宗Tông 鏡Kính 錄Lục
Quyển 4
宋Tống 延Diên 壽Thọ 集Tập

宗Tông 鏡Kính 錄Lục 卷quyển 第đệ 四tứ

慧tuệ 日nhật 永vĩnh 明minh 寺tự 主chủ 智trí 覺giác 禪thiền 師sư 延diên 壽thọ 集tập

夫phu 所sở 言ngôn 心tâm 法pháp 者giả 。 云vân 何hà 是thị 心tâm 。 云vân 何hà 是thị 心tâm 法pháp 。

答đáp 。 了liễu 塵trần 通thông 相tương/tướng 。 說thuyết 名danh 心tâm 王vương 。 由do 其kỳ 本bổn 一nhất 心tâm 。 是thị 諸chư 法pháp 之chi 總tổng 原nguyên 也dã 。 取thủ 塵trần 別biệt 相tướng 。 名danh 為vi 數số 法pháp 。 良lương 因nhân 其kỳ 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 迷mê 平bình 等đẳng 性tánh 故cố 也dã 。 辯biện 中trung 邊biên 論luận 云vân 。 若nhược 了liễu 塵trần 通thông 相tương/tướng 。 名danh 心tâm 。 取thủ 塵trần 別biệt 相tướng 。 名danh 為vi 心tâm 法pháp 。

問vấn 。 此thử 一nhất 心tâm 法pháp 。 幾kỷ 義nghĩa 而nhi 成thành 。

答đáp 心tâm 法pháp 總tổng 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 一nhất 是thị 事sự 。 隨tùy 境cảnh 分phân 別biệt 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 二nhị 是thị 法pháp 。 論luận 體thể 唯duy 是thị 生sanh 滅diệt 法pháp 數số 。 此thử 二nhị 義nghĩa 。 論luận 俗tục 故cố 有hữu 。 約ước 真chân 故cố 無vô 。 三tam 是thị 理lý 。 窮cùng 之chi 空không 寂tịch 。 四tứ 是thị 實thật 。 論luận 其kỳ 本bổn 性tánh 。 唯duy 是thị 真chân 實thật 如Như 來Lai 藏tạng 法pháp 。

問vấn 。 心tâm 四tứ 義nghĩa 之chi 中trung 。 前tiền 二nhị 義nghĩa 是thị 緣duyên 慮lự 妄vọng 心tâm 。 後hậu 二nhị 義nghĩa 是thị 。 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 約ước 真chân 心tâm 。 則tắc 本bổn 性tánh 幽u 玄huyền 窮cùng 理lý 空không 寂tịch 。 既ký 無vô 數số 量lượng 。 不bất 更cánh 指chỉ 陳trần 。 只chỉ 如như 妄vọng 心tâm 既ký 涉thiệp 見kiến 聞văn 。 又hựu 言ngôn 。 生sanh 滅diệt 。 此thử 緣duyên 慮lự 心tâm 。 有hữu 其kỳ 幾kỷ 種chủng 行hành 相tương/tướng 。

答đáp 。 有hữu 五ngũ 種chủng 心tâm 。 一nhất 率suất 爾nhĩ 心tâm 。 謂vị 聞văn 法Pháp 創sáng/sang 初sơ 。 遇ngộ 境cảnh 便tiện 起khởi 。 二nhị 尋tầm 求cầu 心tâm 。 於ư 境cảnh 未vị 達đạt 。 方phương 有hữu 尋tầm 求cầu 。 三tam 決quyết 定định 心tâm 。 審thẩm 知tri 法pháp 體thể 。 而nhi 起khởi 決quyết 定định 。 四tứ 染nhiễm 淨tịnh 心tâm 。 法pháp 詮thuyên 欣hân 厭yếm 。 而nhi 起khởi 染nhiễm 淨tịnh 。 五ngũ 等đẳng 流lưu 心tâm 。 念niệm 念niệm 緣duyên 境cảnh 。 前tiền 後hậu 等đẳng 故cố 。 法pháp 苑uyển 義nghĩa 林lâm 云vân 。 辯biện 五ngũ 心tâm 相tương/tướng 者giả 。 且thả 如như 眼nhãn 識thức 。 初sơ 墮đọa 。 於ư 境cảnh 。 名danh 率suất 爾nhĩ 墮đọa 心tâm 。 同đồng 時thời 意ý 識thức 。 先tiên 未vị 緣duyên 此thử 。 今kim 初sơ 同đồng 起khởi 。 亦diệc 名danh 率suất 爾nhĩ 。 故cố 瑜du 伽già 論luận 云vân 。 意ý 識thức 任nhậm 運vận 散tán 亂loạn 。 緣duyên 不bất 串xuyến 習tập 境cảnh 時thời 。 無vô 欲dục 等đẳng 生sanh 。

爾nhĩ 時thời 意ý 識thức 。 名danh 率suất 爾nhĩ 墮đọa 心tâm 。 有hữu 欲dục 生sanh 時thời 。 尋tầm 求cầu 等đẳng 攝nhiếp 故cố 。 又hựu 解giải 深thâm 密mật 經kinh 。 及cập 決quyết 擇trạch 論luận 說thuyết 。 五ngũ 識thức 同đồng 時thời 。 必tất 定định 有hữu 一nhất 分phân 別biệt 。 意ý 識thức 。 俱câu 時thời 而nhi 轉chuyển 。 故cố 眼nhãn 俱câu 意ý 。 名danh 率suất 爾nhĩ 心tâm 。 初sơ 卒thốt 墮đọa 境cảnh 故cố 。 此thử 既ký 初sơ 緣duyên 。 未vị 知tri 何hà 境cảnh 。 為vi 善thiện 為vi 惡ác 。 為vi 了liễu 知tri 故cố 。 次thứ 起khởi 尋tầm 求cầu 。 與dữ 欲dục 俱câu 轉chuyển 。 希hy 望vọng 境cảnh 故cố 。 既ký 尋tầm 求cầu 已dĩ 。 識thức 知tri 先tiên 境cảnh 。 次thứ 起khởi 決quyết 定định 即tức 解giải 境cảnh 故cố 。 決quyết 定định 已dĩ 。 識thức 界giới 差sai 別biệt 。 取thủ 正chánh 因nhân 等đẳng 相tương/tướng 。 於ư 怨oán 住trụ 惡ác 。 於ư 親thân 住trụ 善thiện 。 於ư 中trung 住trụ 捨xả 。 染nhiễm 淨tịnh 心tâm 生sanh 。 由do 此thử 染nhiễm 淨tịnh 意ý 識thức 為vi 先tiên 。 引dẫn 生sanh 眼nhãn 識thức 。 同đồng 性tánh 善thiện 染nhiễm 。 順thuận 前tiền 而nhi 起khởi 。 名danh 等đẳng 流lưu 心tâm 。 如như 眼nhãn 識thức 生sanh 。 耳nhĩ 等đẳng 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。

先tiên 德đức 問vấn 。 五ngũ 心tâm 於ư 八bát 識thức 中trung 。 各các 有hữu 幾kỷ 心tâm 。

答đáp 。 前tiền 五ngũ 識thức 有hữu 四tứ 心tâm 。 除trừ 尋tầm 求cầu 心tâm 。 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 第đệ 六lục 具cụ 五ngũ 心tâm 。 第đệ 七thất 無vô 率suất 爾nhĩ 尋tầm 求cầu 二nhị 心tâm 。 有hữu 決quyết 定định 染nhiễm 淨tịnh 等đẳng 流lưu 三tam 心tâm 。 謂vị 第đệ 七thất 常thường 緣duyên 現hiện 在tại 境cảnh 故cố 。 無vô 率suất 爾nhĩ 也dã 。

問vấn 。 第đệ 七thất 現hiện 有hữu 計kế 度độ 分phân 別biệt 。 何hà 無vô 尋tầm 求cầu 心tâm 。

答đáp 。 夫phu 尋tầm 求cầu 心tâm 皆giai 依y 率suất 爾nhĩ 。 後hậu 尋tầm 求cầu 方phương 生sanh 。 第đệ 七thất 既ký 無vô 率suất 爾nhĩ 。 尋tầm 求cầu 亦diệc 無vô 。

問vấn 。 前tiền 五ngũ 既ký 有hữu 率suất 爾nhĩ 。 何hà 無vô 尋tầm 求cầu 。

答đáp 。 尋tầm 求cầu 有hữu 二nhị 緣duyên 方phương 有hữu 。 一nhất 即tức 率suất 爾nhĩ 心tâm 引dẫn 。 二nhị 即tức 計kế 度độ 分phân 別biệt 心tâm 。 前tiền 五ngũ 種chủng 雖tuy 有hữu 率suất 爾nhĩ 。 而nhi 無vô 計kế 度độ 分phân 別biệt 。 第đệ 八bát 有hữu 三tam 心tâm 。 率suất 爾nhĩ 決quyết 定định 等đẳng 流lưu 。 無vô 染nhiễm 淨tịnh 尋tầm 求cầu 。

問vấn 。 第đệ 八bát 同đồng 第đệ 七thất 。 常thường 緣duyên 現hiện 在tại 境cảnh 。 何hà 得đắc 有hữu 率suất 爾nhĩ 。

答đáp 。 第đệ 七thất 緣duyên 境cảnh 。 即tức 無vô 間gián 斷đoạn 。 第đệ 八bát 緣duyên 境cảnh 。 境cảnh 有hữu 間gian 斷đoạn 。 第đệ 八bát 初sơ 受thọ 生sanh 時thời 。 創sáng/sang 緣duyên 三tam 界giới 。 三tam 種chủng 境cảnh 故cố 。

問vấn 。 初sơ 受thọ 生sanh 時thời 。 第đệ 七thất 亦diệc 創sáng/sang 緣duyên 三tam 界giới 。 第đệ 八bát 識thức 。 何hà 無vô 率suất 爾nhĩ 心tâm 。

答đáp 。 第đệ 七thất 隨tùy 所sở 繫hệ 。 常thường 緣duyên 當đương 界giới 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 今kim 助trợ 一nhất 解giải 。 第đệ 七thất 常thường 內nội 緣duyên 一nhất 境cảnh 。 即tức 無vô 率suất 爾nhĩ 。 第đệ 八bát 外ngoại 緣duyên 多đa 境cảnh 。 而nhi 有hữu 率suất 爾nhĩ 。 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 即tức 無vô 尋tầm 求cầu 。

問vấn 。 五ngũ 心tâm 之chi 中trung 。 何hà 心tâm 熏huân 種chủng 。 何hà 心tâm 不bất 熏huân 種chủng 。

答đáp 。 率suất 爾nhĩ 心tâm 有hữu 二nhị 說thuyết 。 一nhất 云vân 。 不bất 熏huân 種chủng 。 任nhậm 運vận 緣duyên 境cảnh 。 不bất 強cường 盛thịnh 故cố 。 二nhị 云vân 。 若nhược 緣duyên 生sanh 境cảnh 。 即tức 不bất 熏huân 種chủng 。 若nhược 緣duyên 曾tằng 聞văn 熟thục 境cảnh 。 即tức 熏huân 種chủng 。 由do 串xuyến 習tập 力lực 故cố 。 餘dư 心tâm 總tổng 熏huân 種chủng 。 今kim 解giải 。 且thả 如như 率suất 爾nhĩ 聞văn 聲thanh 境cảnh 時thời 。 不bất 簡giản 生sanh 熟thục 聲thanh 境cảnh 。 皆giai 熏huân 實thật 聲thanh 種chủng 子tử 。 更cánh 有hữu 九cửu 心tâm 成thành 輪luân 。 廣quảng 略lược 不bất 同đồng 。 真chân 理lý 是thị 一nhất 。 其kỳ 心tâm 如như 輪luân 。 隨tùy 境cảnh 而nhi 轉chuyển 。 故cố 經Kinh 云vân 。 身thân 非phi 念niệm 輪luân 。 隨tùy 念niệm 而nhi 轉chuyển 。 其kỳ 義nghĩa 如như 何hà 。 上thượng 座tòa 部bộ 師sư 。 立lập 九cửu 心tâm 輪luân 者giả 。 一nhất 有hữu 分phần/phân 。 二nhị 能năng 引dẫn 發phát 。 三tam 見kiến 。 四tứ 尋tầm 求cầu 。 五ngũ 貫quán 徹triệt 。 六lục 安an 立lập 。 七thất 勢thế 用dụng 。 八bát 返phản 緣duyên 。 九cửu 有hữu 分phần/phân 體thể 。 且thả 如như 初sơ 受thọ 生sanh 時thời 。 未vị 能năng 分phân 別biệt 。 心tâm 但đãn 任nhậm 運vận 。 緣duyên 於ư 境cảnh 轉chuyển 。 名danh 有hữu 分phần/phân 。 若nhược 有hữu 境cảnh 至chí 。 心tâm 欲dục 緣duyên 時thời 。 便tiện 生sanh 警cảnh 覺giác 。 名danh 能năng 引dẫn 發phát 。 其kỳ 心tâm 既ký 於ư 此thử 境cảnh 上thượng 轉chuyển 。 見kiến 照chiếu 矚chú 彼bỉ 。 既ký 見kiến 彼bỉ 已dĩ 。 便tiện 成thành 尋tầm 求cầu 。 察sát 其kỳ 善thiện 惡ác 。 既ký 察sát 彼bỉ 已dĩ 。 遂toại 貫quán 徹triệt 識thức 其kỳ 善thiện 惡ác 。 而nhi 安an 立lập 心tâm 。 起khởi 語ngữ 分phân 別biệt 說thuyết 其kỳ 善thiện 惡ác 。 隨tùy 其kỳ 善thiện 惡ác 。 便tiện 有hữu 動động 作tác 勢thế 用dụng 。 動động 作tác 既ký 興hưng 。 欲dục 休hưu 廢phế 道đạo 。 故cố 返phản 緣duyên 前tiền 所sở 作tác 事sự 。 既ký 返phản 緣duyên 已dĩ 。 還hoàn 歸quy 有hữu 分phần/phân 。 任nhậm 運vận 緣duyên 境cảnh 。 名danh 為vi 九cửu 心tâm 。 可khả 成thành 輪luân 義nghĩa 。 其kỳ 中trung 見kiến 心tâm 通thông 於ư 六lục 識thức 。 餘dư 唯duy 意ý 識thức 。 有hữu 分phần/phân 心tâm 通thông 生sanh 死tử 。 返phản 緣duyên 心tâm 唯duy 得đắc 死tử 。 若nhược 離ly 欲dục 者giả 。 死tử 唯duy 有hữu 分phần/phân 心tâm 。 既ký 無vô 我ngã 愛ái 。 無vô 所sở 返phản 緣duyên 。 不bất 生sanh 顧cố 戀luyến 。 未vị 離ly 欲dục 者giả 以dĩ 返phản 緣duyên 心tâm 而nhi 死tử 。 有hữu 戀luyến 愛ái 故cố 。 若nhược 有hữu 境cảnh 至chí 。 即tức 心tâm 可khả 生sanh 。 若nhược 無vô 異dị 境cảnh 。 恆hằng 住trụ 有hữu 分phần/phân 。 任nhậm 運vận 相tương 續tục 。 然nhiên 見kiến 與dữ 尋tầm 求cầu 前tiền 後hậu 不bất 定định 。

問vấn 。 若nhược 隨tùy 分phân 別biệt 。 立lập 真chân 妄vọng 心tâm 。 約ước 此thử 二nhị 心tâm 。 總tổng 有hữu 幾kỷ 種chủng 。

答đáp 。 大đại 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 有hữu 二nhị 種chủng 道đạo 。 一nhất 畢tất 竟cánh 空không 道đạo 。 二nhị 分phần 別biệt 好hảo 惡ác 道đạo 。 若nhược 畢tất 竟cánh 空không 道đạo 。 尚thượng 不bất 得đắc 一nhất 。 何hà 況huống 說thuyết 多đa 。 若nhược 分phân 別biệt 好hảo 惡ác 道đạo 。 理lý 從tùng 義nghĩa 別biệt 。 事sự 乃nãi 恆Hằng 沙sa 。 且thả 約ước 一nhất 心tâm 。 古cổ 釋thích 有hữu 四tứ 。 一nhất 紇hột 利lợi 陀đà 耶da 。 此thử 云vân 肉nhục 團đoàn 心tâm 。 身thân 中trung 五ngũ 藏tạng 心tâm 也dã 。 如như 黃hoàng 廷đình 經kinh 所sở 明minh 。 二nhị 緣duyên 慮lự 心tâm 。 此thử 是thị 八bát 識thức 。 俱câu 能năng 緣duyên 慮lự 自tự 分phần/phân 境cảnh 故cố 。 色sắc 是thị 眼nhãn 識thức 境cảnh 。 根căn 身thân 。 種chủng 子tử 器khí 世thế 界giới 。 是thị 阿a 賴lại 耶da 識thức 之chi 境cảnh 。 各các 緣duyên 一nhất 分phần/phân 。 故cố 云vân 自tự 分phần/phân 。 三tam 質chất 多đa 耶da 。 此thử 云vân 集tập 起khởi 心tâm 。 唯duy 第đệ 八bát 識thức 積tích 集tập 種chủng 子tử 。 生sanh 起khởi 現hiện 行hành 。 四tứ 乾can/kiền/càn 栗lật 陀đà 耶da 。 此thử 云vân 堅kiên 實thật 心tâm 。 亦diệc 云vân 貞trinh 實thật 心tâm 。 此thử 是thị 真chân 心tâm 也dã 。 然nhiên 第đệ 八bát 識thức 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 但đãn 是thị 真chân 心tâm 。 以dĩ 不bất 覺giác 故cố 。 與dữ 諸chư 妄vọng 想tưởng 。 有hữu 和hòa 合hợp 不bất 和hòa 合hợp 義nghĩa 。 和hòa 合hợp 義nghĩa 者giả 。 能năng 含hàm 染nhiễm 淨tịnh 。 目mục 為vi 藏tạng 識thức 。 不bất 和hòa 合hợp 者giả 。 體thể 常thường 不bất 變biến 。 目mục 為vi 真Chân 如Như 。 都đô 是thị 如Như 來Lai 藏tạng 。 故cố 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 寂tịch 滅diệt 者giả 。 名danh 為vi 一nhất 心tâm 。 一nhất 心tâm 者giả 。 即tức 如Như 來Lai 藏tạng 。 如Như 來Lai 藏tạng 。 亦diệc 是thị 在tại 纏triền 法Pháp 身thân 。 經Kinh 云vân 。 隱ẩn 為vi 如Như 來Lai 藏tạng 。 顯hiển 為vi 法Pháp 身thân 。 故cố 知tri 四tứ 種chủng 心tâm 。 本bổn 同đồng 一nhất 體thể 。 但đãn 從tùng 迷mê 悟ngộ 分phần/phân 多đa 。 經kinh 偈kệ 云vân 。 佛Phật 說thuyết 如Như 來Lai 藏tạng 。 以dĩ 為vi 阿a 賴lại 耶da 。 惡ác 慧tuệ 不bất 能năng 知tri 。 藏tạng 即tức 賴lại 耶da 識thức 。 佛Phật 說thuyết 如Như 來Lai 藏tạng 者giả 。 即tức 法Pháp 身thân 在tại 纏triền 之chi 名danh 。 以dĩ 為vi 阿a 賴lại 耶da 。 即tức 是thị 藏tạng 識thức 。 惡ác 慧tuệ 不bất 能năng 知tri 。 藏tạng 即tức 賴lại 耶da 識thức 。 有hữu 執chấp 真Chân 如Như 與dữ 賴lại 耶da 體thể 別biệt 者giả 。 是thị 惡ác 慧tuệ 也dã 。 然nhiên 雖tuy 四tứ 心tâm 同đồng 體thể 。 真chân 妄vọng 義nghĩa 別biệt 。 本bổn 末mạt 亦diệc 殊thù 。 前tiền 三tam 是thị 相tương/tướng 。 後hậu 一nhất 是thị 性tánh 。 性tánh 相tướng 無vô 礙ngại 。 都đô 是thị 一nhất 心tâm 。 即tức 第đệ 四tứ 真chân 心tâm 以dĩ 為vi 宗tông 旨chỉ 。 又hựu 古cổ 德đức 廣quảng 釋thích 一nhất 心tâm 者giả 。 望vọng 一nhất 如Như 來Lai 藏tạng 心tâm 。 含hàm 於ư 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 約ước 體thể 絕tuyệt 相tương/tướng 義nghĩa 。 即tức 真Chân 如Như 門môn 。 謂vị 非phi 染nhiễm 非phi 淨tịnh 。 非phi 生sanh 非phi 滅diệt 。 不bất 動động 不bất 轉chuyển 。 平bình 等đẳng 一nhất 味vị 。 性tánh 無vô 差sai 別biệt 。 眾chúng 生sanh 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 待đãi 滅diệt 也dã 。 凡phàm 夫phu 彌Di 勒Lặc 。 同đồng 一nhất 際tế 也dã 。 二nhị 隨tùy 緣duyên 起khởi 滅diệt 義nghĩa 。 即tức 生sanh 滅diệt 門môn 。 謂vị 隨tùy 熏huân 轉chuyển 動động 。 成thành 於ư 染nhiễm 淨tịnh 。 染nhiễm 淨tịnh 雖tuy 成thành 。 性tánh 恆hằng 不bất 動động 。 只chỉ 由do 不bất 動động 。 能năng 成thành 染nhiễm 淨tịnh 。 是thị 故cố 不bất 動động 。 亦diệc 在tại 動động 門môn 。 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 如Như 來Lai 藏tạng 名danh 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 而nhi 與dữ 無vô 明minh 七thất 識thức 共cộng 俱câu 。 如như 大đại 海hải 波ba 。 常thường 不bất 斷đoạn 絕tuyệt 。 又hựu 云vân 。 如Như 來Lai 藏tạng 者giả 。 為vi 無vô 始thỉ 虛hư 偽ngụy 惡ác 習tập 所sở 熏huân 。 名danh 為vi 識thức 藏tạng 。 若nhược 此thử 一nhất 心tâm 。 推thôi 末mạt 歸quy 本bổn 者giả 。 謂vị 證chứng 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 則tắc 得đắc 解giải 脫thoát 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 是thị 緣duyên 之chi 性tánh 。 若nhược 見kiến 緣duyên 性tánh 。 則tắc 脫thoát 緣duyên 縛phược 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 皆giai 一nhất 心tâm 作tác 。 論luận 云vân 。 但đãn 是thị 一nhất 心tâm 者giả 。 一nhất 切thiết 三tam 界giới 。 唯duy 心tâm 轉chuyển 故cố 。 諸chư 教giáo 同đồng 引dẫn 。 證chứng 成thành 唯duy 心tâm 。 云vân 何hà 一nhất 心tâm 而nhi 作tác 三tam 界giới 。 有hữu 三tam 。 一nhất 二Nhị 乘Thừa 。 謂vị 有hữu 前tiền 境cảnh 。 不bất 了liễu 唯duy 心tâm 。 縱túng/tung 聞văn 一nhất 心tâm 。 但đãn 謂vị 真Chân 諦Đế 之chi 一nhất 。 或hoặc 謂vị 由do 心tâm 轉chuyển 變biến 。 非phi 皆giai 是thị 心tâm 。 二nhị 異dị 熟thục 賴lại 耶da 。 名danh 為vi 一nhất 心tâm 。 簡giản 無vô 外ngoại 境cảnh 。 故cố 說thuyết 一nhất 心tâm 。 三tam 如Như 來Lai 藏tạng 性tánh 。 清thanh 淨tịnh 一nhất 心tâm 。 理lý 無vô 二nhị 體thể 。 故cố 說thuyết 一nhất 心tâm 。 是thị 知tri 凡phàm 聖thánh 二nhị 法pháp 。 染nhiễm 淨tịnh 二nhị 門môn 。 無vô 非phi 一nhất 心tâm 矣hĩ 。 又hựu 此thử 一nhất 心tâm 。 約ước 性tánh 相tướng 體thể 用dụng 本bổn 末mạt 即tức 入nhập 等đẳng 義nghĩa 。 更cánh 有hữu 十thập 門môn 。 一nhất 假giả 說thuyết 一nhất 心tâm 。 則tắc 二Nhị 乘Thừa 人nhân 。 謂vị 實thật 有hữu 外ngoại 法pháp 。 但đãn 由do 心tâm 變biến 動động 。 故cố 說thuyết 一nhất 心tâm 。 下hạ 之chi 九cửu 門môn 。 實thật 唯duy 一nhất 心tâm 。 二nhị 相tương 見kiến 俱câu 存tồn 。 故cố 說thuyết 一nhất 心tâm 。 此thử 通thông 八bát 識thức 。 及cập 諸chư 心tâm 所sở 。 并tinh 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 本bổn 影ảnh 具cụ 足túc 。 由do 有hữu 支chi 等đẳng 。 熏huân 習tập 力lực 故cố 。 變biến 現hiện 三tam 界giới 依y 正chánh 等đẳng 報báo 。 三tam 攝nhiếp 相tương/tướng 歸quy 見kiến 。 故cố 說thuyết 一nhất 心tâm 。 亦diệc 通thông 王vương 數số 。 但đãn 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 無vô 別biệt 種chủng 生sanh 。 能năng 見kiến 識thức 生sanh 。 帶đái 彼bỉ 影ảnh 起khởi 。 四tứ 攝nhiếp 數số 歸quy 王vương 。 故cố 說thuyết 一nhất 心tâm 。 唯duy 通thông 八bát 識thức 。 以dĩ 彼bỉ 心tâm 所sở 。 依y 王vương 無vô 體thể 。 亦diệc 心tâm 變biến 故cố 。 釋thích 云vân 。 攝nhiếp 相tương/tướng 歸quy 見kiến 者giả 。 唯duy 識thức 偈kệ 云vân 。 唯duy 識thức 無vô 境cảnh 界giới 。 以dĩ 無vô 塵trần 妄vọng 見kiến 。 如như 人nhân 目mục 有hữu 瞖ế 。 見kiến 毛mao 月nguyệt 等đẳng 事sự 。 凡phàm 作tác 論luận 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 者giả 立lập 義nghĩa 。 即tức 初sơ 句cú 。 二nhị 者giả 引dẫn 證chứng 。 即tức 第đệ 二nhị 句cú 。 三tam 者giả 譬thí 喻dụ 。 即tức 下hạ 二nhị 句cú 。 所sở 緣duyên 緣duyên 論luận 云vân 。 內nội 識thức 如như 外ngoại 現hiện 。 為vi 識thức 所sở 緣duyên 緣duyên 。 許hứa 彼bỉ 相tương/tướng 在tại 識thức 。 及cập 能năng 生sanh 識thức 故cố 。 意ý 云vân 。 內nội 識thức 似tự 外ngoại 境cảnh 現hiện 。 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 許hứa 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 起khởi 。 及cập 從tùng 彼bỉ 生sanh 識thức 故cố 。 結kết 云vân 。 諸chư 識thức 唯duy 內nội 境cảnh 。 相tương/tướng 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 理lý 極cực 成thành 也dã 。 則tắc 非phi 全toàn 無vô 相tướng 。 相tương/tướng 全toàn 屬thuộc 識thức 。 故cố 云vân 歸quy 見kiến 。 攝nhiếp 數số 歸quy 王vương 者giả 。 如như 莊trang 嚴nghiêm 論luận 偈kệ 云vân 。 自tự 界giới 及cập 二nhị 光quang 。 癡si 共cộng 諸chư 惑hoặc 起khởi 。 如như 是thị 諸chư 分phân 別biệt 。 二nhị 實thật 應ưng 遠viễn 離ly 。 釋thích 曰viết 。 自tự 界giới 。 謂vị 自tự 阿a 賴lại 耶da 識thức 種chủng 子tử 。 二nhị 光quang 。 謂vị 能năng 取thủ 光quang 。 所sở 取thủ 光quang 。 此thử 等đẳng 分phân 別biệt 。 由do 共cộng 無vô 明minh 。 及cập 諸chư 餘dư 惑hoặc 。 故cố 得đắc 生sanh 起khởi 。 如như 是thị 諸chư 分phân 別biệt 。 二nhị 實thật 應ưng 遠viễn 離ly 。 二nhị 實thật 。 謂vị 所sở 取thủ 實thật 。 及cập 能năng 取thủ 實thật 。 如như 是thị 二nhị 實thật 染nhiễm 污ô 應ưng 求cầu 遠viễn 離ly 。 所sở 以dĩ 論luận 偈kệ 云vân 。 能năng 取thủ 及cập 所sở 取thủ 。 此thử 二nhị 唯duy 心tâm 光quang 。 貪tham 光quang 及cập 信tín 光quang 。 二nhị 光quang 無vô 二nhị 法pháp 。 釋thích 曰viết 。 求cầu 唯duy 識thức 人nhân 。 應ưng 知tri 能năng 取thủ 。 所sở 取thủ 。 此thử 之chi 二nhị 種chủng 。 唯duy 是thị 心tâm 光quang 。 五ngũ 以dĩ 末mạt 歸quy 本bổn 。 說thuyết 一nhất 心tâm 。 謂vị 七thất 轉chuyển 識thức 。 皆giai 是thị 本bổn 識thức 。 差sai 別biệt 功công 能năng 。 無vô 別biệt 體thể 故cố 。 經kinh 偈kệ 云vân 。 譬thí 如như 巨cự 海hải 浪lãng 。 無vô 有hữu 若nhược 干can 相tương/tướng 。 諸chư 識thức 心tâm 如như 是thị 。 異dị 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 六lục 攝nhiếp 相tương/tướng 歸quy 性tánh 。 說thuyết 一nhất 心tâm 。 謂vị 此thử 八bát 識thức 。 皆giai 無vô 自tự 體thể 。 唯duy 如Như 來Lai 藏tạng 。 平bình 等đẳng 顯hiển 現hiện 。 餘dư 相tương/tướng 皆giai 盡tận 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 即tức 涅Niết 槃Bàn 相tướng 。 經Kinh 云vân 。 不bất 壞hoại 相tương/tướng 有hữu 八bát 。 無vô 相tướng 亦diệc 無vô 相tướng 。 七thất 性tánh 相tướng 俱câu 融dung 。 說thuyết 一nhất 心tâm 。 謂vị 如Như 來Lai 藏tạng 。 舉cử 體thể 隨tùy 緣duyên 。 成thành 辦biện 諸chư 事sự 。 而nhi 其kỳ 自tự 性tánh 。 本bổn 不bất 生sanh 滅diệt 。 即tức 此thử 理lý 事sự 。 混hỗn 融dung 無vô 礙ngại 。 是thị 故cố 一nhất 心tâm 二nhị 諦đế 。 皆giai 無vô 障chướng 礙ngại 。 八bát 融dung 事sự 相tướng 入nhập 。 說thuyết 一nhất 心tâm 。 謂vị 由do 心tâm 性tánh 。 圓viên 融dung 無vô 礙ngại 。 以dĩ 性tánh 成thành 事sự 。 事sự 亦diệc 鎔dong 融dung 。 不bất 相tương 障chướng 礙ngại 。 一nhất 入nhập 一nhất 切thiết 。 一nhất 一nhất 塵trần 內nội 各các 見kiến 法Pháp 界Giới 。 天thiên 人nhân 脩tu 羅la 不bất 離ly 一nhất 塵trần 。 九cửu 全toàn 事sự 相tướng 即tức 。 說thuyết 一nhất 心tâm 。 謂vị 依y 性tánh 之chi 事sự 。 事sự 無vô 別biệt 事sự 。 心tâm 性tánh 既ký 無vô 彼bỉ 此thử 之chi 異dị 。 事sự 亦diệc 一nhất 切thiết 即tức 一nhất 。 一nhất 即tức 是thị 多đa 。 多đa 即tức 一nhất 等đẳng 。 十thập 。 帝đế 網võng 無vô 礙ngại 。 說thuyết 一nhất 心tâm 。 謂vị 一nhất 中trung 有hữu 一nhất 切thiết 。 彼bỉ 一nhất 切thiết 中trung 。

復phục 有hữu 一nhất 切thiết 。 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 。 皆giai 以dĩ 心tâm 識thức 如Như 來Lai 藏tạng 性tánh 。 圓viên 融dung 無vô 盡tận 。 以dĩ 真Chân 如Như 性tánh 。 畢tất 竟cánh 無vô 盡tận 故cố 。 觀quán 一nhất 切thiết 法pháp 。 即tức 真Chân 如Như 故cố 。 一nhất 切thiết 時thời 處xứ 。 皆giai 帝đế 網võng 故cố 。 如như 漩tuyền 洑phục 頌tụng 云vân 。 若nhược 人nhân 欲dục 識thức 真chân 空không 理lý 。 身thân 內nội 真Chân 如Như 還hoàn 遍biến 外ngoại 。 情tình 與dữ 非phi 情tình 共cộng 一nhất 體thể 。 處xứ 處xứ 皆giai 同đồng 真chân 法Pháp 界Giới 。 不bất 離ly 幻huyễn 色sắc 即tức 見kiến 空không 。 此thử 即tức 真Chân 如Như 含hàm 一nhất 切thiết 。 一nhất 念niệm 照chiếu 入nhập 於ư 多đa 劫kiếp 。 一nhất 一nhất 念niệm 劫kiếp 收thu 一nhất 切thiết 。 於ư 一nhất 境cảnh 內nội 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 於ư 一nhất 智trí 中trung 諸chư 境cảnh 界giới 。 只chỉ 用dụng 一nhất 念niệm 觀quán 諸chư 境cảnh 。 一nhất 切thiết 諸chư 境cảnh 同đồng 時thời 會hội 。

時thời 處xứ 帝đế 網võng 現hiện 重trùng 重trùng 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 通thông 無vô 罣quái 礙ngại 。 漩tuyền 洑phục 者giả 。 水thủy 之chi 。 漩tuyền 流lưu 洄hồi 洑phục 之chi 處xứ 。 一nhất 甚thậm 深thâm 故cố 。 二nhị 迴hồi 轉chuyển 故cố 。 三tam 難nạn/nan 渡độ 故cố 。 法pháp 海hải 漩tuyền 洑phục 亦diệc 然nhiên 。 一nhất 唯duy 佛Phật 能năng 究cứu 故cố 。 二nhị 真chân 妄vọng 相tương/tướng 循tuần 。 難nạn/nan 窮cùng 初sơ 後hậu 。 三tam 聞văn 空không 謂vị 空không 。 聞văn 有hữu 謂vị 有hữu 。 則tắc 沈trầm 於ư 漩tuyền 洑phục 。 若nhược 不bất 了liễu 斯tư 宗tông 。 難nạn/nan 超siêu 有hữu 海hải 。 隨tùy 善thiện 惡ác 之chi 浪lãng 。 漂phiêu 苦khổ 樂lạc 之chi 洲châu 。 不bất 遇ngộ 慈từ 航# 。 焉yên 登đăng 覺giác 岸ngạn 。 如như 偈kệ 云vân 。 真Chân 如Như 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。 一nhất 泯mẫn 未vị 嘗thường 存tồn 。 隨tùy 於ư 染nhiễm 淨tịnh 緣duyên 。 遂toại 成thành 十thập 法Pháp 界Giới 。 隨tùy 染nhiễm 緣duyên 成thành 六lục 凡phàm 法Pháp 界Giới 。 隨tùy 淨tịnh 緣duyên 成thành 四tứ 聖thánh 法Pháp 界Giới 。 六lục 凡phàm 法Pháp 界Giới 者giả 。 一nhất 天thiên 法Pháp 界Giới 。 二nhị 人nhân 法Pháp 界Giới 。 三tam 脩tu 羅la 法Pháp 界Giới 。 四tứ 地địa 獄ngục 法Pháp 界Giới 。 五ngũ 餓ngạ 鬼quỷ 法Pháp 界Giới 。 六lục 畜súc 生sanh 法Pháp 界Giới 。 四tứ 聖thánh 法Pháp 界Giới 者giả 。 一nhất 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 界giới 。 二nhị 緣Duyên 覺Giác 法Pháp 界giới 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 界Giới 。 四tứ 佛Phật 法Pháp 界giới 。 眾chúng 生sanh 於ư 真chân 性tánh 上thượng 。 以dĩ 情tình 想tưởng 自tự 異dị 。 則tắc 六lục 趣thú 昇thăng 沈trầm 。 諸chư 聖thánh 於ư 無vô 為vi 法Pháp 中trung 。 以dĩ 智trí 行hành 為vi 差sai 。 則tắc 四tứ 聖thánh 高cao 下hạ 。 然nhiên 凡phàm 聖thánh 迹tích 雖tuy 昇thăng 降giáng/hàng 。 縛phược 脫thoát 似tự 殊thù 。 於ư 一nhất 真chân 法Pháp 界Giới 之chi 中trung 。 初sơ 無vô 移di 動động 。 又hựu 依y 華hoa 嚴nghiêm 宗tông 。 一nhất 心tâm 隨tùy 理lý 事sự 。 立lập 四tứ 種chủng 法Pháp 界Giới 。 一nhất 理lý 法Pháp 界Giới 者giả 。 界giới 是thị 性tánh 義nghĩa 。 無vô 盡tận 事sự 法pháp 。 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 。 二nhị 事sự 法Pháp 界Giới 者giả 。 界giới 是thị 分phần/phân 義nghĩa 。 一nhất 一nhất 義nghĩa 別biệt 有hữu 分phần/phân 劑tề 故cố 。 三tam 理lý 事sự 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 者giả 。 具cụ 性tánh 分phần/phân 義nghĩa 。 圓viên 融dung 無vô 礙ngại 。 四tứ 事sự 事sự 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 者giả 。 一nhất 切thiết 分phần/phân 劑tề 事sự 法pháp 。 一nhất 一nhất 如như 性tánh 。 融dung 通thông 。 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 故cố 。 以dĩ 此thử 十thập 法Pháp 界Giới 。 因nhân 理lý 事sự 四tứ 法Pháp 界Giới 。 性tánh 相tướng 。 即tức 入nhập 。 真chân 俗tục 融dung 通thông 遰đệ 出xuất 無vô 窮cùng 。 成thành 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 法Pháp 界Giới 。 然nhiên 是thị 全toàn 一nhất 心tâm 之chi 法Pháp 界Giới 。 全toàn 法Pháp 界Giới 之chi 一nhất 心tâm 。 隨tùy 有hữu 力lực 無vô 力lực 。 而nhi 立lập 一nhất 立lập 多đa 。 因nhân 相tương/tướng 資tư 相tương/tướng 攝nhiếp 。 而nhi 或hoặc 隱ẩn 或hoặc 顯hiển 。 如như 一nhất 空không 。 遍biến 森sâm 羅la 之chi 物vật 像tượng 。 似tự 一nhất 水thủy 。 收thu 萬vạn 疊điệp 之chi 波ba 瀾lan 。 入nhập 宗tông 鏡kính 中trung 。 坦thản 然nhiên 顯hiển 現hiện 。 又hựu 有hữu 所sở 入nhập 能năng 入nhập 。 二nhị 種chủng 法Pháp 界Giới 。 如như 清thanh 涼lương 疏sớ/sơ 云vân 。 先tiên 明minh 所sở 入nhập 。 總tổng 唯duy 一nhất 真chân 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 。 語ngữ 其kỳ 性tánh 相tướng 。 不bất 出xuất 事sự 理lý 。 隨tùy 其kỳ 義nghĩa 別biệt 。 略lược 有hữu 五ngũ 門môn 。 一nhất 有hữu 為vi 法Pháp 界Giới 。 二nhị 無vô 為vi 法Pháp 界Giới 。 三tam 俱câu 是thị 。 四tứ 俱câu 非phi 。 五ngũ 無vô 障chướng 礙ngại 。 然nhiên 五ngũ 各các 二nhị 門môn 。 初sơ 有hữu 為vi 二nhị 者giả 。 一nhất 本bổn 識thức 能năng 持trì 諸chư 法pháp 種chủng 子tử 。 名danh 為vi 法Pháp 界Giới 。 如như 論luận 云vân 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 界giới 等đẳng 。 此thử 約ước 因nhân 義nghĩa 。 而nhi 其kỳ 界giới 體thể 。 不bất 約ước 法Pháp 身thân 。 二nhị 三tam 世thế 之chi 法pháp 。 差sai 別biệt 邊biên 際tế 。 名danh 為vi 法Pháp 界Giới 。 不bất 思tư 議nghị 品phẩm 云vân 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 知tri 過quá 去khứ 一nhất 切thiết 法Pháp 界Giới 。 悉tất 無vô 有hữu 餘dư 等đẳng 。 此thử 即tức 分phần/phân 劑tề 之chi 義nghĩa 。 二nhị 。 無vô 為vi 法Pháp 界Giới 二nhị 者giả 。 一nhất 性tánh 淨tịnh 門môn 。 在tại 凡phàm 位vị 中trung 。 性tánh 恆hằng 淨tịnh 故cố 。 真chân 空không 一nhất 味vị 。 法pháp 無vô 差sai 別biệt 故cố 。 二nhị 離ly 垢cấu 門môn 。 謂vị 由do 對đối 治trị 。 方phương 顯hiển 淨tịnh 故cố 。 隨tùy 行hành 淺thiển 深thâm 。 分phần/phân 十thập 種chủng 故cố 。 三tam 亦diệc 有hữu 為vi 亦diệc 無vô 為vi 法Pháp 界Giới 二nhị 者giả 。 一nhất 隨tùy 相tương/tướng 門môn 。 謂vị 受thọ 想tưởng 行hành 蘊uẩn 及cập 五ngũ 種chủng 色sắc 。 并tinh 八bát 無vô 為vi 。 此thử 十thập 六lục 法pháp 。 唯duy 意ý 所sở 知tri 。 十thập 八bát 界giới 中trung 。 名danh 為vi 法Pháp 界Giới 。 二nhị 無vô 礙ngại 門môn 。 謂vị 一nhất 心tâm 法Pháp 界Giới 。 具cụ 含hàm 二nhị 門môn 。 一nhất 心tâm 真Chân 如Như 門môn 。 二nhị 心tâm 生sanh 滅diệt 門môn 。 雖tuy 此thử 二nhị 門môn 。 皆giai 各các 總tổng 攝nhiếp 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 然nhiên 其kỳ 二nhị 位vị 。 恆hằng 不bất 相tương 雜tạp 。 其kỳ 猶do 攝nhiếp 水thủy 之chi 波ba 非phi 靜tĩnh 。 攝nhiếp 波ba 之chi 水thủy 非phi 動động 。 故cố 迴hồi 向hướng 品phẩm 云vân 。 於ư 有hữu 為vi 界giới 示thị 無vô 為vi 法pháp 。 而nhi 不bất 滅diệt 壞hoại 。 有hữu 為vi 之chi 相tướng 。 於ư 無vô 為vi 界giới 。 示thị 有hữu 為vi 法pháp 。 而nhi 不bất 分phân 別biệt 。 無vô 為vi 之chi 性tánh 。 此thử 明minh 事sự 理lý 無vô 礙ngại 。 四tứ 非phi 有hữu 為vi 非phi 無vô 為vi 。 法Pháp 界Giới 二nhị 門môn 者giả 。 一nhất 形hình 奪đoạt 門môn 。 謂vị 緣duyên 無vô 不bất 理lý 之chi 緣duyên 。 故cố 非phi 有hữu 為vi 。 理lý 無vô 不bất 緣duyên 之chi 理lý 。 故cố 非phi 無vô 為vi 。 法pháp 體thể 平bình 等đẳng 。 形hình 奪đoạt 雙song 泯mẫn 。 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 是thị 法Pháp 平bình 等đẳng 。 為vi 是thị 有hữu 為vi 。 為vi 是thị 無vô 為vi 。

佛Phật 言ngôn 。

非phi 有hữu 為vi 法pháp 。 非phi 無vô 為vi 法Pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。 離ly 有hữu 為vi 法pháp 。 無vô 為vi 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 離ly 無vô 為vi 法pháp 。 有hữu 為vi 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 是thị 有hữu 為vi 性tánh 。 無vô 為vi 性tánh 。 是thị 二nhị 法pháp 不bất 合hợp 不bất 散tán 。 此thử 之chi 謂vị 也dã 。 二nhị 無vô 寄ký 門môn 。 謂vị 此thử 法Pháp 界Giới 。 離ly 相tương 離ly 性tánh 。 故cố 非phi 此thử 二nhị 。 又hựu 非phi 二nhị 諦đế 故cố 。 又hựu 非phi 二nhị 名danh 言ngôn 所sở 能năng 至chí 故cố 。 是thị 故cố 俱câu 離ly 。 解giải 深thâm 密mật 經Kinh 云vân 。 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 略lược 有hữu 二nhị 種chủng 。 所sở 謂vị 有hữu 為vi 無vô 為vi 。 是thị 中trung 有hữu 為vi 。 非phi 有hữu 為vi 非phi 無vô 為vi 。 無vô 為vi 。 非phi 無vô 為vi 非phi 有hữu 為vi 等đẳng 。 五ngũ 無vô 障chướng 礙ngại 法Pháp 界Giới 二nhị 門môn 者giả 。 一nhất 普phổ 攝nhiếp 門môn 。 謂vị 於ư 上thượng 四tứ 門môn 。 隨tùy 一nhất 即tức 攝nhiếp 餘dư 一nhất 切thiết 故cố 。 是thị 故cố 善thiện 財tài 。 或hoặc 覩đổ 山sơn 海hải 。 或hoặc 見kiến 堂đường 宇vũ 。 皆giai 名danh 入nhập 法Pháp 界Giới 。 二nhị 圓viên 融dung 門môn 。 謂vị 以dĩ 理lý 融dung 事sự 故cố 。 令linh 事sự 無vô 分phần/phân 劑tề 。 微vi 塵trần 非phi 小tiểu 。 能năng 容dung 十thập 剎sát 。 剎sát 海hải 非phi 大đại 。 潛tiềm 入nhập 一nhất 塵trần 也dã 。 以dĩ 事sự 顯hiển 理lý 故cố 。 令linh 理lý 非phi 無vô 分phần/phân 。 謂vị 一nhất 多đa 無vô 礙ngại 。 或hoặc 云vân 一nhất 法Pháp 界Giới 。 或hoặc 云vân 諸chư 法Pháp 界Giới 。 然nhiên 由do 一nhất 非phi 一nhất 故cố 即tức 諸chư 。 諸chư 非phi 諸chư 。 故cố 即tức 一nhất 。 乃nãi 至chí 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 。 是thị 以dĩ 善thiện 財tài 。 暫tạm 時thời 執chấp 手thủ 。 遂toại 經kinh 多đa 劫kiếp 。 纔tài 入nhập 樓lâu 閣các 。 普phổ 見kiến 無vô 邊biên 。 皆giai 此thử 類loại 也dã 。 上thượng 來lai 五ngũ 門môn 十thập 義nghĩa 。 總tổng 明minh 所sở 入nhập 法Pháp 界Giới 。 應ưng 以dĩ 六lục 相tương/tướng 融dung 之chi 。 二nhị 明minh 能năng 入nhập 。 亦diệc 有hữu 五ngũ 門môn 。 一nhất 淨tịnh 信tín 。 二nhị 正chánh 解giải 。 三tam 修tu 行hành 。 四tứ 證chứng 得đắc 。 五ngũ 圓viên 滿mãn 。 此thử 五ngũ 於ư 前tiền 。 所sở 入nhập 法Pháp 界Giới 。 有hữu 其kỳ 二nhị 門môn 。 一nhất 隨tùy 一nhất 能năng 入nhập 。 通thông 五ngũ 所sở 入nhập 。 隨tùy 一nhất 所sở 入nhập 。 遍biến 五ngũ 能năng 入nhập 。 二nhị 此thử 五ngũ 能năng 入nhập 。 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 各các 入nhập 一nhất 門môn 。 此thử 上thượng 心tâm 境cảnh 。 二nhị 義nghĩa 十thập 門môn 。 六lục 相tương/tướng 圓viên 融dung 。 總tổng 為vi 一nhất 聚tụ 。 無vô 障chướng 礙ngại 法Pháp 界Giới 。 百bách 門môn 義nghĩa 海hải 云vân 。 入nhập 法Pháp 界Giới 者giả 。 即tức 塵trần 緣duyên 起khởi 是thị 法pháp 。 法pháp 隨tùy 智trí 顯hiển 。 用dụng 有hữu 差sai 別biệt 是thị 界giới 。 此thử 法pháp 以dĩ 無vô 性tánh 故cố 。 則tắc 無vô 分phần/phân 劑tề 。 融dung 無vô 二nhị 相tương/tướng 。 同đồng 於ư 真chân 際tế 。 與dữ 虛hư 空không 等đẳng 。 遍biến 通thông 一nhất 切thiết 。 隨tùy 處xứ 顯hiển 現hiện 。 無vô 不bất 明minh 了liễu 。 然nhiên 此thử 一nhất 塵trần 。 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 。 各các 不bất 相tương 見kiến 。 亦diệc 不bất 相tương 知tri 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 各các 各các 全toàn 是thị 圓viên 滿mãn 法Pháp 界Giới 。 普phổ 攝nhiếp 一nhất 切thiết 。 更cánh 無vô 別biệt 法pháp 可khả 知tri 見kiến 也dã 。 經Kinh 云vân 。 即tức 法Pháp 界Giới 無vô 法Pháp 界Giới 。 法Pháp 界Giới 不bất 知tri 法Pháp 界Giới 。 若nhược 如như 是thị 。 更cánh 無vô 別biệt 法pháp 可khả 知tri 見kiến 者giả 。 云vân 何hà 言ngôn 入nhập 。 以dĩ 悟ngộ 了liễu 之chi 處xứ 。 名danh 為vi 入nhập 故cố 。 又hựu 雖tuy 入nhập 而nhi 無vô 所sở 入nhập 。 若nhược 有hữu 所sở 入nhập 。 則tắc 失thất 諸chư 法pháp 性tánh 空không 義nghĩa 。 以dĩ 無vô 性tánh 理lý 同đồng 故cố 。 則tắc 處xứ 處xứ 入nhập 法Pháp 界Giới 。 前tiền 約ước 情tình 智trí 凡phàm 小tiểu 所sở 見kiến 。 隨tùy 染nhiễm 淨tịnh 緣duyên 成thành 十thập 法Pháp 界Giới 者giả 。 即tức 成thành 其kỳ 過quá 。 今kim 依y 華hoa 嚴nghiêm 性tánh 起khởi 法Pháp 門môn 。 悉tất 為vi 真chân 法Pháp 界Giới 。 若nhược 成thành 若nhược 壞hoại 。 若nhược 垢cấu 若nhược 淨tịnh 。 全toàn 成thành 法Pháp 界Giới 。 如như 經Kinh 云vân 。 分phân 別biệt 諸chư 色sắc 無vô 量lượng 壞hoại 相tương/tướng 。 是thị 名danh 上thượng 智trí 者giả 。 古cổ 釋thích 云vân 。 六lục 道đạo 之chi 色sắc 。 壞hoại 善thiện 壞hoại 定định 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 色sắc 。 壞hoại 因nhân 壞hoại 果quả 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 色sắc 。 壞hoại 有hữu 壞hoại 無vô 。 佛Phật 色sắc 者giả 。 壞hoại 上thượng 諸chư 壞hoại 。 壞hoại 為vi 法Pháp 界Giới 。 非phi 壞hoại 非phi 不bất 壞hoại 。 悉tất 是thị 法Pháp 界Giới 。

問vấn 。 心tâm 分phần/phân 四tứ 名danh 。 義nghĩa 開khai 十thập 種chủng 。 識thức 之chi 名danh 義nghĩa 。 約ước 有hữu 幾kỷ 何hà 。

答đáp 。 若nhược 約ước 同đồng 門môn 自tự 相tương/tướng 。 不bất 可khả 分phân 別biệt 。 若nhược 約ước 異dị 門môn 共cộng 相tương 。 隨tùy 義nghĩa 似tự 分phần/phân 。 名danh 約ước 性tánh 相tướng 有hữu 九cửu 義nghĩa 。 包bao 內nội 外ngoại 具cụ 五ngũ 。 名danh 有hữu 九cửu 者giả 。 一nhất 眼nhãn 識thức 。 二nhị 耳nhĩ 識thức 。 三tam 鼻tị 識thức 。 四tứ 舌thiệt 識thức 。 五ngũ 身thân 識thức 。 六lục 意ý 識thức 。 七thất 末mạt 那na 識thức 。 八bát 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 九cửu 淨tịnh 識thức 。 義nghĩa 具cụ 五ngũ 者giả 。 一nhất 識thức 自tự 相tương/tướng 。 謂vị 識thức 自tự 證chứng 分phần/phân 。 二nhị 識thức 所sở 變biến 故cố 。 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 。 從tùng 心tâm 現hiện 起khởi 。 三tam 識thức 相tương 應ứng 故cố 。 同đồng 時thời 受thọ 想tưởng 等đẳng 心tâm 法pháp 。 四tứ 識thức 分phần/phân 位vị 故cố 。 識thức 上thượng 四tứ 相tương/tướng 等đẳng 。 五ngũ 識thức 實thật 相tướng 故cố 。 謂vị 二nhị 空không 真Chân 如Như 。 是thị 識thức 實thật 性tánh 。 自tự 上thượng 諸chư 法pháp 。 皆giai 不bất 離ly 識thức 。 總tổng 名danh 唯duy 識thức 。 故cố 知tri 若nhược 相tương/tướng 若nhược 性tánh 。 若nhược 境cảnh 若nhược 心tâm 。 乃nãi 至chí 差sai 別biệt 分phần/phân 位vị 。 皆giai 是thị 唯duy 識thức 。 卷quyển 舒thư 匪phỉ 離ly 。 總tổng 別biệt 同đồng 時thời 。 猶do 雲vân 霧vụ 之chi 依y 空không 。 若nhược 波ba 瀾lan 之chi 涌dũng 海hải 。 又hựu 古cổ 德đức 廣quảng 釋thích 唯duy 識thức 。 義nghĩa 有hữu 十thập 門môn 。 明minh 此thử 唯duy 識thức 二nhị 字tự 。 先tiên 離ly 解giải 。 次thứ 合hợp 解giải 。 先tiên 且thả 離ly 解giải 。 初sơ 唯duy 後hậu 識thức 。 初sơ 唯duy 字tự 者giả 。 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 者giả 揀giản 持trì 之chi 義nghĩa 。 揀giản 之chi 。 謂vị 揀giản 去khứ 我ngã 法pháp 所sở 執chấp 。 持trì 謂vị 持trì 取thủ 。 持trì 取thủ 依y 圓viên 二nhị 性tánh 。 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 唯duy 言ngôn 為vi 遣khiển 離ly 識thức 我ngã 法pháp 。 非phi 無vô 不bất 離ly 識thức 心tâm 所sở 無vô 為vi 等đẳng 。 二nhị 者giả 決quyết 定định 義nghĩa 。 決quyết 無vô 離ly 心tâm 之chi 境cảnh 。 定định 有hữu 內nội 識thức 之chi 心tâm 。 謂vị 小Tiểu 乘Thừa 離ly 心tâm 有hữu 境cảnh 。 清thanh 辯biện 破phá 無vô 內nội 心tâm 。 三tam 者giả 顯hiển 勝thắng 義nghĩa 。 謂vị 心tâm 王vương 勝thắng 。 心tâm 所sở 等đẳng 劣liệt 。 今kim 但đãn 顯hiển 勝thắng 。 不bất 彰chương 於ư 劣liệt 。 瞿cù 波ba 論luận 師sư 二nhị 十thập 唯duy 識thức 云vân 。 此thử 說thuyết 唯duy 識thức 。 但đãn 舉cử 王vương 勝thắng 。 理lý 兼kiêm 心tâm 所sở 。 如như 言ngôn 王vương 來lai 。 非phi 無vô 臣thần 佐tá 。 次thứ 解giải 識thức 字tự 者giả 。 即tức 了liễu 別biệt 義nghĩa 。 謂vị 八bát 種chủng 心tâm 王vương 。 是thị 識thức 自tự 性tánh 等đẳng 。 五ngũ 位vị 百bách 法pháp 。 理lý 之chi 與dữ 事sự 。 皆giai 不bất 離ly 識thức 。 不bất 爾nhĩ 。 真Chân 如Như 應ưng 非phi 唯duy 識thức 。 攝nhiếp 餘dư 歸quy 識thức 。 總tổng 立lập 識thức 名danh 。 經Kinh 云vân 。 三tam 界giới 唯duy 心tâm 。 次thứ 合hợp 釋thích 唯duy 識thức 者giả 。 唯duy 謂vị 揀giản 去khứ 。 遮già 無vô 外ngoại 境cảnh 。 境cảnh 無vô 非phi 有hữu 。 識thức 能năng 了liễu 別biệt 。 詮thuyên 有hữu 內nội 心tâm 。 心tâm 有hữu 非phi 無vô 。 合hợp 名danh 唯duy 識thức 。 唯duy 謂vị 遮già 無vô 是thị 用dụng 。 識thức 表biểu 詮thuyên 有hữu 是thị 體thể 。 攝nhiếp 用dụng 歸quy 體thể 。 唯duy 即tức 識thức 。 持trì 業nghiệp 釋thích 。 夫phu 六lục 釋thích 之chi 文văn 。 簡giản 法pháp 為vi 妙diệu 。 今kim 欲dục 性tánh 相tướng 俱câu 辯biện 。 且thả 略lược 引dẫn 持trì 業nghiệp 依y 主chủ 二nhị 釋thích 。 可khả 稱xưng 今kim 文văn 。 第đệ 一nhất 持trì 業nghiệp 釋thích 者giả 。 有hữu 二nhị 。 一nhất 持trì 業nghiệp 。 二nhị 同đồng 依y 。 且thả 持trì 業nghiệp 者giả 。 持trì 謂vị 任nhậm 持trì 。 業nghiệp 謂vị 業nghiệp 用dụng 。 若nhược 法pháp 體thể 能năng 持trì 用dụng 。 用dụng 能năng 顯hiển 體thể 。 名danh 為vi 持trì 業nghiệp 。 如như 言ngôn 藏tạng 識thức 。 識thức 是thị 體thể 。 藏tạng 是thị 用dụng 。 識thức 體thể 能năng 持trì 藏tạng 用dụng 。 即tức 名danh 持trì 業nghiệp 。 又hựu 如như 妙diệu 法Pháp 即tức 蓮liên 華hoa 等đẳng 。 二nhị 同đồng 依y 釋thích 者giả 。 即tức 多đa 用dụng 同đồng 依y 一nhất 體thể 。 如như 言ngôn 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 即tức 身thân 。 變biến 易dị 生sanh 死tử 即tức 身thân 等đẳng 是thị 。 所sở 以dĩ 一nhất 切thiết 萬vạn 法pháp 。 以dĩ 心tâm 為vi 體thể 。 萬vạn 法pháp 是thị 用dụng 。 法pháp 不bất 離ly 心tâm 。 用dụng 不bất 離ly 體thể 。 心tâm 體thể 能năng 持trì 萬vạn 法pháp 。 法pháp 即tức 是thị 心tâm 。 用dụng 即tức 是thị 體thể 。 名danh 持trì 業nghiệp 釋thích 。 若nhược 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 得đắc 自tự 心tâm 之chi 任nhậm 持trì 。 無vô 一nhất 法pháp 可khả 立lập 。 又hựu 若nhược 無vô 法pháp 。 則tắc 無vô 業nghiệp 用dụng 。 無vô 用dụng 不bất 能năng 顯hiển 體thể 。 故cố 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 是thị 心tâm 。 心tâm 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 體thể 用dụng 相tương/tướng 成thành 。 非phi 一nhất 非phi 二nhị 。 第đệ 二nhị 依y 主chủ 釋thích 者giả 。 有hữu 二nhị 。 一nhất 依y 主chủ 釋thích 。 二nhị 依y 士sĩ 釋thích 。 依y 主chủ 者giả 。 有hữu 法pháp 以dĩ 勝thắng 釋thích 劣liệt 。 將tương 劣liệt 就tựu 勝thắng 以dĩ 彰chương 名danh 。 如như 言ngôn 眼nhãn 識thức 。 眼nhãn 是thị 所sở 依y 即tức 勝thắng 。 識thức 是thị 能năng 依y 即tức 劣liệt 。 以dĩ 勝thắng 眼nhãn 釋thích 劣liệt 識thức 故cố 。 將tương 劣liệt 就tựu 勝thắng 。 以dĩ 彰chương 其kỳ 名danh 。 眼nhãn 之chi 識thức 故cố 。 依y 主chủ 釋thích 也dã 。 或hoặc 以dĩ 別biệt 簡giản 通thông 。 依y 主chủ 。 即tức 別biệt 名danh 勝thắng 。 通thông 名danh 劣liệt 。 二nhị 依y 士sĩ 釋thích 者giả 。 謂vị 劣liệt 法pháp 是thị 勝thắng 法Pháp 之chi 士sĩ 用dụng 故cố 。 今kim 將tương 劣liệt 法pháp 解giải 於ư 勝thắng 法Pháp 。 勝thắng 法Pháp 從tùng 劣liệt 法pháp 以dĩ 彰chương 名danh 。 如như 言ngôn 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 擇trạch 滅diệt 是thị 有hữu 為vi 即tức 劣liệt 。 無vô 為vi 即tức 勝thắng 。 將tương 勝thắng 就tựu 劣liệt 以dĩ 彰chương 名danh 。 依y 士sĩ 釋thích 。 是thị 知tri 心tâm 王vương 為vi 勝thắng 。 一nhất 切thiết 法pháp 盡tận 是thị 心tâm 法pháp 。 又hựu 心tâm 是thị 所sở 依y 即tức 勝thắng 。 法pháp 是thị 能năng 依y 即tức 劣liệt 。 以dĩ 劣liệt 顯hiển 勝thắng 。 心tâm 之chi 法pháp 故cố 。 即tức 依y 主chủ 釋thích 。 無vô 有hữu 一nhất 法pháp 。 不bất 屬thuộc 心tâm 者giả 。 若nhược 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 顯hiển 心tâm 。 以dĩ 劣liệt 彰chương 勝thắng 。 法pháp 之chi 心tâm 故cố 。 即tức 依y 士sĩ 釋thích 。 所sở 以dĩ 宗tông 鏡kính 內nội 。 於ư 持trì 業nghiệp 。 有hữu 財tài 依y 主chủ 。 依y 士sĩ 。 隣lân 近cận 。 帶đái 數số 。 六lục 釋thích 之chi 中trung 。 不bất 出xuất 持trì 業nghiệp 依y 主chủ 等đẳng 二nhị 釋thích 。 下hạ 文văn 不bất 更cánh 。 一nhất 一nhất 廣quảng 明minh 。 以dĩ 一nhất 例lệ 諸chư 。 自tự 然nhiên 無vô 惑hoặc 。

問vấn 。 此thử 言ngôn 唯duy 遮già 外ngoại 境cảnh 不bất 有hữu 。 為vi 遮già 離ly 心tâm 之chi 境cảnh 。 為vi 遮già 不bất 離ly 心tâm 之chi 境cảnh 。

答đáp 。 設thiết 爾nhĩ 何hà 失thất 難nạn/nan 。 二nhị 俱câu 有hữu 過quá 。 若nhược 遮già 離ly 心tâm 之chi 境cảnh 是thị 無vô 餘dư 。 有hữu 不bất 離ly 心tâm 相tương/tướng 分phần/phân 在tại 。 何hà 以dĩ 但đãn 言ngôn 唯duy 識thức 。 不bất 言ngôn 唯duy 境cảnh 識thức 。 若nhược 遮già 不bất 離ly 心tâm 境cảnh 是thị 無vô 。 應ưng 但đãn 有hữu 能năng 變biến 三tam 分phần/phân 。 闕khuyết 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 過quá 。 如như 何hà 通thông 釋thích 。 答đáp 。 所sở 言ngôn 唯duy 識thức 者giả 。 遮già 心tâm 外ngoại 境cảnh 無vô 。 不bất 遮già 內nội 境cảnh 不bất 離ly 識thức 相tương/tướng 分phân 是thị 無vô 。

問vấn 。 內nội 境cảnh 與dữ 識thức 。 既ký 並tịnh 非phi 無vô 。 如như 何hà 但đãn 言ngôn 唯duy 識thức 。 不bất 言ngôn 唯duy 境cảnh 識thức 耶da 。

答đáp 。 以dĩ 護hộ 法Pháp 菩Bồ 薩Tát 云vân 。 境cảnh 名danh 通thông 於ư 內nội 外ngoại 。 謂vị 有hữu 離ly 心tâm 境cảnh 。 不bất 離ly 心tâm 境cảnh 。 恐khủng 濫lạm 外ngoại 境cảnh 。 但đãn 言ngôn 唯duy 識thức 。 所sở 以dĩ 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 謂vị 諸chư 愚ngu 夫phu 。 迷mê 執chấp 外ngoại 境cảnh 。 起khởi 煩phiền 惱não 業nghiệp 。 生sanh 死tử 輪luân 迴hồi 。 不bất 解giải 觀quán 心tâm 。 非phi 謂vị 內nội 境cảnh 相tướng 分phần/phân 。 如như 外ngoại 都đô 無vô 。

問vấn 。 唯duy 識thức 性tánh 與dữ 唯duy 識thức 。 有hữu 何hà 同đồng 異dị 。

答đáp 。 各các 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 且thả 唯duy 識thức 性tánh 二nhị 義nghĩa 者giả 。 一nhất 者giả 。 虛hư 妄vọng 唯duy 識thức 性tánh 。 即tức 遍biến 計kế 性tánh 。 所sở 遣khiển 清thanh 淨tịnh 。 二nhị 者giả 。 真chân 實thật 唯duy 識thức 性tánh 。 即tức 圓viên 成thành 實thật 性tánh 。 所sở 證chứng 清thanh 淨tịnh 。 若nhược 言ngôn 唯duy 識thức 者giả 。 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 。 世thế 俗tục 唯duy 識thức 。 即tức 依y 他tha 起khởi 所sở 斷đoạn 清thanh 淨tịnh 。 二nhị 者giả 。 勝thắng 義nghĩa 唯duy 識thức 。 即tức 圓viên 成thành 實thật 。 所sở 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 又hựu 言ngôn 唯duy 識thức 性tánh 相tướng 不bất 同đồng 。 相tương/tướng 是thị 依y 他tha 。 唯duy 是thị 有hữu 為vi 。 通thông 漏lậu 無vô 漏lậu 。 性tánh 即tức 圓viên 成thành 。 唯duy 是thị 真Chân 如Như 。 無vô 為vi 無vô 漏lậu 。 又hựu 云vân 。 唯duy 言ngôn 識thức 者giả 。 是thị 了liễu 別biệt 義nghĩa 。 意ý 云vân 。 五ngũ 位vị 一nhất 百bách 法pháp 理lý 之chi 與dữ 事sự 。 不bất 離ly 識thức 。 今kim 攝nhiếp 歸quy 識thức 。 總tổng 言ngôn 識thức 名danh 。 以dĩ 萬vạn 法pháp 由do 心tâm 起khởi 故cố 。 然nhiên 即tức 非phi 唯duy 一nhất 人nhân 之chi 識thức 。 亦diệc 非phi 唯duy 一nhất 識thức 。 更cánh 無vô 餘dư 識thức 等đẳng 。 出xuất 唯duy 識thức 體thể 者giả 。 一nhất 所sở 觀quán 出xuất 體thể 者giả 。 即tức 取thủ 五ngũ 位vị 一nhất 百bách 法pháp 為vi 體thể 。 以dĩ 通thông 觀quán 有hữu 為vi 無vô 為vi 法Pháp 故cố 。 即tức 以dĩ 識thức 相tương/tướng 識thức 性tánh 。 合hợp 為vi 唯duy 識thức 體thể 。 皆giai 不bất 離ly 識thức 故cố 。 二nhị 能năng 觀quán 出xuất 體thể 者giả 。 即tức 唯duy 取thủ 心tâm 心tâm 所sở 為vi 體thể 。 心tâm 所sở 與dữ 識thức 。 常thường 相tương 應ứng 故cố 。 即tức 唯duy 能năng 非phi 所sở 。 若nhược 約ước 唯duy 識thức 觀quán 。 即tức 取thủ 於ư 境cảnh 中trung 慧tuệ 為vi 體thể 。 於ư 所sở 觀quán 境cảnh 。 觀quán 察sát 勝thắng 故cố 。 又hựu 明minh 唯duy 識thức 差sai 別biệt 。 總tổng 攝nhiếp 諸chư 緣duyên 及cập 理lý 。 有hữu 其kỳ 十thập 種chủng 。 一nhất 遣khiển 虛hư 存tồn 實thật 義nghĩa 者giả 。 遣khiển 為vi 除trừ 遣khiển 。 虛hư 為vi 虛hư 妄vọng 。 觀quán 遍biến 計kế 所sở 執chấp 。 唯duy 虛hư 妄vọng 起khởi 。 都đô 無vô 體thể 用dụng 。 應ưng 正chánh 除trừ 遣khiển 。 為vi 情tình 有hữu 理lý 無vô 故cố 。 存tồn 者giả 留lưu 義nghĩa 。 實thật 謂vị 實thật 有hữu 。 即tức 觀quán 依y 圓viên 法pháp 。 體thể 是thị 實thật 有hữu 。 是thị 本bổn 後hậu 二nhị 智trí 境cảnh 。 應ưng 正chánh 存tồn 留lưu 。 為vi 理lý 有hữu 情tình 無vô 故cố 。 良lương 由do 一nhất 切thiết 異dị 生sanh 小Tiểu 乘Thừa 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 妄vọng 執chấp 我ngã 法pháp 為vi 有hữu 。 清thanh 辯biện 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 妄vọng 撥bát 理lý 事sự 為vi 空không 。 今kim 於ư 唯duy 識thức 觀quán 中trung 。 遣khiển 虛hư 者giả 。 空không 觀quán 。 對đối 遣khiển 有hữu 執chấp 。 存tồn 實thật 者giả 。 有hữu 觀quán 。 對đối 遣khiển 空không 執chấp 。 非phi 有hữu 非phi 空không 。 法pháp 無vô 分phân 別biệt 。 離ly 言ngôn 詮thuyên 故cố 。 二nhị 者giả 。 捨xả 濫lạm 留lưu 純thuần 義nghĩa 。 捨xả 為vi 捨xả 離ly 。 濫lạm 即tức 相tương/tướng 濫lạm 。 留lưu 謂vị 存tồn 留lưu 。 純thuần 為vi 無vô 雜tạp 。 雖tuy 觀quán 事sự 理lý 。 有hữu 境cảnh 有hữu 心tâm 。 為vi 心tâm 不bất 孤cô 起khởi 。 仗trượng 境cảnh 方phương 生sanh 。 境cảnh 不bất 自tự 生sanh 。 識thức 變biến 方phương 起khởi 。 由do 境cảnh 有hữu 濫lạm 。 捨xả 之chi 不bất 稱xưng 。 唯duy 。 心tâm 體thể 既ký 純thuần 。 留lưu 說thuyết 唯duy 識thức 。 故cố 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 我ngã 唯duy 內nội 有hữu 。 境cảnh 亦diệc 通thông 外ngoại 。 恐khủng 濫lạm 外ngoại 境cảnh 。 但đãn 言ngôn 唯duy 識thức 。 非phi 為vi 內nội 境cảnh 。 如như 外ngoại 都đô 無vô 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 三tam 界giới 唯duy 心tâm 故cố 。 三tam 攝nhiếp 末mạt 歸quy 本bổn 義nghĩa 。 攝nhiếp 謂vị 綰oản 攝nhiếp 。 末mạt 即tức 見kiến 相tương/tướng 二nhị 分phần 。 歸quy 即tức 向hướng 。 本bổn 。 謂vị 識thức 自tự 證chứng 分phần/phân 。 是thị 所sở 依y 體thể 故cố 。 今kim 攝nhiếp 末mạt 見kiến 相tương/tướng 分phần/phân 。 歸quy 本bổn 自tự 證chứng 分phần/phân 體thể 。 故cố 言ngôn 唯duy 識thức 。 故cố 解giải 深thâm 密mật 經Kinh 云vân 。 諸chư 識thức 所sở 緣duyên 。 唯duy 識thức 所sở 現hiện 。 四tứ 隱ẩn 劣liệt 顯hiển 勝thắng 義nghĩa 。 謂vị 王vương 所sở 俱câu 能năng 示thị 現hiện 。 心tâm 所sở 即tức 劣liệt 。 依y 他tha 起khởi 故cố 。 隱ẩn 劣liệt 不bất 取thủ 。 心tâm 王vương 即tức 勝thắng 。 所sở 依y 體thể 故cố 。 故cố 言ngôn 唯duy 識thức 。 即tức 名danh 顯hiển 勝thắng 故cố 。 莊trang 嚴nghiêm 論luận 云vân 。 許hứa 心tâm 似tự 二nhị 現hiện 。 如như 是thị 似tự 貪tham 等đẳng 。 五ngũ 遣khiển 相tương/tướng 證chứng 性tánh 義nghĩa 。 識thức 言ngôn 所sở 表biểu 。 具cụ 有hữu 事sự 理lý 。 事sự 謂vị 相tương/tướng 用dụng 。 遣khiển 而nhi 不bất 取thủ 。 理lý 為vi 體thể 性tánh 。 應ưng 求cầu 作tác 證chứng 。 故cố 攝nhiếp 論luận 偈kệ 云vân 。 依y 繩thằng 起khởi 蛇xà 解giải 。 見kiến 繩thằng 知tri 是thị 無vô 。 證chứng 見kiến 彼bỉ 分phân 明minh 。 方phương 知tri 明minh 性tánh 亂loạn 。 六lục 境cảnh 義nghĩa 。 境cảnh 謂vị 所sở 觀quán 境cảnh 。 識thức 即tức 能năng 觀quán 心tâm 。 此thử 所sở 觀quán 境cảnh 。 由do 識thức 變biến 現hiện 。 境cảnh 不bất 離ly 識thức 。 立lập 境cảnh 唯duy 識thức 義nghĩa 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 經Kinh 云vân 。 鬼quỷ 人nhân 天thiên 等đẳng 。 所sở 見kiến 各các 異dị 。 七thất 教giáo 義nghĩa 。 即tức 能năng 詮thuyên 教giáo 。 說thuyết 有hữu 唯duy 識thức 義nghĩa 故cố 。 楞lăng 伽già 經kinh 偈kệ 云vân 。 由do 自tự 心tâm 執chấp 著trước 。 心tâm 似tự 外ngoại 境cảnh 轉chuyển 。 彼bỉ 所sở 見kiến 非phi 有hữu 。 是thị 故cố 說thuyết 唯duy 心tâm 。 八bát 理lý 義nghĩa 。 道Đạo 理lý 唯duy 識thức 。 唯duy 識thức 頌tụng 云vân 。 是thị 諸chư 識thức 轉chuyển 變biến 。 分phân 別biệt 所sở 分phân 別biệt 。 由do 此thử 彼bỉ 皆giai 無vô 。 故cố 一nhất 切thiết 唯duy 識thức 。 九cửu 行hành 義nghĩa 。 行hành 謂vị 觀quán 行hành 。 即tức 菩Bồ 薩Tát 在tại 定định 位vị 。 作tác 四tứ 尋tầm 伺tứ 觀quán 等đẳng 。 即tức 觀quán 行hành 及cập 定định 。 俱câu 不bất 離ly 識thức 故cố 。 瑜du 伽già 論luận 偈kệ 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 定định 位vị 。 觀quán 境cảnh 唯duy 是thị 心tâm 等đẳng 。 十thập 果quả 義nghĩa 。 謂vị 佛Phật 果Quả 四Tứ 智Trí 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 有hữu 功công 德đức 。 皆giai 不bất 離ly 識thức 。 故cố 莊trang 嚴nghiêm 論luận 云vân 。 真Chân 如Như 無vô 境cảnh 識thức 。 是thị 淨tịnh 無vô 漏lậu 界giới 等đẳng 。 如như 上thượng 十thập 義nghĩa 。 性tánh 相tướng 境cảnh 智trí 教giáo 理lý 行hành 果quả 等đẳng 。 皆giai 唯duy 是thị 識thức 。 無vô 有hữu 一nhất 法pháp 。 而nhi 非phi 所sở 標tiêu 。 故cố 稱xưng 群quần 經kinh 了liễu 義nghĩa 中trung 王vương 。 諸chư 聖thánh 所sở 依y 之chi 父phụ 。 若nhược 有hữu 遇ngộ 者giả 。 頓đốn 息tức 希hy 望vọng 。 無vô 一nhất 法pháp 而nhi 可khả 求cầu 。 無vô 一nhất 事sự 而nhi 不bất 足túc 。 全toàn 獲hoạch 如Như 來Lai 無vô 上thượng 之chi 珍trân 寶bảo 。 寧ninh 同đồng 荊kinh 岫# 璞# 中trung 。 已dĩ 探thám 教giáo 海hải 祕bí 密mật 之chi 靈linh 珠châu 。 豈khởi 比tỉ 驪# 龍long 頷hạm 下hạ 。 遂toại 得đắc 盡tận 眾chúng 生sanh 之chi 苦khổ 際tế 。 斷đoạn 煩phiền 惱não 之chi 病bệnh 原nguyên 。 一nhất 念niệm 功công 全toàn 。 千thiên 途đồ 自tự 正chánh 。 是thị 以dĩ 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 如như 清thanh 涼lương 池trì 。 能năng 滿mãn 一nhất 切thiết 。 諸chư 渴khát 乏phạp 者giả 。 如như 寒hàn 者giả 得đắc 火hỏa 。 如như 裸lõa 者giả 得đắc 衣y 。 如như 商thương 人nhân 得đắc 主chủ 。 如như 子tử 得đắc 母mẫu 。 如như 渡độ 得đắc 船thuyền 。 如như 病bệnh 得đắc 醫y 。 如như 闇ám 得đắc 燈đăng 。 如như 貧bần 得đắc 寶bảo 。 如như 民dân 得đắc 王vương 。 如như 賈cổ 客khách 得đắc 海hải 。 如như 炬cự 除trừ 闇ám 。 此thử 法Pháp 華Hoa 經Kinh 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 能năng 令linh 眾chúng 生sanh 。 離ly 一nhất 切thiết 苦khổ 。 一nhất 切thiết 病bệnh 痛thống 。 能năng 解giải 一nhất 切thiết 。 生sanh 死tử 之chi 縛phược 。 故cố 知tri 唯duy 此thử 真chân 實thật 。 萬vạn 法pháp 皆giai 空không 。 以dĩ 此thử 標tiêu 宗tông 。 更cánh 無vô 等đẳng 等đẳng 。 如như 觀quán 法pháp 經Kinh 云vân 。 彼bỉ 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 名danh 曰viết 上Thượng 首Thủ 。 作tác 一nhất 乞khất 士sĩ 。 入nhập 城thành 乞khất 食thực 。

時thời 有hữu 比Bỉ 丘Khâu 。 名danh 曰viết 恆hằng 伽già 。 謂vị 乞khất 士sĩ 言ngôn 。 汝nhữ 從tùng 何hà 來lai 。 答đáp 。 我ngã 從tùng 真chân 實thật 中trung 來lai 。

又hựu 問vấn 。

何hà 謂vị 真chân 實thật 。

答đáp 曰viết 。

寂tịch 滅diệt 故cố 名danh 為vi 真chân 實thật 。

又hựu 問vấn 。

寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 中trung 。 有hữu 所sở 求cầu 無vô 所sở 求cầu 耶da 。

答đáp 曰viết 。

無vô 所sở 求cầu 。

又hựu 問vấn 。

無vô 所sở 求cầu 者giả 。 何hà 用dụng 求cầu 耶da 。

答đáp 言ngôn 。

無vô 所sở 求cầu 中trung 。 吾ngô 故cố 求cầu 之chi 。

又hựu 問vấn 。

無vô 所sở 求cầu 中trung 。 何hà 用dụng 求cầu 耶da 。 答đáp 。 有hữu 所sở 求cầu 者giả 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 得đắc 者giả 亦diệc 空không 。 著trước 者giả 亦diệc 空không 。 實thật 者giả 亦diệc 空không 。 來lai 者giả 亦diệc 空không 。 語ngữ 者giả 亦diệc 空không 。 問vấn 者giả 亦diệc 空không 。 寂tịch 滅diệt 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 切thiết 虛hư 空không 分phân 界giới 。 亦diệc 復phục 皆giai 空không 。 吾ngô 為vi 如như 是thị 次thứ 第đệ 空không 法pháp 。 而nhi 求cầu 真chân 實thật 。 故cố 知tri 若nhược 能năng 於ư 法pháp 。 法pháp 上thượng 求cầu 空không 。 則tắc 於ư 門môn 門môn 中trung 解giải 脫thoát 。 若nhược 人nhân 法pháp 問vấn 答đáp 言ngôn 語ngữ 往vãng 來lai 。 如như 宗tông 鏡kính 中trung 像tượng 。 若nhược 般Bát 若Nhã 智trí 照chiếu 。 寂tịch 滅diệt 涅Niết 槃Bàn 。 如như 宗tông 鏡kính 中trung 明minh 。 所sở 以dĩ 若nhược 像tượng 若nhược 明minh 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 唯duy 有hữu 鏡kính 體thể 。 恆hằng 常thường 披phi 露lộ 。 遍biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 未vị 嘗thường 出xuất 沒một 。 故cố 云vân 。 吾ngô 為vi 如như 是thị 次thứ 第đệ 空không 法pháp 。 而nhi 求cầu 真chân 實thật 。 即tức 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 真chân 實thật 故cố 。 無vô 所sở 求cầu 中trung 。 吾ngô 故cố 求cầu 之chi 矣hĩ 。 亦diệc 是thị 夫phu 求cầu 法Pháp 者giả 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 應ưng 無vô 所sở 求cầu 。 故cố 融dung 大đại 師sư 云vân 。 若nhược 有hữu 一nhất 法Pháp 可khả 得đắc 。 即tức 是thị 非phi 時thời 求cầu 也dã 。 所sở 以dĩ 淨tịnh 名danh 經Kinh 云vân 。 空không 當đương 於ư 何hà 求cầu 。

答đáp 曰viết 。

當đương 於ư 六lục 十thập 二nhị 見kiến 中trung 求cầu 。

又hựu 問vấn 。

六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 當đương 於ư 何hà 求cầu 。

答đáp 曰viết 。

當đương 於ư 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 中trung 求cầu 。

又hựu 問vấn 。

諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 當đương 於ư 何hà 求cầu 。

答đáp 曰viết 。

當đương 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 心tâm 行hành 中trung 求cầu 。 古cổ 釋thích 云vân 。 空không 智trí 因nhân 於ư 見kiến 生sanh 。 則tắc 空không 智trí 無vô 性tánh 。 無vô 性tánh 故cố 智trí 空không 。 故cố 名danh 空không 智trí 。 邪tà 見kiến 因nhân 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 而nhi 有hữu 。 邪tà 因nhân 正chánh 生sanh 。 邪tà 見kiến 亦diệc 空không 矣hĩ 。 諸chư 佛Phật 解giải 脫thoát 。 因nhân 悟ngộ 眾chúng 生sanh 。 心tâm 行hành 。 則tắc 解giải 脫thoát 空không 矣hĩ 。 即tức 約ước 其kỳ 空không 體thể 無vô 二nhị 。 所sở 以dĩ 互hỗ 求cầu 理lý 無vô 不bất 遍biến 。 釋thích 曰viết 。 邪tà 正chánh 既ký 體thể 本bổn 同đồng 。 空không 理lý 。 又hựu 未vị 曾tằng 暫tạm 隱ẩn 。 若nhược 於ư 此thử 平bình 等đẳng 性tánh 中trung 。 即tức 不bất 須tu 求cầu 。 為vi 未vị 知tri 者giả 說thuyết 求cầu 耳nhĩ 。 如như 無vô 生sanh 義nghĩa 云vân 。 如như 經Kinh 云vân 。 願nguyện 求cầu 諸chư 佛Phật 慧tuệ 。 亦diệc 不bất 著trước 願nguyện 求cầu 。 求cầu 佛Phật 慧tuệ 尚thượng 不bất 令linh 貪tham 著trước 。 何hà 況huống 其kỳ 餘dư 善thiện 法Pháp 。 又hựu 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 離ly 願nguyện 求cầu 。 但đãn 眾chúng 生sanh 不bất 知tri 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 菩Bồ 薩Tát 故cố 發phát 願nguyện 。 只chỉ 云vân 我ngã 願nguyện 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 眾chúng 生sanh 因nhân 此thử 。 方phương 知tri 發phát 心tâm 。 而nhi 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 得đắc 意ý 自tự 知tri 無vô 所sở 求cầu 也dã 。 如như 上thượng 所sở 解giải 。 則tắc 念niệm 念niệm 與dữ 實thật 相tướng 相tương 應ứng 。 更cánh 無vô 餘dư 念niệm 也dã 。 所sở 以dĩ 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 一nhất 一nhất 相tương/tướng 相tương 應ứng 。 遠viễn 離ly 諸chư 見kiến 過quá 。 是thị 知tri 若nhược 於ư 諸chư 相tướng 。 常thường 與dữ 實thật 相tướng 相tương 應ứng 。 自tự 然nhiên 遠viễn 離ly 諸chư 過quá 。 會hội 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 清thanh 淨tịnh 真chân 心tâm 。 朗lãng 然nhiên 明minh 徹triệt 。 而nhi 無vô 念niệm 著trước 。 即tức 事sự 即tức 如như 。 唯duy 心tâm 直trực 進tiến 。 即tức 佛Phật 之chi 所sở 許hứa 。 自tự 覺giác 之chi 境cảnh 矣hĩ 。 故cố 論luận 偈kệ 云vân 。 自tự 知tri 不bất 隨tùy 他tha 。 寂tịch 滅diệt 無vô 戲hí 論luận 。 無vô 異dị 無vô 分phân 別biệt 。 是thị 則tắc 名danh 實thật 相tướng 。

問vấn 。 此thử 唯duy 識thức 大đại 約ước 有hữu 幾kỷ 種chủng 。

答đáp 。 略lược 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 具cụ 分phần/phân 。 二nhị 不bất 具cụ 分phần/phân 。 且thả 具cụ 分phần/phân 唯duy 識thức 者giả 。 以dĩ 無vô 性tánh 理lý 故cố 。 成thành 真Chân 如Như 隨tùy 緣duyên 義nghĩa 。 則tắc 不bất 生sanh 滅diệt 與dữ 生sanh 滅diệt 和hòa 合hợp 。 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 名danh 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 即tức 是thị 具cụ 分phần/phân 。 若nhược 不bất 全toàn 依y 真chân 心tâm 。 事sự 不bất 依y 理lý 。 故cố 唯duy 約ước 生sanh 滅diệt 。 便tiện 非phi 具cụ 分phần/phân 。 有hữu 云vân 。 影ảnh 外ngoại 有hữu 質chất 。 為vi 半bán 頭đầu 唯duy 識thức 。 質chất 影ảnh 俱câu 影ảnh 。 為vi 具cụ 分phần/phân 者giả 。 此thử 乃nãi 唯duy 識thức 宗tông 中trung 之chi 具cụ 分phần/phân 耳nhĩ 。 又hựu 若nhược 決quyết 定định 信tín 入nhập 。 此thử 唯duy 識thức 正chánh 理lý 。 速tốc 至chí 菩Bồ 提Đề 。 如như 登đăng 車xa 而nhi 立lập 至chí 遐hà 方phương 。 猶do 乘thừa 舟chu 而nhi 坐tọa 昇thăng 彼bỉ 岸ngạn 。 如như 成thành 唯duy 識thức 寶bảo 生sanh 論luận 云vân 。 謂vị 依y 大Đại 乘Thừa 。 成thành 立lập 三tam 界giới 。 但đãn 唯duy 是thị 識thức 。 釋thích 云vân 。 如như 經kinh 所sở 說thuyết 。 言ngôn 大Đại 乘Thừa 者giả 。 謂vị 是thị 菩Bồ 提Đề 薩Tát 埵Đóa 。 所sở 行hành 之chi 路lộ 。 及cập 佛Phật 勝thắng 果quả 。 為vi 得đắc 此thử 故cố 。 修tu 唯duy 識thức 觀quán 。 是thị 無vô 過quá 失thất 方phương 便tiện 正chánh 路lộ 。 為vi 此thử 類loại 故cố 。 顯hiển 彼bỉ 方phương 便tiện 。 於ư 諸chư 經Kinh 中trung 。 種chủng 種chủng 行hành 相tướng 。 而nhi 廣quảng 宣tuyên 說thuyết 。 如như 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 并tinh 所sở 持trì 物vật 。 品phẩm 類loại 難nạn/nan 悉tất 。 方phương 處xứ 無vô 邊biên 。 由do 此thử 審thẩm 知tri 。 自tự 心tâm 相tương/tướng 現hiện 。 遂toại 於ư 諸chư 處xứ 。 捨xả 其kỳ 外ngoại 相tướng 。 遠viễn 離ly 欣hân 戚thích 。 復phục 觀quán 有hữu 海hải 。 喧huyên 靜tĩnh 無vô 差sai 。 棄khí 彼bỉ 小tiểu 途đồ 。 絕tuyệt 大Đại 乘Thừa 望vọng 。 及cập 於ư 諸chư 有hữu 耽đam 著trước 之chi 類loại 。 觀quán 若nhược 險hiểm 崖nhai 。 深thâm 生sanh 怖bố 畏úy 。 正chánh 趣thú 中trung 道đạo 。 若nhược 知tri 但đãn 是thị 自tự 心tâm 所sở 作tác 。 無vô 邊biên 資tư 糧lương 。 易dị 為vi 積tích 集tập 。 不bất 待đãi 多đa 時thời 。 如như 少thiểu 用dụng 功công 。 能năng 成thành 太thái 事sự 。 善thiện 遊du 行hành 處xứ 。 猶do 若nhược 掌chưởng 中trung 。 由do 斯tư 理lý 故cố 。 所sở 有hữu 願nguyện 求cầu 。 當đương 能năng 圓viên 滿mãn 隨tùy 意ý 而nhi 轉chuyển 。

宗Tông 鏡Kính 錄Lục 卷quyển 第đệ 四tứ

丙bính 午ngọ 歲tuế 分phần/phân 司ty 大đại 藏tạng 都đô 監giám 開khai 板bản 。