乘thừa 。 佛Phật 雖tuy 出xuất 世thế 說thuyết 法Pháp 。 不bất 見kiến 不bất 聞văn 。 舍Xá 衛Vệ 三tam 億ức 家gia 。 及cập 諸chư 不bất 見kiến 聞văn 者giả 。 三tam 界giới 樂nhạo 著trước 諸chư 天thiên 等đẳng 。 是thị 也dã 。 四tứ 。 戒giới 乘thừa 俱câu 緩hoãn 者giả 。 受thọ 三tam 途đồ 報báo 。 不bất 見kiến 佛Phật 不bất 聞văn 法Pháp 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 華hoa 嚴nghiêm 疏sớ/sơ 鈔sao 言ngôn 。 一nhất 。 乘thừa 緩hoãn 戒giới 急cấp 者giả 。 事sự 戒giới 嚴nghiêm 峻tuấn 。 三tam 種chủng 觀quán 心tâm 不bất 開khai 。 以dĩ 得đắc 戒giới 故cố 。 人nhân 天thiên 受thọ 生sanh 。 或hoặc 隨tùy 禪thiền 梵Phạm 世Thế 。 耽đam 湎miện 定định 樂nhạo/nhạc/lạc 。 世thế 雖tuy 有hữu 佛Phật 說thuyết 法pháp 度độ 人nhân 。 於ư 此thử 類loại 無vô 益ích 。 設thiết 得đắc 值trị 遇ngộ 。 不bất 能năng 開khai 解giải 。 二nhị 。 乘thừa 急cấp 戒giới 緩hoãn 者giả 德đức 薄bạc 垢cấu 重trọng/trùng 。 煩phiền 惱não 所sở 使sử 。 是thị 諸chư 事sự 戒giới 。 皆giai 破phá 理lý 觀quán 。 乘thừa 急cấp 。 信tín 解giải 諸chư 法pháp 。 戒giới 緩hoãn 。 命mạng 終chung 墮đọa 惡ác 道đạo 中trung 。 於ư 諸chư 乘thừa 中trung 隨tùy 何hà 乘thừa 急cấp 。 強cường/cưỡng 者giả 先tiên 牽khiên 。 若nhược 一Nhất 乘Thừa 急cấp 。 即tức 聞văn 華hoa 嚴nghiêm 等đẳng 。 三tam 。 乘thừa 戒giới 俱câu 急cấp 者giả 。 具cụ 持trì 眾chúng 戒giới 理lý 事sự 無vô 瑕hà 。 於ư 諸chư 妙diệu 法Pháp 。 觀quán 念niệm 相tương 續tục 。 即tức 於ư 今kim 生sanh 。 便tiện 應ưng 得đắc 道Đạo 。 若nhược 未vị 得đắc 道Đạo 。 此thử 業nghiệp 最tối 強cường/cưỡng 。 必tất 昇thăng 善thiện 處xứ 。 若nhược 一Nhất 乘Thừa 急cấp 。 即tức 於ư 人nhân 天thiên 身thân 。 聞văn 華hoa 嚴nghiêm 。 四tứ 。 乘thừa 戒giới 俱câu 緩hoãn 者giả 。 失thất 人nhân 天thiên 報báo 。 無vô 得đắc 道Đạo 期kỳ 。 展triển 轉chuyển 沉trầm 淪luân 。 不bất 可khả 度độ 脫thoát 。 是thị 則tắc 乘thừa 戒giới 。 豈khởi 得đắc 偏thiên 向hướng 乎hồ 。 設thiết 有hữu 偏thiên 志chí 者giả 。 甯ninh 偏thiên 於ư 乘thừa 也dã 。

【# □# 註chú 】# 如như 雲vân 籠lung 月nguyệt 。 月nguyệt 喻dụ 教giáo 主chủ 。 具cụ 智trí 斷đoạn 二nhị 德đức 。 初sơ 一nhất 至chí 十thập 五ngũ 。 謂vị 之chi 白bạch 月nguyệt 。 智trí 光quang 漸tiệm 增tăng 。 故cố 譬thí 智trí 德đức 。 十thập 六lục 至chí 三tam 十thập 日nhật 。 謂vị 之chi 黑hắc 月nguyệt 。 邪tà 光quang 漸tiệm 減giảm 。 故cố 譬thí 斷đoạn 德đức 。

【# ■# 記ký 】# 準chuẩn 華hoa 嚴nghiêm 鈔sao 。 月nguyệt 有hữu 四tứ 德đức 。 合hợp 佛Phật 三tam 法pháp 。 明minh 是thị 智trí 德đức 。 暗ám 是thị 斷đoạn 德đức 。 清thanh 涼lương 是thị 恩ân 德đức 。 應ứng 器khí 周chu 故cố 。 亦diệc 是thị 恩ân 德đức 。 今kim 取thủ 黑hắc 白bạch 。 喻dụ 智trí 斷đoạn 二nhị 德đức 也dã 。 如như 大đại 經kinh 月nguyệt 愛ái 三tam 昧muội 。 光quang 色sắc 增tăng 長trưởng 。 譬thí 十thập 五ngũ 智trí 德đức 。 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 。 光quang 色sắc 損tổn 減giảm 。 譬thí 十thập 五ngũ 斷đoạn 德đức 。 無vô 累lũy/lụy/luy 解giải 脫thoát 。 又hựu 言ngôn 月nguyệt 性tánh 常thường 圓viên 。 實thật 無vô 增tăng 減giảm 。 因nhân 須Tu 彌Di 山Sơn 。 故cố 有hữu 虧khuy 盈doanh 。 不bất 增tăng 而nhi 增tăng 。 白bạch 月nguyệt 漸tiệm 著trước 。 不bất 減giảm 而nhi 減giảm 。 黑hắc 月nguyệt 稍sảo 無vô 。 法Pháp 身thân 亦diệc 爾nhĩ 。 因nhân 無vô 明minh 故cố 。 約ước 如như 論luận 智trí 。 如như 實thật 不bất 智trí 。 約ước 如như 論luận 斷đoạn 。 如như 實thật 不bất 斷đoạn 。 無vô 智trí 而nhi 智trí 。 般Bát 若Nhã 漸tiệm 明minh 。 無vô 斷đoạn 而nhi 斷đoạn 。 解giải 脫thoát 漸tiệm 離ly 也dã 。 據cứ 華hoa 嚴nghiêm 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 。 月nguyệt 體thể 喻dụ 法Pháp 身thân 。 月nguyệt 光quang 喻dụ 十thập 五ngũ 智trí 斷đoạn 。 謂vị 三tam 十thập 心tâm 。 為vi 三tam 智trí 斷đoạn 。 十Thập 地Địa 。 為vi 十thập 智trí 斷đoạn 。 等đẳng 妙diệu 二nhị 覺giác 。 為vi 二nhị 智trí 斷đoạn 。 合hợp 有hữu 十thập 五ngũ 智trí 斷đoạn 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 爾nhĩ 時thời 如Như 來Lai 。 指chỉ 丈trượng 六lục 身thân 。 即tức 境cảnh 本bổn 定định 身thân 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 輔phụ 行hành 言ngôn 。 止Chỉ 觀Quán 見kiến 佛Phật 相tướng 好hảo 。 一nhất 一nhất 文văn 中trung 。 皆giai 言ngôn 若nhược 見kiến 如Như 來Lai 者giả 。 皆giai 以dĩ 三tam 藏tạng 如Như 來Lai 而nhi 為vi 境cảnh 本bổn 。 於ư 色sắc 相tướng 上thượng 四tứ 機cơ 。 所sở 見kiến 不bất 同đồng 。 故cố 名danh 境cảnh 本bổn 定định 身thân 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 三tam 藏tạng 如Như 來Lai 老lão 比Bỉ 丘Khâu 相tương/tướng 。 即tức 境cảnh 本bổn 定định 身thân 。 境cảnh 。 是thị 所sở 見kiến 之chi 境cảnh 。 本bổn 。 為vi 應ứng 機cơ 之chi 本bổn 。 定định 。 乃nãi 一nhất 定định 之chi 身thân 。 如như 言ngôn 只chỉ 一nhất 金kim 剛cang 土thổ/độ 臺đài 成thành 道Đạo 。 四tứ 機cơ 各các 見kiến 不bất 同đồng 。 生sanh 滅diệt 機cơ 。 見kiến 劣liệt 應ưng 身thân 。 無vô 生sanh 機cơ 。 見kiến 帶đái 劣liệt 勝thắng 應ưng 身thân 。 無vô 量lượng 機cơ 。 見kiến 報báo 身thân 藏tạng 塵trần 相tướng 好hảo 。 無vô 作tác 機cơ 。 見kiến 法Pháp 身thân 如như 虗hư 空không 相tướng 。 雖tuy 機cơ 見kiến 不bất 同đồng 。 只chỉ 是thị 丈trượng 六lục 一nhất 定định 身thân 也dã 。

【# □# 註chú 】# 現hiện 盧lô 舍xá 那na 身thân 。 現hiện 。 即tức 現hiện 起khởi 。 盧lô 舍xá 那na 。 翻phiên 淨tịnh 滿mãn 。 謂vị 諸chư 惡ác 都đô 盡tận 。 故cố 淨tịnh 。 眾chúng 德đức 悉tất 圓viên 。 故cố 滿mãn 。 自tự 報báo 。 亦diệc 翻phiên 光quang 明minh 遍biến 照chiếu 。 他tha 報báo 。 亦diệc 名danh 尊tôn 特đặc 。 亦diệc 名danh 勝thắng 應ưng 。

【# ■# 記ký 】# 淨tịnh 滿mãn 者giả 。 障chướng 淨tịnh 為vi 先tiên 。 德đức 滿mãn 為vi 後hậu 。 如như 言ngôn 萬vạn 惡ác 咸hàm 消tiêu 。 眾chúng 善thiện 普phổ 會hội 也dã 。 梵Phạm 網võng 經kinh 疏sớ/sơ 言ngôn 滿mãn 淨tịnh 者giả 。 德đức 滿mãn 為vi 先tiên 。 障chướng 淨tịnh 為vi 後hậu 。 所sở 謂vị 富phú 有hữu 萬vạn 德đức 。 蕩đãng 無vô 纖tiêm 塵trần 也dã 。 光quang 明minh 徧biến 照chiếu 指chỉ 為vi 他tha 報báo 者giả 。 若nhược 據cứ 慈từ 恩ân 三tam 藏tạng 釋thích 。 則tắc 言ngôn 身thân 光quang 智trí 光quang 。 內nội 外ngoại 照chiếu 故cố 。 目mục 於ư 報báo 身thân 。 通thông 自tự 他tha 二nhị 報báo 佛Phật 也dã 。 尊tôn 特đặc 有hữu 上thượng 中trung 下hạ 三tam 品phẩm 。 今kim 指chỉ 下hạ 品phẩm 。 從tùng 丈trượng 六lục 身thân 。 現hiện 起khởi 千thiên 丈trượng 舍xá 那na 也dã 。 勝thắng 應ưng 。 如Như 來Lai 應ưng 身thân 相tướng 好hảo/hiếu 。 有hữu 勝thắng 劣liệt 不phủ 同đồng 。 今kim 指chỉ 勝thắng 者giả 。 華hoa 嚴nghiêm 佛Phật 有hữu 殊thù 勝thắng 相tướng 好hảo 。 對đối 劣liệt 名danh 勝thắng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 新tân 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 云vân 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 。 妙diệu 樂lạc 九cửu (# 二nhị 十thập 七thất )# 破phá 云vân 。 近cận 代đại 翻phiên 譯dịch 。 法pháp 報báo 不bất 分phân 。 二nhị 三tam 莫mạc 辨biện (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 新tân 譯dịch 。 即tức 唐đường 實Thật 叉Xoa 難Nan 陀Đà 譯dịch 。 盧lô 舍xá 那na 品phẩm 。 譯dịch 為vi 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 品phẩm 。 如Như 來Lai 名danh 號hiệu 品phẩm 中trung 。 或hoặc 名danh 盧lô 舍xá 那na 。 譯dịch 為vi 或hoặc 名danh 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 。 清thanh 涼lương 疏sớ/sơ 言ngôn 。 毗tỳ 。 即tức 徧biến 也dã 。 盧lô 遮già 那na 。 光quang 明minh 照chiếu 義nghĩa 。 應ưng 言ngôn 光quang 明minh 徧biến 照chiếu 。 今kim 按án 所sở 釋thích 名danh 義nghĩa 未vị 嘗thường 非phi 。 但đãn 未vị 明minh 言ngôn 教giáo 主chủ 是thị 報báo 身thân 耳nhĩ 。 蓋cái 遮già 那na 。 法Pháp 身thân 佛Phật 。 舍xá 那na 。 報báo 身thân 佛Phật 。 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 。 應ưng 身thân 佛Phật 。 又hựu 以dĩ 二nhị 身thân 言ngôn 之chi 。 遮già 那na 。 真chân 身thân 。 舍xá 那na 。 勝thắng 應ưng 。 牟Mâu 尼Ni 。 劣liệt 應ưng 。 勝thắng 劣liệt 均quân 名danh 應ưng 身thân 。 是thị 名danh 二nhị 身thân 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 教giáo 主chủ 。 乃nãi 舍xá 那na 譯dịch 為vi 遮già 那na 。 則tắc 以dĩ 法Pháp 身thân 為vi 報báo 身thân 。 法pháp 報báo 不bất 分phân 也dã 。 又hựu 以dĩ 真chân 身thân 為vi 勝thắng 應ưng 。 二nhị 三tam 莫mạc 辨biện 也dã 。 文văn 句cú 破phá 言ngôn 。 自tự 古cổ 經kinh 論luận 。 許hứa 有hữu 三Tam 身Thân 。 若nhược 毗tỳ 盧lô 與dữ 舍xá 那na 不bất 別biệt 。 法Pháp 身thân 即tức 報báo 身thân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 無vô 不bất 圓viên 滿mãn 。 法Pháp 身thân 有hữu 說thuyết 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 然nhiên 。 若nhược 言ngôn 果quả 滿mãn 方phương 說thuyết 。 滿mãn 從tùng 報báo 立lập 。 若nhược 言ngôn 不bất 離ly 。 三Tam 身Thân 俱câu 然nhiên 。 何hà 獨độc 法pháp 報báo 。 又hựu 生sanh 佛Phật 尚thượng 且thả 無vô 二nhị 。 豈khởi 唯duy 三Tam 身Thân 。 若nhược 論luận 三Tam 身Thân 。 法pháp 定định 不bất 說thuyết 。 報báo 通thông 二nhị 義nghĩa 。 應ứng 化hóa 定định 說thuyết 。 若nhược 其kỳ 相tương/tướng 即tức 。 俱câu 說thuyết 俱câu 不bất 說thuyết 。 若nhược 但đãn 從tùng 理lý 。 非phi 說thuyết 非phi 不bất 說thuyết 。 事sự 理lý 相tương 對đối 。 無vô 說thuyết 即tức 說thuyết 。 情tình 同đồng 妙diệu 契khế 。 諍tranh 計kế 咸hàm 失thất 是thị 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 按án 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 。 言ngôn 遍biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 盧lô 舍xá 那na 。 言ngôn 光quang 明minh 遍biến 照chiếu 。 牟Mâu 尼Ni 。 言ngôn 能năng 仁nhân 寂tịch 默mặc 。

【# □# 註chú 】# 然nhiên 華hoa 嚴nghiêm 教giáo 主chủ 。 經kinh 疏sớ/sơ 諸chư 文văn 。 或hoặc 云vân 釋Thích 迦Ca 。 或hoặc 云vân 舍xá 那na 者giả 。 蓋cái 是thị 釋Thích 迦Ca 現hiện 起khởi 舍xá 那na 故cố 也dã 。 而nhi 淨tịnh 覺giác 謂vị 。 本bổn 是thị 實thật 報báo 土thổ/độ 身thân 。 應ưng 下hạ 二nhị 土thổ/độ 。 故cố 解giải 謗báng 破phá 云vân 。 汝nhữ 執chấp 藏tạng 塵trần 為vi 尊tôn 特đặc 相tương/tướng 。 樹thụ 下hạ 之chi 身thân 有hữu 此thử 相tương/tướng 否phủ/bĩ 。 故cố 昇thăng 須Tu 彌Di 山Sơn 頂đảnh 品phẩm 云vân 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 不bất 離ly 一nhất 切thiết 。 菩Bồ 提Đề 樹thụ 下hạ 。 而nhi 上thượng 昇thăng 須Tu 彌Di 。 向hướng 帝Đế 釋Thích 殿điện 。 豈khởi 非phi 華hoa 嚴nghiêm 是thị 千thiên 百bách 億ức 應ưng 身thân 所sở 說thuyết 。 此thử 身thân 既ký 被bị 別biệt 圓viên 之chi 機cơ 。 見kiến 是thị 尊tôn 特đặc 。 何hà 須tu 獨độc 指chỉ 華hoa 臺đài 受thọ 職chức 身thân 耶da 。 (# 文văn )# 蓋cái 指chỉ 千thiên 百bách 億ức 應ưng 身thân 中trung 之chi 一nhất 身thân 所sở 說thuyết 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 辨biện 淨tịnh 覺giác 師sư 偏thiên 說thuyết 。 以dĩ 定định 從tùng 劣liệt 現hiện 勝thắng 正chánh 意ý 。

【# ■# 補bổ 】# 淨tịnh 覺giác 云vân 。 藥dược 師sư 。 淨tịnh 名danh 。 觀quán 經kinh 之chi 相tướng 皆giai 應ưng 身thân 。 不bất 可khả 指chỉ 為vi 法Pháp 身thân 。 唯duy 華hoa 嚴nghiêm 藏tạng 塵trần 相tướng 好hảo 。 為vi 尊tôn 崇sùng 奇kỳ 特đặc 。 以dĩ 相tương/tướng 多đa 故cố 也dã 。 凡phàm 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 皆giai 從tùng 此thử 實thật 報báo 尊tôn 特đặc 之chi 身thân 。 應ưng 下hạ 二nhị 土thổ/độ 。 應ưng 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 似tự 方phương 便tiện 。 應ưng 三tam 十thập 二nhị 。 似tự 同đồng 居cư 。 準chuẩn 此thử 。 則tắc 彼bỉ 意ý 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 。 藏tạng 塵trần 相tướng 好hảo 為vi 證chứng 得đắc 奇kỳ 特đặc 。 不bất 知tri 華hoa 嚴nghiêm 十thập 華hoa 藏tạng 世thế 界giới 微vi 塵trần 相tướng 好hảo 。 是thị 應ứng 機cơ 現hiện 起khởi 。 即tức 如Như 來Lai 現hiện 起khởi 他tha 受thọ 用dụng 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 被bị 機cơ 也dã 。 故cố 四tứ 明minh 作tác 解giải 謗báng 破phá 云vân 。 汝nhữ 執chấp 藏tạng 塵trần 為vi 實thật 報báo 尊tôn 特đặc 相tương/tướng 。 我ngã 且thả 問vấn 汝nhữ 。 華hoa 嚴nghiêm 菩Bồ 提Đề 樹thụ 下hạ 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 之chi 身thân 。 有hữu 此thử 奇kỳ 特đặc 相tương/tướng 否phủ/bĩ 。 若nhược 謂vị 是thị 有hữu 。 何hà 言ngôn 三tam 十thập 二nhị 相tướng 是thị 應ưng 下hạ 。 何hà 言ngôn 華hoa 嚴nghiêm 是thị 實thật 報báo 身thân 。 故cố 知tri 華hoa 嚴nghiêm 非phi 本bổn 是thị 實thật 報báo 身thân 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 亦diệc 非phi 應ưng 下hạ 明minh 矣hĩ 。 蓋cái 樹thụ 下hạ 身thân 未vị 被bị 別biệt 圓viên 機cơ 時thời 。 本bổn 無vô 奇kỳ 特đặc 相tương/tướng 。 若nhược 被bị 別biệt 圓viên 機cơ 。 則tắc 於ư 此thử 身thân 現hiện 起khởi 尊tôn 特đặc 。 故cố 不bất 可khả 謂vị 本bổn 是thị 實thật 報báo 土thổ/độ 身thân 也dã 。 以dĩ 華hoa 嚴nghiêm 教giáo 主chủ 是thị 現hiện 起khởi 身thân 。 故cố 言ngôn 不bất 離ly 一nhất 切thiết 。 而nhi 上thượng 昇thăng 須Tu 彌Di 。 向hướng 帝Đế 釋Thích 殿điện 。 上thượng 昇thăng 。 即tức 現hiện 起khởi 義nghĩa 。 豈khởi 非phi 華hoa 嚴nghiêm 是thị 千thiên 百bách 億ức 應ưng 身thân 所sở 說thuyết 耶da 。 華hoa 臺đài 受thọ 職chức 者giả 。 即tức 實thật 報báo 土thổ/độ 身thân 。 若nhược 約ước 所sở 依y 。 名danh 實thật 報báo 身thân 。 以dĩ 稱xưng 中trung 道Đạo 法Pháp 性tánh 理lý 。 感cảm 真chân 實thật 果quả 報báo 土thổ/độ 也dã 。 若nhược 約ước 所sở 證chứng 。 名danh 華hoa 臺đài 受thọ 職chức 身thân 。 華hoa 臺đài 表biểu 法Pháp 界Giới 理lý 。 故cố 報báo 身thân 盧Lô 舍Xá 那Na 佛Phật 坐tọa 華hoa 臺đài 。 若nhược 應ưng 身thân 釋Thích 迦Ca 。 但đãn 坐tọa 蓮liên 葉diệp 。 如như 籤# 言ngôn 。 只chỉ 以dĩ 入nhập 實thật 名danh 華hoa 臺đài 。 以dĩ 內nội 心tâm 入nhập 實thật 。 故cố 外ngoại 處xứ 華hoa 臺đài 。 玄huyền 文văn 言ngôn 。 始thỉ 見kiến 我ngã 身thân 。 初sơ 聞văn 一nhất 實thật 。 已dĩ 入nhập 華hoa 臺đài 。 皆giai 指chỉ 所sở 證chứng 。 為vi 華hoa 臺đài 也dã 。 受thọ 職chức 者giả 。 謂vị 報báo 身thân 初sơ 坐tọa 千thiên 葉diệp 蓮liên 臺đài 寶bảo 華hoa 王vương 座tòa 時thời 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 齊tề 放phóng 白bạch 毫hào 。 來lai 灌quán 其kỳ 頂đảnh 。 受thọ 法Pháp 王Vương 職chức 也dã 。 但đãn 此thử 身thân 有hữu 證chứng 得đắc 相tương/tướng 。 有hữu 現hiện 起khởi 相tương/tướng 。 淨tịnh 覺giác 所sở 執chấp 是thị 證chứng 得đắc 相tương/tướng 。 四tứ 明minh 所sở 定định 是thị 現hiện 起khởi 相tương/tướng 。 故cố 破phá 言ngôn 。 何hà 須tu 獨độc 指chỉ 華hoa 臺đài 受thọ 職chức 身thân 耶da 。 蓋cái 指chỉ 下hạ 。 註chú 家gia 斷đoạn 定định 四tứ 明minh 意ý 。 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 四tứ 明minh 約ước 機cơ 約ước 教giáo 以dĩ 定định 身thân 者giả 。 是thị 樹thụ 下hạ 生sanh 身thân 。 現hiện 起khởi 尊tôn 特đặc 。 應ưng 別biệt 圓viên 機cơ 。 正chánh 合hợp 妙diệu 玄huyền 釋Thích 迦Ca 最tối 初sơ 頓đốn 說thuyết 。 釋Thích 迦Ca 是thị 生sanh 身thân 。 說thuyết 頓đốn 是thị 舍xá 那na 。 亦diệc 合hợp 四tứ 教giáo 儀nghi 。 如Như 來Lai 現hiện 盧lô 舍xá 那na 身thân 說thuyết 法Pháp 之chi 言ngôn 。

【# ■# 備bị 】# 淨tịnh 覺giác 背bối/bội 宗tông 因nhân 緣duyên 。 統thống 紀kỷ 內nội 載tái 。 須tu 者giả 往vãng 檢kiểm 。 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 蓋cái 指chỉ 千thiên 百bách 億ức 至chí 所sở 說thuyết 句cú 。 雖tuy 約ước 一nhất 閻Diêm 浮Phù 提Đề 而nhi 論luận 。 但đãn 意ý 似tự 局cục 。 私tư 謂vị 。 四tứ 明minh 是thị 千thiên 百bách 億ức 應ưng 身thân 所sở 說thuyết 句cú 。 恐khủng 有hữu 未vị 見kiến 千thiên 百bách 億ức 之chi 難nạn/nan 。 故cố 玉ngọc 師sư 復phục 申thân 明minh 一nhất 身thân 也dã 。 辨biện 訛ngoa 又hựu 曰viết 。 實thật 報báo 土thổ/độ 身thân 應ưng 下hạ 二nhị 土thổ/độ 之chi 言ngôn 。 本bổn 四tứ 明minh 妙diệu 宗tông 鈔sao 語ngữ 。 以dĩ 經kinh 中trung 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 相tướng 好hảo 。 大đại 師sư 判phán 為vi 真chân 法Pháp 身thân 觀quán 故cố 。 鈔sao 言ngôn 。 然nhiên 此thử 色sắc 相tướng 。 是thị 實thật 報báo 身thân 。 應ưng 同đồng 居cư 土thổ/độ 。 而nhi 特đặc 名danh 法Pháp 身thân 者giả 。 為vi 成thành 行hành 人nhân 圓viên 觀quán 也dã 。 後hậu 料liệu 揀giản 中trung 問vấn 。 尊tôn 特đặc 既ký 是thị 他tha 受thọ 用dụng 報báo 。 須tu 入nhập 地địa 住trụ 方phương 見kiến 。 今kim 八bát 萬vạn 相tương/tướng 。 似tự 位vị 能năng 見kiến 。 驗nghiệm 非phi 尊tôn 特đặc 。 合hợp 是thị 生sanh 身thân 。 答đáp 。 地địa 住trụ 。 分phần/phân 證chứng 論luận 見kiến 。 地địa 住trụ 以dĩ 前tiền 。 相tương 似tự 論luận 見kiến 。 斯tư 乃nãi 如Như 來Lai 以dĩ 實thật 報báo 身thân 應ưng 下hạ 二nhị 土thổ/độ 。 (# 云vân 云vân )# 當đương 知tri 四tứ 明minh 此thử 言ngôn 。 因nhân 他tha 問vấn 意ý 。 謂vị 地địa 住trụ 以dĩ 上thượng 。 捨xả 生sanh 身thân 已dĩ 。 入nhập 實thật 報báo 土thổ/độ 。 方phương 見kiến 尊tôn 特đặc 。 今kim 圓viên 行hành 人nhân 。 在tại 相tương 似tự 位vị 。 處xử 同đồng 居cư 土thổ/độ 。 焉yên 能năng 見kiến 之chi 。 故cố 答đáp 言ngôn 。 如Như 來Lai 應ưng 下hạ 使sử 見kiến 。 而nhi 淨tịnh 覺giác 反phản 宗tông 破phá 言ngôn 。 華hoa 嚴nghiêm 藏tạng 塵trần 相tướng 好hảo 是thị 尊tôn 特đặc 。 是thị 實thật 報báo 應ứng 下hạ 。 觀quán 經kinh 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 相tướng 好hảo 。 是thị 生sanh 身thân 非phi 實thật 報báo 應ứng 下hạ 。 故cố 解giải 謗báng 言ngôn 。 汝nhữ 執chấp 藏tạng 塵trần 為vi 尊tôn 特đặc 相tương/tướng 。 樹thụ 下hạ 之chi 身thân 有hữu 此thử 相tương/tướng 否phủ/bĩ 。 若nhược 言ngôn 有hữu 。 應ưng 下hạ 義nghĩa 不bất 成thành 。 若nhược 言ngôn 無vô 。 何hà 故cố 華hoa 嚴nghiêm 有hữu 上thượng 昇thăng 須Tu 彌Di 等đẳng 文văn 耶da 。 足túc 見kiến 藏tạng 塵trần 尊tôn 特đặc 。 是thị 釋Thích 迦Ca 現hiện 起khởi 。 應ưng 下hạ 之chi 義nghĩa 不bất 成thành 矣hĩ 。 而nhi 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 尊tôn 特đặc 不bất 然nhiên 。 此thử 由do 圓viên 觀quán 行hành 人nhân 。 臺đài 像tượng 圓viên 觀quán 既ký 成thành 。 所sở 見kiến 佛Phật 身thân 。 必tất 非phi 同đồng 居cư 生sanh 身thân 。 實thật 報báo 土thổ/độ 身thân 。 方phương 是thị 其kỳ 境cảnh 。 故cố 如Như 來Lai 。 以dĩ 實thật 報báo 應ứng 下hạ 同đồng 居cư 。 而nhi 使sử 見kiến 之chi 。 非phi 入nhập 實thật 報báo 。 方phương 能năng 見kiến 也dã 。 然nhiên 鈔sao 中trung 乃nãi 是thị 破phá 立lập 方phương 便tiện 。 非phi 是thị 下hạ 二nhị 土thổ/độ 所sở 現hiện 諸chư 身thân 。 皆giai 從tùng 實thật 報báo 應ứng 下hạ 也dã 。 況huống 鈔sao 雖tuy 言ngôn 以dĩ 實thật 報báo 應ứng 下hạ 。 亦diệc 即tức 於ư 同đồng 居cư 現hiện 起khởi 。 此thử 義nghĩa 當đương 知tri 。 即tức 華hoa 嚴nghiêm 從tùng 樹thụ 下hạ 釋Thích 迦Ca 境cảnh 本bổn 現hiện 起khởi 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 然nhiên 。 但đãn 華hoa 嚴nghiêm 現hiện 身thân 說thuyết 經Kinh 。 觀quán 經kinh 應ưng 行hành 人nhân 現hiện 相tướng 。 其kỳ 義nghĩa 稍sảo 異dị 。 思tư 之chi 可khả 知tri 也dã 。 又hựu 復phục 現hiện 起khởi 應ưng 下hạ 。 義nghĩa 亦diệc 不bất 殊thù 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 從tùng 境cảnh 本bổn 發phát 起khởi 。 觀quán 經kinh 從tùng 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 常thường 身thân 常thường 相tương/tướng 發phát 起khởi 是thị 也dã 。 故cố 四tứ 明minh 言ngôn 。 有hữu 須tu 現hiện 者giả 。 即tức 為vi 現hiện 之chi 。 則tắc 知tri 應ưng 下hạ 。 義nghĩa 不bất 殊thù 也dã 。 今kim 但đãn 知tri 是thị 淨tịnh 覺giác 語ngữ 。 不bất 知tri 出xuất 四tứ 明minh 恣tứ 情tình 縱túng/tung 破phá 。 故cố 略lược 述thuật 此thử 。

【# □# 註chú 】# 月nguyệt 堂đường 云vân 。 境cảnh 本bổn 定định 身thân 。 則tắc 是thị 釋Thích 迦Ca 。 機cơ 感cảm 見kiến 相tương/tướng 。 乃nãi 是thị 舍xá 那na 。 此thử 即tức 釋Thích 迦Ca 境cảnh 本bổn 定định 身thân 。 現hiện 起khởi 舍xá 那na 尊tôn 特đặc 也dã 。 上thượng 品phẩm 相tướng 好hảo 。 下hạ 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 二nhị 現hiện 言ngôn 之chi 。 正chánh 當đương 須tu 現hiện 。

【# ■# 記ký 】# 四tứ 明minh 約ước 教giáo 。 分phần/phân 三tam 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 謂vị 法pháp 華hoa 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 相tương/tướng 相tương/tướng 無vô 邊biên 。 即tức 法Pháp 身thân 上thượng 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 觀quán 經kinh 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 中trung 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 華hoa 嚴nghiêm 丈trượng 六lục 發phát 起khởi 舍xá 那na 。 下hạ 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 又hựu 約ước 相tương/tướng 海hải 分phần/phân 三tam 品phẩm 。 謂vị 華hoa 藏tạng 塵trần 相tương/tướng 。 上thượng 品phẩm 相tương/tướng 海hải 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 中trung 品phẩm 相tương/tướng 海hải 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 下hạ 品phẩm 相tương/tướng 海hải 。 次thứ 即tức 言ngôn 上thượng 品phẩm 相tướng 好hảo 。 下hạ 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 此thử 二nhị 皆giai 現hiện 起khởi 相tương/tướng 。 故cố 曰viết 二nhị 現hiện 言ngôn 之chi 。 正chánh 當đương 須tu 現hiện 。

【# ■# 補bổ 】# 下hạ 品phẩm 尊tôn 特đặc 。 以dĩ 兼kiêm 別biệt 機cơ 。 須tu 當đương 現hiện 起khởi 。 方phương 有hữu 不bất 能năng 。 即tức 劣liệt 顯hiển 法pháp 。 如như 法Pháp 華hoa 微vi 妙diệu 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 具cụ 相tướng 三tam 十thập 二nhị 也dã 。 月nguyệt 堂đường 法Pháp 師sư 。 諱húy 詢tuân 。 字tự 謀mưu 道đạo 。 依y 圓viên 辨biện 琛# 。 以dĩ 正chánh 所sở 學học 。 統thống 紀kỷ 曰viết 。 準chuẩn 解giải 謗báng 說thuyết 尊tôn 特đặc 身thân 。 有hữu 須tu 現hiện 。 不bất 須tu 現hiện 之chi 分phần 。 故cố 須tu 現hiện 。 如như 梵Phạm 網võng 華hoa 嚴nghiêm 及cập 觀quán 經kinh 等đẳng 相tương/tướng 多đa 身thân 大đại 。 不bất 須tu 現hiện 。 則tắc 以dĩ 力lực 加gia 。 令linh 於ư 劣liệt 身thân 。 不bất 取thủ 分phân 齊tề 見kiến 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 即tức 無vô 有hữu 邊biên 。 以dĩ 知tri 丈trượng 六lục 。 是thị 法Pháp 界Giới 故cố 也dã 。

【# □# 註chú 】# 圓viên 滿mãn 修tu 多đa 羅la 。 約ước 圓viên 實thật 部bộ 主chủ 說thuyết 。 釋thích 籤# 云vân 。 華hoa 嚴nghiêm 頓đốn 部bộ 。 正chánh 在tại 圓viên 真chân 。 兼kiêm 申thân 別biệt 俗tục 。

【# ■# 備bị 】# 八bát 卷quyển 曰viết 。 圓viên 。 以dĩ 不bất 偏thiên 為vi 義nghĩa 。 又hựu 言ngôn 。 無vô 有hữu 缺khuyết 減giảm 。 名danh 曰viết 圓viên 滿mãn 。 法pháp 華hoa 言ngôn 。 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 究cứu 盡tận 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 即tức 圓viên 實thật 也dã 。 兼kiêm 申thân 別biệt 俗tục 句cú 。 乃nãi 文văn 義nghĩa 未vị 能năng 截tiệt 斷đoạn 。 順thuận 帶đái 引dẫn 之chi 。 非phi 本bổn 節tiết 引dẫn 用dụng 正chánh 意ý 。

【# □# 註chú 】# 修tu 多đa 羅la 翻phiên 契Khế 經Kinh 。 聖thánh 教giáo 之chi 都đô 名danh 。 若nhược 十thập 二nhị 部bộ 中trung 。 直trực 說thuyết 法Pháp 相tương/tướng 者giả 。 名danh 修Tu 多Đa 羅La 。 今kim 非phi 此thử 意ý 。

【# ■# 記ký 】# 契Khế 經Kinh 者giả 。 以dĩ 經kinh 通thông 教giáo 理lý 。 教giáo 能năng 契khế 理lý 。 理lý 能năng 契khế 機cơ 也dã 。 聖thánh 教giáo 都đô 名danh 者giả 。 據cứ 經kinh 藏tạng 釋thích 。 通thông 名danh 修Tu 多Đa 羅La 。 若nhược 十thập 二nhị 部bộ 中trung 。 名danh 修Tu 多Đa 羅La 者giả 義nghĩa 局cục 。 故cố 揀giản 之chi 。

【# □# 註chú 】# 故cố 言ngôn 頓đốn 教giáo 。 結kết 部bộ 屬thuộc 頓đốn 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 先tiên 結kết 部bộ 屬thuộc 頓đốn 。 下hạ 約ước 教giáo 說thuyết 。

△# 二nhị 明minh 機cơ 教giáo 三tam 。 初sơ 機cơ 教giáo 兼kiêm 權quyền 。

若nhược 約ước 機cơ 約ước 教giáo 。 未vị 免miễn 兼kiêm 權quyền 。

【# □# 註chú 】# 機cơ 是thị 所sở 被bị 。 教giáo 是thị 能năng 被bị 。 機cơ 有hữu 別biệt 圓viên 。 教giáo 兼kiêm 權quyền 實thật 。

【# ■# 記ký 】# 由do 所sở 被bị 之chi 機cơ 有hữu 異dị 。 故cố 能năng 被bị 之chi 教giáo 亦diệc 兼kiêm 。

【# □# 註chú 】# 輔phụ 行hành 曰viết 。 約ước 部bộ 約ước 味vị 。 得đắc 名danh 為vi 頓đốn 。 部bộ 內nội 之chi 教giáo 。 教giáo 仍nhưng 兼kiêm 漸tiệm 。

△# 二nhị 雙song 示thị 圓viên 別biệt 二nhị 。 初sơ 為vi 利lợi 機cơ 說thuyết 圓viên 教giáo 。

謂vị 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 等đẳng 文văn 。 為vi 圓viên 機cơ 。 說thuyết 圓viên 教giáo 。

【# ■# 記ký 】# 晉tấn 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 言ngôn 。 觀quán 一nhất 切thiết 法pháp 。 如như 幻huyễn 如như 夢mộng 。 如như 影ảnh 響hưởng 化hóa 。 菩Bồ 薩Tát 如như 是thị 觀quán 者giả 。 以dĩ 少thiểu 方phương 便tiện 。 疾tật 得đắc 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 功công 德đức 。 常thường 樂nhạo 觀quán 察sát 。 無vô 二nhị 法pháp 相tướng 。 斯tư 有hữu 是thị 處xứ 。 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 。 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 真chân 實thật 之chi 性tánh 。 具cụ 足túc 慧tuệ 身thân 。 不bất 由do 他tha 悟ngộ 。 今kim 引dẫn 二nhị 句cú 。 以dĩ 明minh 圓viên 也dã 。

【# □# 註chú 】# 此thử 釋thích 能năng 兼kiêm 之chi 圓viên 。 如như 後hậu 釋thích 。

【# ■# 記ký 】# 後hậu 九cửu 卷quyển 言ngôn 。 初sơ 發phát 心tâm 者giả 。 初sơ 住trụ 名danh 也dã 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 者giả 。 成thành 八bát 相tương/tướng 佛Phật 也dã 。

【# □# 註chú 】# 等đẳng 文văn 者giả 。 等đẳng 於ư 三tam 無vô 差sai 別biệt 之chi 文văn 。

【# ■# 記ký 】# 晉tấn 譯dịch 如Như 來Lai 林lâm 菩Bồ 薩Tát 偈kệ 言ngôn 。 心tâm 如như 工công 畫họa 師sư 。 畫họa 種chủng 種chủng 五ngũ 陰ấm 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 中trung 。 無vô 法pháp 而nhi 不bất 造tạo 。 如như 心tâm 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 。 如như 佛Phật 眾chúng 生sanh 然nhiên 。 心tâm 佛Phật 及cập 眾chúng 生sanh 。 是thị 三tam 無vô 差sai 別biệt 。

△# 二nhị 為vi 鈍độn 機cơ 說thuyết 別biệt 教giáo 。

處xứ 處xứ 說thuyết 行hành 布bố 次thứ 第đệ 。 則tắc 為vi 權quyền 機cơ 。 說thuyết 別biệt 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 此thử 釋thích 所sở 兼kiêm 之chi 別biệt 。 凡phàm 經kinh 文văn 處xứ 處xứ 所sở 說thuyết 。 行hàng 列liệt 排bài 布bố 恆Hằng 沙sa 法Pháp 門môn 。 歷lịch 劫kiếp 修tu 行hành 。 次thứ 第đệ 之chi 義nghĩa 。 皆giai 別biệt 教giáo 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 賢hiền 首thủ 品phẩm 言ngôn 。 菩Bồ 薩Tát 住trụ 在tại 三tam 昧muội 中trung 。 種chủng 種chủng 自tự 在tại 攝nhiếp 眾chúng 生sanh 。 悉tất 以dĩ 所sở 行hành 功công 德đức 法pháp 。 無vô 量lượng 方phương 便tiện 而nhi 開khai 誘dụ 。 或hoặc 以dĩ 供cúng 養dường 諸chư 如Như 來Lai 。 或hoặc 以dĩ 難nan 思tư 布bố 施thí 門môn 。 或hoặc 以dĩ 頭đầu 陀đà 持trì 戒giới 門môn 。 或hoặc 以dĩ 不bất 動động 堪kham 忍nhẫn 門môn 。 乃nãi 至chí 言ngôn 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 諸chư 法Pháp 門môn 。 諸chư 佛Phật 以dĩ 此thử 度độ 眾chúng 生sanh 。 所sở 謂vị 行hàng 列liệt 排bài 布bố 恆Hằng 沙sa 法Pháp 門môn 也dã 。 又hựu 言ngôn 。 或hoặc 一nhất 念niệm 頃khoảnh 。 修tu 普Phổ 賢Hiền 行Hạnh 。 而nhi 成thành 正chánh 覺giác 。 或hoặc 須tu 臾du 頃khoảnh 。 或hoặc 一nhất 時thời 。 或hoặc 半bán 月nguyệt 。 乃nãi 至chí 不bất 可khả 說thuyết 不bất 可khả 說thuyết 劫kiếp 。 修tu 普Phổ 賢Hiền 行Hạnh 。 成thành 正chánh 覺giác 。 此thử 歷lịch 劫kiếp 修tu 行hành 。 次thứ 第đệ 義nghĩa 也dã 。

【# □# 註chú 】# 今kim 文văn 欲dục 顯hiển 部bộ 中trung 機cơ 教giáo 兼kiêm 權quyền 。 故cố 指chỉ 經kinh 中trung 別biệt 圓viên 各các 說thuyết 顯hiển 文văn 為vi 證chứng 。 若nhược 別biệt 圓viên 間gian 說thuyết 。 及cập 分phần/phân 圓viên 即tức 別biệt 。 融dung 別biệt 即tức 圓viên 。 義nghĩa 非phi 一nhất 概khái 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 籤# 文văn 曰viết 華hoa 嚴nghiêm 所sở 明minh 位vị 行hành 。 不bất 出xuất 別biệt 圓viên 。 始thỉ 從tùng 住trụ 前tiền 至chí 登đăng 住trụ 來lai 。 全toàn 提đề 圓viên 義nghĩa 。 從tùng 二nhị 住trụ 至chí 七thất 住trụ 。 文văn 相tương 次thứ 第đệ 。 又hựu 似tự 別biệt 義nghĩa 。 於ư 七Thất 住Trụ 中trung 。 又hựu 辨biện 一nhất 多đa 相tương/tướng 即tức 自tự 在tại 。 至chí 行hành 向hướng 地địa 。 又hựu 明minh 次thứ 第đệ 別biệt 義nghĩa 此thử 證chứng 別biệt 圓viên 間gian 說thuyết 意ý 也dã 。 若nhược 其kỳ 間gian 分phần/phân 圓viên 即tức 別biệt 。 融dung 別biệt 即tức 圓viên 者giả 。 乃nãi 圓viên 融dung 不bất 礙ngại 行hành 布bố 。 行hành 布bố 。 不bất 礙ngại 圓viên 融dung 。 故cố 以dĩ 義nghĩa 非phi 一nhất 概khái 總tổng 結kết 。

【# ■# 補bổ 】# 光quang 明minh 玄huyền 記ký 言ngôn 。 聞văn 說thuyết 三Tam 身Thân 。 具cụ 乎hồ 三tam 德đức 。 失thất 意ý 者giả 分phân 隔cách 。 即tức 別biệt 。 得đắc 意ý 者giả 互hỗ 具cụ 。 即tức 圓viên 。 融dung 別biệt 即tức 圓viên 。 分phần/phân 圓viên 即tức 別biệt 也dã 。

△# 三tam 雙song 結kết 二nhị 約ước 。

故cố 約ước 部bộ 為vi 頓đốn 。

【# □# 註chú 】# 此thử 結kết 從tùng 部bộ 為vi 頓đốn 。

約ước 教giáo 名danh 兼kiêm 。

【# □# 註chú 】# 此thử 結kết 部bộ 中trung 機cơ 教giáo 兼kiêm 權quyền 。

【# ■# 記ký 】# 雙song 結kết 部bộ 教giáo 。

△# 二nhị 約ước 時thời 判phán 。

此thử 經Kinh 中trung 云vân 。 譬thí 如như 日nhật 出xuất 。 先tiên 照chiếu 高cao 山sơn 。 (# 第đệ 一nhất 時thời )# 。

【# □# 註chú 】# 晉tấn 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 三tam 十thập 五ngũ 。 寶bảo 王vương 如Như 來Lai 性tánh 起khởi 品phẩm 。 文văn 有hữu 四tứ 照chiếu 。 合hợp 法pháp 有hữu 五ngũ 。

【# ■# 補bổ 】# 晉tấn 譯dịch 性tánh 起khởi 品phẩm 曰viết 。 譬thí 如như 日nhật 出xuất 。 先tiên 照chiếu 諸chư 大đại 山sơn 王vương 。 次thứ 照chiếu 一nhất 切thiết 大đại 山sơn 。 次thứ 照chiếu 金kim 剛cang 寶bảo 山sơn 。 然nhiên 後hậu 普phổ 照chiếu 一nhất 切thiết 大đại 地địa 。 日nhật 光quang 不bất 作tác 是thị 念niệm 。 我ngã 當đương 先tiên 照chiếu 諸chư 大đại 山sơn 王vương 。 次thứ 第đệ 乃nãi 至chí 大đại 地địa 。 但đãn 山sơn 有hữu 高cao 下hạ 。 光quang 有hữu 先tiên 後hậu 。 如Như 來Lai 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 成thành 就tựu 無vô 量lượng 。 無vô 邊biên 法Pháp 界Giới 智trí 光quang 。 先tiên 照chiếu 菩Bồ 薩Tát 。 次thứ 照chiếu 緣Duyên 覺Giác 。 次thứ 照chiếu 聲Thanh 聞Văn 。 次thứ 照chiếu 決quyết 定định 善thiện 根căn 眾chúng 生sanh 。 隨tùy 應ứng 受thọ 化hóa 。 然nhiên 後hậu 普phổ 照chiếu 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 至chí 邪tà 定định 。 又hựu 唐đường 譯dịch 出xuất 現hiện 品phẩm 言ngôn 。 譬thí 如như 日nhật 出xuất 。 先tiên 照chiếu 須Tu 彌Di 等đẳng 諸chư 大đại 山sơn 王vương 。 次thứ 照chiếu 黑hắc 山sơn 。 次thứ 照chiếu 高cao 原nguyên 。 然nhiên 後hậu 普phổ 照chiếu 一nhất 切thiết 大đại 地địa 。 乃nãi 至chí 如Như 來Lai 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 常thường 放phóng 無vô 礙ngại 智trí 慧tuệ 光quang 明minh 。 先tiên 照chiếu 菩Bồ 薩Tát 。 等đẳng 諸chư 大đại 山sơn 王vương 。 次thứ 照chiếu 緣Duyên 覺Giác 。 次thứ 照chiếu 聲Thanh 聞Văn 。 次thứ 照chiếu 決quyết 定định 善thiện 根căn 眾chúng 生sanh 。 然nhiên 後hậu 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 至chí 邪tà 定định 亦diệc 皆giai 普phổ 及cập 為vi 作tác 未vị 來lai 利lợi 益ích 因nhân 緣duyên 。 令linh 成thành 熟thục 故cố 。

【# □# 註chú 】# 今kim 家gia 約ước 義nghĩa 引dẫn 經kinh 。 但đãn 作tác 三tam 照chiếu 。 又hựu 復phục 義nghĩa 開khai 平bình 地địa 為vi 三tam 。 用dụng 對đối 涅Niết 槃Bàn 五ngũ 味vị 。 妙diệu 玄huyền 一nhất (# 六lục )# 釋thích 籤# 一nhất (# 十thập 七thất )# 。

【# ■# 記ký 】# 妙diệu 玄huyền 曰viết 。 如như 日nhật 初sơ 出xuất 。 前tiền 照chiếu 高cao 山sơn 。 厚hậu 植thực 善thiện 根căn 。 感cảm 斯tư 頓đốn 說thuyết 。 良lương 由do 小tiểu 不bất 堪kham 大đại 。 亦diệc 是thị 大đại 隔cách 於ư 小tiểu 。 此thử 如như 華hoa 嚴nghiêm 。 約ước 法pháp 被bị 緣duyên 。 緣duyên 得đắc 大đại 益ích 。 名danh 頓đốn 教giáo 相tương/tướng 。 約ước 說thuyết 次thứ 第đệ 。 從tùng 牛ngưu 出xuất 乳nhũ 相tương/tướng 。 次thứ 照chiếu 幽u 谷cốc 。 淺thiển 行hành 偏thiên 明minh 。 當đương 分phần/phân 漸tiệm 解giải 。 此thử 乃nãi 小tiểu 隔cách 於ư 大đại 。 大đại 隱ẩn 於ư 小tiểu 。 約ước 法pháp 被bị 緣duyên 。 名danh 漸tiệm 教giáo 相tương/tướng 。 約ước 說thuyết 次thứ 第đệ 。 名danh 酪lạc 味vị 相tương/tướng 。 次thứ 照chiếu 平bình 地địa 。 影ảnh 臨lâm 萬vạn 水thủy 。 逐trục 器khí 方phương 圓viên 。 隨tùy 波ba 動động 靜tĩnh 。 示thị 一nhất 佛Phật 土độ 。 淨tịnh 穢uế 不bất 同đồng 。 示thị 現hiện 一nhất 身thân 。 巨cự 細tế 各các 異dị 。 一nhất 音âm 說thuyết 法Pháp 。 隨tùy 類loại 各các 解giải 。 恐khủng 畏úy 歡hoan 喜hỷ 。 厭yếm 離ly 斷đoạn 疑nghi 。 神thần 力lực 不bất 共cộng 。 故cố 見kiến 有hữu 淨tịnh 穢uế 。 聞văn 有hữu 褒bao 貶biếm 。 嗅khứu 有hữu 薝chiêm 蔔bặc 不bất 薝chiêm 蔔bặc 。 華hoa 有hữu 著trước 身thân 不bất 著trước 身thân 。 慧tuệ 有hữu 若nhược 干can 不bất 若nhược 干can 。 此thử 如như 淨tịnh 名danh 方Phương 等Đẳng 。 約ước 法pháp 被bị 緣duyên 。 猶do 是thị 漸tiệm 教giáo 。 約ước 說thuyết 次thứ 第đệ 。 生sanh 酥tô 味vị 相tương/tướng 。

復phục 有hữu 義nghĩa 。 大đại 人nhân 蒙mông 其kỳ 光quang 用dụng 。 嬰anh 兒nhi 喪táng 其kỳ 睛tình 明minh 。 夜dạ 遊du 者giả 伏phục 匿nặc 。 作tác 務vụ 者giả 興hưng 成thành 。 故cố 文văn 曰viết 。 但đãn 為vì 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 其kỳ 實thật 事sự 。 而nhi 不bất 為vì 我ngã 。 說thuyết 斯tư 真chân 要yếu 。 雖tuy 三tam 人nhân 俱câu 學học 。 二Nhị 乘Thừa 取thủ 證chứng 。 具cụ 如như 大đại 品phẩm 。 若nhược 約ước 法pháp 被bị 緣duyên 。 猶do 是thị 漸tiệm 教giáo 。 約ước 說thuyết 次thứ 第đệ 。 熟thục 酥tô 味vị 相tương/tướng 。

復phục 有hữu 義nghĩa 。 日nhật 光quang 普phổ 照chiếu 。 高cao 下hạ 均quân 平bình 。 若nhược 低đê 頭đầu 。 若nhược 小tiểu 音âm 。 若nhược 散tán 亂loạn 。 若nhược 微vi 善thiện 。 皆giai 成thành 佛Phật 道Đạo 。 不bất 令linh 有hữu 人nhân 。 獨độc 得đắc 滅diệt 度độ 。 皆giai 以dĩ 如Như 來Lai 滅diệt 度độ 。 而nhi 滅diệt 度độ 之chi 。 具cụ 如như 今kim 經kinh 。 若nhược 約ước 法pháp 被bị 緣duyên 。 名danh 漸tiệm 圓viên 教giáo 。 約ước 說thuyết 次thứ 第đệ 。 醍đề 醐hồ 味vị 相tương/tướng 。 當đương 知tri 華hoa 嚴nghiêm 之chi 譬thí 。 與dữ 涅Niết 槃Bàn 義nghĩa 同đồng 。 釋thích 籤# 言ngôn 。 初sơ 文văn 五ngũ 味vị 者giả 。 還hoàn 約ước 華hoa 嚴nghiêm 日nhật 照chiếu 三tam 譬thí 。 開khai 為vi 五ngũ 味vị 。 然nhiên 五ngũ 味vị 轉chuyển 變biến 。 只chỉ 是thị 一nhất 乳nhũ 。 三tam 照chiếu 不bất 同đồng 。 只chỉ 是thị 一nhất 日nhật 。 今kim 演diễn 華hoa 嚴nghiêm 平bình 地địa 之chi 譬thí 。 以dĩ 對đối 涅Niết 槃Bàn 後hậu 之chi 三tam 味vị 。 雖tuy 數số 不bất 等đẳng 。 其kỳ 義nghĩa 宛uyển 齊tề 。 又hựu 涅Niết 槃Bàn 以dĩ 牛ngưu 譬thí 佛Phật 。 乳nhũ 從tùng 牛ngưu 出xuất 。 譬thí 佛Phật 初sơ 說thuyết 大đại 。 乳nhũ 出xuất 已dĩ 後hậu 。 其kỳ 味vị 轉chuyển 變biến 。 猶do 成thành 分phần/phân 譬thí 。 義nghĩa 立lập 五ngũ 味vị 。 又hựu 華hoa 嚴nghiêm 日nhật 譬thí 於ư 佛Phật 。 光quang 譬thí 說thuyết 教giáo 。 日nhật 無vô 緣duyên 慈từ 。 非phi 出xuất 而nhi 出xuất 。 眾chúng 機cơ 所sở 扣khấu 。 非phi 照chiếu 而nhi 照chiếu 。 故cố 使sử 高cao 山sơn 。 幽u 谷cốc 。 平bình 地địa 。 不bất 同đồng 。 同đồng 稟bẩm 教giáo 光quang 。 終chung 歸quy 等đẳng 照chiếu 。 故cố 用dụng 兩lưỡng 經kinh 二nhị 義nghĩa 相tương/tướng 成thành 。

【# ■# 備bị 】# 恐khủng 畏úy 歡hoan 喜hỷ 等đẳng 。 即tức 四tứ 悉tất 檀đàn 。 解giải 二nhị 卷quyển 。 大đại 人nhân 蒙mông 光quang 。 籤# 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 大đại 人nhân 。 蒙mông 般Bát 若Nhã 光quang 。 諸chư 法pháp 之chi 用dụng 。 二Nhị 乘Thừa 。 如như 七thất 日nhật 嬰anh 兒nhi 。 若nhược 視thị 日nhật 輪luân 。 令linh 眼nhãn 失thất 光quang 。 名danh 喪táng 。 外ngoại 人nhân 暗ám 證chứng 。 如như 夜dạ 遊du 。 菩Bồ 薩Tát 利lợi 他tha 。 如như 作tác 務vụ 。

【# □# 註chú 】# 別biệt 行hành 義nghĩa 疏sớ/sơ 記ký 云vân 。 彼bỉ 經kinh 預dự 敘tự 一nhất 代đại 始thỉ 終chung 。 故cố 立lập 譬thí 云vân 。 猶do 如như 日nhật 出xuất 。 先tiên 照chiếu 高cao 山sơn 。 次thứ 照chiếu 幽u 谷cốc 。 後hậu 照chiếu 平bình 地địa 。 今kim 家gia 義nghĩa 開khai 平bình 地địa 為vi 三tam 。 對đối 於ư 涅Niết 槃Bàn 五ngũ 味vị (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 引dẫn 以dĩ 證chứng 成thành 三tam 照chiếu 對đối 五ngũ 味vị 之chi 義nghĩa 。

【# □# 註chú 】# 日nhật 譬thí 於ư 佛Phật 。 光quang 譬thí 說thuyết 教giáo 。 照chiếu 物vật 譬thí 被bị 機cơ 。 高cao 山sơn 譬thí 別biệt 圓viên 眾chúng 。 此thử 譬thí 兼kiêm 於ư 機cơ 應ưng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 佛Phật 必tất 感cảm 機cơ 應ưng 而nhi 說thuyết 。 故cố 喻dụ 兼kiêm 機cơ 應ưng 。 如như 言ngôn 佛Phật 不bất 出xuất 世thế 。 萬vạn 古cổ 長trường 夜dạ 。 及cập 至chí 出xuất 現hiện 。 光quang 明minh 遍biến 照chiếu 。 極cực 於ư 幽u 暗ám 。 悉tất 皆giai 大đại 明minh 。 所sở 以dĩ 日nhật 譬thí 佛Phật 也dã 。 光quang 從tùng 日nhật 出xuất 。 譬thí 教giáo 從tùng 佛Phật 說thuyết 也dã 。 物vật 得đắc 日nhật 光quang 能năng 消tiêu 長trường/trưởng 。 機cơ 稟bẩm 佛Phật 教giáo 有hữu 損tổn 益ích 。 所sở 以dĩ 照chiếu 物vật 譬thí 被bị 機cơ 也dã 。 高cao 山sơn 卓trác 出xuất 餘dư 峯phong 。 別biệt 圓viên 超siêu 越việt 藏tạng 通thông 。 所sở 以dĩ 高cao 山sơn 。 譬thí 別biệt 圓viên 眾chúng 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 此thử 節tiết 應ưng 列liệt 於ư 首thủ 。 以dĩ 消tiêu 本bổn 節tiết 儀nghi 文văn 喻dụ 意ý 。 然nhiên 後hậu 引dẫn 晉tấn 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 等đẳng 文văn 氣khí 似tự 貫quán 。

【# □# 註chú 】# 若nhược 釋thích 籤# 用dụng 兩lưỡng 經kinh 二nhị 義nghĩa 相tương/tướng 成thành 者giả 。 旻# 智trí 行hành 云vân 。 若nhược 不bất 用dụng 涅Niết 槃Bàn 五ngũ 味vị 。 則tắc 不bất 顯hiển 華hoa 嚴nghiêm 演diễn 三tam 成thành 五ngũ 。 若nhược 不bất 用dụng 華hoa 嚴nghiêm 三tam 照chiếu 。 則tắc 不bất 顯hiển 涅Niết 槃Bàn 後hậu 之chi 四tứ 味vị 。 皆giai 從tùng 牛ngưu 出xuất 。

【# ■# 備bị 】# 此thử 明minh 釋thích 籤# 用dụng 兩lưỡng 經kinh 二nhị 義nghĩa 相tương/tướng 成thành 。 復phục 引dẫn 旻# 師sư 語ngữ 以dĩ 證chứng 。

【# □# 註chú 】# 舊cựu 謂vị 今kim 家gia 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 而nhi 諸chư 文văn 直trực 作tác 三tam 照chiếu 引dẫn 經kinh 。 何hà 嘗thường 云vân 合hợp 四tứ 耶da 。

【# ■# 補bổ 】# 舊cựu 謂vị 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 指chỉ 統thống 紀kỷ 列liệt 三tam 照chiếu 五ngũ 時thời 五ngũ 味vị 圖đồ 中trung 。 特đặc 標tiêu 言ngôn 妙diệu 玄huyền 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 意ý 謂vị 玄huyền 文văn 合hợp 經kinh 中trung 次thứ 照chiếu 。 一nhất 切thiết 大đại 山sơn 。 次thứ 照chiếu 金kim 剛cang 寶bảo 山sơn 。 為vi 幽u 谷cốc 一nhất 照chiếu 。 以dĩ 成thành 三tam 照chiếu 。 故cố 言ngôn 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 其kỳ 實thật 玄huyền 文văn 。 準chuẩn 經kinh 立lập 義nghĩa 。 而nhi 作tác 三tam 照chiếu 。 並tịnh 無vô 合hợp 四tứ 之chi 語ngữ 也dã 。

【# □# 註chú 】# 又hựu 有hữu 以dĩ 經kinh 中trung 。 譬thí 如như 日nhật 月nguyệt 。 出xuất 現hiện 世thế 間gian 。 乃nãi 至chí 深thâm 山sơn 幽u 谷cốc 。 無vô 不bất 普phổ 照chiếu 之chi 文văn 。 謂vị 是thị 經Kinh 文văn 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 殊thù 不bất 知tri 此thử 文văn 。 只chỉ 是thị 照chiếu 幽u 谷cốc 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 經kinh 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 。 由do 此thử 文văn 連liên 四tứ 照chiếu 五ngũ 合hợp 文văn 後hậu 。 便tiện 謂vị 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 以dĩ 前tiền 四tứ 照chiếu 為vi 三tam 合hợp 。 足túc 此thử 一nhất 文văn 為vi 一nhất 合hợp 。 為vi 四tứ 合hợp 也dã 。 殊thù 不bất 知tri 下hạ 。 出xuất 正chánh 意ý 。 謂vị 若nhược 以dĩ 此thử 文văn 為vi 合hợp 四tứ 。 經kinh 應ưng 頌tụng 出xuất 。 既ký 經kinh 但đãn 頌tụng 前tiền 文văn 四tứ 照chiếu 五ngũ 合hợp 。 則tắc 知tri 此thử 一nhất 節tiết 文văn 。 只chỉ 是thị 照chiếu 幽u 谷cốc 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 謂vị 經kinh 文văn 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 亦diệc 指chỉ 統thống 紀kỷ 列liệt 圖đồ 後hậu 。 引dẫn 經kinh 四tứ 照chiếu 以dĩ 證chứng 。 又hựu 於ư 四tứ 照chiếu 文văn 末mạt 引dẫn 經Kinh 云vân 。 譬thí 如như 日nhật 月nguyệt 。 出xuất 現hiện 世thế 間gian 。 乃nãi 至chí 深thâm 山sơn 幽u 谷cốc 。 無vô 不bất 普phổ 照chiếu 。 特đặc 註chú 云vân 。 玄huyền 文văn 合hợp 大đại 山sơn 寶bảo 山sơn 為vi 幽u 谷cốc 。 其kỳ 文văn 出xuất 此thử 。 豈khởi 非phi 謂vị 諸chư 節tiết 經kinh 文văn 。 乃nãi 是thị 合hợp 四tứ 為vi 三tam 文văn 耶da 。 但đãn 前tiền 言ngôn 舊cựu 謂vị 。 此thử 言ngôn 又hựu 有hữu 是thị 玉ngọc 師sư 回hồi 護hộ 意ý 。 以dĩ 統thống 紀kỷ 於ư 今kim 家gia 甚thậm 有hữu 功công 。 然nhiên 恐khủng 後hậu 莫mạc 辨biện 。 故cố 點điểm 明minh 之chi 。

【# ■# 備bị 】# 統thống 紀kỷ 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 以dĩ 經kinh 有hữu 高cao 山sơn 。 大đại 山sơn 。 寶bảo 山sơn 。 平bình 地địa 。 四tứ 種chủng 。 玄huyền 文văn 作tác 三tam 照chiếu 。 恐khủng 遭tao 詰cật 難nạn/nan 。 故cố 引dẫn 深thâm 山sơn 幽u 谷cốc 。 無vô 不bất 普phổ 照chiếu 。 以dĩ 證chứng 玄huyền 文văn 合hợp 大đại 山sơn 寶bảo 山sơn 為vi 幽u 谷cốc 。 其kỳ 文văn 出xuất 此thử 。 固cố 屬thuộc 別biệt 字tự 微vi 意ý 。 玉ngọc 師sư 以dĩ 合hợp 四tứ 為vi 三tam 。 妙diệu 玄huyền 無vô 顯hiển 文văn 。 不bất 必tất 泥nê 定định 合hợp 四tứ 也dã 。 故cố 於ư 後hậu 相tương/tướng 成thành 圖đồ 中trung 。 以dĩ 約ước 義nghĩa 引dẫn 經kinh 釋thích 之chi 。 記ký 中trung 以dĩ 前tiền 四tứ 照chiếu 為vi 三tam 合hợp 。 足túc 此thử 一nhất 文văn 為vi 四tứ 合hợp 。 及cập 經kinh 應ưng 頌tụng 出xuất 等đẳng 所sở 解giải 甚thậm 拗# 。 研nghiên 集tập 註chú 意ý 亦diệc 未vị 然nhiên 。 或hoặc 舊cựu 有hữu 此thử 說thuyết 。 存tồn 俟sĩ 考khảo 定định 。

經kinh 文văn 四tứ 照chiếu 。 約ước 義nghĩa 引dẫn 經kinh 但đãn 作tác 三tam 照chiếu 。

三tam 照chiếu 五ngũ 味vị 相tương/tướng 成thành 圖đồ

【# ■# 補bổ 】# 決quyết 定định 善thiện 根căn 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 事sự 六Lục 度Độ 菩Bồ 薩Tát 。 三tam 僧Tăng 祇kỳ 決quyết 定định 成thành 佛Phật 。 故cố 曰viết 決quyết 定định 。 廣quảng 修tu 六Lục 度Độ 。 名danh 善thiện 根căn 。 而nhi 未vị 斷đoạn 惑hoặc 。 且thả 名danh 眾chúng 生sanh 。 然nhiên 華hoa 嚴nghiêm 合hợp 法pháp 文văn 中trung 。 列liệt 次thứ 照chiếu 聲Thanh 聞Văn 後hậu 。 普phổ 照chiếu 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 前tiền 。 佛Phật 意ý 。 只chỉ 以dĩ 一nhất 類loại 伏phục 惑hoặc 行hành 因nhân 菩Bồ 薩Tát 。 為vi 決quyết 定định 善thiện 根căn 眾chúng 生sanh 。 本bổn 不bất 明minh 是thị 菩Bồ 薩Tát 屬thuộc 何hà 教giáo 也dã 。 玉ngọc 師sư 既ký 判phán 屬thuộc 三tam 藏tạng 。 理lý 應ưng 四tứ 照chiếu 內nội 。 牽khiên 入nhập 中trung 間gian 兩lưỡng 照chiếu 。 或hoặc 以dĩ 中trung 間gian 兩lưỡng 照chiếu 。 但đãn 對đối 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 則tắc 普phổ 照chiếu 大đại 地địa 。 亦diệc 應ưng 只chỉ 對đối 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 以dĩ 譬thí 中trung 言ngôn 。 然nhiên 後hậu 普phổ 照chiếu 一nhất 切thiết 大đại 地địa 。 法pháp 中trung 言ngôn 。 然nhiên 後hậu 普phổ 照chiếu 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 正chánh 相tương 敵địch 對đối 。 如như 謂vị 普phổ 照chiếu 義nghĩa 寬khoan 。 故cố 可khả 牽khiên 入nhập 大đại 地địa 之chi 下hạ 。 若nhược 爾nhĩ 。 今kim 家gia 取thủ 日nhật 照chiếu 平bình 地địa 。 止chỉ 對đối 後hậu 三tam 時thời 。 又hựu 如như 何hà 消tiêu 通thông 耶da 。 據cứ 理lý 既ký 上thượng 牽khiên 入nhập 普phổ 照chiếu 下hạ 。 應ưng 入nhập 於ư 平bình 地địa 下hạ 。 既ký 牽khiên 入nhập 幽u 谷cốc 上thượng 。 應ưng 入nhập 於ư 中trung 間gian 兩lưỡng 照chiếu 。 不bất 惟duy 令linh 人nhân 易dị 明minh 。 且thả 與dữ 經kinh 義nghĩa 相tương/tướng 合hợp 也dã 。 或hoặc 言ngôn 以dĩ 未vị 斷đoạn 惑hoặc 。 牽khiên 入nhập 平bình 地địa 。 不bất 住trụ 凡phàm 夫phu 。 牽khiên 入nhập 幽u 谷cốc 。 此thử 乃nãi 臆ức 度độ 。 恐khủng 未vị 符phù 經kinh 義nghĩa 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 三tam 照chiếu 五ngũ 味vị 圖đồ 。 統thống 紀kỷ 已dĩ 列liệt 。 然nhiên 經kinh 曰viết 。 先tiên 照chiếu 菩Bồ 薩Tát 。 次thứ 緣Duyên 覺Giác 。 次thứ 聲Thanh 聞Văn 。 次thứ 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 牽khiên 線tuyến 中trung 應ưng 緣Duyên 覺Giác 在tại 先tiên 。 聲Thanh 聞Văn 在tại 後hậu 。 始thỉ 與dữ 經kinh 符phù 。 統thống 紀kỷ 圖đồ 內nội 。 列liệt 大đại 山sơn 寶bảo 山sơn 。 牽khiên 入nhập 聲Thanh 聞Văn 在tại 先tiên 。 配phối 幽u 谷cốc 。 緣Duyên 覺Giác 居cư 次thứ 。 配phối 平bình 地địa 食thực 時thời 。 將tương 決quyết 定định 眾chúng 生sanh 配phối 禺# 中trung 。 復phục 將tương 決quyết 定định 眾chúng 生sanh 註chú 明minh 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 其kỳ 中trung 緣Duyên 覺Giác 聲Thanh 聞Văn 。 與dữ 經kinh 倒đảo 列liệt 。 一nhất 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 根căn 利lợi 二Nhị 乘Thừa 。 蒙mông 照chiếu 應ưng 在tại 先tiên 。 經kinh 雖tuy 不bất 開khai 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 攝nhiếp 在tại 二Nhị 乘Thừa 內nội 。 或hoặc 攝nhiếp 入nhập 先tiên 照chiếu 菩Bồ 薩Tát 中trung 。 今kim 判phán 決quyết 定định 眾chúng 生sanh 乃nãi 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 友hữu 致trí 利lợi 根căn 後hậu 照chiếu 。 二nhị 也dã 。 緣Duyên 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 。 利lợi 於ư 聲Thanh 聞Văn 。 乃nãi 下hạ 牽khiên 配phối 入nhập 平bình 地địa 。 三tam 也dã 。 玉ngọc 師sư 仍nhưng 以dĩ 決quyết 定định 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 但đãn 配phối 入nhập 平bình 地địa 。 究cứu 為vi 未vị 妥# 。 故cố 同đồng 緣Duyên 覺Giác 。 改cải 牽khiên 幽u 谷cốc 。 而nhi 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 雖tuy 分phần/phân 配phối 大đại 山sơn 寶bảo 山sơn 。 依y 舊cựu 與dữ 經kinh 倒đảo 列liệt 。 總tổng 由do 善thiện 根căn 眾chúng 生sanh 。 是thị 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 其kỳ 勢thế 必tất 須tu 聲thanh 緣duyên 菩Bồ 薩Tát 挨ai 順thuận 而nhi 列liệt 矣hĩ 。 辨biện 訛ngoa 曰viết 當đương 以dĩ 緣Duyên 覺Giác 居cư 先tiên 。 聲Thanh 聞Văn 居cư 後hậu 。 私tư 謂vị 。 清thanh 涼lương 師sư 疏sớ/sơ 鈔sao 。 黑hắc 山sơn 配phối 緣Duyên 覺Giác 。 高cao 原nguyên 配phối 聲Thanh 聞Văn 。 大đại 地địa 內nội 合hợp 配phối 決quyết 定định 。 不bất 定định 。 邪tà 定định 。 三tam 聚tụ 眾chúng 生sanh 。 則tắc 決quyết 定định 一nhất 聚tụ 。 通thông 指chỉ 因nhân 中trung 。 正chánh 定định 眾chúng 生sanh 。 惟duy 經kinh 中trung 係hệ 與dữ 緣Duyên 覺Giác 聲Thanh 聞Văn 。 一nhất 連liên 之chi 文văn 。 似tự 當đương 合hợp 入nhập 幽u 谷cốc 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 至chí 邪tà 定định 。 緊khẩn 對đối 普phổ 照chiếu 大đại 地địa 句cú 。 研nghiên 兩lưỡng 然nhiên 後hậu 字tự 。 界giới 限hạn 自tự 清thanh 。 故cố 別biệt 作tác 圖đồ 說thuyết 。 以dĩ 備bị 參tham 考khảo 。 黑hắc 山sơn 配phối 緣Duyên 覺Giác 等đẳng 義nghĩa 。 疏sớ/sơ 鈔sao 廣quảng 明minh 。 須tu 者giả 往vãng 檢kiểm 。 又hựu 節tiết 義nghĩa 言ngôn 。 準chuẩn 經kinh 。 應ưng 緣Duyên 覺Giác 在tại 先tiên 。 今kim 依y 三tam 車xa 次thứ 第đệ 。 故cố 先tiên 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 大đại 地địa 中trung 開khai 出xuất 決quyết 定định 眾chúng 生sanh 者giả 。 此thử 是thị 事sự 六Lục 度Độ 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 未vị 斷đoạn 惑hoặc 。 且thả 讓nhượng 二Nhị 乘Thừa 高cao 出xuất 一nhất 頭đầu 。 但đãn 名danh 眾chúng 生sanh 。 而nhi 其kỳ 心tâm 行hành 已dĩ 大đại 。 雖tuy 未vị 斷đoạn 惑hoặc 。 同đồng 是thị 鹿lộc 苑uyển 三tam 乘thừa 。 故cố 牽khiên 入nhập 幽u 谷cốc 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 通thông 指chỉ 十thập 界giới 之chi 機cơ 。 未vị 起khởi 宏hoành 誓thệ 願nguyện 行hành 之chi 人nhân 也dã 。 私tư 謂vị 。 新tân 作tác 圖đồ 說thuyết 。 依y 節tiết 義nghĩa 意ý 。 判phán 決quyết 定định 屬thuộc 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 通thông 。 但đãn 不bất 可khả 泥nê 定định 眾chúng 生sanh 二nhị 字tự 。 謂vị 須tu 合hợp 入nhập 大đại 地địa 。 以dĩ 佛Phật 亦diệc 稱xưng 尊tôn 極cực 眾chúng 生sanh 也dã 。 圖đồ 說thuyết 中trung 不bất 列liệt 旁bàng 追truy 二nhị 誘dụ 等đẳng 者giả 。 此thử 圖đồ 本bổn 明minh 華hoa 嚴nghiêm 三tam 照chiếu 。 以dĩ 對đối 涅Niết 槃Bàn 五ngũ 味vị 。 如như 此thử 圖đồ 說thuyết 。 於ư 義nghĩa 已dĩ 足túc 。 且thả 旁bàng 追truy 等đẳng 。 專chuyên 指chỉ 一nhất 類loại 小tiểu 機cơ 。 備bị 歷lịch 五ngũ 時thời 者giả 言ngôn 。 今kim 華hoa 嚴nghiêm 三tam 照chiếu 。 統thống 論luận 大đại 小tiểu 眾chúng 機cơ 。 不bất 必tất 夾giáp 入nhập 旁bàng 追truy 等đẳng 喻dụ 配phối 合hợp 。 如như 以dĩ 時thời 味vị 義nghĩa 富phú 。 亦diệc 可khả 備bị 列liệt 。 俾tỉ 無vô 疎sơ 漏lậu 。 來lai 哲triết 再tái 定định 之chi 。 緣Duyên 覺Giác 聲Thanh 聞Văn 。 對đối 凡phàm 夫phu 則tắc 為vi 大đại 機cơ 。 故cố 合hợp 入nhập 一nhất 切thiết 大đại 山sơn 。 決quyết 定định 善thiện 根căn 。 有hữu 金kim 剛cang 寶bảo 義nghĩa 。 故cố 合hợp 入nhập 金kim 剛cang 寶bảo 山sơn 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 機cơ 眾chúng 。 先tiên 後hậu 得đắc 益ích 不bất 定định 。 先tiên 即tức 食thực 時thời 。 次thứ 禺# 中trung 。 後hậu 正chánh 中trung 。 故cố 開khai 亦diệc 無vô 礙ngại 。 所sở 對đối 時thời 味vị 。 但đãn 可khả 取thủ 相tương 生sanh 次thứ 第đệ 。 如như 下hạ 所sở 引dẫn 無vô 垢cấu 藏tạng 王vương 一nhất 節tiết 經kinh 意ý 也dã 。

△# 三tam 約ước 味vị 判phán 。

涅Niết 槃Bàn 云vân 。 譬thí 如như 從tùng 牛ngưu 出xuất 乳nhũ 。 此thử 從tùng 佛Phật 出xuất 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 (# 一nhất 乳nhũ 味vị )# 。

【# □# 註chú 】# 牛ngưu 譬thí 於ư 佛Phật 。 乳nhũ 譬thí 於ư 教giáo 。 釋thích 籤# 云vân 。 此thử 五ngũ 味vị 相tương 生sanh 之chi 文văn 。 在tại 十thập 三tam 卷quyển 聖thánh 行hành 品phẩm 末mạt 。 佛Phật 印ấn 無vô 垢cấu 藏tạng 王vương 菩Bồ 薩Tát 竟cánh 云vân 。 譬thí 如như 從tùng 牛ngưu 出xuất 乳nhũ 。 乃nãi 至chí 醍đề 醐hồ 。 譬thí 如như 佛Phật 出xuất 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 乃nãi 至chí 涅Niết 槃Bàn 。

【# ■# 補bổ 】# 大đại 經kinh 無vô 垢cấu 藏tạng 王vương 言ngôn 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 成thành 就tựu 智trí 慧tuệ 功công 德đức 。 實thật 不bất 可khả 說thuyết 。 我ngã 意ý 猶do 謂vị 。 故cố 不bất 如như 是thị 大Đại 乘Thừa 經Kinh 典điển 。

何hà 以dĩ 故cố 。 大Đại 乘Thừa 經Kinh 典điển 。 能năng 出xuất 生sanh 阿a 耨nậu 菩Bồ 提Đề 。

佛Phật 言ngôn 。

譬thí 從tùng 牛ngưu 出xuất 乳nhũ 。 乳nhũ 出xuất 酪lạc 。 酪lạc 出xuất 生sanh 酥tô 。 生sanh 酥tô 出xuất 熟thục 酥tô 。 熟thục 酥tô 出xuất 醍đề 醐hồ 。 佛Phật 亦diệc 如như 是thị 。 從tùng 佛Phật 出xuất 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 從tùng 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 出xuất 九cửu 部bộ 修tu 多đa 羅la 。 從tùng 修tu 多đa 羅la 出xuất 方Phương 等Đẳng 典điển 。 方Phương 等Đẳng 出xuất 般Bát 若Nhã 。 般Bát 若Nhã 出xuất 大đại 涅Niết 槃Bàn 。

【# □# 註chú 】# 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 頌tụng 曰viết 。 長trường/trưởng 行hành 重trọng/trùng 頌tụng 并tinh 授thọ 記ký 。 孤cô 起khởi 無vô 問vấn 而nhi 自tự 說thuyết 。 因nhân 緣duyên 譬thí 喻dụ 及cập 本bổn 事sự 。 本bổn 生sanh 方Phương 廣Quảng 未vị 曾tằng 有hữu 。 論luận 議nghị 俱câu 成thành 十thập 二nhị 名danh 。 廣quảng 如như 大đại 論luận 三tam 十thập 三tam 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 論luận 言ngôn 。 諸chư 經kinh 中trung 直trực 說thuyết 者giả 。 名danh 修Tu 多Đa 羅La 。 授thọ 記ký 者giả 。 眾chúng 生sanh 三tam 乘thừa 六lục 趣thú 九cửu 道đạo 中trung 受thọ 記ký 。 諸chư 佛Phật 法Pháp 欲dục 與dữ 。 眾chúng 生sanh 授thọ 記ký 。 先tiên 皆giai 微vi 笑tiếu 。 無vô 量lượng 種chủng 光quang 。 從tùng 四tứ 牙nha 出xuất 。 從tùng 上thượng 二nhị 牙nha 出xuất 者giả 。 光quang 照chiếu 三tam 惡ác 道đạo 。 得đắc 遇ngộ 斯tư 光quang 。 聞văn 說thuyết 法Pháp 者giả 。 身thân 心tâm 安an 樂lạc 。 得đắc 生sanh 人nhân 中trung 天thiên 上thượng 。 從tùng 是thị 因nhân 緣duyên 。 皆giai 得đắc 畢tất 苦khổ 。 從tùng 下hạ 二nhị 牙nha 出xuất 者giả 。 上thượng 照chiếu 人nhân 天thiên 。 乃nãi 至chí 有Hữu 頂Đảnh 。 此thử 諸chư 光quang 明minh 。 復phục 至chí 十thập 方phương 。 遍biến 照chiếu 六lục 道đạo 。 作tác 佛Phật 事sự 已dĩ 。 還hoàn 遶nhiễu 身thân 七thất 匝táp 。 若nhược 記ký 地địa 獄ngục 。 光quang 從tùng 足túc 下hạ 入nhập 。 記ký 畜súc 生sanh 。 從tùng 腨# 入nhập 。 餓ngạ 鬼quỷ 。 從tùng 髀bễ 入nhập 。 人nhân 道đạo 從tùng 臍tề 入nhập 。 天thiên 道đạo 胸hung 入nhập 。 聲Thanh 聞Văn 口khẩu 入nhập 。 辟Bích 支Chi 眉mi 間gian 入nhập 。 若nhược 記ký 作tác 佛Phật 。 光quang 從tùng 頂đảnh 入nhập 。 佛Phật 欲dục 受thọ 記ký 。 先tiên 現hiện 此thử 相tướng 。 然nhiên 後hậu 弟đệ 子tử 發phát 問vấn 。 一nhất 切thiết 偈kệ 名danh 祇kỳ 夜dạ 。 六lục 句cú 。 三tam 句cú 。 五ngũ 句cú 。 多đa 少thiểu 不bất 定định 。 亦diệc 名danh 祇kỳ 夜dạ 。 亦diệc 名danh 伽già 陀đà 。 優ưu 陀đà 那na 者giả 。 名danh 有hữu 法pháp 。 佛Phật 必tất 應ưng 說thuyết 。 而nhi 無vô 有hữu 問vấn 者giả 。 佛Phật 略lược 開khai 問vấn 端đoan 。 如như 佛Phật 自tự 說thuyết 。 無vô 我ngã 無vô 我ngã 所sở 。 是thị 事sự 善thiện 哉tai 。 一nhất 比Bỉ 丘Khâu 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 云vân 何hà 是thị 事sự 善thiện 哉tai 。

佛Phật 告cáo 比Bỉ 丘Khâu 。

凡phàm 夫phu 人nhân 未vị 得đắc 無vô 漏lậu 道đạo 。 顛điên 倒đảo 覆phú 心tâm 。 故cố 於ư 無vô 我ngã 無vô 我ngã 所sở 。 心tâm 大đại 驚kinh 怖bố 。 若nhược 佛Phật 弟đệ 子tử 。 聞văn 好hảo/hiếu 法pháp 者giả 。 歡hoan 喜hỷ 奉phụng 行hành 。 無vô 顛điên 倒đảo 故cố 。 不bất 復phục 更cánh 作tác 如như 是thị 等đẳng 。 雜tạp 阿a 含hàm 中trung 廣quảng 說thuyết 尼ni 陀đà 那na 者giả 。 說thuyết 佛Phật 本bổn 起khởi 因nhân 緣duyên 。 佛Phật 何hà 因nhân 緣duyên 說thuyết 此thử 事sự 。 修Tu 多Đa 羅La 中trung 。 有hữu 人nhân 問vấn 故cố 。 為vi 說thuyết 是thị 事sự 。 毗Tỳ 尼Ni 中trung 有hữu 人nhân 犯phạm 是thị 事sự 。 故cố 結kết 是thị 戒giới 。 一nhất 切thiết 佛Phật 語ngữ 緣duyên 起khởi 事sự 。 皆giai 名danh 尼ni 陀đà 那na 。 阿a 波ba 陀đà 那na 者giả 。 與dữ 世thế 間gian 相tương 似tự 柔nhu 輭nhuyễn 語ngữ 。 如như 是thị 語ngữ 經kinh 者giả 。 如như 一nhất 獅sư 子tử 。 來lai 禮lễ 佛Phật 足túc 。

佛Phật 告cáo 比Bỉ 丘Khâu 。

是thị 師sư 子tử 。 毗Tỳ 婆Bà 尸Thi 佛Phật 時thời 。 依y 婆Bà 羅La 門Môn 。 來lai 至chí 佛Phật 所sở 。 大đại 眾chúng 之chi 中trung 。 以dĩ 聽thính 法Pháp 故cố 。 無vô 共cộng 語ngữ 者giả 。 即tức 發phát 罵mạ 言ngôn 。 禿ngốc 輩bối 。 與dữ 畜súc 生sanh 何hà 異dị 。 惡ác 口khẩu 業nghiệp 故cố 。 九cửu 十thập 一nhất 劫kiếp 。 墮đọa 畜súc 生sanh 中trung 。 此thử 人nhân 爾nhĩ 時thời 。 即tức 應ưng 得đắc 道Đạo 。 以dĩ 愚ngu 癡si 故cố 。 自tự 作tác 生sanh 死tử 長trường 久cửu 。 今kim 於ư 佛Phật 所sở 。 心tâm 清thanh 淨tịnh 故cố 。 當đương 得đắc 解giải 脫thoát 。 如như 是thị 等đẳng 經Kinh 。 名danh 為vi 出xuất 因nhân 緣duyên 。 何hà 名danh 因nhân 緣duyên 。 是thị 事sự 之chi 本bổn 名danh 因nhân 緣duyên 。 本bổn 生sanh 經kinh 者giả 。 過quá 去khứ 世thế 時thời 。 菩Bồ 薩Tát 身thân 為vi 赤xích 魚ngư 。 自tự 以dĩ 其kỳ 肉nhục 。 施thí 諸chư 病bệnh 人nhân 。 如như 是thị 等đẳng 無vô 量lượng 本bổn 生sanh 。 多đa 有hữu 所sở 濟tế 。 名danh 本bổn 生sanh 經kinh 。 廣quảng 經kinh 者giả 。 名danh 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 所sở 謂vị 般Bát 若Nhã 經kinh 。 華hoa 手thủ 經kinh 。 法pháp 華hoa 經kinh 等đẳng 。 如như 是thị 等đẳng 無vô 量lượng 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 諸chư 經kinh 。 為vi 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 故cố 說thuyết 。 未vị 曾tằng 有hữu 者giả 。 如như 佛Phật 現hiện 種chủng 種chủng 神thần 力lực 。 眾chúng 生sanh 怪quái 未vị 曾tằng 有hữu 。 所sở 謂vị 佛Phật 生sanh 時thời 。 如như 是thị 等đẳng 無vô 量lượng 希hy 有hữu 事sự 。 論luận 議nghị 經kinh 者giả 。 答đáp 諸chư 問vấn 者giả 。 釋thích 其kỳ 所sở 以dĩ 。 又hựu 復phục 廣quảng 說thuyết 諸chư 義nghĩa 。 如như 佛Phật 說thuyết 四Tứ 諦Đế 。 何hà 等đẳng 為vi 苦khổ 聖Thánh 諦Đế 。

所sở 謂vị 生sanh 苦khổ 等đẳng 八bát 種chủng 苦khổ 。 廣quảng 解giải 其kỳ 義nghĩa 。

復phục 次thứ 佛Phật 所sở 說thuyết 經Kinh 論luận 議nghị 。 及cập 摩Ma 訶Ha 迦Ca 旃Chiên 延Diên 所sở 解giải 經kinh 。 乃nãi 至chí 像tượng 法pháp 凡phàm 夫phu 人nhân 所sở 解giải 經kinh 。 亦diệc 名danh 優ưu 波ba 提đề 舍xá 。

【# ■# 備bị 】# 祇kỳ 夜dạ 。 伽già 陀đà 。 分phân 別biệt 見kiến 下hạ 節tiết 。 此thử 依y 大đại 論luận 錄lục 出xuất 其kỳ 文văn 。

【# □# 註chú 】# 華hoa 梵Phạm 名danh 義nghĩa 。 具cụ 如như 妙diệu 玄huyền 六lục 。

【# ■# 記ký 】# 妙diệu 玄huyền 言ngôn 。 修tu 多đa 羅la 翻phiên 契Khế 經Kinh 。 即tức 長trường/trưởng 行hành 。 祇kỳ 夜dạ 。 翻phiên 重trọng/trùng 頌tụng 。 和hòa 伽già 羅la 。 翻phiên 授thọ 記ký 。 伽già 陀đà 。 即tức 孤cô 起khởi 。 優ưu 陀đà 那na 。 翻phiên 無vô 問vấn 自tự 說thuyết 。 尼ni 陀đà 那na 。 翻phiên 因nhân 緣duyên 。 阿a 波ba 陀đà 那na 。 翻phiên 譬thí 喻dụ 。 伊y 帝đế 目mục 多đa 伽già 。 翻phiên 本bổn 事sự 。 闍xà 陀đà 伽già 。 翻phiên 本bổn 生sanh 。 毗tỳ 佛Phật 略lược 。 翻phiên 方Phương 廣Quảng 。 阿a 浮phù 陀đà 達đạt 摩ma 。 翻phiên 未vị 曾tằng 有hữu 。 優ưu 波ba 提đề 舍xá 。 翻phiên 論luận 議nghị 。 此thử 十thập 二nhị 種chủng 俱câu 稱xưng 部bộ 者giả 。 各các 有hữu 類loại 從tùng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 此thử 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 通thông 論luận 。 大đại 小tiểu 各các 具cụ 十thập 二nhị 部bộ 。

【# ■# 記ký 】# 解giải 深thâm 密mật 經kinh 。 明minh 菩Bồ 薩Tát 依y 十thập 二nhị 分phần 教giáo 。 修tu 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 瑜du 伽già 論luận 言ngôn 。 佛Phật 為vì 聲Thanh 聞Văn 。 一nhất 一nhất 具cụ 演diễn 十thập 二nhị 分phần 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 別biệt 而nhi 言ngôn 之chi 。 小Tiểu 乘Thừa 讓nhượng 三tam 存tồn 九cửu 。 小Tiểu 乘Thừa 灰hôi 斷đoạn 。 無vô 方Phương 廣Quảng 經kinh 。 說thuyết 必tất 假giả 緣duyên 。 無vô 無vô 問vấn 自tự 說thuyết 。 雖tuy 有hữu 授thọ 記ký 。 作tác 佛Phật 者giả 少thiểu 。 此thử 以dĩ 小tiểu 九cửu 望vọng 大đại 三tam 也dã 。 玄huyền 文văn 又hựu 以dĩ 大đại 九cửu 望vọng 小tiểu 三tam 者giả 。 謂vị 大Đại 乘Thừa 根căn 利lợi 。 無vô 因nhân 緣duyên 。 譬thí 喻dụ 。 議nghị 論luận 。 之chi 三tam 也dã 。 又hựu 以dĩ 大đại 一nhất 望vọng 小tiểu 十thập 一nhất 者giả 。 謂vị 小Tiểu 乘Thừa 但đãn 讓nhượng 廣quảng 經kinh 一nhất 部bộ 耳nhĩ 。

【# ■# 記ký 】# 小tiểu 讓nhượng 三tam 者giả 。 妙diệu 玄huyền 言ngôn 。 小Tiểu 乘Thừa 灰hôi 斷đoạn 。 無vô 如như 意ý 珠châu 身thân 故cố 無vô 廣quảng 經kinh 。 又hựu 言ngôn 。 小Tiểu 乘Thừa 根căn 鈍độn 。 說thuyết 必tất 假giả 緣duyên 。 少thiểu 無vô 問vấn 自tự 說thuyết 。 雖tuy 有hữu 授thọ 記ký 。 記ký 作tác 佛Phật 少thiểu 。 大đại 無vô 三tam 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 護hộ 大Đại 乘Thừa 者giả 。 受thọ 持trì 九cửu 部bộ 。 謂vị 因nhân 緣duyên 中trung 。 取thủ 因nhân 事sự 制chế 戒giới 。 於ư 譬thí 喻dụ 中trung 。 依y 為vi 誘dụ 引dẫn 。 於ư 議nghị 論luận 中trung 。 約ước 非phi 了liễu 義nghĩa 也dã 。 又hựu 小tiểu 有hữu 十thập 。 瑜du 伽già 論luận 言ngôn 。 無vô 方Phương 廣Quảng 者giả 。 大Đại 乘Thừa 說thuyết 如Như 來Lai 是thị 常thường 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 有hữu 佛Phật 性tánh 。 正chánh 理lý 為vi 方phương 。 包bao 富phú 為vi 廣quảng 。 又hựu 理lý 融dung 無vô 二nhị 。 亦diệc 名danh 為vi 等đẳng 。 聲Thanh 聞Văn 所sở 無vô 也dã 。

【# □# 註chú 】# 釋thích 籤# 云vân 。 如như 上thượng 所sở 說thuyết 。 一nhất 往vãng 赴phó 機cơ 。 據cứ 理lý 應ưng 以dĩ 通thông 說thuyết 為vi 正chánh 。

【# ■# 記ký 】# 玄huyền 文văn 云vân 。 通thông 語ngữ 大Đại 乘Thừa 。 何hà 得đắc 無vô 此thử 三tam 耶da 。 又hựu 曰viết 。 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 有hữu 記ký 莂biệt 六lục 道đạo 因nhân 果quả 。 阿a 含hàm 授thọ 彌Di 勒Lặc 當đương 作tác 佛Phật 記ký 。 亦diệc 有hữu 自tự 唱xướng 善thiện 來lai 。 即tức 無vô 問vấn 自tự 說thuyết 。 又hựu 聲Thanh 聞Văn 中trung 以dĩ 法pháp 空không 為vi 大đại 空không 。 空không 。 即tức 方Phương 廣Quảng 。 故cố 以dĩ 通thông 為vi 正chánh 也dã 。

△# 三tam 引dẫn 證chứng 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 徵trưng 起khởi 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 。

信tín 解giải 品phẩm 云vân 。 即tức 遣khiển 旁bàng 人nhân 。 急cấp 追truy 將tương 還hoàn 。 窮cùng 子tử 驚kinh 愕ngạc 。 稱xưng 怨oán 大đại (# 喚hoán 等đẳng )# 。

【# □# 註chú 】# 譬thí 喻dụ 周chu 中trung 。 四tứ 大đại 弟đệ 子tử 。 具cụ 領lãnh 五ngũ 時thời 。 今kim 領lãnh 華hoa 嚴nghiêm 文văn 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 法pháp 華hoa 。 有hữu 法pháp 說thuyết 喻dụ 說thuyết 因nhân 緣duyên 三tam 周chu 。 今kim 正chánh 喻dụ 說thuyết 周chu 文văn 也dã 。

【# □# 註chú 】# 即tức 遣khiển 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 教giáo 以dĩ 擬nghĩ 宜nghi 也dã 。 約ước 教giáo 。 理lý 為vi 所sở 依y 。 智trí 為vi 能năng 遣khiển 。 教giáo 為vi 所sở 遣khiển 。 約ước 人nhân 。 師sư 弟đệ 相tương 望vọng 。 佛Phật 為vi 能năng 遣khiển 。 菩Bồ 薩Tát 為vi 所sở 遣khiển 。

【# ■# 記ký 】# 初sơ 約ước 教giáo 明minh 遣khiển 。 教giáo 依y 於ư 理lý 。 以dĩ 理lý 為vi 所sở 依y 。 而nhi 智trí 必tất 照chiếu 理lý 鑑giám 機cơ 。 方phương 有hữu 說thuyết 故cố 。 以dĩ 智trí 為vi 能năng 遣khiển 。 教giáo 為vi 所sở 遣khiển 。 次thứ 約ước 人nhân 明minh 遣khiển 。 可khả 解giải 。

【# □# 註chú 】# 旁bàng 人nhân 約ước 教giáo 。 理lý 智trí 為vi 正chánh 。 說thuyết 教giáo 為vi 傍bàng 。 約ước 人nhân 。 化hóa 主chủ 為vi 正chánh 。 菩Bồ 薩Tát 為vi 旁bàng 。

【# ■# 記ký 】# 教giáo 依y 理lý 而nhi 用dụng 智trí 說thuyết 。 故cố 以dĩ 理lý 智trí 為vi 正chánh 。 菩Bồ 薩Tát 從tùng 佛Phật 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 故cố 約ước 人nhân 為vi 傍bàng 。

【# □# 註chú 】# 謂vị 加gia 被bị 四tứ 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 四tứ 十thập 位vị 。 法pháp 慧tuệ 。 說thuyết 十thập 住trụ 。 功công 德đức 林lâm 。 說thuyết 十thập 行hành 。 金kim 剛cang 幢tràng 。 說thuyết 十thập 向hướng 。 金kim 剛cang 藏tạng 。 說thuyết 十Thập 地Địa 。 是thị 四tứ 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 此thử 位vị 時thời 。 並tịnh 云vân 佛Phật 力lực 故cố 說thuyết 。 故cố 名danh 為vi 遣khiển 。 然nhiên 加gia 被bị 四tứ 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 一nhất 表biểu 旁bàng 追truy 義nghĩa 便tiện 。 二nhị 彰chương 主chủ 伴bạn 互hỗ 融dung 。

【# ■# 記ký 】# 加gia 被bị 有hữu 二nhị 。 顯hiển 加gia 具cụ 於ư 三tam 業nghiệp 。 冥minh 加gia 但đãn 與dữ 智trí 令linh 說thuyết 。 第đệ 二nhị 會hội 普phổ 光quang 。 七thất 重trùng 會hội 普phổ 光quang 。 八bát 三tam 會hội 普phổ 光quang 。 九cửu 會hội 入nhập 法Pháp 界Giới 。 但đãn 有hữu 冥minh 加gia 。 餘dư 五ngũ 會hội 皆giai 冥minh 顯hiển 二nhị 加gia 。 然nhiên 冥minh 未vị 必tất 有hữu 顯hiển 。 顯hiển 必tất 有hữu 冥minh 。 心tâm 冥minh 至chí 極cực 。 故cố 感cảm 佛Phật 加gia 。 經kinh 言ngôn 。 以dĩ 三tam 昧muội 力lực 。 感cảm 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 現hiện 前tiền 也dã 。 四tứ 位vị 各các 說thuyết 。 經kinh 明minh 法Pháp 慧Tuệ 菩Bồ 薩Tát 。 入nhập 無vô 量lượng 力lực 方phương 便tiện 三tam 昧muội 。 故cố 佛Phật 告cáo 言ngôn 。 由do 汝nhữ 所sở 修tu 諸chư 善thiện 根căn 力lực 。 令linh 汝nhữ 入nhập 此thử 三tam 昧muội 。 說thuyết 十thập 住trụ 法pháp 。 功công 德đức 林lâm 菩Bồ 薩Tát 入nhập 。 善thiện 思tư 惟duy 三tam 昧muội 。 故cố 佛Phật 告cáo 言ngôn 。 以dĩ 汝nhữ 思tư 惟duy 一nhất 切thiết 。 行hạnh 願nguyện 力lực 故cố 。 令linh 汝nhữ 入nhập 此thử 三tam 昧muội 。 說thuyết 十thập 行hành 法pháp 。 金Kim 剛Cang 幢Tràng 菩Bồ 薩Tát 。 入nhập 智trí 光quang 三tam 昧muội 。 故cố 佛Phật 告cáo 言ngôn 。 由do 汝nhữ 智trí 慧tuệ 清thanh 淨tịnh 。 令linh 汝nhữ 入nhập 此thử 三tam 昧muội 。 說thuyết 十thập 向hướng 法pháp 。 金Kim 剛Cang 藏Tạng 菩Bồ 薩Tát 。 入nhập 智trí 慧tuệ 光quang 明minh 三tam 昧muội 。 故cố 佛Phật 告cáo 言ngôn 。 以dĩ 汝nhữ 勝thắng 智trí 力lực 。 令linh 汝nhữ 入nhập 是thị 三tam 昧muội 。 說thuyết 十Thập 地Địa 法pháp 也dã 。 並tịnh 言ngôn 佛Phật 力lực 故cố 說thuyết 者giả 。 法pháp 慧tuệ 告cáo 天thiên 帝đế 言ngôn 。 此thử 義nghĩa 甚thậm 深thâm 。 難nạn/nan 說thuyết 難nan 知tri 。 雖tuy 然nhiên 。 我ngã 當đương 承thừa 佛Phật 威uy 神thần 力lực 。 而nhi 為vì 汝nhữ 說thuyết 。 故cố 名danh 為vi 遣khiển 也dã 。 一nhất 表biểu 傍bàng 追truy 義nghĩa 便tiện 者giả 。 即tức 遣khiển 正chánh 傍bàng 追truy 義nghĩa 。 二nhị 彰chương 主chủ 伴bạn 互hỗ 融dung 者giả 。 謂vị 果quả 主chủ 因nhân 伴bạn 。 遞đệ 互hỗ 相tương 望vọng 。 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 。 彌di 顯hiển 圓viên 融dung 。

【# ■# 備bị 】# 主chủ 伴bạn 互hỗ 融dung 。 此thử 華hoa 嚴nghiêm 事sự 事sự 無vô 礙ngại 宗tông 旨chỉ 。 順thuận 帶đái 引dẫn 耳nhĩ 。 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 雖tuy 言ngôn 互hỗ 融dung 。 但đãn 可khả 以dĩ 果quả 主chủ 果quả 伴bạn 。 果quả 主chủ 因nhân 伴bạn 。 因nhân 主chủ 因nhân 伴bạn 互hỗ 論luận 。 不bất 可khả 以dĩ 因nhân 主chủ 果quả 伴bạn 說thuyết 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 急cấp 追truy 將tương 還hoàn 。 直trực 將tương 大đại 教giáo 擬nghĩ 宜nghi 小tiểu 機cơ 。 故cố 云vân 急cấp 追truy 。 昔tích 有hữu 大đại 種chủng 。 故cố 曰viết 將tương 還hoàn 。 況huống 復phục 性tánh 德đức 本bổn 有hữu 。

【# ■# 記ký 】# 如Như 來Lai 於ư 大Đại 通Thông 智Trí 勝Thắng 佛Phật 所sở 。 為vi 沙Sa 彌Di 時thời 。 曾tằng 與dữ 六lục 百bách 萬vạn 億ức 。 恆Hằng 河Hà 沙sa 眾chúng 生sanh 。 結kết 圓viên 頓đốn 種chủng 子tử 。 今kim 成thành 正chánh 覺giác 。 直trực 將tương 大đại 教giáo 擬nghĩ 宜nghi 。 為vi 急cấp 追truy 。 昔tích 有hữu 大đại 種chủng 。 今kim 說thuyết 大đại 教giáo 。 為vi 將tương 還hoàn 。 又hựu 無vô 漏lậu 性tánh 德đức 。 本bổn 來lai 具cụ 足túc 。 今kim 熏huân 其kỳ 本bổn 有hữu 。 故cố 言ngôn 將tương 還hoàn 。

【# □# 註chú 】# 窮cùng 子tử 。 無vô 大Đại 乘Thừa 功công 德đức 法Pháp 財tài 故cố 。

【# ■# 備bị 】# 體thể 色sắc 即tức 空không 假giả 中trung 。 不bất 起khởi 滅diệt 定định 。 現hiện 諸chư 威uy 儀nghi 。 是thị 大Đại 乘Thừa 功công 德đức 法Pháp 財tài 。 今kim 滅diệt 色sắc 趣thú 空không 。 不bất 窮cùng 何hà 待đãi 。

【# □# 註chú 】# 驚kinh 愕ngạc 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 一nhất )# 云vân 。 縱túng/tung 昔tích 曾tằng 發phát 。 廢phế 久cửu 不bất 憶ức 。 卒thốt 聞văn 大đại 教giáo 。 乖quai 心tâm 故cố 驚kinh 。 不bất 識thức 故cố 愕ngạc 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 釋thích 驚kinh 愕ngạc 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 向hướng 小tiểu 已dĩ 久cửu 。 今kim 卒thốt 然nhiên 聞văn 大đại 。 與dữ 其kỳ 現hiện 習tập 相tương/tướng 乖quai 。 茫mang 然nhiên 不bất 識thức 。 故cố 生sanh 驚kinh 愕ngạc 。

【# □# 註chú 】# 。 稱xưng 怨oán 大đại 喚hoán 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 一nhất )# 云vân 。 小Tiểu 乘Thừa 以dĩ 煩phiền 惱não 為vi 怨oán 。 生sanh 死tử 為vi 苦khổ 。 若nhược 勸khuyến 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 即tức 大đại 喚hoán 稱xưng 冤oan 枉uổng 。 若nhược 聞văn 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 大đại 喚hoán 稱xưng 苦khổ 痛thống 。

【# ■# 記ký 】# 小Tiểu 乘Thừa 以dĩ 苦khổ 集tập 。 為vi 勞lao 為vi 患hoạn 。 以dĩ 道đạo 滅diệt 。 為vi 修tu 為vi 慕mộ 。 則tắc 煩phiền 惱não 為vi 怨oán 。 生sanh 死tử 為vi 苦khổ 。 明minh 矣hĩ 。 華hoa 嚴nghiêm 發phát 明minh 。 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 以dĩ 所sở 厭yếm 。 為vi 所sở 修tu 。 所sở 患hoạn 。 為vi 所sở 慕mộ 。 豈khởi 不bất 稱xưng 怨oán 喚hoán 苦khổ 耶da 。

【# □# 註chú 】# 等đẳng 者giả 。 等đẳng 於ư 我ngã 不bất 相tương 犯phạm 。 何hà 為vi 見kiến 捉tróc 之chi 文văn 。

【# ■# 記ký 】# 約ước 法pháp 。 謂vị 我ngã 本bổn 不bất 求cầu 大đại 。 何hà 意ý 用dụng 大đại 化hóa 我ngã 。

△# 二nhị 徵trưng 起khởi 。

此thử 領lãnh 何hà 義nghĩa 。

【# □# 註chú 】# 徵trưng 此thử 信tín 解giải 品phẩm 文văn 。 為vi 領lãnh 何hà 等đẳng 之chi 義nghĩa 。

△# 二nhị 答đáp 釋thích 所sở 領lãnh 。

答đáp 。 諸chư 聲Thanh 聞Văn 在tại 座tòa 。 如như 聾lung 啞á 等đẳng 是thị 也dã 。

【# □# 註chú 】# 答đáp 出xuất 華hoa 嚴nghiêm 擬nghĩ 宜nghi 也dã 。 謂vị 有hữu 耳nhĩ 不bất 聞văn 圓viên 頓đốn 教giáo 。 故cố 如như 聾lung 。 有hữu 眼nhãn 不bất 見kiến 舍xá 那na 身thân 。 以dĩ 不bất 見kiến 故cố 。 不bất 能năng 讚tán 嘆thán 故cố 若nhược 啞á 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 引dẫn 經kinh 以dĩ 證chứng 聾lung 啞á 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 入nhập 法Pháp 界Giới 品phẩm 言ngôn 。 上thượng 首thủ 諸chư 大đại 聲Thanh 聞Văn 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng 。 在tại 逝thệ 多đa 林lâm 。 皆giai 悉tất 不bất 見kiến 。 如Như 來Lai 神thần 力lực 等đẳng 。 亦diệc 復phục 不bất 見kiến 。 難nan 思tư 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 界giới 。

何hà 以dĩ 故cố 。 善thiện 根căn 不bất 同đồng 故cố 。 本bổn 不bất 修tu 習tập 見kiến 佛Phật 自tự 在tại 善thiện 根căn 。 本bổn 不bất 得đắc 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 眼nhãn 所sở 知tri 境cảnh 界giới 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 。 諸chư 大đại 聲Thanh 聞Văn 。 不bất 見kiến 不bất 知tri 。 不bất 聞văn 不bất 入nhập 。 雖tuy 在tại 林lâm 中trung 。 不bất 見kiến 佛Phật 大đại 神thần 變biến 。 所sở 謂vị 日nhật 月nguyệt 輝huy 天thiên 。 盲manh 者giả 不bất 見kiến 。 雷lôi 霆đình 震chấn 地địa 。 聾lung 者giả 不bất 聞văn 是thị 也dã 。

【# □# 註chú 】# 問vấn 。 妙diệu 玄huyền 十thập (# 廿# 三tam )# 云vân 。 華hoa 嚴nghiêm 初sơ 分phần/phân 。 永vĩnh 無vô 聲Thanh 聞Văn 。 今kim 何hà 云vân 聲Thanh 聞Văn 在tại 座tòa 耶da 。 答đáp 。 華hoa 嚴nghiêm 不bất 入nhập 二Nhị 乘Thừa 人nhân 手thủ 。 聲Thanh 聞Văn 若nhược 聞văn 華hoa 嚴nghiêm 。 則tắc 非phi 聲Thanh 聞Văn 。 故cố 不bất 可khả 云vân 有hữu 。 若nhược 據cứ 華hoa 嚴nghiêm 。 擬nghĩ 宜nghi 小tiểu 機cơ 。 其kỳ 最tối 鈍độn 根căn 。 具cụ 經kinh 五ngũ 味vị 。 故cố 不bất 可khả 云vân 無vô 。 是thị 則tắc 顯hiển 對đối 則tắc 無vô 。 擬nghĩ 宜nghi 則tắc 有hữu 。 今kim 四tứ 大đại 弟đệ 子tử 。 領lãnh 解giải 如Như 來Lai 擬nghĩ 宜nghi 之chi 時thời 。 故cố 云vân 聲Thanh 聞Văn 在tại 座tòa 也dã 。 所sở 以dĩ 摩Ma 訶Ha 迦Ca 葉Diếp 。 卻khước 敘tự 小tiểu 機cơ 蒙mông 大đại 擬nghĩ 時thời 。 迷mê 悶muộn 躄tích 地địa 。 若nhược 聾lung 啞á 文văn 。 出xuất 經kinh 後hậu 分phần/phân 。 妙diệu 玄huyền 云vân 。 後hậu 分phần/phân 則tắc 有hữu 。 後hậu 分phần/phân 狀trạng 當đương 聾lung 啞á 。 況huống 前tiền 分phần/phân 耶da 。 故cố 別biệt 行hành 疏sớ/sơ 記ký 云vân 。 以dĩ 後hậu 顯hiển 前tiền 。 機cơ 未vị 堪kham 大đại 。

【# ■# 記ký 】# 顯hiển 對đối 則tắc 無vô 。 擬nghĩ 宜nghi 則tắc 有hữu 。 斷đoạn 定định 二Nhị 乘Thừa 。 不bất 聞văn 華hoa 嚴nghiêm 。 而nhi 如Như 來Lai 擬nghĩ 宜nghi 。 非phi 無vô 聲Thanh 聞Văn 。 如như 文văn 句cú 言ngôn 。 即tức 遣khiển 旁bàng 人nhân 。 疾tật 走tẩu 往vãng 捉tróc 。 是thị 勸khuyến 門môn 擬nghĩ 宜nghi 。 窮cùng 子tử 驚kinh 愕ngạc 。 是thị 勸khuyến 門môn 無vô 機cơ 。 強cưỡng 牽khiên 將tương 還hoàn 。 是thị 誡giới 門môn 擬nghĩ 宜nghi 。 窮cùng 子tử 自tự 念niệm 無vô 罪tội 。 以dĩ 至chí 悶muộn 絕tuyệt 躄tích 地địa 。 是thị 誡giới 門môn 無vô 機cơ 。 今kim 據cứ 擬nghĩ 宜nghi 說thuyết 。 故cố 言ngôn 聲Thanh 聞Văn 在tại 座tòa 。 出xuất 經kinh 後hậu 分phần/phân 。 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 入nhập 法Pháp 界Giới 品phẩm 文văn 也dã 。 準chuẩn 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 界giới 經Kinh 云vân 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 五ngũ 百bách 聲Thanh 聞Văn 。 皆giai 是thị 他tha 方phương 極cực 位vị 菩Bồ 薩Tát 。 今kim 在tại 逝thệ 多đa 林lâm 會hội 。 迹tích 示thị 聲Thanh 聞Văn 。 據cứ 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 文Văn 殊Thù 逝thệ 多đa 林lâm 出xuất 時thời 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 語ngứ 比Bỉ 丘Khâu 言ngôn 。 汝nhữ 等đẳng 且thả 觀quán 文Văn 殊Thù 。 相tướng 好hảo 威uy 儀nghi 等đẳng 。 觀quán 舍Xá 利Lợi 弗Phất 語ngữ 辭từ 。 示thị 現hiện 未vị 能năng 悟ngộ 故cố 。 狀trạng 當đương 聾lung 啞á 。 以dĩ 此thử 義nghĩa 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 。 顯hiển 如như 聾lung 啞á 。 二Nhị 乘Thừa 人nhân 於ư 三tam 七thất 日nhật 中trung 。 不bất 聞văn 說thuyết 法Pháp 。 但đãn 見kiến 嘿mặc 然nhiên 。 二nhị 者giả 。 狀trạng 當đương 聾lung 啞á 。 釋thích 籤# 云vân 有hữu 耳nhĩ 不bất 聞văn 。 顯hiển 如như 聾lung 者giả 。 眼nhãn 不bất 見kiến 故cố 。 不bất 能năng 讚tán 嘆thán 。 義nghĩa 如như 啞á 者giả 。 玄huyền 文văn 所sở 云vân 。 前tiền 分phần/phân 永vĩnh 無vô 聲Thanh 聞Văn 。 據cứ 顯hiển 見kiến 三tam 七thất 默mặc 然nhiên 者giả 說thuyết 。 後hậu 分phần/phân 則tắc 有hữu 。 據cứ 狀trạng 當đương 不bất 聞văn 不bất 見kiến 者giả 說thuyết 。 但đãn 後hậu 分phần/phân 尚thượng 然nhiên 。 況huống 前tiền 分phần/phân 耶da 。 別biệt 行hành 疏sớ/sơ 下hạ 。 證chứng 成thành 前tiền 分phần/phân 機cơ 未vị 堪kham 大đại 。

【# ■# 備bị 】# 統thống 紀kỷ 云vân 。 三tam 七thất 是thị 擬nghĩ 機cơ 者giả 。 人nhân 無vô 異dị 論luận 。 然nhiên 玄huyền 文văn 云vân 。 於ư 彼bỉ 初sơ 分phần/phân 。 永vĩnh 無vô 聲Thanh 聞Văn 。 後hậu 分phần/phân 則tắc 有hữu 。 雖tuy 復phục 在tại 座tòa 。 如như 聾lung 如như 啞á 。 故cố 神thần 智trí 義nghĩa 。 據cứ 玄huyền 文văn 非phi 之chi 曰viết 。 初sơ 分phần/phân 永vĩnh 無vô 。 何hà 所sở 擬nghĩ 哉tai 。 今kim 二nhị 義nghĩa 釋thích 之chi 。 一nhất 初sơ 分phần/phân 永vĩnh 無vô 。 乃nãi 如Như 來Lai 擬nghĩ 宜nghi 之chi 化hóa 意ý 。 二nhị 後hậu 分phần/phân 則tắc 有hữu 。 狀trạng 如như 聾lung 啞á 。 乃nãi 如Như 來Lai 擬nghĩ 宜nghi 之chi 化hóa 事sự 。 化hóa 意ý 者giả 。 方phương 便tiện 品phẩm 云vân 。 始thỉ 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 三tam 七thất 思tư 惟duy 。 籤# 云vân 。 約ước 大đại 機cơ 。 則tắc 寂tịch 場tràng 之chi 時thời 。 約ước 小tiểu 機cơ 。 則tắc 成thành 已dĩ 思tư 惟duy 。 未vị 說thuyết 之chi 時thời 。 妙diệu 樂lạc 云vân 。 小tiểu 見kiến 三tam 七thất 停đình 留lưu 。 大đại 覩đổ 始thỉ 終chung 無vô 改cải 。 是thị 也dã 。 化hóa 事sự 者giả 。 文văn 句cú 云vân 。 華hoa 嚴nghiêm 末mạt 席tịch 。 始thỉ 開khai 於ư 漸tiệm 。 妙diệu 樂lạc 引dẫn 經Kinh 云vân 。 佛Phật 在tại 逝thệ 多đa 林lâm 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 不bất 見kiến 如Như 來Lai 。 自tự 在tại 莊trang 嚴nghiêm 。 不bất 見kiến 諸chư 大đại 菩Bồ 薩Tát 眷quyến 屬thuộc 。 無vô 智trí 眼nhãn 能năng 見kiến 。 亦diệc 不bất 能năng 讚tán 嘆thán 。 此thử 即tức 如như 啞á 等đẳng 文văn 。 於ư 彼bỉ 末mạt 會hội 。 即tức 當đương 漸tiệm 初sơ 。 今kim 考khảo 祖tổ 言ngôn 。 聾lung 啞á 。 皆giai 指chỉ 在tại 後hậu 分phần/phân 。 漸tiệm 初sơ 。 明minh 是thị 鹿lộc 苑uyển 。 十thập 二nhị 年niên 中trung 。 例lệ 如như 玅# 玄huyền 謂vị 。 方Phương 等Đẳng 彈đàn 訶ha 。 應ưng 在tại 十thập 二nhị 年niên 前tiền 。 則tắc 知tri 逝thệ 多đa 林lâm 末mạt 會hội 。 正chánh 是thị 擬nghĩ 宜nghi 之chi 事sự 。 以dĩ 由do 聲Thanh 聞Văn 。 先tiên 習tập 小Tiểu 乘Thừa 。 未vị 堪kham 聞văn 大đại 。 狀trạng 如như 聾lung 啞á 。 故cố 假giả 淨tịnh 名danh 以dĩ 激kích 進tiến 之chi 。 是thị 則tắc 擬nghĩ 宜nghi 彈đàn 訶ha 。 俱câu 在tại 十thập 二nhị 年niên 中trung 。 無vô 可khả 疑nghi 者giả 。 四tứ 教giáo 義nghĩa 以dĩ 聾lung 啞á 在tại 華hoa 嚴nghiêm 。 彈đàn 訶ha 在tại 方Phương 等Đẳng 。 此thử 但đãn 約ước 部bộ 中trung 而nhi 論luận 。 其kỳ 實thật 未vị 為vi 正chánh 意ý 。 私tư 謂vị 。 統thống 紀kỷ 引dẫn 祖tổ 言ngôn 。 聾lung 啞á 皆giai 指chỉ 後hậu 分phần/phân 。 固cố 是thị 。 但đãn 小tiểu 見kiến 停đình 留lưu 。 顯hiển 如như 聾lung 啞á 。 見kiến 即tức 在tại 座tòa 。 前tiền 分phần/phân 亦diệc 通thông 。 并tinh 可khả 說thuyết 為vi 擬nghĩ 宜nghi 無vô 機cơ 化hóa 事sự 。 至chí 聾lung 啞á 在tại 華hoa 嚴nghiêm 。 彈đàn 訶ha 在tại 方Phương 等Đẳng 。 此thử 乃nãi 判phán 別biệt 五ngũ 時thời 。 以dĩ 分phần/phân 說thuyết 法Pháp 次thứ 第đệ 。 若nhược 鹿lộc 苑uyển 。 亦diệc 有hữu 擬nghĩ 宜nghi 。 彈đàn 訶ha 。 似tự 通thông 五ngũ 時thời 義nghĩa 也dã 。

【# □# 註chú 】# 昔tích 慧tuệ 覺giác 謂vị 。 前tiền 分phần/phân 乃nãi 有hữu 根căn 性tánh 聲Thanh 聞Văn 。 此thử 則tắc 不bất 可khả 。 若nhược 云vân 聲Thanh 聞Văn 根căn 性tánh 。 義nghĩa 亦diệc 有hữu 之chi 。 如như 下hạ 文văn 云vân 。 所sở 謂vị 二Nhị 乘Thừa 根căn 性tánh 。 在tại 華hoa 嚴nghiêm 座tòa 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 舊cựu 說thuyết 前tiền 分phần/phân 聲Thanh 聞Văn 。 乃nãi 有hữu 大Đại 乘Thừa 根căn 性tánh 。 故cố 雖tuy 在tại 座tòa 。 如như 不bất 見kiến 有hữu 也dã 。 此thử 則tắc 下hạ 。 正chánh 遮già 出xuất 正chánh 。

【# ■# 補bổ 】# 玉ngọc 師sư 意ý 。 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 必tất 回hồi 小tiểu 向hướng 大đại 。 方phương 可khả 言ngôn 大Đại 乘Thừa 根căn 性tánh 。 最tối 初sơ 三tam 七thất 。 安an 有hữu 此thử 類loại 也dã 。 故cố 曰viết 不bất 可khả 。

【# ■# 備bị 】# 二Nhị 乘Thừa 。 據cứ 下hạ 文văn 。 應ưng 言ngôn 三tam 乘thừa 。 有hữu 師sư 標tiêu 云vân 。 慧tuệ 覺giác 謂vị 根căn 性tánh 聲Thanh 聞Văn 者giả 。 意ý 以dĩ 前tiền 分phần/phân 雖tuy 無vô 小tiểu 人nhân 聲Thanh 聞Văn 。 必tất 有hữu 大đại 人nhân 聲Thanh 聞Văn 。 如như 法Pháp 華hoa 真Chân 如Như 聲Thanh 聞Văn 等đẳng 。 不bất 知tri 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 。 故cố 言ngôn 汝nhữ 等đẳng 所sở 行hành 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 以dĩ 佛Phật 道Đạo 聲thanh 。 令linh 一nhất 切thiết 聞văn 。 乃nãi 真Chân 如Như 聲Thanh 聞Văn 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 前tiền 來lai 未vị 說thuyết 。 又hựu 未vị 開khai 顯hiển 。 豈khởi 有hữu 大đại 人nhân 根căn 性tánh 聲Thanh 聞Văn 耶da 。 私tư 謂vị 。 初sơ 句cú 似tự 指chỉ 顯hiển 對đối 者giả 言ngôn 。 故cố 不bất 可khả 。 次thứ 句cú 指chỉ 擬nghĩ 宜nghi 者giả 言ngôn 。 故cố 有hữu 之chi 。 慧tuệ 師sư 傳truyền 檢kiểm 統thống 紀kỷ 。

△# 二nhị 漸tiệm 教giáo 三tam 。 初sơ 總tổng 標tiêu 。

第đệ 二nhị 漸tiệm 教giáo 者giả 。 此thử 下hạ 三tam 時thời 三tam 昧muội 。 總tổng 名danh 為vi 漸tiệm 。

【# □# 註chú 】# 次thứ 頓đốn 之chi 後hậu 總tổng 明minh 三tam 漸tiệm 者giả 。 寢tẩm 頓đốn 施thí 漸tiệm 也dã 。

△# 二nhị 別biệt 釋thích 三tam 。 初sơ 鹿lộc 苑uyển 四tứ 。 初sơ 約ước 部bộ 判phán 二nhị 。 初sơ 寢tẩm 頓đốn 施thí 漸tiệm 二nhị 。 初sơ 對đối 機cơ 示thị 處xứ 。

次thứ 為vi 三tam 乘thừa 根căn 性tánh 。 於ư 頓đốn 無vô 益ích 。 故cố 不bất 動động 寂tịch 場tràng 。 而nhi 遊du 鹿lộc 苑uyển 。

【# □# 註chú 】# 三tam 乘thừa 。 乘thừa 。 以dĩ 運vận 載tái 為vi 義nghĩa 。 聲Thanh 聞Văn 以dĩ 四Tứ 諦Đế 為vi 乘thừa 。 緣Duyên 覺Giác 以dĩ 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 為vi 乘thừa 。 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 六Lục 度Độ 為vi 乘thừa 。 運vận 出xuất 三tam 界giới 。 歸quy 於ư 涅Niết 槃Bàn 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 對đối 機cơ 設thiết 部bộ 教giáo 也dã 。 諦đế 緣duyên 度độ 解giải 下hạ 。 藏tạng 教giáo 所sở 乘thừa 雖tuy 異dị 。 同đồng 出xuất 三tam 界giới 。 同đồng 斷đoạn 見kiến 思tư 。 入nhập 有hữu 餘dư 無vô 餘dư 二nhị 種chủng 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

【# □# 註chú 】# 根căn 性tánh 。 輔phụ 行hành 云vân 。 能năng 生sanh 為vi 根căn 。 數số 習tập 為vi 性tánh 。

【# ■# 記ký 】# 根căn 有hữu 出xuất 生sanh 義nghĩa 。 性tánh 以dĩ 熏huân 習tập 成thành 。

【# □# 註chú 】# 於ư 頓đốn 無vô 益ích 。 此thử 三tam 乘thừa 人nhân 。 於ư 華hoa 嚴nghiêm 座tòa 。 不bất 信tín 不bất 解giải 。 是thị 故cố 如Như 來Lai 。 不bất 動động 寂tịch 場tràng 。 而nhi 遊du 鹿lộc 苑uyển 。 此thử 顯hiển 雙song 垂thùy 兩lưỡng 相tương/tướng 。 二nhị 始thỉ 同đồng 時thời 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 華hoa 嚴nghiêm 出xuất 現hiện 品phẩm 曰viết 。 一nhất 切thiết 二Nhị 乘Thừa 。 不bất 聞văn 此thử 經Kinh 。 何hà 況huống 受thọ 持trì 。 又hựu 言ngôn 。 設thiết 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 無vô 量lượng 劫kiếp 。 行hành 六lục 波ba 羅la 密mật 。 不bất 聞văn 此thử 經Kinh 。 或hoặc 聞văn 而nhi 不bất 信tín 。 不bất 解giải 。 不bất 順thuận 。 不bất 入nhập 。 不bất 名danh 真chân 實thật 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 列liệt 於ư 非phi 器khí 也dã 。 不bất 動động 寂tịch 場tràng 而nhi 游du 鹿lộc 苑uyển 者giả 。 如Như 來Lai 神thần 力lực 不bất 共cộng 。 隨tùy 機cơ 應ưng 現hiện 。 寂tịch 場tràng 說thuyết 頓đốn 教giáo 之chi 始thỉ 。 即tức 鹿lộc 苑uyển 說thuyết 漸tiệm 教giáo 之chi 始thỉ 。 非phi 前tiền 非phi 後hậu 。 故cố 言ngôn 雙song 垂thùy 兩lưỡng 相tương/tướng 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 諸chư 文văn 所sở 論luận 。 初sơ 頓đốn 後hậu 漸tiệm 。 是thị 化hóa 緣duyên 施thi 設thiết 儀nghi 式thức 。 今kim 說thuyết 大đại 小tiểu 雙song 應ưng 。 方phương 盡tận 鑑giám 機cơ 度độ 生sanh 之chi 意ý 。

△# 二nhị 以dĩ 喻dụ 顯hiển 身thân 。

脫thoát 舍xá 那na 珍trân 御ngự 之chi 服phục 。 著trước 丈trượng 六lục 弊tệ 垢cấu 之chi 衣y 。

【# □# 註chú 】# 此thử 明minh 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 。 化hóa 儀nghi 次thứ 第đệ 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 即tức 信tín 解giải 品phẩm 。 遙diêu 見kiến 子tử 身thân 。 羸luy 瘦sấu 憔tiều 悴tụy 。 即tức 脫thoát 瓔anh 珞lạc 。 細tế 軟nhuyễn 上thượng 服phục 。 嚴nghiêm 飾sức 之chi 具cụ 。 更canh 著trước 麤thô 弊tệ 。 垢cấu 膩nị 之chi 衣y 。 乃nãi 至chí 以dĩ 方phương 便tiện 故cố 。 得đắc 近cận 其kỳ 子tử 。 等đẳng 文văn 。

【# □# 註chú 】# 約ước 佛Phật 意ý 。 則tắc 寢tẩm 法pháp 華hoa 之chi 實thật 而nhi 施thí 權quyền 。 據cứ 化hóa 儀nghi 次thứ 第đệ 。 則tắc 寢tẩm 華hoa 嚴nghiêm 之chi 頓đốn 而nhi 施thí 漸tiệm 。

【# ■# 記ký 】# 華hoa 嚴nghiêm 之chi 圓viên 即tức 法pháp 華hoa 之chi 實thật 。 我ngã 佛Phật 本bổn 意ý 。 欲dục 令linh 眾chúng 生sanh 。 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 一Nhất 乘Thừa 實thật 相tướng 而nhi 已dĩ 。 根căn 器khí 未vị 堪kham 。 故cố 施thí 權quyền 也dã 。

【# □# 註chú 】# 處xứ 說thuyết 不bất 動động 而nhi 游du 。 衣y 論luận 脫thoát 珍trân 著trước 弊tệ 。 文văn 互hỗ 顯hiển 耳nhĩ 。 然nhiên 若nhược 不bất 明minh 不bất 動động 而nhi 游du 。 無vô 以dĩ 見kiến 二nhị 始thỉ 同đồng 時thời 。 不bất 明minh 脫thoát 珍trân 著trước 弊tệ 。 無vô 以dĩ 見kiến 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 。 此thử 文văn 。 曲khúc 盡tận 如Như 來Lai 妙diệu 應ưng 。 無vô 謀mưu 設thiết 化hóa 之chi 相tướng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 二nhị 文văn 互hỗ 顯hiển 。 不bất 可khả 脫thoát 一nhất 。 始thỉ 曲khúc 盡tận 佛Phật 之chi 妙diệu 應ưng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 舍xá 那na 勝thắng 應ưng 尊tôn 特đặc 。 智trí 定định 莊trang 嚴nghiêm 。 故cố 譬thí 珍trân 御ngự 。 丈trượng 六lục 劣liệt 應ưng 生sanh 身thân 。 忍nhẫn 生sanh 法pháp 惱não 。 故cố 譬thí 弊tệ 垢cấu 。 蓋cái 法pháp 譬thí 雙song 明minh 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 尊tôn 特đặc 。 首thủ 楞lăng 大đại 定định 種chủng 智trí 大đại 慧tuệ 。 而nhi 自tự 莊trang 嚴nghiêm 。 劣liệt 應ưng 生sanh 滅diệt 之chi 身thân 。 則tắc 為vi 蚊văn 蝨sắt 有hữu 情tình 。 寒hàn 暑thử 無vô 情tình 。 之chi 所sở 逼bức 惱não 。

【# ■# 備bị 】# 有hữu 師sư 標tiêu 曰viết 。 妙diệu 樂lạc 。 忍nhẫn 有hữu 情tình 惱não 為vi 生sanh 忍nhẫn 。 忍nhẫn 無vô 情tình 惱não 為vi 法Pháp 忍Nhẫn 。 大đại 論luận 言ngôn 。 忍nhẫn 諸chư 恭cung 敬kính 供cúng 養dường 。 及cập 諸chư 煩phiền 惱não 淫dâm 欲dục 。 為vi 生sanh 忍nhẫn 。 忍nhẫn 其kỳ 恭cung 敬kính 供cúng 養dường 。 及cập 嗔sân 惱não 欲dục 法pháp 。 為vi 法Pháp 忍Nhẫn 。

△# 二nhị 息tức 大đại 施thí 小tiểu 二nhị 。 初sơ 垂thùy 世thế 成thành 道Đạo 。

示thị 從tùng 兜Đâu 率Suất 降giáng/hàng 下hạ 。 託thác 摩ma 耶da 胎thai 。 住trú 胎thai 出xuất 胎thai 。 納nạp 妃phi 生sanh 子tử 。 出xuất 家gia 苦khổ 行hạnh 。 六lục 年niên 已dĩ 後hậu 。 木mộc 菩Bồ 提Đề 樹thụ 下hạ 。 以dĩ 草thảo 為vi 座tòa 。 成thành 劣liệt 應ưng 身thân 。

【# □# 註chú 】# 此thử 明minh 小tiểu 始thỉ 也dã 。 本bổn 是thị 圓viên 佛Phật 。 垂thùy 為vi 三tam 藏tạng 初sơ 成thành 之chi 相tướng 。 故cố 云vân 示thị 也dã 。 兜Đâu 率Suất 。 翻phiên 知tri 足túc 。 此thử 天thiên 有hữu 內nội 苑uyển 。 外ngoại 苑uyển 。 菩Bồ 薩Tát 居cư 內nội 苑uyển 而nhi 降giáng 神thần 也dã 。 然nhiên 在tại 六lục 欲dục 梵Phạm 世Thế 七thất 天thiên 之chi 中trung 。 以dĩ 佛Phật 常thường 居cư 中trung 故cố 。

【# ■# 記ký 】# 兜Đâu 率Suất 陀đà 。 翻phiên 妙diệu 足túc 。 或hoặc 譯dịch 覩đổ 史sử 陀đà 。 翻phiên 知tri 足túc 。 受thọ 欲dục 知tri 足túc 故cố 。 佛Phật 地địa 論luận 名danh 喜hỷ 足túc 。 最tối 後hậu 身thân 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 中trung 教giáo 化hóa 。 多đa 修tu 喜hỷ 足túc 故cố 。 楞lăng 嚴nghiêm 明minh 。 此thử 天thiên 不bất 接tiếp 下hạ 界giới 。 諸chư 人nhân 天thiên 境cảnh 。 乃nãi 至chí 劫kiếp 壞hoại 。 三tam 災tai 不bất 及cập 。 唯duy 內nội 苑uyển 可khả 爾nhĩ 。 故cố 菩Bồ 薩Tát 居cư 之chi 。 佛Phật 常thường 居cư 中trung 者giả 。 大đại 論luận 言ngôn 。 若nhược 於ư 下hạ 地địa 生sanh 。 命mạng 短đoản 壽thọ 終chung 時thời 。 佛Phật 未vị 出xuất 世thế 。 若nhược 於ư 上thượng 地địa 生sanh 。 命mạng 長trường 壽thọ 未vị 盡tận 。 佛Phật 出xuất 世thế 時thời 過quá 。 惟duy 兜Đâu 率Suất 天thiên 壽thọ 。 與dữ 佛Phật 世thế 出xuất 時thời 會hội 故cố 。

復phục 次thứ 佛Phật 常thường 居cư 中trung 道đạo 故cố 。 兜Đâu 率Suất 於ư 欲dục 天thiên 梵Phạm 天Thiên 中trung 。 上thượng 三tam 下hạ 三tam 。 於ư 彼bỉ 天thiên 下hạ 生sanh 中trung 國quốc 。 中trung 夜dạ 降giáng 神thần 。 中trung 夜dạ 出xuất 國quốc 。 行hành 中trung 道đạo 。 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 中trung 道đạo 為vì 人nhân 說thuyết 法Pháp 。 中trung 夜dạ 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 是thị 也dã 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 彼bỉ 下hạ 生sanh 托thác 摩ma 耶da 胎thai 。 摩ma 耶da 。 翻phiên 天thiên 后hậu 。 淨tịnh 飯phạn 王vương 之chi 后hậu 也dã 。 妙diệu 樂lạc 云vân 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 皆giai 不bất 在tại 餘dư 二nhị 賤tiện 姓tánh 故cố 。 尚thượng 尊tôn 貴quý 時thời 。 在tại 剎sát 利lợi 。 尚thượng 多đa 聞văn 時thời 。 在tại 婆Bà 羅La 門Môn 。 又hựu 濁trược 難nan 調điều 時thời 。 在tại 剎sát 利lợi 。 清thanh 易dị 調điều 時thời 。 在tại 婆Bà 羅La 門Môn (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 論luận 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 末mạt 後hậu 身thân 從tùng 天thiên 上thượng 來lai 者giả 。 乘thừa 上thượng 道đạo 故cố 。 又hựu 從tùng 天thiên 下hạ 時thời 。 種chủng 種chủng 瑞thụy 應ứng 。 又hựu 人nhân 敬kính 重trọng 天thiên 故cố 。 論luận 又hựu 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 將tương 欲dục 下hạ 生sanh 。 先tiên 觀quán 生sanh 處xứ 。 唯duy 迦ca 毗tỳ 羅la 婆bà 國quốc 。 淨tịnh 飯phạn 王vương 后hậu 。 能năng 懷hoài 後hậu 身thân 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 下hạ 引dẫn 妙diệu 樂lạc 。 釋thích 明minh 剎sát 利lợi 。 乃nãi 帝đế 王vương 種chủng 族tộc 。 為vi 世Thế 尊Tôn 貴quý 。 婆Bà 羅La 門Môn 。 是thị 通thông 博bác 淨tịnh 行hạnh 。 為vi 世thế 多đa 聞văn 。 又hựu 剎sát 利lợi 有hữu 勢thế 能năng 調điều 劫kiếp 濁trược 。 婆Bà 羅La 門Môn 無vô 諍tranh 。 得đắc 調điều 時thời 清thanh 。 諸chư 佛Phật 隨tùy 時thời 所sở 貴quý 。 即tức 於ư 中trung 生sanh 。 今kim 釋thích 尊tôn 世thế 。 正chánh 尚thượng 尊tôn 貴quý 。 又hựu 當đương 劫kiếp 濁trược 。 眾chúng 生sanh 剛cang 強cường 難nan 化hóa 故cố 也dã 。

【# □# 註chú 】# 托thác 胎thai 。 菩Bồ 薩Tát 自tự 有hữu 脅hiếp 入nhập 。 正chánh 慧tuệ 托thác 胎thai 。 小Tiểu 乘Thừa 見kiến 乘thừa 白bạch 象tượng 。 貫quán 日nhật 之chi 精tinh 。 大Đại 乘Thừa 見kiến 乘thừa 楞lăng 檀đàn 樓lâu 閣các 等đẳng 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 論luận 問vấn 人nhân 以dĩ 垢cấu 心tâm 。 有hữu 相tương 續tục 入nhập 母mẫu 胎thai 。 一nhất 切thiết 邪tà 慧tuệ 相tương 應ứng 。 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 。 正chánh 慧tuệ 入nhập 母mẫu 胎thai 。 答đáp 。 菩Bồ 薩Tát 憶ức 念niệm 。 不bất 失thất 故cố 入nhập 胎thai 。 中trung 陰ấm 中trung 住trụ 。 知tri 中trung 陰ấm 中trung 住trụ 。 入nhập 胎thai 時thời 。 知tri 入nhập 胎thai 。 歌ca 羅la 邏la 時thời 。 知tri 歌ca 羅la 邏la 。 乃nãi 至chí 出xuất 生sanh 時thời 。 知tri 出xuất 生sanh 是thị 也dã 。 小Tiểu 乘Thừa 見kiến 者giả 。 如như 大đại 莊trang 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 化hóa 作tác 白bạch 象tượng 。 降giáng 神thần 母mẫu 胎thai 。 又hựu 須Tu 菩Bồ 提Đề 偈kệ 言ngôn 。 其kỳ 形hình 如như 白bạch 象tượng 。 四tứ 足túc 有hữu 六lục 牙nha 。 來lai 入nhập 母mẫu 胎thai 時thời 。 如như 游du 園viên 觀quán 想tưởng 。 是thị 也dã 。 大Đại 乘Thừa 見kiến 者giả 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 菩Bồ 薩Tát 。 已dĩ 從tùng 此thử 沒một 。 生sanh 於ư 人nhân 問vấn 。 淨tịnh 飯phạn 王vương 家gia 。 乘thừa 栴chiên 檀đàn 樓lâu 閣các 。 處xử 摩Ma 耶Da 夫Phu 人Nhân 胎thai 是thị 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 象tượng 。 是thị 象tượng 王vương 。 有hữu 大đại 力lực 用dụng 。 表biểu 菩Bồ 薩Tát 能năng 荷hà 負phụ 眾chúng 生sanh 也dã 。 貫quán 。 表biểu 析tích 空không 觀quán 。 日nhật 。 表biểu 偏thiên 空không 理lý 。 以dĩ 二Nhị 乘Thừa 修tu 空không 觀quán 。 齊tề 己kỷ 分phần/phân 量lượng 見kiến 也dã 。 栴chiên 檀đàn 樓lâu 閣các 者giả 。 表biểu 色sắc 心tâm 無vô 礙ngại 。 身thân 土thổ/độ 互hỗ 融dung 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 修tu 中trung 觀quán 。 齊tề 己kỷ 分phần/phân 量lượng 見kiến 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 白bạch 象tượng 貫quán 日nhật 。 出xuất 普phổ 曜diệu 經kinh 。 屬thuộc 大Đại 乘Thừa 。 乃nãi 大đại 小Tiểu 乘Thừa 共cộng 見kiến 也dã 。 存tồn 考khảo 。 補bổ 中trung 象tượng 王vương 樓lâu 閣các 等đẳng 解giải 。 亦diệc 存tồn 考khảo 。

【# □# 註chú 】# 住trụ 胎thai 。 若nhược 小Tiểu 乘Thừa 八bát 相tương/tướng 。 合hợp 住trụ 胎thai 在tại 托thác 胎thai 內nội 。 今kim 示thị 小tiểu 始thỉ 垂thùy 化hóa 事sự 迹tích 。 非phi 正chánh 明minh 八bát 相tương/tướng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 小Tiểu 乘Thừa 八bát 相tương/tướng 。 解giải 見kiến 七thất 卷quyển 。 住trụ 胎thai 。 今kim 帶đái 說thuyết 。

【# ■# 補bổ 】# 因nhân 果quả 經Kinh 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 在tại 母mẫu 胎thai 。 晨thần 為vi 色sắc 天thiên 說thuyết 法Pháp 。 日nhật 中trung 為vi 欲dục 天thiên 說thuyết 法Pháp 。 晡bô 時thời 為vi 鬼quỷ 神thần 說thuyết 法Pháp 。 夜dạ 三tam 時thời 。 亦diệc 如như 是thị 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 日nhật 。 小Tiểu 乘Thừa 中trung 住trụ 胎thai 無vô 說thuyết 法Pháp 事sự 。 故cố 不bất 開khai 。 私tư 謂vị 。 不bất 開khai 。 當đương 依y 七thất 卷quyển 小Tiểu 乘Thừa 不bất 談đàm 常thường 住trụ 解giải 。

【# □# 註chú 】# 出xuất 胎thai 。 四tứ 月nguyệt 八bát 日nhật 。 右hữu 脅hiếp 降giáng 神thần 。 出xuất 瑞thụy 應ứng 經kinh 。

【# ■# 記ký 】# 瑞thụy 應ứng 經Kinh 云vân 。 自tự 夫phu 人nhân 懷hoài 妊nhâm 。 天thiên 為vi 獻hiến 供cung 。 不bất 享hưởng 王vương 厨trù 。 四tứ 月nguyệt 八bát 日nhật 。 從tùng 右hữu 脅hiếp 生sanh 。 即tức 行hành 七thất 步bộ 。 舉cử 右hữu 手thủ 曰viết 。 天thiên 上thượng 天thiên 下hạ 。 唯duy 我ngã 獨độc 尊tôn 。 三tam 界giới 皆giai 苦khổ 。 何hà 可khả 樂lạc 者giả 。 是thị 時thời 天thiên 地địa 大đại 動động 。 宮cung 中trung 盡tận 明minh 。 梵Phạm 釋Thích 天thiên 神thần 。 於ư 空không 中trung 侍thị 。 四Tứ 天Thiên 王Vương 接tiếp 置trí 金kim 几kỉ 。 以dĩ 天thiên 香hương 湯thang 。 浴dục 太thái 子tử 身thân 。 身thân 黃hoàng 金kim 色sắc 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 光quang 明minh 徹triệt 照chiếu 。 極cực 佛Phật 境cảnh 界giới 。 莫mạc 不bất 大đại 明minh 。 天thiên 降giáng 瑞thụy 應ứng 。 三tam 十thập 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 。 地địa 為vi 大đại 動động 。 坵# 墟khư 皆giai 平bình 。 乃nãi 至chí 第đệ 三tam 十thập 二nhị 。 樹thụ 神thần 人nhân 現hiện 。 低đê 首thủ 禮lễ 侍thị 。 此thử 時thời 疆cương 場tràng 左tả 右hữu 。 莫mạc 不bất 稱xưng 奇kỳ 。 歎thán 未vị 曾tằng 有hữu 。 是thị 出xuất (# 胎thai 相tương/tướng )# 。

【# □# 註chú 】# 納nạp 妃phi 有hữu 三tam 。 一nhất 瞿cù 夷di 。 二nhị 耶da 輸du 。 三tam 鹿lộc 野dã 。

【# ■# 記ký 】# 十thập 二nhị 遊du 經Kinh 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 婦phụ 家gia 。 姓tánh 瞿Cù 曇Đàm 氏thị 。 舍Xá 夷Di 長trưởng 者giả 。 名danh 曰viết 水Thủy 光Quang 。 其kỳ 婦phụ 母mẫu 名danh 月Nguyệt 女Nữ 。 生sanh 女nữ 時thời 。 日nhật 將tương 沒một 。 餘dư 明minh 照chiếu 其kỳ 家gia 。 因nhân 名danh 瞿cù 夷di 。 是thị 第đệ 一nhất 夫phu 人nhân 。 若nhược 第đệ 二nhị 夫phu 人nhân 。 生sanh 羅la 雲vân 者giả 。 名danh 耶Da 惟Duy 檀Đàn 。 即tức 耶da 輸du 。 父phụ 名danh 耶da 施thí 長trưởng 者giả 。 第đệ 三tam 夫phu 人nhân 名danh 鹿Lộc 野Dã 。 父phụ 名danh 釋thích 長trưởng 者giả 。

【# □# 註chú 】# 生sanh 子tử 即tức 羅la 睺hầu 羅la 也dã 。 佛Phật 出xuất 同đồng 居cư 。 示thị 同đồng 人nhân 法pháp 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 經kinh 四tứ 相tương/tướng 品phẩm 迦Ca 葉Diếp 問vấn 。 何hà 緣duyên 復phục 衲nạp 耶da 輸du 。 生sanh 羅La 睺Hầu 羅La 。 乃nãi 至chí 當đương 知tri 如Như 來Lai 。 未vị 度độ 諸chư 結kết 大đại 海hải 。

佛Phật 告cáo 迦Ca 葉Diếp 菩Bồ 薩Tát 。

示thị 現hiện 如như 是thị 。 無vô 量lượng 神thần 通thông 變biến 化hóa 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 無vô 能năng 測trắc 量lượng 。 汝nhữ 今kim 云vân 何hà 。 能năng 知tri 如Như 來Lai 。 習tập 近cận 愛ái 欲dục 。 生sanh 羅La 睺Hầu 羅La 。

善thiện 男nam 子tử 。 我ngã 已dĩ 久cửu 住trụ 是thị 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 示thị 現hiện 是thị 也dã 。

【# □# 註chú 】# 出xuất 家gia 。

時thời 年niên 十thập 九cửu 。 二nhị 月nguyệt 十thập 五ngũ 日nhật 夜dạ 半bán 。 乘thừa 天thiên 馬mã 踰du 城thành 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 莊trang 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 自tự 思tư 煩phiền 惱não 曠khoáng 野dã 。 生sanh 死tử 河hà 中trung 。 若nhược 不bất 修tu 行hành 。 終chung 難nan 出xuất 離ly 。 於ư 眾chúng 睡thụy 後hậu 。 即tức 呼hô 車Xa 匿Nặc 。 備bị 馬mã 去khứ 來lai 。 帝Đế 釋Thích 開khai 門môn 。 四tứ 王vương 捧phủng 足túc 。 釋Thích 梵Phạm 引dẫn 路lộ 。 詣nghệ 大đại 仙tiên 林lâm 。 取thủ 劍kiếm 落lạc 髮phát 。 又hựu 有hữu 說thuyết 。 太thái 子tử 見kiến 老lão 病bệnh 死tử 。 回hồi 宮cung 思tư 惟duy 。 欲dục 免miễn 是thị 苦khổ 。 其kỳ 夜dạ 見kiến 諸chư 妃phi 女nữ 。 狀trạng 若nhược 死tử 屍thi 。 愈dũ 加gia 起khởi 厭yếm 。 又hựu 見kiến 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 在tại 窗song 隙khích 中trung 。 報báo 出xuất 家gia 時thời 到đáo 。 遂toại 即tức 開khai 窗song 。 靸# 天thiên 白bạch 馬mã 踰du 城thành 。 到đáo 跋bạt 伽già 婆bà 仙tiên 人nhân 林lâm 中trung 剃thế 髮phát 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 乘thừa 宮cung 中trung 馬mã 。 天thiên 捧phủng 馬mã 足túc 。 故cố 曰viết 天thiên 馬mã 。 非phi 天thiên 上thượng 之chi 馬mã 也dã 。 私tư 謂vị 。 統thống 紀kỷ 亦diệc 同đồng 。 然nhiên 記ký 中trung 靸# 天thiên 白bạch 馬mã 一nhất 說thuyết 。 則tắc 異dị 想tưởng 機cơ 見kiến 不bất 同đồng 耳nhĩ 。

【# □# 註chú 】# 苦khổ 行hạnh 須tu 六lục 年niên 者giả 。 文văn 句cú 七thất (# 十thập 九cửu )# 云vân 。 但đãn 諸chư 佛Phật 道Đạo 同đồng 。 為vi 緣duyên 事sự 異dị 。 釋Thích 迦Ca 。 苦khổ 行hạnh 六lục 年niên 。 草thảo 生sanh 攢toàn 髀bễ 。 至chí 肘trửu 不bất 覺giác 。 諸chư 天thiên 哭khốc 喚hoán 。 動động 地địa 不bất 聞văn 。 移di 座tòa 得đắc 道Đạo 。 彌Di 勒Lặc 。 即tức 出xuất 家gia 日nhật 成thành 道Đạo 。 彼bỉ 佛Phật 十thập 劫kiếp 。 猶do 不bất 現hiện 前tiền 。 非phi 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 道đạo 有hữu 難nan 易dị 。 緣duyên 宜nghi 賖# 促xúc 。 應ưng 示thị 短đoản 長trường/trưởng 耳nhĩ 。 (# 文văn )# 輔phụ 行hành 云vân 。 六lục 年niên 苦khổ 行hạnh 。 所sở 以dĩ 伏phục 見kiến 。 為vi 調điều 外ngoại 道đạo 。 過quá 其kỳ 所sở 行hành 。 (# 文văn )# 頌tụng 云vân 。 十thập 九cửu 踰du 城thành 六lục 苦khổ 行hạnh 。 五ngũ 歲tuế 遊du 歷lịch 三tam 十thập 成thành 。 說thuyết 法Pháp 度độ 生sanh 五ngũ 十thập 年niên 。 是thị 則tắc 共cộng 當đương 八bát 十thập 壽thọ 。

【# ■# 記ký 】# 經Kinh 云vân 。 十thập 方phương 諸chư 如Như 來Lai 。 同đồng 共cộng 一nhất 法Pháp 身thân 。 一nhất 心tâm 一nhất 智trí 慧tuệ 。 力lực 無vô 畏úy 亦diệc 然nhiên 。 此thử 道đạo 同đồng 也dã 。 事sự 異dị 。 以dĩ 三tam 佛Phật 別biệt 明minh 。 謂vị 釋Thích 迦Ca 至chí 象tượng 頭đầu 山sơn 。 同đồng 外ngoại 道đạo 食thực 麻ma 麥mạch 六lục 年niên 。 草thảo 蔓mạn 生sanh 延diên 蔟thốc 聚tụ 於ư 髀bễ 。 至chí 臂tý 節tiết 。 亦diệc 莫mạc 覺giác 。 諸chư 天thiên 見kiến 眷quyến 屬thuộc 日nhật 減giảm 。 痛thống 哭khốc 叫khiếu 喚hoán 動động 地địa 。 修tu 世thế 禪thiền 故cố 。 亦diệc 復phục 不bất 聞văn 。 及cập 太thái 子tử 自tự 思tư 苦khổ 行hạnh 。 非phi 真chân 解giải 脫thoát 。 吾ngô 當đương 受thọ 食thực 成thành 佛Phật 。 故cố 移di 座tòa 成thành 道Đạo 也dã 。 彌Di 勒Lặc 下hạ 生sanh 經kinh 。

佛Phật 言ngôn 。

四tứ 海hải 漸tiệm 減giảm 。 三tam 千thiên 由do 旬tuần 。 是thị 閻Diêm 浮Phù 地địa 。 長trường 十thập 千thiên 由do 旬tuần 。 廣quảng 八bát 千thiên 由do 旬tuần 。 平bình 坦thản 如như 鏡kính 。 種chủng 種chủng 莊trang 嚴nghiêm 。 城thành 中trung 有hữu 大đại 婆Bà 羅La 門Môn 主chủ 。 名danh 妙diệu 梵Phạm 。 婆Bà 羅La 門Môn 婦phụ 。 名danh 摩ma 提đề 婆bà 。 彌Di 勒Lặc 托thác 生sanh 為vi 父phụ 母mẫu 。 身thân 紫tử 金kim 色sắc 。 二nhị 十thập 二nhị 相tướng 。 身thân 長trường 千thiên 丈trượng 。 胸hung 廣quảng 三tam 十thập 丈trượng 。 面diện 長trường 十thập 二nhị 丈trượng 四tứ 尺xích 。 肉nhục 眼nhãn 見kiến 千thiên 由do 旬tuần 。 常thường 光quang 四tứ 照chiếu 百bách 由do 旬tuần 。 穰nhương 佉khư 王vương 奉phụng 七thất 寶bảo 臺đài 。 施thí 彌Di 勒Lặc 。 彌Di 勒Lặc 施thí 婆Bà 羅La 門Môn 。 見kiến 其kỳ 毀hủy 壞hoại 。 修tu 無vô 常thường 想tưởng 。 出xuất 家gia 於ư 龍Long 華Hoa 菩Bồ 提Đề 樹thụ 下hạ 。 樹thụ 莖hành 枝chi 葉diệp 。 高cao 五ngũ 千thiên 里lý 。 即tức 以dĩ 出xuất 家gia 日nhật 得đắc 道Đạo 。 彼bỉ 佛Phật 十thập 劫kiếp 者giả 。 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 大Đại 通Thông 智Trí 勝Thắng 佛Phật 。 十thập 劫kiếp 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 佛Phật 法Pháp 不bất 現hiện 前tiền 。 是thị 也dã 。 準chuẩn 此thử 則tắc 知tri 釋Thích 迦Ca 緣duyên 事sự 宜nghi 賒xa 。 故cố 苦khổ 行hạnh 六lục 年niên 。 輔phụ 行hành 引dẫn 大đại 論luận 云vân 。 外ngoại 道đạo 苦khổ 行hạnh 。 或hoặc 三tam 月nguyệt 。 半bán 歲tuế 。 一nhất 歲tuế 。 無vô 能năng 六lục 年niên 。 日nhật 食thực 一nhất 麻ma 一nhất 麥mạch 者giả 。 又hựu 言ngôn 。 佛Phật 若nhược 不bất 行hành 六lục 載tái 苦khổ 行hạnh 。 呵ha 其kỳ 非phi 道đạo 。 無vô 人nhân 信tín 受thọ 。 以dĩ 苦khổ 行hạnh 過quá 人nhân 成thành 佛Phật 。 呵ha 其kỳ 苦khổ 行hạnh 。 人nhân 皆giai 信tín 受thọ 。 或hoặc 問vấn 。 頌tụng 言ngôn 。 十thập 九cửu 出xuất 家gia 。 三tam 十thập 成thành 道Đạo 。 梵Phạm 網võng 經kinh 言ngôn 。 七thất 歲tuế 出xuất 家gia 。 三tam 十thập 成thành 道Đạo 。 何hà 也dã 。 答đáp 。 發phát 隱ẩn 云vân 。 大đại 聖thánh 示thị 現hiện 。 有hữu 何hà 常thường 規quy 。 有hữu 言ngôn 太thái 子tử 入nhập 檀đàn 特đặc 山sơn 修tu 道Đạo 。 始thỉ 於ư 阿a 藍lam 迦ca 藍lam 處xứ 三tam 載tái 。 學học 不bất 用dụng 處xứ 定định 。 知tri 非phi 。 便tiện 捨xả 。 復phục 至chí 鬱uất 頭đầu 藍lam 弗phất 處xứ 三tam 載tái 。 學học 非phi 非phi 想tưởng 定định 。 知tri 非phi 又hựu 捨xả 。 後hậu 至chí 象tượng 頭đầu 山sơn 。 同đồng 外ngoại 道đạo 食thực 麻ma 麥mạch 六lục 年niên 。 受thọ 食thực 成thành 佛Phật 。 是thị 則tắc 頌tụng 言ngôn 十thập 九cửu 出xuất 家gia 。 三tam 十thập 成thành 道Đạo 。 共cộng 十thập 二nhị 載tái 。 正chánh 與dữ 三tam 處xứ 修tu 道Đạo 歲tuế 數số 同đồng 。 然nhiên 與dữ 頌tụng 言ngôn 五ngũ 歲tuế 遊du 歷lịch 。 又hựu 似tự 有hữu 異dị 。 仍nhưng 當đương 以dĩ 示thị 現hiện 無vô 常thường 規quy 釋thích 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 統thống 紀kỷ 曰viết 。 瑞thụy 應ứng 。 因nhân 果quả 。 本bổn 起khởi 。 大đại 論luận 。 並tịnh 云vân 十thập 九cửu 出xuất 家gia 。 四tứ 阿a 含hàm 。 出xuất 耀diệu 經kinh 。 和hòa 須tu 密mật 論luận 。 並tịnh 云vân 二nhị 十thập 五ngũ 出xuất 家gia 。 當đương 何hà 所sở 從tùng 。 今kim 以dĩ 八bát 十thập 壽thọ 。 除trừ 五ngũ 十thập 載tái 說thuyết 法Pháp 。 定định 取thủ 梵Phạm 網võng 。 無vô 相tướng 三tam 昧muội 。 寶bảo 藏tạng 經kinh 等đẳng 。 三tam 十thập 成thành 道Đạo 。 除trừ 六lục 載tái 苦khổ 行hạnh 。 定định 取thủ 荊kinh 溪khê 。 二nhị 十thập 五ngũ 出xuất 家gia 。 合hợp 寶bảo 藏tạng 經kinh 。 二nhị 十thập 五ngũ 出xuất 家gia 。 三tam 十thập 成thành 道Đạo 之chi 說thuyết 。 若nhược 約ước 前tiền 後hậu 義nghĩa 定định 。 有hữu 二nhị 事sự 可khả 證chứng 。 一nhất 者giả 。 出xuất 家gia 後hậu 六lục 年niên 苦khổ 行hạnh 。 取thủ 成thành 道Đạo 之chi 歲tuế 數số 合hợp 。 二nhị 者giả 。 將tương 出xuất 家gia 時thời 。 指chỉ 妃phi 腹phúc 曰viết 。 卻khước 後hậu 六lục 年niên 。 汝nhữ 當đương 生sanh 子tử 。 後hậu 於ư 成thành 道Đạo 歲tuế 。 果quả 生sanh 羅la 睺hầu 。 未vị 曾tằng 有hữu 經Kinh 云vân 。 太thái 子tử 逃đào 至chí 山sơn 澤trạch 。 勤cần 苦khổ 六lục 年niên 。 得đắc 佛Phật 還hoàn 國quốc 。 賢hiền 愚ngu 經Kinh 云vân 。 出xuất 家gia 六lục 年niên 苦khổ 行hạnh 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 又hựu 普phổ 耀diệu 經Kinh 云vân 。 父phụ 王vương 聞văn 太thái 子tử 。 得đắc 佛Phật 六lục 年niên 。 令linh 優ưu 陀đà 那na 往vãng 請thỉnh 。 言ngôn 濶# 別biệt 以dĩ 來lai 。 十thập 有hữu 二nhị 年niên 。 又hựu 言ngôn 佛Phật 還hoàn 國quốc 。 羅la 雲vân 問vấn 訊tấn 。 羣quần 臣thần 疑nghi 太thái 子tử 捐quyên 國quốc 十thập 二nhị 載tái 。 何hà 從tùng 有hữu 子tử 。 此thử 等đẳng 經kinh 文văn 。 皆giai 約ước 出xuất 家gia 六lục 年niên 成thành 佛Phật 。 又hựu 經kinh 六lục 載tái 還hoàn 國quốc 。 以dĩ 上thượng 統thống 紀kỷ 文văn 。 至chí 孤cô 山sơn 頌tụng 。 五ngũ 歲tuế 遊du 歷lịch 。 或hoặc 指chỉ 阿a 藍lam 三tam 載tái 。 鬱uất 頭đầu 三tam 載tái 。

【# ■# 備bị 】# 源nguyên 師sư 曰viết 。 梵Phạm 網võng 經kinh 七thất 歲tuế 出xuất 家gia 。 歲tuế 字tự 。 古cổ 有hữu 作tác 年niên 字tự 解giải 者giả 。 甚thậm 妙diệu 。 然nhiên 合hợp 下hạ 句cú 。 三tam 十thập 成thành 道Đạo 。 則tắc 當đương 以dĩ 二nhị 十thập 五ngũ 出xuất 家gia 為vi 準chuẩn 。 總tổng 之chi 如Như 來Lai 示thị 現hiện 。 既ký 無vô 常thường 規quy 。 又hựu 西tây 域vực 諸chư 邦bang 。 紀kỷ 歲tuế 時thời 日nhật 。 或hoặc 有hữu 參tham 差sai 。 流lưu 傳truyền 結kết 集tập 。 不bất 無vô 同đồng 異dị 。 更cánh 復phục 翻phiên 譯dịch 難nạn/nan 齊tề 。 闕khuyết 疑nghi 而nhi 已dĩ 。 後hậu 賢hiền 不bất 必tất 於ư 此thử 辨biện 論luận 見kiến 長trường/trưởng 也dã 。 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 草thảo 生sanh 攢toàn 髀bễ 等đẳng 。 出xuất 觀quán 佛Phật 三tam 昧muội 海hải 經kinh 。 因nhân 入nhập 滅diệt 意ý 定định 。 故cố 不bất 聞văn 不bất 覺giác 。 此thử 屬thuộc 後hậu 教giáo 。 若nhược 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 既ký 伏phục 惑hoặc 行hành 因nhân 。 則tắc 不bất 能năng 入nhập 。 滅diệt 受thọ 想tưởng 定định 。 須tu 引dẫn 三tam 藏tạng 佛Phật 本bổn 行hạnh 經kinh 為vi 妙diệu 。 但đãn 彼bỉ 無vô 草thảo 生sanh 攢toàn 髀bễ 等đẳng 事sự 。 又hựu 本bổn 行hạnh 經kinh 。 菩Bồ 薩Tát 入nhập 不Bất 動Động 三Tam 昧Muội 。 即tức 第đệ 四tứ 禪thiền 。 以dĩ 息tức 不bất 行hành 。 知tri 他tha 心tâm 法pháp 。 下hạ 不bất 知tri 上thượng 。 天thiên 謂vị 命mạng 終chung 故cố 哭khốc 也dã 。 私tư 謂vị 。 草thảo 生sanh 等đẳng 語ngữ 。 今kim 注chú 乃nãi 引dẫn 文văn 句cú 用dụng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 木mộc 菩Bồ 提Đề 樹thụ 。 菩Bồ 提Đề 。 翻phiên 道đạo 。 佛Phật 於ư 樹thụ 下hạ 成thành 道Đạo 。 故cố 名danh 道đạo 樹thụ 。 草thảo 座tòa 。 因nhân 果quả 經kinh 說thuyết 。 帝Đế 釋Thích 化hóa 為vi 吉cát 祥tường 童đồng 子tử 。 以dĩ 草thảo 施thí 佛Phật 。 坐tọa 以dĩ (# 成thành 道Đạo )# 。

【# ■# 記ký 】# 因nhân 果quả 經Kinh 云vân 。 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 化hóa 人nhân 。 執chấp 淨tịnh 輭nhuyễn 草thảo 。 菩Bồ 薩Tát 問vấn 。 汝nhữ 名danh 何hà 等đẳng 。

答đáp 曰viết 。

吉cát 祥tường 。 菩Bồ 薩Tát 懽# 喜hỷ 。 我ngã 破phá 不bất 吉cát 。 以dĩ 成thành 吉cát 祥tường 。 汝nhữ 草thảo 可khả 得đắc 否phủ/bĩ 。 吉cát 祥tường 授thọ 草thảo 發phát 誓thệ 。 成thành 道Đạo 願nguyện 先tiên 度độ 我ngã 。 菩Bồ 薩Tát 結kết 跏già 趺phu 坐tọa 。 如như 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 坐tọa 法pháp 。 誓thệ 言ngôn 。 不bất 成thành 正chánh 覺giác 。 不bất 起khởi 此thử 座tòa 。

【# □# 註chú 】# 木mộc 樹thụ 草thảo 座tòa 。 皆giai 表biểu 三tam 藏tạng 詮thuyên 生sanh 滅diệt 故cố 。

【# ■# 記ký 】# 草thảo 木mộc 。 春xuân 生sanh 夏hạ 長trường/trưởng 。 枯khô 冬đông 落lạc 故cố 。

【# □# 註chú 】# 劣liệt 應ưng 。 對đối 大Đại 乘Thừa 勝thắng 應ưng 。 判phán 為vi 劣liệt 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 勝thắng 應ưng 。 即tức 大Đại 乘Thừa 菩Bồ 薩Tát 。 他tha 受thọ 用dụng 身thân 。 劣liệt 應ưng 。 丈trượng 六lục 身thân 也dã 。

△# 二nhị 應ứng 機cơ 設thiết 教giáo 。

初sơ 在tại 鹿lộc 苑uyển 。 先tiên 為vi 五ngũ 人nhân 。 說thuyết 四Tứ 諦Đế 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 事sự 六Lục 度Độ 等đẳng 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 五ngũ 人nhân 頌tụng 曰viết 。 頞át 鞞bệ 跋bạt 提đề 并tinh 俱câu 利lợi 。 此thử 三tam 屬thuộc 在tại 父phụ 之chi 親thân 。 陳trần 如như 十Thập 力Lực 母mẫu 之chi 親thân 。 初sơ 轉chuyển 法Pháp 輪luân 先tiên 度độ 此thử 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 頌tụng 出xuất 釋thích 籤# 。 法Pháp 輪luân 。 一nhất 運vận 轉chuyển 義nghĩa 。 文văn 句cú 言ngôn 。 以dĩ 佛Phật 心tâm 中trung 。 化hóa 他tha 之chi 法pháp 。 度độ 入nhập 他tha 心tâm 。 名danh 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 二nhị 摧tồi 碾niễn 義nghĩa 。 輔phụ 行hành 言ngôn 。 以dĩ 四Tứ 諦Đế 輪luân 。 轉chuyển 度độ 與dữ 他tha 。 摧tồi 破phá 結kết 惑hoặc 。 如như 王vương 輪luân 寶bảo 。 能năng 壞hoại 能năng 安an 。 法Pháp 輪luân 亦diệc 爾nhĩ 。 煩phiền 惱não 怨oán 壞hoại 。 安an 住trụ 諦đế 理lý 也dã 。 初sơ 轉chuyển 。 婆bà 娑sa 云vân 。 轉chuyển 法Pháp 輪luân 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 在tại 自tự 身thân 。 二nhị 在tại 他tha 提đề 。 身thân 菩bồ 樹thụ 下hạ 。 是thị 自tự 身thân 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 波Ba 羅La 奈Nại 國Quốc 。 隨tùy 他tha 身thân 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 以dĩ 他tha 身thân 中trung 。 初sơ 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 故cố 言ngôn 初sơ 也dã 。 先tiên 度độ 五ngũ 人nhân 者giả 。 鹿lộc 苑uyển 有hữu 三tam 番phiên 度độ 人nhân 。 法pháp 數số 言ngôn 。 初sơ 為vi 陳trần 如như 。 說thuyết 四Tứ 諦Đế 得đắc 道Đạo 。 次thứ 為vi 額ngạch 鞞bệ 。 跋bạt 提đề 。 說thuyết 布bố 施thí 生sanh 天thiên 福phước 樂lạc 。 同đồng 證chứng 果Quả 。 三tam 為vi 迦Ca 葉Diếp 。 俱câu 利lợi 。 如như 前tiền 說thuyết 。 皆giai 得đắc 聖thánh 道Đạo 。

【# □# 註chú 】# 文văn 句cú 五ngũ (# 五ngũ )# 云vân 。 問vấn 。 何hà 故cố 初sơ 為vi 五ngũ 人nhân 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 答đáp 。 人nhân 先tiên 見kiến 諦Đế 故cố 。 人nhân 是thị 現hiện 見kiến 故cố 。 人nhân 為vi 證chứng 故cố 。 佛Phật 所sở 行hành 事sự 業nghiệp 。 與dữ 人nhân 同đồng 故cố 。 諸chư 天thiên 從tùng 人nhân 中trung 得đắc 善thiện 利lợi 故cố 。 人nhân 中trung 有hữu 四tứ 眾chúng 故cố 。

【# ■# 記ký 】# 婆bà 娑sa 言ngôn 。 人nhân 先tiên 見kiến 諦Đế 。 天thiên 在tại 後hậu 故cố 。 人nhân 是thị 現hiện 見kiến 。 天thiên 非phi 現hiện 見kiến 故cố 。 人nhân 以dĩ 為vi 證chứng 。 不bất 以dĩ 天thiên 為vi 證chứng 故cố 。 佛Phật 所sở 行hành 事sự 。 與dữ 人nhân 同đồng 故cố 。 諸chư 天thiên 亦diệc 從tùng 人nhân 中trung 得đắc 善thiện 利lợi 故cố 。 人nhân 中trung 有hữu 四tứ 眾chúng 故cố 。

【# □# 註chú 】# 妙diệu 樂lạc 五ngũ (# 三tam 十thập 一nhất )# 云vân 。 問vấn 雖tuy 涉thiệp 五ngũ 。 意ý 正chánh 在tại 人nhân 。 故cố 皆giai 以dĩ 人nhân 答đáp (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 問vấn 中trung 雖tuy 但đãn 涉thiệp 五ngũ 人nhân 。 意ý 實thật 通thông 為vị 一nhất 切thiết 人nhân 。

【# □# 註chú 】# 若nhược 唯duy 就tựu 五ngũ 人nhân 。 應ưng 有hữu 三tam 意ý 。 妙diệu 樂lạc 一nhất (# 十thập 六lục )# 云vân 。 一nhất 酬thù 釋thích 尊tôn 行hành 因nhân 本bổn 願nguyện 。 二nhị 赴phó 五ngũ 人nhân 本bổn 願nguyện 先tiên 悟ngộ 。 三tam 報báo 今kim 日nhật 侍thị 奉phụng 之chi 勞lao 。

【# ■# 記ký 】# 釋thích 尊tôn 行hành 因nhân 本bổn 願nguyện 者giả 。 妙diệu 樂lạc 云vân 。 歌Ca 利Lợi 王Vương 割cát 截tiệt 時thời 。 佛Phật 發phát 願nguyện 。 得đắc 道Đạo 。 先tiên 度độ 之chi 。 歌Ca 利Lợi 王Vương 。 即tức 陳trần 如như 。 又hựu 輔phụ 行hành 言ngôn 。 佛Phật 昔tích 飢cơ 世thế 。 化hóa 大đại 魚ngư 。 木mộc 工công 五ngũ 人nhân 。 先tiên 斫chước 肉nhục 。 佛Phật 誓thệ 先tiên 度độ 也dã 。 五ngũ 人nhân 本bổn 願nguyện 者giả 。 妙diệu 樂lạc 云vân 。 迦Ca 葉Diếp 佛Phật 時thời 。 九cửu 人nhân 學học 道Đạo 。 五ngũ 人nhân 未vị 得đắc 果quả 。 誓thệ 釋Thích 迦Ca 法pháp 中trung 。 最tối 先tiên 開khai 悟ngộ 也dã 。 今kim 日nhật 侍thị 奉phụng 者giả 妙diệu 樂lạc 云vân 。 太thái 子tử 學học 道Đạo 。 父phụ 遣khiển 五ngũ 人nhân 追truy 侍thị 。 得đắc 道Đạo 。 先tiên 為vi 說thuyết 四Tứ 諦Đế 也dã 。

(# 法pháp 華hoa 文văn 句cú 五ngũ )# 。

【# □# 註chú 】# 摩ma 男nam 。 長trưởng 子tử 之chi 通thông 稱xưng 。 以dĩ 摩ma 訶ha 翻phiên 大đại 故cố 。 俱câu 利lợi 。 斛hộc 飯phạn 王vương 之chi 長trưởng 子tử 。 跋bạt 提đề 。 甘Cam 露Lộ 飯Phạn 王Vương 之chi 長trưởng 子tử 。 故cố 皆giai 稱xưng 摩ma 男nam 。

【# ■# 記ký 】# 教giáo 乘thừa 曰viết 。 四tứ 王vương 有hữu 八bát 子tử 。 一nhất 淨tịnh 飯phạn 王vương 二nhị 子tử 。 一nhất 悉tất 達đạt 。 二nhị 難Nan 陀Đà 。 二nhị 白bạch 飯phạn 王vương 二nhị 子tử 。 一nhất 調Điều 達Đạt 。 二nhị 阿A 難Nan 。 三tam 斛hộc 飯phạn 王vương 二nhị 子tử 。 一nhất 摩ma 訶ha 男nam 。 二nhị 那na 律luật 。 四tứ 甘Cam 露Lộ 飯Phạn 王vương 二nhị 子tử 。 一nhất 跋bạt 提đề 。 二nhị 提đề 沙sa 。 文văn 句cú 摩ma 訶ha 俱câu 利lợi 。 即tức 教giáo 乘thừa 摩ma 訶ha 男nam 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 按án 摩ma 男nam 。 男nam 字tự 。 亦diệc 梵Phạm 音âm 。 故cố 有hữu 處xứ 言ngôn 摩ma 訶ha 納nạp 也dã 。 跋bạt 提đề 。 諸chư 經kinh 皆giai 言ngôn 甘cam 露lộ 王vương 次thứ 子tử 。 私tư 檢kiểm 大đại 藏tạng 一nhất 覧# 。 引dẫn 起khởi 世thế 因nhân 本bổn 經kinh 言ngôn 。 淨tịnh 飯phạn 二nhị 子tử 。 一nhất 悉tất 達đạt 。 一nhất 難Nan 陀Đà 。 白Bạch 飯Phạn 二nhị 子tử 。 一nhất 帝đế 沙sa 。 一nhất 難Nan 提Đề 沙sa 。 斛Hộc 飯Phạn 二nhị 子tử 。 一nhất 阿a 尼ni 婁lâu 馱đà 。 一nhất 跋bạt 提đề 梨lê 迦ca 。 甘Cam 露Lộ 飯Phạn 二nhị 子tử 。 一nhất 阿A 難Nan 陀Đà 。 一nhất 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 。 是thị 跋bạt 提đề 生sanh 父phụ 。 亦diệc 屬thuộc 不bất 同đồng 。 但đãn 儀nghi 文văn 準chuẩn 籤# 。 釋thích 摩ma 男nam 是thị 陳trần 如như 。 以dĩ 為vi 佛Phật 最tối 長trưởng 子tử 。 故cố 稱xưng 摩ma 男nam 。 則tắc 摩ma 男nam 當đương 為vi 長trưởng 子tử 之chi 通thông 稱xưng 。 並tịnh 非phi 臆ức 說thuyết 。 即tức 法pháp 數số 引dẫn 為vi 甘cam 露lộ 長trưởng 子tử 。 當đương 亦diệc 有hữu 所sở 本bổn 。 其kỳ 諸chư 經kinh 不bất 同đồng 之chi 處xứ 。 想tưởng 如như 前tiền 說thuyết 。 流lưu 傳truyền 結kết 集tập 翻phiên 譯dịch 之chi 故cố 也dã 。

【# □# 註chú 】# 釋thích 摩ma 男nam 。 即tức 陳trần 如như 也dã 。 如như 四tứ 姓tánh 出xuất 家gia 。 同đồng 名danh 釋Thích 氏thị 。 佛Phật 初sơ 成thành 道Đạo 。 最tối 先tiên 得đắc 度độ 。 在tại 一nhất 切thiết 人nhân 天thiên 。 羅La 漢Hán 之chi 前tiền 。 如như 妙diệu 樂lạc 一nhất (# 三tam 十thập 七thất )# 引dẫn 分phân 別biệt 功công 德đức 論luận 曰viết 。 佛Phật 最tối 長trưởng 子tử 。 即tức 陳trần 如như 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 妙diệu 樂lạc 云vân 。 拘câu 鄰lân 。 最tối 初sơ 見kiến 佛Phật 道đạo 相tương/tướng 。 在tại 一nhất 切thiết 人nhân 天thiên 羅La 漢Hán 前tiền 。 故cố 稱xưng 釋thích 摩ma 男nam 也dã 。 如như 妙diệu 樂lạc 下hạ 。 引dẫn 證chứng 。 論luận 言ngôn 。 五ngũ 百bách 羅La 漢Hán 。 各các 有hữu 所sở 便tiện 。 或hoặc 智trí 慧tuệ 。 或hoặc 神thần 足túc 。 或hoặc 辯biện 才tài 。 或hoặc 福phước 德đức 。 或hoặc 守thủ 戒giới 。 或hoặc 知tri 足túc 。 或hoặc 說thuyết 法Pháp 。 各các 據cứ 第đệ 一nhất 。 論luận 先tiên 兄huynh 後hậu 弟đệ 者giả 。 拘câu 鄰lân 最tối 長trường/trưởng 。 須tu 跋bạt 最tối 小tiểu 。 故cố 最tối 長trưởng 子tử 。 即tức 陳trần 如như 也dã 。

【# □# 註chú 】# 諦đế 緣duyên 度độ 三tam 。 具cụ 在tại 下hạ 文văn 。 五ngũ 人nhân 是thị 聲Thanh 聞Văn 。 只chỉ 應ưng 說thuyết 四Tứ 諦Đế 。 今kim 通thông 舉cử 鹿lộc 苑uyển 所sở 說thuyết 之chi 法Pháp 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 下hạ 文văn 。 指chỉ 下hạ 藏tạng 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 事sự 六Lục 度Độ 者giả 。 三tam 藏tạng 教giáo 。 談đàm 實thật 有hữu 事sự 。 不bất 即tức 理lý 故cố 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 品phẩm 明minh 六Lục 度Độ 有hữu 二nhị 。 一nhất 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 行hành 六Lục 度Độ 。 二nhị 無vô 所sở 得đắc 心tâm 行hành 六Lục 度Độ 。 今kim 事sự 六Lục 度Độ 。 即tức 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 。 行hành 不bất 具cụ 足túc 。 六Lục 度Độ 也dã 。

△# 二nhị 約ước 時thời 判phán 。

若nhược 約ước 時thời 。 則tắc 日nhật 照chiếu 幽u 谷cốc (# 第đệ 二nhị 時thời )# 。

【# □# 註chú 】# 舊cựu 譯dịch 華hoa 嚴nghiêm 出xuất 現hiện 品phẩm 云vân 。 譬thí 如như 日nhật 月nguyệt 。 出xuất 現hiện 世thế 間gian 。 乃nãi 至chí 深thâm 山sơn 幽u 谷cốc 。 無vô 不bất 普phổ 照chiếu (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 時thời 也dã 。

【# □# 註chú 】# 輔phụ 行hành 一nhất 上thượng (# 二nhị 十thập 八bát )# 云vân 。 幽u 谷cốc 者giả 。 山sơn 川xuyên 之chi 幽u 邃thúy 也dã (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 邃thúy 。 深thâm 也dã 。

△# 三tam 約ước 味vị 判phán 。

若nhược 約ước 味vị 。 則tắc 從tùng 乳nhũ 出xuất 酪lạc 。 此thử 從tùng 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 出xuất 九cửu 部bộ 修tu 多đa 羅la (# 二nhị 酪lạc 味vị )# 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 乳nhũ 出xuất 酪lạc 。 蓋cái 譬thí 如Như 來Lai 施thí 教giáo 次thứ 第đệ 。 從tùng 頓đốn 施thí 漸tiệm 。 相tương 生sanh 之chi 義nghĩa 。 若nhược 約ước 機cơ 者giả 。 濃nồng 淡đạm 在tại 焉yên 。

【# ■# 備bị 】# 此thử 約ước 味vị 也dã 。 從tùng 頓đốn 施thí 漸tiệm 。 為vi 相tương 生sanh 釋thích 。 約ước 小tiểu 機cơ 轉chuyển 凡phàm 成thành 聖thánh 。 如như 轉chuyển 乳nhũ 成thành 酪lạc 。 為vi 濃nồng 淡đạm 釋thích 。

【# □# 註chú 】# 如như 下hạ 文văn 云vân 。 一nhất 者giả 但đãn 取thủ 相tương 生sanh 次thứ 第đệ 。 二nhị 者giả 取thủ 其kỳ 濃nồng 淡đạm 。

【# ■# 備bị 】# 詳tường 解giải 見kiến 二nhị 卷quyển 。

【# □# 註chú 】# 從tùng 十thập 二nhị 部bộ 出xuất 九cửu 部bộ 。 亦diệc 且thả 相tương 生sanh 。 其kỳ 實thật 。 九cửu 部bộ 從tùng 佛Phật 出xuất 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 相tương 生sanh 之chi 言ngôn 。 出xuất 涅Niết 槃Bàn 聖thánh 行hành 品phẩm 。 今kim 亦diệc 且thả 論luận 相tương 生sanh 。 從tùng 十thập 二nhị 出xuất 九cửu 也dã 。 其kỳ 實thật 從tùng 佛Phật 所sở 出xuất 。 經kinh 言ngôn 。 我ngã 此thử 九cửu 部bộ 法Pháp 。 隨tùy 順thuận 眾chúng 生sanh 說thuyết 。 是thị 也dã 。

△# 四tứ 準chuẩn 經kinh 判phán 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 徵trưng 起khởi 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 。

信tín 解giải 品phẩm 云vân 。 而nhi 以dĩ 方phương 便tiện 。 密mật 遣khiển 二nhị 人nhân 。 (# 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 )# 形hình 色sắc 憔tiều 悴tụy 。 無vô 威uy 德đức 者giả 。 汝nhữ 可khả 詣nghệ 彼bỉ 。 徐từ 語ngữ 窮cùng 子tử 。 雇cố 汝nhữ 除trừ 糞phẩn 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 準chuẩn 法pháp 華hoa 判phán 也dã 。 信tín 解giải 品phẩm 言ngôn 。

爾nhĩ 時thời 長trưởng 者giả 。 將tương 欲dục 誘dụ 引dẫn 其kỳ 子tử 。 而nhi 設thiết 方phương 便tiện 。 密mật 遣khiển 二nhị 人nhân 。 形hình 色sắc 憔tiều 悴tụy 。 無vô 威uy 德đức 者giả 。 汝nhữ 可khả 詣nghệ 彼bỉ 。 徐từ 語ngữ 窮cùng 子tử 。 此thử 有hữu 作tác 處xứ 。 倍bội 與dữ 汝nhữ 直trực 。 若nhược 言ngôn 欲dục 何hà 所sở 作tác 。 便tiện 可khả 語ngữ 之chi 。 雇cố 汝nhữ 除trừ 糞phẩn 。 我ngã 等đẳng 二nhị 人nhân 。 亦diệc 共cộng 汝nhữ 作tác 。

【# □# 註chú 】# 。 而nhi 以dĩ 方phương 便tiện 。 方phương 。 法pháp 也dã 。 便tiện 。 用dụng 也dã 。 善thiện 用dụng 其kỳ 法pháp 。 逗đậu 會hội 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 善thiện 巧xảo 之chi 謂vị 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 善thiện 以dĩ 權quyền 宜nghi 。 巧xảo 逗đậu 眾chúng 生sanh 。 是thị 方phương 便tiện 義nghĩa 。

【# □# 註chú 】# 密mật 遣khiển 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 三tam )# 云vân 。 初sơ 擬nghĩ 大Đại 乘Thừa 云vân 即tức 遣khiển 旁bàng 人nhân 。 表biểu 一nhất 實thật 諦đế 。 一nhất 大Đại 乘Thừa 教giáo 。 一nhất 菩Bồ 薩Tát 人nhân 。 今kim 明minh 方phương 便tiện 隱ẩn 實thật 為vi 密mật 。 指chỉ 偏thiên 真chân 為vi 遣khiển 。 約ước 教giáo 隱ẩn 滿mãn 字tự 為vi 密mật 。 半bán 字tự 為vi 遣khiển 。 約ước 人nhân 。 內nội 秘bí 菩Bồ 薩Tát 行hành 為vi 密mật 。 外ngoại 現hiện 是thị 聲Thanh 聞Văn 為vi 遣khiển 。 約ước 化hóa 儀nghi 。 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 為vi 遣khiển 。 小tiểu 不bất 測trắc 大đại 為vi 密mật (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 引dẫn 華hoa 嚴nghiêm 即tức 遣khiển 。 對đối 釋thích 本bổn 文văn 密mật 遣khiển 。 表biểu 一nhất 實thật 諦đế 者giả 。 五ngũ 時thời 除trừ 阿a 含hàm 。 俱câu 明minh 實thật 諦đế 。 今kim 但đãn 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 。 兼kiêm 別biệt 說thuyết 圓viên 。 為vi 一nhất 實thật 諦đế 也dã 。 一nhất 大Đại 乘Thừa 教giáo 者giả 。 即tức 華hoa 嚴nghiêm 圓viên 別biệt 教giáo 也dã 。 一nhất 菩Bồ 薩Tát 人nhân 者giả 。 即tức 一nhất 類loại 大đại 機cơ 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 今kim 明minh 下hạ 。 正chánh 釋thích 密mật 遣khiển 。 約ước 方phương 便tiện 。 則tắc 以dĩ 實thật 為vi 所sở 隱ẩn 。 故cố 為vi 密mật 。 偏thiên 真chân 所sở 指chỉ 。 故cố 為vi 遣khiển 。 妙diệu 樂lạc 云vân 。 今kim 明minh 密mật 遣khiển 者giả 。 覆phú 實thật 。 名danh 密mật 。 用dụng 小tiểu 。 為vi 遣khiển 也dã 。 約ước 教giáo 者giả 。 滿mãn 字tự 頓đốn 教giáo 。 隱ẩn 而nhi 不bất 說thuyết 。 為vi 密mật 。 半bán 字tự 漸tiệm 教giáo 。 用dụng 以dĩ 說thuyết 示thị 。 為vi 遣khiển 也dã 。 約ước 人nhân 者giả 如như 經kinh 言ngôn 。 是thị 故cố 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 作tác 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 是thị 也dã 。 約ước 化hóa 儀nghi 者giả 。 說thuyết 法Pháp 施thí 小tiểu 為vi 遣khiển 。 小tiểu 機cơ 不bất 測trắc 為vi 密mật 也dã 。

【# □# 註chú 】# 二nhị 人nhân 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 三tam )# 云vân 。 四tứ 大đại 弟đệ 子tử 。 齊tề 己kỷ 分phân 領lãnh 。 不bất 涉thiệp 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 言ngôn 二nhị 人nhân 。 約ước 法pháp 。 是thị 因nhân 緣duyên 四Tứ 諦Đế 。 約ước 理lý 。 是thị 有hữu 作tác 真chân 俗tục 。 約ước 人nhân 。 是thị 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 (# 文văn )# 今kim 且thả 約ước 人nhân 。

【# ■# 記ký 】# 四tứ 大đại 弟đệ 子tử 。 齊tề 己kỷ 分phân 領lãnh 。 安an 住trụ 聲thanh 緣duyên 。 故cố 言ngôn 二nhị 人nhân 。 因nhân 緣duyên 即tức 生sanh 滅diệt 四Tứ 諦Đế 。 有hữu 作tác 真chân 俗tục 者giả 。 析tích 色sắc 空không 。 是thị 有hữu 作tác 真chân 。 理lý 外ngoại 所sở 有hữu 。 是thị 有hữu 作tác 俗tục 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 形hình 色sắc 憔tiều 悴tụy 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 三tam )# 云vân 。 二Nhị 乘Thừa 教giáo 中trung 。 不bất 修tu 相tướng 好hảo 。 但đãn 說thuyết 苦khổ 空không 無vô 常thường 不bất 淨tịnh 。 即tức 形hình 色sắc 憔tiều 悴tụy 。 又hựu (# 二nhị 十thập 五ngũ )# 云vân 。 內nội 怖bố 無vô 常thường 。 曰viết 憔tiều 。 外ngoại 遭tao 八bát 苦khổ 。 曰viết 悴tụy (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 妙diệu 樂lạc 言ngôn 。 百bách 劫kiếp 所sở 種chủng 。 雖tuy 在tại 小tiểu 論luận 。 不bất 在tại 二nhị 乘thừa 。 故cố 無vô 好hảo/hiếu 形hình 色sắc 。

【# □# 註chú 】# 。 無vô 威uy 德đức 者giả 。 無vô 有hữu 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 故cố 。

【# ■# 記ký 】# 十Thập 力Lực 者giả 。 一nhất 是thị 處xứ 非phi 處xứ 力lực 。 知tri 一nhất 切thiết 因nhân 緣duyên 。 果quả 報báo 定định 相tương/tướng 。 從tùng 如như 是thị 因nhân 緣duyên 。 生sanh 如như 是thị 果quả 報báo 。 不bất 生sanh 如như 是thị 果quả 報báo 。 悉tất 知tri 之chi 。 二nhị 業nghiệp 智trí 力lực 。 知tri 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 三tam 世thế 諸chư 業nghiệp 諸chư 受thọ 。 三tam 定định 力lực 。 知tri 諸chư 禪thiền 三tam 昧muội 。 四tứ 根căn 力lực 。 知tri 眾chúng 生sanh 諸chư 根căn 上thượng 下hạ 。 五ngũ 欲dục 力lực 。 知tri 眾chúng 生sanh 種chủng 種chủng 欲dục 樂lạc 。 六lục 性tánh 力lực 。 知tri 世thế 間gian 種chủng 種chủng 性tánh 。 七thất 知tri 處xứ 道Đạo 力lực 。 知tri 一nhất 切thiết 道đạo 至chí 處xứ 相tương/tướng 。 八bát 宿túc 命mạng 力lực 。 知tri 一nhất 世thế 乃nãi 至chí 百bách 千thiên 世thế 。 姓tánh 名danh 。 苦khổ 樂lạc 。 壽thọ 命mạng 長trường 短đoản 等đẳng 。 九cửu 天thiên 眼nhãn 力lực 。 見kiến 眾chúng 生sanh 生sanh 時thời 死tử 時thời 。 善thiện 道đạo 惡ác 道đạo 等đẳng 。 十thập 漏lậu 盡tận 力lực 。 自tự 知tri 我ngã 生sanh 已dĩ 盡tận 。 不bất 受thọ 後hậu 有hữu 也dã 。 四Tứ 無Vô 所Sở 畏Úy 者giả 。 一nhất 一Nhất 切Thiết 智Trí 無vô 所sở 畏úy 。 於ư 世thế 出xuất 世thế 間gian 諸chư 法pháp 。 盡tận 知tri 盡tận 見kiến 。 如như 佛Phật 言ngôn 。 我ngã 是thị 一nhất 切thiết 正chánh 智trí 人nhân 。 故cố 得đắc 安an 隱ẩn 。 得đắc 無vô 所sở 畏úy 。 二nhị 漏lậu 盡tận 無vô 所sở 畏úy 。 惑hoặc 業nghiệp 死tử 生sanh 俱câu 盡tận 。 如như 佛Phật 言ngôn 。 我ngã 一nhất 切thiết 漏lậu 盡tận 。 故cố 得đắc 安an 隱ẩn 。 得đắc 無vô 所sở 畏úy 。 三tam 說thuyết 障chướng 道đạo 無vô 所sở 畏úy 。 說thuyết 彼bỉ 魔ma 外ngoại 障chướng 蔽tế 聖thánh 道Đạo 之chi 法pháp 。 如như 佛Phật 言ngôn 。 我ngã 說thuyết 障chướng 法pháp 。 故cố 得đắc 安an 隱ẩn 。 得đắc 無vô 所sở 畏úy 。 四tứ 說thuyết 盡tận 苦khổ 道đạo 無vô 所sở 畏úy 。 說thuyết 能năng 盡tận 眾chúng 苦khổ 之chi 道đạo 。 如như 佛Phật 言ngôn 。 我ngã 所sở 說thuyết 聖thánh 道Đạo 。 能năng 出xuất 世thế 間gian 。 能năng 盡tận 諸chư 苦khổ 。 故cố 得đắc 安an 隱ẩn 。 得đắc 無vô 所sở 畏úy 。 出xuất 大đại 論luận 。

【# □# 註chú 】# 。 汝nhữ 可khả 詣nghệ 彼bỉ 。 徐từ 語ngữ 窮cùng 子tử 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 四tứ )# 云vân 。 即tức 以dĩ 小tiểu 教giáo 擬nghĩ 小tiểu 機cơ 也dã 。 大đại 教giáo 明minh 理lý 直trực 實thật 。 故cố 言ngôn 疾tật 走tẩu 往vãng 捉tróc 。 小tiểu 教giáo 明minh 理lý 紆hu 隱ẩn 。 故cố 言ngôn 徐từ 語ngữ 。 (# 文văn )# 雇cố 汝nhữ 除trừ 糞phẩn 。 雇cố 。 賃nhẫm 也dã 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 四tứ )# 云vân 。 除trừ 苦khổ 集tập 之chi 糞phẩn 。 取thủ 道đạo 滅diệt 之chi 價giá (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 苦khổ 集tập 能năng 染nhiễm 污ô 真chân 性tánh 。 如như 糞phẩn 穢uế 。 道đạo 滅diệt 能năng 通thông 會hội 空không 理lý 。 如như 得đắc 價giá 。 謂vị 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 日nhật 之chi 價giá 也dã 。 紆hu 。 曲khúc 也dã 。

△# 二nhị 徵trưng 起khởi 。

此thử 領lãnh 何hà 義nghĩa 。

△# 二nhị 答đáp 釋thích 所sở 領lãnh 。

答đáp 。 次thứ 頓đốn 之chi 後hậu 。 說thuyết 三tam 藏tạng 教giáo 。 二nhị 十thập 年niên 中trung 。 常thường 令linh 除trừ 糞phẩn 。 即tức 破phá 見kiến 思tư 煩phiền 惱não 等đẳng 義nghĩa 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 二nhị 十thập 年niên 中trung 。 用dụng 八bát 忍nhẫn 八bát 智trí 斷đoạn 見kiến 。 合hợp 為vi 一nhất 無vô 礙ngại 一nhất 解giải 脫thoát 。 用dụng 九cửu 無vô 礙ngại 九cửu 解giải 脫thoát 斷đoạn 思tư 。 總tổng 成thành 二nhị 十thập 。 (# 經kinh 中trung 更cánh 有hữu 兩lưỡng 處xứ 明minh 二nhị 十thập 年niên )# 若nhược 住trụ 二Nhị 乘Thừa 位vị 。 轉chuyển 大Đại 乘Thừa 教giáo 。 名danh 為vi 於ư 二nhị 十thập 年niên 中trung 。 執chấp 作tác 家gia 事sự 。 從tùng 有hữu 二Nhị 乘Thừa 之chi 機cơ 。 而nhi 來lai 感cảm 佛Phật 。 故cố 云vân 自tự 見kiến 子tử 來lai 。 已dĩ 二nhị 十thập 年niên 。 皆giai 取thủ 二Nhị 乘Thừa 各các 有hữu 十thập 智trí 。

【# ■# 記ký 】# 一nhất 斷đoạn 見kiến 。 九cửu 斷đoạn 思tư 。 總tổng 有hữu 十thập 種chủng 無vô 礙ngại 。 十thập 種chủng 解giải 脫thoát 。 成thành 二nhị 十thập 。 見kiến 思tư 。 解giải 下hạ 藏tạng 教giáo 。 經kinh 明minh 兩lưỡng 處xứ 二nhị 十thập 年niên 者giả 。 不bất 頌tụng 般Bát 若Nhã 時thời 。 佛Phật 命mạng 轉chuyển 教giáo 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 言ngôn 二nhị 十thập 年niên 中trung 。 執chấp 作tác 家gia 事sự 。 意ý 明minh 二Nhị 乘Thừa 領lãnh 命mạng 轉chuyển 教giáo 時thời 。 密mật 破phá 別biệt 惑hoặc 見kiến 思tư 。 故cố 言ngôn 二nhị 十thập 年niên 也dã 。 一nhất 頌tụng 法pháp 華hoa 時thời 。 敘tự 父phụ 子tử 別biệt 會hội 久cửu 近cận 。 故cố 言ngôn 自tự 見kiến 子tử 來lai 。 已dĩ 二nhị 十thập 年niên 。 意ý 明minh 二Nhị 乘Thừa 之chi 機cơ 。 自tự 來lai 感cảm 佛Phật 。 取thủ 立lập 二Nhị 乘Thừa 之chi 名danh 。 故cố 言ngôn 二nhị 十thập 年niên 也dã 。 十thập 智trí 。 仁nhân 王vương 經kinh 疏sớ/sơ 言ngôn 。 一nhất 法pháp 智trí 。 即tức 欲dục 界giới 繫hệ 法pháp 中trung 無vô 漏lậu 智trí 。 欲dục 界giới 繫hệ 因nhân 中trung 無vô 漏lậu 智trí 。 欲dục 界giới 繫hệ 法pháp 滅diệt 中trung 無vô 漏lậu 智trí 。 為vi 斷đoạn 欲dục 界giới 繫hệ 法pháp 道đạo 中trung 無vô 漏lậu 智trí 。 及cập 法pháp 智trí 品phẩm 中trung 無vô 漏lậu 智trí 也dã 。 二nhị 比tỉ 智trí 。 於ư 上thượng 二nhị 界giới 無vô 漏lậu 種chủng 智trí 中trung 。 約ước 四Tứ 諦Đế 辨biện 。 四tứ 種chủng 無vô 漏lậu 智trí 。 如như 上thượng 法pháp 智trí 中trung 明minh 。 但đãn 有hữu 法pháp 比tỉ 之chi 殊thù 也dã 。 三tam 他tha 心tâm 智trí 。 欲dục 色sắc 二nhị 界giới 繫hệ 現hiện 。 心tâm 心tâm 數số 法pháp 。 及cập 無vô 漏lậu 心tâm 心tâm 數số 法pháp 少thiểu 分phần 。 四tứ 世thế 智trí 。 知tri 諸chư 世thế 間gian 有hữu 漏lậu 智trí 慧tuệ 。 亦diệc 名danh 等đẳng 智trí 。 凡phàm 聖thánh 同đồng 有hữu 故cố 。 五ngũ 苦khổ 智trí 。 觀quán 五ngũ 陰ấm 苦khổ 空không 無vô 常thường 無vô 我ngã 也dã 。 六lục 集tập 智trí 。 有hữu 漏lậu 法pháp 因nhân 。 因nhân 集tập 生sanh 緣duyên 觀quán 時thời 無vô 漏lậu 智trí 。 七thất 滅diệt 智trí 。 盡tận 滅diệt 妙diệu 出xuất 觀quán 時thời 無vô 漏lậu 智trí 。 八bát 道đạo 智trí 。 道đạo 證chứng 跡tích 乘thừa 觀quán 時thời 無vô 漏lậu 智trí 。 九cửu 盡tận 智trí 。 見kiến 苦khổ 已dĩ 及cập 修tu 道Đạo 已dĩ 等đẳng 智trí 。 論luận 曰viết 。 我ngã 見kiến 苦khổ 已dĩ 。 斷đoạn 集tập 已dĩ 。 證chứng 滅diệt 已dĩ 。 修tu 道Đạo 已dĩ 也dã 。 十thập 無vô 生sanh 智trí 。 見kiến 苦khổ 已dĩ 。 不bất 復phục 更cánh 見kiến 等đẳng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 見kiến 思tư 煩phiền 惱não 。 分phân 別biệt 曰viết 見kiến 。 貪tham 愛ái 曰viết 思tư 。 止Chỉ 觀Quán 八bát (# 初sơ )# 云vân 。 昏hôn 煩phiền 之chi 法pháp 。 惱não 亂loạn 心tâm 神thần (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 迷mê 理lý 起khởi 分phân 別biệt 。 名danh 見kiến 。 對đối 境cảnh 起khởi 貪tham 愛ái 。 名danh 思tư 。 其kỳ 體thể 昏hôn 煩phiền 。 其kỳ 用dụng 惱não 亂loạn 。

【# □# 註chú 】# 此thử 破phá 見kiến 思tư 。 答đáp 上thượng 除trừ 糞phẩn 。 糞phẩn 能năng 染nhiễm 污ô 。 故cố 以dĩ 譬thí 之chi 。 謂vị 污ô 染nhiễm 真chân 理lý 也dã 。

△# 二nhị 方Phương 等Đẳng 五ngũ 。 初sơ 約ước 部bộ 判phán 。

次thứ 明minh 方Phương 等Đẳng 部bộ 。 淨tịnh 名danh 等đẳng 經kinh 。 彈đàn 偏thiên 折chiết 小tiểu 。 歎thán 大đại 褒bao 圓viên 。

【# □# 註chú 】# 次thứ 明minh 方Phương 等Đẳng 部bộ 等đẳng 。 判phán 部bộ 收thu 經kinh 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 部bộ 判phán 也dã 。 方Phương 等Đẳng 為vi 能năng 收thu 。 淨tịnh 名danh 等đẳng 經kinh 為vi 所sở 收thu 。

【# □# 註chú 】# 彈đàn 偏thiên 等đẳng 。 明minh 部bộ 意ý 也dã 。 收thu 經kinh 雖tuy 廣quảng 。 淨tịnh 名danh 有hữu 彈đàn 斥xích 功công 。 特đặc 標tiêu 為vi 首thủ 。 彈đàn 偏thiên 折chiết 小tiểu 嘆thán 大đại 褒bao 圓viên 。 妙diệu 樂lạc 四tứ (# 三tam 十thập 六lục )# 云vân 。 今kim 家gia 八bát 字tự 。 判phán 盡tận 經kinh 理lý 。 謂vị 折chiết 小tiểu 彈đàn 偏thiên 。 歎thán 大đại 褒bao 圓viên 。 (# 文văn )# 釋thích 籤# 十thập (# 二nhị )# 云vân 。 如như 觀quán 眾chúng 生sanh 品phẩm 。 即tức 是thị 歎thán 大đại 。 稱xưng 歎thán 文Văn 殊Thù 淨tịnh 名danh 。 即tức 是thị 褒bao 圓viên 。 故cố 令linh 小tiểu 根căn 。 恥sỉ 小tiểu 慕mộ 大đại (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 淨tịnh 名danh 明minh 菩Bồ 薩Tát 。 如như 幻huyễn 。 如như 水thủy 月nguyệt 。 如như 化hóa 人nhân 。 煩phiền 惱não 如như 滅diệt 度độ 者giả 。 受thọ 身thân 而nhi 觀quán 眾chúng 生sanh 。 又hựu 明minh 菩Bồ 薩Tát 。 行hành 四tứ 無vô 量lượng 。 又hựu 明minh 依y 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 籤# 文văn 指chỉ 為vi 嘆thán 大đại 。 又hựu 維duy 摩ma 言ngôn 。 文Văn 殊Thù 不bất 來lai 相tướng 而nhi 來lai 。 不bất 見kiến 相tướng 而nhi 見kiến 。 文Văn 殊Thù 言ngôn 。 若nhược 來lai 。 已dĩ 更cánh 不bất 來lai 。 若nhược 去khứ 。 已dĩ 更cánh 不bất 去khứ 。 來lai 者giả 。 無vô 所sở 從tùng 來lai 。 去khứ 者giả 。 亦diệc 無vô 所sở 至chí 。 所sở 可khả 見kiến 者giả 。 更cánh 不bất 可khả 見kiến 。 此thử 乃nãi 作tác 家gia 相tương 見kiến 。 覿# 面diện 相tương/tướng 呈trình 。 乃nãi 至chí 入nhập 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 。 文Văn 殊Thù 以dĩ 言ngôn 遣khiển 言ngôn 。 維duy 摩ma 以dĩ 無vô 言ngôn 遣khiển 言ngôn 。 蓋cái 以dĩ 言ngôn 為vi 糟tao 粕# 。 非phi 遣khiển 言ngôn 無vô 以dĩ 得đắc 其kỳ 醇thuần 。 遣khiển 言ngôn 猶do 言ngôn 。 非phi 嘿mặc 然nhiên 無vô 以dĩ 會hội 其kỳ 極cực 。 籤# 文văn 指chỉ 為vi 褒bao 圓viên 。 正chánh 令linh 恥sỉ 小tiểu 慕mộ 大đại 也dã 。

【# □# 註chú 】# 須tu 彈đàn 斥xích 者giả 。 蓋cái 為vi 小tiểu 機cơ 執chấp 真chân 保bảo 果quả 。 取thủ 證chứng 入nhập 滅diệt 。 故cố 纔tài 證chứng 小tiểu 果quả 。 便tiện 堪kham 彈đàn 斥xích 。 未vị 必tất 須tu 在tại 。 十thập 二nhị 年niên 後hậu 。 後hậu 因nhân 維duy 摩ma 。 示thị 疾tật 毗tỳ 耶da 。 佛Phật 令linh 弟đệ 子tử 。 詣nghệ 彼bỉ 問vấn 疾tật 。 故cố 皆giai 述thuật 昔tích 被bị 訶ha 。 辭từ 不bất 堪kham 往vãng 。 此thử 是thị 述thuật 昔tích 訶ha 。 乃nãi 密mật 彈đàn 也dã 。 若nhược 當đương 座tòa 訶ha 。 如như 禮lễ 座tòa 去khứ 華hoa 等đẳng 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 維duy 摩ma 經kinh 有hữu 二nhị 訶ha 。 如như 弟đệ 子tử 品phẩm 。 佛Phật 遣khiển 弟đệ 子tử 問vấn 疾tật 。 皆giai 述thuật 昔tích 訶ha 。 辭từ 不bất 堪kham 往vãng 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。

憶ức 我ngã 昔tích 坐tọa 樹thụ 下hạ 。 維duy 摩ma 言ngôn 。 不bất 必tất 是thị 座tòa 。 為vi 晏# 坐tọa 也dã 。 不bất 於ư 三tam 界giới 。 現hiện 身thân 語ngữ 意ý 。 是thị 晏# 坐tọa 。 不bất 起khởi 滅diệt 定định 。 現hiện 諸chư 威uy 儀nghi 。 是thị 晏# 坐tọa 。 不bất 捨xả 道Đạo 法Pháp 。 現hiện 凡phàm 夫phu 事sự 。 是thị 晏# 坐tọa 。 乃nãi 至chí 不bất 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 入nhập 於ư 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 晏# 坐tọa 。 如như 是thị 坐tọa 者giả 。 佛Phật 所sở 印ấn 可khả 。

時thời 我ngã 世Thế 尊Tôn 。 聞văn 語ngữ 默mặc 然nhiên 。 不bất 能năng 加gia 報báo 。 故cố 我ngã 不bất 任nhậm 。 詣nghệ 彼bỉ 問vấn 疾tật 。 是thị 謂vị 述thuật 昔tích 訶ha 乃nãi 密mật 彈đàn 也dã 。 禮lễ 座tòa 者giả 。 經kinh 言ngôn 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 見kiến 室thất 中trung 無vô 有hữu 牀sàng 座tòa 。 念niệm 諸chư 大đại 眾chúng 。 當đương 於ư 何hà 坐tọa 。 維duy 摩ma 言ngôn 。 仁nhân 者giả 為vì 法Pháp 來lai 耶da 。 為vi 牀sàng 座tòa 耶da 。 乃nãi 至chí 夫phu 求cầu 法Pháp 者giả 。 不bất 貪tham 軀khu 命mạng 。 何hà 況huống 牀sàng 座tòa 。 既ký 問vấn 文Văn 殊Thù 。 何hà 等đẳng 佛Phật 土độ 。 有hữu 好hảo 上thượng 妙diệu 功công 德đức 。 成thành 就tựu 師sư 子tử 寶bảo 座tòa 。 文Văn 殊Thù 言ngôn 。 東đông 方phương 度độ 三tam 十thập 六lục 。 恆Hằng 河Hà 沙sa 國quốc 。 世thế 界giới 名danh 須Tu 彌Di 相Tướng 。 佛Phật 號hiệu 須Tu 彌Di 燈Đăng 王Vương 。 其kỳ 座tòa 高cao 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 由do 旬tuần 。 嚴nghiêm 飾sức 第đệ 一nhất 。 維duy 摩ma 現hiện 神thần 通thông 力lực 。 彼bỉ 佛Phật 遣khiển 三tam 萬vạn 二nhị 千thiên 師sư 子tử 座tòa 。 入nhập 維duy 摩ma 室thất 。 乃nãi 至chí 文Văn 殊Thù 與dữ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 上thượng 人nhân 俱câu 坐tọa 。 當đương 自tự 立lập 身thân 。 如như 彼bỉ 座tòa 像tượng 。 其kỳ 得đắc 神thần 通thông 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 自tự 變biến 形hình 。 為vi 四tứ 萬vạn 二nhị 千thiên 由do 旬tuần 。 坐tọa 師sư 子tử 座tòa 。 新tân 發phát 意ý 菩Bồ 薩Tát 。 及cập 大đại 弟đệ 子tử 。 皆giai 不bất 能năng 升thăng 。 維duy 摩ma 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 為vì 須Tu 彌Di 燈Đăng 王Vương 如Như 來Lai 作tác 禮lễ 。 乃nãi 可khả 得đắc 坐tọa 。 於ư 是thị 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng 。 作tác 禮lễ 得đắc 坐tọa 。 去khứ 華hoa 者giả 。 經kinh 言ngôn 。 天thiên 女nữ 以dĩ 華hoa 散tán 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 大đại 弟đệ 子tử 上thượng 。 華hoa 至chí 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 墮đọa 。 至chí 大đại 弟đệ 子tử 。 便tiện 著trước 不bất 墮đọa 。 一nhất 切thiết 弟đệ 子tử 。 神thần 力lực 去khứ 華hoa 。 不bất 能năng 去khứ 。 天thiên 問vấn 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 何hà 故cố 去khứ 華hoa 。

答đáp 言ngôn 。

此thử 華hoa 不bất 如như 法Pháp 。 是thị 以dĩ 去khứ 之chi 。 天thiên 曰viết 。 弗phất 謂vị 此thử 華hoa 不bất 如như 法Pháp 。 是thị 華hoa 無vô 所sở 分phân 別biệt 。 仁Nhân 者Giả 自tự 生sanh 分phân 別biệt 耳nhĩ 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 華hoa 不bất 著trước 者giả 。 已dĩ 斷đoạn 一nhất 切thiết 。 分phân 別biệt 想tưởng 故cố 。 譬thí 如như 人nhân 畏úy 時thời 。 非phi 人nhân 得đắc 其kỳ 便tiện 。 如như 是thị 弟đệ 子tử 。 畏úy 生sanh 死tử 故cố 。 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 得đắc 便tiện 也dã 。 已dĩ 離ly 畏úy 者giả 。 一nhất 切thiết 五ngũ 欲dục 。 無vô 能năng 為vi 也dã 。 結kết 習tập 未vị 盡tận 。 華hoa 著trước 身thân 耳nhĩ 。 習tập 盡tận 。 不bất 著trước 也dã 。 此thử 當đương 座tòa (# 訶ha 也dã )# 。

△# 二nhị 約ước 教giáo 判phán 。

四tứ 教giáo 俱câu 說thuyết 。 藏tạng 。 為vi 半bán 字tự 教giáo 。 通thông 別biệt 圓viên 。 為vi 滿mãn 字tự 教giáo 。 對đối 半bán 說thuyết 滿mãn 等đẳng 。 故cố 言ngôn 對đối 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 四tứ 教giáo 俱câu 說thuyết 等đẳng 。 明minh 部bộ 中trung 用dụng 教giáo 也dã 。 蓋cái 以dĩ 大đại 斥xích 小tiểu 。 逗đậu 大đại 逗đậu 小tiểu 。 須tu 四tứ 教giáo 故cố 。 四tứ 教giáo 俱câu 說thuyết 。 方Phương 等Đẳng 說thuyết 三tam 藏tạng 者giả 。 一nhất 為vi 彈đàn 斥xích 之chi 本bổn 。 二nhị 為vi 橫hoạnh/hoành 來lai 之chi 機cơ 。

【# ■# 記ký 】# 橫hoạnh/hoành 來lai 機cơ 者giả 。 未vị 經kinh 阿a 含hàm 會hội 。 未vị 聞văn 生sanh 滅diệt 四Tứ 諦Đế 。 不bất 證chứng 真chân 理lý 。 故cố 須tu 說thuyết 藏tạng 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 如như 釋thích 籤# 云vân 復phục 有hữu 漸tiệm 中trung 。 初sơ 入nhập 小tiểu 行hành 。 及cập 俗tục 眾chúng 室thất 外ngoại 。 說thuyết 無vô 常thường 道đạo 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 引dẫn 以dĩ 證chứng 上thượng 橫hoạnh/hoành 來lai 之chi 機cơ 。 淨tịnh 名danh 佛Phật 國quốc 品phẩm 。 佛Phật 說thuyết 隨tùy 其kỳ 心tâm 淨tịnh 。 則tắc 佛Phật 土độ 淨tịnh 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 念niệm 。 佛Phật 為vi 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 意ý 豈khởi 不bất 淨tịnh 。 而nhi 娑sa 婆bà 不bất 淨tịnh 若nhược 此thử 。

佛Phật 言ngôn 。

我ngã 此thử 土độ 淨tịnh 。 而nhi 汝nhữ 不bất 見kiến 。 於ư 是thị 佛Phật 以dĩ 足túc 指chỉ 按án 地địa 。 即tức 時thời 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 珍trân 寶bảo 嚴nghiêm 飾sức 。 如như 寶bảo 莊trang 嚴nghiêm 佛Phật 。 無Vô 量Lượng 功Công 德Đức 寶Bảo 莊Trang 嚴Nghiêm 土độ 。 及cập 佛Phật 攝nhiếp 神thần 足túc 。 世thế 界giới 還hoàn 復phục 如như 故cố 。 求cầu 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 三tam 萬vạn 二nhị 千thiên 。 諸chư 天thiên 及cập 人nhân 。 知tri 有hữu 為vi 法pháp 。 皆giai 悉tất 無vô 常thường 。 遠viễn 離ly 塵trần 垢cấu 。 得đắc 法Pháp 眼nhãn 淨tịnh 。 八bát 千thiên 比Bỉ 丘Khâu 。 不bất 受thọ 諸chư 法pháp 。 漏lậu 盡tận 意ý 解giải 。 是thị 為vi 初sơ 入nhập 小tiểu 行hành 也dã 。 俗tục 眾chúng 室thất 外ngoại 說thuyết 無vô 常thường 道đạo 者giả 。 淨tịnh 名danh 方phương 便tiện 品phẩm 。 長trưởng 者giả 現hiện 疾tật 。 國quốc 王vương 大đại 臣thần 。 長trưởng 者giả 居cư 士sĩ 。 婆Bà 羅La 門Môn 。 及cập 諸chư 王vương 子tử 。 并tinh 餘dư 官quan 屬thuộc 。 皆giai 往vãng 問vấn 疾tật 。 維duy 摩ma 因nhân 以dĩ 身thân 疾tật 廣quảng 說thuyết 。 如như 言ngôn 。 諸chư 仁nhân 者giả 是thị 身thân 無vô 常thường 。 無vô 強cường/cưỡng 。 無vô 力lực 。 無vô 堅kiên 。 速tốc 朽hủ 之chi 法pháp 。 不bất 可khả 信tín 也dã 。 為vi 苦khổ 所sở 惱não 。 眾chúng 病bệnh 所sở 集tập 。 乃nãi 至chí 是thị 身thân 如như 毒độc 蛇xà 。 如như 怨oán 賊tặc 。 如như 空không 聚tụ 。 陰ấm 界giới 諸chư 入nhập 。 所sở 共cộng 合hợp 成thành 。 是thị 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 淨tịnh 名danh 本bổn 無vô 室thất 內nội 室thất 外ngoại 顯hiển 文văn 。 今kim 謂vị 不bất 能năng 入nhập 大Đại 乘Thừa 室thất 。 義nghĩa 同đồng 室thất 外ngoại 。

【# □# 註chú 】# 輔phụ 行hành 十thập (# 二nhị 十thập 四tứ )# 云vân 。 方Phương 等Đẳng 旁bàng 用dụng 三tam 藏tạng 。 正chánh 用dụng 三tam 教giáo 。 以dĩ 斥xích 二Nhị 乘Thừa 。 合hợp 二Nhị 乘Thừa 人nhân 。 密mật 成thành 通thông 益ích 。 不bất 語ngữ 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 轉chuyển 成thành 衍diễn 中trung 人nhân 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 復phục 轉chuyển 成thành 衍diễn 中trung 人nhân 句cú 。 出xuất 玄huyền 籤# 會hội 本bổn 二nhị 下hạ 。 但đãn 今kim 既ký 言ngôn 彈đàn 偏thiên 。 則tắc 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 在tại 其kỳ 中trung 。 況huống 復phục 轉chuyển 成thành 之chi 事sự 。 或hoặc 方Phương 等Đẳng 。 或hoặc 般Bát 若Nhã 。 其kỳ 不bất 轉chuyển 者giả 。 則tắc 般Bát 若Nhã 後hậu 。 亦diệc 仍nhưng 有hữu 之chi 。 似tự 不bất 可khả 局cục 於ư 方Phương 等Đẳng 。 定định 轉chuyển 成thành 衍diễn 。 私tư 謂vị 。 方Phương 等Đẳng 彈đàn 斥xích 。 似tự 專chuyên 指chỉ 二Nhị 乘Thừa 小tiểu 機cơ 受thọ 化hóa 。 具cụ 歷lịch 五ngũ 時thời 者giả 言ngôn 。 如như 論luận 法pháp 華hoa 八bát 相tương/tướng 授thọ 記ký 。 則tắc 二Nhị 乘Thừa 似tự 皆giai 菩Bồ 薩Tát 機cơ 也dã 。 然nhiên 玄huyền 籤# 轉chuyển 衍diễn 之chi 文văn 。 自tự 具cụ 深thâm 意ý 。

【# □# 註chú 】# 對đối 半bán 說thuyết 滿mãn 。 以dĩ 滿mãn 斥xích 半bán 也dã 。 故cố 雖tuy 兼kiêm 斥xích 大đại 。 正chánh 在tại 斥xích 小tiểu 。 釋thích 籤# 引dẫn 大đại 經Kinh 云vân 。 譬thí 如như 長trưởng 者giả 。 唯duy 有hữu 一nhất 子tử 。 心tâm 常thường 愛ái 念niệm 。 將tương 詣nghệ 明minh 師sư 。 懼cụ 不bất 速tốc 成thành 。 尋tầm 便tiện 將tương 還hoàn 。 以dĩ 愛ái 念niệm 故cố 。 晝trú 夜dạ 慇ân 懃cần 。 但đãn 教giáo 半bán 字tự 。 而nhi 不bất 教giáo 誨hối 。 毗tỳ 伽già 羅la 論luận 。 良lương 由do 其kỳ 子tử 。 力lực 未vị 堪kham 故cố 。 毗tỳ 伽già 羅la 論luận 。 翻phiên 字tự 本bổn 。 謂vị 世thế 間gian 文văn 字tự 之chi 根căn 本bổn 。 即tức 滿mãn 字tự 也dã 。 若nhược 合hợp 喻dụ 者giả 。 半bán 字tự 。 謂vị 九cửu 部bộ 經kinh 。 毗tỳ 伽già 羅la 論luận 謂vị 方Phương 等Đẳng 典điển 。 即tức 滿mãn 字tự 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 經kinh 如Như 來Lai 性tánh 品phẩm 。

佛Phật 言ngôn 。

說thuyết 初sơ 半bán 字tự 。 以dĩ 為vi 根căn 本bổn 。 持trì 諸chư 記ký 論luận 。 咒chú 術thuật 文văn 章chương 。 諸chư 陰ấm 入nhập 法pháp 。 凡phàm 夫phu 之chi 人nhân 。 學học 是thị 字tự 本bổn 。 然nhiên 後hậu 能năng 知tri 。 是thị 法pháp 非phi 法pháp 。 乃nãi 至chí 半bán 字tự 義nghĩa 者giả 。 皆giai 是thị 煩phiền 惱não 言ngôn 說thuyết 之chi 本bổn 。 滿mãn 字tự 者giả 。 是thị 一nhất 切thiết 善thiện 法Pháp 。 言ngôn 說thuyết 根căn 本bổn 也dã 。 毗tỳ 伽già 羅la 論luận 。 如như 輔phụ 行hành 言ngôn 。 此thử 論luận 是thị 字tự 本bổn 。 河hà 西tây 言ngôn 。 世thế 間gian 文văn 字tự 之chi 根căn 本bổn 也dã 。 典điển 籍tịch 音âm 聲thanh 之chi 論luận 。 宣tuyên 通thông 四tứ 辯biện 。 訶ha 責trách 世thế 法pháp 。 讚tán 出xuất 家gia 法pháp 。 言ngôn 辭từ 清thanh 雅nhã 。 義nghĩa 理lý 深thâm 邃thúy 。 雖tuy 是thị 外ngoại 論luận 。 而nhi 無vô 邪tà 法pháp 。 將tương 是thị 善thiện 權quyền 大Đại 士Sĩ 所sở 為vi 。 故cố 今kim 以dĩ 譬thí 方Phương 等Đẳng 經kinh 。

【# ■# 補bổ 】# 毗tỳ 伽già 羅la 。 光quang 明minh 記ký 言ngôn 。 此thử 翻phiên 記ký 論luận 。 婆bà 尼ni 尼ni 造tạo 。

【# ■# 備bị 】# 兼kiêm 斥xích 大đại 。 不bất 獨độc 指chỉ 轉chuyển 衍diễn 之chi 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 如như 下hạ 引dẫn 殃ương 掘quật 經kinh 。 文Văn 殊Thù 亦diệc 被bị 訶ha 也dã 。

【# □# 註chú 】# 此thử 據cứ 方Phương 等Đẳng 以dĩ 大đại 斥xích 小tiểu 。 故cố 以dĩ 衍diễn 門môn 三tam 教giáo 之chi 滿mãn 。 而nhi 對đối 三tam 藏tạng 之chi 半bán 。 若nhược 文văn 句cú 云vân 。 無vô 方Phương 等Đẳng 所sở 對đối 之chi 三tam 者giả 。 乃nãi 顯hiển 法pháp 華hoa 部bộ 妙diệu 。 唯duy 一nhất 圓viên 乘thừa 。 不bất 同đồng 方Phương 等Đẳng 對đối 三tam 之chi 圓viên 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 若nhược 文văn 句cú 下hạ 。 謂vị 法pháp 華hoa 純thuần 圓viên 獨độc 妙diệu 。 無vô 復phục 兼kiêm 但đãn 對đối 帶đái 。 故cố 方Phương 等Đẳng 對đối 三tam 之chi 圓viên 。 望vọng 法pháp 華hoa 純thuần 圓viên 不bất 同đồng 。

△# 三tam 約ước 時thời 判phán 。

若nhược 約ước 時thời 。 則tắc 食thực 時thời (# 第đệ 三tam 時thời )# 。

【# □# 註chú 】# 即tức 華hoa 嚴nghiêm 照chiếu 平bình 地địa 中trung 初sơ 食thực 時thời 也dã 。 (# 辰thần 時thời )# 毗tỳ 羅la 三tam 昧muội 經kinh 。 有hữu 四tứ 食thực 時thời 。 早tảo 起khởi 。 諸chư 天thiên 食thực 。 日nhật 中trung 。 三tam 世thế 佛Phật 食thực 。 日nhật 西tây 。 畜súc 生sanh 食thực 。 日nhật 暮mộ 。 鬼quỷ 神thần 食thực 。 今kim 是thị 諸chư 天thiên 食thực 時thời 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 時thời 也dã 。 毗tỳ 羅la 三tam 昧muội 經kinh 言ngôn 。 食thực 時thời 四tứ 種chủng 。 旦đán 天thiên 食thực 。 午ngọ 佛Phật 食thực 。 暮mộ 畜súc 生sanh 食thực 。 夜dạ 鬼quỷ 神thần 食thực 。 佛Phật 斷đoạn 六lục 趣thú 因nhân 。 令linh 同đồng 三tam 世thế 佛Phật 。 故cố 曰viết 午ngọ 是thị 法pháp 食thực 時thời 。 十thập 誦tụng 律luật 言ngôn 。 唯duy 天thiên 得đắc 過quá 中trung 食thực 無vô 罪tội 。 經kinh 以dĩ 旦đán 為vi 天thiên 食thực 時thời 者giả 。 清thanh 旦đán 之chi 氣khí 。 取thủ 於ư 清thanh 故cố 。 若nhược 以dĩ 支chi 配phối 。 則tắc 寅# 卯mão 辰thần 。 旦đán 時thời 。 巳tị 午ngọ 未vị 。 中trung 時thời 。 申thân 酉dậu 戌tuất 。 暮mộ 時thời 。 亥hợi 子tử 丑sửu 。 夜dạ 時thời 。 今kim 方Phương 等Đẳng 即tức 寅# 卯mão 辰thần 時thời 。

【# ■# 備bị 】# 辨biện 訛ngoa 曰viết 。 食thực 時thời 當đương 約ước 人nhân 中trung 而nhi 論luận 。 不bất 約ước 天thiên 上thượng 也dã 。 私tư 謂vị 。 一nhất 日nhật 三tam 飱# 乃nãi 人nhân 每mỗi 日nhật 之chi 初sơ 食thực 時thời 。 然nhiên 早tảo 起khởi 天thiên 食thực 。 見kiến 經kinh 亦diệc 可khả 配phối 合hợp 。

△# 四tứ 約ước 味vị 判phán 。

若nhược 約ước 味vị 。 則tắc 從tùng 酪lạc 出xuất 生sanh 酥tô 。 此thử 從tùng 九cửu 部bộ 出xuất 方Phương 等Đẳng (# 三tam 生sanh 酥tô 味vị )# 。

【# □# 註chú 】# 約ước 教giáo 論luận 相tương 生sanh 。 約ước 機cơ 論luận 濃nồng 淡đạm 。 既ký 恥sỉ 小tiểu 慕mộ 大đại 。 如như 烹phanh 酪lạc 作tác 生sanh 酥tô 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 味vị 也dã 。 淨tịnh 名danh 經kinh 。 迦Ca 葉Diếp 言ngôn 。 我ngã 等đẳng 何hà 為vi 。 永vĩnh 斷đoạn 善thiện 根căn 。 於ư 此thử 大Đại 乘Thừa 。 已dĩ 如như 敗bại 種chủng 。 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 聞văn 是thị 不bất 思tư 議nghị 。 解giải 脫thoát 法Pháp 門môn 。 皆giai 應ưng 號hào 泣khấp 。 聲thanh 震chấn 大Đại 千Thiên 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 應ưng 大đại 欣hân 慶khánh 。 頂đảnh 受thọ 此thử 法Pháp 。 說thuyết 此thử 語ngữ 時thời 。 三tam 萬vạn 二nhị 千thiên 天thiên 子tử 。 皆giai 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 此thử 所sở 謂vị 恥sỉ 小tiểu 慕mộ 大đại 。 如như 烹phanh 淡đạm 酪lạc 作tác 濃nồng 酥tô 也dã 。 從tùng 九cửu 部bộ 修tu 多đa 羅la 出xuất 方Phương 等Đẳng 。 為vi 相tương 生sanh 。

△# 五ngũ 準chuẩn 經kinh 判phán 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 徵trưng 起khởi 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 。

信tín 解giải 品phẩm 云vân 。 過quá 是thị 已dĩ 後hậu 。 心tâm 相tương 體thể 信tín 。 入nhập 出xuất 無vô 難nan 。 然nhiên 其kỳ 所sở 止chỉ 。 猶do 在tại 本bổn 處xứ 。

【# □# 註chú 】# 。 過quá 是thị 已dĩ 後hậu 。 過quá 鹿lộc 苑uyển 三tam 藏tạng 之chi 後hậu 。 即tức 今kim 方Phương 等Đẳng 也dã 。 心tâm 相tương 體thể 信tín 。 父phụ 子tử 互hỗ 相tương 。 體thể 悉tất 信tín 順thuận 。 子tử 信tín 父phụ 故cố 。 得đắc 果quả 不bất 虗hư 。 父phụ 信tín 子tử 故cố 。 聞văn 大đại 不bất 謗báng 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 準chuẩn 法pháp 華hoa 判phán 也dã 。 文văn 句cú 言ngôn 。 於ư 藏tạng 教giáo 得đắc 涅Niết 槃Bàn 價giá 。 此thử 既ký 不bất 虗hư 。 今kim 為vi 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 大Đại 乘Thừa 法Pháp 。 亦diệc 復phục 不bất 虗hư 。 子tử 信tín 父phụ 也dã 。 佛Phật 知tri 此thử 等đẳng 。 見kiến 思tư 已dĩ 斷đoạn 。 聞văn 必tất 不bất 謗báng 。 無vô 漏lậu 根căn 利lợi 。 聞văn 即tức 生sanh 信tín 。 父phụ 信tín 子tử 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 入nhập 出xuất 無vô 難nan 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 九cửu )# 云vân 。 由do 是thị 見kiến 尊tôn 特đặc 身thân 。 聞văn 大Đại 乘Thừa 教giáo 。 名danh 此thử 為vi 入nhập 。 復phục 被bị 訶ha 斥xích 。 猶do 見kiến 丈trượng 六lục 。 說thuyết 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 。 名danh 此thử 為vi 出xuất 。 大đại 小tiểu 入nhập 出xuất 。 皆giai 無vô 疑nghi 難nan 也dã 。 (# 文văn )# 釋thích 籤# 三tam (# 二nhị 十thập 三tam )# 云vân 。 不bất 同đồng 畏úy 懼cụ 王vương 等đẳng 之chi 時thời 。 故cố 云vân 無vô 難nạn/nan (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 畏úy 懼cụ 王vương 等đẳng 。 信tín 解giải 品phẩm 云vân 。

爾nhĩ 時thời 窮cùng 子tử 。 遇ngộ 到đáo 父phụ 舍xá 。 住trụ 立lập 門môn 側trắc 。 遙diêu 見kiến 其kỳ 父phụ 。 踞cứ 師sư 子tử 牀sàng 。 寶bảo 几kỉ 承thừa 足túc 。 諸chư 婆Bà 羅La 門Môn 。 剎sát 利lợi 居cư 士sĩ 。 皆giai 恭cung 敬kính 圍vi 繞nhiễu 。 乃nãi 至chí 窮cùng 子tử 。 見kiến 父phụ 有hữu 大đại 勢thế 力lực 。 即tức 懷hoài 恐khủng 怖bố 。 悔hối 來lai 至chí 此thử 。 竊thiết 作tác 是thị 念niệm 。 此thử 或hoặc 是thị 王vương 。 或hoặc 是thị 王vương 等đẳng 。 非phi 我ngã 傭dong 力lực 。 得đắc 物vật 之chi 處xứ 。 不bất 如như 往vãng 至chí 貧bần 里lý 。 肆tứ 力lực 有hữu 地địa 。 衣y 食thực 易dị 得đắc 。 乃nãi 至chí 疾tật 走tẩu 而nhi 去khứ 。 此thử 則tắc 疑nghi 難nan 之chi 際tế 。 今kim 既ký 體thể 信tín 。 故cố 無vô 難nạn/nan 也dã 。

【# □# 註chú 】# 然nhiên 而nhi 修tu 空không 觀quán 。 用dụng 事sự 識thức 。 見kiến 生sanh 身thân 。 住trụ 權quyền 理lý 。 修tu 中trung 觀quán 。 用dụng 業nghiệp 識thức 。 見kiến 尊tôn 特đặc 。 住trụ 實thật 理lý 。 今kim 二Nhị 乘Thừa 人nhân 。 雖tuy 修tu 空không 觀quán 。 入nhập 見kiến 尊tôn 特đặc 者giả 。 由do 業nghiệp 識thức 故cố 。 蓋cái 事sự 業nghiệp 二nhị 識thức 。 為vi 見kiến 相tương/tướng 之chi 本bổn 。 故cố 解giải 謗báng 云vân 。 入nhập 見kiến 尊tôn 特đặc 。 功công 由do 業nghiệp 識thức 。 教giáo 未vị 開khai 故cố 。 且thả 住trụ 草thảo 庵am 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 明minh 二Nhị 乘Thừa 見kiến 尊tôn 特đặc 之chi 所sở 以dĩ 也dã 。 妙diệu 宗tông 言ngôn 。 相tương/tướng 起khởi 之chi 本bổn 。 其kỳ 本bổn 迺nãi 是thị 權quyền 實thật 二nhị 理lý 。 空không 中trung 二nhị 觀quán 。 事sự 業nghiệp 二nhị 識thức 。 就tựu 此thử 分phân 之chi 。 則tắc 生sanh 身thân 尊tôn 特đặc 。 如như 指chỉ 諸chư 掌chưởng 。 金kim 光quang 明minh 疏sớ/sơ 言ngôn 。 丈trượng 六lục 身thân 佛Phật 。 住trụ 真Chân 諦Đế 。 丈trượng 六lục 尊tôn 特đặc 合hợp 身thân 佛Phật 。 雙song 住trụ 真chân 中trung 。 尊tôn 特đặc 身thân 佛Phật 。 雙song 住trụ 俗tục 中trung 。 法Pháp 身thân 佛Phật 。 住trụ 中trung 道đạo 。 此thử 依y 二nhị 理lý 。 故cố 有hữu 二nhị 佛Phật 。 眾chúng 生sanh 二nhị 識thức 。 有hữu 二nhị 觀quán 因nhân 。 故cố 感cảm 二nhị 佛Phật 。 蓋cái 事sự 業nghiệp 下hạ 。 釋thích 明minh 二Nhị 乘Thừa 。 由do 業nghiệp 識thức 見kiến 尊tôn 特đặc 之chi 故cố 。 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 言ngôn 二nhị 識thức 者giả 。 佛Phật 用dụng 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 依y 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 心tâm 所sở 見kiến 者giả 名danh 應ưng 身thân 。 以dĩ 不bất 知tri 轉chuyển 識thức 現hiện 故cố 。 見kiến 從tùng 外ngoại 來lai 。 取thủ 色sắc 分phân 齊tề 。 不bất 能năng 盡tận 知tri 故cố 。 二nhị 者giả 。 依y 於ư 業nghiệp 識thức 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 從tùng 初sơ 發phát 意ý 。 乃nãi 至chí 菩Bồ 薩Tát 究cứu 竟cánh 地địa 。 心tâm 所sở 見kiến 者giả 。 名danh 報báo 身thân 。 身thân 有hữu 無vô 量lượng 色sắc 。 色sắc 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 。 相tương/tướng 有hữu 無vô 量lượng 好hảo/hiếu 。 所sở 住trụ 依y 果quả 。 亦diệc 復phục 無vô 量lượng 。 種chủng 種chủng 莊trang 嚴nghiêm 。 隨tùy 所sở 示thị 現hiện 。 即tức 無vô 有hữu 邊biên 。 不bất 可khả 窮cùng 盡tận 。 離ly 分phân 齊tề 相tương/tướng 。 隨tùy 其kỳ 所sở 應ứng 。 常thường 能năng 住trụ 持trì 。 不bất 壞hoại 不bất 失thất 。 如như 是thị 功công 德đức 。 皆giai 因nhân 諸chư 波ba 羅la 密mật 等đẳng 無vô 量lượng 行hành 熏huân 。 及cập 不bất 思tư 議nghị 。 熏huân 之chi 所sở 成thành 就tựu 。 具cụ 足túc 無vô 量lượng 樂nhạo/nhạc/lạc 相tương/tướng 。 故cố 說thuyết 為vi 報báo 。 據cứ 此thử 。 則tắc 知tri 事sự 業nghiệp 二nhị 識thức 。 為vi 見kiến 相tương/tướng 之chi 本bổn 。 故cố 二Nhị 乘Thừa 由do 業nghiệp 識thức 見kiến 尊tôn 特đặc 也dã 。 解giải 謗báng 下hạ 。 證chứng 釋thích 。 意ý 明minh 法pháp 華hoa 開khai 權quyền 。 則tắc 廢phế 草thảo 庵am 。 既ký 未vị 論luận 開khai 。 正chánh 處xứ 權quyền 理lý 。 故cố 住trụ 草thảo 庵am 。 身thân 為vi 客khách 作tác 。 但đãn 由do 業nghiệp 識thức 之chi 功công 。 見kiến 尊tôn 特đặc 池trì 。

【# ■# 備bị 】# 事sự 識thức 見kiến 生sanh 身thân 。 業nghiệp 識thức 見kiến 尊tôn 特đặc 。 亦diệc 一nhất 往vãng 分phần/phân 耳nhĩ 。 其kỳ 實thật 見kiến 生sanh 身thân 時thời 。 亦diệc 用dụng 業nghiệp 識thức 。 由do 二Nhị 乘Thừa 不bất 知tri 。 有hữu 七thất 八bát 二nhị 識thức 。 不bất 達đạt 境cảnh 由do 心tâm 現hiện 。 但đãn 用dụng 前tiền 六lục 識thức 心tâm 分phân 別biệt 。 故cố 曰viết 用dụng 事sự 識thức 也dã 。 見kiến 尊tôn 特đặc 時thời 。 亦diệc 不bất 廢phế 事sự 識thức 。 但đãn 約ước 已dĩ 斷đoạn 見kiến 思tư 。 離ly 分phân 別biệt 故cố 。 已dĩ 聞văn 大đại 法pháp 。 漸tiệm 純thuần 熟thục 故cố 。

爾nhĩ 時thời 具cụ 惑hoặc 。 唯duy 是thị 無vô 明minh 。 則tắc 所sở 用dụng 。 亦diệc 是thị 業nghiệp 識thức 。 不bất 專chuyên 定định 修tu 中trung 觀quán 也dã 。 又hựu 二Nhị 乘Thừa 本bổn 是thị 退thoái 大đại 取thủ 小tiểu 。 過quá 去khứ 曾tằng 修tu 中trung 觀quán 之chi 種chủng 得đắc 見kiến 尊tôn 特đặc 也dã 。 光quang 明minh 記ký 言ngôn 。 如Như 來Lai 以dĩ 法Pháp 界Giới 用dụng 。 隨tùy 順thuận 眾chúng 生sanh 。 事sự 業nghiệp 二nhị 識thức 。 現hiện 報báo 應ứng 身thân 。 應ưng 身thân 。 是thị 生sanh 身thân 。 報báo 身thân 。 是thị 尊tôn 特đặc 身thân 。 及cập 法pháp 性tánh 身thân 。 依y 事sự 識thức 者giả 。 但đãn 見kiến 應ưng 不bất 能năng 覩đổ 報báo 。 以dĩ 其kỳ 麤thô 淺thiển 。 不bất 窮cùng 深thâm 故cố 。 依y 業nghiệp 識thức 者giả 。 既ký 覩đổ 報báo 亦diệc 能năng 見kiến 應ưng 。 以dĩ 知tri 真Chân 如Như 。 起khởi 二nhị 用dụng 故cố 。 應ưng 知tri 真Chân 如Như 之chi 用dụng 。 現hiện 佛Phật 相tương/tướng 大đại 。 有hữu 三tam 品phẩm 。 一nhất 華hoa 嚴nghiêm 談đàm 相tướng 好hảo 數số 。 有hữu 十thập 蓮liên 華hoa 藏tạng 。 世thế 界giới 微vi 塵trần 。 二nhị 無Vô 量Lượng 壽Thọ 經Kinh 。 明minh 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 相tướng 好hảo 光quang 明minh 。 三tam 此thử 經Kinh 。 及cập 法pháp 華hoa 。 般bát 舟chu 等đẳng 。 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 八bát 十thập 種chủng 好hảo 。 此thử 三tam 品phẩm 相tương/tướng 既ký 是thị 真Chân 如Như 全toàn 性tánh 之chi 用dụng 。 若nhược 多đa 若nhược 少thiểu 。 皆giai 無vô 邊biên 際tế 。 故cố 悉tất 稱xưng 海hải 。 無vô 非phi 尊tôn 特đặc 。 然nhiên 有hữu 通thông 局cục 。 以dĩ 藏tạng 塵trần 八bát 萬vạn 。 局cục 業nghiệp 識thức 見kiến 。 其kỳ 三tam 十thập 二nhị 通thông 事sự 識thức 見kiến 。 名danh 生sanh 名danh 應ưng 。 若nhược 業nghiệp 識thức 。 即tức 無vô 有hữu 邊biên 。 不bất 可khả 窮cùng 盡tận 。 離ly 分phần/phân 際tế 相tương/tướng 。 名danh 尊tôn 特đặc 屬thuộc 報báo 身thân 也dã 。 為vi 見kiến 相tương/tướng 本bổn 者giả 。 以dĩ 事sự 識thức 。 乃nãi 見kiến 丈trượng 六lục 相tương/tướng 之chi 本bổn 。 凡phàm 夫phu 不bất 達đạt 唯duy 心tâm 。 未vị 離ly 分phân 別biệt 。 但đãn 以dĩ 思tư 議nghị 比tỉ 量lượng 之chi 智trí 所sở 感cảm 見kiến 者giả 。 名danh 應ưng 身thân 。 見kiến 從tùng 外ngoại 來lai 。 取thủ 色sắc 分phân 齊tề 。 不bất 能năng 盡tận 知tri 也dã 。 業nghiệp 識thức 乃nãi 見kiến 尊tôn 特đặc 相tương/tướng 之chi 本bổn 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 能năng 了liễu 唯duy 心tâm 。 已dĩ 離ly 分phân 別biệt 。 就tựu 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 現hiện 量lượng 之chi 智trí 心tâm 所sở 見kiến 者giả 。 名danh 報báo 身thân 。 相tướng 好hảo 無vô 邊biên 。 離ly 分phân 齊tề 相tương/tướng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 猶do 在tại 本bổn 處xứ 。 猶do 居cư 羅La 漢Hán 果quả 。 保bảo 證chứng 真chân 空không 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 文văn 句cú 云vân 。 雖tuy 復phục 得đắc 聞văn 大Đại 乘Thừa 。 謂vị 是thị 菩Bồ 薩Tát 事sự 。 非phi 己kỷ 智trí 分phân 。 不bất 肯khẳng 回hồi 小tiểu 向hướng 大đại 。 猶do 居cư 羅La 漢Hán 。 不bất 言ngôn 未vị 來lai 當đương 得đắc 作tác 佛Phật 。 故cố 猶do 在tại 本bổn 處xứ 。

△# 二nhị 徵trưng 起khởi 。

此thử 領lãnh 何hà 義nghĩa 。

△# 二nhị 答đáp 釋thích 所sở 領lãnh 。

答đáp 三tam 藏tạng 之chi 後hậu 。 次thứ 說thuyết 方Phương 等Đẳng 。 已dĩ 得đắc 道Đạo 果quả 。 心tâm 相tương 體thể 信tín 。 聞văn 罵mạ 不bất 嗔sân 。 內nội 懷hoài 慚tàm 愧quý 。 心tâm 漸tiệm 淳thuần 淑thục 。

【# □# 註chú 】# 已dĩ 得đắc 道Đạo 果quả 。 真chân 空không 滅diệt 寂tịch 之chi 道đạo 。 小Tiểu 乘Thừa 羅La 漢Hán 果quả 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 真chân 空không 寂tịch 滅diệt 。 揀giản 非phi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 寂tịch 滅diệt 。 小Tiểu 乘Thừa 羅La 漢Hán 。 揀giản 非phi 菩Bồ 薩Tát 大đại 羅La 漢Hán 果quả 。

【# □# 註chú 】# 聞văn 罵mạ 不bất 嗔sân 。 妙diệu 玄huyền 十thập (# 十thập 八bát )# 云vân 。 恣tứ 殃ương 掘quật 之chi 譏cơ 。 任nhậm 淨tịnh 名danh 之chi 折chiết 。

【# ■# 記ký 】# 妙diệu 玄huyền 云vân 殃ương 掘quật 之chi 經kinh 。 彈đàn 斥xích 非phi 常thường 。 分phân 明minh 餘dư 教giáo 。 釋Thích 梵Phạm 四Tứ 王Vương 。 及cập 佛Phật 弟đệ 子tử 。 乃nãi 至chí 文Văn 殊Thù 。 皆giai 被bị 訶ha 斥xích 。 釋thích 籤# 引dẫn 殃ương 掘quật 偈kệ 云vân 。 云vân 何hà 名danh 為vi 一nhất 。 謂vị 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 以dĩ 如Như 來Lai 藏tạng 。 畢tất 竟cánh 恆hằng 安an 住trụ 。 云vân 何hà 名danh 為vi 二nhị 。 所sở 謂vị 名danh 與dữ 色sắc 。 此thử 是thị 聲Thanh 聞Văn 宗tông 。 斯tư 非phi 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 云vân 何hà 名danh 為vi 四tứ 。 所sở 謂vị 四Tứ 聖Thánh 諦Đế 。 是thị 則tắc 聲Thanh 聞Văn 宗tông 。 斯tư 非phi 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 一nhất 切thiết 諸chư 如Như 來Lai 。 第đệ 一nhất 畢tất 竟cánh 常thường 。 是thị 則tắc 大Đại 乘Thừa 諦Đế 。 非phi 苦khổ 是thị 真Chân 諦Đế 。 云vân 何hà 名danh 為vi 五ngũ 。 所sở 謂vị 彼bỉ 五ngũ 根căn 。 是thị 則tắc 聲Thanh 聞Văn 宗tông 。 斯tư 非phi 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 所sở 謂vị 彼bỉ 眼nhãn 根căn 。 於ư 諸chư 如Như 來Lai 常thường 等đẳng 。 具cụ 如như 止Chỉ 觀Quán 七thất 引dẫn 。 乃nãi 至chí 增tăng 十thập 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 如như 是thị 等đẳng 文văn 。 彈đàn 訶ha 聲Thanh 聞Văn 。 明minh 於ư 常thường 住trụ 。 最tối 為vi 顯hiển 著trứ 。 餘dư 如như 彼bỉ 經kinh 。 任nhậm 淨tịnh 名danh 折chiết 者giả 。 如như 述thuật 昔tích 訶ha 。 當đương 座tòa 訶ha 。 驗nghiệm 知tri 二Nhị 乘Thừa 。 已dĩ 盡tận 結kết 使sử 故cố 不bất 嗔sân 也dã 。

【# □# 註chú 】# 。 內nội 懷hoài 慚tàm 愧quý 。 釋thích 籤# 云vân 。 謂vị 受thọ 彈đàn 斥xích 。 令linh 歎thán 大đại 自tự 鄙bỉ 。 即tức 其kỳ (# 益ích 相tương/tướng )# 。

【# ■# 記ký 】# 領lãnh 受thọ 彈đàn 訶ha 。 是thị 愧quý 己kỷ 。 歎thán 大đại 自tự 鄙bỉ 。 是thị 慚tàm 人nhân 。

【# □# 註chú 】# 心tâm 漸tiệm 淳thuần 淑thục 。 密mật 得đắc 通thông 益ích 也dã 。

△# 三tam 般Bát 若Nhã 五ngũ 。 初sơ 約ước 部bộ 判phán 。

次thứ 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 轉chuyển 教giáo 付phó 財tài 。 融dung 通thông 淘đào 汰# 。

【# □# 註chú 】# 次thứ 說thuyết 般Bát 若Nhã 等đẳng 。 明minh 部bộ 意ý 也dã 。 轉chuyển 教giáo 融dung 通thông 。 約ước 法pháp 。 付phó 財tài 淘đào 汰# 。 約ước 喻dụ 。 所sở 以dĩ 令linh 其kỳ 轉chuyển 教giáo 菩Bồ 薩Tát 。 意ý 在tại 二Nhị 乘Thừa 領lãnh 知tri 法Pháp 門môn 。 故cố 曰viết 付phó 財tài 。 二Nhị 乘Thừa 本bổn 所sở 不bất 知tri 。 但đãn 謂vị 加gia 被bị 令linh 說thuyết 。 故cố 曰viết 轉chuyển 教giáo 。 妙diệu 樂lạc 七thất (# 二nhị 十thập )# 云vân 。 於ư 佛Phật 即tức 是thị 付phó 財tài 。 二Nhị 乘Thừa 自tự 謂vị 加gia 說thuyết 。 故cố 般Bát 若Nhã 中trung 云vân 。 豈khởi 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 敢cảm 有hữu 所sở 說thuyết 。 有hữu 所sở 說thuyết 者giả 。 皆giai 是thị 佛Phật 力lực 。 由do 機cơ 未vị 轉chuyển 。 且thả 言ngôn 被bị 加gia (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 部bộ 教giáo 也dã 。 以dĩ 須Tu 菩Bồ 提Đề 解giải 空không 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 智trí 慧tuệ 。 佛Phật 於ư 般Bát 若Nhã 會hội 。 以dĩ 不bất 共cộng 般Bát 若Nhã 空không 慧tuệ 。 加gia 被bị 二nhị 人nhân 。 教giáo 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 意ý 在tại 二Nhị 乘Thừa 。 領lãnh 知tri 眾chúng 物vật 。 貫quán 統thống 法Pháp 門môn 。 名danh 為vi 付phó 財tài 。 其kỳ 如như 二Nhị 乘Thừa 。 不bất 會hội 佛Phật 意ý 。 無vô 希hy 取thủ 一nhất 飱# 之chi 念niệm 。 但đãn 言ngôn 佛Phật 被bị 。 令linh 我ngã 說thuyết 耳nhĩ 。 故cố 曰viết 轉chuyển 教giáo 也dã 。 如như 大đại 品phẩm 言ngôn 。

佛Phật 告cáo 須Tu 菩Bồ 提Đề 。

汝nhữ 當đương 教giáo 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 般Bát 若Nhã 波ba 羅la 密mật 。

時thời 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 念niệm 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 自tự 以dĩ 智trí 慧tuệ 說thuyết 般Bát 若Nhã 耶da 。 為vi 是thị 佛Phật 力lực 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 摩ma 訶ha 薩tát 大đại 弟đệ 子tử 諸chư 天thiên 心tâm 念niệm 。 語ngứ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 敢cảm 佛Phật 弟đệ 子tử 有hữu 所sở 說thuyết 。 有hữu 所sở 說thuyết 法Pháp 教giáo 授thọ 。 皆giai 是thị 佛Phật 力lực 。 佛Phật 所sở 說thuyết 法Pháp 。 法pháp 相tướng 不bất 相tương 違vi 背bội 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 。 學học 是thị 法pháp 。 得đắc 證chứng 是thị 法pháp 。 佛Phật 說thuyết 如như 燈đăng 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 實thật 無vô 力lực 能năng 為vi 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 般Bát 若Nhã 波ba 羅la 密mật 是thị 也dã 。

【# □# 註chú 】# 般Bát 若Nhã 會hội 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 摩ma 訶ha 衍diễn 。 故cố 曰viết 融dung 通thông 。 以dĩ 空không 慧tuệ 水thủy 。 蕩đãng 其kỳ 執chấp 情tình 。 故cố 曰viết 淘đào 汰# 。

【# ■# 記ký 】# 般Bát 若Nhã 示thị 知tri 八bát 十thập 一nhất 科khoa 諸chư 法pháp 無vô 非phi 摩ma 訶ha 衍diễn 。 故cố 曰viết 融dung 通thông 。 然nhiên 執chấp 法pháp 之chi 情tình 。 二Nhị 乘Thừa 未vị 盡tận 。 即tức 以dĩ 摩ma 訶ha 空không 慧tuệ 之chi 水thủy 。 滌địch 蕩đãng 之chi 。 故cố 曰viết 淘đào 汰# 。 八bát 十thập 一nhất 科khoa 見kiến 下hạ 。

【# ■# 補bổ 】# 籤# 曰viết 。 以dĩ 圓viên 斥xích 三tam 。 及cập 圓viên 斥xích 藏tạng 。 即tức 圓viên 融dung 為vi 融dung 。 以dĩ 三tam 教giáo 斥xích 藏tạng 。 即tức 融dung 通thông 為vi 融dung 。 今kim 乃nãi 三tam 教giáo 融dung 通thông 之chi 融dung 也dã 。

△# 二nhị 約ước 教giáo 判phán 。

此thử 般Bát 若Nhã 中trung 。 不bất 說thuyết 藏tạng 教giáo 。 帶đái 通thông 別biệt 二nhị 。 正chánh 說thuyết 圓viên 教giáo 。

【# □# 註chú 】# 此thử 般Bát 若Nhã 中trung 等đẳng 。 部bộ 中trung 用dụng 教giáo 也dã 。 不bất 說thuyết 藏tạng 教giáo 。 光quang 明minh 記ký 四tứ (# 三tam )# 云vân 。 諸chư 部bộ 般Bát 若Nhã 。 廣quảng 示thị 衍diễn 中trung 三tam 教giáo 空không 慧tuệ 。 復phục 以dĩ 三tam 藏tạng 為vi 助trợ 道đạo 觀quán 。 又hựu 仁nhân 王vương 般Bát 若Nhã 。 說thuyết 四tứ 無vô 常thường 偈kệ 。 恐khủng 其kỳ 恡lận 國quốc 。 正chánh 助trợ 合hợp 行hành 。

【# ■# 記ký 】# 空không 慧tuệ 之chi 機cơ 。 有hữu 聞văn 持trì 義nghĩa 持trì 。 若nhược 義nghĩa 持trì 利lợi 。 聞văn 持trì 鈍độn 者giả 。 則tắc 不bất 廣quảng 談đàm 四tứ 種chủng 空không 相tướng 。 唯duy 說thuyết 即tức 邊biên 一nhất 種chủng 空không 慧tuệ 。 若nhược 聞văn 持trì 利lợi 。 義nghĩa 持trì 鈍độn 者giả 。 則tắc 為vi 廣quảng 談đàm 空không 相tướng 。 既ký 以dĩ 三tam 藏tạng 為vi 助trợ 道đạo 觀quán 。 則tắc 非phi 正chánh 談đàm 。 故cố 可khả 言ngôn 不bất 說thuyết 也dã 。 仁nhân 王vương 下hạ 。 約ước 正chánh 助trợ 合hợp 行hành 證chứng 釋thích 。 普phổ 明minh 王vương 為vi 班ban 足túc 所sở 獲hoạch 。 王vương 言ngôn 。 願nguyện 聽thính 七thất 日nhật 。 飲ẩm 食thực 沙Sa 門Môn 。 許hứa 之chi 。 法Pháp 師sư 為vi 說thuyết 四tứ 偈kệ 。 第đệ 一nhất 無vô 常thường 偈kệ 云vân 。 劫kiếp 燒thiêu 終chung 訖ngật 。 乾can/kiền/càn 坤# 洞đỗng 然nhiên 。 須Tu 彌Di 巨cự 海hải 。 都đô 為vi 灰hôi 颺dương 。 天thiên 龍long 福phước 盡tận 。 於ư 中trung 凋điêu 喪táng 。 二nhị 儀nghi 尚thượng 殞vẫn 。 國quốc 有hữu 何hà 常thường 。 二nhị 苦khổ 偈kệ 云vân 。 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 輪luân 轉chuyển 無vô 際tế 。 事sự 與dữ 願nguyện 違vi 。 憂ưu 悲bi 為vi 害hại 。 欲dục 深thâm 禍họa 重trọng/trùng 。 瘡sang 疣vưu 無vô 外ngoại 。 三tam 界giới 皆giai 苦khổ 。 國quốc 有hữu 何hà 賴lại 。 三tam 空không 偈kệ 云vân 。 有hữu 本bổn 自tự 無vô 。 因nhân 緣duyên 成thành 諸chư 。 盛thịnh 者giả 必tất 衰suy 。 實thật 者giả 必tất 虗hư 。 眾chúng 生sanh 蠢xuẩn 蠢xuẩn 。 都đô 如như 幻huyễn 居cư 。 聲thanh 響hưởng 皆giai 空không 。 國quốc 土thổ 亦diệc 如như 。 四tứ 無vô 我ngã 偈kệ 云vân 。 識thức 神thần 無vô 形hình 。 假giả 乘thừa 四tứ 蛇xà 。 無vô 明minh 保bảo 養dưỡng 。 以dĩ 為vi 樂lạc 車xa 。 形hình 無vô 常thường 主chủ 。 神thần 無vô 常thường 家gia 。 形hình 神thần 尚thượng 離ly 。 豈khởi 有hữu (# 國quốc 耶da )# 。

【# □# 註chú 】# 帶đái 通thông 別biệt 二nhị 。 正chánh 說thuyết 圓viên 教giáo 。 此thử 約ước 圓viên 實thật 部bộ 主chủ 而nhi 說thuyết 。 蓋cái 一nhất 代đại 教giáo 。 主chủ 意ý 在tại 圓viên 。 若nhược 輔phụ 行hành 十thập (# 二nhị 十thập 四tứ )# 云vân 。 般Bát 若Nhã 傍bàng 用dụng 通thông 教giáo 。 正chánh 用dụng 別biệt 圓viên 。 加gia 於ư 二Nhị 乘Thừa 。 密mật 成thành 別biệt 益ích 。 (# 文văn )# 釋thích 籤# 三tam (# 二nhị 十thập 三tam )# 云vân 。 前tiền 於ư 方Phương 等Đẳng 。 義nghĩa 已dĩ 成thành 通thông 。 故cố 至chí 般Bát 若Nhã 。 唯duy 須tu 此thử 二nhị 。 明minh 不bất 共cộng 者giả 。 說thuyết 部bộ 意ý 也dã (# 即tức 不bất 共cộng 般Bát 若Nhã 意ý 也dã 。 正chánh 用dụng 別biệt 圓viên )# 。

【# □# 註chú 】# 意ý 雖tuy 不bất 共cộng 。 猶do 有hữu 方Phương 等Đẳng 新tân 受thọ 小tiểu 者giả 。 至chí 此thử 須tu 通thông 。 亦diệc 有hữu 衍diễn 門môn 傍bàng 得đắc 小tiểu 者giả 。 是thị 故cố 兼kiêm 用dụng 。 (# 文văn 旁bàng 用dụng 通thông 教giáo )# 此thử 皆giai 部bộ 中trung 用dụng 教giáo 意ý 也dã 。

【# ■# 備bị 】# 若nhược 輔phụ 行hành 下hạ 。 玉ngọc 師sư 引dẫn 釋thích 。 以dĩ 杜đỗ 後hậu 難nạn/nan 。 謂vị 般Bát 若Nhã 帶đái 通thông 別biệt 。 正chánh 說thuyết 圓viên 者giả 。 輔phụ 行hành 傍bàng 用dụng 通thông 教giáo 。 正chánh 用dụng 別biệt 圓viên 等đẳng 文văn 。 如như 何hà 消tiêu 釋thích 耶da 。 釋thích 籤# 下hạ 。 證chứng 釋thích 。 謂vị 輔phụ 行hành 所sở 說thuyết 。 即tức 釋thích 籤# 已dĩ 有hữu 方Phương 等Đẳng 成thành 通thông 之chi 義nghĩa 。 正chánh 用dụng 別biệt 圓viên 。 以dĩ 有hữu 新tân 受thọ 傍bàng 得đắc 之chi 機cơ 。 故cố 須tu 傍bàng 用dụng 通thông 教giáo 。 是thị 輔phụ 行hành 釋thích 籤# 之chi 文văn 。 皆giai 部bộ 中trung 用dụng 教giáo 之chi 意ý 。 諦đế 觀quán 師sư 正chánh 用dụng 圓viên 教giáo 之chi 語ngữ 。 約ước 圓viên 實thật 部bộ 主chủ 而nhi 說thuyết 。 意ý 各các 有hữu 在tại 。 兩lưỡng 不bất 相tương 妨phương 也dã 。 集tập 註chú 問vấn 答đáp 云vân 。 方Phương 等Đẳng 橫hoạnh/hoành 來lai 之chi 機cơ 。 是thị 藏tạng 教giáo 小Tiểu 乘Thừa 。 衍diễn 門môn 傍bàng 得đắc 小tiểu 者giả 。 乃nãi 是thị 通thông 教giáo 。 以dĩ 通thông 教giáo 正chánh 化hóa 菩Bồ 薩Tát 。 傍bàng 化hóa 二Nhị 乘Thừa 。 故cố 云vân 衍diễn 門môn 傍bàng 得đắc 小tiểu 者giả 。

【# □# 註chú 】# 共cộng 部bộ 。 釋thích 籤# 云vân 。 諸chư 部bộ 般Bát 若Nhã 。 以dĩ 但đãn 不bất 但đãn 二nhị 種chủng 。 中trung 道đạo 不Bất 共Cộng 之chi 法Pháp 。 與dữ 二Nhị 乘Thừa 共cộng 說thuyết 。 例lệ 方Phương 等Đẳng 部bộ 。 非phi 無vô 此thử 義nghĩa 。 以dĩ 方Phương 等Đẳng 經kinh 多đa 順thuận 彈đàn 訶ha 。 共cộng 義nghĩa 稍sảo 疏sớ/sơ 。 般Bát 若Nhã 於ư 菩Bồ 薩Tát 。 則tắc 成thành 共cộng 說thuyết (# 此thử 據cứ 三tam 根căn 解giải 源nguyên )# 。

【# ■# 記ký 】# 共cộng 部bộ 者giả 。 但đãn 不bất 但đãn 中trung 。 例lệ 前tiền 方Phương 等Đẳng 。 非phi 無vô 與dữ 二Nhị 乘Thừa 共cộng 說thuyết 義nghĩa 。 以dĩ 方Phương 等Đẳng 經kinh 。 多đa 順thuận 彈đàn 訶ha 。 如như 淨tịnh 名danh 經kinh 室thất 包bao 乾can/kiền/càn 象tượng 。 手thủ 擲trịch 大Đại 千Thiên 。 借tá 座tòa 燈đăng 王vương 。 請thỉnh 飯phạn 香hương 積tích 。 種chủng 種chủng 難nan 思tư 之chi 法pháp 。 雖tuy 對đối 二Nhị 乘Thừa 面diện 說thuyết 。 但đãn 意ý 在tại 彈đàn 訶ha 。 令linh 恥sỉ 小tiểu 慕mộ 大đại 。 故cố 共cộng 說thuyết 義nghĩa 稍sảo 疎sơ 。 而nhi 般Bát 若Nhã 正chánh 用dụng 別biệt 圓viên 。 則tắc 成thành 共cộng 說thuyết 也dã 。 三tam 根căn 解giải 源nguyên 者giả 。 妙diệu 玄huyền 云vân 。 三tam 人nhân 入nhập 智trí 不bất 同đồng 。 如như 大đại 品phẩm 。 明minh 非phi 漏lậu 非phi 無vô 漏lậu 。 初sơ 人nhân 謂vị 非phi 漏lậu 是thị 非phi 俗tục 。 非phi 無vô 漏lậu 是thị 遣khiển 著trước 。 何hà 者giả 。 行hành 人nhân 緣duyên 無vô 漏lậu 生sanh 著trước 。 如như 緣duyên 滅diệt 生sanh 使sử 。 破phá 其kỳ 著trước 心tâm 。 還hoàn 入nhập 無vô 漏lậu 。 此thử 一nhất 番phiên 二nhị 諦đế 也dã 。 次thứ 人nhân 聞văn 非phi 漏lậu 非phi 無vô 漏lậu 。 是thị 非phi 二nhị 邊biên 。 別biệt 顯hiển 中trung 道đạo 。 中trung 理lý 為vi 真chân 。 又hựu 一nhất 番phiên 二nhị 諦đế 也dã 。 又hựu 人nhân 聞văn 非phi 漏lậu 非phi 無vô 漏lậu 。 即tức 知tri 雙song 非phi 。 正chánh 顯hiển 中trung 道đạo 。 中trung 道Đạo 法Pháp 界giới 。 力lực 用dụng 廣quảng 大đại 。 與dữ 虗hư 空không 等đẳng 。 一nhất 切thiết 法pháp 趣thú 非phi 有hữu 漏lậu 非phi 無vô 漏lậu 。 又hựu 一nhất 番phiên 二nhị 諦đế 也dã 。 籤# 釋thích 云vân 。 非phi 無vô 漏lậu 是thị 遣khiển 著trước 者giả 。 無vô 漏lậu 無vô 著trước 。 由do 行hành 者giả 著trước 心tâm 緣duyên 之chi 。 今kim 破phá 其kỳ 著trước 。 故cố 名danh 為vi 非phi 無vô 漏lậu 也dã 。 又hựu 云vân 。 漏lậu 無vô 漏lậu 。 本bổn 是thị 通thông 法pháp 。 為vi 成thành 接tiếp 義nghĩa 。 故cố 云vân 雙song 非phi 。 空không 不bất 空không 。 本bổn 是thị 別biệt 法pháp 。 一nhất 切thiết 法pháp 趣thú 。 本bổn 是thị 圓viên 法pháp 。 於ư 一nhất 一nhất 法pháp 。 三tam 人nhân 取thủ 解giải 不bất 同đồng 。 故cố 約ước 漏lậu 等đẳng 。 以dĩ 示thị 解giải 源nguyên 也dã 。 為vi 成thành 接tiếp 義nghĩa 者giả 。 以dĩ 別biệt 接tiếp 通thông 。 以dĩ 圓viên 接tiếp 通thông 也dã 。 解giải 見kiến 七thất 卷quyển 。

【# ■# 備bị 】# 集tập 註chú 問vấn 答đáp 。 問vấn 。 般Bát 若Nhã 既ký 以dĩ 但đãn 不bất 但đãn 中trung 法pháp 。 與dữ 二Nhị 乘Thừa 說thuyết 。 故cố 部bộ 名danh 共cộng 。 云vân 何hà 約ước 教giáo 。 唯duy 通thông 名danh 共cộng 。 答đáp 。 約ước 部bộ 。 則tắc 二nhị 酥tô 時thời 。 二Nhị 乘Thừa 亦diệc 聞văn 但đãn 不bất 但đãn 中trung 名danh 共cộng 。 華hoa 嚴nghiêm 聾lung 啞á 名danh 不bất 共cộng 。 約ước 教giáo 。 則tắc 別biệt 圓viên 菩Bồ 薩Tát 法pháp 。 故cố 不bất 共cộng 。 通thông 則tắc 三tam 乘thừa 同đồng 行hành 。 故cố 共cộng 。 然nhiên 約ước 部bộ 名danh 共cộng 。 於ư 教giáo 仍nhưng 是thị 不bất 共cộng 。 以dĩ 雖tuy 聞văn 而nhi 無vô 心tâm 希hy 取thủ 。 故cố 共cộng 猶do 不bất 共cộng 也dã 。

又hựu 問vấn 。

約ước 部bộ 論luận 共cộng 。 雖tuy 通thông 方Phương 等Đẳng 。 既ký 順thuận 彈đàn 訶ha 。 得đắc 名danh 共cộng 否phủ/bĩ 。 答đáp 。 被bị 彈đàn 而nhi 生sanh 恥sỉ 慕mộ 。 由do 聞văn 共cộng 說thuyết 之chi 功công 。 即tức 被bị 彈đàn 處xứ 。 全toàn 成thành 共cộng 說thuyết 。 雖tuy 共cộng 義nghĩa 稍sảo 疎sơ 。 得đắc 名danh 共cộng 部bộ 。

△# 三tam 約ước 時thời 判phán 。

約ước 時thời 。 則tắc 禺# 中trung 時thời (# 第đệ 四tứ 時thời )# 。

【# □# 註chú 】# 禺# 中trung 。 說thuyết 文văn 云vân 。 日nhật 在tại 巳tị 。 曰viết 禺# 中trung 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 時thời 也dã 。 統thống 紀kỷ 言ngôn 。 禺# 亦diệc 作tác 隅ngung 。 日nhật 影ảnh 在tại 中trung 之chi 邊biên (# 隅ngung 故cố )# 。

△# 四tứ 約ước 味vị 判phán 。

約ước 味vị 。 則tắc 從tùng 生sanh 酥tô 出xuất 熟thục 酥tô 。 此thử 從tùng 方Phương 等Đẳng 之chi 後hậu 出xuất 。 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 。 (# 四tứ 熟thục 酥tô 味vị )# 。

【# □# 註chú 】# 約ước 教giáo 。 生sanh 熟thục 二nhị 酥tô 相tương 生sanh 次thứ 第đệ 。 約ước 機cơ 。 則tắc 二Nhị 乘Thừa 心tâm 漸tiệm 通thông 泰thái 。 自tự 知tri 螢huỳnh 火hỏa 。 不bất 及cập 日nhật 光quang 。 敬kính 伏phục 之chi 情tình 。 倍bội 更cánh 轉chuyển 熟thục 。 如như 從tùng 生sanh 酥tô 。 轉chuyển 成thành 熟thục 酥tô 也dã 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 味vị 以dĩ 顯hiển 教giáo 之chi 相tướng 生sanh 次thứ 第đệ 。 機cơ 之chi 漸tiệm 漸tiệm 純thuần 熟thục 也dã 。 可khả 以dĩ 意ý 知tri 。

△# 五ngũ 準chuẩn 經kinh 判phán 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 徵trưng 起khởi 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 。

信tín 解giải 品phẩm 云vân 。 是thị 時thời 長trưởng 者giả 有hữu 疾tật 。 自tự 知tri 將tương 死tử 不bất 久cửu 。 語ngữ 窮cùng 子tử 言ngôn 。 我ngã 今kim 多đa 有hữu 。 金kim 銀ngân 珍trân 寶bảo 。 倉thương 庫khố 盈doanh 溢dật 。 其kỳ 中trung 多đa 少thiểu 。 所sở 應ưng 取thủ 與dữ 。

【# □# 註chú 】# 長trưởng 者giả 。 喻dụ 如Như 來Lai 。 世thế 間gian 長trưởng 者giả 。 具cụ 十thập 德đức 。 如Như 來Lai 。 具cụ 十thập 號hiệu 。

【# ■# 記ký 】# 此thử 約ước 法pháp 華hoa 判phán 也dã 。 長trưởng 者giả 十thập 德đức 。 文văn 句cú 言ngôn 。 一nhất 姓tánh 貴quý 。 二nhị 位vị 高cao 。 三tam 大đại 富phú 。 四tứ 威uy 猛mãnh 。 五ngũ 智trí 深thâm 。 六lục 年niên 耆kỳ 。 七thất 行hành 淨tịnh 。 八bát 禮lễ 備bị 。 九cửu 上thượng 歎thán 。 十thập 下hạ 歸quy 。 如Như 來Lai 十thập 號hiệu 者giả 。 一nhất 。 佛Phật 從tùng 三tam 世thế 真Chân 如Như 實thật 際tế 中trung 生sanh 。 二nhị 。 功công 成thành 道Đạo 著trước 。 十thập 號hiệu 無vô 極cực 。 三tam 。 法Pháp 財tài 萬vạn 德đức 。 皆giai 悉tất 俱câu 備bị 。 四tứ 。 十Thập 力Lực 雄hùng 猛mãnh 。 降hàng 魔ma 制chế 外ngoại 。 五ngũ 。 一nhất 心tâm 三tam 智trí 。 無vô 不bất 通thông 達đạt 。 六lục 。 早tảo 成thành 正chánh 覺giác 。 久cửu 遠viễn 若nhược 斯tư 。 七thất 。 三tam 業nghiệp 隨tùy 智trí 。 運vận 動động 無vô 失thất 。 八bát 。 具cụ 佛Phật 威uy 儀nghi 。 心tâm 大đại 如như 海hải 。 九cửu 。 十thập 方phương 種chủng 覺giác 。 所sở 共cộng 稱xưng 譽dự 。 十thập 。 七thất 種chủng 方phương 便tiện 。 而nhi 來lai 依y 止chỉ 。

【# ■# 備bị 】# 集tập 註chú 十thập 號hiệu 。 正chánh 如Như 來Lai 十thập 德đức 。 非phi 授thọ 記ký 莂biệt 之chi 十thập 號hiệu 。

【# □# 註chú 】# 有hữu 疾tật 者giả 。 法Pháp 身thân 無vô 病bệnh 。 隨tùy 機cơ 權quyền 示thị 也dã 。 自tự 知tri 將tương 死tử 不bất 久cửu 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 九cửu )# 云vân 。 有hữu 機cơ 則tắc 應ưng 為vi 生sanh 。 機cơ 盡tận 應ưng 謝tạ 為vi 死tử 。 今kim 化hóa 機cơ 將tương 畢tất 。 應ưng 謝tạ 非phi 久cửu 也dã 。 多đa 有hữu 金kim 銀ngân 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 九cửu )# 云vân 。 金kim 。 即tức 別biệt 教giáo 理lý 。 銀ngân 。 即tức 通thông 教giáo 理lý 。 大đại 品phẩm 所sở 明minh 真Chân 諦Đế 。 不bất 出xuất 此thử 二nhị 。 而nhi 言ngôn 多đa 有hữu 者giả 。 理lý 則tắc 非phi 多đa 。 約ước 種chủng 種chủng 門môn 亦diệc 得đắc 言ngôn 多đa 。 (# 文văn )# 妙diệu 樂lạc 七thất (# 十thập 九cửu )# 云vân 。 大đại 品phẩm 有hữu 圓viên 。 何hà 故cố 但đãn 云vân 不bất 出xuất 通thông 別biệt 。 答đáp 。 一nhất 者giả 。 但đãn 語ngữ 通thông 別biệt 理lý 。 已dĩ 攝nhiếp 餘dư 二nhị 。 論luận 能năng 詮thuyên 教giáo 。 必tất 須tu 具cụ 四tứ 。 今kim 且thả 從tùng 理lý 。 故cố 云vân 不bất 出xuất 此thử 二nhị 。 二nhị 者giả 。 二Nhị 乘Thừa 至chí 此thử 。 多đa 成thành 通thông 別biệt 。 亦diệc 且thả 言ngôn 之chi (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 多đa 有hữu 者giả 。 如như 如như 之chi 理lý 。 一nhất 亦diệc 不bất 立lập 。 但đãn 約ước 種chủng 種chủng 能năng 詮thuyên 之chi 門môn 。 故cố 所sở 詮thuyên 之chi 理lý 亦diệc 不bất 妨phương 言ngôn 多đa 。 如như 空không 非phi 十thập 八bát 。 約ước 破phá 十thập 八bát 法pháp 得đắc 名danh 也dã 。 妙diệu 樂lạc 下hạ 問vấn 中trung 。 以dĩ 經kinh 有hữu 圓viên 難nạn/nan 。 答đáp 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 約ước 理lý 。 意ý 明minh 言ngôn 通thông 該cai 藏tạng 舉cử 別biệt 攝nhiếp 圓viên 。 教giáo 名danh 分phân 別biệt 。 必tất 當đương 區khu 分phần/phân 。 無vô 生sanh 。 先tiên 論luận 。 生sanh 滅diệt 。 無vô 量lượng 。 後hậu 演diễn 。 無vô 作tác 。 自tự 漸tiệm 至chí 圓viên 。 必tất 須tu 具cụ 四tứ 。 是thị 則tắc 今kim 文văn 從tùng 理lý 含hàm 攝nhiếp 也dã 。 二nhị 就tựu 機cơ 。 意ý 明minh 二Nhị 乘Thừa 修tu 得đắc 。 類loại 有hữu 舊cựu 新tân 。 若nhược 從tùng 豎thụ 來lai 之chi 眾chúng 。 已dĩ 經kinh 乳nhũ 酪lạc 生sanh 酥tô 。 般Bát 若Nhã 直trực 成thành 別biệt 益ích 。 若nhược 橫hoạnh/hoành 來lai 機cơ 。 未vị 受thọ 彈đàn 訶ha 。 至chí 此thử 令linh 得đắc 通thông 益ích 。 雖tuy 說thuyết 三tam 教giáo 。 今kim 且thả 從tùng 機cơ 得đắc 益ích 邊biên 也dã 。

【# □# 註chú 】# 珍trân 寶bảo 者giả 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 九cửu )# 云vân 。 勸khuyến 學học 中trung 明minh 。 一nhất 切thiết 法Pháp 門môn 。 皆giai 是thị 珍trân 寶bảo 。 (# 文văn )# 倉thương 庫khố 盈doanh 溢dật 等đẳng 。 文văn 句cú 六lục (# 二nhị 十thập 九cửu )# 云vân 。 倉thương 是thị 定định 門môn 。 即tức 百bách 八bát 三tam 昧muội 。 庫khố 是thị 慧tuệ 門môn 。 即tức 十thập 八bát 空không 境cảnh 也dã 。 通thông 別biệt 兩lưỡng 種chủng 定định 慧tuệ 倉thương 庫khố 。 包bao 藏tàng 一nhất 切thiết 禪thiền 定định 智trí 慧tuệ 。 無vô 所sở 缺khuyết 少thiểu 。 內nội 充sung 外ngoại 溢dật 。 故cố 云vân (# 盈doanh 溢dật )# 。

【# ■# 記ký 】# 百bách 八bát 三tam 昧muội 。 十thập 八bát 空không 。 大đại 論luận 。 法pháp 數số 。 廣quảng 載tái 。 輔phụ 行hành 曰viết 。 破phá 十thập 八bát 有hữu 。 言ngôn 十thập 八bát 空không 。 對đối 百bách 八bát 散tán 。 言ngôn 百bách 八bát 定định 。 此thử 中trung 通thông 別biệt 定định 慧tuệ 。 配phối 倉thương 庫khố 可khả 知tri 。 內nội 充sung 約ước 體thể 。 外ngoại 溢dật 約ước 用dụng 。

【# □# 註chú 】# 其kỳ 中trung 多đa 少thiểu 者giả 。 說thuyết 於ư 般Bát 若Nhã 。 則tắc 有hữu 廣quảng 略lược 二nhị 門môn 。 略lược 則tắc 為vi 少thiểu 。 廣quảng 則tắc 為vi 多đa 。 自tự 行hành 為vi 取thủ 。 化hóa 他tha 為vi 與dữ (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 品phẩm 云vân 。 知tri 色sắc 如như 相tương/tướng 。 知tri 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 乃nãi 至chí 知tri 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 如như 相tương/tướng 。 如như 是thị 能năng 知tri 。 一nhất 切thiết 法pháp 略lược 廣quảng 相tương/tướng 。 大đại 論luận 云vân 。 廣quảng 者giả 從tùng 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 聚tụ 已dĩ 來lai 。 無vô 量lượng 佛Phật 法Pháp 。 略lược 者giả 。 乃nãi 至chí 小tiểu 品phẩm 中trung 一nhất 品phẩm 。 一nhất 品phẩm 中trung 一nhất 段đoạn 。 又hựu 略lược 者giả 。 知tri 諸chư 法pháp 空không 。 無vô 相tướng 。 無vô 作tác 。 無vô 生sanh 滅diệt 等đẳng 。 廣quảng 者giả 。 諸chư 法pháp 種chủng 種chủng 。 別biệt 相tướng 分phân 別biệt 等đẳng 也dã 。

△# 二nhị 徵trưng 起khởi 。

此thử 領lãnh 何hà 義nghĩa 。

△# 二nhị 答đáp 釋thích 所sở 領lãnh 。

答đáp 。 明minh 方Phương 等Đẳng 之chi 後hậu 。 次thứ 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 般Bát 若Nhã 觀quán 慧tuệ 。 即tức 是thị 家gia 業nghiệp 。 空không 生sanh 身thân 子tử 。 受thọ 勅sắc 轉chuyển 教giáo 。 即tức 是thị 領lãnh 知tri 等đẳng 也dã 。

【# □# 註chú 】# 般Bát 若Nhã 觀quán 慧tuệ 。 妙diệu 玄huyền 十thập (# 十thập 八bát )# 云vân 。 大đại 品phẩm 或hoặc 說thuyết 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 或hoặc 說thuyết 於ư 空không 。 或hoặc 說thuyết 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 皆giai 歷lịch 色sắc 心tâm 至chí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 句cú 句cú 回hồi 轉chuyển 。 明minh 修tu 行hành 法pháp 。 (# 文văn )# 即tức 觀quán 慧tuệ 義nghĩa 也dã 。

【# ■# 補bổ 】# 回hồi 轉chuyển 者giả 。 如như 說thuyết 無vô 常thường 等đẳng 已dĩ 。 即tức 云vân 當đương 依y 無vô 常thường 無vô 我ngã 修tu 學học 。 乃nãi 至chí 說thuyết 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 已dĩ 。 即tức 云vân 當đương 依y 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 修tu 學học 。 此thử 能năng 觀quán 法pháp 。 色sắc 心tâm 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 即tức 所sở 觀quán 境cảnh 。

【# □# 註chú 】# 家gia 業nghiệp 。 長trưởng 者giả 宅trạch 。 為vi 大Đại 乘Thừa 家gia 。 諸chư 珍trân 寶bảo 。 為vi 不bất 思tư 議nghị 業nghiệp 。 妙diệu 樂lạc 七thất (# 二nhị 十thập )# 云vân 。 前tiền 云vân 付phó 財tài 。 今kim 云vân 付phó 業nghiệp 。 財tài 從tùng 所sở 營doanh 。 業nghiệp 即tức 造tạo 作tác 。 皆giai 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 修tu 德đức 三tam 因nhân 之chi 作tác 業nghiệp 也dã 。 名danh 異dị 義nghĩa 同đồng 。 故cố 得đắc 互hỗ 舉cử 。

【# ■# 記ký 】# 。 不bất 思tư 議nghị 業nghiệp 。 指chỉ 圓viên 教giáo 一Nhất 乘Thừa 具cụ 足túc 不bất 思tư 議nghị 心tâm 法pháp 。 修tu 德đức 三tam 因nhân 者giả 。 經kinh 明minh 了liễu 義nghĩa 心tâm 王vương 。 為vi 正chánh 因nhân 。 緣duyên 因nhân 者giả 。 十thập 六lục 王vương 子tử 。 覆phú 講giảng 聞văn 法Pháp 。 今kim 日nhật 解giải 者giả 是thị 也dã 。 今kim 日nhật 聞văn 法Pháp 作tác 佛Phật 。 名danh 真chân 子tử 。 為vi 了liễu 因nhân 也dã 。

【# □# 註chú 】# 空không 生sanh 身thân 子tử 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 翻phiên 空không 生sanh 。 解giải 空không 第đệ 一nhất 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 翻phiên 身thân 子tử 。 亦diệc 云vân 鶖thu 子tử 。 智trí 慧tuệ 第đệ 一nhất 。

【# ■# 記ký 】# 須Tu 菩Bồ 提Đề 初sơ 生sanh 。 庫khố 藏tạng 悉tất 空không 。 故cố 言ngôn 空không 生sanh 。 經kinh 明minh 佛Phật 從tùng 忉Đao 利Lợi 。 下hạ 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 念niệm 。 此thử 大đại 眾chúng 雖tuy 復phục 殊thù 特đặc 。 皆giai 歸quy 無vô 常thường 。 即tức 了liễu 法pháp 空không 。 作tác 是thị 觀quán 時thời 。 即tức 得đắc 道Đạo 證chứng 。 故cố 佛Phật 言ngôn 。 觀quán 諸chư 法pháp 空không 。 是thị 為vi 見kiến 佛Phật 法Pháp 身thân 。 得đắc 真chân 供cúng 養dường 。 供cúng 養dường 中trung 最tối 。 故cố 稱xưng 解giải 空không 第đệ 一nhất 。 身thân 子tử 。 取thủ 身thân 端đoan 意ý 。 鶖thu 子tử 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 母mẫu 。 身thân 端đoan 眼nhãn 淨tịnh 。 如như 鶖thu 鷺lộ 。 連liên 母mẫu 得đắc 名danh 。 智trí 慧tuệ 第đệ 一nhất 者giả 。 在tại 胎thai 已dĩ 令linh 母mẫu 辨biện 勝thắng 舅cữu 。 八bát 歲tuế 登đăng 座tòa 。 十thập 六lục 國quốc 議nghị 論luận 無vô 雙song 。 七thất 日nhật 中trung 遍biến 達đạt 佛Phật 法Pháp 。 故cố 佛Phật 云vân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 智trí 。 唯duy 除trừ 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 欲dục 比tỉ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 智trí 慧tuệ 及cập 多đa 聞văn 。 於ư 十thập 六lục 分phần 中trung 。 猶do 尚thượng 不bất 及cập 一nhất 。

【# □# 註chú 】# 受thọ 勅sắc 轉chuyển 教giáo 。 受thọ 如Như 來Lai 之chi 勅sắc 命mạng 。 轉chuyển 教giáo 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 加gia 被bị 說thuyết 也dã 。 以dĩ 空không 慧tuệ 為vi 入nhập 道đạo 之chi 主chủ 。 故cố 加gia 二nhị 人nhân 。 輔phụ 行hành 六lục 上thượng (# 十thập 二nhị )# 云vân 。 凡phàm 言ngôn 加gia 者giả 。 加gia 於ư 可khả 加gia 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 空không 。 與dữ 般Bát 若Nhã 空không 。 相tương 應ứng 相tương 似tự 。 是thị 故cố 佛Phật 加gia 。 令linh 其kỳ 說thuyết 空không 。 般Bát 若Nhã 是thị 智trí 慧tuệ 。 故cố 亦diệc 加gia 身thân 子tử 。 所sở 以dĩ 但đãn 加gia 此thử 二nhị 人nhân 也dã (# 文văn )# 。

【# ■# 記ký 】# 非phi 空không 不bất 能năng 蕩đãng 相tương/tướng 。 非phi 慧tuệ 無vô 以dĩ 發phát 明minh 。 故cố 加gia 二nhị 人nhân 。 大đại 論luận 問vấn 。 佛Phật 不bất 自tự 說thuyết 。 況huống 諸chư 菩Bồ 薩Tát 勝thắng 聲Thanh 聞Văn 。 何hà 故cố 令linh 聲Thanh 聞Văn 。 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 答đáp 。 眾chúng 見kiến 佛Phật 身thân 。 過quá 須Tu 彌Di 山Sơn 。 心tâm 皆giai 驚kinh 怖bố 。 各các 念niệm 云vân 何hà 。 從tùng 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 故cố 命mạng 聲Thanh 聞Văn 為vì 大đại 眾chúng 說thuyết 。

【# □# 註chú 】# 領lãnh 知tri 。 妙diệu 樂lạc 二nhị (# 十thập 八bát )# 云vân 。 被bị 加gia 為vi 奉phụng 命mệnh 。 所sở 說thuyết 名danh 領lãnh 知tri 。 名danh 說thuyết 為vi 領lãnh 。 無vô 別biệt 領lãnh 也dã 。 (# 文văn )# 此thử 是thị 熟thục 酥tô 益ích 相tương/tướng 。 得đắc 此thử 益ích 已dĩ 。 義nghĩa 成thành 別biệt 人nhân 。 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 云vân 。 大đại 品phẩm 二Nhị 乘Thừa 。 已dĩ 有hữu 入nhập 假giả 之chi 義nghĩa 。 (# 文văn )# 觀quán 音âm 玄huyền 記ký 上thượng (# 十thập 二nhị )# 云vân 。 聲Thanh 聞Văn 轉chuyển 教giáo 。 密mật 破phá 塵trần 沙sa 。 (# 文văn )# 大đại 品phẩm 會hội 法pháp (# 八bát 十thập 一nhất 科khoa 皆giai 摩ma 訶ha 衍diễn )# 不bất 會hội 人nhân (# 而nhi 無vô 希hy 取thủ 。 一nhất 餐xan 之chi 意ý )# 。

【# ■# 記ký 】# 大đại 品phẩm 會hội 法pháp 。 亦diệc 說thuyết 知tri 意ý 。 八bát 十thập 一nhất 科khoa 。 謂vị 色sắc 。 心tâm 。 五ngũ 陰ấm 。 十thập 二nhị 入nhập 。 十thập 八bát 界giới 。 四Tứ 諦Đế 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 十thập 八bát 空không 。 六Lục 度Độ 。 四Tứ 智Trí 也dã 。 無vô 希hy 取thủ 者giả 。 信tín 解giải 品phẩm 云vân 。

爾nhĩ 時thời 窮cùng 子tử 。 即tức 受thọ 教giáo 敕sắc 。 領lãnh 知tri 眾chúng 物vật 。 金kim 銀ngân 珍trân 寶bảo 。 及cập 諸chư 庫khố 藏tạng 。 而nhi 無vô 希hy 取thủ 。 一nhất 飱# 之chi 意ý 。 然nhiên 其kỳ 所sở 止chỉ 。 猶do 在tại 本bổn 處xứ 。 下hạ 劣liệt 之chi 心tâm 。 亦diệc 本bổn 能năng 捨xả 也dã 。

△# 三tam 總tổng 結kết 。

已dĩ 上thượng 三tam 味vị 。 對đối 華hoa 嚴nghiêm 頓đốn 教giáo 總tổng 名danh 為vi 漸tiệm 。

【# □# 註chú 】# 總tổng 結kết 漸tiệm 中trung 三tam 味vị 。

天thiên 台thai 四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 彚# 補bổ 輔phụ 宏hoành 記ký 卷quyển 一nhất 之chi 下hạ