首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 義Nghĩa 海Hải
Quyển 0023
唐Đường 懷Hoài 迪 證Chứng 釋Thích 宋Tống 咸Hàm 輝Huy 排Bài 經Kinh 入Nhập 注Chú

首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 義Nghĩa 海Hải 卷quyển 第đệ 二nhị 十thập 三tam 。 經kinh 八bát 之chi 二nhị )#

(# 凡phàm 遇ngộ 圓viên 相tương/tướng 即tức 是thị 標tiêu 辭từ 與dữ 疏sớ/sơ 同đồng 其kỳ 上thượng 文văn )# 。

(# 疏sớ/sơ 次thứ 加gia 行hành 位vị 大đại 小tiểu 二Nhị 乘Thừa 。 經kinh 論luận 明minh 言ngôn 五ngũ 位vị 謂vị 資tư 糧lương 加gia 行hành 通thông 達đạt 修tu 習tập 究cứu 竟cánh 位vị 也dã 然nhiên 有hữu 開khai 有hữu 合hợp 。 不bất 定định 明minh 現hiện 諸chư 小Tiểu 乘Thừa 論luận 及cập 大Đại 乘Thừa 法pháp 相tướng 即tức 顯hiển 說thuyết 四tứ 位vị 名danh 四tứ 善thiện 根căn 是thị 順thuận 決quyết 擇trạch 分phần/phân 若nhược 瓔anh 珞lạc 仁nhân 王vương 華hoa 嚴nghiêm 等đẳng 經kinh 即tức 合hợp 而nhi 不bất 論luận 攝nhiếp 在tại 第đệ 十Thập 回Hồi 向Hướng 唯duy 此thử 經Kinh 文văn 具cụ 顯hiển 四tứ 位vị 蓋cái 以dĩ 圓viên 融dung 之chi 教giáo 一nhất 多đa 無vô 礙ngại 只chỉ 於ư 一nhất 忍nhẫn 圓viên 開khai 諸chư 位vị 不bất 開khai 則tắc 已dĩ 開khai 則tắc 具cụ 明minh 故cố 於ư 十Thập 回Hồi 向Hướng 後hậu 備bị 論luận 四tứ 種chủng 妙diệu 圓viên 加gia 行hạnh 。 又hựu 此thử 經Kinh 文văn 前tiền 則tắc 圓viên 融dung 後hậu 則tắc 歷lịch 別biệt 以dĩ 圓viên 融dung 中trung 不bất 礙ngại 行hành 布bố 也dã 即tức 一nhất 位vị 一nhất 切thiết 位vị 一nhất 切thiết 位vị 一nhất 位vị 一nhất 多đa 無vô 礙ngại 華hoa 嚴nghiêm 亦diệc 同đồng )# 。

阿A 難Nan 是thị 善thiện 男nam 子tử 盡tận 是thị 清thanh 淨tịnh 。 四tứ 十thập 一nhất 心tâm 。 次thứ 成thành 四tứ 種chủng 。 妙diệu 圓viên 加gia 行hạnh 。

(# 餘dư 處xứ 所sở 說thuyết 加gia 行hành 屬thuộc 內nội 凡phàm 未vị 證chứng 聖thánh 性tánh 故cố 今kim 經kinh 從tùng 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 來lai 便tiện 名danh 聖thánh 位vị 何hà 但đãn 加gia 行hành 故cố 此thử 特đặc 云vân 妙diệu 圓viên 加gia 行hạnh 。 ○# 標tiêu 前tiền 文văn 云vân 即tức 以dĩ 此thử 心tâm 。 中trung 中trung 流lưu 入nhập 。 圓viên 妙diệu 開khai 敷phu 。 從tùng 真chân 妙diệu 圓viên 。 重trùng 發phát 真chân 妙diệu 。 也dã ○# 解giải 檇# 李# 曰viết 據cứ 瓔anh 珞lạc 等đẳng 經kinh 皆giai 不bất 別biệt 列liệt 四tứ 加gia 行hành 位vị 。 若nhược 唯duy 識thức 等đẳng 論luận 則tắc 以dĩ 地địa 前tiền 四tứ 十thập 心tâm 為vi 外ngoại 凡phàm 資tư 糧lương 位vị 十Thập 回Hồi 向Hướng 後hậu 別biệt 明minh 煖noãn 等đẳng 為vi 內nội 凡phàm 加gia 行hành 位vị 私tư 謂vị 今kim 四tứ 加gia 行hành 正chánh 如như 唯duy 識thức 所sở 說thuyết 也dã 而nhi 彼bỉ 於ư 地địa 前tiền 分phần/phân 內nội 外ngoại 凡phàm 位vị 者giả 乃nãi 別biệt 教giáo 一nhất 塗đồ 之chi 義nghĩa 以dĩ 登đăng 地địa 是thị 菩Bồ 薩Tát 聖thánh 位vị 聖thánh 位vị 難nan 入nhập 故cố 開khai 此thử 加gia 行hành 耳nhĩ 問vấn 今kim 經kinh 圓viên 教giáo 何hà 用dụng 別biệt 位vị 乎hồ 答đáp 借tá 別biệt 名danh 圓viên 斯tư 有hữu 其kỳ 例lệ 如như 仁nhân 王vương 云vân 三tam 賢hiền 十thập 聖thánh 住trụ 果quả 報báo 是thị 也dã 敏mẫn 師sư 謂vị 此thử 經Kinh 未vị 必tất 純thuần 圓viên 應ưng 兼kiêm 別biệt 義nghĩa 其kỳ 失thất 甚thậm 哉tai )# 。

即tức 以dĩ 佛Phật 覺giác 。 用dụng 為vi 己kỷ 心tâm 。 若nhược 出xuất 未vị 出xuất 。 猶do 如như 鑽toàn 火hỏa 。 欲dục 然nhiên 其kỳ 木mộc 。 名danh 為vi 煖Noãn 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 佛Phật 覺giác 果quả 智trí 也dã 如như 前tiền 文văn 云vân 本bổn 覺giác 湛trạm 然nhiên 。 覺giác 齊tề 佛Phật 覺giác 。 精tinh 真chân 發phát 明minh 。 地địa 如như 佛Phật 地Địa 。 此thử 則tắc 用dụng 佛Phật 果Quả 智trí 為vì 己kỷ 因nhân 心tâm 也dã 然nhiên 猶do 未vị 能năng 。 離ly 因nhân 顯hiển 果quả 故cố 云vân 若nhược 出xuất 未vị 出xuất 。 近cận 於ư 登đăng 地địa 符phù 發phát 此thử 智trí 故cố 云vân 若nhược 出xuất 猶do 枸câu 因nhân 相tương/tướng 尚thượng 未vị 能năng 離ly 故cố 云vân 未vị 出xuất 喻dụ 如như 鑽toàn 火hỏa 熱nhiệt 相tương/tướng 先tiên 現hiện 火hỏa 出xuất 不bất 久cửu 火hỏa 喻dụ 佛Phật 覺giác 鑽toàn 喻dụ 加gia 行hành 木mộc 喻dụ 因nhân 相tương/tướng 火hỏa 出xuất 則tắc 木mộc 盡tận 覺giác 現hiện 則tắc 因nhân 亡vong 亡vong 因nhân 在tại 即tức 故cố 喻dụ 如như 煖noãn 此thử 約ước 發phát 智trí 以dĩ 顯hiển 也dã )# 。

又hựu 以dĩ 己kỷ 心tâm 。 成thành 佛Phật 所sở 履lý 。 若nhược 依y 非phi 依y 。 如như 登đăng 高cao 山sơn 。 身thân 入nhập 虛hư 空không 。 下hạ 有hữu 微vi 礙ngại 。 名danh 為vi 頂Đảnh 地Địa 。

(# 前tiền 以dĩ 佛Phật 覺giác 用dụng 為vi 己kỷ 心tâm 。 即tức 果quả 辨biện 因nhân 也dã 今kim 以dĩ 己kỷ 心tâm 成thành 佛Phật 所sở 履lý 。 即tức 因nhân 合hợp 果quả 也dã 雖tuy 因nhân 果quả 相tương/tướng 合hợp 未vị 亡vong 二nhị 相tương/tướng 故cố 云vân 若nhược 依y 如như 在tại 山sơn 頂đảnh 足túc 有hữu 所sở 履lý 將tương 顯hiển 法Pháp 界Giới 無vô 所sở 分phân 別biệt 。 故cố 云vân 非phi 依y 如như 身thân 處xứ 虛hư 空không 也dã 下hạ 有hữu 微vi 礙ngại 。 喻dụ 若nhược 依y 也dã 存tồn 二nhị 相tương/tướng 故cố 二nhị 相tương/tướng 即tức 是thị 障chướng 入nhập 初Sơ 地Địa 無vô 明minh 也dã 此thử 約ước 離ly 障chướng 以dĩ 顯hiển ○# 解giải 私tư 謂vị 依y 煖noãn 地địa 心tâm 修tu 佛Phật 果Quả 智trí 智trí 觀quán 於ư 心tâm 故cố 如như 足túc 履lý 地địa 心tâm 相tương/tướng 垂thùy 盡tận 故cố 若nhược 依y 非phi 依y 。 高cao 山sơn 喻dụ 當đương 位vị 之chi 心tâm 虛hư 空không 喻dụ 所sở 依y 之chi 理lý 無vô 明minh 未vị 盡tận 故cố 。 下hạ 有hữu 微vi 礙ngại 。

心tâm 佛Phật 二nhị 同đồng 。 善thiện 得đắc 中Trung 道Đạo 。 如như 忍nhẫn 事sự 人nhân 。 非phi 懷hoài 非phi 出xuất 。 名danh 為vi 忍Nhẫn 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 初sơ 則tắc 未vị 亡vong 因nhân 相tương 次thứ 則tắc 未vị 亡vong 果quả 相tương/tướng 今kim 因nhân 果quả 二nhị 相tương/tướng 融dung 為vi 一nhất 體thể 故cố 云vân 心tâm 佛Phật 二nhị 同đồng 。 因nhân 果quả 既ký 亡vong 二nhị 邊biên 不bất 立lập 故cố 云vân 善thiện 得đắc 中Trung 道Đạo 。 此thử 中trung 道đạo 體thể 將tương 證chứng 不bất 久cửu 故cố 云vân 非phi 懷hoài 然nhiên 猶do 未vị 亡vong 中trung 道đạo 之chi 相tướng 故cố 云vân 非phi 出xuất 此thử 約ước 顯hiển 理lý 以dĩ 明minh 也dã ○# 解giải 忍nhẫn 取thủ 信tín 順thuận 之chi 義nghĩa 今kim 心tâm 佛Phật 二nhị 同đồng 。 等đẳng 即tức 信tín 順thuận 也dã 如như 僧Tăng 中trung 辦biện 事sự 忍nhẫn 則tắc 默mặc 然nhiên 既ký 不bất 懷hoài 礙ngại 亦diệc 不bất 說thuyết 出xuất 矣hĩ )# 。

數số 量lượng 銷tiêu 滅diệt 。 迷mê 覺giác 中Trung 道Đạo 。 二nhị 無vô 所sở 目mục 。 名danh 世Thế 第Đệ 一Nhất 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 迷mê 覺giác 是thị 二nhị 即tức 因nhân 果quả 也dã 中trung 道đạo 是thị 一nhất 所sở 證chứng 理lý 也dã 此thử 名danh 數số 量lượng 中trung 邊biên 不bất 存tồn 故cố 云vân 二nhị 無vô 所sở 目mục 。 無vô 所sở 目mục 故cố 名danh 為vi 銷tiêu 滅diệt 數số 量lượng 正chánh 屬thuộc 世thế 間gian 今kim 雖tuy 銷tiêu 滅diệt 若nhược 望vọng 初Sơ 地Địa 證chứng 真chân 猶do 名danh 為vi 似tự 位vị 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 初Sơ 地Địa 見kiến 道đạo 名danh 出xuất 世thế 間gian 。 今kim 是thị 世thế 間gian 最tối 後hậu 邊biên 際tế 故cố 名danh 第đệ 一nhất ○# 此thử 上thượng 四tứ 位vị 唯duy 識thức 中trung 說thuyết 前tiền 二nhị 位vị 依y 明minh 得đắc 明minh 增tăng 二nhị 定định 發phát 尋tầm 伺tứ 觀quán 名danh 等đẳng 四tứ 法pháp 能năng 所sở 俱câu 空không 後hậu 之chi 二nhị 位vị 依y 印ấn 順thuận 無vô 間gian 二nhị 定định 發phát 四tứ 如như 實thật 觀quán 即tức 前tiền 二nhị 空không 等đẳng 然nhiên 皆giai 有hữu 所sở 得đắc 未vị 證chứng 法Pháp 身thân 故cố 唯duy 識thức 云vân 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 非phi 實thật 住trụ 唯duy 識thức 此thử 皆giai 歷lịch 別biệt 之chi 談đàm 也dã 今kim 經kinh 圓viên 融dung 不bất 礙ngại 行hành 布bố 故cố 得đắc 以dĩ 圓viên 擬nghĩ 別biệt 而nhi 說thuyết 由do 是thị 此thử 地địa 名danh 為vi 世thế 間gian ○# 解giải 若nhược 迷mê 中trung 道đạo 及cập 覺giác 中trung 道đạo 皆giai 是thị 數số 量lượng 即tức 世thế 間gian 義nghĩa 耳nhĩ 今kim 既ký 銷tiêu 滅diệt 二nhị 無vô 所sở 目mục 。 當đương 出xuất 世thế 間gian 然nhiên 猶do 未vị 入nhập 初Sơ 地Địa 故cố 名danh 世thế 第đệ 一nhất 也dã )# 。

阿A 難Nan 是thị 善thiện 男nam 子tử 於ư 大đại 菩Bồ 提Đề 。 善thiện 得đắc 通thông 達đạt 。 覺giác 通thông 如Như 來Lai 。 盡tận 佛Phật 境cảnh 界giới 。 名danh 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 菩Bồ 提Đề 佛Phật 覺giác 也dã 前tiền 則tắc 若nhược 出xuất 未vị 出xuất 。 如như 火hỏa 前tiền 相tương/tướng 名danh 之chi 為vi 煖noãn 今kim 如như 火hỏa 出xuất 木mộc 盡tận 。 灰hôi 飛phi 煙yên 滅diệt 。 故cố 云vân 善thiện 得đắc 通thông 達đạt 。 故cố 此thử 初Sơ 地Địa 名danh 通thông 達đạt 位vị 盡tận 佛Phật 境cảnh 界giới 。 理lý 顯hiển 也dã 以dĩ 得đắc 無vô 分phân 別biệt 。 智trí 善thiện 達đạt 法Pháp 界Giới 一nhất 真chân 平bình 等đẳng 離ly 能năng 所sở 相tương/tướng 故cố 唯duy 識thức 云vân 若nhược 時thời 於ư 所sở 緣duyên 智trí 都đô 無vô 所sở 得đắc 。 爾nhĩ 時thời 住trụ 唯duy 識thức 離ly 二nhị 取thủ 相tương/tướng 故cố 又hựu 云vân 善thiện 達đạt 法Pháp 界Giới 得đắc 一nhất 真chân 平bình 等đẳng 乃nãi 至chí 得đắc 徧biến 行hành 真Chân 如Như 離ly 異dị 生sanh 性tánh 障chướng 修tu 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 上thượng 言ngôn 徧biến 行hành 者giả 以dĩ 此thử 真Chân 如Như 徧biến 在tại 一nhất 切thiết 諸chư 行hành 。 法pháp 中trung 而nhi 今kim 證chứng 得đắc 自tự 利lợi 利lợi 他tha 。 得đắc 自tự 在tại 故cố 。 名danh 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。 華hoa 嚴nghiêm 仁nhân 王vương 廣quảng 明minh 其kỳ 相tương/tướng 今kim 不bất 具cụ 錄lục 下hạ 皆giai 倣# 此thử ○# 標tiêu 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 斷đoạn 一nhất 障chướng 二nhị 愚ngu 證chứng 一nhất 真Chân 如Như 下hạ 九cửu 地địa 皆giai 同đồng 離ly 異dị 生sanh 性tánh 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 執chấp 著trước 我ngã 法pháp 愚ngu 二nhị 惡ác 趣thú 雜tạp 染nhiễm 愚ngu 證chứng 遍biến 行hành 真Chân 如Như 仁nhân 王vương 護hộ 國quốc 經kinh 頌tụng 云vân 初sơ 證chứng 平bình 等đẳng 性tánh 而nhi 生sanh 諸chư 佛Phật 家gia 。 由do 初sơ 得đắc 覺giác 悟ngộ 名danh 為vi 歡Hoan 喜Hỷ 。 地địa ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 覺giác 通thông 如Như 來Lai 。 智trí 同đồng 佛Phật 智trí 也dã 盡tận 佛Phật 境cảnh 界giới 。 理lý 齊tề 佛Phật 理lý 也dã 三tam 諦đế 圓viên 融dung 名danh 佛Phật 境cảnh 界giới 比tỉ 前tiền 曰viết 盡tận 其kỳ 實thật 未vị 盡tận 以dĩ 初sơ 得đắc 法Pháp 喜hỷ 故cố 名danh 歡hoan 喜hỷ )# 。

異dị 性tánh 入nhập 同đồng 。 同đồng 性tánh 亦diệc 滅diệt 。 名danh 離Ly 垢Cấu 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 前tiền 地địa 於ư 大đại 菩Bồ 提Đề 。 善thiện 得đắc 通thông 達đạt 。 離ly 世thế 間gian 相tương/tướng 得đắc 正chánh 性tánh 離ly 生sanh 。 破phá 異dị 生sanh 性tánh 障chướng 證chứng 一nhất 真chân 法Pháp 界Giới 故cố 云vân 異dị 性tánh 入nhập 同đồng 。 此thử 地địa 對đối 異dị 之chi 同đồng 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 云vân 同đồng 性tánh 亦diệc 滅diệt 。 以dĩ 若nhược 見kiến 於ư 同đồng 即tức 名danh 為vi 垢cấu 既ký 離ly 對đối 待đãi 故cố 名danh 離ly 垢cấu 又hựu 此thử 地địa 證chứng 得đắc 最tối 勝thắng 真Chân 如Như 離ly 邪tà 行hạnh 障chướng 持Trì 戒Giới 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng 性tánh 戒giới 所sở 顯hiển 名danh 為vi 最tối 勝thắng 。 以dĩ 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 行hành 廣quảng 大đại 十Thập 善Thiện 得đắc 性tánh 戒giới 成thành 就tựu 。 於ư 性tánh 重trọng/trùng 譏cơ 嫌hiềm 平bình 等đẳng 無vô 異dị 。 亦diệc 名danh 異dị 性tánh 入nhập 同đồng 。 斷đoạn 性tánh 亦diệc 無vô 。 方phương 離ly 微vi 細tế 破phá 戒giới 之chi 垢cấu 名danh 同đồng 性tánh 亦diệc 滅diệt 。 稱xưng 離Ly 垢Cấu 地Địa ○# 標tiêu 斷đoạn 邪tà 行hạnh 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 微vi 細tế 悞ngộ 犯phạm 愚ngu 二nhị 種chủng 種chủng 業nghiệp 趣thú 愚ngu 最tối 勝thắng 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 遠viễn 離ly 於ư 染nhiễm 汙ô 瞋sân 等đẳng 種chủng 種chủng 垢cấu 具cụ 戒giới 德đức 清thanh 淨tịnh 名danh 為vi 離Ly 垢Cấu 地Địa 。 ○# 解giải 真chân 際tế 曰viết 由do 前tiền 於ư 大đại 菩Bồ 提Đề 。 善thiện 得đắc 通thông 達đạt 。 名danh 異dị 性tánh 入nhập 同đồng 。 同đồng 性tánh 亦diệc 滅diệt 。 者giả 若nhược 見kiến 於ư 同đồng 即tức 為vi 垢cấu 矣hĩ 華hoa 嚴nghiêm 云vân 譬thí 如như 真chân 金kim 。 置trí 礬phàn 石thạch 中trung 如như 法Pháp 鍊luyện 已dĩ 。 離ly 一nhất 切thiết 垢cấu 。

淨tịnh 極cực 明minh 生sanh 。 名danh 發Phát 光Quang 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 成thành 就tựu 勝thắng 定định 大đại 法pháp 緫# 持trì 破phá 戒giới 煩phiền 惱não 畢tất 竟cánh 不bất 生sanh 。 故cố 名danh 淨tịnh 極cực 能năng 發phát 無vô 邊biên 妙diệu 慧tuệ 光quang 故cố 故cố 云vân 明minh 生sanh 此thử 地địa 證chứng 得đắc 勝thắng 流lưu 真Chân 如Như 謂vị 此thử 真Chân 如Như 所sở 流lưu 教giáo 法pháp 於ư 餘dư 教giáo 中trung 最tối 為vi 勝thắng 故cố 斷đoạn 暗ám 鈍độn 障chướng 行hành 忍Nhẫn 辱Nhục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 暗ám 鈍độn 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 欲dục 貪tham 愚ngu 二nhị 圓viên 滿mãn 聞văn 持trì 陀đà 羅la 尼ni 愚ngu 證chứng 勝thắng 流lưu 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 滅diệt 壞hoại 無vô 明minh 暗ám 而nhi 得đắc 諸chư 禪thiền 定định 。 照chiếu 耀diệu 由do 慧tuệ 光quang 名danh 為vi 。 發Phát 光Quang 地Địa 。

明minh 極cực 覺giác 滿mãn 。 名danh 燄Diệm 慧Tuệ 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 由do 定định 發phát 慧tuệ 慧tuệ 光quang 明minh 泰thái 故cố 云vân 明minh 極cực 能năng 破phá 微vi 細tế 煩phiền 惱não 。 障chướng 盡tận 故cố 名danh 覺giác 滿mãn 覺giác 燄diệm 既ký 增tăng 故cố 名danh 燄diệm 地địa 此thử 地địa 證chứng 得đắc 無vô 攝nhiếp 受thọ 真Chân 如Như 謂vị 此thử 真Chân 如Như 由do 第đệ 六lục 識thức 二nhị 身thân 見kiến 等đẳng 於ư 此thử 永vĩnh 斷đoạn 不bất 為vi 我ngã 執chấp 所sở 攝nhiếp 取thủ 故cố 能năng 斷đoạn 微vi 細tế 煩phiền 惱não 。 現hiện 行hành 障chướng 修tu 習tập 精Tinh 進Tấn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 微vi 細tế 煩phiền 惱não 。 現hiện 行hành 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 等Đẳng 至Chí 愛ái 愚ngu 二nhị 法pháp 愛ái 愚ngu 證chứng 無vô 攝nhiếp 受thọ 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 清thanh 淨tịnh 菩Bồ 提Đề 。 分phần/phân 遠viễn 離ly 身thân 邊biên 見kiến 智trí 慧tuệ 燄diệm 熾sí 然nhiên 。 名danh 為vi 焰Diễm 慧Tuệ 地Địa 。

一nhất 切thiết 同đồng 異dị 。 所sở 不bất 能năng 至chí 。 名danh 難Nan 勝Thắng 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 真chân 智trí 唯duy 一nhất 故cố 曰viết 同đồng 俗tục 智trí 差sai 別biệt 故cố 曰viết 異dị 真chân 俗tục 兩lưỡng 智trí 行hành 相tương/tướng 互hỗ 違vi 合hợp 令linh 相tương 應ứng 非phi 同đồng 非phi 異dị 。 故cố 云vân 所sở 不bất 能năng 至chí 。 極cực 為vi 殊thù 勝thắng 更cánh 無vô 勝thắng 者giả 。 故cố 云vân 難nan 勝thắng 此thử 地địa 證chứng 得đắc 類loại 無vô 差sai 別biệt 真Chân 如Như 謂vị 此thử 真Chân 如Như 非phi 如như 眼nhãn 等đẳng 是thị 有hữu 別biệt 類loại 故cố 斷đoạn 下hạ 乘thừa 涅Niết 槃Bàn 障chướng 修tu 習tập 禪Thiền 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 下hạ 乘thừa 涅Niết 槃Bàn 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 純thuần 作tác 意ý 背bối/bội 生sanh 死tử 愚ngu 二nhị 純thuần 作tác 意ý 向hướng 涅Niết 槃Bàn 愚ngu 類loại 無vô 差sai 別biệt 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 如như 實thật 知tri 諸chư 佛Phật 世thế 間gian 諸chư 技kỹ 藝nghệ 種chủng 種chủng 利lợi 羣quần 生sanh 名danh 曰viết 難Nan 勝Thắng 。 地địa ○# 解giải 私tư 謂vị 登đăng 地địa 智trí 名danh 同đồng 地địa 前tiền 智trí 名danh 異dị 至chí 猶do 及cập 也dã )# 。

無vô 為vi 真Chân 如Như 。 性tánh 淨tịnh 明minh 露lộ 。 名danh 現Hiện 前Tiền 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 謂vị 住trụ 因nhân 緣duyên 智trí 引dẫn 無vô 分phân 別biệt 般Bát 若Nhã 令linh 得đắc 現hiện 前tiền 智trí 現hiện 理lý 現hiện 故cố 云vân 無vô 為vi 真Chân 如Như 。 性tánh 淨tịnh 明minh 露lộ 。 此thử 地địa 證chứng 得đắc 無vô 染nhiễm 淨tịnh 真Chân 如Như 謂vị 此thử 真Chân 如Như 本bổn 性tánh 無vô 染nhiễm 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 。 後hậu 方phương 淨tịnh 故cố 斷đoạn 麤thô 相tương/tướng 現hiện 行hành 障chướng 修tu 習tập 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 麤thô 相tương/tướng 現hiện 行hành 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 現hiện 行hành 觀quán 察sát 流lưu 轉chuyển 愚ngu 二nhị 相tương/tướng 多đa 現hiện 行hành 愚ngu 證chứng 無vô 染nhiễm 淨tịnh 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 觀quán 察sát 緣duyên 生sanh 法pháp 。 無vô 明minh 至chí 老lão 死tử 。 能năng 證chứng 彼bỉ 甚thậm 深thâm 。 名danh 為vi 現Hiện 前Tiền 地Địa 。

盡tận 真Chân 如Như 際tế 。 名danh 遠Viễn 行Hành 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 以dĩ 第đệ 八Bát 地Địa 得đắc 一nhất 真Chân 如Như 心tâm 。 名danh 無vô 相tướng 無vô 功công 用dụng 故cố 此thử 第đệ 七Thất 地Địa 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 二nhị 無vô 數số 劫kiếp 加gia 功công 用dụng 行hành 令linh 至chí 有hữu 相tương/tướng 功công 用dụng 後hậu 邊biên 出xuất 過quá 世thế 間gian 。 二nhị 乘thừa 道đạo 故cố 至chí 此thử 真Chân 如Như 無vô 相tướng 。 邊biên 際tế 故cố 云vân 盡tận 真Chân 如Như 際tế 。 多đa 劫kiếp 修tu 行hành 故cố 云vân 流lưu 行hành 證chứng 得đắc 法Pháp 無vô 差sai 別biệt 真Chân 如Như 謂vị 此thử 真Chân 如Như 雖tuy 多đa 教giáo 法pháp 種chủng 種chủng 安an 立lập 而nhi 無vô 異dị 故cố 斷đoạn 細tế 相tướng 現hiện 行hành 。 障chướng 修tu 習tập 方phương 便tiện 善thiện 巧xảo 。 行hành 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 微vi 細tế 現hiện 行hành 。 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 細tế 相tương/tướng 觀quán 行hành 愚ngu 二nhị 純thuần 作tác 意ý 求cầu 無vô 想tưởng 愚ngu 法pháp 無vô 差sai 別biệt 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 方phương 便tiện 三tam 摩ma 地địa 示thị 現hiện 無vô 量lượng 。 身thân 善thiện 巧xảo 應ưng 羣quần 生sanh 名danh 為vi 遠Viễn 行Hành 地Địa 。 ○# 解giải 盡tận 真Chân 如Như 際tế 。 者giả 斯tư 是thị 無vô 際tế 之chi 際tế 理lý 既ký 無vô 際tế 行hành 豈khởi 近cận 乎hồ )# 。

一nhất 真Chân 如Như 心tâm 。 名danh 不Bất 動Động 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 非phi 染nhiễm 非phi 淨tịnh 。 故cố 名danh 為vi 一nhất 離ly 諸chư 虛hư 妄vọng 故cố 名danh 為vi 真chân 常thường 住trụ 不bất 變biến 。 故cố 曰viết 如như 約ước 此thử 義nghĩa 邊biên 名danh 為vi 不bất 動động 。 又hựu 此thử 地địa 中trung 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 任nhậm 運vận 相tương 續tục 相tương/tướng 用dụng 煩phiền 惱não 不bất 能năng 動động 故cố 。 名danh 不Bất 動Động 地Địa 。 此thử 地địa 證chứng 得đắc 不bất 增tăng 減giảm 真Chân 如Như 謂vị 此thử 真Chân 如Như 離ly 增tăng 減giảm 執chấp 不bất 隨tùy 染nhiễm 淨tịnh 有hữu 增tăng 減giảm 故cố 。 斷đoạn 無vô 相tướng 中trung 作tác 加gia 行hành 障chướng 修tu 願Nguyện 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 無vô 相tướng 作tác 加gia 行hành 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 於ư 無vô 相tướng 中trung 作tác 功công 用dụng 愚ngu 二nhị 於ư 相tướng 自tự 在tại 。 愚ngu 證chứng 不bất 增tăng 減giảm 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 住trụ 於ư 無vô 相tướng 海hải 一nhất 切thiết 佛Phật 加gia 持trì 。 自tự 在tại 破phá 魔ma 軍quân 名danh 為vi 不bất 動động 地địa )# 。

發phát 真Chân 如Như 用dụng 。 名danh 善Thiện 慧Tuệ 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 依y 真Chân 如Như 理lý 體thể 起khởi 無vô 礙ngại 用dụng 成thành 就tựu 微vi 妙diệu 。 四tứ 無vô 礙ngại 解giải 。 能năng 遍biến 十thập 方phương 。 善thiện 說thuyết 法Pháp 故cố 。 名danh 善Thiện 慧Tuệ 地Địa 。 此thử 地địa 證chứng 得đắc 智trí 自tự 在tại 真Chân 如Như 謂vị 若nhược 證chứng 得đắc 此thử 真Chân 如Như 已dĩ 四tứ 無vô 礙ngại 解giải 。 得đắc 自tự 在tại 故cố 。 謂vị 法pháp 義nghĩa 詞từ 樂nhạo 說thuyết 也dã 謂vị 此thử 四tứ 種chủng 以dĩ 智trí 為vi 體thể 名danh 智trí 自tự 在tại 斷đoạn 利lợi 他tha 門môn 中trung 不bất 欲dục 行hành 障chướng 修tu 習tập 力Lực 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 上thượng ○# 標tiêu 斷đoạn 利lợi 他tha 門môn 中trung 不bất 欲dục 行hành 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 於ư 無vô 說thuyết 法Pháp 名danh 句cú 字tự 後hậu 慧tuệ 辯biện 陀đà 羅la 尼ni 自tự 在tại 。 愚ngu 二nhị 辯biện 才tài 自tự 在tại 。 證chứng 愚ngu 證chứng 智trí 自tự 在tại 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 得đắc 四tứ 無vô 礙ngại 辯biện 。 一nhất 音âm 演diễn 一nhất 切thiết 聞văn 者giả 。 悉tất 歡hoan 喜hỷ 名danh 為vi 善Thiện 慧Tuệ 地Địa 。 ○# 解giải 資tư 中trung 曰viết 華hoa 嚴nghiêm 明minh 此thử 菩Bồ 薩Tát 具cụ 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 作tác 大đại 法Pháp 師sư 。 演diễn 說thuyết 無vô 量lượng 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 句cú 義nghĩa 無vô 有hữu 窮cùng 盡tận 。 故cố 名danh 發phát 一nhất 六lục 如như 用dụng )# 。

阿A 難Nan 是thị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 從tùng 此thử 已dĩ 徃# 修tu 習tập 畢tất 功công 。 功công 德đức 圓viên 滿mãn 。 亦diệc 目mục 此thử 地địa 。 名danh 修Tu 習Tập 位Vị 。

(# 疏sớ/sơ 此thử 指chỉ 二nhị 地địa 已dĩ 來lai 至chí 第đệ 十Thập 地Địa 。 云vân 諸chư 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 是thị 五ngũ 位vị 之chi 中trung 第đệ 四tứ 位vị 故cố 或hoặc 可khả 緫# 指chỉ 從tùng 前tiền 至chí 此thử 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 此thử 第đệ 十Thập 地Địa 即tức 是thị 修tu 習tập 最tối 後hậu 邊biên 際tế 亦diệc 名danh 此thử 地địa 名danh 修Tu 習Tập 位Vị 。 ○# 標tiêu 自tự 入nhập 見kiến 道đạo 中trung 煩phiền 惱não 障chướng 現hiện 起khởi 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 初sơ 斷đoạn 修tu 所sở 斷đoạn 種chủng 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 現hiện 在tại 現hiện 前tiền 一nhất 時thời 頓đốn 斷đoạn 彼bỉ 障chướng 現hiện 起khởi 地địa 前tiền 漸tiệm 伏phục 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 頓đốn 能năng 伏phục 盡tận 能năng 永vĩnh 不bất 行hành 所sở 知tri 障chướng 中trung 見kiến 所sở 斷đoạn 種chủng 極cực 喜hỷ 地địa 見kiến 道đạo 初sơ 斷đoạn 彼bỉ 障chướng 現hiện 起khởi 地địa 前tiền 已dĩ 伏phục 修tu 所sở 斷đoạn 種chủng 於ư 十Thập 地Địa 中trung 。 漸tiệm 次thứ 斷đoạn 滅diệt 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 方phương 永vĩnh 斷đoạn 盡tận 彼bỉ 障chướng 現hiện 起khởi 地địa 上thượng 漸tiệm 伏phục 乃nãi 至chí 十Thập 地Địa 。 方phương 永vĩnh 斷đoạn 盡tận 也dã )# 。

慈từ 陰ấm 妙diệu 雲vân 。 覆phú 涅Niết 槃Bàn 海hải 。 名danh 法Pháp 雲Vân 地Địa 。

(# 疏sớ/sơ 菩Bồ 提Đề 心tâm 體thể 不bất 離ly 二nhị 種chủng 謂vị 悲bi 智trí 也dã 從tùng 初sơ 修tu 習tập 。 至chí 此thử 畢tất 功công 融dung 為vi 果quả 海hải 名danh 為vi 法Pháp 身thân 。 慈từ 即tức 悲bi 也dã 能năng 陰ấm 眾chúng 生sanh 故cố 曰viết 慈từ 陰ấm 妙diệu 雲vân 。 智trí 也dã 涅Niết 槃Bàn 理lý 也dã 法Pháp 身thân 無vô 相tướng 唯duy 此thử 三tam 種chủng 亦diệc 云vân 大đại 定định 智trí 悲bi 即tức 涅Niết 槃Bàn 三tam 德đức 名danh 祕bí 密mật 藏tạng 今kim 此thử 位vị 中trung 猶do 處xứ 修tu 習tập 之chi 極cực 猶do 有hữu 佛Phật 地địa 障chướng 在tại 未vị 能năng 始thỉ 覺giác 合hợp 本bổn 二nhị 相tương/tướng 尚thượng 存tồn 故cố 云vân 覆phú 涅Niết 槃Bàn 海hải 。 此thử 地địa 證chứng 得đắc 業nghiệp 自tự 在tại 所sở 依y 真Chân 如Như 謂vị 若nhược 證chứng 得đắc 此thử 真Chân 如Như 已dĩ 得đắc 四tứ 自tự 在tại 一nhất 三tam 業nghiệp 二nhị 五ngũ 通thông 三tam 緫# 持trì 四tứ 禪thiền 定định 斷đoạn 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 未vị 得đắc 自tự 在tại 。 障chướng 修tu 智Trí 波Ba 羅La 蜜Mật 。 增tăng 勝thắng ○# 標tiêu 斷đoạn 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 不bất 得đắc 自tự 在tại 障chướng 。 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 大đại 神thần 通thông 愚ngu 二nhị 悞ngộ 入nhập 微vi 細tế 祕bí 密mật 愚ngu 。 證chứng 業nghiệp 自tự 在tại 所sở 依y 真Chân 如Như 頌tụng 曰viết 智trí 慧tuệ 如như 密mật 雲vân 遍biến 滿mãn 於ư 法Pháp 界Giới 普phổ 灑sái 甘cam 露lộ 法Pháp 名danh 為vi 法Pháp 雲Vân 地Địa 此thử 菩Bồ 薩Tát 觀quán 法Pháp 身thân 如như 隔cách 羅la 穀cốc 觀quán 月nguyệt 尚thượng 有hữu 佛Phật 地địa 障chướng 并tinh 所sở 知tri 微vi 細tế 所sở 知tri 。 二nhị 愚ngu 也dã ○# 解giải 私tư 謂vị 是thị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 近cận 指chỉ 初Sơ 地Địa 而nhi 下hạ 遠viễn 指chỉ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 以dĩ 來lai 從tùng 此thử 已dĩ 徃# 謂vị 九cửu 地địa 後hậu 入nhập 第đệ 十Thập 地Địa 修tu 習tập 畢tất 功công 。 等đẳng 對đối 前tiền 得đắc 名danh 也dã 亦diệc 目mục 此thử 地địa 。 正chánh 示thị 第đệ 十thập 名danh 修tu 習tập 位vị 者giả 望vọng 後hậu 為vi 稱xưng 也dã 以dĩ 無vô 緣duyên 慈từ 。 普phổ 蔭ấm 眾chúng 生sanh 本bổn 涅Niết 槃Bàn 相tương/tướng 如như 雲vân 覆phú 海hải 然nhiên )# 。

如Như 來Lai 逆nghịch 流lưu 。 如như 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 順thuận 行hành 而nhi 至chí 。 覺giác 際tế 入nhập 交giao 。 名danh 為vi 等Đẳng 覺Giác 。

(# 疏sớ/sơ 從tùng 真chân 起khởi 應ưng 返phản 入nhập 生sanh 死tử 從tùng 果quả 入nhập 因nhân 之chi 始thỉ 故cố 云vân 如Như 來Lai 逆nghịch 流lưu 。 果quả 法pháp 聖thánh 智trí 即tức 法pháp 流lưu 也dã 從tùng 因nhân 入nhập 果quả 從tùng 生sanh 死tử 入nhập 涅Niết 槃Bàn 故cố 名danh 順thuận 行hành 而nhi 至chí 。 至chí 極cực 也dã 起khởi 應ưng 之chi 始thỉ 行hành 因nhân 之chi 極cực 順thuận 逆nghịch 交giao 際tế 只chỉ 一nhất 剎sát 那na 故cố 云vân 覺giác 際tế 入nhập 交giao 。 此thử 即tức 解giải 脫thoát 道Đạo 前tiền 無vô 間gian 道đạo 也dã 只chỉ 於ư 此thử 處xứ 立lập 為vi 等đẳng 覺giác 華hoa 嚴nghiêm 不bất 說thuyết 含hàm 在tại 第đệ 十Thập 地Địa 中trung 。 故cố 彼bỉ 地địa 中trung 便tiện 明minh 受thọ 職chức 是thị 等đẳng 覺giác 也dã 唯duy 識thức 但đãn 破phá 十thập 一nhất 種chủng 障chướng 亦diệc 此thử 意ý 也dã 今kim 此thử 別biệt 出xuất 意ý 在tại 圓viên 融dung 之chi 中trung 備bị 顯hiển 行hành 布bố 耳nhĩ ○# 標tiêu 於ư 一nhất 剎sát 那na 中trung 。 斷đoạn 佛Phật 地địa 障chướng 二nhị 愚ngu 者giả 一nhất 於ư 所sở 知tri 一nhất 切thiết 境cảnh 極cực 微vi 細tế 著trước 愚ngu 二nhị 極cực 微vi 細tế 疑nghi 愚ngu 即tức 是thị 此thử 中trung 一nhất 切thiết 任nhậm 運vận 微vi 細tế 所sở 知tri 。 障chướng 并tinh 煩phiền 惱não 種chủng 集tập 論luận 云vân 入nhập 此thử 覺giác 時thời 頓đốn 斷đoạn 煩phiền 惱não 所sở 知tri 二nhị 障chướng 種chủng 成thành 阿A 羅La 漢Hán 。 三tam 號hiệu 及cập 成thành 如Như 來Lai 證chứng 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 大đại 菩Bồ 提Đề 故cố 。 如như 上thượng 十thập 一nhất 障chướng 二nhị 十thập 二nhị 愚ngu 並tịnh 是thị 修tu 習tập 位vị 中trung 煩phiền 惱não 所sở 知tri 二nhị 障chướng 種chủng 現hiện 耳nhĩ ○# 解giải 理lý 無vô 逆nghịch 順thuận 由do 權quyền 實thật 智trí 而nhi 得đắc 二nhị 名danh 如Như 來Lai 權quyền 智trí 下hạ 隨tùy 機cơ 感cảm 故cố 謂vị 之chi 逆nghịch 菩Bồ 薩Tát 實thật 智trí 上thượng 合hợp 覺giác 心tâm 故cố 謂vị 之chi 順thuận 瓔anh 珞lạc 云vân 等đẳng 覺giác 照chiếu 寂tịch 妙diệu 覺giác 寂tịch 照chiếu 即tức 其kỳ 義nghĩa 焉yên 至chí 此thử 位vị 時thời 當đương 二nhị 智trí 相tương 交giao 之chi 際tế 故cố 名danh 等đẳng 覺giác )# 。

阿A 難Nan 從tùng 乾can 慧tuệ 心tâm 。 至chí 等Đẳng 覺Giác 已dĩ 。 是thị 覺giác 始thỉ 獲hoạch 。 金kim 剛cang 心tâm 中trung 。

(# 疏sớ/sơ 雖tuy 從tùng 初sơ 心tâm 至chí 此thử 等đẳng 覺giác 皆giai 用dụng 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。 觀quán 察sát 諸chư 法pháp 。 皆giai 如như 幻huyễn 等đẳng 然nhiên 至chí 此thử 位vị 能năng 破phá 最tối 後hậu 微vi 細tế 無vô 明minh 是thị 此thử 三tam 昧muội 最tối 極cực 邊biên 際tế 力lực 用dụng 滿mãn 足túc 別biệt 得đắc 名danh 為vi 金kim 剛cang 心tâm 也dã 此thử 即tức 妙diệu 覺giác 入nhập 心tâm 之chi 初sơ 屬thuộc 無vô 間gian 道đạo 便tiện 名danh 等đẳng 覺giác 故cố 云vân 始thỉ 獲hoạch 金kim 剛cang 心tâm 也dã 即tức 唯duy 識thức 說thuyết 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 現hiện 在tại 前tiền 時thời 。 斷đoạn 何hà 地địa 障chướng 即tức 入nhập 妙diệu 覺giác 也dã ○# 標tiêu 障chướng 愚ngu 俱câu 盡tận 織chức 瑕hà 畢tất 去khứ 片phiến 善thiện 無vô 遺di 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 現hiện 在tại 前tiền 時thời 也dã )# 。

初sơ 乾can 慧tuệ 地địa 。

(# 解giải 興hưng 福phước 於ư 等đẳng 覺giác 後hậu 別biệt 目mục 此thử 地địa 以dĩ 為vi 一nhất 位vị 資tư 中trung 科khoa 此thử 在tại 妙diệu 覺giác 位vị 中trung 真chân 際tế 判phán 屬thuộc 前tiền 等đẳng 覺giác 位vị 檇# 李# 亦diệc 然nhiên 至chí 于vu 孤cô 山sơn 復phục 同đồng 興hưng 福phước 唯duy 長trường/trưởng 水thủy 所sở 說thuyết 節tiết 文văn 有hữu 殊thù 從tùng 阿A 難Nan 至chí 金kim 剛cang 心tâm 中trung 。 屬thuộc 等đẳng 覺giác 位vị 以dĩ 初sơ 乾can 慧tuệ 地địa 。 連liên 下hạ 如như 是thị 重trùng 重trùng 。 等đẳng 攝nhiếp 在tại 妙diệu 覺giác 位vị 也dã 意ý 謂vị 初sơ 乾can 慧tuệ 地địa 。 但đãn 是thị 牒điệp 示thị 前tiền 文văn 耳nhĩ 諸chư 說thuyết 相tương/tướng 戾lệ 人nhân 到đáo 于vu 今kim 莫mạc 知tri 適thích 從tùng 余dư 嘗thường 覈# 之chi 當đương 取thủ 節tiết 敏mẫn 二nhị 師sư 所sở 見kiến 為vi 善thiện 如như 瓔anh 珞lạc 云vân 等đẳng 覺giác 性tánh 中trung 有hữu 一nhất 人nhân 。 名danh 金Kim 剛Cang 幢Tràng 。 慧tuệ 故cố 知tri 不bất 可khả 別biệt 開khai 此thử 地địa 也dã 言ngôn 初sơ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 者giả 由do 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 大đại 願nguyện 力lực 。 住trụ 壽thọ 百bách 劫kiếp 修tu 千thiên 三tam 昧muội 今kim 既ký 始thỉ 獲hoạch 豈khởi 非phi 初sơ 耶da 若nhược 疑nghi 乾can/kiền/càn 慧tuệ 之chi 名danh 但đãn 在tại 信tín 前tiền 不bất 合hợp 通thông 後hậu 秖kỳ 如như 伏phục 忍nhẫn 之chi 名danh 亦diệc 在tại 外ngoại 凡phàm 何hà 故cố 仁nhân 王vương 通thông 金kim 剛cang 定định 應ưng 知tri 彼bỉ 之chi 伏phục 忍nhẫn 即tức 今kim 之chi 乾can/kiền/càn 慧tuệ 以dĩ 障chướng 妙diệu 覺giác 無vô 明minh 初sơ 乾can/kiền/càn 未vị 與dữ 究cứu 竟cánh 如Như 來Lai 法Pháp 流lưu 水thủy 接tiếp 故cố 頌tụng 曰viết 慧tuệ 性tánh 本bổn 亡vong 乾can/kiền/càn 潤nhuận 相tương/tướng 法pháp 流lưu 未vị 濟tế 有hữu 斯tư 稱xưng 圓viên 融dung 行hành 布bố 俱câu 無vô 礙ngại 等đẳng 妙diệu 從tùng 安an 地địa 位vị 名danh 初sơ 乾can 慧tuệ 地địa 。 果quả 何hà 如như 所sở 見kiến 隨tùy 仁nhân 義nghĩa 不bất 辜cô 到đáo 得đắc 如Như 來Lai 無vô 得đắc 處xứ 方phương 知tri 異dị 轍triệt 本bổn 同đồng 途đồ )# 。

如như 是thị 重trùng 重trùng 。 單đơn 複phức 十thập 二nhị 。 方phương 盡tận 妙Diệu 覺Giác 。 成thành 無vô 上thượng 道Đạo 。

(# 疏sớ/sơ 始thỉ 從tùng 乾can/kiền/càn 慧tuệ 終chung 至chí 妙diệu 覺giác 單đơn 複phức 相tương/tướng 兼kiêm 緫# 有hữu 十thập 二nhị 單đơn 則tắc 有hữu 七thất 謂vị 乾can/kiền/càn 慧tuệ 煖noãn 頂đảnh 忍nhẫn 世thế 第đệ 一nhất 等đẳng 覺giác 妙diệu 覺giác 複phức 即tức 有hữu 五ngũ 謂vị 信tín 住trụ 行hành 向hướng 地địa 以dĩ 一nhất 一nhất 位vị 中trung 自tự 具cụ 於ư 十thập 故cố 名danh 為vi 複phức 第đệ 十thập 二nhị 位vị 即tức 是thị 妙diệu 覺giác 名danh 無Vô 上Thượng 士Sĩ 。 無Vô 上Thượng 士Sĩ 者giả 無vô 所sở 斷đoạn 故cố 無Vô 上Thượng 士Sĩ 者giả 更cánh 無vô 過quá 者giả 。 如như 十thập 五ngũ 日nhật 月nguyệt 。 圓viên 滿mãn 無vô 缺khuyết 。 故cố 云vân 方phương 盡tận 妙Diệu 覺Giác 。 成thành 無vô 上thượng 道Đạo 。 體thể 即tức 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 三tam 德đức 具cụ 足túc 名danh 祕bí 密mật 藏tạng ○# 標tiêu 妙diệu 覺giác 頌tụng 曰viết 滿mãn 足túc 無vô 漏lậu 界giới 常thường 淨tịnh 解giải 脫thoát 身thân 寂tịch 滅diệt 不bất 思tư 議nghị 名danh 為vi 一nhất 切thiết 。 智trí ○# 解giải 單đơn 複phức 十thập 二nhị 。 謂vị 單đơn 十thập 複phức 十thập 有hữu 二nhị 也dã 十thập 信tín 十thập 住trụ 十thập 行hành 十Thập 地Địa 即tức 單đơn 十thập 十Thập 回Hồi 向Hướng 即tức 複phức 十thập 以dĩ 四tứ 加gia 行hành 秖kỳ 是thị 十Thập 回Hồi 向Hướng 後hậu 心tâm 耳nhĩ 并tinh 前tiền 乾can/kiền/càn 慧tuệ 及cập 等đẳng 覺giác 位vị 故cố 有hữu 二nhị 也dã 他tha 解giải 甚thậm 異dị 今kim 不bất 煩phiền 云vân )# 。

是thị 種chủng 種chủng 地địa 。 皆giai 以dĩ 金kim 剛cang 。 觀quán 察sát 如như 幻huyễn 。 十thập 種chủng 深thâm 喻dụ 。 奢Xa 摩Ma 他Tha 中trung 。 用dụng 諸chư 如Như 來Lai 。 毗Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 。 清thanh 淨tịnh 修tu 證chứng 。 漸tiệm 次thứ 深thâm 入nhập 。

(# 疏sớ/sơ 指chỉ 前tiền 五ngũ 十thập 七thất 位vị 故cố 云vân 種chủng 種chủng 於ư 一nhất 一nhất 地địa 皆giai 用dụng 金kim 剛cang 如Như 幻Huyễn 三Tam 昧Muội 。 觀quán 察sát 諸chư 法pháp 。 若nhược 行hành 若nhược 智trí 一nhất 切thiết 斷đoạn 證chứng 皆giai 如như 幻huyễn 燄diệm 水thủy 月nguyệt 虛hư 空không 響hưởng 城thành 夢mộng 影ảnh 像tượng 化hóa 等đẳng 事sự 故cố 云vân 十thập 種chủng 深thâm 喻dụ 。 斯tư 則tắc 始thỉ 從tùng 漸tiệm 次thứ 終chung 至chí 佛Phật 果Quả 皆giai 由do 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 王vương 即tức 觀quán 之chi 止chỉ 即tức 止chỉ 之chi 觀quán 破phá 無vô 明minh 惑hoặc 起khởi 行hành 修tu 證chứng 故cố 云vân 金kim 剛cang 觀quán 察sát 也dã 毗Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 。 止Chỉ 觀Quán 雙song 運vận 也dã 故cố 荊kinh 溪khê 云vân 如như 夢mộng 勤cần 加gia 空không 名danh 惑hoặc 絕tuyệt 幻huyễn 因nhân 既ký 滿mãn 鏡kính 像tượng 果quả 圓viên 清thanh 涼lương 云vân 修tu 習tập 空không 華hoa 萬vạn 行hạnh 宴yến 坐tọa 水thủy 月nguyệt 道Đạo 場Tràng 降hàng 伏phục 鏡kính 像tượng 天thiên 魔ma 隥đặng 得đắc 夢mộng 中trung 佛Phật 果Quả 皆giai 此thử 意ý 也dã ○# 標tiêu 前tiền 文văn 云vân 是thị 名danh 妙diệu 蓮liên 華hoa 。 金kim 剛cang 王vương 寶bảo 覺giác 。 如như 幻huyễn 三tam 摩ma 提đề 。 彈đàn 指chỉ 超siêu 無Vô 學Học 。 ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 是thị 種chủng 種chủng 地địa 。 指chỉ 所sở 歷lịch 位vị 皆giai 以dĩ 下hạ 明minh 能năng 入nhập 行hành 也dã 圓viên 融dung 定định 慧tuệ 寂tịch 照chiếu 不bất 二nhị 如như 彼bỉ 金kim 剛cang 。 其kỳ 性tánh 堅kiên 利lợi 堅kiên 故cố 二nhị 邊biên 不bất 壞hoại 利lợi 故cố 無vô 惑hoặc 不bất 破phá 故cố 云vân 金kim 剛cang 觀quán 察sát 也dã 借tá 事sự 明minh 理lý 以dĩ 曉hiểu 迷mê 情tình 故cố 以dĩ 十thập 事sự 喻dụ 觀quán 察sát 之chi 體thể 奢Xa 摩Ma 他Tha 圓viên 定định 毗Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 圓viên 慧tuệ )# 。

阿A 難Nan 如như 是thị 皆giai 以dĩ 。 三tam 增tăng 進tiến 故cố 。 善thiện 能năng 成thành 就tựu 。 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 真chân 菩Bồ 提Đề 路lộ 。

(# 疏sớ/sơ 增tăng 進tiến 即tức 漸tiệm 次thứ 也dã 故cố 前tiền 文văn 云vân 從tùng 此thử 漸tiệm 次thứ 安an 立lập 聖thánh 位vị 。 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 者giả 信tín 住trụ 行hành 向hướng 地địa 為vi 五ngũ 十thập 乾can/kiền/càn 慧tuệ 煖noãn 頂đảnh 忍nhẫn 世thế 第đệ 一nhất 為vi 五ngũ 菩Bồ 提Đề 是thị 果quả 即tức 等đẳng 妙diệu 二nhị 覺giác 也dã 五ngũ 十thập 五ngũ 心tâm 名danh 之chi 曰viết 路lộ 由do 此thử 能năng 到đáo 菩Bồ 提Đề 果quả 故cố 即tức 菩Bồ 提Đề 之chi 路lộ 也dã ○# 標tiêu 正chánh 得đắc 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 不bất 屬thuộc 三tam 種chủng 修tu 行hành 。 漸tiệm 次thứ ○# 解giải 私tư 謂vị 三tam 增tăng 進tiến 者giả 即tức 三tam 漸tiệm 次thứ 也dã 前tiền 三tam 文văn 下hạ 皆giai 結kết 示thị 云vân 是thị 名danh 增tăng 進tiến 修tu 行hành 。 漸tiệm 次thứ 又hựu 云vân 從tùng 是thị 漸tiệm 修tu 。 隨tùy 所sở 發phát 行hạnh 。 安an 立lập 聖thánh 位vị 。 或hoặc 指chỉ 金kim 剛cang 奢xa 摩ma 毗tỳ 婆bà 為vi 三tam 者giả 非phi 也dã 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 者giả 於ư 前tiền 單đơn 複phức 十thập 二nhị 。 除trừ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 問vấn 何hà 故cố 除trừ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 而nhi 又hựu 不bất 取thủ 妙diệu 覺giác 耶da 答đáp 既ký 言ngôn 真chân 菩Bồ 提Đề 路lộ 。 則tắc 顯hiển 乾can/kiền/càn 慧tuệ 非phi 真chân 妙diệu 覺giác 非phi 路lộ )# 。

作tác 是thị 觀quán 者giả 。 名danh 為vi 正chánh 觀quán 。 若nhược 他tha 觀quán 者giả 。 名danh 為vi 邪tà 觀quán 。

(# 疏sớ/sơ 行hành 人nhân 若nhược 能năng 依y 此thử 修tu 證chứng 不bất 斷đoạn 而nhi 斷đoạn 無vô 到đáo 而nhi 到đáo 此thử 則tắc 名danh 為vi 。 真chân 修tu 行hành 者giả 故cố 云vân 正chánh 觀quán 若nhược 言ngôn 都đô 無vô 地địa 位vị 但đãn 尚thượng 理lý 是thị 斯tư 同đồng 邪tà 見kiến 撥bát 無vô 因nhân 果quả 。 故cố 名danh 邪tà 觀quán 仁nhân 王vương 經kinh 中trung 亦diệc 此thử 料liệu 揀giản 說thuyết 地địa 位vị 竟cánh 即tức 云vân 若nhược 言ngôn 越việt 此thử 而nhi 成thành 佛Phật 者giả 是thị 魔ma 所sở 說thuyết 。 ○# 標tiêu 依y 金kim 剛cang 觀quán 察sát 如như 幻huyễn 。 十thập 種chủng 深thâm 喻dụ 。 者giả 不bất 取thủ 相tương/tướng 也dã 若nhược 取thủ 有hữu 無vô 之chi 相tướng 。 心tâm 外ngoại 之chi 法pháp 名danh 邪tà 觀quán 也dã ○# 解giải 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 既ký 由do 金kim 剛cang 觀quán 察sát 三tam 增tăng 進tiến 故cố 。 而nhi 得đắc 成thành 就tựu 。 今kim 簡giản 邪tà 正chánh 所sở 以dĩ 約ước 觀quán 言ngôn 之chi 須tu 知tri 圓viên 教giáo 之chi 外ngoại 三tam 乘thừa 所sở 修tu 皆giai 屬thuộc 邪tà 觀quán ○# 疏sớ/sơ 大đại 文văn 第đệ 五ngũ 出xuất 聖thánh 教giáo 名danh 殊thù 者giả 上thượng 來lai 諸chư 文văn 依y 解giải 起khởi 行hành 修tu 行hành 漸tiệm 次thứ 。 由do 因nhân 克khắc 果quả 一nhất 期kỳ 同đồng 畢tất 此thử 之chi 法Pháp 門môn 當đương 流lưu 後hậu 代đại 須tu 建kiến 經kinh 名danh 若nhược 無vô 其kỳ 名danh 何hà 以dĩ 召triệu 體thể 而nhi 流lưu 布bố 耶da 故cố 此thử 文văn 來lai )# 。

爾nhĩ 時thời 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 法Pháp 王Vương 子Tử 。 在tại 大đại 眾chúng 中trung 。 即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 頂đảnh 禮lễ 佛Phật 足túc 。 而nhi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 當đương 何hà 名danh 是thị 經Kinh 。 我ngã 及cập 眾chúng 生sanh 。 云vân 何hà 奉phụng 持trì 。

(# 疏sớ/sơ 文Văn 殊Thù 智trí 德đức 此thử 會hội 率suất 先tiên 阿A 難Nan 遭tao 難nạn/nan 登đăng 伽già 佛Phật 令linh 持trì 咒chú 徃# 救cứu 大đại 眾chúng 茫mang 然nhiên 失thất 守thủ 亦diệc 為vi 旁bàng 問vấn 見kiến 元nguyên 諸chư 聖thánh 各các 說thuyết 圓viên 通thông 如Như 來Lai 勑# 其kỳ 揀giản 選tuyển 洎kịp 今kim 解giải 行hành 圓viên 畢tất 因nhân 果quả 克khắc 周chu 故cố 問vấn 經kinh 名danh 以dĩ 流lưu 後hậu 代đại 一nhất 會hội 能năng 事sự 歸quy 此thử 人nhân 也dã ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 此thử 經Kinh 發phát 起khởi 為vi 救cứu 阿A 難Nan 是thị 故cố 先tiên 開khai 圓viên 解giải 次thứ 顯hiển 圓viên 行hàng 行hàng 成thành 入nhập 位vị 極cực 于vu 妙diệu 覺giác 垂thùy 範phạm 來lai 世thế 有hữu 始thỉ 有hữu 終chung 。 於ư 是thị 文Văn 殊Thù 請thỉnh 問vấn 經kinh 名danh 及cập 奉phụng 持trì 法Pháp 也dã )# 。

佛Phật 告cáo 文Văn 殊Thù 。 師sư 利lợi 是thị 經Kinh 名danh 大đại 佛Phật 頂đảnh 悉Tất 怛Đát 多Đa 般Bát 怛Đát 囉Ra 。 無vô 上thượng 寶bảo 印ấn 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 清thanh 淨tịnh 海hải 眼nhãn 。

(# 疏sớ/sơ 此thử 下hạ 五ngũ 名danh 令linh 是thị 一nhất 也dã 以dĩ 佛Phật 於ư 無vô 見kiến 頂đảnh 放phóng 光quang 化hóa 佛Phật 說thuyết 神thần 咒chú 故cố 此thử 表biểu 一nhất 心tâm 具cụ 體thể 相tướng 用dụng 大đại 體thể 也dã 佛Phật 相tương/tướng 也dã 頂đảnh 光quang 化hóa 佛Phật 即tức 是thị 用dụng 也dã 細tế 釋thích 配phối 法pháp 即tức 開khai 題đề 中trung 悉tất 怛đát 多đa 等đẳng 云vân 白bạch 傘tản 蓋cái 藏tạng 心tâm 無vô 染nhiễm 曰viết 白bạch 徧biến 覆phú 一nhất 切thiết 曰viết 傘tản 蓋cái 實thật 相tướng 智trí 慧tuệ 是thị 尊tôn 重trọng 法pháp 楷# 定định 正chánh 邪tà 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 究cứu 盡tận 。 名danh 無vô 上thượng 寶bảo 印ấn 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 以dĩ 此thử 明minh 照chiếu 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 豎thụ 窮cùng 橫hoạnh/hoành 徧biến 具cụ 無vô 漏lậu 德đức 名danh 清thanh 淨tịnh 海hải 眼nhãn 此thử 上thượng 緫# 約ước 理lý 智trí 立lập 名danh 也dã ○# 解giải 資tư 中trung 曰viết 大đại 佛Phật 頂đảnh 者giả 如Như 來Lai 無vô 見kiến 頂đảnh 相tướng 。 放phóng 大đại 智trí 光quang 。 之chi 所sở 說thuyết 也dã 悉tất 怛đát 多đa 等đẳng 相tương/tướng 傳truyền 云vân 是thị 白bạch 傘tản 蓋cái 喻dụ 如Như 來Lai 藏tạng 性tánh 本bổn 無vô 染nhiễm 徧biến 覆phú 有hữu 情tình 也dã 法Pháp 王Vương 實thật 相tướng 楷# 定định 眾chúng 聖thánh 故cố 名danh 寶bảo 印ấn 清thanh 淨tịnh 妙diệu 體thể 照chiếu 用dụng 無vô 涯nhai 故cố 名danh 海hải 眼nhãn )# 。

亦diệc 名danh 救cứu 護hộ 親thân 因nhân 度độ 脫thoát 阿A 難Nan 及cập 此thử 會hội 中trung 。 性tánh 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 。 得đắc 菩Bồ 提Đề 心tâm 入nhập 徧biến 知tri 海hải 。

(# 疏sớ/sơ 二nhị 也dã 救cứu 護hộ 親thân 因nhân 緫# 標tiêu 也dã 度độ 脫thoát 下hạ 別biệt 顯hiển 也dã 得đắc 菩Bồ 提Đề 心tâm 發phát 大Đại 乘Thừa 意ý 。 也dã 入nhập 徧biến 知tri 海hải 證chứng 圓viên 常thường 理lý 也dã 此thử 上thượng 約ước 功công 用dụng 以dĩ 立lập 名danh ○# 標tiêu 此thử 約ước 事sự 相tướng 功công 用dụng )# 。

亦diệc 名danh 如Như 來Lai 密mật 因nhân 修tu 證chứng 了liễu 義nghĩa 。

(# 疏sớ/sơ 三tam 也dã 三tam 世thế 果quả 人nhân 入nhập 祕bí 密mật 藏tạng 以dĩ 此thử 為vi 因nhân 密mật 之chi 因nhân 也dã 又hựu 此thử 大đại 定định 具cụ 一nhất 切thiết 行hành 而nhi 非phi 凡phàm 小tiểu 之chi 所sở 能năng 知tri 。 故cố 名danh 為vi 密mật 密mật 即tức 因nhân 也dã 三tam 世thế 如Như 來Lai 。 以dĩ 此thử 法Pháp 門môn 為vi 究cứu 竟cánh 說thuyết 故cố 名danh 了liễu 義nghĩa 此thử 即tức 約ước 人nhân 法pháp 以dĩ 立lập 名danh 也dã ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 密mật 因nhân 者giả 圓viên 融dung 定định 慧tuệ 非phi 偏thiên 小tiểu 所sở 知tri 故cố 了liễu 義nghĩa 者giả 究cứu 竟cánh 顯hiển 說thuyết 非phi 方phương 便tiện 之chi 談đàm 故cố 涅Niết 槃Bàn 云vân 依y 了liễu 義nghĩa 教giáo 不bất 依y 不bất 了liễu 義nghĩa 教giáo 是thị 也dã ○# 標tiêu 云vân 修tu 證chứng 於ư 無vô 修tu 中trung 起khởi 修tu 證chứng )# 。

亦diệc 名danh 大đại 方Phương 廣Quảng 妙diệu 蓮liên 華hoa 王vương 十thập 方phương 佛Phật 母mẫu 陀đà 羅la 尼ni 咒chú 。

(# 疏sớ/sơ 四tứ 也dã 矌# 兼kiêm 無vô 際tế 故cố 大đại 正Chánh 法Pháp 自tự 持trì 故cố 方phương 稱xưng 體thể 而nhi 周chu 故cố 廣quảng 即tức 三tam 大đại 義nghĩa 也dã 妙diệu 名danh 不Bất 可Khả 思Tư 議Nghị 。 蓮liên 華hoa 喻dụ 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 出xuất 煩phiền 惱não 礙ngại 智trí 礙ngại 見kiến 佛Phật 性tánh 故cố 如như 出xuất 水thủy 開khai 敷phu 也dã 又hựu 能năng 於ư 法pháp 自tự 在tại 。 諸chư 三tam 昧muội 首thủ 故cố 名danh 為vi 王vương 生sanh 諸chư 佛Phật 故cố 。 名danh 毋vô 持trì 善thiện 遮già 惡ác 緫# 攝nhiếp 功công 德đức 名danh 陀đà 羅la 尼ni 咒chú 即tức 詛trớ 也dã 此thử 約ước 顯hiển 益ích 以dĩ 立lập 名danh 也dã ○# 標tiêu 大đại 以dĩ 無vô 方phương 為vi 義nghĩa 方phương 以dĩ 理lý 事sự 自tự 持trì 廣quảng 則tắc 毫hào 剎sát 相tương 容dung 也dã ○# 解giải 私tư 謂vị 大đại 方Phương 廣Quảng 所sở 說thuyết 之chi 法Pháp 。 也dã 大đại 方phương 是thị 體thể 廣quảng 是thị 其kỳ 用dụng 即tức 空không 如Như 來Lai 藏tạng 。 具cụ 不bất 空không 之chi 用dụng 也dã 又hựu 常thường 徧biến 曰viết 大đại 軌quỹ 持trì 曰viết 方phương 包bao 博bác 曰viết 廣quảng 如như 次thứ 配phối 法Pháp 身thân 般Bát 若Nhã 解giải 脫thoát 。 亦diệc 如Như 來Lai 藏tạng 之chi 三tam 德đức 也dã 妙diệu 蓮liên 華hoa 王vương 能năng 說thuyết 之chi 人nhân 也dã 即tức 佛Phật 頂đảnh 光quang 中trung 涌dũng 出xuất 。 寶bảo 蓮liên 有hữu 化hóa 如Như 來Lai 。 坐tọa 寶bảo 華hoa 中trung 。 者giả 也dã 十thập 方phương 佛Phật 母mẫu 即tức 所sở 說thuyết 咒chú 能năng 生sanh 諸chư 佛Phật 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 譬thí 如như 母mẫu 焉yên 陀đà 羅la 尼ni 翻phiên 遮già 持trì 遮già 二nhị 邊biên 之chi 惡ác 持trì 中trung 道đạo 之chi 善thiện 此thử 從tùng 慧tuệ 立lập 名danh 若nhược 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 從tùng 定định 為vi 目mục 乃nãi 左tả 右hữu 之chi 稱xưng 耳nhĩ )# 。

亦diệc 名danh 灌quán 頂đảnh 章chương 句cú 諸chư 菩Bồ 薩Tát 萬vạn 行hạnh 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 。 汝nhữ 當đương 奉phụng 持trì 。

(# 疏sớ/sơ 五ngũ 也dã 法Pháp 王Vương 委ủy 政chánh 之chi 明minh 教giáo 故cố 名danh 灌quán 頂đảnh 章chương 句cú 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 已dĩ 如như 上thượng 釋thích 此thử 約ước 教giáo 行hành 以dĩ 立lập 名danh 也dã 已dĩ 上thượng 五ngũ 名danh 答đáp 初sơ 問vấn 也dã 汝nhữ 當đương 奉phụng 持trì 。 者giả 答đáp 次thứ 問vấn 也dã 但đãn 依y 前tiền 五ngũ 名danh 如như 說thuyết 而nhi 行hành 。 流lưu 至chí 後hậu 代đại 今kim 眾chúng 開khai 悟ngộ 即tức 奉phụng 持trì 也dã ○# 解giải 此thử 經Kinh 從tùng 天Thiên 竺Trúc 灌quán 頂đảnh 部bộ 中trung 流lưu 出xuất 蓋cái 約ước 密mật 言ngôn 名danh 灌quán 頂đảnh 章chương 句cú 有hữu 誦tụng 持trì 者giả 則tắc 如Như 來Lai 智trí 水thủy 灌quán 其kỳ 心tâm 頂đảnh 亦diệc 猶do 剎sát 利lợi 之chi 受thọ 職chức 也dã 菩Bồ 薩Tát 萬vạn 行hạnh 以dĩ 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 為vi 本bổn 又hựu 修tu 此thử 定định 者giả 於ư 一nhất 心tâm 中trung 具cụ 足túc 萬vạn 行hạnh 故cố 涅Niết 槃Bàn 云vân 首thủ 楞lăng 者giả 一nhất 切thiết 事sự 竟cánh 嚴nghiêm 名danh 堅kiên 固cố 一nhất 切thiết 畢tất 竟cánh 而nhi 得đắc 堅kiên 固cố 名danh 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 佛Phật 說thuyết 五ngũ 名danh 意ý 存tồn 四tứ 悉tất 故cố 寄ký 妙diệu 德đức 而nhi 施thí 眾chúng 生sanh 問vấn 既ký 有hữu 五ngũ 名danh 何hà 故cố 經kinh 家gia 刪san 取thủ 一nhất 十thập 九cửu 字tự 為vi 其kỳ 首thủ 題đề 答đáp 根căn 要yếu 為vi 名danh 以dĩ 略lược 收thu 廣quảng 也dã 如như 大đại 佛Phật 頂đảnh 即tức 是thị 大đại 方Phương 廣Quảng 妙diệu 蓮liên 華hoa 王vương 餘dư 皆giai 易dị 了liễu ○# 上thượng 來lai 明minh 解giải 辨biện 行hành 由do 因nhân 致trí 果quả 顯hiển 位vị 差sai 別biệt 問vấn 名danh 請thỉnh 奉phụng 一nhất 期kỳ 周chu 畢tất 斯tư 則tắc 一nhất 會hội 已dĩ 終chung 合hợp 云vân 大đại 眾chúng 聞văn 佛Phật 所sở 說thuyết 。 作tác 禮lễ 而nhi 去khứ 。 以dĩ 慶khánh 喜hỷ 再tái 有hữu 請thỉnh 益ích 時thời 雖tuy 隔cách 越việt 問vấn 且thả 連liên 環hoàn 故cố 集tập 經kinh 者giả 約ước 問vấn 從tùng 義nghĩa 合hợp 成thành 一nhất 部bộ 由do 是thị 未vị 結kết 作tác 禮lễ 而nhi 去khứ 。 大đại 文văn 第đệ 六lục 辨biện 趣thú 生sanh 因nhân 異dị 者giả 從tùng 此thử 已dĩ 下hạ 即tức 第đệ 二nhị 會hội 再tái 說thuyết 經Kinh 也dã 以dĩ 阿A 難Nan 問vấn 所sở 見kiến 現hiện 事sự 時thời 別biệt 異dị 故cố 已dĩ 如như 教giáo 迹tích 先tiên 後hậu 中trung 說thuyết )# 。

說thuyết 是thị 語ngữ 已dĩ 。 即tức 時thời 阿A 難Nan 。 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 得đắc 蒙mông 如Như 來Lai 。 開khai 示thị 密mật 印ấn 。 般bát 怛đát 囉ra 義nghĩa 。 兼kiêm 聞văn 此thử 經Kinh 。 了liễu 義nghĩa 名danh 目mục 。 頓đốn 悟ngộ 禪thiền 那na 。 修tu 進tiến 聖thánh 位vị 。 增tăng 上thượng 妙diệu 理lý 。 心tâm 慮lự 虛hư 凝ngưng 。 斷đoạn 除trừ 三tam 界giới 。 修tu 心tâm 六lục 品phẩm 。 微vi 細tế 煩phiền 惱não 。

(# 獲hoạch 真chân 三tam 昧muội 故cố 云vân 頓đốn 悟ngộ 禪thiền 那na 。 得đắc 斯Tư 陀Đà 含Hàm 。 故cố 云vân 修tu 證chứng 聖thánh 位vị 深thâm 證chứng 滅Diệt 諦Đế 故cố 云vân 增tăng 上thượng 妙diệu 理lý 。 漸tiệm 明minh 智trí 照chiếu 故cố 云vân 心tâm 慮lự 虛hư 凝ngưng 。 俱câu 生sanh 難nạn/nan 除trừ 故cố 云vân 微vi 細tế 言ngôn 六lục 品phẩm 者giả 依y 大Đại 乘Thừa 說thuyết 俱câu 生sanh 煩phiền 惱não 三tam 界giới 九cửu 地địa 雖tuy 各các 分phần/phân 九cửu 品phẩm 若nhược 智trí 增tăng 者giả 入nhập 地địa 永vĩnh 伏phục 至chí 佛Phật 方phương 斷đoạn 若nhược 悲bi 增tăng 者giả 故cố 意ý 今kim 生sanh 若nhược 依y 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 於ư 九cửu 地địa 各các 分phần/phân 九cửu 品phẩm 然nhiên 約ước 四Tứ 果Quả 地địa 地địa 別biệt 斷đoạn 故cố 初sơ 果quả 身thân 中trung 斷đoạn 欲dục 界giới 一nhất 地địa 九cửu 品phẩm 中trung 前tiền 六lục 品phẩm 惑hoặc 證chứng 第đệ 二nhị 果quả 二nhị 果quả 身thân 中trung 斷đoạn 下hạ 三tam 品phẩm 證chứng 第đệ 三tam 果quả 三tam 果quả 身thân 中trung 斷đoạn 上thượng 二nhị 界giới 七thất 十thập 二nhị 品phẩm 即tức 得đắc 羅La 漢Hán 。 今kim 證chứng 二nhị 果quả 故cố 斷đoạn 六lục 品phẩm 也dã ○# 解giải 所sở 斷đoạn 惑hoặc 相tương 應ứng 有hữu 二nhị 義nghĩa 一nhất 者giả 阿A 難Nan 內nội 證chứng 實thật 深thâm 而nhi 示thị 同đồng 二nhị 果quả 二nhị 者giả 或hoặc 約ước 一nhất 番phiên 得đắc 益ích 之chi 眾chúng 大đại 分phần/phân 言ngôn 之chi 今kim 雖tuy 自tự 他tha 兼kiêm 舉cử 下hạ 文văn 即tức 云vân 善thiện 開khai 眾chúng 生sanh 。 微vi 細tế 沉trầm 惑hoặc 。 反phản 顯hiển 此thử 中trung 通thông 敘tự 大đại 眾chúng 耳nhĩ 次thứ 云vân 令linh 我ngã 今kim 日nhật 。 身thân 心tâm 快khoái 然nhiên 。 得đắc 大đại 饒nhiêu 益ích 。 方phương 是thị 阿A 難Nan 自tự 述thuật 之chi 辭từ )# 。

即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 頂đảnh 禮lễ 佛Phật 足túc 。 合hợp 掌chưởng 恭cung 敬kính 而nhi 白bạch 。 佛Phật 言ngôn 大đại 威uy 德đức 世Thế 尊Tôn 。 慈từ 音âm 無vô 遮già 。 善thiện 開khai 眾chúng 生sanh 。 微vi 細tế 沉trầm 惑hoặc 。 令linh 我ngã 今kim 日nhật 。 身thân 心tâm 快khoái 然nhiên 。 得đắc 大đại 饒nhiêu 益ích 。

(# 疏sớ/sơ 修tu 道Đạo 所sở 斷đoạn 行hành 相tương/tướng 難nan 了liễu 故cố 曰viết 微vi 細tế 無vô 始thỉ 俱câu 生sanh 故cố 曰viết 沉trầm 惑hoặc ○# 疑nghi 網võng 消tiêu 除trừ 故cố 云vân 快khoái 然nhiên 增tăng 進tiến 聖thánh 位vị 故cố 云vân 饒nhiêu 益ích )# 。

世Thế 尊Tôn 若nhược 此thử 妙diệu 明minh 。 真chân 淨tịnh 妙diệu 心tâm 。 本bổn 來lai 徧biến 圓viên 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 大đại 地địa 草thảo 木mộc 。 蝡nhuyễn 動động 含hàm 靈linh 。 本bổn 元nguyên 真Chân 如Như 。 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 成thành 佛Phật 真chân 體thể 。 佛Phật 體thể 真chân 實thật 。 云vân 何hà 復phục 有hữu 。 地địa 獄ngục 餓ngạ 鬼quỷ 畜súc 生sanh 。 修tu 羅la 人nhân 天thiên 等đẳng 道đạo 世Thế 尊Tôn 此thử 道đạo 為vi 復phục 。 本bổn 來lai 自tự 有hữu 。 為vì 是thị 眾chúng 生sanh 。 妄vọng 習tập 生sanh 起khởi 。

(# 此thử 疑nghi 由do 前tiền 佛Phật 語ngứ 阿A 難Nan 。 今kim 汝nhữ 諸chư 根căn 。 若nhược 圓viên 拔bạt 已dĩ 。 內nội 瑩oánh 發phát 光quang 。 如như 是thị 浮phù 塵trần 。 及cập 器khí 世thế 間gian 。 諸chư 變biến 化hóa 相tướng 。 如như 湯thang 消tiêu [涾-日]# 應ứng 念niệm 化hóa 成thành 。 無vô 上thượng 知tri 覺giác 。 斯tư 則tắc 一nhất 人nhân 成thành 佛Phật 器khí 界giới 有hữu 情tình 一nhất 時thời 成thành 佛Phật 。 如Như 來Lai 今kim 日nhật 。 成thành 佛Phật 已dĩ 久cửu 不bất 合hợp 更cánh 有hữu 器khí 界giới 趣thú 類loại 故cố 云vân 佛Phật 體thể 真chân 實thật 。 云vân 何hà 復phục 有hữu 。 地địa 獄ngục 等đẳng 道đạo 。 此thử 道đạo 若nhược 是thị 本bổn 來lai 自tự 有hữu 。 云vân 何hà 前tiền 言ngôn 清thanh 淨tịnh 本bổn 然nhiên 。 本bổn 來lai 無vô 有hữu 。 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 不bất 可khả 言ngôn 。 一nhất 人nhân 成thành 佛Phật 依y 正chánh 融dung 覺giác 若nhược 言ngôn 眾chúng 生sanh 妄vọng 習tập 生sanh 起khởi 。 妄vọng 習tập 如như 何hà 得đắc 生sanh 起khởi 耶da 生sanh 起khởi 之chi 相tướng 。 其kỳ 義nghĩa 云vân 何hà 。 若nhược 據cứ 如Như 來Lai 答đáp 意ý 即tức 是thị 眾chúng 生sanh 。 虛hư 妄vọng 造tạo 業nghiệp 虛hư 妄vọng 受thọ 生sanh 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 中trung 猶do 如như 空không 華hoa 。 妄vọng 見kiến 生sanh 滅diệt 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 汝nhữ 妄vọng 自tự 造tạo 。 非phi 菩Bồ 提Đề 咎cữu 。 ○# 問vấn 此thử 與dữ 滿mãn 慈từ 所sở 疑nghi 何hà 別biệt 答đáp 前tiền 疑nghi 理lý 本bổn 清thanh 淨tịnh 云vân 何hà 忽hốt 生sanh 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 則tắc 約ước 依y 報báo 為vi 首thủ 以dĩ 難nạn/nan 清thanh 淨tịnh 本bổn 然nhiên 。 故cố 佛Phật 釋thích 疑nghi 蓋cái 由do 強cường/cưỡng 覺giác 妄vọng 分phần/phân 能năng 所sở 遂toại 成thành 三tam 種chủng 相tương 續tục 。 從tùng 妄vọng 見kiến 生sanh 。 因nhân 此thử 虛hư 妄vọng 。 終chung 而nhi 復phục 始thỉ 。 此thử 疑nghi 佛Phật 今kim 成thành 果quả 一nhất 切thiết 合hợp 融dung 歸quy 覺giác 云vân 何hà 更cánh 有hữu 。 七thất 趣thú 差sai 別biệt 則tắc 約ước 正chánh 報báo 為vi 首thủ 以dĩ 難nạn/nan 果quả 佛Phật 唯duy 真chân 實thật 合hợp 無vô 此thử 七thất 種chủng 差sai 異dị 又hựu 徵trưng 此thử 道đạo 為vi 本bổn 有hữu 耶da 為vi 妄vọng 起khởi 耶da 意ý 欲dục 如Như 來Lai 廣quảng 明minh 因nhân 果quả 惟duy 皆giai 虛hư 妄vọng 善thiện 惡ác 業nghiệp 緣duyên 。 受thọ 報báo 好hảo 醜xú 。 終chung 不bất 差sai 忒thất 令linh 諸chư 眾chúng 生sanh 。 明minh 信tín 因nhân 果quả 不bất 入nhập 邪tà 見kiến 。 前tiền 文văn 但đãn 云vân 從tùng 妄vọng 見kiến 生sanh 。 一nhất 體thể 虛hư 妄vọng 諸chư 鈍độn 根căn 者giả 便tiện 謂vị 都đô 亡vong 因nhân 果quả 今kim 此thử 辨biện 析tích 因nhân 果quả 昭chiêu 然nhiên 則tắc 知tri 前tiền 難nạn/nan 意ý 顯hiển 真Chân 諦Đế 今kim 疑nghi 意ý 明minh 俗tục 諦đế 前tiền 後hậu 相tương 濟tế 方phương 成thành 圓viên 了liễu 即tức 前tiền 圓viên 解giải 之chi 義nghĩa 殘tàn 也dã ○# 解giải 前tiền 阿A 難Nan 問vấn 位vị 後hậu 佛Phật 言ngôn 妙diệu 性tánh 圓viên 明minh 。 離ly 諸chư 名danh 相tướng 。 本bổn 來lai 無vô 有hữu 。 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 因nhân 妄vọng 有hữu 生sanh 。 因nhân 生sanh 有hữu 滅diệt 。 生sanh 滅diệt 名danh 妄vọng 。 滅diệt 妄vọng 名danh 真chân 。 等đẳng 於ư 是thị 先tiên 約ước 因nhân 妄vọng 有hữu 生sanh 。 明minh 二nhị 種chủng 顛điên 倒đảo 後hậu 約ước 滅diệt 妄vọng 名danh 真chân 。 明minh 漸tiệm 次thứ 諸chư 位vị 然nhiên 於ư 世thế 界giới 顛điên 倒đảo 。 中trung 所sở 說thuyết 十thập 二nhị 類loại 生sanh 。 一nhất 徃# 且thả 示thị 欲dục 界giới 因nhân 果quả 之chi 相tướng 其kỳ 寶bảo 界giới 趣thú 說thuyết 而nhi 未vị 周chu 今kim 答đáp 位vị 既ký 終chung 故cố 躡niếp 前tiền 妙diệu 性tánh 之chi 義nghĩa 領lãnh 其kỳ 庶thứ 彙vị 皆giai 是thị 真Chân 如Như 發phát 起khởi 如Như 來Lai 。 委ủy 談đàm 諸chư 趣thú 以dĩ 此thử 觀quán 之chi 。 猶do 是thị 正chánh 宗tông 之chi 餘dư 也dã 慤# 節tiết 二nhị 師sư 從tùng 文Văn 殊Thù 問vấn 名danh 以dĩ 來lai 判phán 入nhập 流lưu 通thông 固cố 未vị 可khả 也dã )# 。

世Thế 尊Tôn 如như 寶Bảo 蓮Liên 香Hương 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 。 持trì 菩Bồ 薩Tát 戒giới 。 私tư 行hành 淫dâm 欲dục 妄vọng 言ngôn 行hạnh 淫dâm 非phi 殺sát 非phi 偷thâu 。 無vô 有hữu 業nghiệp 報báo 。 發phát 是thị 語ngữ 已dĩ 。 先tiên 於ư 女nữ 根căn 。 生sanh 大đại 猛mãnh 火hỏa 。 後hậu 於ư 節tiết 節tiết 。 猛mãnh 火hỏa 燒thiêu 然nhiên 。 墮đọa 無Vô 間Gián 獄Ngục 。 瑠lưu 璃ly 大đại 王vương 善Thiện 星Tinh 比Bỉ 丘Khâu 。 瑠lưu 璃ly 為vi 誅tru 瞿Cù 曇Đàm 族tộc 姓tánh 善Thiện 星Tinh 妄vọng 說thuyết 。 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 生sanh 身thân 陷hãm 入nhập 。 阿A 鼻Tỳ 地Địa 獄Ngục 。 此thử 諸chư 地địa 獄ngục 。 為vi 有hữu 定định 處xứ 。 為vi 復phục 自tự 然nhiên 。 彼bỉ 彼bỉ 發phát 業nghiệp 。 各các 各các 私tư 受thọ 。

(# 疏sớ/sơ 寶bảo 蓮liên 香hương 事sự 未vị 撿kiểm 所sở 出xuất 意ý 謂vị 殺sát 盜đạo 有hữu 對đối 邪tà 行hạnh 無vô 對đối 故cố 云vân 無vô 報báo 善thiện 星tinh 事sự 出xuất 涅Niết 槃Bàn 瑠lưu 璃ly 緣duyên 如như 本bổn 經kinh 為vi 有hữu 定định 處xứ 。 下hạ 問vấn 意ý 有hữu 六lục 文văn 見kiến 於ư 三tam 六lục 者giả 謂vị 有hữu 定định 處xứ 無vô 定định 處xứ 自tự 然nhiên 因nhân 緣duyên 私tư 受thọ 同đồng 受thọ 下hạ 文văn 結kết 云vân 不bất 斷đoạn 三tam 業nghiệp 。 各các 各các 有hữu 私tư 。 因nhân 各các 各các 私tư 。 眾chúng 私tư 同đồng 分phần 。 非phi 無vô 定định 處xứ 。 ○# 解giải 問vấn 意ý 有hữu 二nhị 謂vị 別biệt 業nghiệp 同đồng 報báo 及cập 別biệt 業nghiệp 別biệt 報báo 初sơ 問vấn 淫dâm 殺sát 妄vọng 三tam 即tức 別biệt 業nghiệp 也dã 為vi 有hữu 定định 處xứ 。 即tức 同đồng 報báo 也dã 為vi 復phục 自tự 然nhiên 。 下hạ 次thứ 問vấn 別biệt 業nghiệp 別biệt 報báo 據cứ 下hạ 答đáp 意ý 皆giai 是thị 別biệt 業nghiệp 同đồng 報báo 也dã 文văn 云vân 循tuần 造tạo 惡ác 業nghiệp 。 雖tuy 則tắc 自tự 招chiêu 。 眾chúng 同đồng 分phần 中trung 。 兼kiêm 有hữu 元nguyên 地địa 。 乃nãi 至chí 云vân 不bất 斷đoạn 三tam 業nghiệp 。 各các 各các 有hữu 私tư 。 因nhân 各các 各các 私tư 。 眾chúng 私tư 同đồng 分phần 。 非phi 無vô 定định 處xứ 。

惟duy 垂thùy 大đại 慈từ 。 發phát 開khai 童đồng 蒙mông 令linh 諸chư 一nhất 切thiết 。 持trì 戒giới 眾chúng 生sanh 。 聞văn 決quyết 定định 義nghĩa 。 歡hoan 喜hỷ 頂đảnh 戴đái 。 謹cẩn 潔khiết 無vô 犯phạm 。

(# 疏sớ/sơ 幼ấu 小tiểu 曰viết 童đồng 情tình 昧muội 曰viết 蒙mông 阿A 難Nan 自tự 鄙bỉ 無vô 有hữu 大đại 智trí 願nguyện 垂thùy 開khai 發phát 也dã 諸chư 持trì 戒giới 者giả 若nhược 聞văn 因nhân 果quả 虛hư 妄vọng 猶do 如như 空không 華hoa 。 則tắc 持trì 戒giới 何hà 益ích 苟cẩu 示thị 决# 定định 義nghĩa 門môn 必tất 令linh 。 謹cẩn 潔khiết 無vô 犯phạm 。

佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。 快khoái 哉tai 此thử 問vấn 。 令linh 諸chư 眾chúng 生sanh 。 不bất 入nhập 邪tà 見kiến 。 汝nhữ 今kim 諦đế 聽thính 。 當đương 為vì 汝nhữ 說thuyết 。

(# 即tức 俗tục 而nhi 真chân 唯duy 一nhất 妙diệu 覺giác 即tức 真chân 而nhi 俗tục 因nhân 果quả 不bất 亡vong 此thử 義nghĩa 雙song 融dung 方phương 為vi 圓viên 了liễu 阿A 難Nan 所sở 問vấn 頗phả 稱xưng 佛Phật 心tâm 故cố 嘆thán 快khoái 哉tai 自tự 除trừ 邪tà 見kiến 耳nhĩ )# 。

阿A 難Nan 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 實thật 本bổn 真chân 淨tịnh 。 因nhân 彼bỉ 妄vọng 見kiến 。 有hữu 妄vọng 習tập 生sanh 。 因nhân 此thử 分phân 開khai 。 內nội 分phần 外ngoại 分phần 。

(# 諸chư 法pháp 本bổn 真chân 未vị 嘗thường 生sanh 起khởi 由do 念niệm 分phân 別biệt 見kiến 諸chư 法pháp 生sanh 苟cẩu 能năng 離ly 念niệm 即tức 見kiến 眾chúng 生sanh 山sơn 河hà 國quốc 土thổ 。 本bổn 來lai 成thành 佛Phật 。 故cố 云vân 實thật 本bổn 真chân 淨tịnh 。 返phản 本bổn 者giả 雖tuy 爾nhĩ 其kỳ 未vị 返phản 者giả 各các 依y 見kiến 妄vọng 造tạo 業nghiệp 受thọ 報báo 故cố 下hạ 文văn 云vân 此thử 等đẳng 眾chúng 生sanh 。 不bất 識thức 本bổn 心tâm 。 受thọ 此thử 輪luân 回hồi 經kinh 無vô 量lượng 劫kiếp 。 不bất 得đắc 真chân 淨tịnh 。 皆giai 由do 隨tùy 順thuận 。 殺sát 盜đạo 淫dâm 故cố 返phản 此thử 三tam 種chủng 又hựu 則tắc 出xuất 生sanh 。 無vô 殺sát 盜đạo 淫dâm 有hữu 名danh 鬼quỷ 倫luân 。 無vô 名danh 天thiên 趣thú 。 有hữu 無vô 相tướng 傾khuynh 。 起khởi 輪luân 回hồi 性tánh 故cố 云vân 因nhân 彼bỉ 妄vọng 見kiến 。 有hữu 妄vọng 習tập 生sanh 等đẳng )# 。

阿A 難Nan 內nội 分phần 即tức 是thị 。 眾chúng 生sanh 分phần 內nội 。 因nhân 諸chư 愛ái 染nhiễm 。 發phát 起khởi 妄vọng 情tình 。 情tình 積tích 不bất 休hưu 。 能năng 生sanh 愛ái 水thủy 。

(# 愛ái 染nhiễm 之chi 情tình 正chánh 是thị 眾chúng 生sanh 生sanh 死tử 。 根căn 本bổn 名danh 為vi 內nội 分phần 分phần 亦diệc 因nhân 義nghĩa 情tình 愛ái 沉trầm 下hạ 能năng 潤nhuận 業nghiệp 受thọ 生sanh 故cố 如như 水thủy 也dã 外ngoại 由do 內nội 感cảm 故cố 有hữu 水thủy 輪luân 。 徧biến 十thập 方phương 界giới 。

是thị 故cố 眾chúng 生sanh 。 心tâm 憶ức 珍trân 羞tu 口khẩu 中trung 水thủy 出xuất 。 心tâm 憶ức 前tiền 人nhân 。 或hoặc 憐lân 或hoặc 恨hận 。 目mục 中trung 淚lệ 盈doanh 。 貪tham 求cầu 財tài 寶bảo 。 心tâm 發phát 愛ái 涎tiên 。 舉cử 體thể 光quang 潤nhuận 。 心tâm 著trước 行hành 淫dâm 男nam 女nữ 二nhị 根căn 。 自tự 然nhiên 流lưu 液dịch 。

(# 此thử 引dẫn 事sự 驗nghiệm 也dã 憶ức 即tức 是thị 念niệm 明minh 記ký 為vi 性tánh 念niệm 有hữu 憎tăng 愛ái 故cố 分phần/phân 憐lân 恨hận 由do 愛ái 起khởi 憎tăng 不bất 離ly 情tình 染nhiễm 內nội 有hữu 情tình 染nhiễm 外ngoại 現hiện 其kỳ 事sự 故cố 皆giai 流lưu 水thủy 也dã ○# 解giải 問vấn 憐lân 由do 情tình 愛ái 生sanh 水thủy 可khả 然nhiên 恨hận 由do 怨oán 憎tăng 何hà 以dĩ 流lưu 淚lệ 答đáp 此thử 中trung 內nội 分phần/phân 悉tất 約ước 情tình 論luận 以dĩ 愛ái 為vi 情tình 且thả 言ngôn 少thiểu 分phần 如như 喜hỷ 怒nộ 哀ai 樂nhạo/nhạc/lạc 愛ái 惡ác 六lục 者giả 皆giai 人nhân 之chi 情tình 也dã 是thị 故cố 怨oán 恨hận 亦diệc 屬thuộc 于vu 情tình 情tình 重trọng/trùng 則tắc 悲bi 悲bi 乃nãi 成thành 淚lệ )# 。

阿A 難Nan 諸chư 愛ái 雖tuy 別biệt 。 流lưu 結kết 是thị 同đồng 。 潤nhuận 濕thấp 不bất 升thăng 。 自tự 然nhiên 從tùng 墜trụy 。 此thử 名danh 內Nội 分Phần 。

(# 疏sớ/sơ 所sở 愛ái 之chi 境cảnh 雖tuy 別biệt 能năng 愛ái 之chi 心tâm 是thị 一nhất 故cố 云vân 流lưu 結kết 是thị 同đồng 。 流lưu 謂vị 沉trầm 下hạ 結kết 謂vị 縛phược 著trước 因nhân 既ký 不bất 升thăng 果quả 亦diệc 從tùng 墜trụy ○# 標tiêu 眾chúng 生sanh 生sanh 死tử 。 本bổn 分phần/phân 由do 情tình 情tình 著trước 染nhiễm 境cảnh 故cố 從tùng 淪luân 墜trụy ○# 解giải 內nội 分phân 之chi 義nghĩa 當đương 文văn 難nan 曉hiểu 須tu 取thủ 下hạ 文văn 外ngoại 分phần/phân 顯hiển 之chi 且thả 外ngoại 分phần/phân 云vân 心tâm 持trì 禁cấm 戒giới 。 舉cử 身thân 輕khinh 清thanh 。 心tâm 欲dục 生sanh 天thiên 。 夢mộng 想tưởng 飛phi 舉cử 。 等đẳng 應ưng 知tri 從tùng 持trì 戒giới 善thiện 及cập 修tu 禪thiền 定định 有hữu 人nhân 天thiên 乘thừa 者giả 。 即tức 屬thuộc 外ngoại 分phần/phân 降giáng/hàng 斯tư 已dĩ 還hoàn 皆giai 屬thuộc 內nội 分phần/phân 問vấn 下hạ 文văn 云vân 情tình 想tưởng 均quân 等đẳng 。 生sanh 於ư 人nhân 間gian 。 若nhược 謂vị 人nhân 乘thừa 即tức 屬thuộc 外ngoại 分phần/phân 合hợp 是thị 純thuần 想tưởng 何hà 得đắc 均quân 情tình 耶da 答đáp 秖kỳ 緣duyên 人nhân 間gian 持trì 毀hủy 相tương/tướng 紛phân 善thiện 惡ác 猶do 雜tạp 故cố 言ngôn 均quân 等đẳng 至chí 若nhược 情tình 想tưởng 多đa 少thiểu 並tịnh 隨tùy 善thiện 惡ác 升thăng 沉trầm 唯duy 純thuần 想tưởng 生sanh 天thiên 方phương 越việt 內nội 分phần/phân 也dã 沇# 師sư 以dĩ 緣duyên 身thân 起khởi 愛ái 為vi 內nội 欣hân 彼bỉ 勝thắng 事sự 為vi 外ngoại 何hà 其kỳ 近cận 哉tai )# 。

阿A 難Nan 外ngoại 分phần 即tức 是thị 。 眾chúng 生sanh 分phần 外ngoại 。 因nhân 諸chư 渴khát 仰ngưỡng 。 發phát 明minh 虛hư 想tưởng 。 想tưởng 積tích 不bất 休hưu 。 能năng 生sanh 勝thắng 氣khí 。

(# 疏sớ/sơ 眾chúng 生sanh 生sanh 死tử 。 本bổn 分phần/phân 由do 情tình 情tình 著trước 染nhiễm 境cảnh 因nhân 是thị 從tùng 墜trụy 今kim 以dĩ 淨tịnh 境cảnh 為vi 所sở 欲dục 處xứ 但đãn 由do 其kỳ 想tưởng 不bất 屬thuộc 於ư 情tình 乃nãi 是thị 眾chúng 生sanh 分phần 外ngoại 。 之chi 事sự 故cố 云vân 外ngoại 分phần/phân 氣khí 謂vị 氣khí 色sắc 也dã )# 。

是thị 故cố 眾chúng 生sanh 。 心tâm 持trì 禁cấm 戒giới 。 舉cử 身thân 輕khinh 清thanh 。 心tâm 持trì 咒chú 印ấn 顧cố 盻# 雄hùng 毅nghị 心tâm 欲dục 生sanh 天thiên 。 夢mộng 想tưởng 飛phi 舉cử 。 心tâm 存tồn 佛Phật 國quốc 。 聖thánh 境cảnh 冥minh 現hiện 。 事sự 善Thiện 知Tri 識Thức 。 自tự 輕khinh 身thân 命mạng 。

(# 引dẫn 事sự 驗nghiệm 也dã 身thân 輕khinh 清thanh 顧cố 雄hùng 毅nghị 夢mộng 飛phi 舉cử 聖thánh 境cảnh 現hiện 輕khinh 身thân 命mạng 此thử 五ngũ 皆giai 是thị 殊thù 勝thắng 氣khí 色sắc 由do 想tưởng 故cố 有hữu 也dã 毅nghị 果quả 敢cảm 也dã ○# 解giải 內nội 分phần/phân 沉trầm 下hạ 故cố 生sanh 愛ái 永vĩnh 外ngoại 分phần/phân 上thượng 升thăng 故cố 生sanh 勝thắng 氣khí 毅nghị 得đắc 勝thắng 之chi 貌mạo 也dã )# 。

阿A 難Nan 諸chư 想tưởng 雖tuy 別biệt 。 輕khinh 舉cử 是thị 同đồng 。 飛phi 動động 不bất 沉trầm 。 自tự 然nhiên 超siêu 越việt 。 此thử 名danh 外Ngoại 分Phần 。

(# 疏sớ/sơ 忻hãn 外ngoại 聖thánh 境cảnh 不bất 由do 情tình 染nhiễm 想tưởng 既ký 輕khinh 清thanh 自tự 然nhiên 飛phi 動động 報báo 當đương 超siêu 越việt 也dã 已dĩ 上thượng 緫# 而nhi 略lược 明minh 未vị 細tế 分phân 別biệt 善thiện 惡ác 。 ○# 解giải 且thả 指chỉ 人nhân 天thiên 想tưởng 心tâm 名danh 為vi 外ngoại 分phần/phân 非phi 出xuất 世thế 三tam 乘thừa 之chi 智trí 也dã 何hà 者giả 前tiền 文văn 因nhân 阿A 難Nan 問vấn 於ư 地địa 獄ngục 乃nãi 至chí 人nhân 天thiên 。 等đẳng 道đạo 於ư 是thị 佛Phật 說thuyết 。 妄vọng 習tập 開khai 為vi 二nhị 分phần 次thứ 約ước 二nhị 分phần 以dĩ 辨biện 諸chư 趣thú 諸chư 趣thú 之chi 後hậu 緫# 結kết 示thị 云vân 此thử 等đẳng 眾chúng 生sanh 。 不bất 識thức 本bổn 心tâm 。 受thọ 此thử 輪luân 回hồi 等đẳng 故cố 知tri 外ngoại 分phần/phân 不bất 出xuất 三tam 界giới 也dã 上thượng 又hựu 雖tuy 云vân 心tâm 存tồn 佛Phật 國quốc 。 聖thánh 境cảnh 冥minh 現hiện 。 斯tư 蓋cái 汎# 舉cử 勝thắng 氣khí 之chi 相tướng 若nhược 約ước 修tu 論luận 乃nãi 是thị 十thập 方phương 同đồng 居cư 事sự 相tướng 耳nhĩ )# 。

阿A 難Nan 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 生sanh 死tử 相tương 續tục 。 生sanh 從tùng 順thuận 習tập 。 死tử 從tùng 變biến 流lưu 。 臨lâm 命mạng 終chung 時thời 。 未vị 捨xả 煖noãn 觸xúc 。 一nhất 生sanh 善thiện 惡ác 。 俱câu 時thời 頓đốn 現hiện 。 死tử 逆nghịch 生sanh 順thuận 。 二nhị 習tập 相tương 交giao 。

(# 疏sớ/sơ 順thuận 逆nghịch 有hữu 二nhị 一nhất 絢huyến 情tình 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 好hảo 生sanh 惡ác 死tử 。 生sanh 即tức 順thuận 情tình 死tử 即tức 逆nghịch 情tình 故cố 云vân 生sanh 從tùng 順thuận 習tập 。 死tử 從tùng 變biến 流lưu 。 變biến 猶do 逆nghịch 也dã 又hựu 受thọ 胎thai 時thời 三tam 處xứ 皆giai 順thuận 故cố 得đắc 生sanh 也dã 死tử 即tức 無vô 此thử 二nhị 約ước 業nghiệp 業nghiệp 能năng 感cảm 果quả 生sanh 即tức 順thuận 感cảm 由do 因nhân 致trí 果quả 也dã 故cố 云vân 順thuận 習tập 死tử 即tức 反phản 此thử 無vô 生sanh 長trưởng 義nghĩa 故cố 云vân 變biến 流lưu 生sanh 死tử 交giao 際tế 風phong 火hỏa 未vị 散tán 平bình 生sanh 行hành 業nghiệp 善thiện 惡ác 因nhân 緣duyên 此thử 時thời 俱câu 現hiện 強cường/cưỡng 者giả 先tiên 牽khiên 即tức 隨tùy 生sanh 處xứ ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 生sanh 從tùng 順thuận 習tập 。 死tử 從tùng 變biến 流lưu 。 者giả 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 愛ái 生sanh 而nhi 惡ác 死tử 也dã 是thị 故cố 生sanh 則tắc 順thuận 其kỳ 流lưu 死tử 則tắc 逆nghịch 其kỳ 習tập 故cố 下hạ 云vân 死tử 逆nghịch 生sanh 順thuận 。 二nhị 習tập 相tương 交giao 。 此thử 乃nãi 文văn 辭từ 互hỗ 略lược 耳nhĩ 秖kỳ 是thị 生sanh 從tùng 存tồn 住trụ 故cố 順thuận 習tập 死tử 從tùng 變biến 流lưu 。 故cố 逆nghịch 習tập 也dã 未vị 捨xả 煖noãn 觸xúc 。 謂vị 現hiện 陰ấm 之chi 末mạt 中trung 陰ấm 之chi 初sơ 也dã )# 。

純thuần 想tưởng 即tức 飛phi 。 必tất 生sanh 天thiên 上thượng 。 若nhược 飛phi 心tâm 中trung 。 兼kiêm 福phước 兼kiêm 慧tuệ 。 及cập 與dữ 淨tịnh 願nguyện 。 自tự 然nhiên 心tâm 開khai 。 見kiến 十thập 方phương 佛Phật 。 一nhất 切thiết 淨tịnh 土độ 。 隨tùy 願nguyện 徃# 生sanh 。

(# 疏sớ/sơ 此thử 有hữu 二nhị 類loại 若nhược 唯duy 有hữu 想tưởng 不bất 兼kiêm 福phước 慧tuệ 即tức 但đãn 持trì 戒giới 而nhi 猒# 此thử 身thân 必tất 生sanh 天thiên 上thượng 。 若nhược 於ư 持trì 戒giới 兼kiêm 修tu 福phước 慧tuệ 發phát 見kiến 佛Phật 願nguyện 深thâm 猒# 三tam 界giới 必tất 生sanh 淨tịnh 土độ 見kiến 十thập 方phương 佛Phật 。 即tức 獲hoạch 法Pháp 忍Nhẫn 故cố 曰viết 心tâm 開khai 如như 觀quán 經kinh 說thuyết ○# 解giải 私tư 謂vị 必tất 生sanh 天thiên 上thượng 。 者giả 據cứ 下hạ 故cố 少thiểu 想tưởng 多đa 但đãn 在tại 四tứ 天thiên 之chi 下hạ 驗nghiệm 今kim 純thuần 想tưởng 所sở 生sanh 應ưng 是thị 忉Đao 利lợi 以dĩ 上thượng 若nhược 單đơn 修tu 善thiện 福phước 則tắc 唯duy 生sanh 上thượng 界giới 若nhược 兼kiêm 諸chư 福phước 慧tuệ 則tắc 隨tùy 徃# 十thập 方phương 於ư 飛phi 心tâm 中trung 旁bàng 論luận 福phước 慧tuệ 故cố 皆giai 云vân 兼kiêm )# 。

情tình 少thiểu 想tưởng 多đa 。 輕khinh 舉cử 飛phi 遠viễn 即tức 為vi 飛phi 仙tiên 。 大đại 力lực 鬼quỷ 王vương 。 飛phi 行hành 夜dạ 叉xoa 。 地địa 行hành 羅la 剎sát 。 遊du 於ư 四tứ 天thiên 。 所sở 去khứ 無vô 礙ngại 。

(# 疏sớ/sơ 想tưởng 多đa 故cố 飛phi 行hành 自tự 在tại 。 情tình 少thiểu 故cố 受thọ 仙tiên 鬼quỷ 形hình 此thử 之chi 等đẳng 類loại 。 多đa 因nhân 邪tà 想tưởng 不bất 正chánh 修tu 行hành 即tức 是thị 不bất 修tu 戒giới 慧tuệ 但đãn 修tu 邪tà 定định 不bất 持trì 戒giới 故cố 隨tùy 鬼quỷ 神thần 道đạo 以dĩ 修tu 定định 故cố 有hữu 大đại 神thần 通thông 。 差sai 別biệt 之chi 因nhân 一nhất 如như 上thượng 說thuyết 仍nhưng 是thị 想tưởng 多đa 情tình 少thiểu 此thử 中trung 仙tiên 鬼quỷ 等đẳng 四tứ 可khả 以dĩ 九cửu 八bát 七thất 六lục 想tưởng 配phối 之chi 若nhược 情tình 多đa 者giả 必tất 無vô 戒giới 定định 墮đọa 三tam 塗đồ 耳nhĩ )# 。

其kỳ 中trung 若nhược 有hữu 。 善thiện 願nguyện 善thiện 心tâm 。 護hộ 持trì 我ngã 法Pháp 。 或hoặc 護hộ 禁cấm 戒giới 。 隨tùy 持trì 戒giới 人nhân 。 或hoặc 護hộ 神thần 咒chú 隨tùy 持trì 咒chú 者giả 或hoặc 護hộ 禪thiền 定định 。 保bảo 綏tuy 法Pháp 忍Nhẫn 。 是thị 等đẳng 親thân 住trụ 。 如Như 來Lai 座tòa 下hạ 。

(# 此thử 想tưởng 多đa 中trung 仍nhưng 兼kiêm 善thiện 願nguyện 也dã 雖tuy 不bất 持trì 戒giới 且thả 有hữu 定định 願nguyện 護hộ 持trì 戒giới 咒chú 及cập 禪thiền 定định 者giả 斯tư 則tắc 由do 宿túc 習tập 故cố 毀hủy 禁cấm 知tri 過quá 故cố 發phát 願nguyện 亦diệc 是thị 乘thừa 急cấp 戒giới 緩hoãn 者giả 故cố 能năng 於ư 八bát 部bộ 身thân 而nhi 見kiến 佛Phật 耳nhĩ ○# 標tiêu 為vi 想tưởng 中trung 微vi 帶đái 情tình 故cố 輕khinh 舉cử 飛phi 遠viễn 若nhược 有hữu 善thiện 願nguyện 者giả 想tưởng 中trung 有hữu 願nguyện 如như 前tiền 護hộ 持trì 六lục 眾chúng 常thường 隨tùy 心tâm 咒chú 也dã ○# 解giải 真chân 際tế 曰viết 情tình 少thiểu 想tưởng 多đa 。 此thử 通thông 舉cử 也dã 理lý 宜nghi 等đẳng 降giáng/hàng 四tứ 類loại 分phân 之chi 一nhất 情tình 九cửu 想tưởng 即tức 為vi 飛phi 仙tiên 。 二nhị 情tình 八bát 想tưởng 為vi 大đại 力lực 鬼quỷ 。 王vương 三tam 情tình 七thất 想tưởng 為vi 飛phi 行hành 夜dạ 又hựu 四tứ 情tình 六lục 想tưởng 為vi 。 地địa 行hành 羅la 剎sát 。

情tình 想tưởng 均quân 等đẳng 。 不bất 飛phi 不bất 墜trụy 。 生sanh 於ư 人nhân 間gian 。 想tưởng 明minh 斯tư 聦# 。 情tình 幽u 斯tư 鈍độn 。

(# 疏sớ/sơ 不bất 升thăng 為vi 天thiên 仙tiên 不bất 墜trụy 落lạc 三tam 塗đồ 仍nhưng 於ư 均quân 等đẳng 之chi 中trung 想tưởng 若nhược 稍sảo 強cường/cưỡng 根căn 必tất 聦# 慧tuệ 情tình 若nhược 稍sảo 重trọng/trùng 根căn 必tất 闇ám 鈍độn 雖tuy 同đồng 人nhân 類loại 亦diệc 由do 情tình 想tưởng 有hữu 此thử 差sai 異dị 即tức 別biệt 報báo 也dã ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 由do 昔tích 情tình 想tưởng 感cảm 今kim 聦# 鈍độn 是thị 知tri 言ngôn 均quân 等đẳng 者giả 緫# 報báo 之chi 業nghiệp 也dã 言ngôn 幽u 明minh 者giả 別biệt 報báo 之chi 業nghiệp 也dã 故cố 所sở 習tập 情tình 想tưởng 各các 在tại 強cường 弱nhược 致trí 有hữu 聦# 明minh 愚ngu 鈍độn 之chi 異dị 焉yên )# 。

情tình 多đa 想tưởng 少thiểu 。 流lưu 入nhập 橫hoạnh 生sanh 。 重trọng/trùng 為vi 毛mao 羣quần 。 輕khinh 為vi 羽vũ 族tộc 。

(# 疏sớ/sơ 若nhược 望vọng 下hạ 文văn 此thử 當đương 六lục 情tình 四tứ 想tưởng 也dã 橫hoạnh 生sanh 旁bàng 生sanh 也dã 然nhiên 有hữu 輕khinh 重trọng 若nhược 情tình 稍sảo 重trọng 報báo 為vi 走tẩu 獸thú 故cố 曰viết 毛mao 羣quần 若nhược 想tưởng 稍sảo 強cường/cưỡng 身thân 為vi 飛phi 禽cầm 故cố 云vân 羽vũ 族tộc 細tế 論luận 差sai 別biệt 如như 類loại 生sanh 中trung 及cập 下hạ 文văn 說thuyết )# 。

七thất 情tình 三tam 想tưởng 。 沉trầm 下hạ 水thủy 輪luân 。 生sanh 於ư 火hỏa 際tế 。 受thọ 氣khí 猛mãnh 火hỏa 。 身thân 為vi 餓ngạ 鬼quỷ 。 常thường 被bị 焚phần 燒thiêu 。 水thủy 能năng 害hại 己kỷ 。 無vô 食thực 無vô 飲ẩm 。 經kinh 百bách 千thiên 劫kiếp 。

(# 火hỏa 際tế 者giả 餓ngạ 鬼quỷ 所sở 居cư 處xứ 也dã 水thủy 輪luân 向hướng 下hạ 至chí 火hỏa 輪luân 際tế 近cận 地địa 獄ngục 也dã ○# 受thọ 氣khí 猛mãnh 火hỏa 。 者giả 由do 業nghiệp 力lực 故cố 受thọ 猛mãnh 火hỏa 氣khí 以dĩ 為vi 身thân 也dã 故cố 常thường 被bị 燒thiêu 節tiết 節tiết 火hỏa 起khởi 水thủy 能năng 害hại 己kỷ 。 者giả 苦khổ 於ư 無vô 水thủy 也dã 苟cẩu 遇ngộ 成thành 火hỏa 而nhi 燒thiêu 其kỳ 身thân 故cố 云vân 害hại 己kỷ )# 。

九cửu 情tình 一nhất 想tưởng 。 下hạ 洞đỗng 火hỏa 輪luân 。 身thân 入nhập 風phong 火hỏa 。 二nhị 交giao 過quá 地địa 。 輕khinh 生sanh 有hữu 間gián 。 重trọng 生sanh 無vô 間gián 。 二nhị 種chủng 地địa 獄ngục 。

二nhị 交giao 過quá 地địa 。 者giả 風phong 火hỏa 二nhị 輪luân 交giao 際tế 之chi 處xứ 即tức 正chánh 是thị 七thất 熱nhiệt 地địa 獄ngục 處xứ 也dã 於ư 九cửu 情tình 中trung 稍sảo 減giảm 者giả 名danh 輕khinh 即tức 八bát 情tình 者giả 墮đọa 有hữu 間gian 稍sảo 增tăng 者giả 名danh 重trọng/trùng 入nhập 無vô 間gian 正chánh 九cửu 情tình 也dã 此thử 言ngôn 無vô 間gian 約ước 受thọ 苦khổ 說thuyết 然nhiên 此thử 無vô 間gian 對đối 前tiền 有hữu 間gian 得đắc 名danh 以dĩ 是thị 第đệ 七thất 熱nhiệt 地địa 獄ngục 故cố 下hạ 即tức 第đệ 八bát 五ngũ 無Vô 間Gián 獄Ngục 別biệt 名danh 阿A 鼻Tỳ 最tối 極cực 重trọng 也dã ○# 解giải 真chân 際tế 曰viết 情tình 多đa 想tưởng 少thiểu 。 亦diệc 合hợp 分phần/phân 四tứ 六lục 情tình 四tứ 想tưởng 流lưu 入nhập 橫hoạnh 生sanh 。 七thất 情tình 三tam 想tưởng 。 墜trụy 入nhập 餓ngạ 鬼quỷ 八bát 情tình 二nhị 想tưởng 生sanh 有hữu 間gian 獄ngục 九cửu 情tình 一nhất 想tưởng 。 生sanh 無Vô 間Gián 獄Ngục 孤cô 山sơn 解giải 生sanh 於ư 火hỏa 際tế 。 與dữ 疏sớ/sơ 同đồng 仍nhưng 曰viết 秖kỳ 就tựu 此thử 獄ngục 自tự 有hữu 輕khinh 重trọng 而nhi 此thử 無vô 間gian 非phi 五ngũ 無vô 間gian 也dã )# 。

純thuần 情tình 即tức 沉trầm 。 入nhập 阿A 鼻Tỳ 獄Ngục 。 若nhược 沉trầm 心tâm 中trung 。 有hữu 謗báng 大Đại 乘Thừa 。 毀hủy 佛Phật 禁cấm 戒giới 。 誑cuống 妄vọng 說thuyết 法Pháp 。 虛hư 貪tham 信tín 施thí 。 濫lạm 膺ưng 恭cung 敬kính 。 五ngũ 逆nghịch 十thập 重trọng 。 更cánh 生sanh 十thập 方phương 。 阿A 鼻Tỳ 地Địa 獄Ngục 。

(# 疏sớ/sơ 阿A 鼻Tỳ 此thử 云vân 無vô 間gian 即tức 第đệ 八bát 獄ngục 也dã 此thử 具cụ 五ngũ 種chủng 謂vị 受thọ 罪tội 苦khổ 具cụ 身thân 量lượng 劫kiếp 數số 壽thọ 命mạng 也dã 若nhược 依y 俱câu 舍xá 業nghiệp 報báo 無vô 間gian 以dĩ 造tạo 此thử 罪tội 必tất 墮đọa 地địa 獄ngục 。 更cánh 無vô 餘dư 業nghiệp 餘dư 生sanh 能năng 間gian 隔cách 故cố 謗báng 大Đại 乘Thừa 下hạ 諸chư 罪tội 最tối 重trọng 由do 是thị 更cánh 生sanh 十thập 方phương 。 阿A 鼻Tỳ 法pháp 華hoa 云vân 若nhược 謗báng 此thử 經Kinh 其kỳ 人nhân 命mạng 終chung 。 入nhập 阿A 鼻Tỳ 獄Ngục 。 具cụ 足túc 一nhất 劫kiếp 。 劫kiếp 盡tận 更cánh 生sanh 。 如như 是thị 展triển 轉chuyển 。 至chí 無vô 數số 劫kiếp 。 俱câu 舍xá 論luận 說thuyết 阿A 鼻Tỳ 地Địa 獄Ngục 。 壽thọ 命mạng 中trung 劫kiếp 。 二nhị 十thập 增tăng 減giảm 為vi 一nhất 中trung 劫kiếp 。 既ký 言ngôn 無vô 數số 此thử 世thế 界giới 壞hoại 即tức 徃# 十thập 方phương 阿A 鼻Tỳ 也dã 以dĩ 謗báng 法pháp 罪tội 斷đoạn 佛Phật 種chủng 故cố 。 令linh 無vô 數số 人nhân 墮đọa 邪tà 見kiến 故cố ○# 解giải 孤cô 山sơn 曰viết 應ưng 法Pháp 師sư 云vân 無vô 間gian 有hữu 二nhị 一nhất 身thân 無vô 間gian 二nhị 苦khổ 無vô 間gian 以dĩ 五ngũ 逆nghịch 所sở 感cảm 故cố 名danh 五ngũ 無vô 間gian 或hoặc 云vân 無vô 間gian 有hữu 五ngũ 即tức 受thọ 罪tội 至chí 劫kiếp 數số 壽thọ 命mạng 也dã 此thử 文văn 亦diệc 分phần/phân 二nhị 類loại 純thuần 情tình 造tạo 惡ác 則tắc 唯duy 墮đọa 此thử 界giới 獄ngục 中trung 若nhược 加gia 謗báng 大Đại 乘Thừa 等đẳng 則tắc 此thử 界giới 壞hoại 時thời 。 轉chuyển 生sanh 他tha 方phương 言ngôn 受thọ 苦khổ 長trường/trưởng 也dã )# 。

循tuần 造tạo 惡ác 業nghiệp 。 雖tuy 則tắc 自tự 招chiêu 。 眾chúng 同đồng 分phần 中trung 。 兼kiêm 有hữu 元nguyên 地địa 。

(# 疏sớ/sơ 隨tùy 順thuận 造tạo 業nghiệp 故cố 受thọ 苦khổ 報báo 惡ác 業nghiệp 不bất 同đồng 受thọ 業nghiệp 亦diệc 別biệt 故cố 云vân 自tự 招chiêu 眾chúng 同đồng 分phần 中trung 。 有hữu 元nguyên 地địa 者giả 眾chúng 名danh 不bất 一nhất 同đồng 是thị 一nhất 義nghĩa 眾chúng 有hữu 相tương 似tự 同đồng 立lập 分phần/phân 名danh 造tạo 業nghiệp 同đồng 者giả 共cộng 中trung 共cộng 變biến 俱câu 舍xá 論luận 說thuyết 有hữu 差sai 別biệt 。 同đồng 分phần/phân 無vô 差sai 別biệt 同đồng 分phần/phân 同đồng 業nghiệp 共cộng 感cảm 眾chúng 多đa 苦khổ 具cụ 同đồng 受thọ 此thử 苦khổ 名danh 無vô 差sai 別biệt 同đồng 分phần/phân 若nhược 隨tùy 輕khinh 重trọng 受thọ 報báo 不bất 同đồng 名danh 差sai 別biệt 同đồng 分phần/phân 今kim 云vân 元nguyên 地địa 即tức 差sai 別biệt 也dã ○# 解giải 私tư 謂vị 此thử 結kết 情tình 多đa 想tưởng 少thiểu 。 及cập 純thuần 情tình 之chi 類loại 也dã 然nhiên 橫hoạnh 生sanh 者giả 非phi 有hữu 元nguyên 地địa 以dĩ 毛mao 羣quần 羽vũ 族tộc 散tán 在tại 諸chư 趣thú 故cố 是thị 則tắc 正chánh 言ngôn 鬼quỷ 獄ngục 二nhị 道đạo 斯tư 亦diệc 略lược 詶thù 阿A 難Nan 所sở 問vấn )# 。

首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 。 義nghĩa 海hải 卷quyển 第đệ 二nhị 十thập 三tam 。 牧mục 三tam 。

音âm 釋thích

鑽toàn

(# 祖tổ 官quan 切thiết 穿xuyên 也dã )# 。

礬phàn

(# 符phù 袁viên 切thiết 礬phàn 石thạch 也dã )# 。

縠hộc

(# 胡hồ 谷cốc 切thiết 縐# 紗# 也dã )# 。

覈#

(# 下hạ 革cách 切thiết 考khảo 實thật 也dã )# 。

轍triệt

(# 直trực 列liệt 切thiết 車xa 轍triệt 也dã )# 。

楷#

(# 苦khổ 駭hãi 切thiết 模mô 也dã )# 。

彚#

(# 于vu 貴quý 切thiết 類loại 也dã )# 。

盼phán

(# 普phổ 患hoạn 切thiết 流lưu 視thị 也dã )# 。

毅nghị

(# 魚ngư 既ký 切thiết 果quả 敢cảm 也dã )# 。

緩hoãn

(# 胡hồ 管quản 切thiết )# 。

濫lạm

(# 盧lô 紺cám 切thiết 叨# 濫lạm 也dã )# 。

Print Friendly, PDF & Email