釋Thích 摩Ma 訶Ha 衍Diễn 論Luận
Quyển 4
龍Long 樹Thụ 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 姚Diêu 秦Tần 筏Phiệt 提Đề 摩Ma 多Đa 譯Dịch

釋Thích 摩Ma 訶Ha 衍Diễn 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ

龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 造tạo

姚Diêu 秦Tần 三tam 藏tạng 筏phiệt 提đề 摩ma 多đa 奉phụng 。 詔chiếu 譯dịch 。

已dĩ 說thuyết 廣quảng 說thuyết 性tánh 淨tịnh 本bổn 覺giác 門môn 。 次thứ 說thuyết 根căn 本bổn 無vô 明minh 住trụ 地địa 門môn 。

本bổn 曰viết 。 所sở 言ngôn 不bất 覺giác 義nghĩa 者giả 。 謂vị 不bất 如như 實thật 知tri 。 真Chân 如Như 法pháp 一nhất 故cố 。 不bất 覺giác 心tâm 起khởi 而nhi 有hữu 其kỳ 念niệm 。 念niệm 無vô 自tự 相tương/tướng 不bất 離ly 本bổn 覺giác 。 猶do 如như 迷mê 人nhân 。 依y 方phương 故cố 迷mê 。 若nhược 離ly 於ư 方phương 則tắc 無vô 有hữu 迷mê 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 爾nhĩ 。 依y 覺giác 故cố 迷mê 。 若nhược 離ly 覺giác 性tánh 則tắc 無vô 不bất 覺giác 。 以dĩ 有hữu 不bất 覺giác 妄vọng 想tưởng 心tâm 故cố 。 能năng 知tri 名danh 義nghĩa 為vi 說thuyết 真chân 覺giác 。 若nhược 離ly 不bất 覺giác 之chi 心tâm 。 則tắc 無vô 真chân 覺giác 自tự 相tương/tướng 可khả 說thuyết 。

論luận 曰viết 。 則tắc 此thử 文văn 中trung 自tự 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 異dị 說thuyết 相tương 應ứng 契khế 當đương 門môn 。 二nhị 者giả 隨tùy 次thứ 別biệt 釋thích 散tán 說thuyết 門môn 。 初sơ 門môn 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

牟Mâu 尼Ni 大đại 覺giác 尊tôn 。 一nhất 代đại 聖thánh 說thuyết 中trung 。

總tổng 有hữu 六lục 種chủng 說thuyết 。 謂vị 明minh 闇ám 俱câu 非phi 。

空không 及cập 與dữ 具cụ 足túc 。 如như 是thị 六lục 無vô 明minh 。

隨tùy 義nghĩa 立lập 異dị 名danh 。 剋khắc 體thể 無vô 差sai 別biệt 。

論luận 曰viết 。 凡phàm 集tập 牟Mâu 尼Ni 尊Tôn 一nhất 代đại 中trung 。 種chủng 種chủng 異dị 說thuyết 。 總tổng 有hữu 六lục 種chủng 。 云vân 何hà 為vi 六lục 。 一nhất 者giả 明minh 無vô 明minh 。 二nhị 者giả 闇ám 無vô 明minh 。 三tam 者giả 俱câu 是thị 無vô 明minh 。 四tứ 者giả 俱câu 非phi 無vô 明minh 。 五ngũ 者giả 空không 無vô 明minh 。 六lục 者giả 具cụ 足túc 無vô 明minh 。 是thị 名danh 為vi 六lục 。 如như 是thị 六lục 種chủng 。 隨tùy 義nghĩa 立lập 名danh 。 據cứ 體thể 無vô 別biệt 。 明minh 無vô 明minh 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

究cứu 竟cánh 無vô 餘dư 無vô 。 通thông 達đạt 顯hiển 了liễu 明minh 。

以dĩ 此thử 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 總tổng 意ý 別biệt 明minh 。

論luận 曰viết 。 究cứu 竟cánh 無vô 餘dư 。 故cố 名danh 為vi 無vô 。 通thông 達đạt 顯hiển 了liễu 故cố 名danh 為vi 明minh 。 所sở 謂vị 圓viên 滿mãn 般Bát 若Nhã 之chi 日nhật 。 周chu 遍biến 法Pháp 界Giới 。 無vô 一nhất 一nhất 法pháp 而nhi 非phi 明minh 故cố 。 是thị 故cố 當đương 知tri 。 如như 是thị 無vô 明minh 。 言ngôn 總tổng 意ý 別biệt 光quang 明minh 實thật 智trí 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

爾nhĩ 時thời 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 則tắc 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 於ư 大đại 眾chúng 中trung 。 唱xướng 如như 是thị 言ngôn 。 我ngã 今kim 所sở 說thuyết 。 一nhất 切thiết 契Khế 經Kinh 中trung 。 一nhất 一nhất 字tự 字tự 一nhất 一nhất 句cú 句cú 。 盡tận 攝nhiếp 一nhất 切thiết 無vô 量lượng 所sở 詮thuyên 。 而nhi 為vi 鈍độn 根căn 之chi 眾chúng 生sanh 故cố 。 以dĩ 種chủng 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 而nhi 談đàm 論luận 耳nhĩ 。 若nhược 如như 世Thế 尊Tôn 說thuyết 。 當đương 應ưng 有hữu 過quá 失thất 。

何hà 以dĩ 故cố 。 如như 無vô 明minh 字tự 唯duy 表biểu 黑hắc 品phẩm 。 不bất 能năng 表biểu 示thị 般Bát 若Nhã 智trí 明minh 。 乃nãi 至chí 無vô 常thường 字tự 唯duy 表biểu 。 生sanh 滅diệt 之chi 相tướng 。 不bất 能năng 詮thuyên 表biểu 。 無vô 為vi 當đương 住trụ 真chân 實thật 理lý 焉yên 。 如như 何hà 世Thế 尊Tôn 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 於ư 是thị 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 言ngôn 。 我ngã 今kim 所sở 說thuyết 。 實thật 無vô 過quá 失thất 。

何hà 以dĩ 故cố 。 如như 無vô 明minh 字tự 。 不bất 可khả 得đắc 言ngôn 。 唯duy 表biểu 黑hắc 品phẩm 。 汝nhữ 智trí 慧tuệ 之chi 力lực 。 狹hiệp 劣liệt 小tiểu 見kiến 小tiểu 聞văn 故cố 。 作tác 如như 是thị 疑nghi 。 而nhi 此thử 無vô 明minh 。 字tự 盡tận 攝nhiếp 一nhất 切thiết 般Bát 若Nhã 智trí 明minh 。 具cụ 足túc 圓viên 滿mãn 。 無vô 所sở 闕khuyết 失thất 。 所sở 謂vị 究cứu 竟cánh 義nghĩa 故cố 。 周chu 遍biến 義nghĩa 故cố 圓viên 滿mãn 義nghĩa 故cố 。 平bình 等đẳng 義nghĩa 故cố 。 無vô 餘dư 義nghĩa 故cố 。 說thuyết 言ngôn 為vi 無vô 。 通thông 達đạt 義nghĩa 故cố 。 顯hiển 了liễu 義nghĩa 故cố 。 觀quán 照chiếu 義nghĩa 故cố 。 現hiện 前tiền 義nghĩa 故cố 。 無vô 礙ngại 義nghĩa 故cố 。 說thuyết 言ngôn 為vi 明minh 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 故cố 。 闇ám 無vô 明minh 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

一nhất 切thiết 般Bát 若Nhã 明minh 。 隱ẩn 覆phú 令linh 不bất 生sanh 。

譬thí 如như 闇ám 中trung 具cụ 。 無vô 有hữu 殊thù 勝thắng 事sự 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 能năng 覆phú 一nhất 切thiết 總tổng 持trì 。 慧tuệ 明minh 礙ngại 令linh 不bất 生sanh 。 譬thí 如như 暗ám 中trung 莊trang 嚴nghiêm 具cụ 雖tuy 有hữu 勝thắng 妙diệu 相tướng 。 而nhi 為vi 闇ám 障chướng 故cố 。 彼bỉ 殊thù 勝thắng 事sự 不bất 得đắc 出xuất 現hiện 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 暗ám 之chi 無vô 明minh 。 圓viên 滿mãn 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 具cụ 足túc 三tam 智trí 。 由do 顛điên 倒đảo 故cố 。 不bất 知tri 不bất 覺giác 故cố 。 俱câu 是thị 無vô 明minh 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

唯duy 一nhất 種chủng 無vô 明minh 。 或hoặc 明minh 或hoặc 暗ám 俱câu 。

譬thí 如như 一nhất 暗ám 色sắc 。 二nhị 人nhân 各các 異dị 見kiến 。

論luận 曰viết 。 一nhất 種chủng 無vô 明minh 或hoặc 明minh 或hoặc 闇ám 。 譬thí 如như 一nhất 色sắc 二nhị 人nhân 異dị 見kiến 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 謂vị 如như 迦ca 羅la 鳩cưu 奢xa 那na 。 及cập 人nhân 同đồng 分phần/phân 極cực 闇ám 夜dạ 分phân 中trung 。 同đồng 在tại 一nhất 處xứ 。 見kiến 此thử 暗ám 色sắc 。 若nhược 迦ca 羅la 鳩cưu 奢xa 那na 唯duy 見kiến 清thanh 淨tịnh 光quang 明minh 之chi 色sắc 。 若nhược 人nhân 同đồng 分phần/phân 唯duy 見kiến 一nhất 向hướng 黑hắc 暗ám 之chi 色sắc 。 俱câu 是thị 無vô 明minh 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 唯duy 一nhất 無vô 明minh 。 或hoặc 智trí 慧tuệ 明minh 或hoặc 黑hắc 法pháp 暗ám 具cụ 二nhị 事sự 故cố 。 甚thậm 深thâm 密mật 嚴nghiêm 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 於ư 幻huyễn 人nhân 中trung 能năng 作tác 幻huyễn 質chất 。 於ư 德đức 人nhân 中trung 能năng 作tác 德đức 質chất 。 不bất 可khả 取thủ 一nhất 非phi 一nhất 故cố 。 俱câu 非phi 無vô 明minh 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

從tùng 無vô 始thỉ 已dĩ 來lai 。 無vô 有hữu 言ngôn 說thuyết 依y 。

遠viễn 離ly 了liễu 別biệt 轉chuyển 。 遠viễn 離ly 遠viễn 離ly 故cố 。

論luận 曰viết 。 言ngôn 俱câu 非phi 者giả 無vô 言ngôn 依y 故cố 。 離ly 心tâm 轉chuyển 故cố 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 俱câu 非phi 無vô 明minh 。 八bát 勝thắng 天thiên 子tử 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

爾nhĩ 時thời 光quang 明minh 。 自tự 在tại 華hoa 寶bảo 妙diệu 輪luân 天thiên 子tử 。 即tức 承thừa 佛Phật 神thần 力lực 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 無vô 明minh 有hữu 耶da 。 答đáp 曰viết 非phi 也dã 。 問vấn 曰viết 無vô 耶da 。

答đáp 曰viết 。

非phi 也dã 。 問vấn 曰viết 亦diệc 有hữu 亦diệc 無vô 耶da 。 答đáp 曰viết 非phi 也dã 問vấn 曰viết 非phi 有hữu 非phi 無vô 耶da 。 答đáp 曰viết 非phi 也dã 。 問vấn 曰viết 非phi 是thị 耶da 。 答đáp 曰viết 非phi 也dã 。 問vấn 曰viết 何hà 故cố 如như 是thị 耶da 。 答đáp 曰viết 以dĩ 無vô 可khả 明minh 之chi 事sự 故cố 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 無vô 始thỉ 無vô 明minh 故cố 。 空không 無vô 明minh 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

無vô 體thể 用dụng 則tắc 空không 。 譬thí 如như 兔thố 角giác 無vô 。

如như 是thị 道Đạo 理lý 了liễu 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 明minh 。

論luận 曰viết 。 空không 無vô 明minh 者giả 。 體thể 用dụng 俱câu 空không 。 故cố 名danh 為vi 無vô 。 如như 是thị 道Đạo 理lý 明minh 了liễu 現hiện 前tiền 。 故cố 名danh 為vi 明minh 。 譬thí 如như 兔thố 角giác 本bổn 來lai 無vô 體thể 。 一nhất 切thiết 人nhân 眾chúng 。 皆giai 悉tất 現hiện 知tri 。 無vô 始thỉ 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 無vô 所sở 有hữu 事sự 。 遍biến 計kế 所sở 執chấp 性tánh 故cố 。 具cụ 足túc 無vô 明minh 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

染nhiễm 淨tịnh 一nhất 切thiết 法pháp 。 通thông 出xuất 生sanh 增tăng 長trưởng 。

以dĩ 此thử 因nhân 緣duyên 故cố 。 建kiến 立lập 具cụ 足túc 名danh 。

論luận 曰viết 。 言ngôn 具cụ 足túc 者giả 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 。 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 法pháp 。 令linh 增tăng 長trưởng 故cố 立lập 具cụ 足túc 名danh 。 佛Phật 性tánh 解giải 脫thoát 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 從tùng 無vô 明minh 種chủng 出xuất 覺giác 知tri 樹thụ 從tùng 覺giác 知tri 樹thụ 出xuất 功công 德đức 智trí 慧tuệ 華hoa 。 從tùng 兩lưỡng 輪luân 華hoa 結kết 法Pháp 身thân 解giải 脫thoát 果quả 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 故cố 。 如như 是thị 六lục 種chủng 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 於ư 論luận 文văn 中trung 明minh 了liễu 說thuyết 故cố 。 安an 立lập 配phối 屬thuộc 且thả 略lược 而nhi 已dĩ 。 且thả 暗ám 無vô 明minh 名danh 字tự 差sai 別biệt 。 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 契Khế 經Kinh 異dị 說thuyết 其kỳ 數số 幾kỷ 有hữu 。 頌tụng 曰viết 。

總tổng 有hữu 十thập 種chủng 名danh 。 契Khế 經Kinh 異dị 說thuyết 故cố 。

見kiến 一nhất 處xứ 住trụ 地địa 。 或hoặc 報báo 恩ân 無vô 盡tận 。

或hoặc 無vô 始thỉ 有hữu 終chung 。 或hoặc 無vô 等đẳng 等đẳng 生sanh 。

或hoặc 生sanh 得đắc 觀quán 滿mãn 。 智trí 礙ngại 及cập 不bất 覺giác 。

覺giác 了liễu 與dữ 子tử 藏tạng 。 如như 是thị 十thập 種chủng 名danh 。

隨tùy 義nghĩa 用dụng 差sai 別biệt 。 唯duy 一nhất 暗ám 無vô 明minh 。

論luận 曰viết 。 凡phàm 集tập 一nhất 代đại 種chủng 種chủng 契Khế 經Kinh 總tổng 有hữu 十thập 種chủng 。 云vân 何hà 為vi 十thập 。 一nhất 者giả 見kiến 一nhất 處xứ 住trụ 地địa 。 二nhị 者giả 報báo 恩ân 無vô 盡tận 住trụ 地địa 。 三tam 者giả 無vô 始thỉ 有hữu 終chung 住trụ 地địa 。 四tứ 者giả 無vô 等đẳng 等đẳng 生sanh 住trụ 地địa 。 五ngũ 者giả 生sanh 得đắc 住trụ 地địa 。 六lục 者giả 觀quán 滿mãn 住trụ 地địa 。 七thất 者giả 智trí 礙ngại 住trụ 地địa 。 八bát 者giả 不bất 覺giác 住trụ 地địa 。 九cửu 者giả 覺giác 了liễu 住trụ 地địa 。 十thập 者giả 子tử 藏tạng 住trụ 地địa 。 是thị 名danh 為vi 十thập 。 如như 是thị 十thập 名danh 唯duy 是thị 一nhất 體thể 。 隨tùy 義nghĩa 用dụng 別biệt 。 應ưng 審thẩm 觀quán 察sát 。 見kiến 一nhất 處xứ 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

圓viên 滿mãn 般Bát 若Nhã 慧tuệ 。 現hiện 見kiến 一nhất 法Pháp 界Giới 。

無vô 明minh 體thể 頓đốn 斷đoạn 。 故cố 名danh 見kiến 一nhất 處xứ 。

論luận 曰viết 。 金kim 剛cang 心tâm 還hoàn 智trí 慧tuệ 未vị 滿mãn 福phước 德đức 微vi 少thiểu 。 不bất 達đạt 一nhất 心tâm 中trung 實thật 處xứ 故cố 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 猶do 未vị 出xuất 離ly 。 而nhi 率suất 萬vạn 行hạnh 到đáo 果quả 位vị 時thời 。 始thỉ 覺giác 般Bát 若Nhã 分phân 明minh 顯hiển 了liễu 。 本bổn 有hữu 功công 德đức 具cụ 足túc 圓viên 滿mãn 。 現hiện 見kiến 一nhất 中trung 法Pháp 界Giới 之chi 心tâm 安an 立lập 住trú 處xứ 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 頓đốn 斷đoạn 無vô 餘dư 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 見kiến 一nhất 處xứ 惑hoặc 。 光quang 嚴nghiêm 童đồng 子tử 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

復phục 次thứ 有hữu 惑hoặc 。 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 及cập 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 不bất 能năng 斷đoạn 。 謂vị 見kiến 一nhất 處xứ 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 如như 是thị 住trụ 地địa 證chứng 一nhất 法Pháp 界Giới 。 清thanh 淨tịnh 覺giác 者giả 乃nãi 所sở 能năng 斷đoạn 故cố 。 報báo 恩ân 無vô 盡tận 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

無vô 量lượng 一nhất 切thiết 佛Phật 。 報báo 無vô 明minh 之chi 恩ân 。

盡tận 未vị 來lai 無vô 窮cùng 。 故cố 名danh 恩ân 無vô 盡tận 。

論luận 曰viết 。 十thập 方phương 三tam 世thế 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 報báo 無vô 明minh 恩ân 。 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 無vô 有hữu 窮cùng 盡tận 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 一nhất 切thiết 覺giác 者giả 。 以dĩ 無vô 明minh 作tác 無vô 為vi 因nhân 。 具cụ 足túc 莊trang 嚴nghiêm 。 法Pháp 身thân 果quả 故cố 。 本bổn 來lai 清thanh 淨tịnh 。 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 則tắc 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 無vô 量lượng 劫kiếp 中trung 。 不bất 惜tích 身thân 命mạng 。 斷đoạn 一nhất 切thiết 惡ác 。 修tu 一nhất 切thiết 善thiện 。 圓viên 滿mãn 行hành 因nhân 莊trang 嚴nghiêm 性tánh 海hải 。 喜hỷ 樂lạc 自tự 在tại 德đức 用dụng 無vô 礙ngại 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 作tác 如như 是thị 言ngôn 。 我ngã 有hữu 多đa 恩ân 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 不bất 能năng 盡tận 報báo 。 佛Phật 言ngôn 我ngã 由do 無vô 明minh 。 以dĩ 之chi 為vi 質chất 。 成thành 正chánh 覺giác 道Đạo 。 是thị 故cố 我ngã 說thuyết 。 有hữu 極cực 重trọng 恩ân 。 於ư 塵trần 劫kiếp 中trung 報báo 恩ân 不bất 盡tận 。 以dĩ 此thử 義nghĩa 故cố 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 亦diệc 名danh 報báo 恩ân 。 無vô 盡tận 住trụ 地địa 故cố 。 無vô 始thỉ 有hữu 終chung 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

卻khước 過quá 去khứ 無vô 際tế 。 進tiến 未vị 來lai 有hữu 盡tận 。

以dĩ 此thử 因nhân 緣duyên 故cố 。 名danh 無vô 始thỉ 有hữu 終chung 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 若nhược 卻khước 過quá 去khứ 無vô 其kỳ 本bổn 際tế 。 名danh 為vi 無vô 始thỉ 。 若nhược 進tiến 未vị 來lai 必tất 有hữu 間gian 斷đoạn 。 名danh 為vi 有hữu 終chung 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 始thỉ 覺giác 淨tịnh 智trí 。 有hữu 始thỉ 無vô 終chung 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 無vô 始thỉ 有hữu 終chung 。 故cố 無vô 等đẳng 等đẳng 生sanh 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

過quá 恆hằng 上thượng 煩phiền 惱não 。 無vô 前tiền 後hậu 一nhất 時thời 。

具cụ 足túc 出xuất 生sanh 故cố 。 名danh 無vô 等đẳng 等đẳng 生sanh 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 有hữu 勝thắng 力lực 故cố 。 過quá 於ư 恆Hằng 沙sa 諸chư 上thượng 煩phiền 惱não 。 無vô 有hữu 前tiền 後hậu 。 一nhất 時thời 俱câu 生sanh 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 無vô 等đẳng 等đẳng 生sanh 。 自tự 體thể 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 譬thí 如như 天Thiên 魔ma 波Ba 旬Tuần 。 於ư 大Đại 自Tự 在Tại 天Thiên 。 色sắc 力lực 壽thọ 命mạng 。 眷quyến 屬thuộc 眾chúng 具cụ 。 自tự 在tại 殊thù 勝thắng 。 無vô 等đẳng 等đẳng 出xuất 生sanh 大đại 力lực 住trụ 地địa 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 麁thô 細tế 前tiền 後hậu 無vô 有hữu 前tiền 後hậu 。 一nhất 時thời 生sanh 長trưởng 故cố 。 生sanh 得đắc 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

生sanh 謂vị 三tam 種chủng 生sanh 。 得đắc 謂vị 立lập 成thành 就tựu 。

無vô 明minh 彼bỉ 成thành 立lập 。 故cố 名danh 為vi 生sanh 得đắc 。

論luận 曰viết 。 所sở 言ngôn 生sanh 者giả 。 所sở 謂vị 即tức 是thị 三tam 種chủng 生sanh 相tương/tướng 。 所sở 言ngôn 得đắc 者giả 。 即tức 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 建kiến 立lập 義nghĩa 。 二nhị 者giả 成thành 就tựu 義nghĩa 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 能năng 善thiện 成thành 立lập 彼bỉ 三tam 種chủng 相tương/tướng 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 生sanh 得đắc 住trụ 地địa 。 十thập 種chủng 妄vọng 想tưởng 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 據cứ 子tử 子tử 轉chuyển 生sanh 得đắc 住trụ 地địa 。 非phi 據cứ 自tự 體thể 名danh 為vi 生sanh 得đắc 故cố 。 觀quán 滿mãn 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

根căn 本bổn 無vô 明minh 體thể 。 金kim 剛cang 還hoàn 不bất 盡tận 。

當đương 待đãi 果quả 滿mãn 位vị 。 故cố 名danh 為vi 觀quán 滿mãn 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 金kim 剛cang 心tâm 還hoàn 猶do 存tồn 不bất 盡tận 。 當đương 待đãi 滿mãn 位vị 。 永vĩnh 斷đoạn 無vô 餘dư 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 觀quán 滿mãn 住trụ 地địa 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 待đãi 究cứu 竟cánh 道đạo 。 名danh 為vi 觀quán 滿mãn 。 諸chư 戲hí 論luận 識thức 隨tùy 位vị 漸tiệm 除trừ 。 名danh 為vi 觀quán 分phần/phân 故cố 。 智trí 礙ngại 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

礙ngại 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 逆nghịch 世thế 間gian 通thông 達đạt 。

相tương 違vi 過quá 極cực 重trọng 。 故cố 名danh 為vi 智trí 礙ngại 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 漠mạc 冥minh 極cực 暗ám 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 顯hiển 了liễu 極cực 明minh 。 如như 是thị 明minh 暗ám 相tương 違vi 過quá 失thất 。 極cực 重trọng 深thâm 故cố 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 智trí 礙ngại 住trụ 地địa 。 甚thậm 深thâm 因nhân 緣duyên 。 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 染nhiễm 煩phiền 惱não 礙ngại 與dữ 正chánh 體thể 智trí 。 相tương 違vi 過quá 極cực 建kiến 立lập 為vi 障chướng 。 般Bát 若Nhã 慧tuệ 礙ngại 與dữ 後hậu 得đắc 智trí 。 相tương 違vi 過quá 重trùng 建kiến 立lập 為vi 障chướng 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 故cố 。 不bất 覺giác 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

從tùng 無vô 始thỉ 已dĩ 來lai 。 備bị 三Tam 身Thân 菩Bồ 提Đề 。

圓viên 四tứ 德đức 涅Niết 盤Bàn 。 不bất 能năng 覺giác 不bất 覺giác 。

論luận 曰viết 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 具cụ 足túc 三Tam 身Thân 圓viên 滿mãn 四tứ 德đức 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 遠viễn 離ly 繫hệ 縛phược 。 而nhi 由do 無vô 明minh 。 不bất 知tri 不bất 覺giác 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 不bất 覺giác 住trụ 地địa 。 大đại 本bổn 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 般Bát 若Nhã 無vô 知tri 。 諸chư 戲hí 論luận 識thức 即tức 是thị 知tri 無vô 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 即tức 是thị 不bất 覺giác 。 所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 不bất 覺giác 覺giác 故cố 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 故cố 。 覺giác 了liễu 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

十Thập 地Địa 非phi 境cảnh 界giới 。 凡phàm 小tiểu 亦diệc 非phi 境cảnh 。

唯duy 大đại 覺giác 者giả 了liễu 。 故cố 名danh 為vi 覺giác 了liễu 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 未vị 能năng 盡tận 知tri 。 何hà 況huống 凡phàm 小tiểu 能năng 善thiện 知tri 之chi 。 唯duy 大đại 覺giác 者giả 窮cùng 了liễu 無vô 餘dư 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 覺giác 了liễu 住trụ 地địa 。 寶bảo 積tích 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 唯duy 佛Phật 境cảnh 界giới 非phi 餘dư 能năng 知tri 。 覺giác 了liễu 無vô 明minh 故cố 。 子tử 藏tạng 住trụ 地địa 者giả 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

無vô 明minh 藏tạng 大đại 海hải 。 攝nhiếp 持trì 上thượng 煩phiền 惱não 。

譬thí 如như 種chủng 持trì 子tử 。 故cố 名danh 為vi 子tử 藏tạng 。

論luận 曰viết 。 無vô 始thỉ 無vô 明minh 攝nhiếp 持trì 煩phiền 惱não 令linh 得đắc 住trụ 止chỉ 。 譬thí 如như 諸chư 種chủng 持trì 隱ẩn 顯hiển 子tử 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 子tử 藏tạng 住trụ 地địa 。 本bổn 業nghiệp 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 子tử 子tử 種chủng 藏tạng 譬thí 如như 天thiên 網võng 故cố 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 皆giai 名danh 住trụ 地địa 。 字tự 義nghĩa 差sai 別biệt 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

無vô 明minh 力lực 大đại 故cố 。 住trụ 持trì 諸chư 染nhiễm 法pháp 。

如như 地địa 持trì 四tứ 擔đảm 。 故cố 名danh 為vi 住trụ 地địa 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 其kỳ 力lực 最tối 大đại 。 能năng 善thiện 住trụ 持trì 一nhất 切thiết 染nhiễm 法pháp 。 譬thí 如như 大đại 地địa 。 有hữu 勝thắng 力lực 故cố 。 持trì 四tứ 重trọng 擔đảm 。 故cố 名danh 為vi 住trụ 地địa 。 云vân 何hà 為vi 四tứ 。 一nhất 者giả 大đại 海hải 。 二nhị 者giả 諸chư 山sơn 。 三tam 者giả 草thảo 木mộc 。 四tứ 者giả 眾chúng 生sanh 。 是thị 名danh 為vi 四tứ 。 勝thắng 鬘man 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 世Thế 尊Tôn 如như 是thị 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 力lực 。 於ư 有hữu 愛ái 數số 四tứ 住trụ 地địa 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 其kỳ 力lực 最tối 大đại 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 故cố 。

已dĩ 說thuyết 異dị 說thuyết 相tương 應ứng 契khế 當đương 門môn 。 次thứ 說thuyết 隨tùy 次thứ 別biệt 釋thích 散tán 說thuyết 門môn 。 所sở 言ngôn 不bất 覺giác 義nghĩa 者giả 者giả 。 總tổng 標tiêu 本bổn 末mạt 一nhất 切thiết 不bất 覺giác 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 作tác 釋thích 略lược 示thị 。 於ư 是thị 初sơ 釋thích 根căn 本bổn 不bất 覺giác 。 次thứ 釋thích 分phân 離ly 眷quyến 屬thuộc 不bất 覺giác 。 本bổn 廣quảng 末mạt 略lược 。 應ưng 審thẩm 觀quán 察sát 。 謂vị 不bất 如như 實thật 知tri 。 真Chân 如Như 法pháp 一nhất 故cố 不bất 覺giác 心tâm 起khởi 者giả 。 即tức 是thị 顯hiển 示thị 根căn 本bổn 不bất 覺giác 之chi 起khởi 因nhân 緣duyên 。 根căn 本bổn 不bất 覺giác 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 得đắc 起khởi 而nhi 有hữu 。 因nhân 不bất 如như 故cố 得đắc 起khởi 而nhi 有hữu 。 何hà 等đẳng 法pháp 中trung 而nhi 不bất 如như 耶da 。 謂vị 三tam 法pháp 中trung 而nhi 不bất 如như 故cố 。 言ngôn 不bất 如như 者giả 。 當đương 有hữu 何hà 義nghĩa 。 謂vị 違vi 逆nghịch 義nghĩa 故cố 。 云vân 何hà 三tam 法pháp 。 一nhất 者giả 實thật 知tri 一nhất 法pháp 。 二nhị 者giả 真Chân 如Như 一nhất 法pháp 。 三tam 者giả 一nhất 心tâm 一nhất 法pháp 。 是thị 名danh 為vi 三tam 。 實thật 知tri 一nhất 法pháp 者giả 。 謂vị 一nhất 切thiết 覺giác 即tức 能năng 達đạt 智trí 。 真Chân 如Như 一nhất 法pháp 者giả 。 謂vị 平bình 等đẳng 理lý 即tức 所sở 達đạt 境cảnh 。 一nhất 心tâm 一nhất 法pháp 者giả 。 謂vị 一nhất 法Pháp 界Giới 即tức 所sở 依y 體thể 。 於ư 此thử 三tam 法pháp 。 皆giai 違vi 逆nghịch 故cố 無vô 明minh 得đắc 起khởi 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 謂vị 不bất 如như 實thật 知tri 。 真Chân 如Như 法pháp 一nhất 故cố 不bất 覺giác 心tâm 起khởi 。 彼bỉ 三tam 種chủng 法pháp 皆giai 守thủ 一nhất 中trung 。 終chung 不bất 捨xả 離ly 。 故cố 通thông 名danh 為vi 一nhất 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 眷quyến 屬thuộc 略lược 示thị 。 而nhi 有hữu 其kỳ 念niệm 者giả 。 即tức 是thị 顯hiển 示thị 分phân 離ly 無vô 明minh 。 謂vị 本bổn 已dĩ 立lập 一nhất 切thiết 眷quyến 屬thuộc 。 皆giai 得đắc 有hữu 故cố 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 即tức 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 歸quy 德đức 成thành 幻huyễn 力lực 無vô 力lực 門môn 。 二nhị 者giả 攀phàn 妄vọng 顯hiển 真chân 力lực 無vô 力lực 門môn 。 歸quy 德đức 成thành 幻huyễn 門môn 者giả 。 一nhất 切thiết 無vô 明minh 。 若nhược 剋khắc 其kỳ 本bổn 無vô 自tự 體thể 相tướng 。 依y 止chỉ 本bổn 覺giác 而nhi 得đắc 成thành 立lập 。 譬thí 如như 迷mê 道đạo 路lộ 人nhân 依y 道đạo 路lộ 故cố 迷mê 。 若nhược 離ly 道đạo 路lộ 無vô 迷mê 亂loạn 事sự 故cố 。 如như 本bổn 念niệm 無vô 自tự 相tương/tướng 不bất 離ly 本bổn 覺giác 。 猶do 如như 迷mê 人nhân 。 依y 方phương 故cố 迷mê 若nhược 離ly 於ư 方phương 即tức 無vô 有hữu 迷mê 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 爾nhĩ 。 依y 覺giác 故cố 迷mê 。 若nhược 離ly 覺giác 性tánh 即tức 無vô 不bất 覺giác 故cố 。 攀phàn 妄vọng 顯hiển 真chân 門môn 者giả 。 法Pháp 身thân 般Bát 若Nhã 不bất 能năng 自tự 顯hiển 。 當đương 待đãi 不bất 覺giác 然nhiên 後hậu 方phương 乃nãi 讚tán 揚dương 名danh 義nghĩa 具cụ 足túc 現hiện 前tiền 。 譬thí 如như 勇dũng 猛mãnh 丈trượng 夫phu 伏phục 諸chư 軍quân 眾chúng 。 然nhiên 後hậu 方phương 乃nãi 得đắc 高cao 勝thắng 位vị 故cố 。 如như 本bổn 以dĩ 有hữu 不bất 覺giác 妄vọng 想tưởng 心tâm 故cố 。 能năng 知tri 名danh 義nghĩa 為vi 說thuyết 真chân 覺giác 。 若nhược 離ly 不bất 覺giác 之chi 心tâm 則tắc 無vô 真chân 覺giác 自tự 相tương/tướng 可khả 說thuyết 故cố 。

已dĩ 說thuyết 根căn 本bổn 無vô 明minh 住trụ 地địa 門môn 。 次thứ 說thuyết 眷quyến 屬thuộc 無vô 明minh 住trụ 地địa 門môn 。 此thử 決quyết 擇trạch 中trung 自tự 有hữu 二nhị 重trọng/trùng 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 顯hiển 示thị 微vi 細tế 眷quyến 屬thuộc 門môn 。 二nhị 者giả 顯hiển 示thị 麁thô 重trọng 眷quyến 屬thuộc 門môn 。 初sơ 門môn 云vân 何hà 。

本bổn 曰viết 。

復phục 次thứ 依y 不bất 覺giác 故cố 生sanh 三tam 種chủng 相tương/tướng 。 與dữ 彼bỉ 不bất 覺giác 相tương 應ứng 不bất 離ly 。 云vân 何hà 為vi 三tam 。 一nhất 者giả 無vô 明minh 業nghiệp 相tương/tướng 。 以dĩ 依y 不bất 覺giác 故cố 心tâm 動động 說thuyết 名danh 為vi 業nghiệp 。 覺giác 則tắc 不bất 動động 動động 則tắc 有hữu 苦khổ 。 果quả 不bất 離ly 因nhân 故cố 。 二nhị 者giả 能năng 見kiến 相tương/tướng 。 以dĩ 依y 動động 故cố 能năng 見kiến 。 不bất 動động 則tắc 無vô 見kiến 。 三tam 者giả 境cảnh 界giới 相tương/tướng 。 以dĩ 依y 能năng 見kiến 故cố 境cảnh 界giới 妄vọng 現hiện 。 離ly 見kiến 則tắc 無vô 境cảnh 界giới 。

論luận 曰viết 。 就tựu 此thử 文văn 中trung 即tức 有hữu 二nhị 重trọng/trùng 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 總tổng 標tiêu 略lược 示thị 門môn 。 二nhị 者giả 標tiêu 釋thích 俱câu 成thành 門môn 。 第đệ 一nhất 門môn 言ngôn 依y 不bất 覺giác 故cố 生sanh 三tam 種chủng 相tương/tướng 與dữ 彼bỉ 不bất 覺giác 相tương 應ứng 不bất 離ly 者giả 。 即tức 是thị 顯hiển 示thị 末mạt 相tương/tướng 承thừa 賴lại 本bổn 體thể 之chi 氣khí 力lực 故cố 而nhi 得đắc 成thành 立lập 。 復phục 彼bỉ 本bổn 體thể 為vi 受thọ 末mạt 相tương/tướng 之chi 枝chi 養dưỡng 故cố 而nhi 得đắc 止chỉ 住trụ 。 譬thí 如như 父phụ 子tử 。 互hỗ 相tương 為vi 因nhân 。 得đắc 成thành 立lập 故cố 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 相tương 應ứng 不bất 離ly 。 若nhược 如như 是thị 說thuyết 。 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 應ưng 斷đoạn 無vô 明minh 同đồng 妙diệu 覺giác 耶da 。 是thị 事sự 不bất 爾nhĩ 。 雖tuy 斷đoạn 麁thô 相tương/tướng 。 微vi 細tế 三tam 相tương/tướng 猶do 未vị 斷đoạn 故cố 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 釋thích 第đệ 二nhị 門môn 。 此thử 三tam 相tương/tướng 中trung 第đệ 一nhất 業nghiệp 相tương/tướng 。 能năng 見kiến 所sở 見kiến 。 無vô 有hữu 差sai 別biệt 。 心tâm 王vương 念niệm 法pháp 不bất 可khả 分phân 析tích 。 唯duy 由do 精tinh 動động 隱ẩn 流lưu 之chi 義nghĩa 故cố 名danh 為vi 業nghiệp 。 如như 是thị 動động 流lưu 只chỉ 由do 不bất 覺giác 。 若nhược 覺giác 不bất 動động 動động 即tức 有hữu 苦khổ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 業nghiệp 相tương/tướng 之chi 初sơ 果quả 不bất 離ly 無vô 明minh 之chi 初sơ 因nhân 故cố 。 如như 本bổn 一nhất 者giả 無vô 明minh 業nghiệp 相tương/tướng 以dĩ 依y 不bất 覺giác 故cố 心tâm 動động 說thuyết 名danh 為vi 業nghiệp 覺giác 則tắc 不bất 動động 動động 則tắc 有hữu 苦khổ 果quả 不bất 離ly 因nhân 故cố 故cố 。 第đệ 二nhị 轉chuyển 相tương/tướng 。 以dĩ 業nghiệp 相tương/tướng 念niệm 。 為vi 所sở 依y 故cố 。 轉chuyển 作tác 能năng 緣duyên 流lưu 成thành 了liễu 相tương/tướng 。 若nhược 無vô 業nghiệp 相tương/tướng 動động 念niệm 之chi 分phần 位vị 。 當đương 無vô 了liễu 別biệt 轉chuyển 相tương/tướng 之chi 見kiến 分phần/phân 。 依y 此thử 動động 作tác 彼bỉ 轉chuyển 名danh 為vi 轉chuyển 相tương/tướng 。 如như 本bổn 二nhị 者giả 能năng 見kiến 相tương/tướng 以dĩ 依y 動động 故cố 能năng 見kiến 不bất 動động 即tức 無vô 見kiến 故cố 。 第đệ 三tam 現hiện 相tướng 以dĩ 了liễu 別biệt 轉chuyển 。 為vi 所sở 依y 故cố 。 戲hí 論luận 境cảnh 界giới 具cụ 足túc 現hiện 前tiền 。 所sở 緣duyên 相tương/tướng 分phần/phân 圓viên 滿mãn 安an 布bố 。 若nhược 離ly 了liễu 別biệt 見kiến 識thức 之chi 分phần 位vị 。 即tức 無vô 所sở 緣duyên 。 境cảnh 界giới 之chi 塵trần 相tương/tướng 。 依y 此thử 見kiến 分phần/phân 現hiện 彼bỉ 相tương/tướng 分phần/phân 。 譬thí 如như 依y 明minh 鏡kính 故cố 現hiện 諸chư 色sắc 像tượng 。 名danh 為vi 現hiện 相tướng 。 如như 本bổn 三tam 者giả 境cảnh 界giới 相tương/tướng 以dĩ 依y 能năng 見kiến 故cố 境cảnh 界giới 妄vọng 現hiện 離ly 見kiến 則tắc 無vô 境cảnh 界giới 故cố 。 如như 是thị 三tam 相tương/tướng 雖tuy 名danh 字tự 別biệt 是thị 示thị 本bổn 識thức 。 前tiền 決quyết 擇trạch 中trung 已dĩ 廣quảng 說thuyết 故cố 。 此thử 中trung 三tam 相tương/tướng 初sơ 能năng 及cập 所sở 同đồng 體thể 無vô 別biệt 。 中trung 唯duy 能năng 見kiến 。 則tắc 無vô 所sở 見kiến 。 後hậu 能năng 與dữ 所sở 。 具cụ 足túc 圓viên 滿mãn 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 復phục 有hữu 何hà 別biệt 。 此thử 何hà 所sở 疑nghi 。 無vô 明minh 自tự 體thể 不bất 明minh 了liễu 故cố 。 所sở 謂vị 若nhược 言ngôn 心tâm 體thể 無vô 動động 。 就tựu 此thử 時thời 故cố 名danh 無vô 明minh 者giả 。 此thử 事sự 即tức 不bất 然nhiên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 三tam 者giả 分phần/phân 言ngôn 以dĩ 依y 不bất 覺giác 故cố 心tâm 動động 說thuyết 名danh 為vi 業nghiệp 故cố 。 若nhược 言ngôn 動động 是thị 業nghiệp 識thức 分phần/phân 位vị 非phi 無vô 明minh 者giả 。 此thử 事sự 亦diệc 不bất 爾nhĩ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 校giảo 量lượng 分phần/phân 言ngôn 以dĩ 不bất 達đạt 一Nhất 法Pháp 界Giới 故cố 。 心tâm 不bất 相tương 應ứng 。 忽hốt 然nhiên 念niệm 起khởi 名danh 為vi 無vô 明minh 故cố 。 動động 起khởi 二nhị 文văn 皆giai 就tựu 業nghiệp 識thức 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 非phi 彼bỉ 無vô 明minh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 能năng 動động 能năng 起khởi 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 隨tùy 動động 隨tùy 起khởi 即tức 是thị 業nghiệp 識thức 。 以dĩ 此thử 義nghĩa 故cố 。 無vô 相tướng 違vi 過quá 。 若nhược 爾nhĩ 根căn 本bổn 無vô 明minh 自tự 體thể 。 如như 何hà 能năng 動động 心tâm 體thể 能năng 起khởi 諸chư 念niệm 。 此thử 處xứ 難nan 了liễu 。 十Thập 地Địa 非phi 境cảnh 三tam 賢hiền 不bất 量lượng 。 唯duy 佛Phật 窮cùng 了liễu 不bất 可khả 妄vọng 說thuyết 。 然nhiên 依y 經kinh 說thuyết 假giả 言ngôn 強cường/cưỡng 稱xưng 但đãn 曰viết 不bất 覺giác 。 得đắc 有hữu 因nhân 緣duyên 次thứ 決quyết 擇trạch 中trung 自tự 當đương 顯hiển 說thuyết 。 業nghiệp 相tương/tướng 細tế 念niệm 能năng 所sở 未vị 分phần/phân 。 相tương 及cập 境cảnh 界giới 不bất 可khả 分phân 別biệt 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 立lập 動động 名danh 字tự 釋thích 業nghiệp 相tương/tướng 耶da 此thử 事sự 亦diệc 復phục 不bất 可khả 妄vọng 說thuyết 。 唯duy 依y 經kinh 說thuyết 。 作tác 如như 是thị 言ngôn 。 業nghiệp 相tương/tướng 本bổn 識thức 。 無vô 能năng 了liễu 作tác 無vô 所sở 了liễu 作tác 。 不bất 可khả 分phân 析tích 不bất 可khả 隔cách 別biệt 。 唯duy 由do 精tinh 動động 隱ẩn 流lưu 義nghĩa 故cố 。 名danh 為vi 鍵kiện 摩ma 而nhi 已dĩ 。 若nhược 有hữu 眾chúng 生sanh 。 須tu 種chủng 種chủng 辭từ 綺ỷ 語ngữ 此thử 處xứ 。 咄đốt 哉tai 終chung 日nhật 不bất 堪kham 了liễu 說thuyết 。

已dĩ 說thuyết 顯hiển 示thị 微vi 細tế 眷quyến 屬thuộc 門môn 。 次thứ 說thuyết 顯hiển 示thị 麁thô 重trọng 眷quyến 屬thuộc 門môn 。

本bổn 曰viết 。 以dĩ 有hữu 境cảnh 界giới 緣duyên 故cố 復phục 生sanh 六lục 種chủng 相tương/tướng 。 云vân 何hà 為vi 六lục 。 一nhất 者giả 智trí 相tương/tướng 。 依y 於ư 境cảnh 界giới 心tâm 起khởi 分phân 別biệt 愛ái 與dữ 不bất 愛ái 故cố 。 二nhị 者giả 相tương 續tục 相tương/tướng 。 依y 於ư 智trí 故cố 生sanh 其kỳ 苦khổ 樂lạc 覺giác 。 心tâm 起khởi 念niệm 相tương 應ứng 不bất 斷đoạn 故cố 。 三tam 者giả 執chấp 取thủ 相tương/tướng 。 依y 於ư 相tương 續tục 緣duyên 念niệm 境cảnh 界giới 。 住trụ 持trì 苦khổ 樂lạc 心tâm 起khởi 著trước 故cố 。 四tứ 者giả 計kế 名danh 字tự 相tương/tướng 。 依y 於ư 妄vọng 執chấp 分phân 別biệt 假giả 名danh 言ngôn 相tương/tướng 故cố 。 五ngũ 者giả 起khởi 業nghiệp 相tương/tướng 。 依y 於ư 名danh 字tự 。 尋tầm 名danh 取thủ 著trước 造tạo 種chủng 種chủng 業nghiệp 故cố 。 六lục 者giả 業nghiệp 繫hệ 苦khổ 相tương/tướng 。 以dĩ 依y 業nghiệp 受thọ 果quả 。 不bất 自tự 在tại 故cố 。

論luận 曰viết 。 如như 是thị 六lục 相tương/tướng 皆giai 意ý 識thức 地địa 非phi 餘dư 識thức 法pháp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 大đại 本bổn 經kinh 中trung 。 如như 是thị 說thuyết 故cố 。 此thử 決quyết 擇trạch 分phần/phân 當đương 釋thích 何hà 經kinh 。 謂vị 楞lăng 伽già 經kinh 。 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 當đương 何hà 說thuyết 耶da 。 謂vị 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

譬thí 如như 巨cự 海hải 浪lãng 。 斯tư 由do 猛mãnh 風phong 起khởi 。

洪hồng 波ba 鼓cổ 溟minh 壑hác 。 無vô 有hữu 斷đoạn 絕tuyệt 時thời 。

藏tạng 識thức 海hải 常thường 住trụ 。 境cảnh 界giới 風phong 所sở 動động 。

種chủng 種chủng 諸chư 識thức 浪lãng 。 騰đằng 躍dược 而nhi 轉chuyển 生sanh 。

青thanh 赤xích 種chủng 種chủng 色sắc 。 珂kha 乳nhũ 及cập 石thạch 蜜mật 。

淡đạm 味vị 眾chúng 華hoa 果quả 。 日nhật 月nguyệt 與dữ 光quang 明minh 。

非phi 異dị 非phi 不bất 異dị 。 海hải 水thủy 起khởi 波ba 浪lãng 。

七thất 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 心tâm 俱câu 和hòa 合hợp 生sanh 。

譬thí 如như 海hải 水thủy 變biến 。 種chủng 種chủng 波ba 浪lãng 轉chuyển 。

七thất 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 心tâm 俱câu 和hòa 合hợp 生sanh 。

謂vị 彼bỉ 藏tạng 識thức 處xứ 。 種chủng 種chủng 諸chư 識thức 轉chuyển 。

謂vị 以dĩ 彼bỉ 意ý 識thức 。 思tư 惟duy 諸chư 相tướng 義nghĩa 。

不bất 壞hoại 相tương/tướng 有hữu 八bát 。 無vô 相tướng 亦diệc 無vô 相tướng 。

依y 此thử 經Kinh 文văn 作tác 解giải 釋thích 故cố 。 起khởi 六lục 相tương/tướng 文văn 。 今kim 此thử 經Kinh 文văn 為vi 明minh 何hà 義nghĩa 。 謂vị 欲dục 顯hiển 示thị 現hiện 識thức 之chi 海hải 性tánh 自tự 常thường 住trụ 。 為vi 彼bỉ 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 之chi 風phong 所sở 飄phiêu 動động 故cố 。 七thất 種chủng 轉chuyển 識thức 現hiện 識thức 之chi 體thể 以dĩ 為vi 內nội 因nhân 。 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 以dĩ 為vi 外ngoại 緣duyên 。 興hưng 盛thịnh 六lục 種chủng 麁thô 重trọng 相tương/tướng 故cố 。 如như 經kinh 。

譬thí 如như 巨cự 海hải 浪lãng 。 斯tư 由do 猛mãnh 風phong 起khởi 。

洪hồng 波ba 鼓cổ 溟minh 壑hác 。 無vô 有hữu 斷đoạn 絕tuyệt 時thời 。

藏tạng 識thức 海hải 常thường 住trụ 。 境cảnh 界giới 風phong 所sở 動động 。

種chủng 種chủng 諸chư 識thức 浪lãng 。 騰đằng 躍dược 而nhi 轉chuyển 生sanh 。

云vân 何hà 名danh 為vi 。 境cảnh 界giới 之chi 風phong 。 其kỳ 風phong 形hình 狀trạng 當đương 如như 何hà 耶da 。 謂vị 青thanh 黃hoàng 等đẳng 種chủng 種chủng 顯hiển 色sắc 。 能năng 起khởi 眼nhãn 識thức 。 寶bảo 珂kha 等đẳng 珠châu 出xuất 現hiện 種chủng 種chủng 。 勝thắng 妙diệu 音âm 聲thanh 。 能năng 起khởi 耳nhĩ 識thức 。 檀đàn 乳nhũ 等đẳng 香hương 熏huân 布bố 種chủng 種chủng 芬phân 芬phân 香hương 氣khí 。 能năng 起khởi 鼻tị 識thức 。 木mộc 羅la 石thạch 蜜mật 等đẳng 諸chư 安an 觸xúc 著trước 和hòa 合hợp 種chủng 種chủng 諸chư 善thiện 美mỹ 樂nhạc 具cụ 。 能năng 起khởi 身thân 識thức 。 甘cam 淡đạm 等đẳng 味vị 。 隨tùy 其kỳ 所sở 應ứng 。 出xuất 種chủng 種chủng 味vị 。 能năng 起khởi 舌thiệt 識thức 。 現hiện 在tại 之chi 華hoa 未vị 來lai 之chi 果quả 種chủng 種chủng 法pháp 塵trần 。 隨tùy 為vi 彼bỉ 識thức 。 所sở 緣duyên 境cảnh 界giới 。 能năng 起khởi 意ý 識thức 。 今kim 此thử 文văn 中trung 舉cử 塵trần 取thủ 識thức 。 應ưng 審thẩm 觀quán 察sát 。 彼bỉ 末mạt 那na 識thức 。 即tức 是thị 意ý 識thức 微vi 細tế 分phần/phân 位vị 無vô 別biệt 體thể 耳nhĩ 。 如như 是thị 六lục 塵trần 能năng 動động 心tâm 體thể 令linh 使sử 散tán 亂loạn 。 譬thí 如như 猛mãnh 風phong 故cố 名danh 為vi 風phong 。 如như 經kinh 。

青thanh 赤xích 種chủng 種chủng 色sắc 。 珂kha 乳nhũ 及cập 石thạch 蜜mật 。

淡đạm 味vị 眾chúng 華hoa 果quả 。

如như 是thị 七thất 識thức 及cập 與dữ 藏tạng 識thức 。 同đồng 耶da 異dị 耶da 。 非phi 同đồng 非phi 異dị 。 離ly 二nhị 邊biên 故cố 。 譬thí 如như 日nhật 與dữ 光quang 明minh 水thủy 與dữ 波ba 浪lãng 。 非phi 同đồng 非phi 異dị 。 七thất 識thức 藏tạng 識thức 非phi 同đồng 非phi 異dị 。 義nghĩa 亦diệc 如như 是thị 。 如như 經kinh 。

日nhật 月nguyệt 與dữ 光quang 明minh 。 非phi 異dị 非phi 不bất 異dị 。

海hải 水thủy 起khởi 波ba 浪lãng 。 七thất 識thức 亦diệc 如như 是thị 。

心tâm 俱câu 和hòa 合hợp 生sanh 。

如như 是thị 七thất 識thức 從tùng 何hà 處xứ 所sở 來lai 入nhập 藏tạng 識thức 作tác 七thất 種chủng 數số 。 流lưu 轉chuyển 起khởi 動động 。 無vô 斷đoạn 絕tuyệt 時thời 。 如như 是thị 七thất 轉chuyển 識thức 。 不bất 從tùng 內nội 來lai 不bất 從tùng 外ngoại 來lai 。 不bất 從tùng 中trung 來lai 。 唯duy 藏tạng 識thức 體thể 變biến 作tác 七thất 識thức 。 譬thí 如như 海hải 水thủy 。 變biến 作tác 波ba 浪lãng 。 如như 經kinh 。

譬thí 如như 海hải 水thủy 變biến 。 種chủng 種chủng 波ba 浪lãng 轉chuyển 。

七thất 識thức 亦diệc 如như 是thị 。 心tâm 俱câu 和hòa 合hợp 生sanh 。

謂vị 彼bỉ 藏tạng 識thức 處xứ 。 種chủng 種chủng 諸chư 識thức 轉chuyển 。

謂vị 以dĩ 彼bỉ 意ý 識thức 。 思tư 惟duy 諸chư 相tướng 義nghĩa 。

如như 是thị 現hiện 識thức 及cập 七thất 轉chuyển 識thức 八bát 種chủng 心tâm 識thức 。 唯duy 有hữu 生sanh 滅diệt 無vô 常thường 相tương/tướng 耶da 。 亦diệc 有hữu 實thật 相tướng 常thường 住trụ 相tương/tướng 耶da 。 如như 是thị 八bát 識thức 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 三tam 際tế 不bất 動động 四tứ 相tương/tướng 不bất 遷thiên 。 真chân 實thật 常thường 住trụ 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 不bất 壞hoại 之chi 相tướng 。 具cụ 足túc 圓viên 滿mãn 。 無vô 所sở 闕khuyết 失thất 。 而nhi 如như 是thị 等đẳng 一nhất 切thiết 功công 德đức 。 同đồng 法Pháp 界Giới 故cố 無vô 有hữu 二nhị 相tướng 。 無vô 二nhị 相tướng 故cố 。 唯duy 是thị 一nhất 相tương/tướng 。 唯duy 一nhất 相tương/tướng 故cố 亦diệc 是thị 無vô 相tướng 。 皆giai 以dĩ 無vô 相tướng 故cố 。 無vô 相tướng 亦diệc 無vô 相tướng 。 如như 經kinh 。

不bất 壞hoại 相tương/tướng 有hữu 八bát 無vô 相tướng 亦diệc 無vô 相tướng 。

此thử 楞lăng 伽già 經kinh 凡phàm 明minh 幾kỷ 識thức 。 即tức 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 略lược 說thuyết 門môn 。 二nhị 者giả 廣quảng 說thuyết 門môn 。 如như 是thị 二nhị 門môn 中trung 三tam 本bổn 各các 異dị 說thuyết 。 云vân 何hà 異dị 說thuyết 。 謂vị 一nhất 本bổn 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 大đại 慧tuệ 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 種chủng 識thức 。 廣quảng 說thuyết 有hữu 八bát 種chủng 相tương/tướng 。 何hà 等đẳng 為vi 三tam 。

謂vị 真chân 識thức 現hiện 識thức 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 又hựu 一nhất 本bổn 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 大đại 慧tuệ 廣quảng 說thuyết 有hữu 八bát 種chủng 識thức 。 略lược 說thuyết 有hữu 二nhị 種chủng 識thức 。 何hà 等đẳng 為vi 二nhị 。

一nhất 者giả 了liễu 別biệt 識thức 。 二nhị 者giả 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 又hựu 一nhất 本bổn 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 大đại 慧tuệ 略lược 說thuyết 有hữu 四tứ 種chủng 識thức 。 廣quảng 說thuyết 有hữu 七thất 種chủng 識thức 。 云vân 何hà 為vi 四tứ 。 謂vị 業nghiệp 識thức 轉chuyển 識thức 現hiện 識thức 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 如như 是thị 三tam 經kinh 直trực 是thị 真chân 說thuyết 。 當đương 應ưng 歸quy 依y 。 何hà 等đẳng 楞lăng 伽già 。 因nhân 緣duyên 楞lăng 伽già 沙sa 羅la 楞lăng 伽già 。 盤bàn 尸thi 多đa 楞lăng 伽già 等đẳng 此thử 四tứ 種chủng 經kinh 。 即tức 是thị 偽ngụy 假giả 說thuyết 故cố 不bất 可khả 歸quy 依y 。 今kim 當đương 依y 彼bỉ 十thập 萬vạn 六lục 千thiên 嗢ốt 拕tha 南nam 頌tụng 大đại 本bổn 楞lăng 伽già 。 三tam 經kinh 異dị 相tướng 安an 立lập 會hội 釋thích 。 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 應ưng 審thẩm 觀quán 察sát 。 初sơ 契Khế 經Kinh 中trung 第đệ 一nhất 真chân 識thức 。 直trực 是thị 根căn 本bổn 無vô 明minh 所sở 熏huân 本bổn 覺giác 真chân 心tâm 。 第đệ 二nhị 現hiện 識thức 。 直trực 是thị 現hiện 相tướng 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 第đệ 三tam 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 直trực 是thị 意ý 識thức 。 麁thô 分phần/phân 意ý 識thức 。 細tế 分phần/phân 即tức 末mạt 那na 故cố 。 何hà 故cố 此thử 經Kinh 意ý 識thức 細tế 分phần/phân 末mạt 那na 陀đà 識thức 。 三tam 細tế 之chi 中trung 業nghiệp 識thức 轉chuyển 識thức 。 且thả 略lược 不bất 示thị 。 即tức 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 舉cử 兩lưỡng 顯hiển 三tam 備bị 數số 門môn 。 二nhị 者giả 率suất 上thượng 達đạt 下hạ 備bị 數số 門môn 。 初sơ 門môn 云vân 何hà 。 謂vị 舉cử 麁thô 強cường/cưỡng 顯hiển 細tế 劣liệt 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 於ư 三tam 細tế 中trung 麁thô 是thị 現hiện 識thức 。 於ư 七thất 識thức 中trung 強cường/cưỡng 是thị 意ý 識thức 。 舉cử 麁thô 現hiện 識thức 顯hiển 細tế 業nghiệp 轉chuyển 。 唯duy 言ngôn 現hiện 識thức 。 舉cử 強cường/cưỡng 意ý 識thức 示thị 劣liệt 末mạt 那na 。 唯duy 言ngôn 意ý 識thức 。 是thị 故cố 言ngôn 略lược 而nhi 義nghĩa 圓viên 耳nhĩ 。 是thị 名danh 舉cử 兩lưỡng 顯hiển 三tam 備bị 數số 門môn 。 後hậu 門môn 云vân 何hà 。 謂vị 渾hồn 前tiền 後hậu 滿mãn 名danh 字tự 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 經kinh 上thượng 文văn 言ngôn 諸chư 識thức 有hữu 三tam 種chủng 相tương 謂vị 轉chuyển 相tương/tướng 業nghiệp 相tương/tướng 真chân 相tương/tướng 。 第đệ 一nhất 轉chuyển 相tương/tướng 。 即tức 是thị 三tam 細tế 所sở 攝nhiếp 轉chuyển 識thức 。 第đệ 二nhị 業nghiệp 相tương/tướng 。 即tức 是thị 三tam 細tế 所sở 攝nhiếp 業nghiệp 識thức 。 第đệ 三tam 真chân 相tương/tướng 。 即tức 是thị 意ý 識thức 細tế 分phần/phân 所sở 攝nhiếp 之chi 末mạt 那na 識thức 。 率suất 此thử 經Kinh 文văn 及cập 於ư 下hạ 文văn 。 圓viên 滿mãn 名danh 字tự 義nghĩa 理lý 具cụ 足túc 。 是thị 名danh 率suất 上thượng 達đạt 下hạ 備bị 數số 門môn 。 此thử 契Khế 經Kinh 中trung 八bát 種chủng 識thức 者giả 。 阿a 梨lê 耶da 末mạt 那na 意ý 識thức 及cập 五ngũ 識thức 身thân 。 是thị 名danh 為vi 八bát 。 何hà 故cố 成thành 八bát 。 一nhất 意ý 識thức 中trung 分phần/phân 七thất 種chủng 故cố 。 中trung 契Khế 經Kinh 中trung 第đệ 一nhất 了liễu 別biệt 識thức 。 直trực 是thị 現hiện 相tướng 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 第đệ 二nhị 分phần 別biệt 事sự 識thức 。 直trực 是thị 意ý 識thức 。 義nghĩa 如như 前tiền 說thuyết 。 同đồng 說thuyết 末mạt 那na 。 彼bỉ 初sơ 經kinh 中trung 名danh 言ngôn 真chân 相tương/tướng 。 此thử 中trung 經kinh 中trung 智trí 相tương/tướng 識thức 者giả 。 異dị 名danh 同đồng 義nghĩa 。 末mạt 那na 位vị 中trung 始thỉ 有hữu 慧tuệ 數số 。 分phân 別biệt 於ư 塵trần 名danh 智trí 相tương/tướng 識thức 。 如như 是thị 智trí 識thức 。 所sở 緣duyên 境cảnh 中trung 。 作tác 真chân 實thật 之chi 相tướng 解giải 。 而nhi 轉chuyển 故cố 名danh 真chân 相tương/tướng 。 此thử 中trung 八bát 識thức 比tỉ 前tiền 可khả 知tri 。 後hậu 契Khế 經Kinh 中trung 四tứ 種chủng 識thức 法pháp 。 文văn 相tương/tướng 明minh 故cố 且thả 略lược 不bất 說thuyết 。 言ngôn 七thất 識thức 者giả 。 末mạt 那na 意ý 識thức 總tổng 為vi 一nhất 故cố 。 麁thô 細tế 雖tuy 別biệt 唯duy 一nhất 識thức 故cố 。 法Pháp 界Giới 法Pháp 輪luân 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 第đệ 六lục 意ý 識thức 分phân 別biệt 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 時thời 中trung 。 必tất 依y 末mạt 那na 為vi 所sở 依y 根căn 方phương 得đắc 生sanh 起khởi 。 是thị 故cố 意ý 識thức 當đương 是thị 能năng 依y 。 彼bỉ 末mạt 那na 識thức 當đương 是thị 所sở 依y 。 能năng 依y 所sở 依y 。 不bất 能năng 一nhất 種chủng 。 何hà 故cố 今kim 說thuyết 一nhất 體thể 無vô 別biệt 。 經kinh 意ý 別biệt 故cố 無vô 相tướng 違vi 過quá 。 謂vị 彼bỉ 經kinh 中trung 立lập 別biệt 種chủng 故cố 。 今kim 此thử 經Kinh 中trung 立lập 同đồng 種chủng 故cố 。 以dĩ 何hà 文văn 故cố 。 分phân 明minh 現hiện 知tri 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 不bất 依y 末mạt 那na 。 而nhi 得đắc 生sanh 起khởi 。 楞lăng 伽già 經kinh 中trung 明minh 了liễu 說thuyết 故cố 。 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 云vân 何hà 說thuyết 耶da 。 謂vị 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 大đại 慧tuệ 了liễu 別biệt 事sự 識thức 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 彼bỉ 二nhị 種chủng 識thức 無vô 有hữu 差sai 別biệt 。 迭điệt 共cộng 為vi 因nhân 。 又hựu 一nhất 本bổn 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 大đại 慧tuệ 現hiện 識thức 及cập 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 此thử 二nhị 壞hoại 不bất 壞hoại 相tương/tướng 展triển 轉chuyển 為vi 因nhân 。 由do 此thử 文văn 故cố 明minh 知tri 意ý 識thức 。 唯duy 以dĩ 現hiện 相tướng 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 為vi 內nội 所sở 依y 。 生sanh 起khởi 動động 轉chuyển 不bất 依y 末mạt 那na 。

復phục 次thứ 大đại 本bổn 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

爾nhĩ 時thời 妙diệu 嚴nghiêm 菩Bồ 薩Tát 則tắc 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 麁thô 相tương/tướng 意ý 識thức 細tế 相tương/tướng 意ý 識thức 。 以dĩ 何hà 為vi 因nhân 。 以dĩ 何hà 為vi 緣duyên 。 相tương 續tục 而nhi 轉chuyển 。 佛Phật 言ngôn 如như 是thị 。 麁thô 細tế 意ý 識thức 。 以dĩ 現hiện 鏡kính 識thức 而nhi 為vi 其kỳ 因nhân 。 以dĩ 六lục 塵trần 境cảnh 而nhi 為vi 其kỳ 緣duyên 。 相tương 續tục 而nhi 轉chuyển 故cố 。 以dĩ 此thử 義nghĩa 故cố 。 第đệ 七thất 末mạt 那na 緣duyên 六lục 塵trần 境cảnh 。 為vi 所sở 緣duyên 轉chuyển 義nghĩa 已dĩ 成thành 立lập 。

何hà 以dĩ 故cố 。 經kinh 伽già 他tha 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 境cảnh 界giới 風phong 所sở 動động 七thất 識thức 波ba 浪lãng 轉chuyển 故cố 。

復phục 次thứ 若nhược 有hữu 眾chúng 生sanh 。 經kinh 現hiện 識thức 者giả 即tức 是thị 末mạt 那na 。 是thị 故cố 意ý 識thức 。 以dĩ 之chi 為vi 因nhân 。 咄đốt 哉tai 此thử 言ngôn 不bất 可khả 指chỉ 南nam 。

已dĩ 說thuyết 經Kinh 本bổn 。 次thứ 釋thích 論luận 文văn 。 即tức 此thử 文văn 中trung 自tự 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 總tổng 標tiêu 略lược 示thị 門môn 。 二nhị 者giả 標tiêu 釋thích 俱câu 成thành 門môn 。 以dĩ 有hữu 境cảnh 界giới 緣duyên 故cố 復phục 生sanh 六lục 種chủng 相tương/tướng 者giả 。 即tức 是thị 初sơ 門môn 。 此thử 文văn 為vi 明minh 何hà 義nghĩa 。 謂vị 為vi 顯hiển 示thị 彼bỉ 一nhất 意ý 識thức 六lục 種chủng 麁thô 相tương/tướng 。 現hiện 鏡kính 識thức 中trung 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 以dĩ 為vi 起khởi 緣duyên 。 現hiện 鏡kính 識thức 體thể 以dĩ 為vi 依y 因nhân 。 得đắc 長trường/trưởng 相tương 續tục 具cụ 足túc 轉chuyển 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 故cố 。 唯duy 言ngôn 以dĩ 境cảnh 界giới 為vi 緣duyên 。 不bất 說thuyết 以dĩ 彼bỉ 本bổn 識thức 為vi 因nhân 。 義nghĩa 相tương/tướng 顯hiển 故cố 且thả 略lược 而nhi 已dĩ 。 其kỳ 理lý 非phi 無vô 。 若nhược 爾nhĩ 現hiện 識thức 即tức 應ưng 末mạt 那na 。 為vi 彼bỉ 意ý 識thức 親thân 所sở 依y 故cố 。 猶do 如như 意ý 根căn 。 解giải 釋thích 此thử 義nghĩa 即tức 有hữu 二nhị 意ý 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 遮già 意ý 。 二nhị 者giả 許hứa 意ý 。 遮già 者giả 遮già 別biệt 種chủng 故cố 。 許hứa 者giả 許hứa 阿a 梨lê 耶da 末mạt 那na 故cố 。 如như 是thị 疑nghi 難nan 至chí 大đại 末mạt 那na 決quyết 擇trạch 分phần/phân 中trung 其kỳ 理lý 自tự 顯hiển 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 釋thích 第đệ 二nhị 門môn 。 此thử 六lục 相tương/tướng 中trung 。 第đệ 一nhất 二nhị 相tương/tướng 即tức 是thị 法pháp 執chấp 。 第đệ 二nhị 二nhị 相tương/tướng 即tức 是thị 人nhân 執chấp 。 第đệ 三tam 二nhị 相tương/tướng 即tức 是thị 業nghiệp 因nhân 果quả 報báo 別biệt 相tướng 。

復phục 次thứ 初sơ 二nhị 地địa 上thượng 所sở 斷đoạn 。 中trung 二nhị 三tam 賢hiền 所sở 斷đoạn 。 後hậu 二nhị 十thập 信tín 所sở 離ly 。

復phục 次thứ 初sơ 二nhị 則tắc 是thị 細tế 相tương/tướng 。 後hậu 有hữu 四tứ 相tương/tướng 則tắc 是thị 麁thô 相tương/tướng 。

復phục 次thứ 初sơ 一nhất 則tắc 是thị 細tế 相tương/tướng 。 後hậu 有hữu 五ngũ 種chủng 即tức 是thị 麁thô 相tương/tướng 。

復phục 次thứ 初sơ 五ngũ 則tắc 是thị 細tế 相tương/tướng 。 後hậu 一nhất 麁thô 相tương/tướng 。

復phục 次thứ 六lục 相tương/tướng 皆giai 是thị 麁thô 相tương/tướng 。

復phục 次thứ 六lục 相tương/tướng 皆giai 無vô 細tế 相tương/tướng 亦diệc 無vô 麁thô 相tương/tướng 。 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 應ưng 審thẩm 思tư 惟duy 。

已dĩ 說thuyết 顯hiển 示thị 麁thô 重trọng 眷quyến 屬thuộc 門môn 。 次thứ 說thuyết 顯hiển 示thị 無vô 明minh 有hữu 決quyết 疑nghi 門môn 。

本bổn 曰viết 。 當đương 知tri 無vô 明minh 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 染nhiễm 法pháp 。 以dĩ 一nhất 切thiết 染nhiễm 法pháp 皆giai 是thị 不bất 覺giác 相tương/tướng 故cố 。

論luận 曰viết 。 即tức 此thử 文văn 中trung 自tự 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 直trực 示thị 得đắc 有hữu 門môn 。 二nhị 者giả 釋thích 相tương/tướng 決quyết 疑nghi 門môn 。 初sơ 門môn 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

譬thí 如như 見kiến 樹thụ 木mộc 。 當đương 知tri 有hữu 種chủng 子tử 。

見kiến 諸chư 上thượng 煩phiền 惱não 。 知tri 無vô 明minh 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 見kiến 林lâm 樹thụ 等đẳng 決quyết 定định 當đương 知tri 有hữu 其kỳ 種chủng 子tử 。 見kiến 諸chư 煩phiền 惱não 知tri 無vô 明minh 有hữu 義nghĩa 亦diệc 如như 是thị 。 如như 本bổn 當đương 知tri 無vô 明minh 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 染nhiễm 法pháp 故cố 。 後hậu 門môn 云vân 何hà 。 謂vị 有hữu 眾chúng 生sanh 作tác 如như 是thị 疑nghi 。 無vô 明minh 唯duy 一nhất 染nhiễm 法pháp 無vô 量lượng 。 豈khởi 一nhất 無vô 明minh 。 生sanh 諸chư 煩phiền 惱não 。 起khởi 不bất 信tín 心tâm 。 若nhược 決quyết 彼bỉ 疑nghi 。 應ưng 作tác 是thị 言ngôn 。 譬thí 如như 種chủng 子tử 。 唯duy 一nhất 出xuất 生sanh 無vô 量lượng 。 無vô 邊biên 華hoa 果quả 枝chi 葉diệp 。 等đẳng 一nhất 切thiết 類loại 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 唯duy 一nhất 無vô 明minh 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 煩phiền 惱não 染nhiễm 法pháp 。 以dĩ 何hà 得đắc 知tri 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 皆giai 無vô 明minh 生sanh 者giả 。 由do 彼bỉ 諸chư 染nhiễm 法pháp 皆giai 不bất 覺giác 相tương/tướng 故cố 。 若nhược 須tu 是thị 言ngôn 彼bỉ 疑nghi 便tiện 決quyết 。 如như 本bổn 以dĩ 一nhất 切thiết 染nhiễm 法pháp 皆giai 是thị 不bất 覺giác 相tương/tướng 故cố 。 從tùng 上thượng 已dĩ 來lai 本bổn 上thượng 無vô 明minh 略lược 釋thích 已dĩ 焉yên 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 總tổng 蘊uẩn 一nhất 切thiết 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 法pháp 。 更cánh 作tác 同đồng 異dị 之chi 二nhị 種chủng 門môn 。 表biểu 示thị 造tạo 論luận 真chân 實thật 本bổn 意ý 。 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。

本bổn 曰viết 。

復phục 次thứ 覺giác 與dữ 不bất 覺giác 。 有hữu 二nhị 種chủng 相tướng 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 同đồng 相tương/tướng 。 二nhị 者giả 異dị 相tướng 。 言ngôn 同đồng 相tương/tướng 者giả 。 譬thí 如như 種chủng 種chủng 。 瓦ngõa 器khí 皆giai 同đồng 微vi 塵trần 性tánh 相tướng 。 如như 是thị 無vô 漏lậu 無vô 明minh 種chủng 種chủng 業nghiệp 幻huyễn 。 皆giai 同đồng 真Chân 如Như 性tánh 相tướng 。 是thị 故cố 修Tu 多Đa 羅La 中trung 。 依y 於ư 此thử 義nghĩa 說thuyết 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 本bổn 來lai 常thường 住trụ 。 入nhập 於ư 涅Niết 盤Bàn 菩Bồ 提Đề 之chi 法Pháp 。 非phi 可khả 修tu 相tương/tướng 。 非phi 可khả 作tác 相tương/tướng 。 畢tất 竟cánh 無vô 得đắc 。 亦diệc 無vô 色sắc 相tướng 可khả 見kiến 。 而nhi 有hữu 見kiến 色sắc 相tướng 者giả 。 唯duy 是thị 隨tùy 染nhiễm 業nghiệp 幻huyễn 所sở 作tác 。 非phi 是thị 智trí 色sắc 不bất 空không 之chi 性tánh 。 以dĩ 智trí 相tương/tướng 無vô 可khả 見kiến 故cố 。 言ngôn 異dị 相tướng 者giả 。 譬thí 如như 種chủng 種chủng 。 瓦ngõa 器khí 各các 各các 不bất 同đồng 。 如như 是thị 無vô 漏lậu 無vô 明minh 隨tùy 染nhiễm 幻huyễn 差sai 別biệt 性tánh 染nhiễm 幻huyễn 差sai 別biệt 故cố 。

論luận 曰viết 。 即tức 此thử 文văn 中trung 故cố 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 同đồng 相tương/tướng 門môn 。 二nhị 者giả 異dị 相tướng 門môn 。 為vi 明minh 何hà 義nghĩa 故cố 建kiến 立lập 同đồng 相tương/tướng 門môn 。 為vì 欲dục 顯hiển 示thị 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 唯duy 一nhất 真Chân 如Như 無vô 餘dư 法pháp 故cố 。 當đương 真Chân 如Như 門môn 。 為vi 明minh 何hà 義nghĩa 故cố 。 建kiến 立lập 異dị 相tướng 門môn 。 為vì 欲dục 顯hiển 示thị 。 唯duy 一nhất 真Chân 如Như 作tác 一nhất 切thiết 法pháp 。 名danh 相tướng 各các 別biệt 。 義nghĩa 用dụng 不bất 同đồng 故cố 。 當đương 生sanh 滅diệt 門môn 。 如như 是thị 二nhị 門môn 依y 何hà 契Khế 經Kinh 所sở 建kiến 立lập 耶da 。 謂vị 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 答đáp 第đệ 一nhất 經kinh 。 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 當đương 何hà 說thuyết 耶da 。 謂vị 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 佛Phật 問vấn 文Văn 殊Thù 。 汝nhữ 久cửu 遠viễn 來lai 恆hằng 無vô 休hưu 息tức 。 普phổ 遍biến 遊du 行hành 十thập 方phương 。 剎sát 中trung 見kiến 何hà 殊thù 事sự 。 文Văn 殊Thù 答đáp 曰viết 。 我ngã 久cửu 遠viễn 來lai 。 不bất 見kiến 餘dư 事sự 。 唯duy 見kiến 微vi 塵trần 。 又hựu 佛Phật 問vấn 言ngôn 。 汝nhữ 百bách 年niên 中trung 居cư 于vu 輪luân 家gia 。 不bất 見kiến 種chủng 種chủng 瓦ngõa 器khí 相tương/tướng 耶da 。 文Văn 殊Thù 對đối 曰viết 。 我ngã 唯duy 見kiến 塵trần 不bất 見kiến 瓦ngõa 器khí 。 又hựu 佛Phật 問vấn 言ngôn 。 汝nhữ 實thật 不bất 見kiến 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 山sơn 川xuyên 林lâm 樹thụ 等đẳng 種chủng 種chủng 相tương/tướng 耶da 。 文Văn 殊Thù 對đối 曰viết 。 我ngã 實thật 不bất 見kiến 。 如như 是thị 等đẳng 相tướng 。 唯duy 見kiến 微vi 塵trần 。 如như 是thị 如như 是thị 。 世Thế 尊Tôn 問vấn 詰cật 文Văn 殊Thù 答đáp 曰viết 。 至chí 一nhất 百bách 數số 佛Phật 問vấn 文Văn 殊Thù 見kiến 微vi 塵trần 耶da 。 文Văn 殊Thù 對đối 曰viết 。 我ngã 久cửu 遠viễn 來lai 。 不bất 見kiến 微vi 塵trần 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 文Văn 殊Thù 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。 汝nhữ 是thị 大Đại 士Sĩ 。 能năng 覺giác 一nhất 相tương/tướng 。 能năng 覺giác 一nhất 相tương/tướng 即tức 無vô 相tướng 法pháp 。 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 汝nhữ 一nhất 仁nhân 者giả 。 非phi 如như 是thị 覺giác 。 依y 一nhất 相tương/tướng 門môn 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 本bổn 來lai 常thường 住trụ 。 入nhập 於ư 涅Niết 盤Bàn 菩Bồ 提Đề 之chi 法Pháp 。 乃nãi 至chí 以dĩ 智trí 相tương/tướng 無vô 可khả 見kiến 故cố 。 馬mã 鳴minh 菩Bồ 薩Tát 依y 彼bỉ 經kinh 文văn 立lập 同đồng 相tương/tướng 門môn 。 文văn 相tương/tướng 明minh 故cố 不bất 須tu 重trọng/trùng 釋thích 。 異dị 相tướng 門môn 者giả 。 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

佛Phật 告cáo 身thân 子tử 。

汝nhữ 見kiến 此thử 土thổ/độ 作tác 何hà 心tâm 見kiến 。 身thân 子tử 答đáp 曰viết 。 我ngã 見kiến 此thử 土độ 。 山sơn 川xuyên 林lâm 樹thụ 沙sa 礫lịch 土thổ/độ 石thạch 日nhật 月nguyệt 宮cung 殿điện 。 舍xá 宅trạch 等đẳng 種chủng 種chủng 相tương/tướng 各các 各các 形hình 相tướng 名danh 字tự 。 差sai 別biệt 不bất 同đồng 。 佛Phật 言ngôn 汝nhữ 智trí 慧tuệ 力lực 下hạ 劣liệt 狹hiệp 少thiểu 。 心tâm 有hữu 高cao 下hạ 。 見kiến 如như 是thị 異dị 。 唯duy 汝nhữ 一nhất 人nhân 。 非phi 如như 是thị 見kiến 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 乃nãi 至chí 諸chư 法pháp 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 真chân 妄vọng 互hỗ 熏huân 染nhiễm 淨tịnh 相tương 待đãi 。 功công 德đức 過quá 患hoạn 形hình 相tướng 名danh 字tự 。 各các 各các 差sai 別biệt 。 隨tùy 凡phàm 夫phu 心tâm 所sở 立lập 名danh 相tướng 。 有hữu 而nhi 不bất 實thật 皆giai 幻huyễn 化hóa 法pháp 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 依y 此thử 文văn 故cố 。 尋tầm 義nghĩa 之chi 述thuật 立lập 異dị 相tướng 門môn 。 文văn 相tương/tướng 明minh 故cố 不bất 須tu 重trọng/trùng 釋thích 。 此thử 二nhị 門môn 中trung 所sở 存tồn 初sơ 門môn 。 應ưng 審thẩm 思tư 惟duy 。 從tùng 上thượng 已dĩ 來lai 釋thích 本bổn 分phần/phân 中trung 是thị 心tâm 生sanh 滅diệt 字tự 句cú 已dĩ 焉yên 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 直trực 釋thích 因nhân 緣duyên 。

本bổn 曰viết 。

復phục 次thứ 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 者giả 。 所sở 謂vị 眾chúng 生sanh 。 依y 心tâm 意ý 意ý 識thức 轉chuyển 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 以dĩ 依y 阿a 梨lê 耶da 識thức 說thuyết 。 有hữu 無vô 明minh 不bất 覺giác 而nhi 起khởi 。 能năng 見kiến 能năng 現hiện 能năng 取thủ 境cảnh 界giới 起khởi 念niệm 相tương 續tục 。 故cố 說thuyết 為vi 意ý 。 此thử 意ý 復phục 有hữu 五ngũ 種chủng 名danh 。 云vân 何hà 為vi 五ngũ 。 一nhất 者giả 名danh 為vi 業nghiệp 識thức 。 謂vị 無vô 明minh 力lực 不bất 覺giác 心tâm 動động 故cố 。 二nhị 者giả 名danh 為vi 轉chuyển 識thức 。 謂vị 依y 於ư 動động 心tâm 能năng 見kiến 相tương/tướng 故cố 。 三tam 者giả 名danh 為vi 現hiện 識thức 。 所sở 謂vị 能năng 現hiện 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 。 猶do 如như 明minh 鏡kính 。 現hiện 於ư 色sắc 像tượng 。 現hiện 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 隨tùy 其kỳ 五ngũ 塵trần 對đối 至chí 即tức 現hiện 無vô 有hữu 前tiền 後hậu 。 以dĩ 一nhất 切thiết 時thời 任nhậm 運vận 而nhi 起khởi 常thường 在tại 前tiền 故cố 。 四tứ 者giả 名danh 為vi 智trí 識thức 。 謂vị 分phân 別biệt 染nhiễm 淨tịnh 法pháp 故cố 。 五ngũ 者giả 名danh 為vi 相tương 續tục 識thức 。 以dĩ 念niệm 相tương 應ứng 不bất 斷đoạn 故cố 。

論luận 曰viết 。 即tức 此thử 文văn 中trung 自tự 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 攝nhiếp 義nghĩa 顯hiển 宗tông 生sanh 解giải 門môn 。 二nhị 者giả 隨tùy 文văn 散tán 說thuyết 決quyết 疑nghi 門môn 。 初sơ 門môn 云vân 何hà 。 此thử 中trung 因nhân 緣duyên 有hữu 其kỳ 二nhị 重trọng/trùng 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 不bất 相tương 應ứng 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 二nhị 者giả 相tương 應ứng 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 初sơ 重trọng/trùng 因nhân 緣duyên 。 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

彼bỉ 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 是thị 隨tùy 緣duyên 本bổn 覺giác 。

各các 因nhân 緣duyên 具cụ 足túc 。 為vi 三tam 不bất 相tương 應ứng 。

正chánh 作tác 因nhân 緣duyên 故cố 。 細tế 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。

更cánh 作tác 意ý 觀quán 察sát 。 應ưng 審thẩm 其kỳ 義nghĩa 理lý 。

論luận 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 隨tùy 緣duyên 本bổn 覺giác 。 各các 各các 因nhân 緣duyên 二nhị 義nghĩa 具cụ 足túc 。 能năng 為vi 三tam 種chủng 不bất 相tương 應ứng 染nhiễm 。 正chánh 作tác 因nhân 緣duyên 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 微vi 細tế 生sanh 滅diệt 之chi 因nhân 緣duyên 門môn 。 具cụ 足túc 形hình 相tướng 散tán 說thuyết 門môn 中trung 其kỳ 理lý 自tự 明minh 。 次thứ 重trọng/trùng 因nhân 緣duyên 。 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 頌tụng 曰viết 。

現hiện 鏡kính 識thức 自tự 體thể 。 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 相tương/tướng 。

為vi 三tam 種chủng 相tương 應ứng 。 能năng 作tác 因nhân 緣duyên 故cố 。

論luận 曰viết 。 現hiện 鏡kính 識thức 體thể 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 。 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 。 為vi 彼bỉ 三tam 種chủng 相tương 應ứng 染nhiễm 法pháp 能năng 作tác 因nhân 緣duyên 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 麁thô 重trọng 生sanh 滅diệt 之chi 因nhân 緣duyên 門môn 。 現hiện 識thức 體thể 中trung 又hựu 有hữu 緣duyên 義nghĩa 。 應ưng 審thẩm 思tư 惟duy 。

復phục 次thứ 更cánh 有hữu 二nhị 重trọng/trùng 因nhân 緣duyên 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 本bổn 遍biến 因nhân 緣duyên 。 二nhị 者giả 末mạt 遍biến 因nhân 緣duyên 。 言ngôn 本bổn 遍biến 者giả 。 舉cử 根căn 本bổn 無vô 明minh 及cập 本bổn 覺giác 心tâm 。 望vọng 於ư 六lục 麁thô 相tương/tướng 。 有hữu 因nhân 緣duyên 義nghĩa 故cố 。 言ngôn 末mạt 遍biến 者giả 舉cử 業nghiệp 轉chuyển 相tương 望vọng 於ư 三tam 相tương 應ứng 。 有hữu 因nhân 緣duyên 義nghĩa 故cố 。

復phục 次thứ 更cánh 有hữu 二nhị 重trọng/trùng 因nhân 緣duyên 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 上thượng 下hạ 因nhân 緣duyên 。 二nhị 者giả 下hạ 上thượng 因nhân 緣duyên 。 言ngôn 上thượng 下hạ 者giả 。 無vô 明minh 為vi 始thỉ 果quả 報báo 為vi 終chung 。 下hạ 下hạ 與dữ 力lực 不bất 越việt 其kỳ 數số 。 作tác 因nhân 緣duyên 故cố 。 言ngôn 下hạ 上thượng 者giả 。 果quả 報báo 為vi 始thỉ 無vô 明minh 為vi 終chung 。 上thượng 上thượng 與dữ 力lực 不bất 越việt 其kỳ 數số 。 作tác 因nhân 緣duyên 故cố 。

復phục 次thứ 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 。 生sanh 滅diệt 之chi 法pháp 。 剎sát 那na 不bất 住trụ 。 無vô 因nhân 無vô 緣duyên 故cố 。

復phục 次thứ 因nhân 緣duyên 之chi 法Pháp 。 空không 而nhi 無vô 主chủ 。 其kỳ 實thật 自tự 性tánh 不bất 可khả 得đắc 故cố 。

復phục 次thứ 不bất 可khả 得đắc 法pháp 。 不bất 可khả 得đắc 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 應ưng 審thẩm 思tư 擇trạch 。

已dĩ 說thuyết 攝nhiếp 義nghĩa 顯hiển 宗tông 生sanh 解giải 門môn 。 次thứ 說thuyết 隨tùy 文văn 散tán 說thuyết 決quyết 疑nghi 門môn 。 此thử 中trung 有hữu 二nhị 門môn 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 總tổng 標tiêu 門môn 。 二nhị 者giả 廣quảng 釋thích 門môn 。

復phục 次thứ 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 者giả 所sở 謂vị 眾chúng 生sanh 。 依y 心tâm 意ý 意ý 識thức 轉chuyển 故cố 者giả 。 即tức 是thị 初sơ 門môn 。 此thử 文văn 為vi 明minh 何hà 義nghĩa 。 謂vị 欲dục 顯hiển 示thị 所sở 依y 能năng 依y 之chi 差sai 別biệt 故cố 。 云vân 何hà 所sở 依y 。 謂vị 本bổn 覺giác 心tâm 。 云vân 何hà 能năng 依y 。 謂vị 即tức 眾chúng 生sanh 。 言ngôn 眾chúng 生sanh 者giả 。 當đương 何hà 法pháp 耶da 。 謂vị 意ý 意ý 識thức 。 何hà 故cố 意ý 及cập 意ý 識thức 。 名danh 為vi 眾chúng 生sanh 。 意ý 及cập 意ý 識thức 一nhất 切thiết 眾chúng 染nhiễm 合hợp 集tập 而nhi 生sanh 。 故cố 名danh 眾chúng 生sanh 。 而nhi 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 唯duy 依y 心tâm 為vi 體thể 。 是thị 故cố 說thuyết 言ngôn 。 依y 心tâm 而nhi 轉chuyển 。

已dĩ 說thuyết 總tổng 標tiêu 門môn 。 次thứ 說thuyết 廣quảng 釋thích 門môn 。 此thử 中trung 二nhị 品phẩm 。 先tiên 說thuyết 末mạt 那na 轉chuyển 。 後hậu 說thuyết 意ý 識thức 轉chuyển 。 文văn 相tương/tướng 可khả 見kiến 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 者giả 。 總tổng 問vấn 二nhị 轉chuyển 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 作tác 釋thích 散tán 說thuyết 。 此thử 意ý 轉chuyển 門môn 依y 何hà 契Khế 經Kinh 所sở 建kiến 立lập 耶da 。 謂vị 顯hiển 了liễu 經kinh 。 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 當đương 何hà 說thuyết 耶da 。 謂vị 顯hiển 了liễu 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 種chủng 種chủng 心tâm 識thức 雖tuy 有hữu 無vô 量lượng 。 唯duy 末mạt 那na 轉chuyển 無vô 有hữu 餘dư 法pháp 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 是thị 末mạt 那na 識thức 具cụ 足túc 十thập 一nhất 義nghĩa 無vô 所sở 不bất 作tác 故cố 。 彼bỉ 契Khế 經Kinh 中trung 十thập 一nhất 義nghĩa 名danh 略lược 不bất 別biệt 說thuyết 。 是thị 故cố 論luận 者giả 。 具cụ 舉cử 十thập 一nhất 種chủng 之chi 別biệt 名danh 分phân 明minh 顯hiển 示thị 。 云vân 何hà 名danh 為vi 十thập 一nhất 種chủng 名danh 。 一nhất 者giả 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 二nhị 者giả 業nghiệp 相tương/tướng 。 三tam 者giả 轉chuyển 相tương/tướng 。 四tứ 者giả 現hiện 相tướng 。 五ngũ 者giả 智trí 相tương/tướng 。 六lục 者giả 相tương 續tục 相tương/tướng 。 七thất 者giả 業nghiệp 識thức 。 八bát 者giả 轉chuyển 識thức 。 九cửu 者giả 現hiện 識thức 。 十thập 者giả 智trí 識thức 。 十thập 一nhất 者giả 相tương 續tục 識thức 。 是thị 名danh 十thập 一nhất 。 如như 本bổn 以dĩ 依y 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 說thuyết 有hữu 無vô 明minh 不bất 覺giác 而nhi 起khởi 能năng 見kiến 能năng 現hiện 能năng 取thủ 境cảnh 界giới 起khởi 念niệm 相tương 續tục 故cố 說thuyết 為vi 意ý 。 此thử 意ý 復phục 有hữu 五ngũ 種chủng 名danh 廣quảng 說thuyết 乃nãi 至chí 。 五ngũ 者giả 名danh 為vi 相tương 續tục 識thức 以dĩ 念niệm 相tương 應ứng 不bất 斷đoạn 故cố 故cố 。 本bổn 地địa 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 大đại 末mạt 那na 識thức 具cụ 十thập 二nhị 轉chuyển 者giả 。 所sở 依y 本bổn 覺giác 以dĩ 為vi 一nhất 故cố 。 相tương/tướng 識thức 兩lưỡng 字tự 何hà 差sai 別biệt 故cố 。 更cánh 加gia 其kỳ 數số 別biệt 建kiến 立lập 耶da 。 甚thậm 大đại 別biệt 故cố 。 云vân 何hà 差sai 別biệt 。 謂vị 一nhất 切thiết 諸chư 眷quyến 屬thuộc 染nhiễm 法pháp 。 皆giai 悉tất 各các 各các 有hữu 二nhị 義nghĩa 故cố 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 神thần 解giải 義nghĩa 。 二nhị 者giả 暗ám 鈍độn 義nghĩa 。 神thần 解giải 義nghĩa 者giả 。 據cứ 從tùng 本bổn 覺giác 流lưu 轉chuyển 邊biên 故cố 。 暗ám 鈍độn 義nghĩa 者giả 。 據cứ 從tùng 無vô 明minh 流lưu 轉chuyển 邊biên 故cố 。 依y 初sơ 門môn 故cố 建kiến 立lập 識thức 名danh 。 依y 後hậu 門môn 故cố 建kiến 立lập 相tương/tướng 名danh 。 二nhị 門môn 差sai 別biệt 應ưng 如như 是thị 知tri 。 何hà 故cố 如như 是thị 。 所sở 言ngôn 識thức 者giả 。 解giải 了liễu 義nghĩa 故cố 順thuận 於ư 本bổn 覺giác 。 所sở 言ngôn 相tương/tướng 者giả 。 背bối/bội 本bổn 義nghĩa 故cố 順thuận 於ư 無vô 明minh 。 是thị 故cố 常thường 住trụ 佛Phật 性tánh 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 以dĩ 何hà 得đắc 知tri 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 悉tất 有hữu 佛Phật 性tánh 。 答đáp 曰viết 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 有hữu 心tâm 識thức 故cố 。 當đương 知tri 有hữu 佛Phật 性tánh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 佛Phật 名danh 覺giác 者giả 。 能năng 善thiện 照chiếu 達đạt 一nhất 切thiết 法Pháp 故cố 。 眾chúng 生sanh 身thân 中trung 。 有hữu 此thử 覺giác 者giả 故cố 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 得đắc 有hữu 了liễu 別biệt 識thức 耳nhĩ 故cố 。 以dĩ 何hà 義nghĩa 故cố 。 名danh 為vi 意ý 耶da 。 謂vị 有hữu 二nhị 義nghĩa 故cố 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 根căn 義nghĩa 。 二nhị 者giả 身thân 義nghĩa 。 言ngôn 根căn 義nghĩa 者giả 。 能năng 生sanh 義nghĩa 故cố 。 言ngôn 身thân 義nghĩa 者giả 。 依y 止chỉ 義nghĩa 故cố 。 以dĩ 何hà 義nghĩa 故cố 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 隨tùy 染nhiễm 本bổn 覺giác 各các 具cụ 因nhân 緣duyên 。 互hỗ 相tương 望vọng 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 謂vị 舉cử 本bổn 覺giác 及cập 與dữ 無vô 明minh 。 望vọng 於ư 三tam 識thức 。 本bổn 覺giác 為vi 因nhân 。 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 同đồng 舉cử 彼bỉ 二nhị 望vọng 於ư 三tam 相tương/tướng 。 無vô 明minh 為vi 因nhân 。 本bổn 覺giác 為vi 緣duyên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 以dĩ 由do 親thân 為vi 因nhân 由do 疎sơ 為vi 緣duyên 故cố 。 何hà 故cố 上thượng 言ngôn 分phân 別biệt 智trí 相tương 及cập 相tương 續tục 相tương/tướng 意ý 識thức 細tế 分phần/phân 。 今kim 此thử 文văn 中trung 末mạt 那na 識thức 攝nhiếp 。 為vi 欲dục 成thành 立lập 末mạt 那na 意ý 識thức 。 唯duy 是thị 一nhất 體thể 無vô 二nhị 別biệt 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 故cố 略lược 去khứ 麁thô 分phần/phân 不bất 以dĩ 為vi 意ý 。 約ước 實thật 皆giai 意ý 。 而nhi 理lý 盡tận 故cố 且thả 略lược 而nhi 已dĩ 。 是thị 故cố 經kinh 言ngôn 。 無vô 所sở 不bất 作tác 。 然nhiên 別biệt 建kiến 立lập 意ý 識thức 轉chuyển 者giả 。 為vi 欲dục 建kiến 立lập 能năng 依y 所sở 依y 之chi 法Pháp 門môn 故cố 。 舉cử 此thử 決quyết 擇trạch 三tam 相tương/tướng 末mạt 那na 應ưng 廣quảng 通thông 達đạt 。

復phục 次thứ 為vì 欲dục 顯hiển 示thị 。 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 非phi 定định 阿a 梨lê 耶da 。 末mạt 那na 非phi 定định 末mạt 那na 。 意ý 識thức 非phi 定định 意ý 識thức 。 以dĩ 無vô 定định 故cố 。 藏tạng 識thức 末mạt 那na 。 末mạt 那na 藏tạng 識thức 。 意ý 識thức 藏tạng 識thức 。 藏tạng 識thức 意ý 識thức 。 亦diệc 皆giai 藏tạng 識thức 。 皆giai 是thị 末mạt 那na 。 皆giai 是thị 意ý 識thức 。 亦diệc 復phục 皆giai 非phi 。 如như 是thị 無vô 定định 故cố 。 皆giai 是thị 無vô 常thường 。 無vô 常thường 故cố 非phi 真chân 實thật 。 非phi 真chân 實thật 故cố 。 皆giai 是thị 幻huyễn 化hóa 。 以dĩ 幻huyễn 化hóa 故cố 自tự 性tánh 空không 無vô 。 自tự 性tánh 空không 故cố 。 決quyết 定định 寂tịch 滅diệt 。 寂tịch 滅diệt 故cố 寂tịch 滅diệt 亦diệc 寂tịch 滅diệt 故cố 。 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 地Địa 藏Tạng 菩Bồ 薩Tát 言ngôn 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 不bất 思tư 議nghị 聚tụ 。 七thất 五ngũ 不bất 生sanh 。 八bát 六lục 寂tịch 滅diệt 。 九cửu 相tướng 空không 無vô 。 有hữu 空không 無vô 有hữu 。 無vô 空không 無vô 有hữu 。 乃nãi 至chí 上thượng 文văn 言ngôn 。 佛Phật 言ngôn 見kiến 則tắc 為vi 妄vọng 。

何hà 以dĩ 故cố 。 一nhất 切thiết 萬vạn 有hữu 。 無vô 生sanh 無vô 相tướng 。 本bổn 不bất 自tự 名danh 。 悉tất 皆giai 空không 寂tịch 。 一nhất 切thiết 法pháp 相tướng 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 身thân 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 身thân 尚thượng 不bất 有hữu 。 云vân 何hà 有hữu 見kiến 故cố 。

已dĩ 說thuyết 隨tùy 文văn 散tán 說thuyết 決quyết 疑nghi 門môn 。 次thứ 說thuyết 相tương 續tục 業nghiệp 用dụng 差sai 別biệt 門môn 。

本bổn 曰viết 。 住trụ 持trì 過quá 去khứ 無vô 量lượng 。 世thế 等đẳng 善thiện 惡ác 之chi 業nghiệp 。 令linh 不bất 失thất 故cố 。 復phục 能năng 成thành 就tựu 。 現hiện 在tại 未vị 來lai 。 苦khổ 樂lạc 等đẳng 報báo 。 無vô 差sai 違vi 故cố 。 能năng 令linh 現hiện 在tại 已dĩ 經kinh 之chi 事sự 忽hốt 然nhiên 而nhi 念niệm 未vị 來lai 之chi 事sự 不bất 覺giác 妄vọng 慮lự 。

論luận 曰viết 。 此thử 相tương 續tục 識thức 即tức 有hữu 三tam 義nghĩa 。 云vân 何hà 為vi 三tam 。 一nhất 者giả 攝nhiếp 前tiền 不bất 失thất 義nghĩa 。 二nhị 者giả 感cảm 果quả 成thành 就tựu 義nghĩa 。 三tam 者giả 妄vọng 慮lự 遍biến 緣duyên 義nghĩa 。 初sơ 義nghĩa 云vân 何hà 。 此thử 相tương 續tục 識thức 而nhi 能năng 發phát 起khởi 。 潤nhuận 業nghiệp 煩phiền 惱não 。 住trụ 持trì 過quá 去khứ 。 無vô 明minh 所sở 起khởi 。 一nhất 切thiết 種chủng 種chủng 。 善thiện 不bất 善thiện 業nghiệp 。 而nhi 能năng 令linh 作tác 成thành 果quả 力lực 用dụng 故cố 。 如như 本bổn 住trụ 持trì 過quá 去khứ 無vô 量lượng 。 世thế 等đẳng 善thiện 惡ác 之chi 業nghiệp 。 令linh 不bất 失thất 故cố 。 中trung 義nghĩa 云vân 何hà 。 此thử 相tương 續tục 識thức 又hựu 能năng 發phát 起khởi 潤nhuận 生sanh 煩phiền 惱não 。 而nhi 能năng 令linh 使sử 已dĩ 成thành 辨biện 業nghiệp 。 決quyết 定định 果quả 報báo 安an 立lập 屬thuộc 當đương 故cố 。 如như 本bổn 復phục 能năng 成thành 就tựu 。 現hiện 在tại 未vị 來lai 。 苦khổ 樂lạc 等đẳng 報báo 無vô 差sai 違vi 故cố 。 後hậu 義nghĩa 云vân 何hà 。 此thử 相tương 續tục 識thức 攀phàn 緣duyên 轉chuyển 廣quảng 分phân 別biệt 更cánh 強cường/cưỡng 。 緣duyên 已dĩ 知tri 境cảnh 發phát 樂nhạo/nhạc/lạc 不bất 樂nhạo 之chi 心tâm 。 對đối 現hiện 前tiền 境cảnh 增tăng 愛ái 不bất 愛ái 之chi 心tâm 。 緣duyên 未vị 知tri 境cảnh 不bất 了liễu 妄vọng 計kế 故cố 。 如như 本bổn 能năng 令linh 現hiện 在tại 已dĩ 經kinh 之chi 事sự 忽hốt 然nhiên 而nhi 念niệm 未vị 來lai 之chi 事sự 不bất 覺giác 妄vọng 慮lự 故cố 。 如như 是thị 此thử 識thức 。 連liên 續tục 生sanh 死tử 。 令linh 不bất 斷đoạn 絕tuyệt 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 相tương 續tục 識thức 焉yên 。

已dĩ 說thuyết 相tương 續tục 業nghiệp 用dụng 差sai 別biệt 門môn 。 次thứ 說thuyết 唯duy 心tâm 迴hồi 轉chuyển 諸chư 法Pháp 門môn 。

本bổn 曰viết 。 是thị 故cố 三tam 界giới 虛hư 偽ngụy 。 唯duy 心tâm 所sở 作tác 。 離ly 心tâm 則tắc 無vô 六lục 塵trần 境cảnh 界giới 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 從tùng 心tâm 起khởi 妄vọng 念niệm 而nhi 生sanh 。 一nhất 切thiết 分phân 別biệt 。 即tức 分phân 別biệt 自tự 心tâm 。 心tâm 不bất 見kiến 心tâm 。 無vô 相tướng 可khả 得đắc 。 當đương 知tri 世thế 間gian 。 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 。 皆giai 依y 眾chúng 生sanh 無vô 明minh 。 妄vọng 心tâm 而nhi 得đắc 住trụ 持trì 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 法pháp 。 如như 鏡kính 中trung 像tượng 。 無vô 體thể 可khả 得đắc 。 唯duy 心tâm 虛hư 妄vọng 。 以dĩ 心tâm 生sanh 則tắc 。 種chủng 種chủng 法pháp 生sanh 。 心tâm 滅diệt 則tắc 種chủng 種chủng 法pháp 滅diệt 故cố 。

論luận 曰viết 。 此thử 文văn 為vi 明minh 何hà 義nghĩa 。 為vì 欲dục 顯hiển 示thị 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 唯duy 心tâm 迴hồi 轉chuyển 無vô 餘dư 法pháp 故cố 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 隨tùy 心tâm 有hữu 無vô 諸chư 差sai 別biệt 法pháp 有hữu 無vô 有hữu 故cố 。 諸chư 法pháp 唯duy 心tâm 此thử 心tâm 有hữu 耶da 。 如như 是thị 心tâm 法pháp 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 唯duy 是thị 心tâm 義nghĩa 。 云vân 何hà 成thành 立lập 。 此thử 亦diệc 心tâm 故cố 。 以dĩ 何hà 現hiện 知tri 。 經kinh 文văn 明minh 故cố 。 云vân 何hà 說thuyết 耶da 。 謂vị 分phần/phân 流lưu 楞lăng 伽già 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 無vô 心tâm 之chi 心tâm 量lượng 我ngã 說thuyết 為vi 心tâm 量lượng 故cố 。

復phục 次thứ 由do 心tâm 不bất 可khả 得đắc 之chi 句cú 故cố 。 成thành 立lập 大đại 空không 之chi 義nghĩa 。 由do 無vô 心tâm 之chi 心tâm 量lượng 句cú 故cố 。 成thành 立lập 幻huyễn 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 。

復phục 次thứ 由do 大đại 空không 之chi 義nghĩa 故cố 。 諸chư 法pháp 得đắc 成thành 。 由do 幻huyễn 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 故cố 。 空không 理lý 得đắc 顯hiển 。

復phục 次thứ 由do 相tương/tướng 觀quán 故cố 無vô 定định 二nhị 事sự 。 無vô 二nhị 事sự 故cố 不bất 成thành 一nhất 事sự 。 無vô 一nhất 事sự 故cố 不bất 成thành 亦diệc 不bất 成thành 。 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 應ưng 審thẩm 觀quán 察sát 。

已dĩ 說thuyết 廣quảng 大đại 末mạt 那na 轉chuyển 相tương/tướng 門môn 。 次thứ 說thuyết 分phân 別biệt 事sự 識thức 轉chuyển 相tương/tướng 門môn 。

本bổn 曰viết 。

復phục 次thứ 言ngôn 意ý 識thức 者giả 。 即tức 是thị 相tương 續tục 識thức 。 依y 諸chư 凡phàm 夫phu 取thủ 著trước 轉chuyển 深thâm 。 計kế 我ngã 我ngã 所sở 。 種chủng 種chủng 妄vọng 執chấp 隨tùy 事sự 攀phàn 緣duyên 。 分phân 別biệt 六lục 塵trần 。 名danh 為vi 意ý 識thức 。 亦diệc 名danh 分phân 離ly 識thức 。 又hựu 復phục 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 此thử 識thức 依y 見kiến 愛ái 煩phiền 惱não 增tăng 長trưởng 義nghĩa 故cố 。

論luận 曰viết 。 即tức 此thử 文văn 中trung 自tự 有hữu 四tứ 門môn 。 云vân 何hà 為vi 四tứ 。 一nhất 者giả 揀giản 擇trạch 假giả 者giả 同đồng 分phần/phân 門môn 。 二nhị 者giả 生sanh 起khởi 麁thô 重trọng 轉chuyển 相tương/tướng 門môn 。 三tam 者giả 建kiến 立lập 名danh 字tự 差sai 別biệt 門môn 。 四tứ 者giả 顯hiển 示thị 安an 立lập 所sở 依y 門môn 。 揀giản 擇trạch 假giả 者giả 門môn 者giả 。 舉cử 三tam 種chủng 凡phàm 夫phu 揀giản 地địa 上thượng 聖thánh 故cố 。 云vân 何hà 三tam 凡phàm 。 一nhất 者giả 無vô 根căn 盲manh 聾lung 凡phàm 夫phu 。 二nhị 者giả 毛mao 頭đầu 難nạn/nan 角giác 凡phàm 夫phu 。 三tam 者giả 金kim 剛cang 不bất 變biến 凡phàm 夫phu 。 是thị 名danh 為vi 三tam 。 如như 本bổn 依y 諸chư 凡phàm 夫phu 故cố 。 生sanh 起khởi 麁thô 重trọng 門môn 者giả 。 若nhược 據cứ 邪tà 定định 聚tụ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 常thường 興hưng 戲hí 論luận 分phân 別biệt 之chi 識thức 。 取thủ 著trước 一nhất 切thiết 種chủng 種chủng 境cảnh 界giới 。 轉chuyển 轉chuyển 深thâm 厚hậu 。 無vô 有hữu 邊biên 際tế 。 無vô 有hữu 始thỉ 終chung 。 常thường 恆hằng 增tăng 長trưởng 無vô 斷đoạn 絕tuyệt 故cố 。 如như 本bổn 取thủ 著trước 轉chuyển 深thâm 故cố 。 若nhược 據cứ 不bất 定định 聚tụ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 雖tuy 覺giác 滅diệt 相tương/tướng 定định 是thị 不bất 善thiện 起khởi 不bất 作tác 意ý 。 而nhi 人nhân 空không 智trí 未vị 現hiện 前tiền 故cố 。 緣duyên 諸chư 境cảnh 界giới 及cập 身thân 分phần/phân 等đẳng 。 計kế 我ngã 我ngã 所sở 。 堅kiên 執chấp 不bất 捨xả 故cố 。 如như 本bổn 計kế 我ngã 我ngã 所sở 故cố 。 若nhược 據cứ 三tam 賢hiền 位vị 諸chư 眾chúng 生sanh 。 雖tuy 已dĩ 成thành 就tựu 人nhân 空không 般Bát 若Nhã 覺giác 異dị 相tướng 夢mộng 。 而nhi 真chân 法pháp 空không 智trí 猶do 未vị 現hiện 前tiền 故cố 。 起khởi 種chủng 種chủng 著trước 堅kiên 執chấp 法pháp 實thật 。 隨tùy 事sự 思tư 慮lự 不bất 能năng 通thông 達đạt 。 平bình 等đẳng 正chánh 理lý 故cố 。 如như 本bổn 種chủng 種chủng 妄vọng 執chấp 隨tùy 事sự 攀phàn 緣duyên 分phân 別biệt 六lục 塵trần 故cố 。 建kiến 立lập 名danh 字tự 門môn 者giả 。 即tức 有hữu 三tam 種chủng 。 云vân 何hà 為vi 三tam 。 一nhất 者giả 所sở 依y 微vi 細tế 名danh 字tự 。 二nhị 者giả 所sở 依y 麁thô 現hiện 名danh 字tự 。 三tam 者giả 隨tùy 順thuận 境cảnh 界giới 名danh 字tự 。 是thị 名danh 為vi 三tam 。 初sơ 名danh 云vân 何hà 。 此thử 識thức 依y 彼bỉ 微vi 細tế 末mạt 那na 。 以dĩ 為vi 止chỉ 根căn 而nhi 得đắc 安an 立lập 故cố 名danh 意ý 識thức 。 如như 本bổn 名danh 為vi 意ý 識thức 故cố 。 中trung 名danh 云vân 何hà 。 此thử 識thức 依y 彼bỉ 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 。 以dĩ 為vi 止chỉ 根căn 分phân 別biệt 五ngũ 塵trần 。 是thị 故cố 亦diệc 名danh 為vi 分phân 離ly 識thức 。 如như 本bổn 亦diệc 名danh 分phân 離ly 識thức 故cố 。 後hậu 名danh 云vân 何hà 。 此thử 識thức 今kim 緣duyên 事sự 之chi 境cảnh 界giới 。 而nhi 轉chuyển 分phân 別biệt 未vị 以dĩ 如như 理lý 為vi 自tự 境cảnh 界giới 。 是thị 故cố 名danh 為vi 。 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 如như 本bổn 又hựu 復phục 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 事sự 識thức 故cố 。 顯hiển 示thị 所sở 依y 門môn 者giả 。 見kiến 修tu 二nhị 惑hoặc 熏huân 於ư 本bổn 識thức 。 由do 此thử 熏huân 力lực 麁thô 分phần/phân 意ý 識thức 建kiến 立lập 。 增tăng 長trưởng 相tương 續tục 恆hằng 轉chuyển 。 得đắc 住trụ 持trì 故cố 。 如như 本bổn 此thử 識thức 依y 見kiến 愛ái 煩phiền 惱não 增tăng 長trưởng 義nghĩa 故cố 故cố 。

從tùng 上thượng 已dĩ 來lai 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 決quyết 擇trạch 已dĩ 焉yên 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 顯hiển 示thị 因nhân 緣duyên 殊thù 勝thắng 不bất 可khả 思tư 議nghị 之chi 相tướng 。

本bổn 曰viết 。 依y 無vô 明minh 熏huân 習tập 所sở 起khởi 識thức 者giả 。 非phi 凡phàm 夫phu 能năng 知tri 。 亦diệc 非phi 二Nhị 乘Thừa 。 智trí 慧tuệ 所sở 覺giác 。 謂vị 依y 菩Bồ 薩Tát 從tùng 初sơ 。 正chánh 信tín 發phát 心tâm 觀quán 察sát 若nhược 證chứng 法Pháp 身thân 得đắc 少thiểu 分phần 知tri 。 乃nãi 至chí 菩Bồ 薩Tát 。 究cứu 竟cánh 地địa 不bất 能năng 知tri 盡tận 。 唯duy 佛Phật 窮cùng 了liễu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 是thị 心tâm 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 而nhi 有hữu 無vô 明minh 。 為vi 無vô 明minh 所sở 染nhiễm 有hữu 其kỳ 染nhiễm 心tâm 。 雖tuy 有hữu 染nhiễm 心tâm 而nhi 常thường 恆hằng 不bất 變biến 。 是thị 故cố 此thử 義nghĩa 。 唯duy 佛Phật 能năng 知tri 。 所sở 謂vị 心tâm 性tánh 常thường 無vô 念niệm 故cố 。 名danh 為vi 不bất 變biến 。 以dĩ 不bất 達đạt 一Nhất 法Pháp 界Giới 故cố 。 心tâm 不bất 相tương 應ứng 。 忽hốt 然nhiên 念niệm 起khởi 。 名danh 為vi 無vô 明minh 。 染nhiễm 心tâm 者giả 有hữu 六lục 種chủng 。 云vân 何hà 為vi 六lục 。 一nhất 者giả 執chấp 相tướng 應ưng 染nhiễm 。 依y 二Nhị 乘Thừa 解giải 脫thoát 及cập 信tín 相tương 應ứng 地địa 遠viễn 離ly 故cố 。 二nhị 者giả 不bất 斷đoạn 相tương 應ứng 染nhiễm 。 依y 信tín 相tương 應ứng 地địa 修tu 學học 方phương 便tiện 。 漸tiệm 漸tiệm 能năng 捨xả 得đắc 淨tịnh 心tâm 地địa 。 究cứu 竟cánh 離ly 故cố 。 三tam 者giả 分phân 別biệt 智trí 相tương 應ứng 染nhiễm 。 依y 具cụ 戒giới 地địa 漸tiệm 離ly 。 乃nãi 至chí 無vô 相tướng 方phương 便tiện 地địa 究cứu 竟cánh 離ly 故cố 。 四tứ 者giả 現hiện 色sắc 不bất 相tương 應ứng 染nhiễm 。 依y 色sắc 自tự 在tại 地địa 能năng 離ly 故cố 。 五ngũ 者giả 能năng 見kiến 心tâm 不bất 相tương 應ứng 染nhiễm 。 依y 心tâm 自tự 在tại 地địa 能năng 離ly 故cố 。 六lục 者giả 根căn 本bổn 業nghiệp 不bất 相tương 應ứng 染nhiễm 。 依y 菩Bồ 薩Tát 地địa 盡tận 得đắc 入nhập 如Như 來Lai 。 地địa 能năng 離ly 故cố 。 不bất 了liễu 一nhất 法Pháp 界Giới 義nghĩa 者giả 。 從tùng 信tín 相tương 應ứng 地địa 觀quán 察sát 學học 斷đoạn 。 入nhập 淨tịnh 心tâm 地địa 隨tùy 分phần/phân 得đắc 離ly 。 乃nãi 至chí 如Như 來Lai 地địa 。 能năng 究cứu 竟cánh 離ly 故cố 。 言ngôn 相tương 應ứng 義nghĩa 者giả 。 謂vị 心tâm 念niệm 法pháp 異dị 。 依y 染nhiễm 淨tịnh 差sai 別biệt 。 而nhi 知tri 相tương/tướng 緣duyên 相tương/tướng 同đồng 故cố 。 不bất 相tương 應ứng 義nghĩa 者giả 。 謂vị 即tức 心tâm 不bất 覺giác 。 常thường 無vô 別biệt 異dị 。 不bất 同đồng 知tri 相tương/tướng 緣duyên 相tương/tướng 故cố 。 又hựu 染nhiễm 心tâm 義nghĩa 者giả 。 名danh 為vi 煩phiền 惱não 礙ngại 。 能năng 障chướng 真Chân 如Như 根căn 本bổn 智trí 故cố 。 無vô 明minh 義nghĩa 者giả 。 名danh 為vi 智trí 礙ngại 。 能năng 障chướng 世thế 間gian 自tự 然nhiên 業nghiệp 智trí 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 以dĩ 依y 染nhiễm 心tâm 能năng 見kiến 能năng 現hiện 。 妄vọng 取thủ 境cảnh 界giới 違vi 。 平bình 等đẳng 性tánh 故cố 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 常thường 靜tĩnh 無vô 有hữu 起khởi 相tương/tướng 。 無vô 明minh 不bất 覺giác 妄vọng 與dữ 法pháp 違vi 故cố 。 不bất 能năng 得đắc 隨tùy 順thuận 世thế 界giới 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 。 種chủng 種chủng 知tri 故cố 。

論luận 曰viết 。 即tức 此thử 文văn 中trung 故cố 有hữu 五ngũ 門môn 。 云vân 何hà 為vi 五ngũ 。 一nhất 者giả 舉cử 人nhân 顯hiển 示thị 殊thù 勝thắng 門môn 。 二nhị 者giả 顯hiển 示thị 染nhiễm 緣duyên 決quyết 疑nghi 門môn 。 三tam 者giả 舉cử 障chướng 示thị 治trị 配phối 當đương 門môn 。 四tứ 者giả 顯hiển 應ưng 不bất 應ưng 差sai 別biệt 門môn 。 五ngũ 者giả 立lập 二nhị 礙ngại 別biệt 障chướng 用dụng 門môn 。 是thị 名danh 為vi 五ngũ 。 第đệ 一nhất 門môn 中trung 即tức 有hữu 三tam 人nhân 。 云vân 何hà 為vi 三tam 。 一nhất 者giả 分phần/phân 滿mãn 俱câu 絕tuyệt 人nhân 。 邪tà 定định 凡phàm 夫phu 一nhất 切thiết 二Nhị 乘Thừa 。 愚ngu 癡si 深thâm 故cố 。 智trí 慧tuệ 劣liệt 故cố 。 如như 本bổn 依y 無vô 明minh 熏huân 習tập 所sở 起khởi 識thức 者giả 非phi 凡phàm 夫phu 能năng 知tri 亦diệc 非phi 二Nhị 乘Thừa 。 智trí 慧tuệ 所sở 覺giác 故cố 。 二nhị 者giả 有hữu 分phần/phân 無vô 滿mãn 人nhân 。 五ngũ 十thập 位vị 人nhân 始thỉ 覺giác 般Bát 若Nhã 未vị 圓viên 滿mãn 故cố 。 如như 本bổn 謂vị 依y 菩Bồ 薩Tát 從tùng 初sơ 。 正chánh 信tín 發phát 心tâm 觀quán 察sát 若nhược 證chứng 法Pháp 身thân 得đắc 少thiểu 分phần 知tri 乃nãi 至chí 菩Bồ 薩Tát 。 究cứu 竟cánh 地địa 不bất 能năng 知tri 盡tận 故cố 。 三tam 者giả 有hữu 滿mãn 無vô 分phần/phân 人nhân 。 佛Phật 果Quả 位vị 中trung 大Đại 圓Viên 鏡Kính 智Trí 。 遍biến 現hiện 前tiền 故cố 。 如như 本bổn 唯duy 佛Phật 窮cùng 了liễu 故cố 。 是thị 名danh 為vi 三tam 。

已dĩ 說thuyết 舉cử 人nhân 顯hiển 示thị 殊thù 勝thắng 門môn 。 次thứ 說thuyết 顯hiển 示thị 染nhiễm 緣duyên 決quyết 疑nghi 門môn 。 此thử 中trung 有hữu 二nhị 意ý 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 常thường 無vô 常thường 門môn 。 二nhị 者giả 無vô 常thường 常thường 門môn 。 言ngôn 常thường 無vô 常thường 門môn 者giả 。 自tự 相tương/tướng 本bổn 覺giác 之chi 心tâm 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 決quyết 定định 常thường 住trụ 體thể 性tánh 不bất 變biến 。 無vô 非phi 無vô 常thường 時thời 。 無vô 非phi 變biến 化hóa 處xứ 故cố 。 如như 本bổn 何hà 以dĩ 故cố 是thị 心tâm 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 而nhi 有hữu 無vô 明minh 為vi 無vô 明minh 所sở 染nhiễm 有hữu 其kỳ 染nhiễm 心tâm 故cố 。 言ngôn 無vô 常thường 常thường 門môn 者giả 。 此thử 本bổn 覺giác 心tâm 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 常thường 恆hằng 無vô 常thường 常thường 恆hằng 變biến 異dị 。 無vô 非phi 常thường 住trụ 時thời 。 無vô 非phi 不bất 變biến 處xứ 故cố 。 如như 本bổn 雖tuy 有hữu 染nhiễm 心tâm 而nhi 常thường 恆hằng 不bất 變biến 故cố 。 是thị 故cố 此thử 義nghĩa 唯duy 佛Phật 能năng 知tri 者giả 。 總tổng 結kết 殊thù 勝thắng 。 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 更cánh 以dĩ 二nhị 句cú 釋thích 上thượng 二nhị 句cú 。 文văn 相tương/tướng 可khả 見kiến 。

已dĩ 說thuyết 顯hiển 示thị 染nhiễm 緣duyên 決quyết 疑nghi 門môn 。 次thứ 說thuyết 舉cử 障chướng 示thị 治trị 配phối 當đương 門môn 。 即tức 此thử 門môn 中trung 自tự 有hữu 二nhị 意ý 。 云vân 何hà 為vi 二nhị 。 一nhất 者giả 隨tùy 轉chuyển 對đối 治trị 分phần/phân 位vị 門môn 。 二nhị 者giả 根căn 本bổn 對đối 治trị 分phần/phân 位vị 門môn 。 隨tùy 轉chuyển 對đối 治trị 門môn 者giả 。 六lục 種chủng 隨tùy 相tương/tướng 如như 其kỳ 次thứ 第đệ 。 發phát 心tâm 為vi 初sơ 妙diệu 覺giác 為vi 後hậu 。 隨tùy 應ứng 離ly 故cố 。 如như 本bổn 染nhiễm 心tâm 者giả 有hữu 六lục 種chủng 。 云vân 何hà 為vi 六lục 。 一nhất 者giả 執chấp 相tướng 應ưng 染nhiễm 依y 二Nhị 乘Thừa 解giải 脫thoát 及cập 信tín 相tương 應ứng 地địa 遠viễn 離ly 故cố 。 廣quảng 說thuyết 乃nãi 至chí 。 六lục 者giả 根căn 本bổn 業nghiệp 不bất 相tương 應ứng 染nhiễm 依y 菩Bồ 薩Tát 地địa 盡tận 得đắc 入nhập 如Như 來Lai 。 地địa 能năng 離ly 故cố 故cố 。 根căn 本bổn 對đối 治trị 門môn 者giả 。 大đại 力lực 無vô 明minh 極cực 喜hỷ 為vi 初sơ 妙diệu 覺giác 為vi 後hậu 。 隨tùy 應ứng 離ly 故cố 。 如như 本bổn 不bất 了liễu 一nhất 法Pháp 界Giới 。 義nghĩa 者giả 從tùng 信tín 相tương 應ứng 地địa 觀quán 察sát 學học 斷đoạn 入nhập 淨tịnh 心tâm 地địa 隨tùy 分phần/phân 得đắc 離ly 乃nãi 至chí 如Như 來Lai 地địa 。 能năng 究cứu 竟cánh 離ly 故cố 。 極Cực 喜Hỷ 地Địa 中trung 。 根căn 本bổn 隨tùy 相tương 對đối 治trị 形hình 相tướng 當đương 如như 何hà 別biệt 。 謂vị 後hậu 得đắc 智trí 之chi 所sở 斷đoạn 者giả 。 名danh 為vi 無vô 明minh 。 及cập 正chánh 體thể 智trí 之chi 所sở 斷đoạn 者giả 名danh 為vi 隨tùy 相tương/tướng 。 應ưng 如như 是thị 知tri 。 如như 說thuyết 極cực 喜hỷ 上thượng 一nhất 切thiết 地địa 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

已dĩ 說thuyết 舉cử 障chướng 示thị 治trị 配phối 當đương 門môn 。 次thứ 說thuyết 顯hiển 應ưng 不bất 應ưng 差sai 別biệt 門môn 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 相tương 應ứng 義nghĩa 耶da 。 言ngôn 相tương 應ứng 義nghĩa 者giả 。 所sở 謂vị 心tâm 品phẩm 及cập 念niệm 法pháp 異dị 。 云vân 何hà 心tâm 品phẩm 。 所sở 謂vị 本bổn 覺giác 隨tùy 染nhiễm 之chi 心tâm 。 云vân 何hà 念niệm 法pháp 。 所sở 謂vị 直trực 依y 無vô 明minh 生sanh 長trưởng 妄vọng 法pháp 。 以dĩ 何hà 義nghĩa 故cố 。 名danh 為vi 相tương 應ứng 。 謂vị 相tương/tướng 與dữ 力lực 故cố 。 如như 是thị 二nhị 法Pháp 。 何hà 故cố 名danh 異dị 。 本bổn 各các 別biệt 故cố 。 如như 本bổn 言ngôn 相tương 應ứng 義nghĩa 者giả 謂vị 心tâm 念niệm 法pháp 異dị 故cố 。 念niệm 法pháp 之chi 依y 染nhiễm 。 心tâm 品phẩm 之chi 依y 淨tịnh 。 如như 是thị 二nhị 法Pháp 。 各các 各các 差sai 別biệt 。 猶do 如như 水thủy 火hỏa 。 而nhi 何hà 故cố 言ngôn 成thành 相tương 應ứng 義nghĩa 。 知tri 相tương/tướng 緣duyên 相tương/tướng 合hợp 契khế 同đồng 故cố 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 知tri 相tương/tướng 契khế 同đồng 。 心tâm 品phẩm 念niệm 法pháp 。 不bất 相tương 捨xả 離ly 。 和hòa 會hội 轉chuyển 故cố 。 云vân 何hà 名danh 為vi 。 緣duyên 相tương/tướng 契khế 同đồng 。 如như 是thị 二nhị 品phẩm 所sở 緣duyên 同đồng 故cố 。 如như 本bổn 依y 染nhiễm 淨tịnh 差sai 別biệt 而nhi 知tri 相tương/tướng 緣duyên 相tương/tướng 同đồng 故cố 故cố 。 大đại 本bổn 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。 契Khế 經Kinh 中trung 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 三tam 種chủng 相tương/tướng 同đồng 。 異dị 故cố 成thành 同đồng 。 若nhược 同đồng 不bất 同đồng 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 何hà 故cố 部bộ 宗tông 契Khế 經Kinh 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 三tam 種chủng 麁thô 染nhiễm 二nhị 義nghĩa 故cố 轉chuyển 。 云vân 何hà 二nhị 轉chuyển 。 一nhất 者giả 相tương 違vi 轉chuyển 。 二nhị 者giả 隨tùy 順thuận 轉chuyển 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 逆nghịch 上thượng 順thuận 下hạ 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 無vô 別biệt 意ý 趣thú 。 不bất 相tương 應ứng 義nghĩa 。 相tương 應ứng 相tương 違vi 。 應ưng 審thẩm 觀quán 察sát 。

已dĩ 說thuyết 顯hiển 應ưng 不bất 應ưng 差sai 別biệt 門môn 。 次thứ 說thuyết 立lập 二nhị 礙ngại 別biệt 障chướng 用dụng 門môn 。 彼bỉ 煩phiền 惱não 礙ngại 多đa 散tán 動động 性tánh 。 是thị 真Chân 如Như 智trí 直trực 寂tịch 靜tĩnh 性tánh 。 如như 是thị 相tương 違vi 故cố 立lập 為vi 障chướng 。 如như 本bổn 又hựu 染nhiễm 心tâm 義nghĩa 者giả 名danh 為vi 煩phiền 惱não 。 礙ngại 能năng 障chướng 真Chân 如Như 根căn 本bổn 智trí 故cố 。 彼bỉ 智trí 慧tuệ 礙ngại 漠mạc 溟minh 之chi 性tánh 。 是thị 作tác 業nghiệp 智trí 聰thông 明minh 之chi 性tánh 。 如như 是thị 相tương 違vi 故cố 立lập 為vi 障chướng 。 如như 本bổn 無vô 明minh 義nghĩa 者giả 名danh 為vi 智trí 礙ngại 能năng 障chướng 世thế 間gian 自tự 然nhiên 業nghiệp 智trí 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 下hạ 顯hiển 示thị 其kỳ 因nhân 緣duyên 。 應ưng 審thẩm 思tư 擇trạch 。 二nhị 障chướng 二nhị 礙ngại 復phục 有hữu 何hà 別biệt 。 立lập 二nhị 障chướng 門môn 據cứ 一nhất 向hướng 斷đoạn 。 立lập 二nhị 礙ngại 門môn 據cứ 斷đoạn 不bất 斷đoạn 。 應ưng 如như 是thị 知tri 。 應ưng 如như 是thị 觀quán 。 從tùng 上thượng 已dĩ 來lai 因nhân 緣duyên 殊thù 勝thắng 決quyết 擇trạch 分phần/phân 已dĩ 焉yên 。

釋Thích 摩Ma 訶Ha 衍Diễn 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ

Print Friendly, PDF & Email