首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 義Nghĩa 海Hải
Quyển 0029
唐Đường 懷Hoài 迪 證Chứng 釋Thích 宋Tống 咸Hàm 輝Huy 排Bài 經Kinh 入Nhập 注Chú

首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 義Nghĩa 海Hải 卷quyển 第đệ 二nhị 十thập 九cửu (# 經kinh 十thập 之chi 二nhị )#

(# 凡phàm 遇ngộ 圓viên 相tương/tướng 即tức 是thị 標tiêu 辭từ 與dữ 疏sớ/sơ 同đồng 其kỳ 上thượng 文văn )# 。

阿A 難Nan 彼bỉ 善thiện 男nam 子tử 。 修tu 三Tam 摩Ma 提Đề 。 行hành 陰ấm 盡tận 者giả 。 諸chư 世thế 間gian 性tánh 。 幽u 清thanh 等đẳng 動động 同đồng 分phần 生sanh 機cơ 。 倐thúc 然nhiên 隳huy 裂liệt 沈trầm 細tế 綱cương 紐nữu 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 酬thù 業nghiệp 深thâm 脉mạch 。 感cảm 應ứng 懸huyền 絕tuyệt 。

(# 疏sớ/sơ 前tiền 三tam 句cú 標tiêu 人nhân 諸chư 世thế 下hạ 正chánh 明minh 行hành 盡tận 世thế 間gian 性tánh 者giả 行hành 陰ấm 即tức 是thị 世thế 間gian 。 體thể 性tánh 世thế 間gian 有hữu 三tam 義nghĩa 一nhất 有hữu 生sanh 滅diệt 二nhị 性tánh 有hữu 漏lậu 三tam 可khả 破phá 壞hoại 既ký 墮đọa 世thế 間gian 同đồng 以dĩ 行hành 陰ấm 生sanh 滅diệt 為vi 性tánh 也dã 隱ẩn 密mật 故cố 幽u 離ly 想tưởng 故cố 清thanh 優ưu 即tức 是thị 動động 同đồng 分phần 生sanh 機cơ 。 前tiền 是thị 基cơ 本bổn 今kim 是thị 機cơ 要yếu 忽hốt 爾nhĩ 而nhi 破phá 故cố 云vân 倐thúc 然nhiên 隳huy 裂liệt 沈trầm 細tế 下hạ 重trọng/trùng 釋thích 盡tận 義nghĩa 網võng 上thượng 大đại 繩thằng 曰viết 網võng 衣y 領lãnh 結kết 處xứ 曰viết 紐nữu 皆giai 喻dụ 其kỳ 要yếu 也dã 十thập 二nhị 類loại 生sanh 。 如như 網võng 如như 衣y 行hành 陰ấm 貫quán 通thông 微vi 細tế 結kết 要yếu 如như 網võng 如như 紐nữu 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 云vân 數số 取thủ 趣thú 即tức 總tổng 指chỉ 十thập 二nhị 類loại 也dã 行hành 陰ấm 能năng 轉chuyển 此thử 類loại 生sanh 故cố 故cố 云vân 浣hoán 細tế 綱cương 紐nữu 綱cương 紐nữu 是thị 業nghiệp 因nhân 伽già 羅la 是thị 果quả 報báo 業nghiệp 因nhân 亡vong 則tắc 孰thục 為vi 引dẫn 果quả 果quả 報báo 息tức 則tắc 誰thùy 作tác 能năng 酬thù 因nhân 果quả 既ký 亡vong 故cố 絕tuyệt 感cảm 應ứng 深thâm 脉mạch 亦diệc 喻dụ 行hành 陰ấm 幽u 隱ẩn 也dã ○# 解giải 諸chư 世thế 間gian 性tánh 。 即tức 十thập 二nhị 類loại 生sanh 。 行hành 陰ấm 體thể 性tánh 也dã 同đồng 分phần 生sanh 機cơ 。 謂vị 與dữ 諸chư 類loại 同đồng 其kỳ 分phân 齊tề 生sanh 滅diệt 之chi 機cơ 也dã 倐thúc 然nhiên 下hạ 明minh 行hành 陰ấm 盡tận 相tương/tướng 行hành 是thị 業nghiệp 性tánh 能năng 持trì 諸chư 陰ấm 如như 羅la 網võng 之chi 有hữu 綱cương 紐nữu 焉yên 補bổ 特đặc 下hạ 明minh 不bất 牽khiên 來lai 報báo 應ứng 猶do 報báo 也dã )# 。

於ư 涅Niết 槃Bàn 天thiên 。 將tương 大đại 明minh 悟ngộ 。 如như 雞kê 後hậu 鳴minh 。 瞻chiêm 顧cố 東đông 方phương 。 已dĩ 有hữu 精tinh 色sắc 。

(# 疏sớ/sơ 涅Niết 槃Bàn 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 天thiên 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 名danh 大đại 明minh 悟ngộ 明minh 悟ngộ 在tại 近cận 故cố 名danh 曰viết 將tương 將tương 當đương 也dã 欲dục 也dã 如như 雞kê 後hậu 鳴minh 。 者giả 雞kê 第đệ 二nhị 鳴minh 天thiên 將tương 曉hiểu 也dã 五ngũ 陰ấm 在tại 如như 全toàn 夜dạ 陰ấm 都đô 盡tận 如như 大đại 明minh 色sắc 受thọ 二nhị 陰ấm 破phá 如như 雞kê 初sơ 鳴minh 天thiên 全toàn 未vị 變biến 今kim 想tưởng 行hành 又hựu 除trừ 唯duy 有hữu 報báo 陰ấm 明minh 悟ngộ 在tại 即tức 如như 雞kê 後hậu 鳴minh 。 天thiên 有hữu 精tinh 色sắc 若nhược 約ước 位vị 說thuyết 此thử 當đương 第đệ 二nhị 漸tiệm 次thứ 也dã 彼bỉ 文văn 云vân 禁cấm 戒giới 成thành 就tựu 。 則tắc 於ư 世thế 間gian 。 永vĩnh 無vô 相tương 生sanh 。 相tương 殺sát 之chi 業nghiệp 。 偷thâu 劫kiếp 不bất 行hành 。 無vô 相tướng 負phụ 累lụy 。 亦diệc 於ư 世thế 間gian 。 不bất 還hoàn 宿túc 債trái 。 即tức 是thị 今kim 文văn 酬thù 業nghiệp 深thâm 脉mạch 感cảm 應ứng 懸huyền 絕tuyệt 。 彼bỉ 文văn 又hựu 云vân 是thị 清thanh 淨tịnh 人nhân 。 修tu 三tam 摩ma 地địa 。 父phụ 母mẫu 肉nhục 身thân 。 不bất 須tu 天thiên 眼nhãn 。 自tự 然nhiên 觀quán 見kiến 。 十thập 方phương 世thế 界giới 。 等đẳng 即tức 此thử 文văn 云vân 瞻chiêm 顧cố 東đông 方phương 。 已dĩ 有hữu 精tinh 色sắc 。 此thử 則tắc 正chánh 得đắc 似tự 位vị 相tương 似tự 通thông 發phát 也dã ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 三tam 德đức 涅Niết 槃Bàn 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 天thiên 前tiền 受thọ 想tưởng 盡tận 似tự 證chứng 尚thượng 遙diêu 如như 雞kê 先tiên 鳴minh 天thiên 色sắc 猶do 昧muội 今kim 行hành 陰ấm 盡tận 唯duy 識thức 陰ấm 在tại 明minh 悟ngộ 非phi 久cửu 如như 雞kê 後hậu 鳴minh 。 天thiên 有hữu 精tinh 色sắc 私tư 謂vị 五ngũ 陰ấm 伏phục 有hữu 次thứ 第đệ 斷đoạn 無vô 先tiên 後hậu 今kim 取thủ 將tương 破phá 別biệt 惑hoặc 為vi 後hậu 初sơ 破phá 通thông 惑hoặc 為vi 先tiên 斷đoạn 伏phục 頓đốn 漸tiệm 如như 下hạ 所sở 辯biện )# 。

六lục 根căn 虛hư 靜tĩnh 。 無vô 復phục 馳trì 逸dật 。 內nội 內nội 湛trạm 明minh 。 入nhập 無vô 所sở 入nhập 。

(# 疏sớ/sơ 由do 定định 所sở 攝nhiếp 無vô 行hành 陰ấm 使sử 雖tuy 存tồn 六lục 根căn 識thức 不bất 馳trì 散tán 故cố 云vân 虛hư 靜tĩnh 無vô 復phục 馳trì 逸dật 。 唯duy 專chuyên 內nội 境cảnh 定định 心tâm 內nội 照chiếu 故cố 云vân 內nội 內nội 湛trạm 明minh 又hựu 內nội 內nội 者giả 深thâm 深thâm 寂tịch 照chiếu 也dã 窮cùng 到đáo 識thức 陰ấm 更cánh 無vô 所sở 見kiến 名danh 入nhập 無vô 所sở 入nhập 。 ○# 解giải 行hành 陰ấm 既ký 盡tận 故cố 虛hư 靜tĩnh 識thức 陰ấm 披phi 露lộ 故cố 湛trạm 明minh 下hạ 文văn 云vân 又hựu 汝nhữ 精tinh 明minh 。 湛trạm 不bất 搖dao 處xứ 。 於ư 身thân 不bất 出xuất 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 即tức 其kỳ 相tương/tướng 也dã 當đương 知tri 見kiến 聞văn 等đẳng 雖tuy 有hữu 內nội 外ngoại 以dĩ 湛trạm 明minh 故cố 而nhi 無vô 能năng 入nhập 所sở 入nhập 之chi 異dị 經kinh 或hoặc 作tác 。 內nội 外ngoại 湛trạm 明minh 。

深thâm 達đạt 十thập 方phương 。 十thập 二nhị 種chủng 類loại 。 受thọ 命mạng 元nguyên 由do 。 觀quán 由do 執chấp 元nguyên 。 諸chư 類loại 不bất 召triệu 。

(# 疏sớ/sơ 受thọ 命mạng 元nguyên 由do 。 即tức 是thị 識thức 陰ấm 今kim 觀quán 識thức 陰ấm 既ký 是thị 類loại 生sanh 種chủng 子tử 元nguyên 由do 不bất 起khởi 煩phiền 惱não 。 不bất 作tác 新tân 業nghiệp 由do 是thị 執chấp 持trì 不bất 今kim 趣thú 果quả 無vô 受thọ 生sanh 分phần/phân 故cố 云vân 。 諸chư 類loại 不bất 召triệu 。

於ư 十thập 方phương 界giới 。 已dĩ 獲hoạch 其kỳ 同đồng 。 精tinh 色sắc 不bất 沈trầm 發phát 現hiện 幽u 祕bí 此thử 則tắc 名danh 為vi 。 識Thức 陰Ấm 區Khu 宇Vũ 。

(# 既ký 知tri 識thức 是thị 生sanh 類loại 元nguyên 由do 故cố 十thập 方phương 界giới 依y 之chi 與dữ 正chánh 皆giai 識thức 所sở 變biến 同đồng 一nhất 識thức 躰# 斯tư 則tắc 三tam 界giới 唯duy 心tâm 。 萬vạn 法pháp 唯duy 識thức 先tiên 雖tuy 信tín 教giáo 今kim 觀quán 中trung 明minh 見kiến 也dã 精tinh 色sắc 不bất 沈trầm 所sở 觀quán 境cảnh 現hiện 也dã 由do 觀quán 力lực 故cố 境cảnh 界giới 明minh 白bạch 故cố 云vân 不bất 沈trầm 發phát 幽u 祕bí 者giả 似tự 通thông 發phát 也dã 未vị 至chí 此thử 位vị 諸chư 根căn 暗ám 昧muội 不bất 能năng 遠viễn 觀quán 。 故cố 云vân 幽u 祕bí 今kim 由do 觀quán 力lực 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 不bất 由do 天thiên 眼nhãn 徹triệt 見kiến 諸chư 界giới 等đẳng 故cố 云vân 發phát 現hiện ○# 解giải 受thọ 命mạng 元nguyên 由do 。 者giả 識thức 息tức 煖noãn 三tam 和hòa 合hợp 成thành 命mạng 受thọ 生sanh 之chi 際tế 識thức 陰ấm 為vi 先tiên 也dã 而nhi 此thử 元nguyên 由do 復phục 是thị 人nhân 法pháp 二nhị 執chấp 之chi 本bổn 今kim 觀quán 中trung 所sở 見kiến 雖tuy 未vị 銷tiêu 盡tận 且thả 無vô 行hành 業nghiệp 招chiêu 引dẫn 來lai 報báo 故cố 云vân 諸chư 類loại 不bất 召triệu 。 又hựu 見kiến 十thập 方phương 一nhất 切thiết 依y 正chánh 唯duy 識thức 所sở 變biến 故cố 云vân 已dĩ 獲hoạch 其kỳ 同đồng 。 精tinh 色sắc 不bất 沈trầm 即tức 湛trạm 明minh 也dã 發phát 現hiện 幽u 祕bí 無vô 所sở 覆phú 也dã )# 。

若nhược 於ư 群quần 召triệu 。 已dĩ 獲hoạch 同đồng 中trung 。 銷tiêu 磨ma 六lục 門môn 合hợp 開khai 成thành 就tựu 。 見kiến 聞văn 通thông 鄰lân 。 互hỗ 用dụng 清thanh 淨tịnh 。

(# 疏sớ/sơ 初sơ 二nhị 句cú 指chỉ 在tại 識thức 陰ấm 中trung 也dã 若nhược 於ư 此thử 中trung 。 以dĩ 定định 慧tuệ 力lực 銷tiêu 磨ma 根căn 隔cách 令linh 其kỳ 開khai 通thông 合hợp 成thành 一nhất 體thể 則tắc 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 互hỗ 相tương 為vi 用dụng 。 斯tư 則tắc 明minh 不bất 循tuần 根căn 。 寄ký 根căn 明minh 發phát 。 也dã 故cố 云vân 互hỗ 用dụng 清thanh 淨tịnh 。 此thử 識thức 陰ấm 盡tận 獲hoạch 證chứng 是thị 第đệ 三tam 漸tiệm 次thứ 證chứng 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 也dã 故cố 文văn 云vân 如như 是thị 清thanh 淨tịnh 。 持trì 禁cấm 戒giới 人nhân 。 心tâm 無vô 貪tham 婬dâm 。 於ư 外ngoại 六lục 塵trần 。 不bất 多đa 流lưu 逸dật 。 因nhân 不bất 流lưu 逸dật 。 旋toàn 源nguyên 自tự 歸quy 塵trần 既ký 不bất 緣duyên 。 根căn 無vô 所sở 偶ngẫu 。 返phản 流lưu 全toàn 一nhất 六lục 用dụng 不bất 行hành 。 既ký 云vân 六lục 用dụng 不bất 行hành 。 即tức 是thị 銷tiêu 磨ma 六lục 門môn 既ký 云vân 返phản 流lưu 全toàn 一nhất 即tức 是thị 合hợp 開khai 成thành 就tựu 。 互hỗ 用dụng 清thanh 淨tịnh 。 也dã 彼bỉ 說thuyết 由do 戒giới 故cố 與dữ 此thử 異dị ○# 解giải 群quần 召triệu 雖tuy 異dị 識thức 體thể 是thị 同đồng 若nhược 於ư 同đồng 中trung 銷tiêu 磨ma 六lục 門môn 見kiến 愛ái 之chi 惑hoặc 則tắc 能năng 合hợp 成thành 一nhất 體thể 開khai 為vi 六lục 用dụng 六lục 用dụng 不bất 隔cách 皆giai 悉tất 通thông 鄰lân 即tức 法pháp 華hoa 所sở 明minh 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 也dã )# 。

十thập 方phương 世thế 界giới 。 及cập 與dữ 身thân 心tâm 。 如như 吠phệ 瑠lưu 璃ly 內nội 外ngoại 明minh 徹triệt 。 名danh 識thức 陰ấm 盡tận 。

(# 疏sớ/sơ 世thế 界giới 身thân 心tâm 皆giai 唯duy 識thức 現hiện 今kim 識thức 陰ấm 盡tận 唯duy 見kiến 覺giác 體thể 覺giác 體thể 明minh 妙diệu 如như 淨tịnh 瑠lưu 璃ly 一nhất 無vô 障chướng 礙ngại 名danh 內nội 外ngoại 明minh 徹triệt 。 身thân 心tâm 為vi 內nội 世thế 界giới 為vi 外ngoại 俱câu 無vô 所sở 得đắc 故cố 。 云vân 明minh 徹triệt 前tiền 文văn 云vân 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 皎hiệu 然nhiên 清thanh 淨tịnh 。 譬thí 如như 瑠lưu 璃ly 內nội 懸huyền 寶bảo 月nguyệt 身thân 心tâm 快khoái 然nhiên 。 妙diệu 圓viên 平bình 等đẳng 。 獲hoạch 大đại 安an 隱ẩn 。 一nhất 切thiết 如Như 來Lai 。 密mật 圓viên 淨tịnh 妙diệu 。 皆giai 現hiện 其kỳ 中trung 。 是thị 人nhân 即tức 獲hoạch 。 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 即tức 知tri 識thức 陰ấm 盡tận 者giả 是thị 隨tùy 分phần/phân 覺giác 也dã 文Văn 殊Thù 亦diệc 云vân 一nhất 處xứ 成thành 休hưu 復phục 。 六lục 用dụng 皆giai 不bất 成thành 。 塵trần 垢cấu 應ứng 念niệm 銷tiêu 。 成thành 圓viên 明minh 淨tịnh 妙diệu 。

是thị 人nhân 則tắc 能năng 。 超siêu 越việt 命mạng 濁trược 。 觀quán 其kỳ 所sở 由do 。 罔võng 象tượng 虛hư 無vô 。 顛điên 倒đảo 妄vọng 想tưởng 。 以dĩ 為vi 其kỳ 本bổn 。

(# 命mạng 體thể 即tức 識thức 陰ấm 也dã 以dĩ 命mạng 煖noãn 識thức 三tam 俱câu 時thời 而nhi 轉chuyển 識thức 既ký 已dĩ 離ly 命mạng 煖noãn 隨tùy 亡vong 故cố 超siêu 命mạng 濁trược 罔võng 象tượng 虛hư 無vô 。 者giả 此thử 是thị 覺giác 明minh 初sơ 起khởi 影ảnh 象tượng 之chi 相tướng 攬lãm 此thử 妄vọng 想tưởng 虛hư 無vô 影ảnh 象tượng 以dĩ 為vi 識thức 體thể 即tức 業nghiệp 轉chuyển 二nhị 相tương/tướng 也dã ○# 標tiêu 前tiền 文văn 云vân 汝nhữ 等đẳng 見kiến 聞văn 。 元nguyên 無vô 異dị 性tánh 。 眾chúng 塵trần 隔cách 越việt 。 無vô 狀trạng 異dị 生sanh 。 性tánh 中trung 相tương 知tri 。 用dụng 中trung 相tương 背bội 。 同đồng 異dị 失thất 準chuẩn 。 相tương 織chức 妄vọng 成thành 。 是thị 第đệ 五ngũ 重trọng 。 名danh 為vi 命mạng 濁trược 。 上thượng 之chi 五ngũ 重trọng/trùng 從tùng 三tam 細tế 六lục 麤thô 互hỗ 為vi 形hình 待đãi 混hỗn 真chân 成thành 濁trược 止Chỉ 觀Quán 破phá 五ngũ 陰ấm 時thời 從tùng 六lục 麤thô 至chí 三tam 細tế 成thành 大đại 覺giác 。 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 罔võng 象tượng 亦diệc 倣# 象tượng 皆giai 不bất 實thật 貌mạo )# 。

阿A 難Nan 當đương 知tri 。 是thị 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 於ư 識thức 還hoàn 元nguyên 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。

(# 疏sớ/sơ 行hành 陰ấm 雖tuy 盡tận 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 返phản 識thức 循tuần 元nguyên 未vị 歸quy 寂tịch 滅diệt 故cố 云vân 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 以dĩ 識thức 未vị 破phá 正chánh 在tại 細tế 生sanh 滅diệt 故cố 精tinh 妙diệu 即tức 精tinh 真chân 妙diệu 明minh 。 也dã ○# 解giải 私tư 謂vị 識thức 陰ấm 湛trạm 不bất 搖dao 處xứ 。 即tức 是thị 還hoàn 元nguyên 而nhi 此thử 還hoàn 元nguyên 望vọng 前tiền 已dĩ 滅diệt 行hành 陰ấm 得đắc 名danh 然nhiên 於ư 當đương 體thể 未vị 證chứng 寂tịch 滅diệt )# 。

能năng 令linh 己kỷ 身thân 。 根căn 隔cách 合hợp 開khai 。 亦diệc 與dữ 十thập 方phương 。 諸chư 類loại 通thông 覺giác 。 覺giác 知tri 通thông 㳷vẫn 。 能năng 入nhập 圓viên 元nguyên 。

(# 疏sớ/sơ 觀quán 中trung 暫tạm 爾nhĩ 也dã 暫tạm 於ư 觀quán 中trung 似tự 開khai 根căn 隔cách 未vị 全toàn 互hỗ 用dụng 也dã 諸chư 類loại 通thông 覺giác 。 者giả 於ư 此thử 觀quán 中trung 已dĩ 見kiến 十thập 方phương 眾chúng 生sanh 及cập 與dữ 我ngã 身thân 。 同đồng 一nhất 覺giác 性tánh 互hỗ 相tương 融dung 合hợp 無vô 知tri 覺giác 殊thù 此thử 即tức 能năng 入nhập 圓viên 元nguyên 。 也dã 此thử 之chi 境cảnh 界giới 。 全toàn 是thị 識thức 影ảnh 未vị 為vi 寂tịch 滅diệt 。 故cố 前tiền 文văn 云vân 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 ○# 標tiêu 行hành 人nhân 於ư 此thử 無vô 所sở 得đắc 心tâm 。 定định 慧tuệ 發phát 明minh 便tiện 入nhập 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 也dã ○# 解giải 此thử 示thị 觀quán 中trung 所sở 發phát 之chi 相tướng 也dã 非phi 唯duy 己kỷ 身thân 根căn 隔cách 合hợp 開khai 。 亦diệc 見kiến 諸chư 類loại 同đồng 我ngã 識thức 相tương/tướng 覺giác 知tri 下hạ 重trọng/trùng 牒điệp 所sở 發phát 結kết 歸quy 陰ấm 元nguyên 也dã 斯tư 亦diệc 功công 用dụng 暫tạm 得đắc 如như 是thị 。 不bất 生sanh 勝thắng 解giải 名danh 善thiện 境cảnh 界giới 。 由do 起khởi 邪tà 執chấp 故cố 墮đọa 下hạ 文văn 外ngoại 道đạo 種chủng 類loại 。

若nhược 於ư 所sở 歸quy 。 立lập 真chân 常thường 因nhân 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 正chánh 生sanh 計kế 也dã 於ư 此thử 所sở 入nhập 通thông 覺giác 之chi 境cảnh 認nhận 為vi 真chân 常thường 便tiện 立lập 為vi 因nhân 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 。 即tức 為vi 所sở 歸quy 究cứu 竟cánh 之chi 處xứ 決quyết 定định 不bất 謬mậu 故cố 云vân 勝thắng 解giải )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 因nhân 所sở 因nhân 執chấp 。 娑sa 毗tỳ 迦ca 羅la 。 所sở 歸quy 冥minh 諦đế 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 一nhất 。 立lập 所sở 得đắc 心tâm 。 成thành 所sở 歸quy 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 外ngoại 道đạo 種chủng 。

(# 於ư 所sở 因nhân 識thức 陰ấm 執chấp 為vi 真chân 常thường 是thị 萬vạn 法pháp 之chi 因nhân 故cố 云vân 因nhân 所sở 因nhân 執chấp 。 萬vạn 法pháp 無vô 因nhân 虛hư 妄vọng 生sanh 滅diệt 今kim 計kế 有hữu 因nhân 是thị 真chân 常thường 性tánh 即tức 與dữ 外ngoại 道đạo 所sở 執chấp 冥minh 諦đế 是thị 常thường 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 。 無vô 有hữu 差sai 別biệt 。 此thử 即tức 計kế 阿a 頼# 耶da 識thức 未vị 形hình 兆triệu 前tiền 冥minh 然nhiên 之chi 初sơ 為vi 冥minh 諦đế 也dã 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 者giả 菩Bồ 提Đề 云vân 覺giác 覺giác 體thể 離ly 念niệm 離ly 念niệm 相tương/tướng 者giả 等đẳng 虛hư 空không 界giới 無vô 所sở 不bất 徧biến 法Pháp 界Giới 一nhất 相tướng 。 今kim 執chấp 有hữu 法pháp 從tùng 一nhất 因nhân 生sanh 能năng 所sở 差sai 別biệt 故cố 云vân 迷mê 也dã 不bất 如như 實thật 知tri 。 故cố 云vân 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 所sở 得đắc 心tâm 即tức 識thức 陰ấm 也dã 因nhân 中trung 為vi 所sở 得đắc 果quả 上thượng 為vi 所sở 歸quy 耳nhĩ 餘dư 文văn 可khả 解giải 問vấn 據cứ 下hạ 七thất 段đoạn 皆giai 云vân 能năng 非phi 能năng 等đẳng 獨độc 有hữu 此thử 文văn 為vi 因nhân 所sở 耶da 答đáp 以dĩ 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 從tùng 識thức 變biến 正chánh 是thị 所sở 因nhân 以dĩ 不bất 了liễu 虛hư 妄vọng 執chấp 為vi 實thật 因nhân 故cố 同đồng 外ngoại 道đạo 下hạ 文văn 直trực 顯hiển 當đương 體thể 虛hư 妄vọng 故cố 云vân 非phi 能năng 等đẳng 也dã ○# 標tiêu 娑sa 毗tỳ 迦ca 羅la 。 師sư 事sự 梵Phạm 天Thiên 計kế 非phi 色sắc 非phi 空không 。 認nhận 藏tạng 識thức 為vi 冥minh 諦đế 六lục 師sư 外ngoại 道đạo 俱câu 闍xà 梨lê 等đẳng 皆giai 是thị 其kỳ 黨đảng ○# 解giải 資tư 中trung 曰viết 因nhân 所sở 因nhân 執chấp 。 者giả 迷mê 識thức 陰ấm 為vi 冥minh 諦đế 執chấp 冥minh 諦đế 為vi 生sanh 因nhân 也dã 真chân 際tế 曰viết 認nhận 圓viên 元nguyên 為vi 真chân 常thường 計kế 真chân 常thường 為vi 妄vọng 本bổn 也dã 私tư 謂vị 兩lưỡng 說thuyết 似tự 同đồng 正chánh 取thủ 後hậu 義nghĩa 是thị 則tắc 上thượng 因nhân 指chỉ 體thể 下hạ 因nhân 對đối 用dụng 上thượng 云vân 二nhị 因nhân 今kim 復phục 云vân 果quả 者giả 因nhân 謂vị 所sở 依y 能năng 生sanh 諸chư 法pháp 故cố 果quả 謂vị 所sở 證chứng 計kế 為vi 極cực 理lý 故cố 蓋cái 同đồng 實thật 而nhi 殊thù 號hiệu 者giả 也dã )# 。

阿A 難Nan 又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 所sở 歸quy 。 覽lãm 為vi 自tự 體thể 。 盡tận 虛hư 空không 界giới 。 十thập 二nhị 類loại 內nội 。 所sở 有hữu 眾chúng 生sanh 。 皆giai 我ngã 身thân 中trung 。 一nhất 類loại 流lưu 出xuất 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 前tiền 計kế 雖tuy 執chấp 識thức 陰ấm 為vi 真chân 常thường 因nhân 而nhi 未vị 取thủ 為vi 自tự 體thể 今kim 計kế 即tức 是thị 我ngã 之chi 。 自tự 體thể 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 從tùng 我ngã 出xuất 我ngã 能năng 生sanh 彼bỉ 決quyết 定định 不bất 謬mậu 也dã ○# 標tiêu 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 者giả 識thức 陰ấm 未vị 盡tận 也dã )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 能năng 非phi 能năng 執chấp 。 摩Ma 醯Hê 首Thủ 羅La 。 現hiện 無vô 邊biên 身thân 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 二nhị 。 立lập 能năng 為vi 心tâm 。 成thành 能năng 事sự 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 大đại 慢mạn 天thiên 。 我ngã 徧biến 圓viên 種chủng 。

(# 疏sớ/sơ 實thật 非phi 能năng 生sanh 執chấp 以dĩ 為vi 能năng 名danh 能năng 非phi 能năng 摩Ma 醯Hê 首Thủ 羅La 。 即tức 大Đại 自Tự 在Tại 天Thiên 。 三tam 目mục 八bát 臂tý 外ngoại 道đạo 所sở 宗tông 為vi 能năng 因nhân 也dã 現hiện 無vô 邊biên 身thân 。 者giả 以dĩ 執chấp 我ngã 能năng 現hiện 起khởi 無vô 量lượng 眾chúng 生sanh 。 也dã 因nhân 既ký 能năng 為vi 果quả 成thành 能năng 事sự 因nhân 果quả 相tương 稱xứng 也dã ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 能năng 非phi 能năng 執chấp 。 謂vị 我ngã 是thị 能năng 生sanh 彼bỉ 皆giai 所sở 生sanh 也dã 資tư 中trung 曰viết 如như 俱câu 舍xá 破phá 能năng 生sanh 世thế 間gian 有hữu 何hà 義nghĩa 利lợi 等đẳng )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 所sở 歸quy 。 有hữu 所sở 歸quy 依y 。 自tự 疑nghi 身thân 心tâm 。 從tùng 彼bỉ 流lưu 出xuất 。 十thập 方phương 虛hư 空không 。 咸hàm 其kỳ 生sanh 起khởi 。 即tức 於ư 都đô 起khởi 。 所sở 宣tuyên 流lưu 地địa 。 作tác 真chân 常thường 身thân 。 無vô 生sanh 滅diệt 解giải 。 在tại 生sanh 滅diệt 中trung 。 早tảo 計kế 常thường 住trụ 。 既ký 惑hoặc 不bất 生sanh 。 亦diệc 迷mê 生sanh 滅diệt 。 安an 住trụ 沈trầm 迷mê 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 所sở 歸quy 即tức 識thức 陰ấm 前tiền 覽lãm 所sở 歸quy 為vi 自tự 身thân 今kim 認nhận 所sở 歸quy 為vi 他tha 體thể 故cố 疑nghi 自tự 身thân 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 。 從tùng 彼bỉ 生sanh 起khởi 都đô 宣tuyên 流lưu 地địa 即tức 識thức 陰ấm 也dã 妄vọng 認nhận 為vi 他tha 是thị 真chân 是thị 常thường 是thị 無vô 生sanh 滅diệt 。 惑hoặc 不bất 生sanh 者giả 本bổn 覺giác 常thường 住trụ 。 不bất 生sanh 諸chư 法pháp 迷mê 而nhi 不bất 解giải 也dã 亦diệc 迷mê 生sanh 滅diệt 。 者giả 妄vọng 認nhận 識thức 陰ấm 為vi 真chân 常thường 也dã 二nhị 俱câu 不bất 識thức 故cố 曰viết 沈trầm 迷mê 堅kiên 執chấp 不bất 轉chuyển 故cố 云vân 安an 住trụ )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 常thường 非phi 常thường 執chấp 。 計kế 自Tự 在Tại 天Thiên 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 三tam 。 立lập 因nhân 依y 心tâm 。 成thành 妄vọng 計kế 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 倒đảo 圓viên 種chủng 。

於ư 無vô 常thường 。 處xử 妄vọng 計kế 為vi 常thường 名danh 常thường 非phi 常thường 執chấp 。 自tự 在tại 天thiên 即tức 首thủ 羅la 也dã 前tiền 計kế 他tha 從tùng 我ngã 生sanh 今kim 執chấp 我ngã 從tùng 他tha 起khởi 故cố 云vân 計kế 自tự 在tại 也dã 因nhân 依y 心tâm 即tức 識thức 陰ấm 也dã 立lập 為vi 他tha 體thể 計kế 能năng 生sanh 我ngã 故cố 同đồng 外ngoại 道đạo 計kế 彼bỉ 為vi 常thường ○# 解giải 資tư 中trung 曰viết 自tự 在tại 天thiên 與dữ 前tiền 不bất 別biệt 此thử 天thiên 現hiện 有hữu 生sanh 滅diệt 妄vọng 計kế 為vi 常thường 故cố 云vân 在tại 生sanh 滅diệt 中trung 。 早tảo 計kế 常thường 住trụ 。 私tư 謂vị 從tùng 彼bỉ 流lưu 出xuất 。 者giả 此thử 指chỉ 所sở 歸quy 識thức 陰ấm 為vi 彼bỉ 非phi 指chỉ 他tha 人nhân 也dã 以dĩ 識thức 陰ấm 圓viên 元nguyên 為vi 常thường 自tự 己kỷ 身thân 心tâm 及cập 十thập 方phương 虛hư 空không 。 為vi 非phi 常thường 非phi 常thường 即tức 生sanh 滅diệt 也dã 既ký 見kiến 非phi 常thường 從tùng 常thường 流lưu 出xuất 乃nãi 計kế 生sanh 滅diệt 即tức 是thị 常thường 住trụ 。 下hạ 文văn 知tri 無vô 知tri 執chấp 。 義nghĩa 例lệ 亦diệc 然nhiên )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 所sở 知tri 。 知tri 徧biến 圓viên 故cố 因nhân 知tri 立lập 解giải 。 十thập 方phương 草thảo 木mộc 。 皆giai 稱xưng 有hữu 情tình 。 與dữ 人nhân 無vô 異dị 。 草thảo 木mộc 為vi 人nhân 。 人nhân 死tử 還hoàn 成thành 。 十thập 方phương 草thảo 樹thụ 。 無vô 擇trạch 徧biến 知tri 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 所sở 知tri 即tức 識thức 陰ấm 也dã 是thị 彼bỉ 觀quán 行hành 所sở 知tri 境cảnh 故cố 識thức 陰ấm 能năng 變biến 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 名danh 知tri 徧biến 圓viên 悟ngộ 此thử 諸chư 法pháp 從tùng 知tri 變biến 起khởi 以dĩ 知tri 為vi 體thể 故cố 云vân 因nhân 知tri 立lập 解giải 。 十thập 方phương 草thảo 木mộc 。 下hạ 即tức 解giải 之chi 行hành 相tương/tướng 也dã 既ký 此thử 依y 正chánh 皆giai 從tùng 知tri 有hữu 何hà 得đắc 一nhất 知tri 一nhất 無vô 知tri 耶da 故cố 無vô 揀giản 擇trạch 一nhất 切thiết 皆giai 知tri 。 自tự 謂vị 決quyết 定định 不bất 謬mậu 故cố 云vân 勝thắng 解giải )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 知tri 無vô 知tri 執chấp 。 婆bà 吒tra 霰tản 尼ni 執chấp 一nhất 切thiết 覺giác 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 四tứ 。 計kế 圓viên 知tri 心tâm 。 成thành 虛hư 謬mậu 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 倒đảo 知tri 種chủng 。

(# 草thảo 木mộc 無vô 知tri 而nhi 執chấp 有hữu 知tri 故cố 云vân 知tri 無vô 知tri 執chấp 。 婆bà 吒tra 霰tản 尼ni 二nhị 外ngoại 道đạo 也dã 涅Niết 槃Bàn 云vân 婆bà 私tư 吒tra 及cập 先tiên 尼ni 梵Phạm 音âm 小tiểu 轉chuyển 既ký 執chấp 一nhất 切thiết 覺giác 。 即tức 草thảo 木mộc 有hữu 命mạng 也dã 圓viên 知tri 即tức 徧biến 知tri 也dã 虛hư 謬mậu 果quả 者giả 斥xích 成thành 妄vọng 想tưởng 此thử 即tức 不bất 了liễu 皆giai 是thị 妄vọng 想tưởng 所sở 變biến 妄vọng 想tưởng 凝ngưng 結kết 。 假giả 立lập 無vô 情tình 妄vọng 想tưởng 流lưu 動động 假giả 名danh 有hữu 情tình 如như 前tiền 文văn 云vân 想tưởng 澄trừng 成thành 國quốc 土độ 。 知tri 覺giác 乃nãi 眾chúng 生sanh 。 以dĩ 不bất 善thiện 分phần/phân 虛hư 妄vọng 識thức 有hữu 內nội 分phần 外ngoại 分phần 。 故cố 成thành 計kế 執chấp ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 知tri 無vô 知tri 執chấp 。 者giả 草thảo 木mộc 無vô 知tri 強cường/cưỡng 謂vị 有hữu 知tri 也dã 夫phu 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 一nhất 體thể 無vô 二nhị 用dụng 諸chư 妄vọng 想tưởng 。 依y 正chánh 乃nãi 分phân 是thị 故cố 眾chúng 生sanh 草thảo 樹thụ 悉tất 如như 空không 華hoa 皆giai 是thị 有hữu 情tình 自tự 心tâm 所sở 變biến 執chấp 情tình 不bất 了liễu 以dĩ 謂vị 一nhất 一nhất 草thảo 木mộc 各các 各các 有hữu 知tri 遂toại 說thuyết 木mộc 死tử 為vi 人nhân 人nhân 死tử 為vi 木mộc 未vị 明minh 一nhất 體thể 謬mậu 計kế 偏thiên 圓viên 達đạt 遠viễn 圓viên 通thông 職chức 由do 此thử 矣hĩ 婆bà 吒tra 霰tản 尼ni 兩lưỡng 外ngoại 道đạo 號hiệu 見kiến 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 彼bỉ 謂vị 一nhất 切thiết 覺giác 知tri 。 乃nãi 云vân 草thảo 木mộc 有hữu 命mạng 今kim 所sở 發phát 見kiến 正chánh 與dữ 彼bỉ 同đồng )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 圓viên 融dung 。 根căn 互hỗ 用dụng 中trung 。 已dĩ 得đắc 隨tùy 順thuận 。 便tiện 於ư 圓viên 化hóa 。 一nhất 切thiết 發phát 生sanh 。 求cầu 火hỏa 光quang 明minh 。 樂nhạo 水thủy 清thanh 淨tịnh 。 愛ái 風phong 周chu 流lưu 。 觀quán 塵trần 成thành 就tựu 。 各các 各các 崇sùng 事sự 。 以dĩ 此thử 群quần 塵trần 。 發phát 作tác 本bổn 因nhân 。 立lập 常thường 住trụ 解giải 。

(# 疏sớ/sơ 根căn 互hỗ 用dụng 中trung 。 得đắc 隨tùy 順thuận 者giả 以dĩ 於ư 似tự 觀quán 暫tạm 得đắc 相tương 應ứng 故cố 云vân 隨tùy 順thuận 便tiện 於ư 圓viên 化hóa 。 一nhất 切thiết 發phát 生sanh 。 者giả 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 同đồng 名danh 變biến 化hóa 故cố 云vân 圓viên 化hóa 皆giai 可khả 修tu 習tập 能năng 成thành 聖thánh 果Quả 故cố 云vân 一nhất 切thiết 發phát 生sanh 。 以dĩ 於ư 一nhất 根căn 暫tạm 得đắc 諸chư 用dụng 由do 此thử 例lệ 知tri 一nhất 切thiết 亦diệc 爾nhĩ 皆giai 可khả 於ư 無vô 知tri 見kiến 中trung 修tu 成thành 知tri 見kiến 取thủ 常thường 住trụ 果quả 故cố 求cầu 火hỏa 樂nhạo/nhạc/lạc 水thủy 愛ái 風phong 觀quán 塵trần 也dã ○# 標tiêu 群quần 塵trần 即tức 。 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 也dã 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 生sanh 無vô 生sanh 執chấp 。 諸chư 迦Ca 葉Diếp 波Ba 。 并tinh 婆Bà 羅La 門Môn 。 勤cần 心tâm 役dịch 身thân 。 事sự 火hỏa 崇sùng 水thủy 。 求cầu 出xuất 生sanh 死tử 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 五ngũ 。 計kế 著trước 崇sùng 事sự 。 迷mê 心tâm 從tùng 物vật 。 立lập 妄vọng 求cầu 因nhân 。 求cầu 妄vọng 冀ký 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 顛điên 化hóa 種chủng 。

(# 疏sớ/sơ 四tứ 大đại 之chi 性tánh 。 實thật 不bất 能năng 生sanh 常thường 住trụ 之chi 果quả 執chấp 為vi 能năng 生sanh 故cố 云vân 生sanh 無vô 生sanh 執chấp 。 迷mê 心tâm 從tùng 物vật 。 者giả 迷mê 失thất 唯duy 心tâm 所sở 現hiện 。 而nhi 各các 隨tùy 順thuận 崇sùng 事sự 以dĩ 求cầu 常thường 住trụ 因nhân 果quả 俱câu 妄vọng 故cố 成thành 妄vọng 求cầu 妄vọng 冀ký 也dã ○# 解giải 私tư 謂vị 圓viên 化hóa 者giả 謂vị 觀quán 中trung 所sở 見kiến 圓viên 融dung 變biến 化hóa 唯duy 識thức 之chi 境cảnh 也dã 一nhất 切thiết 發phát 生sanh 。 即tức 四tứ 大đại 之chi 相tướng 也dã 觀quán 塵trần 成thành 就tựu 。 別biệt 名danh 地địa 大đại 以dĩ 此thử 群quần 塵trần 。 通thông 指chỉ 四tứ 大đại 既ký 見kiến 此thử 等đẳng 並tịnh 由do 圓viên 化hóa 乃nãi 計kế 修tu 因nhân 證chứng 果Quả 不bất 出xuất 火hỏa 之chi 若nhược 明minh 水thủy 之chi 清thanh 淨tịnh 等đẳng 故cố 。 曰viết 發phát 作tác 本bổn 因nhân 。 立lập 常thường 住trụ 解giải 。 生sanh 無vô 生sanh 執chấp 。 者giả 謂vị 四tứ 大đại 之chi 生sanh 即tức 常thường 住trụ 之chi 無vô 生sanh 也dã 迦Ca 葉Diếp 波ba 亦diệc 婆Bà 羅La 門Môn 。 別biệt 姓tánh 下hạ 所sở 并tinh 者giả 緫# 攝nhiếp 其kỳ 類loại )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 圓viên 明minh 。 計kế 明minh 中trung 虛hư 。 非phi 滅diệt 群quần 化hóa 。 以dĩ 永vĩnh 滅diệt 依y 。 為vi 所sở 歸quy 依y 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 明minh 中trung 虛hư 者giả 圓viên 明minh 之chi 理lý 即tức 所sở 觀quán 識thức 也dã 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 故cố 明minh 中trung 虛hư 非phi 即tức 是thị 滅diệt 故cố 云vân 非phi 滅diệt 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 名danh 為vi 群quần 化hóa 永vĩnh 滅diệt 依y 即tức 明minh 中trung 虛hư 也dã 此thử 計kế 空không 為vi 所sở 依y 歸quy 處xứ 即tức 涅Niết 槃Bàn 也dã ○# 標tiêu 此thử 計kế 即tức 認nhận 為vi 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 也dã )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 歸quy 無vô 歸quy 執chấp 。 無Vô 想Tưởng 天Thiên 中trung 。 諸chư 舜thuấn 若nhã 多đa 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 六lục 。 圓viên 虛hư 無vô 心tâm 。 成thành 空không 亡vong 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 斷đoạn 滅diệt 種chủng 。

(# 疏sớ/sơ 此thử 明minh 中trung 虛hư 實thật 非phi 所sở 歸quy 而nhi 計kế 於ư 歸quy 故cố 云vân 歸quy 無vô 歸quy 執chấp 。 無Vô 想Tưởng 天Thiên 五ngũ 百bách 大đại 劫kiếp 想tưởng 心tâm 不bất 行hành 也dã 舜thuấn 若nhã 多đa 四tứ 空không 處xứ 也dã 圓viên 虛hư 無vô 心tâm 。 斷đoạn 滅diệt 因nhân 也dã 空không 亡vong 果quả 斷đoạn 滅diệt 果quả 也dã ○# 標tiêu 受thọ 想tưởng 於ư 定định 中trung 暫tạm 得đắc 不bất 起khởi 四tứ 空không 觀quán 中trung 妄vọng 認nhận 究cứu 竟cánh 矣hĩ ○# 解giải 明minh 中trung 虛hư 者giả 前tiền 云vân 罔võng 象tượng 虛hư 無vô 。 是thị 也dã 非phi 滅diệt 群quần 化hóa 。 非phi 猶do 破phá 也dã 群quần 化hóa 即tức 四tứ 大đại 等đẳng 孤cô 山sơn 曰viết 歸quy 於ư 無vô 歸quy 故cố 曰viết 歸quy 無vô 歸quy 執chấp 。 無Vô 想Tưởng 天Thiên 滅diệt 心tâm 心tâm 所sở 舜thuấn 若nhã 多đa 主chủ 空không 神thần 也dã )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 圓viên 常thường 。 固cố 身thân 常thường 住trụ 。 同đồng 于vu 精tinh 圓viên 長trưởng 不bất 傾khuynh 逝thệ 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 執chấp 識thức 陰ấm 以dĩ 為vi 圓viên 常thường 欲dục 固cố 此thử 身thân 亦diệc 同đồng 識thức 陰ấm 故cố 云vân 同đồng 于vu 精tinh 圓viên 。 長trưởng 不bất 傾khuynh 逝thệ 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 貪tham 非phi 貪tham 執chấp 。 諸chư 阿A 斯Tư 陀Đà 。 求cầu 長trường 命mạng 者giả 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 七thất 。 執chấp 著trước 命mạng 元nguyên 。 立lập 固cố 妄vọng 因nhân 。 趣thú 長trưởng 勞lao 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 妄vọng 延diên 種chủng 。

(# 根căn 身thân 虛hư 妄vọng 本bổn 是thị 無vô 常thường 實thật 不bất 可khả 貪tham 以dĩ 為vi 長trường 久cửu 今kim 堅kiên 貪tham 著trước 妄vọng 執chấp 長trường 生sanh 故cố 云vân 貪tham 非phi 貪tham 執chấp 阿a 斯tư 陀đà 者giả 云vân 無vô 比tỉ 即tức 長trường 壽thọ 仙tiên 也dã 長trường/trưởng 勞lao 果quả 者giả 勞lao 即tức 空không 字tự 聲thanh 之chi 誤ngộ 耳nhĩ 妄vọng 執chấp 延diên 年niên 故cố 云vân 妄vọng 延diên ○# 解giải 私tư 謂vị 識thức 陰ấm 精tinh 明minh 湛trạm 不bất 榣# 處xứ 名danh 之chi 為vi 常thường 。 今kim 見kiến 其kỳ 常thường 乃nãi 執chấp 色sắc 身thân 同đồng 此thử 精tinh 圓viên 也dã )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 觀quán 命mạng 互hỗ 通thông 。 卻khước 留lưu 塵trần 勞lao 恐khủng 其kỳ 銷tiêu 盡tận 。 便tiện 於ư 此thử 際tế 。 坐tọa 蓮liên 華hoa 宮cung 。 廣quảng 化hóa 七thất 珍trân 。 多đa 增tăng 寶bảo 媛viện 。 縱túng 恣tứ 其kỳ 心tâm 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 觀quán 識thức 陰ấm 為vi 十thập 方phương 眾chúng 生sanh 。 之chi 命mạng 元nguyên 是thị 十thập 二nhị 類loại 命mạng 之chi 通thông 要yếu 由do 是thị 我ngã 命mạng 通thông 彼bỉ 彼bỉ 命mạng 通thông 我ngã 故cố 云vân 互hỗ 通thông 今kim 觀quán 識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 十thập 方phương 眾chúng 生sanh 。 命mạng 即tức 皆giai 盡tận 我ngã 命mạng 亦diệc 盡tận 盡tận 即tức 教giáo 誰thùy 論luận 真chân 常thường 理lý 誰thùy 為vi 所sở 化hóa 眾chúng 生sanh 。 徒đồ 有hữu 真chân 常thường 無vô 證chứng 真chân 者giả 故cố 留lưu 塵trần 勞lao ○# 卻khước 起khởi 貪tham 欲dục 化hóa 蓮liên 華hoa 宮cung 及cập 諸chư 欲dục 境cảnh 恣tứ 受thọ 欲dục 樂lạc 圖đồ 命mạng 不bất 滅diệt 俾tỉ 要yếu 證chứng 真chân 起khởi 用dụng 化hóa 物vật 作tác 此thử 執chấp 計kế 定định 不bất 移di 轉chuyển 故cố 云vân 勝thắng 解giải 媛viện 女nữ 寶bảo 也dã )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 真chân 無vô 真chân 執chấp 。 吒tra 枳chỉ 迦ca 羅la 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 八bát 。 發phát 邪tà 思tư 因nhân 。 立lập 熾sí 塵trần 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 天thiên 魔ma 種chủng 。

(# 起khởi 惑hoặc 恣tứ 欲dục 實thật 非phi 證chứng 真chân 計kế 此thử 即tức 能năng 證chứng 真chân 起khởi 用dụng 故cố 云vân 真chân 非phi 真chân 執chấp 吒tra 枳chỉ 迦ca 羅la 未vị 見kiến 正chánh 譯dịch 此thử 既ký 能năng 化hóa 欲dục 境cảnh 受thọ 用dụng 即tức 是thị 欲dục 界giới 自tự 在tại 天thiên 類loại 也dã 邪tà 思tư 因nhân 者giả 既ký 於ư 定định 中trung 發phát 此thử 邪tà 念niệm 不bất 能năng 善thiện 察sát 由do 此thử 熾sí 盛thịnh 趣thú 塵trần 勞lao 事sự 故cố 同đồng 天thiên 魔ma 耳nhĩ ○# 解giải 真chân 際tế 曰viết 觀quán 命mạng 互hỗ 通thông 。 下hạ 謂vị 於ư 群quần 召triệu 已dĩ 獲hoạch 同đồng 中trung 。 無vô 彼bỉ 召triệu 因nhân 恐khủng 亡vong 其kỳ 果quả 故cố 卻khước 留lưu 塵trần 勞lao 也dã 孤cô 山sơn 曰viết 真chân 無vô 真chân 執chấp 。 者giả 將tương 欲dục 復phục 真chân 。 而nhi 反phản 戀luyến 於ư 俗tục 也dã 私tư 謂vị 此thử 約ước 在tại 家gia 修tu 禪thiền 得đắc 通thông 者giả 說thuyết 故cố 有hữu 廣quảng 化hóa 七thất 珍trân 。 多đa 增tăng 寶bảo 媛viện 之chi 事sự )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 於ư 命mạng 明minh 中trung 。 分phân 別biệt 精tinh 麤thô 。 疏sơ 決quyết 真chân 偽ngụy 。 因nhân 果quả 相tương 酬thù 。 唯duy 求cầu 感cảm 應ứng 。 背bội 清thanh 淨tịnh 道Đạo 。 所sở 謂vị 見kiến 苦khổ 。 斷đoạn 集tập 證chứng 滅diệt 修tu 道Đạo 。 居cư 滅diệt 已dĩ 休hưu 。 更cánh 不bất 前tiền 進tiến 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 識thức 陰ấm 露lộ 現hiện 故cố 曰viết 命mạng 明minh 識thức 既ký 含hàm 藏tạng 漏lậu 無vô 漏lậu 種chủng 今kim 於ư 此thử 中trung 。 分phân 別biệt 決quyết 擇trạch 苦khổ 集tập 有hữu 漏lậu 名danh 麤thô 名danh 偽ngụy 道đạo 滅diệt 無vô 漏lậu 名danh 精tinh 名danh 真chân 擇trạch 去khứ 麤thô 偽ngụy 苦khổ 集tập 而nhi 留lưu 精tinh 真chân 道đạo 滅diệt 故cố 云vân 分phân 別biệt 精tinh 麤thô 。 等đẳng 修tu 道Đạo 為vi 感cảm 證chứng 滅diệt 為vi 應ưng 但đãn 取thủ 於ư 此thử 故cố 云vân 唯duy 求cầu 背bội 清thanh 淨tịnh 道Đạo 。 者giả 本bổn 修tu 圓viên 觀quán 法Pháp 界Giới 平bình 等đẳng 。 離ly 二nhị 邊biên 垢cấu 名danh 清thanh 淨tịnh 道đạo 今kim 發phát 小Tiểu 乘Thừa 忻hãn 猒# 之chi 解giải 故cố 名danh 曰viết 背bối/bội 所sở 謂vị 下hạ 釋thích 前tiền 義nghĩa 也dã ○# 標tiêu 避tị 喧huyên 求cầu 靜tĩnh 執chấp 為vi 究cứu 竟cánh )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 定định 性tánh 聲Thanh 聞Văn 。 諸chư 無vô 聞văn 僧tăng 。 增tăng 上thượng 慢mạn 者giả 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 九cửu 。 圓viên 精tinh 應ứng 心tâm 。 成thành 趣thú 寂tịch 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 纏triền 空không 種chủng 。

(# 定định 性tánh 者giả 且thả 就tựu 一nhất 期kỳ 趣thú 寂tịch 無vô 改cải 判phán 為vi 定định 性tánh 實thật 有hữu 劫kiếp 數số 終chung 迴hồi 上thượng 乘thừa 無vô 聞văn 僧Tăng 者giả 不bất 了liễu 識thức 陰ấm 迷mê 為vì 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 同đồng 此thử 也dã 圓viên 謂vị 周chu 徧biến 精tinh 謂vị 非phi 麤thô 已dĩ 離ly 行hành 陰ấm 為vi 諸chư 命mạng 元nguyên 故cố 曰viết 圓viên 精tinh 稱xưng 乎hồ 妄vọng 計kế 故cố 云vân 應ưng 心tâm ○# 標tiêu 未vị 得đắc 謂vị 得đắc 。 未vị 證chứng 謂vị 澄trừng 沈trầm 空không 滯trệ 寂tịch 如như 焦tiêu 穀cốc 芽nha 不bất 能năng 發phát 生sanh 。 隨tùy 入nhập 魔ma 境cảnh 也dã ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 命mạng 明minh 識thức 也dã 謂vị 於ư 識thức 陰ấm 圓viên 明minh 之chi 中trung 忽hốt 發phát 小tiểu 解giải 因nhân 此thử 分phân 別biệt 苦khổ 集tập 是thị 麤thô 是thị 偽ngụy 滅diệt 道đạo 是thị 精tinh 是thị 真chân 也dã 又hựu 知tri 苦khổ 果quả 酬thù 集tập 因nhân 滅diệt 果quả 酬thù 道đạo 因nhân 於ư 是thị 見kiến 苦khổ 斷đoạn 集tập 唯duy 求cầu 道Đạo 滅diệt 感cảm 應ứng 也dã 既ký 發phát 小tiểu 解giải 乃nãi 背bối/bội 圓viên 融dung 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 之chi 道đạo 今kim 於ư 四tứ 德đức 略lược 舉cử 其kỳ 一nhất 所sở 謂vị 下hạ 釋thích 成thành 上thượng 意ý 無vô 聞văn 僧Tăng 者giả 妄vọng 執chấp 小tiểu 道đạo 以dĩ 為vi 究cứu 見kiến 故cố 與dữ 夫phu 謂vị 四tứ 禪thiền 為vi 四Tứ 果Quả 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 為vi 害hại 一nhất 揆quỹ )# 。

又hựu 善thiện 男nam 子tử 。 窮cùng 諸chư 行hành 空không 。 已dĩ 滅diệt 生sanh 滅diệt 。 而nhi 於ư 寂tịch 滅diệt 。 精tinh 妙diệu 未vị 圓viên 。 若nhược 於ư 圓viên 融dung 。 清thanh 淨tịnh 覺giác 明minh 。 發phát 研nghiên 深thâm 妙diệu 。 即tức 立lập 涅Niết 槃Bàn 。 而nhi 不bất 前tiền 進tiến 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

(# 疏sớ/sơ 本bổn 觀quán 圓viên 融dung 清thanh 淨tịnh 覺giác 體thể 今kim 見kiến 識thức 陰ấm 離ly 行hành 生sanh 滅diệt 謂vị 深thâm 且thả 妙diệu 立lập 為vi 涅Niết 槃Bàn 不bất 知tri 流lưu 注chú 故cố 不bất 前tiền 進tiến ○# 標tiêu 行hành 人nhân 定định 中trung 觀quán 十thập 二nhị 緣duyên 。 生sanh 皆giai 從tùng 識thức 陰ấm 而nhi 起khởi 認nhận 此thử 識thức 陰ấm 便tiện 為vi 究cứu 竟cánh )# 。

是thị 人nhân 則tắc 墮đọa 。 定định 性tánh 辟Bích 支Chi 。 諸chư 緣duyên 獨độc 倫luân 。 不bất 迴hồi 心tâm 者giả 。 成thành 其kỳ 伴bạn 侶lữ 。 迷mê 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 亡vong 失thất 知tri 見kiến 。 是thị 名danh 第đệ 十thập 。 圓viên 覺giác 㳷vẫn 心tâm 成thành 湛trạm 明minh 果quả 。 違vi 遠viễn 圓viên 通thông 。 背bội 涅Niết 槃Bàn 城thành 。 生sanh 覺giác 圓viên 明minh 。 不bất 化hóa 圓viên 種chủng 。

(# 認nhận 識thức 陰ấm 為vi 圓viên 覺giác 符phù 妄vọng 計kế 為vi 泯mẫn 心tâm 寂tịch 焉yên 不bất 動động 非phi 無vô 覺giác 了liễu 故cố 云vân 湛trạm 明minh 證chứng 識thức 覺giác 之chi 圓viên 明minh 無vô 悲bi 化hóa 之chi 妙diệu 用dụng 故cố 云vân 不bất 化hóa 圓viên 種chủng 。 唯duy 識thức 論luận 云vân 聲Thanh 聞Văn 畏úy 苦khổ 障chướng 緣Duyên 覺Giác 捨xả 生sanh 障chướng 是thị 此thử 類loại 也dã ○# 標tiêu 定định 性tánh 有hữu 二nhị 類loại 一nhất 定định 性tánh 緣Duyên 覺Giác 依y 教giáo 觀quán 緣duyên 但đãn 離ly 緣duyên 生sanh 虛hư 妄vọng 名danh 為vi 解Giải 脫Thoát 。 二nhị 定định 性tánh 獨Độc 覺Giác 不bất 隨tùy 佛Phật 教giáo 。 修tu 行hành 出xuất 無vô 佛Phật 時thời 居cư 山sơn 野dã 觀quán 四tứ 時thời 榮vinh 枯khô 即tức 立lập 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 也dã ○# 解giải 本bổn 覺giác 識thức 陰ấm 三tam 諦đế 圓viên 融dung 而nhi 偏thiên 著trước 妙diệu 空không 遂toại 生sanh 小tiểu 解giải 故cố 即tức 安an 立lập 涅Niết 槃Bàn 化hóa 城thành 而nhi 不bất 前tiền 進tiến 。 中trung 道đạo 寶bảo 所sở 也dã 諸chư 緣duyên 獨độc 倫luân 。 者giả 緣Duyên 覺Giác 獨Độc 覺Giác 佛Phật 世thế 滅diệt 後hậu 故cố 有hữu 二nhị 焉yên 資tư 中trung 曰viết 眈# 寂tịch 滅diệt 果quả 成thành 捨xả 生sanh 障chướng 是thị 名danh 不bất 化hóa 圓viên 種chủng 。 私tư 謂vị 化hóa 變biến 也dã 以dĩ 定định 性tánh 不bất 迴hồi 故cố 云vân 不bất 化hóa )# 。

阿A 難Nan 如như 是thị 十thập 種chủng 禪thiền 那na 。 中trung 塗đồ 成thành 狂cuồng 因nhân 依y 迷mê 惑hoặc 。 於ư 未vị 足túc 中trung 。 生sanh 滿mãn 足túc 證chứng 。 皆giai 是thị 識thức 陰ấm 。 用dụng 心tâm 交giao 互hỗ 。 故cố 生sanh 斯tư 位vị 。 眾chúng 生sanh 頑ngoan 迷mê 。 不bất 自tự 忖thốn 量lượng 。 逢phùng 此thử 現hiện 前tiền 。 各các 以dĩ 所sở 愛ái 。 先tiên 習tập 迷mê 心tâm 。 而nhi 自tự 休hưu 息tức 。 將tương 為vi 畢tất 竟cánh 。 所sở 歸quy 寧ninh 地địa 。 自tự 言ngôn 滿mãn 足túc 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 大đại 妄vọng 語ngữ 成thành 。 外ngoại 道đạo 邪tà 魔ma 。 所sở 感cảm 業nghiệp 終chung 。 墮đọa 無Vô 間Gián 獄Ngục 。 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 不bất 成thành 增tăng 進tiến 。

(# 疏sớ/sơ 中trung 途đồ 成thành 狂cuồng 。 者giả 方phương 在tại 似tự 覺giác 未vị 成thành 不bất 退thoái 邪tà 慧tuệ 發phát 生sanh 故cố 云vân 成thành 狂cuồng 不bất 察sát 識thức 陰ấm 微vi 細tế 生sanh 滅diệt 便tiện 謂vị 已dĩ 證chứng 故cố 云vân 因nhân 依y 迷mê 惑hoặc 。 等đẳng 餘dư 文văn 可khả 解giải ○# 標tiêu 中trung 途đồ 成thành 狂cuồng 。 等đẳng 結kết 前tiền 十thập 中trung 八bát 種chủng 於ư 未vị 足túc 中trung 。 等đẳng 結kết 後hậu 定định 性tánh 二nhị 位vị 也dã ○# 解giải 大đại 妄vọng 語ngữ 者giả 。 別biệt 指chỉ 前tiền 八bát 也dã 前tiền 八bát 通thông 名danh 外ngoại 道đạo 邪tà 魔ma 。 亦diệc 可khả 別biệt 指chỉ 七thất 是thị 外ngoại 道đạo 八bát 是thị 邪tà 魔ma 俱câu 未vị 斷đoạn 惑hoặc 故cố 云vân 墮đọa 獄ngục 二nhị 乘thừa 異dị 此thử 故cố 云vân 不bất 進tiến )# 。

汝nhữ 等đẳng 存tồn 心tâm 。 秉bỉnh 如Như 來Lai 道Đạo 。 將tương 此thử 法Pháp 門môn 。 於ư 我ngã 滅diệt 後hậu 。 傳truyền 示thị 末mạt 世thế 。 普phổ 令linh 眾chúng 生sanh 。 覺giác 了liễu 斯tư 義nghĩa 。 無vô 令linh 見kiến 魔ma 。 自tự 作tác 深thâm 孽nghiệt 保bảo 綏tuy 哀ai 救cứu 。 銷tiêu 息tức 邪tà 緣duyên 令linh 其kỳ 身thân 心tâm 。 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 。 從tùng 始thỉ 成thành 就tựu 。 不bất 遭tao 岐kỳ 路lộ 。

(# 疏sớ/sơ 深thâm 勸khuyến 後hậu 世thế 令linh 了liễu 識thức 陰ấm 未vị 盡tận 有hữu 此thử 十thập 境cảnh 發phát 相tương 知tri 而nhi 覺giác 察sát 見kiến 魔ma 自tự 息tức 迷mê 而nhi 取thủ 著trước 必tất 落lạc 偏thiên 邪tà 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 。 證chứng 真chân 位vị 也dã 從tùng 始thỉ 初sơ 修tu 也dã 成thành 就tựu 果quả 滿mãn 也dã 不bất 遭tao 歧kỳ 路lộ 。 中trung 間gian 更cánh 無vô 委ủy 曲khúc 相tương/tướng 也dã 即tức 前tiền 十thập 類loại 耳nhĩ ○# 解giải 言ngôn 見kiến 魔ma 者giả 見kiến 以dĩ 違vi 理lý 為vi 名danh 前tiền 八bát 違vi 真chân 中trung 二nhị 理lý 起khởi 界giới 內nội 邪tà 見kiến 後hậu 二nhị 違vi 中trung 道Đạo 理lý 起khởi 界giới 外ngoại 邪tà 見kiến 以dĩ 二nhị 乘thừa 智trí 即tức 無vô 明minh 故cố 又hựu 前tiền 八bát 中trung 七thất 純thuần 是thị 見kiến 八bát 具cụ 見kiến 愛ái 以dĩ 留lưu 塵trần 勞lao 生sanh 勝thắng 解giải 故cố 問vấn 前tiền 受thọ 陰ấm 盡tận 已dĩ 超siêu 見kiến 濁trược 何hà 至chí 行hành 識thức 二nhị 陰ấm 又hựu 發phát 諸chư 見kiến 耶da 答đáp 前tiền 約ước 斷đoạn 位vị 得đắc 意ý 生sanh 身thân 。 者giả 言ngôn 之chi 今kim 在tại 伏phục 位vị 於ư 二nhị 陰ấm 區khu 宇vũ 中trung 發phát 也dã 此thử 五ngũ 陰ấm 文văn 若nhược 迷mê 斷đoạn 伏phục 之chi 義nghĩa 雖tuy 有hữu 妙diệu 辯biện 其kỳ 何hà 以dĩ 銷tiêu 之chi )# 。

如như 是thị 法Pháp 門môn 。 先tiên 過quá 去khứ 世thế 。 恆Hằng 沙sa 劫kiếp 中trung 微vi 塵trần 如Như 來Lai 。 乘thừa 此thử 心tâm 開khai 。 得đắc 無vô 上thượng 道Đạo 。

(# 疏sớ/sơ 無vô 有hữu 一nhất 佛Phật 不bất 破phá 五ngũ 陰ấm 而nhi 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 皆giai 能năng 覺giác 了liễu 故cố 免miễn 岐kỳ 路lộ ○# 標tiêu 乘thừa 此thử 法Pháp 門môn 一nhất 門môn 超siêu 出xuất 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 路lộ 。 前tiền 云vân 過quá 去khứ 諸chư 如Như 來Lai 。 斯tư 門môn 已dĩ 成thành 就tựu 。 ○# 解giải 如như 是thị 法Pháp 門môn 。 且thả 指chỉ 識thức 陰ấm 禪thiền 那na 見kiến 相tương/tướng 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 無vô 不bất 覺giác 了liễu 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 。 故cố 曰viết 乘thừa 此thử 心tâm 開khai 。

識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 則tắc 汝nhữ 現hiện 前tiền 。 諸chư 根căn 互hỗ 用dụng 。 從tùng 互hỗ 用dụng 中trung 。 能năng 入nhập 菩Bồ 薩Tát 。 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 。

(# 疏sớ/sơ 現hiện 前tiền 根căn 互hỗ 用dụng 者giả 即tức 前tiền 第đệ 三tam 漸tiệm 次thứ 證chứng 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 也dã 前tiền 文văn 已dĩ 見kiến 從tùng 互hỗ 用dụng 中trung 。 入nhập 乾can/kiền/càn 慧tuệ 者giả 即tức 此thử 互hỗ 用dụng 便tiện 是thị 已dĩ 入nhập 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 也dã 互hỗ 用dụng 即tức 是thị 自tự 在tại 位vị 故cố 如như 前tiền 文văn 云vân 返phản 流lưu 全toàn 一nhất 六lục 用dụng 不bất 行hành 。 乃nãi 至chí 一nhất 切thiết 。 如Như 來Lai 密mật 圓viên 淨tịnh 妙diệu 。 皆giai 現hiện 其kỳ 中trung 。 此thử 人nhân 即tức 獲hoạch 法Pháp 忍Nhẫn 從tùng 是thị 漸tiệm 修tu 。 隨tùy 所sở 發phát 行hạnh 。 安an 立lập 聖thánh 位vị 。 是thị 則tắc 名danh 為vi 。 第Đệ 三Tam 增Tăng 進Tiến 修Tu 行Hành 漸Tiệm 次Thứ 。 斯tư 則tắc 始thỉ 從tùng 乾can/kiền/càn 慧tuệ 終chung 至chí 等đẳng 覺giác 俱câu 不bất 離ly 此thử 第đệ 三tam 漸tiệm 次thứ 而nhi 建kiến 立lập 也dã 今kim 約ước 從tùng 緫# 入nhập 別biệt 故cố 云vân 從tùng 互hỗ 用dụng 中trung 。 入nhập 也dã 言ngôn 金kim 剛cang 者giả 以dĩ 此thử 行hành 人nhân 從tùng 始thỉ 至chí 終chung 。 皆giai 由do 修tu 習tập 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。 而nhi 得đắc 成thành 就tựu 。 故cố 前tiền 文văn 云vân 是thị 種chủng 種chủng 地địa 。 皆giai 以dĩ 金kim 剛cang 。 觀quán 察sát 如như 幻huyễn 。 十thập 種chủng 深thâm 喻dụ 。 奢Xa 摩Ma 他Tha 中trung 。 用dụng 諸chư 如Như 來Lai 。 毗Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 。 清thanh 淨tịnh 修tu 證chứng 。 漸tiệm 次thứ 深thâm 入nhập 。 或hoặc 可khả 此thử 約ước 利lợi 根căn 之chi 者giả 到đáo 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 精tinh 心tâm 發phát 化hóa 遂toại 超siêu 因nhân 位vị 直trực 入nhập 妙diệu 覺giác 故cố 得đắc 別biệt 受thọ 金kim 剛cang 之chi 號hiệu 若nhược 鈍độn 根căn 者giả 隨tùy 所sở 發phát 行hạnh 。 更canh 歷lịch 諸chư 位vị 故cố 不bất 得đắc 受thọ 金kim 剛cang 之chi 名danh 但đãn 稱xưng 乾can/kiền/càn 慧tuệ 耳nhĩ 若nhược 將tương 此thử 位vị 立lập 在tại 等đẳng 覺giác 後hậu 心tâm 其kỳ 如như 前tiền 文văn 何hà 文văn 云vân 如Như 來Lai 逆nghịch 流lưu 。 如như 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 順thuận 行hành 而nhi 至chí 。 覺giác 際tế 入nhập 交giao 。 名danh 為vi 等Đẳng 覺Giác 。 豈khởi 可khả 於ư 入nhập 交giao 後hậu 更cánh 立lập 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 耶da 古cổ 人nhân 迷mê 此thử 於ư 等đẳng 覺giác 後hậu 更cánh 立lập 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 。 一nhất 位vị 誠thành 誤ngộ 後hậu 學học 理lý 例lệ 俱câu 無vô 不bất 敢cảm 聞văn 命mạng )# 。

圓viên 明minh 精tinh 心tâm 。 於ư 中trung 發phát 化hóa 。 如như 淨tịnh 瑠lưu 璃ly 。 內nội 含hàm 寶bảo 月nguyệt 。

(# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 諸chư 根căn 互hỗ 用dụng 。 即tức 圓viên 教giáo 相tương 似tự 七thất 信tín 界giới 內nội 思tư 惑hoặc 已dĩ 盡tận 也dã 能năng 入nhập 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 。 者giả 從tùng 相tương 似tự 位vị 超siêu 入nhập 等đẳng 覺giác 後hậu 心tâm 也dã 天thiên 台thai 明minh 圓viên 教giáo 利lợi 根căn 一nhất 生sanh 有hữu 超siêu 登đăng 十Thập 地Địa 者giả 與dữ 此thử 符phù 合hợp 圓viên 明minh 下hạ 示thị 後hậu 心tâm 所sở 證chứng 有hữu 法pháp 有hữu 喻dụ 有hữu 體thể 有hữu 用dụng )# 。

如như 是thị 乃nãi 超siêu 。 十thập 信tín 十thập 住trụ 十thập 行hành 十thập 迴hồi 向hướng 四tứ 加gia 行hành 心tâm 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 行hành 。 金kim 剛cang 十Thập 地Địa 。 等đẳng 覺giác 圓viên 明minh 。 入nhập 於ư 如Như 來Lai 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。

(# 疏sớ/sơ 於ư 乾can/kiền/càn 慧tuệ 心tâm 既ký 證chứng 圓viên 妙diệu 此thử 之chi 心tâm 性tánh 頓đốn 發phát 諸chư 行hành 頓đốn 具cụ 諸chư 德đức 故cố 云vân 發phát 化hóa 慧tuệ 心tâm 如như 瑠lưu 璃ly 因nhân 行hành 如như 寶bảo 果quả 德đức 如như 月nguyệt 此thử 喻dụ 一nhất 中trung 現hiện 無vô 量lượng 無vô 量lượng 。 中trung 現hiện 一nhất 因nhân 行hành 果quả 德đức 一nhất 時thời 具cụ 足túc 。 無vô 礙ngại 圓viên 明minh 故cố 如như 瑠lưu 璃ly 內nội 含hàm 寶bảo 月nguyệt 。 超siêu 因nhân 入nhập 果quả 由do 前tiền 發phát 化hóa 因nhân 果quả 具cụ 故cố 乃nãi 得đắc 超siêu 也dã 福phước 足túc 故cố 名danh 莊trang 嚴nghiêm 海hải 慧tuệ 足túc 故cố 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 理lý 極cực 故cố 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 即tức 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 常thường 寂tịch 無vô 得đắc 也dã 此thử 是thị 圓viên 頓đốn 下hạ 根căn 又hựu 利lợi 者giả 也dã 由do 下hạ 品phẩm 故cố 至chí 識thức 陰ấm 盡tận 方phương 得đắc 入nhập 位vị 由do 又hựu 利lợi 故cố 於ư 此thử 發phát 化hóa 乃nãi 超siêu 諸chư 位vị 問vấn 前tiền 受thọ 陰ấm 盡tận 即tức 云vân 上thượng 歷lịch 菩Bồ 薩Tát 。 六lục 十thập 聖thánh 位vị 。 今kim 識thức 陰ấm 盡tận 何hà 故cố 言ngôn 超siêu 答đáp 前tiền 約ước 上thượng 根căn 稍sảo 鈍độn 者giả 說thuyết 例lệ 今kim 亦diệc 合hợp 有hữu 頓đốn 超siêu 者giả 今kim 約ước 下hạ 根căn 又hựu 利lợi 者giả 說thuyết 故cố 得đắc 言ngôn 超siêu 例lệ 前tiền 受thọ 破phá 亦diệc 合hợp 有hữu 歷lịch 聖thánh 位vị 者giả 前tiền 後hậu 互hỗ 現hiện 耳nhĩ 想tưởng 行hành 陰ấm 盡tận 合hợp 是thị 中trung 根căn 超siêu 歷lịch 之chi 處xứ 略lược 故cố 不bất 說thuyết ○# 標tiêu 得đắc 金kim 剛cang 如như 幻huyễn 觀quán 察sát 三tam 昧muội 故cố 云vân 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 ○# 解giải 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 。 是thị 妙diệu 覺giác 無vô 間gian 道đạo 轉chuyển 入nhập 解giải 脫thoát 道Đạo 即tức 妙diệu 覺giác 也dã 故cố 云vân 入nhập 於ư 如Như 來Lai 。 等đẳng 也dã 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。 是thị 福phước 究cứu 竟cánh 圓viên 滿mãn 。 菩Bồ 提Đề 是thị 智trí 究cứu 竟cánh 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 是thị 理lý 究cứu 竟cánh 福phước 即tức 解giải 脫thoát 智trí 即tức 般Bát 若Nhã 理lý 即tức 法Pháp 身thân 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 三tam 德đức 祕bí 藏tạng 於ư 茲tư 具cụ 顯hiển 遠viễn 討thảo 其kỳ 因nhân 實thật 由do 初sơ 心tâm 修tu 習tập 奢Xa 摩Ma 他Tha 三tam 摩ma 禪thiền 那na 。 三tam 止chỉ 之chi 功công 也dã )# 。

此thử 是thị 過quá 去khứ 。 先tiên 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 奢Xa 摩Ma 他Tha 中trung 。 毗Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 。 覺giác 明minh 分phân 析tích 。 微vi 細tế 魔ma 事sự 。

(# 疏sớ/sơ 覺giác 明minh 即tức 觀quán 慧tuệ 也dã ○# 標tiêu 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 知tri 之chi 。 因nhân 位vị 行hành 人nhân 冝# 須tu 先tiên 覺giác )# 。

魔ma 境cảnh 現hiện 前tiền 。 汝nhữ 能năng 諳am 識thức 。 心tâm 垢cấu 洗tẩy 除trừ 。 不bất 落lạc 邪tà 見kiến 。 陰ấm 魔ma 銷tiêu 滅diệt 。 天thiên 魔ma 摧tồi 碎toái 。 大đại 力lực 鬼quỷ 神thần 。 褫sỉ 魄phách 逃đào 逝thệ 。 魑si 魅mị 魍vọng 魎lượng 。 無vô 復phục 出xuất 生sanh 。 直trực 至chí 菩Bồ 提Đề 。 無vô 諸chư 少thiểu 乏phạp 。 下hạ 劣liệt 增tăng 進tiến 。 於ư 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 心tâm 不bất 迷mê 悶muộn 。

(# 褫sỉ 撤triệt 去khứ 也dã 鬼quỷ 魄phách 撤triệt 去khứ 而nhi 逃đào 逝thệ 也dã ○# 解giải 奢Xa 摩Ma 他Tha 毗Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 。 者giả 即tức 定định 而nhi 慧tuệ 也dã 私tư 謂vị 微vi 細tế 魔ma 事sự 。 緫# 括quát 五ngũ 陰ấm 所sở 現hiện 之chi 境cảnh 也dã 前tiền 結kết 識thức 陰ấm 云vân 乘thừa 此thử 心tâm 開khai 。 今kim 結kết 五ngũ 陰ấm 云vân 覺giác 明minh 分phân 析tích 。 當đương 知tri 由do 分phân 析tích 故cố 心tâm 開khai 互hỗ 現hiện 其kỳ 文văn 也dã 大đại 力lực 鬼quỷ 神thần 。 等đẳng 別biệt 指chỉ 想tưởng 陰ấm 中trung 年niên 老lão 成thành 魔ma 。 之chi 類loại 褫sỉ 驚kinh 也dã )# 。

若nhược 諸chư 末mạt 世thế 。 愚ngu 鈍độn 眾chúng 生sanh 。 未vị 識thức 禪thiền 那na 。 不bất 知tri 說thuyết 法Pháp 。 樂nhạo 修tu 三tam 昧muội 。 汝nhữ 恐khủng 同đồng 邪tà 。 一nhất 心tâm 勸khuyến 令linh 。 持trì 我ngã 佛Phật 頂đảnh 陀đà 羅la 尼ni 咒chú 若nhược 未vị 能năng 誦tụng 。 寫tả 於ư 禪thiền 堂đường 。 或hoặc 帶đái 身thân 上thượng 。 一nhất 切thiết 諸chư 魔ma 。 所sở 不bất 能năng 動động 。

(# 疏sớ/sơ 不bất 別biệt 修tu 習tập 次thứ 第đệ 故cố 云vân 未vị 識thức 禪thiền 那na 。 未vị 學học 智trí 慧tuệ 方phương 便tiện 。 故cố 云vân 不bất 知tri 說thuyết 法Pháp 。 定định 慧tuệ 不bất 習tập 而nhi 樂nhạo/nhạc/lạc 安an 禪thiền 魔ma 境cảnh 現hiện 前tiền 。 孰thục 分phần/phân 邪tà 正chánh 當đương 勸khuyến 持trì 咒chú 安an 其kỳ 正chánh 解giải 防phòng 其kỳ 邪tà 慮lự 即tức 不bất 墮đọa 魔ma )# 。

汝nhữ 當đương 恭cung 欽khâm 。 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 究cứu 竟cánh 修tu 進tiến 。 最tối 後hậu 垂thùy 範phạm 。

是thị 諸chư 如Như 來Lai 。 究cứu 竟cánh 了liễu 義nghĩa 之chi 說thuyết 又hựu 是thị 出xuất 世thế 最tối 後hậu 時thời 說thuyết 故cố 云vân 最tối 後hậu 垂thùy 範phạm 。 也dã ○# 標tiêu 初sơ 阿A 難Nan 示thị 遭tao 魔ma 嬈nhiễu 溺nịch 在tại 愛ái 見kiến 之chi 坑khanh 佛Phật 勑# 文Văn 殊Thù 將tương 咒chú 徃# 護hộ 提đề 獎tưởng 見kiến 佛Phật 恨hận 無vô 始thỉ 來lai 。 一nhất 向hướng 多đa 聞văn 。 未vị 全toàn 道Đạo 力lực 。 殷ân 勤cần 啟khải 請thỉnh 。 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 得đắc 成thành 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 三tam 摩ma 禪thiền 那na 。 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 此thử 阿A 難Nan 通thông 請thỉnh 也dã 向hướng 下hạ 如Như 來Lai 一nhất 一nhất 別biệt 答đáp 云vân 有hữu 三tam 摩ma 提đề 。 名danh 大đại 佛Phật 頂đảnh 云vân 云vân 即tức 許hứa 說thuyết 成thành 道Đạo 妙diệu 行hạnh 也dã 七thất 處xứ 徵trưng 心tâm 破phá 執chấp 破phá 疑nghi 八bát 還hoàn 四tứ 義nghĩa 也dã 三tam 因nhân 不bất 生sanh 。 即tức 信tín 解giải 真chân 正chánh 為vi 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 洎kịp 復phục 請thỉnh 多đa 聞văn 無vô 功công 。 如như 天thiên 王vương 賜tứ 與dữ 華hoa 屋ốc 至chí 圓viên 通thông 思tư 修tu 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 生sanh 滅diệt 既ký 滅diệt 。 寂tịch 滅diệt 現hiện 前tiền 。 獲hoạch 二nhị 種chủng 殊thù 勝thắng 此thử 顯hiển 行hành 證chứng 為vi 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 及cập 乎hồ 將tương 罷bãi 法Pháp 座tòa 。 無vô 問vấn 自tự 說thuyết 。 五ngũ 十thập 種chủng 魔ma 事sự 蓋cái 修tu 止Chỉ 觀Quán 之chi 人nhân 破phá 五ngũ 陰ấm 時thời 激kích 動động 無vô 始thỉ 界giới 中trung 無vô 明minh 煩phiền 惱não 。 種chủng 子tử 每mỗi 一nhất 陰ấm 有hữu 十thập 種chủng 若nhược 不bất 先tiên 覺giác 認nhận 邪tà 為vi 正chánh 即tức 墮đọa 地địa 獄ngục 。 故cố 佛Phật 大đại 悲bi 令linh 行hành 人nhân 辨biện 識thức 不bất 遭tao 邪tà 魔ma 故cố 佛Phật 囑chúc 付phó 阿A 難Nan 汝nhữ 當đương 恭cung 欽khâm 。 此thử 五ngũ 陰ấm 中trung 遠viễn 離ly 魔ma 境cảnh 是thị 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 修tu 行hành 究cứu 竟cánh 修tu 進tiến 。 最tối 後hậu 垂thùy 範phạm 。 者giả 也dã ○# 解giải 夫phu 返phản 妄vọng 旋toàn 真chân 非phi 行hành 不bất 克khắc 行hành 之chi 大đại 略lược 唯duy 信tín 法pháp 焉yên 從tùng 聞văn 法Pháp 而nhi 入nhập 者giả 曰viết 信tín 行hành 從tùng 思tư 惟duy 而nhi 入nhập 者giả 曰viết 法pháp 行hành 然nhiên 其kỳ 二nhị 行hành 必tất 假giả 相tương/tướng 資tư 今kim 云vân 未vị 識thức 禪thiền 那na 。 即tức 法pháp 行hành 者giả 未vị 識thức 五ngũ 陰ấm 禪thiền 那na 現hiện 境cảnh 。 也dã 不bất 知tri 說thuyết 法Pháp 。 謂vị 不bất 知tri 以dĩ 信tín 行hành 而nhi 資tư 法pháp 行hành 也dã 由do 是thị 之chi 故cố 。 名danh 為vi 愚ngu 鈍độn 若nhược 於ư 三tam 昧muội 好hiếu 樂nhạo 修tu 習tập 。 佛Phật 慮lự 斯tư 人nhân 為vi 魔ma 所sở 惱não 故cố 囑chúc 阿A 難Nan 勸khuyến 持trì 神thần 咒chú 也dã 嘻# 出xuất 學học 大Đại 乘Thừa 者giả 。 孰thục 不bất 自tự 謂vị 得đắc 真chân 三tam 昧muội 。 以dĩ 信tín 法pháp 二nhị 行hành 審thẩm 之chi 空không 空không 如như 也dã 或hoặc 讀đọc 此thử 經Kinh 安an 有hữu 自tự 省tỉnh 愚ngu 鈍độn 誦tụng 寫tả 其kỳ 咒chú 而nhi 防phòng 諸chư 魔ma 事sự 乎hồ 然nhiên 則tắc 大đại 明minh 不bất 能năng 破phá 長trường 夜dạ 之chi 昏hôn 慈từ 母mẫu 不bất 能năng 救cứu 亡vong 子tử 之chi 苦khổ 悲bi 夫phu 孤cô 山sơn 曰viết 夏hạ 滿mãn 說thuyết 經Kinh 前tiền 春xuân 示thị 滅diệt 滅diệt 在tại 不bất 久cửu 故cố 云vân 。 最tối 後hậu 垂thùy 範phạm 。

首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 義nghĩa 海hải 卷quyển 第đệ 二nhị 十thập 九cửu 。 牧mục 九cửu 。

音âm 釋thích

倐thúc

(# 式thức 竹trúc 切thiết 忽hốt 也dã )# 。

紐nữu

(# 女nữ 久cửu 切thiết )# 。

霰tản

(# 思tư 見kiến 切thiết )# 。

媛viện

(# 于vu 眷quyến 切thiết 美mỹ 女nữ 也dã )# 。

nghiệt

(# 魚ngư 錯thác 切thiết 怪quái 蘖nghiệt 也dã )# 。

禠#

(# 丈trượng 爾nhĩ 切thiết 奪đoạt 也dã )# 。

Print Friendly, PDF & Email