十Thập 不Bất 二Nhị 門Môn 指Chỉ 要Yếu 鈔Sao 詳Tường 解Giải
Quyển 0001
宋Tống 可Khả 度Độ 詳Tường 解Giải 明Minh 正Chánh 謐Mịch 分Phần 會Hội

十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 者giả 玅# 顯hiển 荊kinh 溪khê 之chi 意ý 善thiện 示thị 修tu 證chứng 之chi 要yếu 而nhi 無vô 極cực 大đại 師sư 所sở 著trước 詳tường 解giải 消tiêu 釋thích 詳tường 悉tất 意ý 旨chỉ 精tinh 密mật 大đại 有hữu 功công 於ư 學học 者giả 焉yên 第đệ 其kỳ 分phần/phân 會hội 有hữu 未vị 盡tận 善thiện 者giả 加gia 之chi 國quốc 本bổn 脫thoát 誤ngộ 尤vưu 多đa 則tắc 蒙mông 學học 之chi 士sĩ 往vãng 往vãng 病bệnh 焉yên (# 余dư )# 曩nẵng 訪phỏng 獲hoạch 善thiện 本bổn 對đối 挍giảo 一nhất 通thông 及cập 竊thiết 正chánh 分phần/phân 會hội 之chi 未vị 善thiện 者giả 猶do 慮lự 其kỳ 未vị 詳tường 不bất 丞thừa 刻khắc 梓# 客khách 秋thu 因nhân 本bổn 寺tự 講giảng 鈔sao 復phục 細tế 為vi 挍giảo 訂# 質chất 諸chư 老lão 師sư 宿túc 衲nạp 而nhi 剞# 劂# 流lưu 通thông 讀đọc 者giả 誠thành 由do 文văn 辭từ 之chi 易dị 曉hiểu 以dĩ 開khai 發phát 玅# 解giải 則tắc 庶thứ 幾kỷ 此thử 舉cử 之chi 務vụ 立lập 行hành 造tạo 修tu 之chi 一nhất 助trợ 乎hồ 。

旹#

元nguyên 祿lộc 癸quý 未vị 秋thu 八bát 月nguyệt 朔sóc 旦đán

天thiên 台thai 山sơn 沙Sa 門Môn (# 亮lượng 潤nhuận )# 敘tự 于vu 德đức 王vương 之chi 圓viên 覺giác 室thất 中trung

重trọng/trùng 刻khắc 十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 詳tường 解giải 凡phàm 例lệ (# 九cửu 條điều )#

-# 一nhất 國quốc 本bổn 有hữu 脫thoát 誤ngộ 者giả 今kim 依y 明minh 本bổn 悉tất 讎thù 正chánh 之chi 其kỳ 明minh 本bổn 有hữu 疑nghi 誤ngộ 者giả 於ư 格cách 上thượng 書thư 某mỗ 字tự 疑nghi 某mỗ 字tự 。

-# 一nhất 釋thích 籤# 及cập 鈔sao 嘗thường 有hữu 諸chư 本bổn 與dữ 此thử 所sở 合hợp 不bất 同đồng 者giả 亦diệc 書thư 某mỗ 字tự 一nhất 本bổn 作tác 某mỗ 字tự 。

-# 一nhất 會hội 本bổn 每mỗi 卷quyển 之chi 首thủ 列liệt 撰soạn 人nhân 直trực 斥xích 二nhị 祖tổ 之chi 諱húy 非phi 所sở 以dĩ 尊tôn 祖tổ 也dã 今kim 竝tịnh 刪san 之chi 惟duy 存tồn 某mỗ 尊tôn 者giả 之chi 稱xưng 。

-# 一nhất 會hội 本bổn 所sở 標tiêu 之chi 釋thích 題đề 之chi 科khoa 既ký 非phi 鈔sao 科khoa 亦diệc 非phi 解giải 文văn 葢# 分phần/phân 會hội 之chi 際tế 欲dục 對đối 釋thích 文văn 之chi 科khoa 私tư 添# 入nhập 耳nhĩ 今kim 欲dục 不bất 濫lạm 鈔sao 科khoa 盡tận 刪san 去khứ 之chi 。

-# 一nhất 會hội 本bổn 不bất 標tiêu 指chỉ 要yếu 述thuật 人nhân 而nhi 反phản 標tiêu 釋thích 籤# 述thuật 人nhân 大đại 非phi 鈔sao 解giải 之chi 意ý 今kim 據cứ 鈔sao 解giải 標tiêu 否phủ/bĩ 得đắc 當đương 。

-# 一nhất 會hội 本bổn 標tiêu 鈔sao 科khoa 每mỗi 科khoa 刪san 某mỗ 下hạ 數số 字tự 及cập 往vãng 往vãng 改cải 削tước 字tự 句cú 者giả 今kim 據cứ 原nguyên 文văn 悉tất 補bổ 之chi 無vô 復phục 一nhất 字tự 之chi 損tổn 傷thương 。

-# 一nhất 會hội 本bổn 數sác 處xử 私tư 補bổ 結kết 門môn 之chi 科khoa 理lý 雖tuy 當đương 有hữu 亦diệc 不bất 可khả 謾man 添# 今kim 別biệt 標tiêu 諸chư 格cách 上thượng 以dĩ 便tiện 見kiến 前tiền 後hậu 應ứng 對đối 。

-# 一nhất 會hội 本bổn 分phần/phân 會hội 差sai 謬mậu 者giả 凡phàm 三tam 處xứ 今kim 竝tịnh 改cải 會hội 之chi 。

-# 一nhất 此thử 番phiên 重trọng/trùng 刻khắc 務vụ 在tại 刪san 補bổ 會hội 刻khắc 之chi 增tăng 損tổn 完hoàn 全toàn 各các 書thư 之chi 原nguyên 文văn 然nhiên 惟duy 釋thích 籤# 指chỉ 要yếu 有hữu 別biệt 行hành 之chi 可khả 考khảo 而nhi 詳tường 解giải 則tắc 別biệt 行hành 亡vong 久cửu 故cố 今kim 多đa 所sở 可khả 疑nghi 而nhi 不bất 得đắc 而nhi 挍giảo 證chứng 讀đọc 者giả 詳tường 焉yên 而nhi 可khả 也dã 。

No.931-B# 合hợp 刻khắc 十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 詳tường 解giải 序tự

指chỉ 要yếu 鈔sao 者giả 開khai 十thập 不bất 二nhị 門môn 之chi 玅# 鑰thược 也dã 其kỳ 語ngữ 深thâm 其kỳ 義nghĩa 邃thúy 非phi 利lợi 根căn 上thượng 智trí 曷hạt 能năng 通thông 之chi 有hữu 宋tống 可khả 度Độ 無Vô 極Cực 大đại 師sư 深thâm 明minh 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 為vi 之chi 詳tường 解giải 誠thành 如như 執chấp 柯kha 折chiết 薪tân 遊du 刃nhận 破phá 竹trúc 矣hĩ 然nhiên 其kỳ 本bổn 釐li 而nhi 未vị 合hợp 也dã 學học 者giả 病bệnh 之chi 天thiên 台thai 雲vân 石thạch 師sư 乃nãi 無vô 盡tận 大đại 師sư 之chi 高cao 足túc 其kỳ 兄huynh 以dĩ 玄huyền 師sư 亦diệc 法Pháp 門môn 之chi 偉# 人nhân 每mỗi 念niệm 及cập 之chi 時thời 復phục 扼ách 腕oản 乃nãi 留lưu 意ý 參tham 會hội 成thành 帙# 未vị 梓# 行hành 而nhi 寂tịch 雲vân 公công 憫mẫn 兄huynh 齎tê 志chí 毅nghị 然nhiên 繼kế 志chí 而nhi 梓# 之chi 以dĩ 公công 同đồng 學học 不bất 亦diệc 善thiện 哉tai 噫# 此thử 解giải 流lưu 通thông 台thai 宗tông 朗lãng 如như 日nhật 星tinh 矣hĩ 合hợp 帙# 而nhi 觀quán 用dụng 志chí 不bất 分phân 法pháp 華hoa 開khai 會hội 之chi 大đại 旨chỉ 則tắc 又hựu 思tư 過quá 且thả 半bán 矣hĩ 得đắc 非phi 大đại 有hữu 功công 於ư 後hậu 學học 歟# 是thị 不bất 可khả 一nhất 日nhật 少thiểu 緩hoãn 也dã 丞thừa 募mộ 檀đàn 資tư 以dĩ 付phó 剞# 劂# 氏thị 梓# 成thành 問vấn 序tự 於ư 余dư 余dư 媿quý 無vô 文văn 而nhi 直trực 述thuật 其kỳ 會hội 刻khắc 之chi 顛điên 末mạt 昆côn 仲trọng 之chi 苦khổ 心tâm 如như 此thử 云vân 。

崇sùng 禎# 辛tân 未vị 端đoan 陽dương 後hậu 二nhị 日nhật 武võ 林lâm 天thiên 台thai 後hậu 學học 沙Sa 門Môn 海hải 眼nhãn 槃bàn 譚đàm 書thư 於ư 報báo 國quốc 院viện

No.931-C# 十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 詳tường 解giải 總tổng 序tự

夫phu 具cụ 妙diệu 心tâm 者giả 人nhân 悟ngộ 妙diệu 心tâm 者giả 佛Phật 闡xiển 妙diệu 心tâm 者giả 教giáo 釋thích 妙diệu 教giáo 者giả 祖tổ 祖tổ 言ngôn 既ký 玄huyền 必tất 因nhân 門môn 而nhi 入nhập 妙diệu 門môn 雖tuy 闢tịch 須tu 得đắc 要yếu 而nhi 登đăng 既ký 指chỉ 要yếu 之chi 可khả 憑bằng 必tất 詳tường 言ngôn 而nhi 始thỉ 解giải 妙Diệu 法Pháp 蓮Liên 華Hoa 經Kinh 。 者giả 闡xiển 妙diệu 心tâm 之chi 至chí 教giáo 了liễu 佛Phật 意ý 之chi 玄huyền 詮thuyên 如Như 來Lai 說thuyết 之chi 於ư 八bát 年niên 結kết 集tập 堆đôi 之chi 以dĩ 八bát 里lý 梵Phạm 冊sách 傳truyền 來lai 猶do 太thái 倉thương 之chi 粒lạp 粟túc 童đồng 壽thọ 翻phiên 譯dịch 如như 滄thương 海hải 之chi 一nhất 漚âu 然nhiên 而nhi 縮súc 一nhất 劫kiếp 為vi 一nhất 日nhật 妙diệu 在tại 神thần 通thông 藏tạng 剎sát 海hải 於ư 一nhất 塵trần 玄huyền 由do 至chí 理lý 是thị 則tắc 雖tuy 粒lạp 粟túc 可khả 以dĩ 為vi 太thái 倉thương 之chi 種chủng 一nhất 漚âu 可khả 以dĩ 收thu 滄thương 海hải 之chi 深thâm 七thất 佛Phật 繹# 經kinh 之chi 師sư 六lục 萬vạn 傳truyền 心tâm 之chi 旨chỉ 斯tư 言ngôn 不bất 謬mậu 厥quyết 義nghĩa 可khả 徵trưng 若nhược 夫phu 嘗thường 一nhất 粟túc 而nhi 眾chúng 味vị 具cụ 存tồn 見kiến 一nhất 漚âu 而nhi 瀛doanh 渤bột 俱câu 在tại 則tắc 惟duy 在tại 吾ngô 天thiên 台thai 智trí 者giả 大đại 師sư 之chi 具cụ 足túc 五ngũ 舌thiệt 五ngũ 眼nhãn 乃nãi 能năng 得đắc 之chi 也dã 蓋cái 大đại 師sư 靈linh 山sơn 夙túc 聞văn 大đại 蘇tô 妙diệu 悟ngộ 縱túng/tung 無vô 礙ngại 辯biện 稱xưng 性tánh 宣tuyên 揚dương 依y 迹tích 本bổn 二nhị 門môn 開khai 待đãi 絕tuyệt 二nhị 妙diệu 如Như 來Lai 大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 至chí 是thị 殆đãi 無vô 餘dư 蘊uẩn 矣hĩ 第đệ 迹tích 門môn 非phi 遠viễn 十thập 妙diệu 難nạn/nan 通thông 至chí 理lý 雖tuy 彰chương 妙diệu 心tâm 難nan 悟ngộ 由do 是thị 荊kinh 溪khê 開khai 以dĩ 十thập 不bất 二nhị 門môn 四tứ 明minh 指chỉ 以dĩ 一nhất 念niệm 心tâm 要yếu 噫# 若nhược 如Như 來Lai 之chi 與dữ 智trí 者giả 可khả 謂vị 破phá 一nhất 微vi 塵trần 而nhi 出xuất 大Đại 千Thiên 經Kinh 卷quyển 荊kinh 溪khê 之chi 與dữ 四tứ 明minh 可khả 謂vị 合hợp 大Đại 千Thiên 經Kinh 卷quyển 而nhi 歸quy 一nhất 微vi 塵trần 則tắc 法pháp 華hoa 玄huyền 義nghĩa 迹tích 門môn 十thập 妙diệu 十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 者giả 真chân 直trực 指chỉ 人nhân 心tâm 見kiến 性tánh 成thành 佛Phật 之chi 要yếu 門môn 無vô 離ly 文văn 字tự 。 而nhi 說thuyết 解giải 脫thoát 。 之chi 秘bí 典điển 也dã 惟duy 約ước 為vi 博bác 源nguyên 略lược 為vi 詳tường 本bổn 不bất 有hữu 錢tiền 塘đường 可khả 度độ 大đại 師sư 孰thục 傳truyền 四Tứ 明Minh 法Pháp 智trí 精tinh 義nghĩa 發phát 為vi 詳tường 解giải 十thập 數sổ 萬vạn 言ngôn 譬thí 王vương 家gia 椒tiêu 室thất 相tương/tướng 宅trạch 朱chu 門môn 非phi 主chủ 壺hồ 者giả 而nhi 莫mạc 識thức 其kỳ 淺thiển 深thâm 非phi 司ty 閽# 者giả 而nhi 莫mạc 啟khải 其kỳ 階giai 降giáng/hàng 良lương 遺di 澤trạch 於ư 後hậu 崑# 流lưu 芳phương 於ư 末mạt 運vận 者giả 也dã 惜tích 其kỳ 未vị 入nhập 大đại 藏tạng 散tán 於ư 僧Tăng 寮liêu 徒đồ 仰ngưỡng 嘉gia 名danh 不bất 獲hoạch 寓# 目mục 有hữu 四tứ 明minh 延diên 慶khánh 寺tự 僧Tăng 傳truyền 慧tuệ 字tự 朗lãng 初sơ 者giả 詩thi 酒tửu 僧Tăng 也dã 偶ngẫu 於ư 山sơn 寺tự 得đắc 獲hoạch 此thử 書thư 雖tuy 知tri 井tỉnh 中trung 具cụ 寶bảo 不bất 解giải 燃nhiên 炬cự 而nhi 觀quán 以dĩ 之chi 進tiến 余dư 用dụng 當đương 清thanh 供cung 余dư 得đắc 之chi 如như 熱nhiệt 渴khát 之chi 滿mãn 飲ẩm 甘cam 露lộ 饑cơ 餒nỗi 之chi 飽bão 飫# 醍đề 醐hồ 冀ký 登đăng 梨lê 棗táo 以dĩ 公công 同đồng 志chí 復phục 以dĩ 鈔sao 解giải 各các 行hành 艱gian 於ư 尋tầm 繹# 命mạng 弟đệ 子tử 正chánh 謐mịch 會hội 合hợp 其kỳ 文văn 藏tạng 之chi 笥# 中trung 三tam 十thập 年niên 矣hĩ 茲tư 弟đệ 子tử 正chánh 識thức 堅kiên 誠thành 募mộ 梓# 因nhân 緣duyên 輻bức 輳# 大đại 法pháp 當đương 行hành 垂thùy 老lão 覩đổ 茲tư 頗phả 為vi 稱xưng 快khoái 然nhiên 而nhi 歸quy 功công 有hữu 自tự 慧tuệ 僧Tăng 不bất 無vô 緣duyên 因nhân 即tức 此thử 可khả 以dĩ 懺sám 生sanh 平bình 綺ỷ 語ngữ 截tiệt 舌thiệt 之chi 愆khiên 釋thích 積tích 劫kiếp 麴# 糵# 灰hôi 河hà 之chi 罪tội 因nhân 斯tư 冥minh 益ích 重trọng/trùng 得đắc 為vi 僧Tăng 以dĩ 實thật 語ngữ 讚tán 性tánh 具cụ 之chi 宗tông 慧tuệ 業nghiệp 裂liệt 迷mê 癡si 之chi 網võng 併tinh 將tương 功công 德đức 普phổ 惠huệ 四tứ 生sanh 若nhược 自tự 若nhược 他tha 。 俱câu 臻trăn 十thập 妙diệu 是thị 可khả 酬thù 山sơn 僧Tăng 流lưu 通thông 之chi 志chí 與dữ 兩lưỡng 弟đệ 子tử 錫tích 類loại 之chi 心tâm 爾nhĩ 。

時thời

皇hoàng 明minh 天thiên 啟khải 五ngũ 年niên 歲tuế 次thứ 乙ất 丑sửu 仲trọng 冬đông 天thiên 台thai 山sơn 幽u 溪khê 沙Sa 門Môn 傳truyền 燈đăng 著trước 於ư 四tứ 明minh 延diên 慶khánh 寺tự 之chi 羅la 雲vân 堂đường

No.931-D# 十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 科khoa

-# 鈔sao 科khoa 分phần/phân (# 二nhị )#

-# 初sơ 釋thích 題đề (# 二nhị )#

-# 初sơ 正chánh 釋thích 題đề (# 十thập )#

-# 二nhị 述thuật 人nhân 號hiệu (# 荊kinh )#

-# 二nhị 釋thích 文văn (# 三tam )#

-# 初sơ 總tổng 敘tự 立lập 意ý (# 四tứ )#

-# 初sơ 序tự 前tiền 文văn 立lập 述thuật 作tác 之chi 意ý (# 二nhị )#

-# 初sơ 敘tự 前tiền (# 二nhị )#

-# 初sơ 敘tự 教giáo 廣quảng (# 二nhị )#

-# 初sơ 十thập 玅# 意ý (# 燃nhiên )#

-# 二nhị 眾chúng 釋thích 意ý (# 凡phàm )#

-# 二nhị 敘tự 觀quán 略lược (# 觀quán )#

-# 二nhị 立lập 意ý (# 二nhị )#

-# 初sơ 重trọng/trùng 示thị 大đại 部bộ 意ý (# 所sở )#

-# 二nhị 正chánh 明minh 今kim 述thuật 意ý (# 二nhị )#

-# 初sơ 為vi 成thành 玅# 解giải (# 故cố )#

-# 二nhị 為vi 成thành 玅# 行hành (# 故cố )#

-# 二nhị 例lệ 後hậu 義nghĩa 彰chương 法pháp 理lý 無vô 殊thù (# 二nhị )#

-# 初sơ 例lệ 本bổn 玅# (# 若nhược )#

-# 二nhị 例lệ 四tứ 章chương (# 況huống )#

-# 三tam 別biệt 示thị 玅# 體thể 令linh 解giải 行hành 俱câu 成thành (# 三tam )#

-# 初sơ 指chỉ 玅# 歸quy 心tâm (# 若nhược )#

-# 二nhị 示thị 成thành 由do 行hành (# 則tắc )#

-# 三tam 功công 成thành 識thức 體thể (# 則tắc )#

-# 四tứ 結kết 示thị 立lập 名danh 使sử 詮thuyên 旨chỉ 斯tư 顯hiển (# 四tứ )#

-# 初sơ 立lập 門môn 所sở 由do (# 故cố )#

-# 二nhị 出xuất 門môn 名danh 義nghĩa (# 何hà )#

-# 三tam 各các 自tự 高cao 深thâm (# 一nhất )#

-# 四tứ 直trực 彰chương 宗tông 趣thú (# 本bổn )#

-# 二nhị 列liệt 門môn 解giải 釋thích ○#

-# 三tam 結kết 攝nhiếp 重trọng/trùng 示thị ○#

-# ○# 二nhị 列liệt 門môn 解giải 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 列liệt 門môn 對đối 玅# (# 二nhị )#

-# 初sơ 列liệt 門môn (# 一nhất )#

-# 二nhị 對đối 玅# (# 是thị )#

-# 二nhị 釋thích 門môn 旨chỉ 趣thú (# 十thập )#

-# 初sơ 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 一nhất )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 諸chư 境cảnh 明minh 總tổng 別biệt (# 二nhị )#

-# 初sơ 雙song 標tiêu (# 且thả )#

-# 二nhị 雙song 示thị (# 二nhị )#

-# 初sơ 別biệt (# 何hà )#

-# 二nhị 總tổng (# 既ký )#

-# 二nhị 就tựu 理lý 事sự 明minh 諦đế 境cảnh (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 理lý 事sự 明minh 三tam 諦đế (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 理lý 事sự (# 當đương )#

-# 二nhị 結kết 成thành 三tam 諦đế (# 是thị )#

-# 二nhị 會hội 生sanh 佛Phật 居cư 一nhất 念niệm (# 故cố )#

-# 三tam 結kết (# 故cố )#

-# 二nhị 內nội 外ngoại 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 二nhị )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 內nội 外ngoại 境cảnh 觀quán (# 二nhị )#

-# 初sơ 標tiêu 示thị (# 凡phàm )#

-# 二nhị 釋thích 相tương/tướng (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 外ngoại 境cảnh 觀quán 相tương/tướng (# 外ngoại )#

-# 二nhị 明minh 內nội 境cảnh 觀quán 相tương/tướng (# 所sở )#

-# 二nhị 明minh 內nội 外ngoại 融dung 泯mẫn (# 二nhị )#

-# 初sơ 互hỗ 融dung (# 是thị )#

-# 二nhị 俱câu 泯mẫn (# 誰thùy )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# 三tam 修tu 性tánh 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 三tam )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 修tu 性tánh 雙song 立lập (# 三tam )#

-# 初sơ 修tu 性tánh 對đối 論luận (# 二nhị )#

-# 初sơ 直trực 明minh 性tánh 德đức (# 性tánh )#

-# 二nhị 以dĩ 修tu 對đối 辨biện (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 相tướng 成thành (# 性tánh )#

-# 二nhị 明minh 互hỗ 具cụ (# 在tại )#

-# 二nhị 明minh 逆nghịch 順thuận 相tương 反phản (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 對đối 逆nghịch 故cố 二nhị 性tánh 並tịnh 存tồn (# 修tu )#

-# 二nhị 明minh 因nhân 順thuận 故cố 二nhị 心tâm 俱câu 泯mẫn (# 可khả )#

三Tam 明Minh 離ly 合hợp 本bổn 同đồng (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 法pháp 明minh 離ly 合hợp 相tương/tướng 異dị (# 又hựu )#

-# 二nhị 約ước 喻dụ 明minh 修tu 性tánh 體thể 同đồng (# 二nhị )#

-# 二nhị 修tu 性tánh 俱câu 立lập 正chánh 示thị 不bất 二nhị (# 應ưng )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# 四tứ 因nhân 果quả 不bất 二nhị 門môn ○#

-# 五ngũ 染nhiễm 淨tịnh 不bất 二nhị 門môn ○#

-# 六lục 依y 正chánh 不bất 二nhị 門môn ○#

-# 七thất 自tự 他tha 不bất 二nhị 門môn ○#

-# 八bát 三tam 業nghiệp 不bất 二nhị 門môn ○#

-# 九cửu 權quyền 實thật 不bất 二nhị 門môn ○#

-# 十thập 受thọ 潤nhuận 不bất 二nhị 門môn ○#

-# ○# 四tứ 因nhân 果quả 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 四tứ )#

-# 二nhị 釋thích (# 三tam )#

-# 初sơ 就tựu 圓viên 理lý 明minh 因nhân 果quả 暫tạm 存tồn (# 三tam )#

-# 初sơ 明minh 始thỉ 終chung 理lý 一nhất (# 眾chúng )#

-# 二nhị 明minh 悟ngộ 迷mê 事sự 異dị (# 二nhị )#

-# 初sơ 問vấn

-# 二nhị 答đáp

三Tam 明Minh 事sự 極cực 理lý 亡vong (# 祇kỳ )#

-# 二nhị 依y 圓viên 解giải 明minh 修tu 證chứng 無vô 得đắc (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 法pháp 明minh 惑hoặc 智trí 之chi 體thể 本bổn 虗hư (# 秪# )#

-# 二nhị 約ước 喻dụ 明minh 修tu 證chứng 之chi 功công 不bất 立lập (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 修tu 證chứng 功công 亡vong (# 故cố )#

-# 二nhị 明minh 德đức 障chướng 體thể 異dị (# 空không )#

-# 三tam 約ước 圓viên 乘thừa 明minh 始thỉ 終chung 不bất 二nhị (# 二nhị )#

-# 初sơ 翻phiên 覆phú 對đối 揚dương 明minh 體thể 一nhất (# 是thị )#

-# 二nhị 高cao 廣quảng 無vô 減giảm 明minh 不bất 二nhị (# 所sở )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 五ngũ 染nhiễm 淨tịnh 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 五ngũ )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 所sở 顯hiển 淨tịnh 法pháp (# 二nhị )#

-# 初sơ 染nhiễm 淨tịnh 體thể 用dụng 理lý 無vô 增tăng 減giảm (# 三tam )#

-# 初sơ 法pháp (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 染nhiễm 淨tịnh 體thể (# 若nhược )#

-# 二nhị 明minh 染nhiễm 淨tịnh 用dụng (# 法pháp )#

-# 二nhị 喻dụ (# 濁trược )#

-# 三tam 合hợp (# 清thanh )#

-# 二nhị 界giới 如như 緣duyên 起khởi 性tánh 本bổn 圓viên 常thường (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 性tánh 德đức 直trực 示thị (# 故cố )#

-# 二nhị 約ước 修tu 成thành 反phản 顯hiển (# 故cố )#

-# 二nhị 明minh 能năng 顯hiển 玅# 觀quán (# 故cố )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 六lục 依y 正chánh 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 六lục )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 果quả 用dụng 由do 因nhân 本bổn 具cụ (# 三tam )#

-# 初sơ 示thị 依y 正chánh 不bất 二nhị (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 不bất 二nhị 之chi 由do (# 巳tị )#

-# 二nhị 示thị 不bất 二nhị 之chi 相tướng (# 以dĩ )#

-# 二nhị 明minh 因nhân 理lý 本bổn 融dung (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 三tam 位vị 本bổn 玅# (# 是thị )#

-# 二nhị 示thị 一nhất 切thiết 皆giai 融dung (# 但đãn )#

三Tam 明Minh 始thỉ 終chung 無vô 改cải (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 情tình 智trí 局cục 徧biến (# 然nhiên )#

-# 二nhị 明minh 體thể 用dụng 常thường 融dung (# 二nhị )#

-# 初sơ 略lược 示thị (# 始thỉ )#

-# 二nhị 廣quảng 示thị (# 故cố )#

-# 二nhị 明minh 理lý 顯hiển 以dĩ 觀quán 為vi 功công (# 二nhị )#

-# 初sơ 克khắc 彰chương 觀quán 行hành 之chi 功công (# 若nhược )#

-# 二nhị 結kết 示thị 生sanh 佛Phật 一nhất 致trí (# 如như )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 七thất 自tự 他tha 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 七thất )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 示thị 感cảm 應ứng 之chi 體thể 本bổn 同đồng (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 法pháp 示thị (# 三tam )#

-# 初sơ 約ước 一nhất 性tánh 明minh 自tự 他tha (# 隨tùy )#

-# 二nhị 約ước 三tam 千thiên 明minh 感cảm 應ứng (# 如như )#

-# 三tam 約ước 俱câu 具cụ 明minh 道đạo 交giao (# 眾chúng )#

-# 二nhị 約ước 喻dụ 示thị (# 二nhị )#

-# 初sơ 順thuận 喻dụ (# 不bất )#

-# 二nhị 反phản 喻dụ (# 若nhược )#

-# 二nhị 明minh 觀quán 行hành 之chi 功công 方phương 顯hiển (# 二nhị )#

-# 初sơ 帶đái 喻dụ 彰chương 用dụng 匪phỉ 功công 成thành (# 若nhược )#

-# 二nhị 就tựu 法pháp 明minh 發phát 由do 觀quán 合hợp (# 應ưng )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 八bát 三tam 業nghiệp 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 八bát )#

-# 二nhị 釋thích (# 二nhị )#

-# 初sơ 明minh 所sở 顯hiển 果quả 用dụng (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 對đối 機cơ 顯hiển 逗đậu 會hội 無vô 差sai (# 二nhị )#

-# 初sơ 示thị 三tam 輪luân 不bất 同đồng (# 於ư )#

-# 二nhị 明minh 真chân 應ưng 復phục 殊thù (# 在tại )#

-# 二nhị 約ước 稱xưng 理lý 明minh 卷quyển 舒thư 自tự 在tại (# 二nhị )#

-# 初sơ 融dung 身thân 說thuyết (# 二nhị )#

-# 二nhị 曾tằng 三tam 輪luân (# 身thân )#

-# 二nhị 明minh 能năng 顯hiển 觀quán 體thể (# 三tam )#

-# 初sơ 結kết 指chỉ 心tâm 因nhân (# 豈khởi )#

-# 二nhị 觀quán 成thành 用dụng 顯hiển (# 百bách )#

-# 三tam 染nhiễm 體thể 本bổn 玅# (# 故cố )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 九cửu 權quyền 實thật 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 九cửu )#

-# 二nhị 釋thích (# 三tam )#

-# 初sơ 明minh 等đẳng 鑒giám 由do 理lý 融dung (# 平bình )#

-# 二nhị 遍biến 逗đậu 由do 心tâm 證chứng (# 至chí )#

-# 三tam 結kết 示thị 歸quy 理lý 一nhất (# 對đối )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 十thập 受thọ 潤nhuận 不bất 二nhị 門môn (# 三tam )#

-# 初sơ 標tiêu (# 十thập )#

-# 二nhị 釋thích (# 三tam )#

-# 初sơ 明minh 權quyền 實thật 本bổn 圓viên 薰huân 修tu 如như 幻huyễn (# 二nhị )#

-# 初sơ 由do 具cụ 可khả 薰huân (# 物vật )#

-# 二nhị 因nhân 薰huân 可khả 發phát (# 若nhược )#

-# 二nhị 明minh 生sanh 佛Phật 一nhất 際tế 欣hân 赴phó 不bất 偏thiên (# 然nhiên )#

三Tam 明Minh 地địa 雨vũ 無vô 殊thù 利lợi 益ích 平bình 等đẳng (# 故cố )#

-# 三tam 結kết (# 此thử )#

-# ○# 三tam 結kết 文văn 示thị 意ý (# 三tam )#

-# 初sơ 明minh 十thập 門môn 通thông 貫quán 理lý 體thể 無vô 殊thù (# 二nhị )#

-# 初sơ 約ước 十thập 門môn 明minh 理lý 一nhất (# 是thị )#

-# 二nhị 約ước 十thập 玅# 明minh 理lý 一nhất (# 如như )#

-# 二nhị 明minh 一nhất 念niệm 包bao 容dung 觀quán 行hành 可khả 識thức (# 三tam )#

-# 初sơ 明minh 一nhất 念niệm 觀quán 境cảnh 之chi 功công (# 既ký )#

-# 二nhị 明minh 心tâm 法pháp 攝nhiếp 成thành 之chi 要yếu (# 若nhược )#

三Tam 明Minh 重trọng/trùng 述thuật 觀quán 行hành 易dị 明minh (# 故cố )#

三Tam 明Minh 得đắc 意ý 符phù 文văn 總tổng 別biệt 無vô 異dị (# 首thủ )#

十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 科khoa (# 終chung )#

十thập 不bất 二nhị 門môn

本bổn 迹tích 二nhị 十thập 重trọng/trùng 玅#

十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 序tự 詳tường 解giải

宋tống 慈từ 雲vân 懺sám 主chủ 。 遵tuân 式thức 。 序tự 。

宋tống 武võ 林lâm 沙Sa 門Môn 。 可khả 度độ 。 詳tường 解giải 。

明minh 天thiên 台thai 後hậu 學học 。 正chánh 謐mịch 。 分phần/phân 會hội 。

指chỉ 要yếu 鈔sao 序tự

【# 觧# 】# 此thử 題đề 上thượng 三tam 字tự 是thị 所sở 序tự 之chi 正chánh 文văn 序tự 字tự 是thị 能năng 序tự 之chi 通thông 目mục 以dĩ 別biệt 冠quan 通thông 故cố 云vân 指chỉ 要yếu 鈔sao 序tự 指chỉ 要yếu 二nhị 字tự 本bổn 序tự 自tự 釋thích 鈔sao 者giả 鈔sao 錄lục 為vi 義nghĩa 西tây 資tư 鈔sao 序tự 云vân 夫phu 疏sớ/sơ 之chi 有hữu 記ký 鈔sao 葢# 後hậu 學học 之chi 曹tào 記ký 錄lục 要yếu 義nghĩa 抄sao 寫tả 格cách 言ngôn 以dĩ 輔phụ 翼dực 其kỳ 疏sớ/sơ 防phòng 乎hồ 傳truyền 受thọ 之chi 謬mậu 誤ngộ 討thảo 尋tầm 之chi 忽hốt 忘vong 耳nhĩ (# 文văn )# 序tự 者giả 所sở 以dĩ 序tự 作tác 者giả 之chi 意ý 爾nhĩ 雅nhã 云vân 東đông 西tây 墻tường 謂vị 之chi 序tự 註chú 云vân 所sở 以dĩ 序tự 別biệt 內nội 外ngoại 也dã (# 文văn )# 謂vị 見kiến 墻tường 別biệt 宅trạch 舍xá 之chi 淺thiển 深thâm 觀quán 序tự 知tri 述thuật 作tác 之chi 難nan 易dị 又hựu 序tự 緒tự 也dã 謂vị 繭kiển 之chi 緒tự 也dã 凡phàm 繭kiển 之chi 抽trừu 絲ti 先tiên 抽trừu 其kỳ 緒tự 緒tự 盡tận 方phương 見kiến 其kỳ [糸*系]# 今kim 序tự 在tại 初sơ 如như [糸*系]# 之chi 緒tự 也dã (# 光quang 記ký )# 。

【# 序tự 】# 東đông 山sơn 沙Sa 門Môn 遵tuân 式thức 述thuật

【# 觧# 】# 東đông 山sơn 即tức 台thai 之chi 東đông 掖dịch 山sơn 能năng 仁nhân 寺tự 懺sám 主chủ 云vân 東đông 掖dịch 山sơn 者giả 葢# 予# 幼ấu 歲tuế 受thọ 經kinh 之chi 所sở 時thời 年niên 傳truyền 法pháp 之chi 地địa 也dã 懺sám 主chủ 族tộc 姓tánh 葉diệp 氏thị 台thai 之chi 寧ninh 海hải 人nhân 其kỳ 母mẫu 乞khất 靈linh 於ư 觀quán 音âm 大Đại 士Sĩ 夢mộng 一nhất 美mỹ 女nữ 授thọ 以dĩ 明minh 珠châu 咽yến/ế/yết 之chi 生sanh 師sư 七thất 月nguyệt 能năng 從tùng 母mẫu 稱xưng 觀quán 音âm 名danh 十thập 八bát 祝chúc 髮phát 二nhị 十thập 納nạp 戒giới 初sơ 住trụ 寶bảo 雲vân 終chung 於ư 天Thiên 竺Trúc 與dữ 法pháp 智trí 同đồng 稟bẩm 學học 於ư 寶bảo 通thông 雲vân 師sư 指chỉ 要yếu 既ký 成thành 乃nãi 為vi 述thuật 序tự 發phát 明minh 述thuật 作tác 之chi 功công 沙Sa 門Môn 如như 常thường 釋thích 述thuật 者giả 禮lễ 云vân 述thuật 者giả 之chi 謂vị 明minh 作tác 者giả 之chi 謂vị 聖thánh 今kim 云vân 述thuật 者giả 葢# 謙khiêm 詞từ 耳nhĩ 語ngữ 云vân 述thuật 而nhi 不bất 作tác 。

【# 序tự 】# 大đại 教giáo 隆long 夷di 存tồn 乎hồ 其kỳ 人nhân 諸chư 祖tổ 既ký 往vãng 玄huyền 化hóa 幾kỷ 息tức 時thời 不bất 可khả 久cửu 替thế 必tất 有hữu 間gian 世thế 者giả 出xuất 焉yên 。

【# 觧# 】# 通thông 敘tự 教giáo 法pháp 興hưng 衰suy 在tại 人nhân 通thông 指chỉ 佛Phật 法Pháp 以dĩ 為vi 大đại 教giáo 玅# 玄huyền 總tổng 序tự 云vân 大đại 法pháp 東đông 漸tiệm 籤# 云vân 通thông 指chỉ 佛Phật 教giáo 以dĩ 為vi 大đại 法pháp (# 文văn )# 此thử 對đối 西tây 土thổ/độ 外ngoại 道đạo 此thử 方phương 儒nho 教giáo 約ước 內nội 外ngoại 而nhi 分phần/phân 大đại 小tiểu 隆long 盛thịnh 也dã 夷di 平bình 也dã 文văn 選tuyển 云vân 道đạo 有hữu 隆long 夷di (# 文văn )# 即tức 興hưng 衰suy 之chi 義nghĩa 易dị 曰viết 神thần 而nhi 明minh 之chi 存tồn 乎hồ 其kỳ 人nhân (# 文văn )# 存tồn 在tại 也dã 謂vị 教giáo 法pháp 興hưng 衰suy 在tại 人nhân 得đắc 人nhân 則tắc 興hưng 失thất 人nhân 則tắc 亡vong 禮lễ 云vân 文văn 武võ 之chi 道đạo 布bố 在tại 方phương 策sách 其kỳ 人nhân 存tồn 則tắc 其kỳ 政chánh 舉cử 其kỳ 人nhân 亡vong 則tắc 其kỳ 政chánh 息tức (# 文văn )# 諸chư 祖tổ 者giả 通thông 指chỉ 荊kinh 溪khê 已dĩ 前tiền 諸chư 祖tổ 在tại 世thế 教giáo 法pháp 盛thịnh 行hành 諸chư 祖tổ 既ký 往vãng 則tắc 幽u 玄huyền 之chi 化hóa 幾kỷ 近cận 於ư 息tức 滅diệt 矣hĩ 文văn 選tuyển 云vân 仲trọng 氏thị 既ký 往vãng 玄huyền 化hóa 幾kỷ 息tức 繫hệ 辭từ 曰viết 易dị 不bất 可khả 見kiến 乾can/kiền/càn 坤# 或hoặc 幾kỷ 乎hồ 息tức 矣hĩ (# 文văn )# 替thế 廢phế 也dã 間gian 世thế 即tức 名danh 德đức 間gian 生sanh 於ư 世thế 孟# 子tử 曰viết 五ngũ 百bách 年niên 必tất 有hữu 王vương 者giả 興hưng 其kỳ 間gian 必tất 有hữu 名danh 世thế 者giả (# 文văn )# 以dĩ 時thời 節tiết 不bất 可khả 久cửu 廢phế 不bất 遠viễn 而nhi 復phục 必tất 有hữu 間gian 生sanh 者giả 出xuất 興hưng 於ư 世thế 。 荷hà 負phụ 斯tư 道đạo 四tứ 明minh 塔tháp 銘minh 云vân 天thiên 欲dục 久cửu 其kỳ 道đạo 世thế 必tất 生sanh 有hữu 人nhân (# 文văn )# 間gian 世thế 者giả 誰thùy 故cố 出xuất 其kỳ 人nhân 。

【# 序tự 】# 四tứ 明minh 傳truyền 教giáo 導đạo 師sư 禮lễ 公công 實thật 教giáo 門môn 之chi 偉# 人nhân 也dã 。

【# 觧# 】# 別biệt 敘tự 傳truyền 弘hoằng 之chi 德đức 四tứ 明minh 乃nãi 慶khánh 元nguyên 府phủ 南nam 面diện 山sơn 名danh 有hữu 峰phong 最tối 高cao 四tứ 穴huyệt 在tại 上thượng 每mỗi 澄trừng 霽tễ 望vọng 之chi 如như 戶hộ 牗# 相tương/tướng 傳truyền 謂vị 之chi 石thạch 窻# 謂vị 四tứ 畔bạn 通thông 日nhật 月nguyệt 星tinh 辰thần 。 之chi 光quang 故cố 曰viết 四tứ 明minh 人nhân 尊tôn 其kỳ 道đạo 故cố 以dĩ 處xứ 名danh 人nhân 傳truyền 轉chuyển 也dã 以dĩ 己kỷ 之chi 道đạo 轉chuyển 以dĩ 授thọ 人nhân 導đạo 師sư 者giả 法pháp 華hoa 云vân 有hữu 一nhất 導đạo 師sư 。 聰thông 慧tuệ 明minh 達đạt 。 (# 文văn )# 尊tôn 者giả 上thượng 字tự 諱húy 知tri 下hạ 字tự 諱húy 禮lễ 二nhị 名danh 不bất 偏thiên 諱húy 故cố 稱xưng 下hạ 字tự 公công 者giả 尊tôn 之chi 稱xưng 也dã 偉# 大đại 也dã 謂vị 奇kỳ 偉# 卓trác 絕tuyệt 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 賴lại 師sư 中trung 興hưng 故cố 稱xưng 偉# 人nhân 此thử 且thả 總tổng 歎thán 。

【# 序tự 】# 童đồng 子tử 受thọ 經kinh 便tiện 能năng 思tư 義nghĩa 天thiên 機cơ 特đặc 發phát 不bất 曰viết 生sanh 知tri 之chi 上thượng 性tánh 者giả 乎hồ 。

【# 觧# 】# 童đồng 子tử 即tức 太thái 和hòa 未vị 散tán 之chi 時thời 幼ấu 稚trĩ 之chi 稱xưng 爾nhĩ 雅nhã 云vân 人nhân 未vị 冠quan 曰viết 童đồng 禮lễ 云vân 人nhân 生sanh 十thập 年niên 曰viết 幼ấu 學học 二nhị 十thập 曰viết 弱nhược 冠quan (# 文văn )# 弱nhược 冠quan 已dĩ 前tiền 皆giai 名danh 童đồng 子tử 尊tôn 者giả 七thất 歲tuế 屬thuộc 母mẫu 喪táng 為vi 報báo 鞠cúc 育dục 急cấp 於ư 出xuất 家gia 從tùng 里lý 中trung 大đại 平bình 興hưng 國quốc 寺tự 洪hồng 選tuyển 為vi 弟đệ 子tử 即tức 童đồng 時thời 也dã 受thọ 經kinh 思tư 義nghĩa 雖tuy 不bất 見kiến 所sở 出xuất 尊tôn 者giả 之chi 母mẫu 既ký 夢mộng 梵Phạm 僧Tăng 遺di 童đồng 子tử 曰viết 此thử 佛Phật 子tử 羅La 睺Hầu 羅La 。 從tùng 而nhi 有hữu 孕dựng 初sơ 出xuất 家gia 時thời 。 從tùng 師sư 受thọ 經Kinh 。 必tất 能năng 思tư 義nghĩa 懺sám 主chủ 與dữ 師sư 同đồng 門môn 必tất 知tri 其kỳ 事sự 天thiên 機cơ 特đặc 發phát 者giả 天thiên 然nhiên 之chi 機cơ 挺đĩnh 特đặc 而nhi 發phát 莊trang 子tử 云vân 其kỳ 嗜thị 欲dục 深thâm 其kỳ 天thiên 機cơ 淺thiển (# 文văn )# 不bất 曰viết 即tức 豈khởi 非phi 之chi 謂vị 語ngữ 云vân 生sanh 而nhi 知tri 之chi 者giả 上thượng 也dã 今kim 借tá 用dụng 以dĩ 擬nghĩ 本bổn 有hữu 性tánh 德đức 宿túc 習tập 開khai 發phát 義nghĩa 似tự 生sanh 知tri 止Chỉ 觀Quán 統thống 例lệ 云vân 生sanh 而nhi 知tri 之chi 者giả 葢# 性tánh 德đức 也dã 學học 而nhi 知tri 之chi 者giả 天thiên 機cơ 深thâm 也dã 。

【# 序tự 】# 及cập 進tiến 具cụ 稟bẩm 學học 於ư 寶bảo 雲vân 通thông 師sư 初sơ 預dự 法pháp 席tịch 厥quyết 父phụ 夢mộng 其kỳ 跪quỵ 於ư 師sư 前tiền 師sư 執chấp 瓶bình 水thủy 注chú 於ư 口khẩu 中trung 其kỳ 引dẫn 若nhược 泉tuyền 其kỳ 受thọ 若nhược 谷cốc 於ư 是thị 乎hồ 天thiên 台thai 大đại 教giáo 圓viên 頓đốn 之chi 旨chỉ 一nhất 受thọ 即tức 了liễu 不bất 俟sĩ 再tái 聞văn 師sư 謂vị 之chi 曰viết 子tử 於ư 吾ngô 言ngôn 無vô 所sở 不bất 達đạt 。 非phi 助trợ 我ngã 也dã 逮đãi 師sư 始thỉ 滅diệt 公công 復phục 夢mộng 貫quán 師sư 之chi 首thủ 擐hoàn 於ư 左tả 臂tý 而nhi 行hành 。

【# 觧# 】# 敘tự 師sư 資tư 授thọ 受thọ 自tự 行hành 化hóa 他tha 事sự 匪phỉ 偶ngẫu 然nhiên 故cố 有hữu 奇kỳ 相tướng 形hình 於ư 夢mộng 寐mị 預dự 表biểu 彰chương 焉yên 進tiến 具cụ 謂vị 進tiến 受thọ 具cụ 戒giới 稟bẩm 學học 者giả 按án 實thật 錄lục 曰viết 十thập 五ngũ 受thọ 具cụ 戒giới 專chuyên 探thám 律luật 部bộ 二nhị 十thập 從tùng 寶bảo 雲vân 學học 天thiên 台thai 教giáo (# 文văn )# 通thông 師sư 本bổn 高cao 麗lệ 君quân 族tộc 壯tráng 遊du 中trung 國quốc 當đương 晉tấn 天thiên 福phước 年niên 間gian 見kiến 螺loa 溪khê 寂tịch 法Pháp 師sư 了liễu 天thiên 台thai 宗tông 旨chỉ 會hội 漕# 使sử 顧cố 公công 捨xả 宅trạch 為vi 寺tự 以dĩ 為vi 傳truyền 道đạo 之chi 所sở 即tức 寶bảo 雲vân 寺tự 也dã 初sơ 預dự 者giả 預dự 廁trắc 也dã 入nhập 也dã 初sơ 入nhập 寶bảo 雲vân 師sư 輪luân 下hạ 其kỳ 父phụ 之chi 夢mộng 葢# 受thọ 學học 之chi 先tiên 讖sấm 也dã 父phụ 金kim 性tánh 諱húy 經kinh 夢mộng 尊tôn 者giả 跪quỵ 於ư 通thông 師sư 之chi 前tiền 通thông 持trì 瓶bình 水thủy 注chú 於ư 口khẩu 中trung 其kỳ 引dẫn 若nhược 泉tuyền 來lai 之chi 而nhi 不bất 竭kiệt 其kỳ 受thọ 若nhược 谷cốc 注chú 之chi 而nhi 不bất 盈doanh 孟# 子tử 曰viết 源nguyên 泉tuyền 混hỗn 混hỗn 不bất 舍xá 晝trú 夜dạ 谷cốc 者giả 說thuyết 文văn 云vân 泉tuyền 出xuất 通thông 川xuyên 曰viết 谷cốc 爾nhĩ 雅nhã 云vân 水thủy 注chú 川xuyên 曰viết 溪khê 注chú 溪khê 曰viết 谷cốc 謂vị 師sư 之chi 樂lạc 說thuyết 無vô 窮cùng 如như 泉tuyền 之chi 不bất 竭kiệt 尊tôn 者giả 之chi 容dung 納nạp 如như 谷cốc 之chi 不bất 盈doanh 谷cốc 音âm 欲dục 若nhược 作tác 穀cốc 音âm 者giả 訓huấn 空không 谷cốc 窮cùng 谷cốc 也dã 於ư 是thị 猶do 自tự 此thử 也dã 天thiên 台thai 大đại 教giáo 特đặc 言ngôn 圓viên 頓đốn 者giả 別biệt 於ư 藏tạng 等đẳng 四tứ 教giáo 舉cử 其kỳ 極cực 者giả 言ngôn 之chi 一nhất 家gia 所sở 談đàm 功công 由do 即tức 具cụ 尊tôn 者giả 自tự 此thử 於ư 寶bảo 雲vân 言ngôn 下hạ 一nhất 遍biến 受thọ 之chi 即tức 能năng 解giải 了liễu 不bất 俟sĩ 再tái 聞văn 師sư 謂vị 之chi 言ngôn 即tức 印ấn 可khả 之chi 語ngữ 凡phàm 師sư 資tư 授thọ 受thọ 難nạn/nan 疑nghi 問vấn 答đáp 更cánh 相tương 啟khải 發phát 今kim 一nhất 聞văn 即tức 了liễu 不bất 假giả 再tái 詢tuân 其kỳ 於ư 啟khải 發phát 之chi 道đạo 何hà 有hữu 哉tai 故cố 曰viết 非phi 助trợ 我ngã 也dã 語ngữ 云vân 回hồi 也dã 非phi 助trợ 我ngã 者giả 也dã 於ư 吾ngô 言ngôn 無vô 所sở 不bất 悅duyệt (# 文văn )# 顏nhan 子tử 於ư 聖thánh 人nhân 言ngôn 下hạ 默mặc 識thức 心tâm 通thông 無vô 所sở 疑nghi 問vấn 故cố 曰viết 非phi 助trợ 我ngã 也dã 尊tôn 者giả 亦diệc 然nhiên 通thông 師sư 深thâm 讚tán 之chi 言ngôn 也dã 逮đãi 及cập 也dã 通thông 師sư 示thị 寂tịch 於ư 端đoan 拱củng 元nguyên 年niên 初sơ 入nhập 滅diệt 時thời 尊tôn 者giả 又hựu 得đắc 傳truyền 持trì 之chi 讖sấm 貫quán 穿xuyên 也dã 擐hoàn 音âm 患hoạn 帶đái 也dã 左tả 傳truyền 云vân 擐hoàn 甲giáp 執chấp 兵binh 葢# 夢mộng 穿xuyên 師sư 之chi 頭đầu 帶đái 於ư 左tả 臂tý 而nhi 行hành 夢mộng 雖tuy 似tự 異dị 有hữu 所sở 表biểu 故cố 。

【# 序tự 】# 嘻# 得đắc 非phi 初sơ 表biểu 受thọ 習tập 若nhược 阿A 難Nan 瀉tả 水thủy 分phần/phân 瓶bình 之chi 莫mạc 二nhị 也dã 後hậu 表biểu 傳truyền 持trì 操thao 師sư 種chủng 智trí 之chi 首thủ 而nhi 行hành 化hóa 也dã 。

【# 觧# 】# 此thử 示thị 夢mộng 不bất 徒đồ 然nhiên 必tất 有hữu 所sở 表biểu 嘻# 歎thán 聲thanh 初sơ 父phụ 之chi 夢mộng 表biểu 尊tôn 者giả 受thọ 習tập 通thông 師sư 之chi 道đạo 如như 水thủy 分phần/phân 瓶bình 猶do 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 阿A 難Nan 傳truyền 受thọ 如như 水thủy 分phần/phân 瓶bình 更cánh 無vô 二nhị 也dã 大đại 經Kinh 云vân 阿A 難Nan 自tự 侍thị 我ngã 來lai 持trì 我ngã 所sở 說thuyết 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 一nhất 經kinh 於ư 耳nhĩ 。 曾tằng 不bất 再tái 聞văn 如như 分phần/phân 瓶bình 瀉tả 水thủy 置trí 之chi 一nhất 瓶bình (# 文văn )# 後hậu 表biểu 等đẳng 者giả 後hậu 夢mộng 即tức 表biểu 持trì 於ư 種chủng 智trí 之chi 首thủ 行hành 化hóa 於ư 他tha 法Pháp 門môn 身thân 以dĩ 種chủng 智trí 為vi 頭đầu 即tức 中trung 道đạo 種chủng 智trí 即tức 三tam 而nhi 一nhất 也dã 光quang 記ký 三tam 云vân 一Nhất 切Thiết 智Trí 是thị 萬vạn 行hạnh 首thủ 故cố 以dĩ 為vi 頭đầu 。

【# 序tự 】# 淳thuần 化hóa 初sơ 郡quận 之chi 乾can/kiền/càn 符phù 寺tự 請thỉnh 開khai 講giảng 席tịch 諸chư 子tử 悅duyệt 隨tùy 若nhược 眾chúng 流lưu 會hội 海hải 繇# 是thị 堂đường 舍xá 側trắc 陋lậu 門môn 徒đồ 漸tiệm 繁phồn 未vị 幾kỷ 遂toại 遷thiên 於ư 保bảo 恩ân 院viện 焉yên 法pháp 華hoa 止Chỉ 觀Quán 金kim 光quang 明minh 諸chư 部bộ 連liên 環hoàn 講giảng 貫quán 歲tuế 無vô 虗hư 日nhật 。

【# 觧# 】# 敘tự 遊du 化hóa 處xứ 所sở 說thuyết 法Pháp 年niên 代đại 淳thuần 化hóa 即tức 宋tống 朝triêu 太thái 宗tông 年niên 號hiệu 二nhị 年niên 辛tân 卯mão 歲tuế 也dã 尊tôn 者giả 年niên 三tam 十thập 二nhị 出xuất 世thế 住trụ 持trì 誓thệ 辭từ 曰viết 予# 居cư 寶bảo 雲vân 既ký 值trị 鶴hạc 林lâm 始thỉ 遷thiên 乾can/kiền/càn 符phù 西tây 偏thiên 小tiểu 院viện 乾can/kiền/càn 符phù 改cải 承thừa 天thiên 今kim 為vi 能năng 仁nhân 西tây 偏thiên 小tiểu 院viện 即tức 今kim 法pháp 華hoa 附phụ 庸dong 院viện 也dã 悅duyệt 隨tùy 者giả 所sở 謂vị 道đạo 不bất 求cầu 揚dương 而nhi 四tứ 方phương 盡tận 聞văn 眾chúng 不bất 待đãi 召triệu 而nhi 千thiên 里lý 自tự 至chí 易dị 曰viết 剛cang 來lai 而nhi 下hạ 柔nhu 動động 而nhi 悅duyệt 隨tùy (# 文văn )# 梁lương 學học 士sĩ 云vân 學học 者giả 悅duyệt 隨tùy 如như 群quần 流lưu 之chi 會hội 通thông 川xuyên 也dã (# 文văn )# 繇# 由do 也dã 側trắc 謂vị 偪# 仄# 陋lậu 謂vị 隘ải 陋lậu 住trú 處xứ 狹hiệp 陋lậu 學học 徒đồ 加gia 多đa 遂toại 遷thiên 居cư 焉yên 未vị 幾kỷ 猶do 言ngôn 居cư 無vô 幾kỷ 何hà 實thật 錄lục 曰viết 淳thuần 化hóa 辛tân 卯mão 受thọ 請thỉnh 乾can/kiền/càn 符phù 寺tự 綿miên 歷lịch 四tứ 祀tự 遂toại 遷thiên 於ư 保bảo 恩ân 院viện (# 文văn )# 即tức 今kim 之chi 延diên 慶khánh 法pháp 華hoa 該cai 乎hồ 玄huyền 句cú 諸chư 部bộ 總tổng 包bao 諸chư 章chương 疏sớ/sơ 也dã 實thật 錄lục 曰viết 專chuyên 務vụ 講giảng 懺sám 常thường 坐tọa 不bất 臥ngọa 。 足túc 無vô 外ngoại 涉thiệp 修tu 謁yết 盡tận 遣khiển 前tiền 後hậu 講giảng 法Pháp 華hoa 玄huyền 義nghĩa 七thất 遍biến 法pháp 華hoa 文văn 句cú 八bát 遍biến 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 八bát 遍biến 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 經kinh 疏sớ/sơ 一nhất 遍biến 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 二nhị 遍biến 金kim 光quang 明minh 玄huyền 疏sớ/sơ 十thập 遍biến 觀quán 音âm 別biệt 行hành 玄huyền 疏sớ/sơ 七thất 遍biến 觀quán 無Vô 量Lượng 壽Thọ 佛Phật 。 經kinh 疏sớ/sơ 七thất 遍biến 金kim 剛cang 錍bề 止Chỉ 觀Quán 義nghĩa 例lệ 止Chỉ 觀Quán 大đại 意ý 十thập 不bất 二nhị 門môn 始thỉ 終chung 心tâm 要yếu 不bất 計kế 其kỳ 數số (# 文văn )# 連liên 環hoàn 者giả 莊trang 子tử 云vân 連liên 環hoàn 不bất 可khả 解giải 也dã 荀# 子tử 曰viết 始thỉ 則tắc 終chung 終chung 則tắc 始thỉ 若nhược 連liên 環hoàn 之chi 無vô 端đoan (# 文văn )# 講giảng 貫quán 者giả 講giảng 說thuyết 之chi 道đạo 使sử 義nghĩa 理lý 貫quán 通thông 無vô 礙ngại 國quốc 語ngữ 云vân 朝triêu 而nhi 受thọ 業nghiệp 暮mộ 而nhi 講giảng 貫quán (# 文văn )# 尊tôn 者giả 四tứ 十thập 餘dư 年niên 。 專chuyên 務vụ 講giảng 說thuyết 連liên 屬thuộc 循tuần 環hoàn 未vị 嘗thường 一nhất 日nhật 虗hư 棄khí 。

【# 序tự 】# 嘗thường 勗úc 其kỳ 徒đồ 曰viết 吾ngô 之chi 或hoặc 出xuất 或hoặc 處xứ 。 或hoặc 默mặc 或hoặc 語ngữ 未vị 始thỉ 不bất 以dĩ 教giáo 觀quán 權quyền 實thật 之chi 旨chỉ 為vi 服phục 味vị 焉yên 為vi 杖trượng 几kỉ 焉yên 汝nhữ 無vô 怠đãi 也dã 大đại 哉tai 。

【# 觧# 】# 尊tôn 者giả 常thường 以dĩ 弘hoằng 持trì 教giáo 觀quán 為vì 己kỷ 任nhậm 即tức 以dĩ 自tự 行hành 而nhi 為vi 化hóa 他tha 勉miễn 勵lệ 來lai 學học 勗úc 誡giới 也dã 出xuất 處xứ 語ngữ 默mặc 者giả 繫hệ 辭từ 曰viết 君quân 子tử 之chi 道đạo 或hoặc 出xuất 或hoặc 處xứ 。 或hoặc 默mặc 或hoặc 語ngữ (# 文văn )# 今kim 借tá 用dụng 其kỳ 語ngữ 以dĩ 示thị 四tứ 儀nghi 常thường 在tại 教giáo 觀quán 故cố 云vân 未vị 始thỉ 等đẳng 也dã 教giáo 即tức 能năng 詮thuyên 之chi 教giáo 觀quán 即tức 所sở 修tu 之chi 行hành 。 教giáo 行hành 二nhị 途đồ 缺khuyết 一nhất 不bất 可khả 權quyền 謂vị 權quyền 謀mưu 實thật 謂vị 真chân 實thật 若nhược 權quyền 實thật 不bất 分phân 則tắc 昧muội 於ư 化hóa 意ý 所sở 謂vị 為vi 實thật 施thí 權quyền 等đẳng 服phục 則tắc 被bị 身thân 味vị 則tắc 充sung 口khẩu 行hành 則tắc 倚ỷ 杖trượng 坐tọa 則tắc 凭bằng 几kỉ 皆giai 日nhật 用dụng 不bất 可khả 須tu 臾du 缺khuyết 也dã 其kỳ 於ư 教giáo 觀quán 權quyền 實thật 未vị 始thỉ 暫tạm 忘vong 亦diệc 猶do 是thị 也dã 解giải 謗báng 云vân 予# 自tự 濫lạm 講giảng 四tứ 十thập 餘dư 年niên 。 凡phàm 釋thích 一nhất 文văn 申thân 一nhất 義nghĩa 未vị 嘗thường 不bất 以dĩ 部bộ 味vị 教giáo 觀quán 而nhi 為vi 憑bằng 準chuẩn (# 文văn )# 以dĩ 己kỷ 所sở 行hành 勉miễn 勵lệ 其kỳ 徒đồ 故cố 云vân 汝nhữ 無vô 怠đãi 也dã 既ký 自tự 彰chương 於ư 言ngôn 可khả 得đắc 稱xưng 讚tán 曰viết 大đại 哉tai 也dã 。

【# 序tự 】# 若nhược 夫phu 被bị 寂tịch 忍nhẫn 之chi 衣y 據cứ 大đại 慈từ 之chi 室thất 循tuần 循tuần 善thiện 誘dụ 人nhân 不bất 可khả 得đắc 而nhi 稱xưng 矣hĩ 。

【# 觧# 】# 言ngôn 其kỳ 三tam 軌quỹ 匠tượng 物vật 人nhân 莫mạc 能năng 知tri 然nhiên 涉thiệp 世thế 弘hoằng 經kinh 必tất 須tu 柔nhu 和hòa 忍nhẫn 辱nhục 。 運vận 大đại 慈từ 悲bi 了liễu 諸chư 法pháp 空không 方phương 能năng 取thủ 成thành 大đại 利lợi 若nhược 夫phu 發phát 語ngữ 之chi 端đoan 衣y 座tòa 室thất 三tam 缺khuyết 一nhất 不bất 可khả 令linh 成thành 文văn 體thể 且thả 言ngôn 其kỳ 二nhị 祭tế 文văn 則tắc 曰viết 開khai 慈từ 悲bi 之chi 室thất 踞cứ 法pháp 空không 之chi 床sàng 其kỳ 義nghĩa 是thị 同đồng 循tuần 循tuần 者giả 語ngữ 云vân 夫phu 子tử 循tuần 循tuần 然nhiên 善thiện 誘dụ 人nhân 尊tôn 者giả 訓huấn 人nhân 循tuần 循tuần 有hữu 序tự 亦diệc 如như 是thị 也dã 。 其kỳ 化hóa 導đạo 之chi 功công 莫mạc 大đại 故cố 云vân 不bất 可khả 稱xưng 矣hĩ 。

【# 序tự 】# 釋thích 籤# 十thập 不bất 二nhị 門môn 者giả 今kim 昔tích 講giảng 流lưu 以dĩ 為vi 一nhất 難nạn/nan 文văn 也dã 或hoặc 多đa 註chú 釋thích 各các 陳trần 異dị 端đoan 孰thục 不bất 自tự 謂vị 握ác 靈linh 蛇xà 之chi 珠châu 揮huy 彌di 天thiên 之chi 筆bút 豈khởi 思tư 夫phu 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 殊thù 不bất 知tri 其kỳ 啟khải 發phát 之chi 所sở 。

【# 觧# 】# 正chánh 明minh 述thuật 鈔sao 由do 致trí 釋thích 籤# 者giả 玄huyền 文văn 有hữu 疑nghi 弟đệ 子tử 籤# 出xuất 荊kinh 溪khê 釋thích 之chi 師sư 資tư 合hợp 標tiêu 門môn 師sư 序tự 云vân 因nhân 籤# 以dĩ 釋thích 思tư 逸dật 功công 倍bội (# 文văn )# 荊kinh 溪khê 於ư 本bổn 迹tích 二nhị 門môn 之chi 間gian 述thuật 此thử 十thập 門môn 後hậu 人nhân 錄lục 出xuất 別biệt 行hành 於ư 世thế 自tự 昔tích 至chí 今kim 講giảng 解giải 之chi 流lưu 皆giai 為vi 難nan 曉hiểu 之chi 文văn 葢# 斯tư 文văn 乃nãi 本bổn 迹tích 之chi 文văn 心tâm 三tam 部bộ 之chi 綱cương 要yếu 教giáo 觀quán 旁bàng 正chánh 之chi 意ý 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 成thành 之chi 說thuyết 事sự 理lý 二nhị 造tạo 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 修tu 性tánh 離ly 合hợp 即tức 具cụ 隨tùy 緣duyên 本bổn 法pháp 總tổng 別biệt 揀giản 境cảnh 立lập 陰ấm 種chủng 種chủng 大đại 義nghĩa 蘊uẩn 在tại 其kỳ 中trung 文văn 約ước 義nghĩa 豐phong 誠thành 不bất 易dị 曉hiểu 由do 謂vị 之chi 難nan 解giải 釋thích 者giả 眾chúng 如như 清thanh 師sư 示thị 珠châu 指chỉ 昱dục 師sư 註chú 文văn 更cánh 有hữu 他tha 師sư 著trước 述thuật 故cố 云vân 或hoặc 多đa 諸chư 師sư 消tiêu 文văn 曲khúc 隨tùy 己kỷ 見kiến 而nhi 不bất 得đắc 一nhất 家gia 正chánh 意ý 故cố 云vân 各các 陳trần 異dị 端đoan 孝hiếu 經kinh 序tự 異dị 端đoan 起khởi 而nhi 大đại 義nghĩa 乖quai (# 文văn )# 雖tuy 所sở 見kiến 暗ám 短đoản 莫mạc 不bất 自tự 矜căng 己kỷ 能năng 謂vị 得đắc 佛Phật 祖tổ 之chi 意ý 故cố 曰viết 孰thục 不bất 等đẳng 靈linh 蛇xà 珠châu 者giả 史sử 記ký 云vân 楚sở 臣thần 隋tùy 候hậu 出xuất 行hành 見kiến 牧mục 童đồng 打đả 傷thương 蛇xà 腦não 侯hầu 憐lân 之chi 用dụng 藥dược 塗đồ 治trị 而nhi 去khứ 一nhất 夜dạ 偶ngẫu 見kiến 庭đình 中trung 有hữu 光quang 燭chúc 之chi 乃nãi 一nhất 蛇xà 銜hàm 珠châu 在tại 地địa 自tự 言ngôn 我ngã 本bổn 龍long 子tử 變biến 形hình 遊du 戲hí 為vi 牧mục 童đồng 所sở 傷thương 賴lại 君quân 以dĩ 救cứu 今kim 擕# 珠châu 以dĩ 謝tạ 侯hầu 得đắc 之chi 進tiến 楚sở 王vương 王vương 置trí 殿điện 上thượng 發phát 光quang 如như 晝trú (# 文văn )# 彌di 天thiên 筆bút 者giả 梁lương 僧Tăng 傳truyền 云vân 道đạo 安an 法Pháp 師sư 文văn 理lý 通thông 經kinh 德đức 望vọng 隆long 重trọng/trùng 時thời 習tập 鑿tạc 齒xỉ 鋒phong 辯biện 天thiên 逸dật 時thời 往vãng 謁yết 見kiến 既ký 坐tọa 稱xưng 言ngôn 四tứ 海hải 習tập 鑿tạc 齒xỉ 師sư 曰viết 彌di 天thiên 釋thích 道đạo 安an 時thời 人nhân 以dĩ 為vi 名danh 對đối 筆bút 者giả 葢# 取thủ 三tam 分phần 分phần 經kinh 符phù 合hợp 經kinh 論luận 故cố 云vân 也dã 文văn 意ý 謂vị 諸chư 師sư 自tự 言ngôn 所sở 述thuật 之chi 文văn 除trừ 後hậu 學học 之chi 疑nghi 如như 靈linh 蛇xà 珠châu 光quang 耀diệu 破phá 暗ám 契khế 佛Phật 祖tổ 之chi 意ý 若nhược 安an 公công 秉bỉnh 筆bút 分phần/phân 經kinh 合hợp 論luận 龍long 子tử 變biến 形hình 故cố 曰viết 靈linh 蛇xà 文văn 選tuyển 云vân 人nhân 人nhân 自tự 謂vị 握ác 靈linh 蛇xà 之chi 珠châu 家gia 家gia 自tự 謂vị 抱bão 荊kinh 山sơn 之chi 玉ngọc (# 文văn )# 豈khởi 思tư 等đẳng 者giả 鈔sao 中trung 所sở 破phá 清thanh 師sư 解giải 今kim 一nhất 念niệm 為vi 真chân 心tâm 昱dục 師sư 不bất 立lập 陰ấm 境cảnh 唯duy 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 揀giản 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 為vi 入nhập 理lý 之chi 門môn 起khởi 觀quán 之chi 處xứ 若nhược 唯duy 觀quán 真chân 及cập 不bất 思tư 議nghị 。 則tắc 不bất 知tri 啟khải 發phát 之chi 所sở 矣hĩ 。

【# 序tự 】# 公công 覽lãm 之chi 再tái 歎thán 豈khởi 但đãn 釋thích 文văn 未vị 允duẫn 奈nại 何hà 委ủy 亂loạn 大đại 綱cương 山sơn 隤đồi 角giác 崩băng 良lương 可khả 悲bi 痛thống 。

【# 觧# 】# 尊tôn 者giả 披phi 覧# 諸chư 師sư 所sở 述thuật 失thất 旨chỉ 咨tư 嗟ta 不bất 已dĩ 故cố 云vân 再tái 歎thán 允duẫn 當đương 也dã 委ủy 墜trụy 亂loạn 紊# 非phi 但đãn 釋thích 文văn 未vị 為vi 允duẫn 當đương 抑ức 且thả 委ủy 墜trụy 紊# 亂loạn 大đại 綱cương 大đại 綱cương 者giả 何hà 即tức 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 即tức 空không 假giả 中trung 山sơn 外ngoại 棄khí 妄vọng 觀quán 真chân 及cập 不bất 思tư 議nghị 。 即tức 墜trụy 亂loạn 大đại 綱cương 也dã 未vị 允duẫn 者giả 之chi 字tự 訓huấn 往vãng 造tạo 謂vị 體thể 同đồng 改cải 二nhị 十thập 來lai 字tự 山sơn 頹đồi 者giả 禮lễ 記ký 檀đàn 弓cung 曰viết 泰thái 山sơn 其kỳ 頺đồi 乎hồ 梁lương 木mộc 其kỳ 壞hoại 乎hồ 哲triết 人nhân 其kỳ 萎nuy 乎hồ 角giác 萠bằng 者giả 書thư 云vân 百bá 姓tánh 凜# 凜# 若nhược 崩băng 厥quyết 角giác 言ngôn 民dân 畏úy 紂# 虐ngược 危nguy 懼cụ 不bất 安an 若nhược 崩băng 摧tồi 其kỳ 角giác 無vô 所sở 容dung 頭đầu 今kim 取thủ 二nhị 事sự 喻dụ 解giải 行hành 不bất 正chánh 委ủy 亂loạn 教giáo 門môn 綱cương 紀kỷ 如như 泰thái 山sơn 之chi 頹đồi 邪tà 說thuyết 暴bạo 行hành 使sử 學học 者giả 無vô 所sở 趣thú 向hướng 危nguy 懼cụ 不bất 安an 若nhược 畏úy 紂# 之chi 虐ngược 。

【# 序tự 】# 將tương 欲dục 正chánh 舉cử 捨xả 我ngã 而nhi 誰thùy 遂toại 而nhi 正chánh 析tích 斯tư 文văn 旁bàng 援viện 顯hiển 據cứ 綽xước 有hữu 餘dư 刃nhận 兼kiêm 整chỉnh 大đại 途đồ 教giáo 門môn 權quyền 實thật 今kim 時thời 同đồng 昧muội 者giả 於ư 茲tư 判phán 矣hĩ 別biệt 理lý 隨tùy 緣duyên 其kỳ 類loại 也dã 觀quán 道đạo 所sở 託thác 連liên 代đại 共cộng 迷mê 者giả 於ư 茲tư 見kiến 矣hĩ 指chỉ 要yếu 所sở 以dĩ 其kỳ 立lập 也dã 。

【# 觧# 】# 正chánh 明minh 述thuật 作tác 將tương 欲dục 扶phù 顛điên 持trì 危nguy 正chánh 舉cử 斯tư 道đạo 捨xả 我ngã 其kỳ 誰thùy 哉tai 孟# 子tử 曰viết 如như 欲dục 平bình 治trị 天thiên 下hạ 當đương 今kim 之chi 世thế 捨xả 我ngã 其kỳ 誰thùy 哉tai (# 文văn )# 析tích 剖phẫu 也dã 楞lăng 嚴nghiêm 云vân 析tích 出xuất 精tinh 明minh 。 (# 文văn )# 正chánh 則tắc 剖phẫu 析tích 十thập 門môn 奧áo 旨chỉ 義nghĩa 理lý 泠# 然nhiên 旁bàng 則tắc 援viện 引dẫn 佛Phật 祖tổ 誠thành 言ngôn 顯hiển 據cứ 免miễn 生sanh 疑nghi 謗báng 綽xước 寬khoan 裕# 也dã 孟# 子tử 曰viết 豈khởi 不bất 綽xước 綽xước 然nhiên 有hữu 餘dư 裕# 哉tai (# 文văn )# 刃nhận 者giả 庖bào 丁đinh 解giải 牛ngưu 數số 千thiên 而nhi 刀đao 若nhược 新tân 發phát 硎# 恢khôi 恢khôi 然nhiên 其kỳ 於ư 遊du 刃nhận 必tất 有hữu 餘dư 地địa (# 文văn )# 言ngôn 得đắc 其kỳ 玅# 處xứ 也dã 兼kiêm 整chỉnh 大đại 途đồ 謂vị 消tiêu 文văn 合hợp 理lý 之chi 外ngoại 復phục 能năng 整chỉnh 大đại 途đồ 即tức 教giáo 門môn 權quyền 實thật 觀quán 道đạo 所sở 託thác 權quyền 實thật 者giả 前tiền 之chi 兩lưỡng 教giáo 教giáo 證chứng 俱câu 權quyền 圓viên 教giáo 教giáo 證chứng 俱câu 皆giai 是thị 實thật 別biệt 教giáo 教giáo 權quyền 證chứng 實thật 意ý 稍sảo 難nan 曉hiểu 今kim 時thời 同đồng 昧muội 即tức 齊tề 玄huyền 頴dĩnh 三tam 師sư 但đãn 見kiến 荊kinh 溪khê 有hữu 圓viên 教giáo 隨tùy 緣duyên 之chi 說thuyết 尊tôn 者giả 深thâm 究cứu 圓viên 別biệt 教giáo 旨chỉ 以dĩ 別biệt 教giáo 真Chân 如Như 既ký 能năng 生sanh 法pháp 安an 不bất 隨tùy 緣duyên 特đặc 立lập 別biệt 教giáo 理lý 隨tùy 緣duyên 之chi 義nghĩa 以dĩ 圓viên 別biệt 同đồng 詮thuyên 中trung 道đạo 而nhi 但đãn 不bất 但đãn 殊thù 別biệt 則tắc 教giáo 權quyền 故cố 但đãn 理lý 實thật 故cố 中trung 以dĩ 理lý 實thật 故cố 亦diệc 說thuyết 隨tùy 緣duyên 以dĩ 教giáo 權quyền 故cố 顯hiển 非phi 即tức 具cụ 他tha 宗tông 於ư 終chung 頓đốn 圓viên 三tam 教giáo 皆giai 明minh 隨tùy 緣duyên 只chỉ 云vân 性tánh 起khởi 不bất 云vân 性tánh 具cụ 驗nghiệm 非phi 圓viên 教giáo 故cố 尊tôn 者giả 格cách 量lượng 他tha 宗tông 所sở 談đàm 但đãn 齊tề 今kim 家gia 別biệt 教giáo 類loại 謂vị 流lưu 類loại 鈔sao 中trung 引dẫn 玅# 記ký 專chuyên 緣duyên 理lý 性tánh 是thị 別biệt 教giáo 義nghĩa 等đẳng 觀quán 道đạo 所sở 託thác 即tức 介giới 爾nhĩ 妄vọng 心tâm 一nhất 家gia 入nhập 道đạo 不bất 可khả 遠viễn 求cầu 即tức 剎sát 那na 心tâm 顯hiển 三tam 千thiên 法pháp 豈khởi 同đồng 山sơn 外ngoại 棄khí 妄vọng 觀quán 真chân 始thỉ 因nhân 慈từ 光quang 恩ân 師sư 兼kiêm 講giảng 華hoa 嚴nghiêm 以dĩ 華hoa 嚴nghiêm 心tâm 造tạo 為vi 真chân 心tâm 自tự 此thử 奉phụng 先tiên 清thanh 師sư 梵Phạm 天Thiên 昭chiêu 師sư 孤cô 山sơn 圓viên 師sư 謬mậu 有hữu 承thừa 襲tập 皆giai 謂vị 觀quán 真chân 故cố 義nghĩa 書thư 云vân 葢# 由do 上thượng 人nhân 師sư 祖tổ 已dĩ 降giáng/hàng 皆giai 謂vị 心tâm 獨độc 是thị 理lý (# 文văn )# 若nhược 此thử 之chi 迷mê 非phi 始thỉ 今kim 日nhật 故cố 云vân 連liên 代đại 四tứ 明minh 立lập 宗tông 則tắc 指chỉ 介giới 爾nhĩ 之chi 心tâm 為vi 事sự 理lý 解giải 行hành 之chi 要yếu 以dĩ 此thử 正chánh 說thuyết 格cách 彼bỉ 謬mậu 談đàm 故cố 曰viết 於ư 茲tư 見kiến 矣hĩ 等đẳng 逸dật 堂đường 云vân 教giáo 門môn 權quyền 實thật 觀quán 道đạo 所sở 託thác 所sở 以dĩ 四tứ 明minh 得đắc 為vi 中trung 興hưng 教giáo 觀quán 功công 在tại 於ư 茲tư 。

【# 序tự 】# 至chí 若nhược 法pháp 華hoa 止Chỉ 觀Quán 綱cương 格cách 之chi 文văn 隱ẩn 括quát 錯thác 綜tống 略lược 無vô 不bất 在tại 後hậu 之chi 學học 者giả 足túc 以dĩ 視thị 近cận 見kiến 遠viễn 染nhiễm 指chỉ 知tri 味vị 易dị 不bất 云vân 乎hồ 通thông 天thiên 下hạ 之chi 志chí 定định 天thiên 下hạ 之chi 業nghiệp 斷đoạn 天thiên 下hạ 之chi 疑nghi 實thật 此thử 一nhất 二nhị 萬vạn 言ngôn 得đắc 矣hĩ 。

【# 觧# 】# 言ngôn 二nhị 卷quyển 之chi 書thư 而nhi 於ư 三tam 部bộ 綱cương 格cách 之chi 文văn 莫mạc 不bất 該cai 攝nhiếp 綱cương 謂vị 綱cương 紀kỷ 如như 網võng 之chi 外ngoại 圍vi 格cách 謂vị 格cách 正chánh 如như 物vật 之chi 大đại 體thể 隱ẩn 括quát 者giả 荀# 子tử 云vân 抅# 木mộc 必tất 將tương 待đãi 隱ẩn 括quát 註chú 云vân 正chánh 曲khúc 木mộc 之chi 具cụ 錯thác 綜tống 者giả 如như 易dị 三tam 五ngũ 以dĩ 變biến 錯thác 綜tống 其kỳ 數số 所sở 謂vị 河hà 圖đồ 洛lạc 書thư 今kim 是thị 洛lạc 書thư 之chi 錯thác 綜tống 也dã 謂vị 戴đái 九cửu 履lý 一nhất 左tả 三tam 右hữu 七thất 二nhị 四tứ 為vi 肩kiên 六lục 八bát 為vi 足túc 中trung 則tắc 有hữu 五ngũ 縱tung 橫hoành 交giao 錯thác 皆giai 十thập 五ngũ 也dã 門môn 師sư 輔phụ 行hành 序tự 云vân 豈khởi 唯duy 錯thác 綜tống 所sở 聞văn 將tương 以dĩ 隱ẩn 括quát 所sở 治trị 所sở 治trị 即tức 行hành 三tam 多đa 之chi 玅# 運vận 遽cự 階giai 所sở 聞văn 唯duy 解giải 一nhất 真chân 之chi 玄huyền 覽lãm 斯tư 㳷vẫn 今kim 法pháp 彼bỉ 文văn 謂vị 玄huyền 句cú 開khai 解giải 止Chỉ 觀Quán 明minh 行hành 三tam 部bộ 綱cương 格cách 之chi 文văn 所sở 治trị 所sở 聞văn 若nhược 解giải 若nhược 行hành 皆giai 萃tụy 此thử 書thư 也dã 視thị 近cận 見kiến 遠viễn 謂vị 閱duyệt 指chỉ 要yếu 之chi 近cận 可khả 以dĩ 見kiến 三tam 部bộ 之chi 遠viễn 究cứu 指chỉ 要yếu 之chi 意ý 趣thú 如như 染nhiễm 指chỉ 於ư 鼎đỉnh 然nhiên 後hậu 知tri 三tam 部bộ 之chi 味vị 染nhiễm 指chỉ 者giả 左tả 傳truyền 云vân 楚sở 人nhân 獻hiến 黿ngoan 於ư 鄭trịnh 靈linh 公công (# 穆mục 公công 太thái 子tử 夷di 也dã )# 公công 子tử 宋tống 與dữ 子tử 家gia 將tương 見kiến (# 子tử 公công 宋tống 之chi 字tự 子tử 家gia 歸quy 生sanh 字tự 也dã )# 子tử 公công 之chi 食thực 指chỉ 動động 以dĩ 示thị 子tử 家gia 曰viết 他tha 日nhật 我ngã 如như 此thử 必tất 嘗thường 異dị 味vị 及cập 入nhập 宰tể 夫phu 將tương 解giải 黿ngoan 相tương 視thị 而nhi 笑tiếu 。 公công 問vấn 之chi (# 問vấn 所sở 笑tiếu )# 子tử 家gia 以dĩ 告cáo 及cập 食thực 大đại 夫phu 黿ngoan 召triệu 子tử 公công 而nhi 弗phất 與dữ 也dã (# 欲dục 使sử 食thực 指chỉ 無vô 驗nghiệm )# 子tử 公công 怒nộ 染nhiễm 指chỉ 於ư 鼎đỉnh 嘗thường 而nhi 出xuất (# 文văn )# 今kim 取thủ 染nhiễm 指chỉ 之chi 微vi 知tri 全toàn 鼎đỉnh 之chi 味vị 如như 覽lãm 二nhị 軸trục 之chi 文văn 言ngôn 達đạt 三tam 部bộ 之chi 義nghĩa 旨chỉ 易dị 不bất 下hạ 復phục 借tá 易dị 中trung 三tam 句cú 通thông 結kết 指chỉ 要yếu 述thuật 作tác 之chi 功công 可khả 以dĩ 通thông 達đạt 今kim 時thời 同đồng 昧muội 教giáo 門môn 權quyền 實thật 之chi 志chí 可khả 以dĩ 定định 連liên 代đại 共cộng 迷mê 觀quán 真chân 觀quán 妄vọng 之chi 業nghiệp 引dẫn 佛Phật 祖tổ 誠thành 言ngôn 證chứng 成thành 其kỳ 義nghĩa 斷đoạn 學học 者giả 之chi 疑nghi 。

【# 序tự 】# 式thức 忝thiểm 同đồng 學học 也dã 觀quán 者giả 無vô 謂vị 吾ngô 之chi 亦diệc 有hữu 黨đảng 乎hồ 取thủ 長trường/trưởng 其kỳ 理lý 無vô 取thủ 長trường/trưởng 其kỳ 情tình 文văn 理lý 明minh 白bạch 誰thùy 能năng 隱ẩn 乎hồ 云vân 也dã 。

【# 觧# 】# 敘tự 作tác 序tự 之chi 意ý 因nhân 釋thích 他tha 人nhân 之chi 疑nghi 式thức 者giả 懺sám 主chủ 自tự 斥xích 其kỳ 諱húy 古cổ 人nhân 亦diệc 尚thượng 單đơn 稱xưng 如như 涅Niết 槃Bàn 疏sớ/sơ 云vân 頂đảnh 滯trệ 於ư 豫dự 章chương 釋thích 籤# 序tự 云vân 普phổ 早tảo 歲tuế 在tại 塵trần 謂vị 忝thiểm 與dữ 四tứ 明minh 同đồng 一nhất 師sư 學học 為vi 斯tư 鈔sao 序tự 理lý 之chi 當đương 然nhiên 毋vô 謂vị 言ngôn 辭từ 虗hư 餝sức 情tình 黨đảng 所sở 及cập 語ngữ 云vân 吾ngô 聞văn 君quân 子tử 不bất 黨đảng 疏sớ/sơ 曰viết 相tương 助trợ 匿nặc 非phi 曰viết 黨đảng 後hậu 人nhân 不bất 必tất 致trí 疑nghi 特đặc 文văn 理lý 優ưu 長trường/trưởng 宗tông 旨chỉ 明minh 白bạch 昭chiêu 昭chiêu 然nhiên 若nhược 揭yết 日nhật 月nguyệt 於ư 青thanh 天thiên 使sử 之chi 沈trầm 沒một 可khả 乎hồ 故cố 曰viết 誰thùy 能năng 等đẳng 。

十Thập 不Bất 二Nhị 門Môn 指Chỉ 要Yếu 鈔Sao 詳Tường 解Giải 卷quyển 上thượng 本bổn

唐đường 。 荊kinh 溪khê 尊tôn 者giả 。 釋thích 籤# 。

宋tống 。 四tứ 明minh 尊tôn 者giả 。 鈔sao 。

宋tống 武võ 林lâm 沙Sa 門Môn 。 可khả 度độ 。 詳tường 解giải 。

明minh 天thiên 台thai 後hậu 學học 。 正chánh 謐mịch 。 分phần/phân 會hội 。

【# 序tự 】# 十thập 不bất 二nhị 門môn 指chỉ 要yếu 鈔sao 卷quyển 上thượng (# 并tinh 序tự )# 。

【# 觧# 】# 上thượng 四tứ 字tự 是thị 所sở 釋thích 下hạ 三tam 字tự 是thị 能năng 釋thích 上thượng 六lục 字tự 是thị 別biệt 別biệt 在tại 今kim 題đề 鈔sao 字tự 是thị 通thông 通thông 於ư 諸chư 鈔sao 上thượng 四tứ 字tự 入nhập 文văn 委ủy 釋thích 指chỉ 要yếu 二nhị 字tự 本bổn 序tự 自tự 明minh 鈔sao 字tự 如như 向hướng 卷quyển 者giả 卷quyển 舒thư 為vi 義nghĩa 文văn 凡phàm 二nhị 卷quyển 故cố 以dĩ 上thượng 下hạ 甄chân 之chi 并tinh 序tự 者giả 摭# 華hoa 鈔sao 云vân 疏sớ/sơ 題đề 兼kiêm 目mục 於ư 序tự 故cố 云vân 并tinh 也dã 葢# 序tự 後hậu 不bất 再tái 列liệt 題đề 目mục 故cố (# 文văn )# 。

【# 序tự 】# 宋tống 四tứ 明minh 沙Sa 門Môn 知tri 禮lễ 述thuật 。

【# 觧# 】# 能năng 述thuật 人nhân 號hiệu 讀đọc 者giả 避tị 之chi 此thử 非phi 臨lâm 文văn 不bất 諱húy 之chi 例lệ 。

【# 序tự 】# 十thập 不bất 二nhị 門môn 本bổn 出xuất 釋thích 籤# 豈khởi 須tu 鈔sao 解giải 。

【# 觧# 】# 先tiên 寄ký 問vấn 辭từ 徵trưng 起khởi 以dĩ 明minh 述thuật 鈔sao 之chi 由do 此thử 文văn 乃nãi 荊kinh 溪khê 釋thích 迹tích 門môn 十thập 玅# 之chi 後hậu 搜sưu 括quát 十thập 玅# 大đại 意ý 而nhi 立lập 十thập 門môn 釋thích 籤# 已dĩ 是thị 能năng 釋thích 何hà 須tu 作tác 鈔sao 解giải 之chi 得đắc 非phi 能năng 所sở 重trọng/trùng 煩phiền 乎hồ 文văn 心tâm 解giải 亦diệc 曰viết 玄huyền 義nghĩa 申thân 經kinh 記ký 釋thích 玄huyền 義nghĩa 文văn 已dĩ 三tam 矣hĩ 詎cự 假giả 染nhiễm 筆bút 以dĩ 四tứ 其kỳ 說thuyết (# 文văn )# 。

【# 序tự 】# 但đãn 斯tư 宗tông 講giảng 者giả 或hoặc 示thị 或hoặc 註chú 著trước 述thuật 云vân 云vân 而nhi 事sự 理lý 未vị 明minh 解giải 行hành 無vô 託thác 荊kinh 溪khê 玅# 解giải 翻phiên 隱ẩn 於ư 時thời 天thiên 台thai 圓viên 宗tông 罔võng 益ích 於ư 物vật 。

【# 觧# 】# 答đáp 出xuất 山sơn 外ngoại 著trước 述thuật 之chi 謬mậu 雖tuy 非phi 山sơn 家gia 正chánh 說thuyết 亦diệc 稟bẩm 學học 台thai 教giáo 故cố 云vân 斯tư 宗tông 講giảng 者giả 或hoặc 示thị 奉phụng 先tiên 清thanh 師sư 示thị 珠châu 指chỉ 也dã 或hoặc 註chú 天thiên 台thai 昱dục 師sư 註chú 不bất 二nhị 門môn 二nhị 師sư 著trước 作tác 撰soạn 述thuật 皆giai 有hữu 云vân 云vân 之chi 言ngôn 汲cấp 黯ảm 傳truyền 云vân 吾ngô 欲dục 云vân 云vân 師sư 古cổ 註chú 曰viết 猶do 言ngôn 如như 此thử 如như 此thử 也dã 史sử 略lược 其kỳ 辭từ 爾nhĩ 漢hán 雋# 諸chư 文văn 橫hoạnh/hoành 註chú 云vân 云vân 二nhị 字tự 輔phụ 行hành 云vân 未vị 盡tận 之chi 貌mạo 云vân 者giả 言ngôn 也dã 說thuyết 文văn 云vân 象tượng 雲vân 氣khí 在tại 天thiên 回hồi 轉chuyển 之chi 貌mạo 言ngôn 之chi 在tại 口khẩu 如như 雲vân 潤nhuận 物vật 廣quảng 雅nhã 云vân 云vân 者giả 有hữu 也dã 下hạ 文văn 尚thượng 有hữu 如như 雲vân 之chi 言ngôn (# 文văn )# 忠trung 法Pháp 師sư 曰viết 吾ngô 祖tổ 法pháp 智trí 尊tôn 者giả 始thỉ 因nhân 錢tiền 塘đường 奉phụng 先tiên 清thanh 師sư 製chế 示thị 珠châu 指chỉ 解giải 十thập 不bất 二nhị 門môn 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 之chi 文văn 為vi 真chân 心tâm 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 為vi 俗tục 諦đế 改cải 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 為vi 造tạo 謂vị 體thể 同đồng 凡phàm 改cải 二nhị 十thập 來lai 字tự 天thiên 台thai 昱dục 師sư 註chú 不bất 二nhị 門môn 立lập 唯duy 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 消tiêu 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 之chi 文văn 為vi 真Chân 諦Đế 法pháp 智trí 愍mẫn 而nhi 救cứu 之chi 所sở 以dĩ 指chỉ 要yếu 之chi 所sở 由do 作tác 也dã 故cố 序tự 曰viết 或hoặc 示thị 或hoặc 註chú 著trước 述thuật 云vân 云vân (# 文văn )# 孤cô 山sơn 正chánh 義nghĩa 乃nãi 祥tường 符phù 四tứ 年niên 作tác 在tại 指chỉ 要yếu 後hậu 事sự 理lý 等đẳng 者giả 一nhất 家gia 所sở 明minh 事sự 理lý 有hữu 乎hồ 多đa 義nghĩa 今kim 為vi 山sơn 外ngoại 迷mê 於ư 三tam 法pháp 事sự 理lý 也dã 圓viên 論luận 三tam 法pháp 各các 具cụ 事sự 理lý 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 若nhược 欲dục 造tạo 修tu 須tu 揀giản 生sanh 佛Phật 之chi 高cao 廣quảng 唯duy 觀quán 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 此thử 心tâm 當đương 體thể 圓viên 具cụ 三tam 千thiên 即tức 理lý 造tạo 此thử 心tâm 能năng 變biến 造tạo 三tam 千thiên 即tức 事sự 造tạo 如như 此thử 解giải 之chi 名danh 為vi 玅# 解giải 如như 此thử 觀quán 之chi 名danh 為vi 玅# 行hành 山sơn 外ngoại 諸chư 師sư 乃nãi 以dĩ 三tam 法pháp 抗kháng 分phần/phân 事sự 理lý 謂vị 心tâm 法pháp 屬thuộc 理lý 是thị 能năng 造tạo 生sanh 佛Phật 屬thuộc 事sự 是thị 所sở 造tạo 心tâm 既ký 屬thuộc 理lý 敻# 指chỉ 真chân 心tâm 則tắc 初sơ 心tâm 依y 何hà 開khai 解giải 立lập 行hành 故cố 知tri 山sơn 外ngoại 三tam 法pháp 事sự 理lý 未vị 明minh 則tắc 玅# 解giải 玅# 行hành 無vô 所sở 依y 託thác 故cố 忠trung 法Pháp 師sư 曰viết 清thanh 師sư 又hựu 立lập 心tâm 法pháp 三tam 千thiên 為vi 理lý 造tạo 生sanh 佛Phật 三tam 千thiên 為vi 事sự 造tạo 殊thù 不bất 知tri 三tam 法pháp 各các 具cụ 事sự 理lý 二nhị 造tạo 故cố 指chỉ 要yếu 破phá 曰viết 據cứ 他tha 所sở 釋thích (# 至chí )# 無vô 差sai 之chi 文văn 永vĩnh 失thất 矣hĩ 故cố 序tự 云vân 事sự 理lý 未vị 明minh 解giải 行hành 無vô 託thác 是thị 皆giai 破phá 於ư 清thanh 公công 也dã 荊kinh 溪khê 等đẳng 者giả 荊kinh 溪khê 玄huyền 解giải 十thập 玅# 作tác 此thử 十thập 門môn 門môn 門môn 結kết 歸quy 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 合hợp 修tu 觀quán 者giả 易dị 入nhập 諸chư 師sư 異dị 說thuyết 敻# 指chỉ 真chân 心tâm 翻phiên 使sử 荊kinh 溪khê 玅# 解giải 隱ẩn 沒một 於ư 時thời 矣hĩ 吾ngô 祖tổ 依y 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 玅# 旨chỉ 建kiến 立lập 圓viên 頓đốn 宗tông 乘thừa 點điểm 示thị 諸chư 法pháp 圓viên 具cụ 事sự 理lý 三tam 千thiên 意ý 令linh 物vật 機cơ 開khai 解giải 立lập 行hành 揀giản 境cảnh 修tu 觀quán 即tức 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 達đạt 陰ấm 成thành 不bất 思tư 議nghị 顯hiển 三tam 千thiên 法pháp 若nhược 唯duy 觀quán 真chân 但đãn 眾chúng 生sanh 在tại 事sự 未vị 曾tằng 悟ngộ 理lý 是thị 杜đỗ 初sơ 心tâm 入nhập 理lý 之chi 門môn 起khởi 觀quán 之chi 處xứ 則tắc 天thiên 台thai 圓viên 宗tông 何hà 益ích 於ư 物vật 機cơ 乎hồ 。

【# 序tự 】# 爰viên 因nhân 講giảng 次thứ 對đối 彼bỉ 釋thích 之chi 命mạng 為vi 指chỉ 要yếu 鈔sao 焉yên 葢# 指chỉ 介giới 爾nhĩ 之chi 心tâm 為vi 事sự 理lý 解giải 行hành 之chi 要yếu 也dã 。

【# 觧# 】# 正chánh 明minh 述thuật 作tác 仍nhưng 釋thích 命mạng 題đề 之chi 義nghĩa 爰viên 於ư 也dã 講giảng 次thứ 者giả 因nhân 講giảng 玄huyền 籤# 之chi 次thứ 對đối 清thanh 昱dục 二nhị 師sư 而nhi 釋thích 之chi 下hạ 文văn 有hữu 人nhân 解giải 今kim 一nhất 念niệm 是thị 破phá 清thanh 師sư 有hữu 人nhân 不bất 許hứa 立lập 陰ấm 等đẳng 是thị 破phá 昱dục 師sư 命mạng 此thử 能năng 釋thích 之chi 文văn 為vi 指chỉ 要yếu 鈔sao 介giới 爾nhĩ 者giả 輔phụ 行hành 云vân 弱nhược 也dã 謂vị 細tế 念niệm 也dã (# 文văn )# 介giới 爾nhĩ 有hữu 心tâm 三tam 千thiên 具cụ 足túc 圓viên 論luận 諸chư 法pháp 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 若nhược 欲dục 造tạo 修tu 須tu 從tùng 近cận 要yếu 的đích 指chỉ 一nhất 念niệm 為vi 事sự 理lý 解giải 行hành 之chi 要yếu 此thử 心tâm 圓viên 具cụ 三tam 千thiên 即tức 理lý 之chi 要yếu 心tâm 能năng 變biến 造tạo 三tam 千thiên 即tức 事sự 之chi 要yếu 文văn 云vân 若nhược 事sự 若nhược 理lý 皆giai 以dĩ 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 解giải 此thử 一nhất 念niệm 具cụ 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 依y 解giải 立lập 行hành 於ư 一nhất 念niệm 心tâm 。 觀quán 此thử 三tam 千thiên 文văn 云vân 教giáo 行hành 皆giai 以dĩ 觀quán 心tâm 為vi 要yếu 特đặc 指chỉ 心tâm 者giả 萬vạn 法pháp 之chi 本bổn 眾chúng 病bệnh 之chi 源nguyên 心tâm 能năng 具cụ 故cố 心tâm 能năng 造tạo 故cố 荊kinh 溪khê 門môn 門môn 結kết 歸quy 一nhất 念niệm 天thiên 台thai 的đích 論luận 境cảnh 體thể 唯duy 在tại 識thức 陰ấm 葢# 以dĩ 此thử 也dã 推thôi 而nhi 廣quảng 之chi 一nhất 大đại 藏tạng 教giáo 無vô 越việt 此thử 心tâm 故cố 曰viết 一nhất 期kỳ 縱tung 橫hoành 不bất 出xuất 一nhất 念niệm 故cố 知tri 指chỉ 要yếu 其kỳ 功công 莫mạc 大đại 。

【# 序tự 】# 聊liêu 備bị 諸chư 生sanh 溫ôn 習tập 敢cảm 期kỳ 達đạt 士sĩ 批# 詳tường 耶da 時thời 大đại 宋tống 景cảnh 德đức 元nguyên 年niên 歲tuế 在tại 甲giáp 辰thần 正chánh 月nguyệt 九cửu 日nhật 序tự 。

【# 觧# 】# 謙khiêm 己kỷ 以dĩ 記ký 歲tuế 月nguyệt 聊liêu 備bị 學học 徒đồ 溫ôn 故cố 誦tụng 習tập 豈khởi 敢cảm 期kỳ 望vọng 明minh 達đạt 之chi 士sĩ 批# 覧# 研nghiên 詳tường 景cảnh 德đức 乃nãi 真chân 宗tông 年niên 號hiệu 。

【# 鈔sao 】# 鈔sao 曰viết 此thử 文văn 題đề 目mục 多đa 本bổn 不bất 同đồng 或hoặc 云vân 法pháp 華hoa 本bổn 迹tích 十thập 玅# 不bất 二nhị 門môn 或hoặc 無vô 本bổn 迹tích 二nhị 字tự 有hữu 唯duy 云vân 玄huyền 文văn 十thập 不bất 二nhị 門môn 此thử 或hoặc 以dĩ 所sở 通thông 之chi 義nghĩa 所sở 釋thích 之chi 文văn 而nhi 冠quan 於ư 首thủ 葢# 不bất 忘vong 其kỳ 本bổn 也dã 而nhi 盡tận 是thị 別biệt 錄lục 者giả 私tư 安an 取thủ 舍xá 由do 情tình 無vô 勞lao 苦khổ 諍tranh 。

【# 觧# 】# 十thập 門môn 本bổn 出xuất 釋thích 籤# 初sơ 無vô 題đề 目mục 後hậu 人nhân 錄lục 出xuất 各các 隨tùy 己kỷ 見kiến 以dĩ 立lập 首thủ 題đề 且thả 示thị 三tam 家gia 初sơ 是thị 昱dục 師sư 次thứ 是thị 清thanh 師sư 第đệ 三tam 莫mạc 知tri 誰thùy 立lập 雖tuy 所sở 立lập 異dị 不bất 出xuất 二nhị 義nghĩa 初sơ 二nhị 是thị 所sở 通thông 之chi 義nghĩa 第đệ 三tam 是thị 所sở 釋thích 之chi 文văn 所sở 通thông 義nghĩa 者giả 十thập 門môn 為vi 能năng 通thông 十thập 玅# 為vi 所sở 通thông 所sở 釋thích 文văn 者giả 籤# 為vi 能năng 釋thích 玄huyền 為vi 所sở 釋thích 不bất 忘vong 本bổn 者giả 要yếu 見kiến 十thập 門môn 出xuất 於ư 大đại 本bổn 故cố 取thủ 舍xá 等đẳng 者giả 示thị 珠châu 指chỉ 立lập 題đề 云vân 法pháp 華hoa 十thập 玅# 不bất 二nhị 門môn 又hựu 云vân 有hữu 本bổn 題đề 玅# 法pháp 蓮liên 華hoa 經kinh 本bổn 迹tích 十thập 玅# 不bất 二nhị 門môn 或hoặc 云vân 法pháp 華hoa 本bổn 迹tích 不bất 二nhị 門môn 或hoặc 但đãn 稱xưng 本bổn 迹tích 者giả 並tịnh 後hậu 人nhân 增tăng 損tổn 今kim 所sở 不bất 用dụng (# 文văn )# 問vấn 答đáp 決quyết 疑nghi 中trung 廣quảng 破phá 他tha 人nhân 立lập 題đề 今kim 鈔sao 主chủ 暗ám 破phá 之chi 諸chư 師sư 立lập 題đề 盡tận 是thị 私tư 安an 非phi 荊kinh 溪khê 意ý 取thủ 彼bỉ 捨xả 此thử 皆giai 由do 人nhân 情tình 何hà 勞lao 苦khổ 興hưng 諍tranh 競cạnh 廣quảng 破phá 他tha 人nhân 立lập 題đề 之chi 不bất 當đương 耶da 尊tôn 者giả 之chi 意ý 只chỉ 云vân 十thập 不bất 二nhị 門môn 故cố 云vân 作tác 者giả 自tự 立lập 引dẫn 下hạ 文văn 釋thích 之chi 孤cô 山sơn 正chánh 義nghĩa 云vân 義nghĩa 家gia 抄sao 錄lục 往vãng 往vãng 別biệt 行hành 標tiêu 立lập 題đề 目mục 二nhị 三tam 其kỳ 說thuyết 吾ngô 將tương 適thích 從tùng 今kim 依y 行hành 滿mãn 法Pháp 師sư 涅Niết 槃Bàn 記ký 指chỉ 為vi 法pháp 華hoa 玄huyền 記ký 十thập 不bất 二nhị 門môn 況huống 滿mãn 是thị 荊kinh 溪khê 門môn 人nhân 必tất 也dã 親thân 聞văn 呼hô 召triệu 故cố 依y 彼bỉ 記ký 以dĩ 立lập 總tổng 題đề 雖tuy 違vi 眾chúng 吾ngô 從tùng 古cổ 也dã (# 文văn )# 雖tuy 云vân 有hữu 據cứ 恐khủng 非phi 作tác 者giả 之chi 意ý 學học 者giả 孰thục 不bất 知tri 此thử 文văn 出xuất 自tự 今kim 經kinh 玄huyền 記ký 耶da 。

【# 鈔sao 】# 若nhược 十thập 不bất 二nhị 門môn 四tứ 字tự 乃nãi 作tác 者giả 自tự 立lập 故cố 文văn 云vân 為vi 實thật 施thí 權quyền 則tắc 不bất 二nhị 而nhi 二nhị 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 則tắc 二nhị 而nhi 不bất 二nhị 法pháp 既ký 教giáo 部bộ 咸hàm 開khai 成thành 玅# 故cố 此thử 十thập 門môn 不bất 二nhị 為vi 目mục 須tu 據cứ 此thử 文văn 釋thích 其kỳ 題đề 旨chỉ 豈khởi 非phi 四tứ 時thời 三tam 教giáo 所sở 談đàm 色sắc 心tâm 乃nãi 至chí 受thọ 潤nhuận 無vô 不bất 隔cách 異dị 故cố 皆giai 名danh 二nhị 今kim 經kinh 開khai 會hội 實thật 理lý 既ký 彰chương 十thập 異dị 皆giai 融dung 互hỗ 攝nhiếp 無vô 外ngoại 咸hàm 名danh 不bất 二nhị 。

【# 觧# 】# 正chánh 釋thích 題đề 目mục 初sơ 釋thích 不bất 二nhị 為vi 實thật 施thí 權quyền 意ý 在tại 於ư 實thật 實thật 本bổn 不bất 二nhị 順thuận 權quyền 機cơ 故cố 分phân 隔cách 而nhi 說thuyết 故cố 云vân 不bất 二nhị 而nhi 二nhị 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 意ý 在tại 於ư 權quyền 權quyền 既ký 同đồng 體thể 不bất 動động 纖tiêm 毫hào 故cố 云vân 二nhị 而nhi 不bất 二nhị 法pháp 既ký 等đẳng 者giả 荊kinh 溪khê 云vân 若nhược 不bất 約ước 教giáo 則tắc 不bất 知tri 教giáo 玅# 若nhược 不bất 約ước 部bộ 則tắc 不bất 知tri 部bộ 玅# (# 文văn )# 境cảnh 等đẳng 十thập 法pháp 既ký 約ước 教giáo 約ước 部bộ 判phán 後hậu 開khai 之chi 則tắc 此thử 十thập 皆giai 玅# 今kim 此thử 十thập 門môn 依y 十thập 玅# 而nhi 立lập 宜nghi 名danh 不bất 二nhị 也dã 須tu 據cứ 開khai 顯hiển 玅# 旨chỉ 而nhi 釋thích 方phương 異dị 昔tích 經kinh 之chi 不bất 二nhị 也dã 豈khởi 非phi 下hạ 正chánh 釋thích 不bất 二nhị 約ước 今kim 昔tích 對đối 分phần/phân 二nhị 與dữ 不bất 二nhị 約ước 教giáo 則tắc 三tam 教giáo 為vi 二nhị 約ước 部bộ 則tắc 昔tích 圓viên 兼kiêm 帶đái 亦diệc 非phi 不bất 二nhị 。 以dĩ 四tứ 時thời 三tam 教giáo 未vị 證chứng 三tam 千thiên 三tam 諦đế 無vô 不bất 差sai 別biệt 隔cách 異dị 故cố 此thử 十thập 法pháp 皆giai 名danh 二nhị 也dã 今kim 經kinh 開khai 顯hiển 三tam 千thiên 實thật 相tướng 玅# 理lý 彰chương 明minh 十thập 法pháp 隔cách 異dị 悉tất 皆giai 圓viên 融dung 舉cử 色sắc 則tắc 色sắc 攝nhiếp 於ư 心tâm 色sắc 外ngoại 無vô 法pháp 舉cử 心tâm 亦diệc 然nhiên 乃nãi 至chí 受thọ 潤nhuận 亦diệc 爾nhĩ 故cố 云vân 互hỗ 攝nhiếp 無vô 外ngoại 。

【# 鈔sao 】# 即tức 以dĩ 不bất 二nhị 當đương 體thể 為vi 門môn 然nhiên 亦diệc 可khả 云vân 十thập 不bất 二nhị 為vi 能năng 通thông 十thập 玅# 為vi 所sở 通thông 問vấn 玅# 即tức 不bất 二nhị 不bất 二nhị 即tức 玅# 俱câu 名danh 俱câu 體thể 何hà 分phần/phân 能năng 通thông 所sở 通thông 答đáp 今kim 不bất 以dĩ 麤thô 玅# 分phần/phân 能năng 所sở 亦diệc 不bất 以dĩ 名danh 體thể 分phân 之chi 葢# 以dĩ 十thập 玅# 法pháp 相tướng 該cai 愽# 學học 者giả 難nan 入nhập 此thử 文văn 撮toát 要yếu 徑kính 顯hiển 彼bỉ 意ý 乃nãi 以dĩ 略lược 顯hiển 廣quảng 以dĩ 易dị 通thông 難nạn/nan 義nghĩa 立lập 能năng 通thông 所sở 通thông 。

【# 觧# 】# 次thứ 釋thích 門môn 字tự 門môn 有hữu 當đương 體thể 能năng 通thông 二nhị 義nghĩa 初sơ 句cú 當đương 體thể 然nhiên 亦diệc 下hạ 能năng 通thông 當đương 體thể 者giả 不bất 須tu 更cánh 約ước 能năng 通thông 所sở 通thông 即tức 不bất 二nhị 體thể 。 便tiện 能năng 通thông 入nhập 孤cô 山sơn 云vân 不bất 二nhị 即tức 門môn 亦diệc 此thử 謂vị 也dã 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 三tam 千thiên 玅# 理lý 當đương 處xứ 虗hư 通thông 法pháp 法pháp 趣thú 入nhập 以dĩ 為vi 其kỳ 門môn 。 故cố 曰viết 當đương 體thể 經Kinh 云vân 開khai 方phương 便tiện 門môn 。 示thị 真chân 實thật 相tướng 。 此thử 方phương 便tiện 實thật 相tướng 各các 有hữu 當đương 體thể 能năng 通thông 二nhị 門môn 疏sớ/sơ 八bát (# 二nhị 十thập 四tứ )# 云vân 實thật 相tướng 不bất 二nhị 當đương 體thể 虗hư 通thông 故cố 名danh 為vi 門môn 如như 淨tịnh 名danh 不bất 二nhị 門môn 華hoa 嚴nghiêm 法Pháp 界Giới 門môn 等đẳng 記ký 八bát 云vân 無vô 礙ngại 名danh 虗hư 無vô 壅ủng 曰viết 通thông 故cố 得đắc 全toàn 體thể 成thành 能năng 通thông 門môn (# 文văn )# 四tứ 明minh 云vân 門môn 外ngoại 無vô 理lý 能năng 所sở 泯mẫn 亡vong (# 文văn )# 然nhiên 亦diệc 等đẳng 者giả 十thập 門môn 雖tuy 皆giai 當đương 體thể 然nhiên 約ước 義nghĩa 立lập 亦diệc 有hữu 能năng 通thông 所sở 通thông 以dĩ 門môn 為vi 能năng 通thông 玅# 為vi 所sở 通thông 故cố 生sanh 下hạ 問vấn 凡phàm 言ngôn 能năng 通thông 必tất 以dĩ 能năng 通thông 之chi 麤thô 通thông 於ư 所sở 通thông 之chi 玅# 今kim 不bất 二nhị 即tức 玅# 玅# 即tức 不bất 二nhị 何hà 分phần/phân 能năng 所sở 之chi 殊thù 名danh 體thể 言ngôn 之chi 名danh 為vi 能năng 通thông 體thể 為vi 所sở 通thông 今kim 不bất 二nhị 與dữ 玅# 俱câu 得đắc 為vi 名danh 俱câu 得đắc 為vi 體thể 那na 分phần/phân 能năng 所sở 答đáp 中trung 不bất 以dĩ 麤thô 玅# 答đáp 上thượng 初sơ 義nghĩa 不bất 以dĩ 名danh 體thể 答đáp 上thượng 次thứ 義nghĩa 麤thô 玅# 分phần/phân 能năng 所sở 者giả 玅# 玄huyền 第đệ 九cửu 就tựu 能năng 所sở 判phán 麤thô 玅# 為vi 四tứ 句cú 自tự 有hữu 能năng 通thông 麤thô 所sở 通thông 亦diệc 麤thô 能năng 通thông 玅# 所sở 通thông 麤thô 能năng 通thông 麤thô 所sở 通thông 玅# 能năng 通thông 玅# 所sở 通thông 亦diệc 玅# (# 文văn )# 又hựu 云vân 門môn 名danh 能năng 通thông 理lý 是thị 所sở 通thông 即tức 名danh 體thể 分phần/phân 能năng 所sở 也dã 今kim 之chi 能năng 所sở 並tịnh 非phi 此thử 二nhị 葢# 以dĩ 玄huyền 文văn 十thập 玅# 所sở 談đàm 法pháp 相tướng 該cai 羅la 廣quảng 博bác 學học 者giả 難nan 以dĩ 造tạo 入nhập 此thử 之chi 十thập 門môn 撮toát 其kỳ 綱cương 要yếu 徑kính 直trực 顯hiển 彼bỉ 十thập 玅# 之chi 意ý 乃nãi 以dĩ 十thập 門môn 之chi 略lược 顯hiển 彼bỉ 十thập 玅# 法pháp 相tướng 之chi 廣quảng 對đối 上thượng 法pháp 相tướng 該cai 博bác 言ngôn 之chi 十thập 門môn 門môn 門môn 結kết 歸quy 一nhất 念niệm 修tu 觀quán 之chi 易dị 通thông 彼bỉ 十thập 玅# 文văn 文văn 之chi 下hạ 散tán 漫mạn 觀quán 心tâm 之chi 難nạn/nan 對đối 上thượng 學học 者giả 難nan 入nhập 言ngôn 之chi 以dĩ 此thử 難nan 易dị 廣quảng 略lược 之chi 義nghĩa 立lập 於ư 能năng 通thông 所sở 通thông 爾nhĩ 。

【# 鈔sao 】# 數số 至chí 十thập 者giả 葢# 從tùng 十thập 玅# 而nhi 立lập 雖tuy 立lập 門môn 對đối 玅# 互hỗ 有hữu 多đa 少thiểu 而nhi 不bất 虧khuy 本bổn 數số 也dã 此thử 且thả 總tổng 明minh 待đãi 至chí 釋thích 文văn 更cánh 為vi 點điểm 示thị 若nhược 欲dục 標tiêu 述thuật 作tác 人nhân 者giả 即tức 是thị 荊kinh 溪khê 尊tôn 者giả 既ký 是thị 後hậu 人nhân 錄lục 出xuất 不bất 可khả 正chánh 斥xích 其kỳ 諱húy 。

【# 觧# 】# 釋thích 十thập 字tự 十thập 是thị 數số 方phương 方phương 者giả 法pháp 也dã 如như 華hoa 嚴nghiêm 中trung 凡phàm 諸chư 法Pháp 門môn 以dĩ 十thập 為vi 數số (# 輔phụ 行hành )# 從tùng 十thập 玅# 立lập 者giả 從tùng 所sở 通thông 玅# 立lập 能năng 通thông 門môn 玅# 既ký 有hữu 十thập 門môn 亦diệc 如như 之chi 雖tuy 立lập 門môn 對đối 玅# 或hoặc 門môn 多đa 玅# 少thiểu 或hoặc 門môn 少thiểu 玅# 多đa 門môn 之chi 與dữ 玅# 彼bỉ 此thử 皆giai 十thập 故cố 云vân 不bất 虧khuy 此thử 且thả 總tổng 明minh 者giả 今kim 且thả 總tổng 明minh 釋thích 題đề 待đãi 至chí 消tiêu 釋thích 別biệt 文văn 門môn 門môn 之chi 下hạ 點điểm 示thị 不bất 二nhị 之chi 旨chỉ 如như 釋thích 色sắc 心tâm 門môn 初sơ 云vân 故cố 今kim 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 特đặc 指chỉ 心tâm 法pháp 明minh 乎hồ 不bất 二nhị 以dĩ 此thử 為vi 門môn 則tắc 解giải 行hành 易dị 入nhập 內nội 外ngoại 門môn 云vân 復phục 為vi 顯hiển 其kỳ 玅# 義nghĩa 必tất 須tu 內nội 外ngoại 互hỗ 融dung 隨tùy 觀quán 一nhất 境cảnh 皆giai 能năng 遍biến 攝nhiếp 此thử 之chi 不bất 二nhị 悉tất 得đắc 稱xưng 門môn 泛phiếm 論luận 雖tuy 爾nhĩ 一nhất 家gia 觀quán 法pháp 皆giai 用dụng 內nội 心tâm 玅# 義nghĩa 為vi 門môn 下hạ 去khứ 諸chư 門môn 亦diệc 皆giai 點điểm 示thị 或hoặc 指chỉ 立lập 門môn 對đối 玅# 科khoa 或hoặc 指chỉ 出xuất 門môn 名danh 義nghĩa 者giả 皆giai 非phi 。

△# 釋thích 文văn 為vi 三tam 初sơ 總tổng 敘tự 立lập 意ý 二nhị 從tùng 一nhất 者giả 去khứ 列liệt 門môn 解giải 釋thích 三tam 是thị 故cố 十thập 門môn 訖ngật 文văn 結kết 攝nhiếp 重trọng/trùng 示thị 此thử 三tam 即tức 擬nghĩ 三tam 分phần/phân 也dã 。

【# 觧# 】# 結kết 攝nhiếp 重trọng/trùng 示thị 者giả 門môn 門môn 通thông 入nhập 乃nãi 結kết 十thập 門môn 而nhi 攝nhiếp 十thập 玅# 重trọng/trùng 示thị 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 三tam 諦đế 觀quán 行hành 易dị 明minh 鈔sao 末mạt 云vân 結kết 文văn 示thị 意ý 以dĩ 十thập 門môn 十thập 玅# 理lý 一nhất 結kết 文văn 重trọng/trùng 示thị 即tức 示thị 意ý 也dã 擬nghĩ 三tam 分phần/phân 者giả 三tam 分phần/phân 本bổn 為vi 分phần/phân 經kinh 但đãn 可khả 比tỉ 擬nghĩ 而nhi 已dĩ 總tổng 敘tự 立lập 意ý 擬nghĩ 序tự 分phần/phân 以dĩ 今kim 正chánh 明minh 十thập 門môn 先tiên 總tổng 敘tự 玄huyền 文văn 以dĩ 立lập 十thập 門môn 之chi 意ý 列liệt 門môn 解giải 釋thích 正chánh 明minh 十thập 門môn 可khả 擬nghĩ 正chánh 宗tông 結kết 攝nhiếp 重trọng/trùng 示thị 既ký 結kết 十thập 門môn 重trọng/trùng 示thị 觀quán 意ý 可khả 擬nghĩ 流lưu 通thông 也dã 荊kinh 溪khê 科khoa 節tiết 止Chỉ 觀Quán 亦diệc 擬nghĩ 三tam 分phần/phân 。

△# 初sơ 又hựu 四tứ 初sơ 敘tự 前tiền 文văn 立lập 述thuật 作tác 之chi 意ý 又hựu 二nhị 初sơ 敘tự 前tiền 又hựu 二nhị 初sơ 敘tự 教giáo 廣quảng 二nhị 初sơ 十thập 玅# 意ý 。

然nhiên 此thử 迹tích 門môn 談đàm 其kỳ 因nhân 果quả 及cập 以dĩ 自tự 他tha 使sử 一nhất 代đại 教giáo 門môn 融dung 通thông 入nhập 玅# 故cố 。

【# 觧# 】# 科khoa 十thập 玅# 意ý 者giả 迹tích 門môn 所sở 談đàm 境cảnh 等đẳng 十thập 法pháp 意ý 開khai 一nhất 代đại 教giáo 門môn 無vô 不bất 皆giai 玅# 故cố 也dã 初sơ 三tam 句cú 十thập 玅# 後hậu 二nhị 句cú 明minh 意ý 然nhiên 即tức 領lãnh 上thượng 之chi 辭từ 此thử 即tức 指chỉ 法pháp 之chi 語ngữ 荊kinh 溪khê 釋thích 迹tích 門môn 竟cánh 搜sưu 括quát 大đại 意ý 而nhi 成thành 此thử 書thư 故cố 於ư 文văn 初sơ 領lãnh 上thượng 十thập 玅# 故cố 云vân 然nhiên 此thử 等đẳng 也dã 迹tích 門môn 者giả 迹tích 謂vị 足túc 迹tích 玄huyền 七thất (# 八bát )# 云vân 如như 人nhân 依y 處xứ 則tắc 有hữu 行hành 迹tích 尋tầm 迹tích 得đắc 處xứ 文văn 心tâm 解giải 云vân 望vọng 本bổn 為vi 名danh 皆giai 從tùng 喻dụ 立lập 也dã 如như 人nhân 從tùng 本bổn 處xứ 則tắc 有hữu 行hành 來lai 之chi 迹tích 故cố 因nhân 其kỳ 迹tích 以dĩ 通thông 其kỳ 本bổn (# 文văn )# 門môn 者giả 迹tích 中trung 化hóa 用dụng 通thông 至chí 實thật 相tướng 故cố 稱xưng 門môn 也dã 十thập 法pháp 雖tuy 廣quảng 不bất 出xuất 因nhân 果quả 自tự 他tha 因nhân 收thu 境cảnh 智trí 行hành 位vị 果quả 收thu 三tam 法pháp 自tự 收thu 能năng 應ưng 神thần 通thông 說thuyết 法Pháp 他tha 收thu 感cảm 及cập 眷quyến 屬thuộc 利lợi 益ích 也dã 。

【# 鈔sao 】# 然nhiên 者giả 是thị 也dã 即tức 領lãnh 上thượng 之chi 辭từ 亦diệc 信tín 解giải 之chi 語ngữ 若nhược 不bất 信tín 者giả 。 乃nãi 云vân 不bất 然nhiên 此thử 迹tích 門môn 等đẳng 者giả 指chỉ 上thượng 玄huyền 文văn 所sở 談đàm 十thập 玅# 境cảnh 智trí 行hành 位vị 因nhân 也dã 三tam 法pháp 果quả 也dã 感cảm 應ứng 兼kiêm 自tự 他tha 神thần 通thông 說thuyết 法Pháp 是thị 能năng 化hóa 者giả 作tác 屬thuộc 自tự 也dã 眷quyến 屬thuộc 利lợi 益ích 是thị 所sở 化hóa 者giả 事sự 屬thuộc 他tha 也dã 故cố 因nhân 等đẳng 四tứ 收thu 十thập 玅# 盡tận 一nhất 代đại 教giáo 門môn 所sở 明minh 法pháp 相tướng 豈khởi 過quá 於ư 此thử 今kim 於ư 十thập 義nghĩa 皆giai 用dụng 待đãi 絕tuyệt 二nhị 玅# 而nhi 融dung 會hội 之chi 令linh 無vô 壅ủng 礙ngại 故cố 云vân 融dung 通thông 入nhập 玄huyền 。

【# 觧# 】# 境cảnh 等đẳng 為vi 因nhân 三tam 法pháp 屬thuộc 果quả 者giả 葢# 本bổn 玄huyền 六lục (# 初sơ )# 云vân 上thượng 來lai 四tứ 玅# 名danh 為vi 圓viên 因nhân 三tam 法pháp 祕bí 藏tạng 名danh 為vi 圓viên 果quả (# 文văn )# 位vị 玅# 通thông 因nhân 果quả 今kim 總tổng 名danh 因nhân 者giả 籤# 云vân 位vị 玅# 若nhược 立lập 實thật 通thông 因nhân 果quả 為vi 對đối 三tam 法pháp 且thả 從tùng 因nhân 說thuyết (# 文văn )# 因nhân 果quả 自tự 他tha 四tứ 明minh 孤cô 山sơn 前tiền 五ngũ 玅# 是thị 同đồng 於ư 後hậu 五ngũ 玅# 四tứ 明minh 兼kiêm 自tự 他tha 孤cô 山sơn 唯duy 屬thuộc 他tha 正chánh 義nghĩa 云vân 自tự 他tha 者giả 攬lãm 前tiền 五ngũ 玅# 名danh 自tự 行hành 因nhân 果quả 對đối 後hậu 五ngũ 玅# 名danh 化hóa 他tha 能năng 所sở 玅# 玄huyền 云vân 前tiền 五ngũ 約ước 自tự 因nhân 果quả 具cụ 足túc 後hậu 五ngũ 約ước 他tha 能năng 所sở 具cụ 足túc (# 文văn )# 既ký 云vân 約ước 他tha 則tắc 唯duy 屬thuộc 他tha 四tứ 明minh 何hà 云vân 通thông 自tự 他tha 耶da (# 文văn )# 今kim 謂vị 玄huyền 文văn 雖tuy 約ước 自tự 他tha 對đối 前tiền 後hậu 五ngũ 玅# 既ký 云vân 後hậu 五ngũ 約ước 他tha 能năng 所sở 具cụ 足túc 能năng 所sở 即tức 是thị 自tự 他tha 下hạ 文văn 云vân 能năng 化hóa 所sở 化hóa 自tự 他tha 義nghĩa 蘊uẩn 其kỳ 中trung 能năng 化hóa 者giả 作tác 現hiện 通thông 說thuyết 法Pháp 是thị 果quả 上thượng 作tác 用dụng 所sở 化hóa 者giả 事sự 所sở 化hóa 之chi 機cơ 天thiên 性tánh 相tướng 關quan 則tắc 成thành 眷quyến 屬thuộc 無vô 不bất 蒙mông 潤nhuận 則tắc 成thành 利lợi 益ích 並tịnh 所sở 化hóa 邊biên 事sự 也dã 十thập 義nghĩa 十thập 玅# 也dã 待đãi 謂vị 相tương 待đãi 彼bỉ 此thử 互hỗ 形hình 曰viết 相tương/tướng 以dĩ 他tha 望vọng 己kỷ 曰viết 待đãi 以dĩ 法pháp 華hoa 之chi 玅# 形hình 四tứ 時thời 為vi 麤thô 以dĩ 四tứ 時thời 之chi 麤thô 形hình 法pháp 華hoa 為vi 玅# 待đãi 者giả 前tiền 四tứ 時thời 為vi 所sở 待đãi 麤thô 法pháp 華hoa 為vi 能năng 待đãi 玅# 故cố 云vân 相tương 待đãi 絕tuyệt 待đãi 者giả 絕tuyệt 前tiền 諸chư 麤thô 無vô 復phục 形hình 待đãi 故cố 名danh 為vi 絕tuyệt 相tương 待đãi 論luận 判phán 出xuất 前tiền 三tam 教giáo 四tứ 時thời 之chi 上thượng 絕tuyệt 待đãi 論luận 開khai 復phục 能năng 開khai 前tiền 令linh 皆giai 圓viên 玅# 籤# 云vân 圓viên 中trung 約ước 時thời 待đãi 絕tuyệt 俱câu 玅# (# 文văn )# 而nhi 融dung 會hội 之chi 釋thích 融dung 字tự 謂vị 法pháp 法pháp 皆giai 融dung 令linh 無vô 壅ủng 礙ngại 釋thích 通thông 字tự 謂vị 法pháp 法pháp 通thông 入nhập 。

△# 二nhị 凡phàm 諸chư 下hạ 眾chúng 釋thích 意ý 。

凡phàm 諸chư 義nghĩa 釋thích 皆giai 約ước 四tứ 教giáo 及cập 以dĩ 五ngũ 味vị 意ý 在tại 開khai 教giáo 悉tất 入nhập 醍đề 醐hồ 。

【# 觧# 】# 眾chúng 釋thích 者giả 境cảnh 有hữu 七thất 科khoa 智trí 明minh 二nhị 十thập 乃nãi 至chí 利lợi 益ích 各các 明minh 法pháp 相tướng 意ý 者giả 於ư 此thử 諸chư 釋thích 皆giai 用dụng 教giáo 味vị 先tiên 判phán 後hậu 開khai 俱câu 圓viên 俱câu 玅# 開khai 教giáo 等đẳng 者giả 約ước 教giáo 則tắc 開khai 三tam 教giáo 入nhập 圓viên 約ước 部bộ 則tắc 開khai 四tứ 味vị 入nhập 醍đề 醐hồ 正chánh 義nghĩa 云vân 開khai 教giáo 不bất 語ngữ 入nhập 圓viên 入nhập 醍đề 醐hồ 不bất 語ngữ 開khai 味vị 影ảnh 略lược 互hỗ 顯hiển 巧xảo 玅# 若nhược 斯tư (# 文văn )# 。

【# 鈔sao 】# 如như 初sơ 理lý 境cảnh 具cụ 有hữu 七thất 科khoa 一nhất 一nhất 皆giai 用dụng 四tứ 教giáo 揀giản 之chi 意ý 開khai 藏tạng 等đẳng 俱câu 圓viên 復phục 以dĩ 五ngũ 味vị 判phán 之chi 欲dục 開khai 兼kiêm 等đẳng 皆giai 玅# 即tức 使sử 醍đề 醐hồ 之chi 外ngoại 更cánh 無vô 餘dư 味vị 如như 此thử 釋thích 之chi 方phương 稱xưng 玅# 法pháp 智trí 行hành 乃nãi 至chí 利lợi 益ích 各các 明minh 種chủng 種chủng 法pháp 相tướng 。 無vô 不bất 皆giai 用dụng 四tứ 教giáo 五ngũ 味vị 判phán 後hậu 開khai 之chi 皆giai 成thành 極cực 味vị 。

【# 觧# 】# 理lý 境cảnh 者giả 實thật 相tướng 玅# 境cảnh 為vi 智trí 所sở 照chiếu 從tùng 本bổn 具cụ 邊biên 故cố 名danh 理lý 境cảnh 柬# 判phán 也dã 。

△# 二nhị 觀quán 心tâm 下hạ 敘tự 觀quán 略lược 。

觀quán 心tâm 乃nãi 是thị 教giáo 行hành 樞xu 機cơ 仍nhưng 且thả 略lược 點điểm 寄ký 在tại 諸chư 說thuyết 或hoặc 存tồn 或hoặc 沒một 非phi 部bộ 正chánh 意ý 故cố 縱túng/tung 有hữu 施thi 設thiết 託thác 事sự 附phụ 法pháp 或hoặc 辨biện 十thập 觀quán 列liệt 名danh 而nhi 已dĩ 。

【# 觧# 】# 觀quán 即tức 能năng 觀quán 玅# 觀quán 心tâm 即tức 剎sát 那na 妄vọng 心tâm 稟bẩm 教giáo 修tu 行hành 莫mạc 不bất 由do 觀quán 心tâm 顯hiển 發phát 故cố 喻dụ 樞xu 機cơ 樞xu 機cơ 者giả 要yếu 也dã 發phát 也dã 易dị 曰viết 言ngôn 行hạnh 君quân 子tử 之chi 樞xu 機cơ 樞xu 機cơ 之chi 發phát 榮vinh 辱nhục 之chi 主chủ 也dã 樞xu 喻dụ 教giáo 行hành 以dĩ 觀quán 心tâm 為vi 要yếu 機cơ 喻dụ 教giáo 行hành 從tùng 觀quán 心tâm 而nhi 發phát 如như 云vân 教giáo 不bất 觀quán 心tâm 如như 貧bần 數số 寶bảo 行hành 不bất 觀quán 心tâm 非phi 涅Niết 槃Bàn 因nhân 。 仍nhưng 且thả 下hạ 明minh 玄huyền 文văn 觀quán 略lược 之chi 意ý 觀quán 心tâm 雖tuy 是thị 教giáo 行hành 之chi 要yếu 但đãn 玄huyền 文văn 正chánh 明minh 五ngũ 重trọng/trùng 玄huyền 義nghĩa 出xuất 諸chư 教giáo 上thượng 觀quán 且thả 傍bàng 示thị 止Chỉ 觀Quán 則tắc 委ủy 明minh 行hành 相tương/tướng 故cố 於ư 今kim 文văn 但đãn 略lược 點điểm 示thị 有hữu 存tồn 沒một 者giả 非phi 部bộ 意ý 故cố 縱túng/tung 諸chư 文văn 末mạt 有hữu 明minh 觀quán 心tâm 但đãn 是thị 附phụ 法pháp 託thác 事sự 雖tuy 位vị 玅# 中trung 略lược 列liệt 十thập 乘thừa 之chi 名danh 既ký 非phi 專chuyên 行hành 亦diệc 不bất 委ủy 明minh 故cố 云vân 或hoặc 辨biện 等đẳng 。

【# 鈔sao 】# 樞xu 即tức 門môn 之chi 要yếu 也dã 機cơ 謂vị 機cơ 關quan 有hữu 可khả 發phát 之chi 義nghĩa 葢# 一nhất 切thiết 教giáo 行hành 以dĩ 皆giai 觀quán 心tâm 為vi 要yếu 皆giai 自tự 觀quán 心tâm 而nhi 發phát 觀quán 心tâm 空không 故cố 一nhất 切thiết 法pháp 。 空không 即tức 所sở 修tu 諸chư 行hành 。 所sở 起khởi 諸chư 教giáo 皆giai 歸quy 空không 也dã 假giả 中trung 亦diệc 然nhiên 豈khởi 不bất 以dĩ 觀quán 心tâm 為vi 樞xu 機cơ 耶da 然nhiên 今kim 玄huyền 文văn 未vị 暇hạ 廣quảng 明minh 寄ký 諸chư 文văn 末mạt 略lược 點điểm 示thị 爾nhĩ 又hựu 雖tuy 據cứ 義nghĩa 一nhất 一nhất 合hợp 有hữu 為vi 避tị 繁phồn 文văn 故cố 有hữu 存tồn 沒một 如như 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 境cảnh 後hậu 則tắc 有hữu 四Tứ 諦Đế 則tắc 略lược 葢# 有hữu 止Chỉ 觀Quán 對đối 此thử 明minh 乎hồ 教giáo 觀quán 旁bàng 正chánh 如như 常thường 所sở 說thuyết 託thác 事sự 則tắc 借tá 彼bỉ 事sự 義nghĩa 立lập 境cảnh 立lập 觀quán 如như 王vương 舍xá 耆kỳ 山sơn 等đẳng 附phụ 法pháp 則tắc 攝nhiếp 諸chư 法pháp 相tướng 入nhập 心tâm 成thành 觀quán 如như 四Tứ 諦Đế 五ngũ 行hành 等đẳng 既ký 非phi 專chuyên 行hành 故cố 十thập 乘thừa 不bất 委ủy 此thử 即tức 義nghĩa 例lệ 約ước 行hành 等đẳng 三tam 種chủng 觀quán 相tương/tướng 也dã 。

【# 觧# 】# 上thượng 二nhị 句cú 就tựu 譬thí 釋thích 樞xu 謂vị 門môn 臼cữu 門môn 若nhược 無vô 樞xu 則tắc 無vô 開khai 閉bế 之chi 功công 故cố 云vân 要yếu 也dã 機cơ 謂vị 弩nỗ 牙nha 弩nỗ 若nhược 無vô 牙nha 則tắc 無vô 啟khải 發phát 之chi 用dụng 故cố 機cơ 有hữu 可khả 發phát 之chi 義nghĩa 也dã 葢# 一nhất 下hạ 就tựu 法pháp 釋thích 以dĩ 觀quán 心tâm 為vi 要yếu 合hợp 樞xu 要yếu 義nghĩa 觀quán 心tâm 為vi 教giáo 之chi 要yếu 果quả 上thượng 偏thiên 圓viên 漸tiệm 頓đốn 諸chư 法pháp 皆giai 我ngã 心tâm 具cụ 行hành 者giả 必tất 須tu 攝nhiếp 法pháp 歸quy 心tâm 修tu 觀quán 故cố 至chí 果quả 成thành 稱xưng 性tánh 設thiết 化hóa 四tứ 教giáo 義nghĩa 問vấn 四tứ 教giáo 從tùng 何hà 而nhi 起khởi 。 答đáp 依y 三tam 觀quán 起khởi 觀quán 為vi 行hành 要yếu 者giả 所sở 修tu 六Lục 度Độ 萬vạn 行hạnh 。 皆giai 因nhân 心tâm 本bổn 具cụ 故cố 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 名danh 無vô 作tác 行hành 皆giai 觀quán 心tâm 而nhi 發phát 合hợp 上thượng 發phát 義nghĩa 由do 觀quán 心tâm 故cố 理lý 顯hiển 出xuất 觀quán 心tâm 故cố 果quả 成thành 若nhược 非phi 三tam 千thiên 空không 假giả 中trung 安an 能năng 成thành 茲tư 自tự 在tại 用dụng 故cố 教giáo 行hành 皆giai 自tự 觀quán 心tâm 而nhi 發phát 觀quán 心tâm 空không 故cố 等đẳng 者giả 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 若nhược 教giáo 若nhược 行hành 皆giai 心tâm 本bổn 具cụ 若nhược 觀quán 心tâm 空không 則tắc 所sở 修tu 六Lục 度Độ 萬vạn 行hạnh 。 果quả 上thượng 所sở 起khởi 諸chư 教giáo 皆giai 歸quy 空không 寂tịch 空không 觀quán 既ký 爾nhĩ 假giả 中trung 亦diệc 然nhiên 說thuyết 雖tuy 次thứ 第đệ 用dụng 在tại 一nhất 心tâm 只chỉ 於ư 一nhất 心tâm 宛uyển 有hữu 三tam 用dụng 此thử 亦diệc 為vi 下hạ 起khởi 教giáo 觀quán 之chi 張trương 本bổn 也dã 然nhiên 今kim 下hạ 釋thích 仍nhưng 且thả 略lược 點điểm 等đẳng 未vị 暇hạ 廣quảng 明minh 者giả 觀quán 心tâm 雖tuy 為vi 樞xu 要yếu 以dĩ 玄huyền 文văn 正chánh 明minh 開khai 解giải 未vị 暇hạ 委ủy 明minh 乘thừa 境cảnh 寄ký 者giả 非phi 部bộ 正chánh 意ý 故cố 因nhân 緣duyên 境cảnh 後hậu 則tắc 有hữu 者giả 玄huyền 二nhị (# 十thập 九cửu )# 明minh 觀quán 心tâm 者giả 一nhất 念niệm 無vô 明minh 即tức 是thị 明minh 乃nãi 至chí 一nhất 念niệm 。 之chi 心tâm 既ký 具cụ 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 觀quán 此thử 因nhân 緣duyên 恆hằng 作tác 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 之chi 觀quán 其kỳ 心tâm 念niệm 念niệm 住trụ 秘bí 藏tạng 中trung (# 文văn )# 四Tứ 諦Đế 則tắc 略lược 玄huyền 二nhị (# 二nhị 十thập 二nhị )# 觀quán 心tâm 可khả 知tri 不bất 復phục 記ký 也dã (# 文văn )# 以dĩ 有hữu 釋thích 存tồn 以dĩ 略lược 釋thích 沒một 非phi 全toàn 無vô 為vi 沒một 但đãn 觀quán 心tâm 語ngữ 略lược 其kỳ 文văn 隱ẩn 沒một 耳nhĩ 或hoặc 云vân 二nhị 句cú 並tịnh 釋thích 或hoặc 存tồn 沒một 則tắc 不bất 釋thích 箋# 要yếu 云vân 以dĩ 略lược 釋thích 存tồn 沒một 固cố 可khả 知tri 不bất 復phục 更cánh 出xuất 也dã 教giáo 觀quán 傍bàng 正chánh 者giả 樞xu 要yếu 云vân 此thử 文văn 興hưng 致trí 正chánh 為vi 於ư 觀quán 教giáo 觀quán 傍bàng 正chánh 須tu 知tri 二nhị 意ý 一nhất 約ước 三tam 部bộ 所sở 自tự 之chi 文văn 二nhị 約ước 一nhất 家gia 傳truyền 通thông 之chi 旨chỉ 三tam 部bộ 所sở 自tự 則tắc 傍bàng 正chánh 互hỗ 有hữu 如như 義nghĩa 例lệ 云vân 如như 法Pháp 華hoa 玄huyền 雖tuy 諸chư 義nghĩa 之chi 下hạ 皆giai 立lập 觀quán 心tâm 然nhiên 文văn 本bổn 意ý 明minh 五ngũ 重trọng/trùng 玄huyền 義nghĩa 出xuất 諸chư 教giáo 上thượng 則tắc 教giáo 正chánh 觀quán 傍bàng 託thác 事sự 興hưng 觀quán 義nghĩa 立lập 觀quán 心tâm 若nhược 今kim 止Chỉ 觀Quán 縱túng/tung 用dụng 諸chư 教giáo 意ý 在tại 十thập 法pháp 以dĩ 成thành 玅# 觀quán 則tắc 觀quán 正chánh 教giáo 傍bàng 一nhất 家gia 傳truyền 通thông 則tắc 唯duy 觀quán 為vi 正chánh 是thị 故cố 三tam 部bộ 皆giai 以dĩ 觀quán 心tâm 而nhi 為vi 正chánh 要yếu 乃nãi 至chí 以dĩ 從tùng 文văn 故cố 玄huyền 既ký 觀quán 傍bàng 故cố 於ư 十thập 玅# 觀quán 有hữu 存tồn 沒một 今kim 用dụng 旨chỉ 故cố 玄huyền 亦diệc 觀quán 正chánh 故cố 撮toát 十thập 玅# 為vi 此thử 十thập 門môn 門môn 門môn 既ký 乃nãi 即tức 心tâm 玅# 玅# 無vô 非phi 是thị 觀quán 若nhược 談đàm 觀quán 文văn 言ngôn 望vọng 於ư 止Chỉ 觀Quán 此thử 中trung 極cực 略lược 若nhược 談đàm 宗tông 旨chỉ 望vọng 於ư 止Chỉ 觀Quán 今kim 文văn 頗phả 周chu 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 宗tông 旨chỉ 無vô 出xuất 三tam 千thiên 即tức 在tại 一nhất 念niệm 今kim 以dĩ 三tam 千thiên 不bất 二nhị 點điểm 示thị 一nhất 心tâm 心tâm 全toàn 是thị 玅# 玅# 不bất 出xuất 十thập 若nhược 曉hiểu 十thập 玅# 止Chỉ 觀Quán 可khả 知tri 故cố 云vân 一nhất 期kỳ 縱tung 橫hoành 等đẳng 既ký 非phi 下hạ 釋thích 或hoặc 辨biện 十thập 觀quán 謂vị 玄huyền 文văn 既ký 非phi 專chuyên 明minh 觀quán 行hành 是thị 故cố 十thập 乘thừa 不bất 暇hạ 委ủy 明minh 但đãn 列liệt 名danh 耳nhĩ 然nhiên 後hậu 總tổng 結kết 指chỉ 向hướng 所sở 明minh 託thác 附phụ 二nhị 觀quán 顯hiển 名danh 所sở 出xuất 即tức 義nghĩa 例lệ 文văn 中trung 約ước 行hành 附phụ 法pháp 託thác 事sự 三tam 種chủng 觀quán 相tương/tướng 也dã 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 初sơ 名danh 義nghĩa 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 義nghĩa 蘊uẩn 經kinh 疏sớ/sơ 天thiên 台thai 依y 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 立lập 四tứ 種chủng 三tam 昧muội 修tu 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 直trực 就tựu 陰ấm 心tâm 顯hiển 三tam 千thiên 法pháp 即tức 從tùng 行hành 觀quán 義nghĩa 又hựu 依y 諸chư 經kinh 於ư 玄huyền 句cú 約ước 事sự 相tướng 法pháp 相tướng 入nhập 心tâm 成thành 觀quán 託thác 事sự 謂vị 心tâm 為vi 能năng 託thác 依y 正chánh 事sự 為vi 所sở 託thác 附phụ 法pháp 謂vị 心tâm 為vi 能năng 附phụ 諸chư 法Pháp 門môn 為vi 所sở 附phụ 即tức 事sự 法pháp 兩lưỡng 觀quán 之chi 義nghĩa 荊kinh 溪khê 考khảo 覈# 其kỳ 義nghĩa 立lập 三tam 種chủng 名danh 故cố 。 義nghĩa 例lệ 云vân 夫phu 三tam 觀quán 者giả 義nghĩa 唯duy 三tam 種chủng 一nhất 者giả 從tùng 行hành 唯duy 於ư 萬vạn 境cảnh 觀quán 一nhất 心tâm 萬vạn 境cảnh 雖tuy 殊thù 玅# 觀quán 理lý 等đẳng 二nhị 約ước 法pháp 相tướng 如như 四Tứ 諦Đế 五ngũ 行hành 之chi 文văn 入nhập 一nhất 念niệm 心tâm 以dĩ 為vi 圓viên 觀quán 三tam 託thác 事sự 相tướng 如như 王vương 舍xá 耆kỳ 闍xà 名danh 從tùng 事sự 立lập 借tá 事sự 為vi 觀quán 以dĩ 導đạo 執chấp 情tình 如như 方Phương 等Đẳng 普phổ 賢hiền 其kỳ 例lệ 可khả 識thức (# 文văn )# 次thứ 用dụng 與dữ 此thử 三tam 種chủng 觀quán 妙diệu 玄huyền 文văn 句cú 各các 有hữu 事sự 法pháp 玄huyền 約ước 四Tứ 諦Đế 五ngũ 行hành 等đẳng 即tức 是thị 附phụ 法pháp 託thác 感cảm 應ứng 等đẳng 事sự 修tu 觀quán 即tức 託thác 事sự 也dã 句cú 釋thích 如như 是thị 我ngã 聞văn 。 等đẳng 即tức 附phụ 法Pháp 王Vương 舍xá 耆kỳ 山sơn 即tức 託thác 事sự 也dã 以dĩ 玄huyền 句cú 消tiêu 經kinh 而nhi 於ư 事sự 相tướng 法pháp 相tướng 文văn 末mạt 令linh 行hành 者giả 附phụ 託thác 觀quán 心tâm 免miễn 數số 他tha 寶bảo 故cố 缺khuyết 從tùng 行hành 止Chỉ 觀Quán 正chánh 明minh 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 如như 正chánh 修tu 章chương 專chuyên 約ước 一nhất 心tâm 修tu 乎hồ 十thập 觀quán 前tiền 六lục 章chương 廣quảng 開khai 玅# 解giải 縱túng/tung 明minh 事sự 相tướng 觀quán 心tâm 亦diệc 只chỉ 助trợ 成thành 約ước 行hành 觀quán 爾nhĩ 若nhược 義nghĩa 例lệ 以dĩ 三tam 種chủng 敵địch 對đối 三tam 部bộ 者giả 乃nãi 引dẫn 三tam 部bộ 三tam 觀quán 顯hiển 文văn 示thị 其kỳ 觀quán 相tương/tướng 也dã 三tam 修tu 不bất 問vấn 事sự 法pháp 二nhị 觀quán 可khả 造tạo 修tu 不bất 修tu 則tắc 乘thừa 境cảnh 不bất 備bị 不bất 修tu 則tắc 立lập 觀quán 何hà 為vi 答đáp 山sơn 外ngoại 一nhất 宗tông 謂vị 事sự 法pháp 觀quán 門môn 不bất 通thông 修tu 習tập 所sở 以dĩ 玄huyền 句cú 立lập 觀quán 心tâm 者giả 有hữu 二nhị 義nghĩa 焉yên 一nhất 為vi 已dĩ 修tu 止Chỉ 觀Quán 者giả 令linh 其kỳ 不bất 忘vong 本bổn 習tập 故cố 二nhị 為vi 未vị 修tu 止Chỉ 觀Quán 者giả 忘vong 於ư 封phong 滯trệ 令linh 知tri 起khởi 行hành 必tất 依y 止Chỉ 觀Quán 故cố 四tứ 明minh 義nghĩa 書thư 引dẫn 玅# 玄huyền 觀quán 心tâm 即tức 聞văn 即tức 行hành 釋thích 籤# 隨tùy 聞văn 一nhất 句cú 攝nhiếp 事sự 成thành 理lý 不bất 待đãi 觀quán 境cảnh 方phương 名danh 修tu 觀quán 等đẳng 文văn 示thị 之chi 乃nãi 轉chuyển 計kế 云vân 不bất 論luận 立lập 陰ấm 四tứ 明minh 引dẫn 正chánh 當đương 觀quán 陰ấm 具cụ 如như 止Chỉ 觀Quán 第đệ 五ngũ 去khứ 文văn 又hựu 諸chư 觀quán 境cảnh 不bất 出xuất 五ngũ 陰ấm 等đẳng 文văn 逐trục 之chi 又hựu 轉chuyển 計kế 云vân 我ngã 本bổn 自tự 問vấn 於ư 陰ấm 揀giản 境cảnh 諸chư 文văn 所sở 無vô 不bất 問vấn 通thông 立lập 陰ấm 境cảnh 四tứ 明minh 又hựu 引dẫn 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 揀giản 境cảnh 及cập 心tâm 玅# 玄huyền 由do 一nhất 心tâm 成thành 觀quán 等đẳng 文văn 為vi 證chứng 既ký 被bị 四tứ 明minh 前tiền 後hậu 窮cùng 逐trục 義nghĩa 皆giai 破phá 壞hoại 不bất 足túc 評bình 矣hĩ 四tứ 明minh 建kiến 立lập 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 皆giai 可khả 造tạo 修tu 義nghĩa 書thư 五ngũ 云vân 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 皆giai 為vi 行hành 立lập 俱câu 可khả 造tạo 修tu 若nhược 但đãn 論luận 教giáo 義nghĩa 不bất 觀quán 己kỷ 心tâm 如như 貧bần 數số 他tha 寶bảo (# 文văn )# 尊tôn 者giả 之chi 說thuyết 懸huyền 合hợp 吾ngô 祖tổ 所sở 立lập 觀quán 心tâm 之chi 意ý 深thâm 符phù 即tức 聞văn 即tức 行hành 立lập 陰ấm 揀giản 境cảnh 之chi 文văn 然nhiên 乘thừa 境cảnh 不bất 備bị 若nhược 為vi 修tu 習tập 據cứ 義nghĩa 書thư 有hữu 乎hồ 四tứ 意ý 一nhất 者giả 咨tư 稟bẩm 口khẩu 決quyết 如như 云vân 豈khởi 非phi 大đại 師sư 說thuyết 諸chư 玄huyền 疏sớ/sơ 多đa 在tại 圓viên 頓đốn 止Chỉ 觀Quán 之chi 前tiền 所sở 談đàm 玄huyền 疏sớ/sơ 正chánh 開khai 座tòa 下hạ 行hành 人nhân 圓viên 解giải 葢# 兼kiêm 有hữu 觀quán 行hành 之chi 機cơ 欲dục 修tu 觀quán 法pháp 故cố 託thác 於ư 事sự 相tướng 法pháp 相tướng 立lập 乎hồ 觀quán 門môn 令linh 其kỳ 即tức 聞văn 即tức 修tu 得đắc 益ích 者giả 何hà 限hạn 豈khởi 待đãi 玉ngọc 泉tuyền 唱xướng 後hậu 尋tầm 之chi 方phương 修tu 耶da 或hoặc 於ư 事sự 法pháp 觀quán 道đạo 有hữu 壅ủng 則tắc 咨tư 稟bẩm 口khẩu 決quyết 而nhi 通thông 達đạt 之chi 二nhị 以dĩ 廣quảng 決quyết 略lược 文văn 云vân 大đại 師sư 滅diệt 後hậu 傳truyền 持trì 此thử 教giáo 為vi 師sư 之chi 者giả 必tất 須tu 懸huyền 取thủ 止Chỉ 觀Quán 之chi 意ý 而nhi 開khai 決quyết 之chi 荊kinh 溪khê 數số 於ư 記ký 中trung 指chỉ 乎hồ 止Chỉ 觀Quán 乃nãi 令linh 講giảng 授thọ 之chi 人nhân 取thủ 彼bỉ 廣quảng 文văn 決quyết 茲tư 略lược 觀quán 既ký 得đắc 決quyết 通thông 乃nãi 於ư 事sự 法pháp 觀quán 門môn 便tiện 而nhi 修tu 習tập 豈khởi 須tu 背bối/bội 今kim 見kiến 講giảng 自tự 尋tầm 止Chỉ 觀Quán 耶da 三tam 從tùng 行hành 度độ 入nhập 文văn 云vân 若nhược 於ư 師sư 門môn 先tiên 聞văn 止Chỉ 觀Quán 久cửu 曾tằng 研nghiên 習tập 今kim 覩đổ 玄huyền 疏sớ/sơ 事sự 法pháp 觀quán 門môn 則tắc 用dụng 本bổn 習tập 觀quán 法pháp 度độ 入nhập 事sự 法pháp 觀quán 門môn 而nhi 修tu 或hoặc 因nhân 茲tư 得đắc 悟ngộ 乃nãi 名danh 事sự 法pháp 觀quán 門môn 悟ngộ 入nhập 非phi 是thị 約ước 行hành 觀quán 中trung 得đắc 悟ngộ 也dã 四tứ 略lược 論luận 三tam 觀quán 文văn 云vân 又hựu 一nhất 種chủng 根căn 性tánh 只chỉ 於ư 事sự 法pháp 觀quán 門môn 修tu 之chi 得đắc 悟ngộ 亦diệc 不bất 待đãi 尋tầm 止Chỉ 觀Quán 故cố 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 。 只chỉ 約ước 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 略lược 論luận 三tam 觀quán 乃nãi 有hữu 三tam 品phẩm 證chứng 相tương/tướng (# 文văn )# 已dĩ 上thượng 四tứ 義nghĩa 並tịnh 是thị 十thập 義nghĩa 書thư 發phát 明minh 隨tùy 聞văn 事sự 相tướng 法pháp 相tướng 攝nhiếp 歸quy 內nội 心tâm 成thành 乎hồ 理lý 觀quán 不bất 待đãi 尋tầm 彼bỉ 止Chỉ 觀Quán 專chuyên 示thị 觀quán 境cảnh 方phương 名danh 修tu 觀quán 若nhược 山sơn 外ngoại 既ký 謂vị 事sự 法pháp 不bất 通thông 修tu 習tập 釋thích 彼bỉ 文văn 云vân 隨tùy 聞văn 一nhất 句cú 事sự 相tướng 法pháp 相tướng 攝nhiếp 歸quy 真chân 理lý 便tiện 是thị 觀quán 心tâm 不bất 待đãi 託thác 陰ấm 修tu 觀quán 此thử 與dữ 四tứ 明minh 說thuyết 義nghĩa 優ưu 劣liệt 可khả 見kiến 矣hĩ 四tứ 兼kiêm 獨độc 事sự 法pháp 二nhị 觀quán 皆giai 有hữu 兼kiêm 含hàm 之chi 義nghĩa 如như 光quang 明minh 玄huyền 觀quán 心tâm 三tam 菩Bồ 提Đề 云vân 若nhược 知tri 即tức 空không 真Chân 諦Đế 菩Bồ 提Đề 心tâm 度độ 妄vọng 亂loạn 心tâm 數số 之chi 眾chúng 生sanh 若nhược 真chân 即tức 假giả 俗tục 諦đế 菩Bồ 提Đề 心tâm 度độ 沉trầm 空không 心tâm 數số 之chi 眾chúng 生sanh 雙song 忘vong 二nhị 邊biên 即tức 發phát 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 度độ 二nhị 邊biên 心tâm 數số 之chi 眾chúng 生sanh (# 文văn )# 菩Bồ 提Đề 屬thuộc 法pháp 眾chúng 生sanh 是thị 事sự 法pháp 中trung 兼kiêm 事sự 故cố 記ký 作tác 附phụ 法pháp 含hàm 託thác 事sự 釋thích 光quang 句cú 以dĩ 四tứ 方phương 佛Phật 表biểu 四Tứ 諦Đế 智trí 佛Phật 即tức 是thị 事sự 四Tứ 諦Đế 屬thuộc 法pháp 事sự 中trung 含hàm 法pháp 故cố 句cú 記ký 作tác 託thác 事sự 兼kiêm 附phụ 法pháp 釋thích 云vân 行hành 者giả 應ưng 知tri 借tá 四tứ 方phương 佛Phật 表biểu 四Tứ 諦Đế 智trí 此thử 乃nãi 託thác 事sự 含hàm 附phụ 法pháp 也dã (# 文văn )# 且thả 行hành 人nhân 心tâm 無vô 並tịnh 慮lự 何hà 得đắc 兼kiêm 含hàm 而nhi 修tu 當đương 知tri 但đãn 約ước 兼kiêm 含hàm 釋thích 義nghĩa 不bất 約ước 兼kiêm 含hàm 修tu 觀quán 若nhược 從tùng 行hành 一nhất 種chủng 無vô 兼kiêm 含hàm 義nghĩa 舊cựu 謂vị 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 釋thích 法pháp 無vô 眾chúng 生sanh 。 等đẳng 諸chư 句cú 一nhất 一nhất 皆giai 以dĩ 。 生sanh 空không 觀quán 歷lịch 心tâm 及cập 餘dư 陰ấm 入nhập 諸chư 法pháp 而nhi 觀quán 義nghĩa 書thư 判phán 云vân 乃nãi 是thị 用dụng 於ư 約ước 行hành 觀quán 門môn 修tu 附phụ 法pháp 觀quán 以dĩ 為vi 附phụ 法pháp 含hàm 從tùng 行hành 又hựu 據cứ 方Phương 等Đẳng 歷lịch 幡phan 壇đàn 道đạo 具cụ 是thị 從tùng 行hành 兼kiêm 託thác 事sự 今kim 謂vị 法pháp 無vô 眾chúng 生sanh 。 之chi 文văn 四tứ 明minh 謂vị 以dĩ 從tùng 行hành 觀quán 修tu 附phụ 法pháp 觀quán 觀quán 成thành 即tức 附phụ 法pháp 觀quán 成thành 非phi 法pháp 含hàm 從tùng 行hành 若nhược 方Phương 等Đẳng 乃nãi 修tu 三tam 昧muội 者giả 傍bàng 歷lịch 幡phan 壇đàn 等đẳng 事sự 非phi 從tùng 行hành 兼kiêm 事sự 也dã 五ngũ 內nội 外ngoại 事sự 理lý 從tùng 行hành 通thông 觀quán 內nội 外ngoại 事sự 法pháp 惟duy 局cục 內nội 心tâm 如như 四tứ 三tam 昧muội 屬thuộc 從tùng 行hành 觀quán 四tứ 行hành 中trung 修tu 十thập 乘thừa 觀quán 正chánh 觀quán 內nội 心tâm 至chí 例lệ 餘dư 陰ấm 入nhập 歷lịch 緣duyên 對đối 境cảnh 則tắc 通thông 觀quán 內nội 外ngoại 十thập 六lục 觀quán 經kinh 觀quán 佛Phật 亦diệc 從tùng 行hành 外ngoại 境cảnh 附phụ 法pháp 乃nãi 附phụ 四Tứ 諦Đế 五ngũ 行hành 法pháp 相tướng 入nhập 心tâm 成thành 觀quán 託thác 事sự 則tắc 借tá 事sự 表biểu 託thác 內nội 心tâm 唯duy 局cục 內nội 心tâm 不bất 通thông 外ngoại 境cảnh 通thông 事sự 理lý 者giả 上thượng 三tam 三tam 昧muội 并tinh 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 屬thuộc 理lý 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 是thị 事sự 理lý 觀quán 觀quán 陰ấm 心tâm 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 事sự 觀quán 觀quán 變biến 造tạo 三tam 千thiên 舊cựu 謂vị 事sự 法pháp 亦diệc 通thông 事sự 理lý 今kim 不bất 取thủ 焉yên 六lục 料liệu 簡giản 問vấn 輔phụ 行hành 標tiêu 歷lịch 結kết 託thác 義nghĩa 例lệ 引dẫn 歷lịch 例lệ 託thác 其kỳ 義nghĩa 云vân 何hà 。 答đáp 諸chư 文văn 凡phàm 約ước 事sự 相tướng 明minh 觀quán 皆giai 名danh 託thác 事sự 文văn 句cú 借tá 城thành 山sơn 事sự 表biểu 對đối 五ngũ 陰ấm 正chánh 論luận 修tu 觀quán 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 正chánh 觀quán 心tâm 傍bàng 歷lịch 事sự 儀nghi 表biểu 對đối 法Pháp 門môn 修tu 觀quán 觀quán 門môn 雖tuy 異dị 表biểu 託thác 義nghĩa 同đồng 故cố 得đắc 諸chư 文văn 通thông 稱xưng 託thác 事sự 則tắc 標tiêu 歷lịch 結kết 託thác 引dẫn 歷lịch 例lệ 託thác 二nhị 俱câu 無vô 妨phương 請thỉnh 觀quán 音âm 疏sớ/sơ 以dĩ 大Đại 林Lâm 精Tinh 舍Xá 。 明minh 託thác 事sự 觀quán 與dữ 城thành 山sơn 同đồng 義nghĩa 書thư 云vân 大Đại 林Lâm 精Tinh 舍Xá 。 是thị 依y 報báo 色sắc 入nhập 以dĩ 理lý 智trí 體thể 之chi 正chánh 同đồng 方Phương 等Đẳng 普phổ 賢hiền 歷lịch 尊tôn 容dung 道đạo 具cụ 用dụng 法Pháp 門môn 體thể 達đạt 此thử 則tắc 方phương 是thị 託thác 事sự 之chi 觀quán (# 文văn )# 大đại 悲bi 懺sám 儀nghi 云vân 二nhị 託thác 事sự 者giả 觀quán 音âm 一nhất 身thân 有hữu 千thiên 手thủ 眼nhãn 手thủ 有hữu 提đề 拔bạt 之chi 力lực 眼nhãn 有hữu 照chiếu 明minh 之chi 用dụng 即tức 是thị 一nhất 千thiên 神thần 通thông 智trí 慧tuệ 。 也dã 又hựu 云vân 三tam 種chủng 觀quán 門môn 相tương/tướng 須tu 而nhi 進tiến (# 文văn )# 此thử 與dữ 止Chỉ 觀Quán 傍bàng 歷lịch 義nghĩa 同đồng 皆giai 可khả 稱xưng 託thác 事sự 也dã 問vấn 四tứ 種chủng 三tam 昧muội 收thu 諸chư 行hành 盡tận 且thả 四tứ 三tam 昧muội 自tự 屬thuộc 從tùng 行hành 何hà 云vân 收thu 諸chư 行hành 盡tận 答đáp 諸chư 經kinh 所sở 明minh 行hành 相tương/tướng 不bất 出xuất 四tứ 種chủng 故cố 云vân 收thu 盡tận 事sự 法pháp 二nhị 種chủng 乃nãi 吾ngô 祖tổ 於ư 玄huyền 句cú 事sự 相tướng 法pháp 相tướng 立lập 此thử 觀quán 心tâm 令linh 行hành 人nhân 攬lãm 彼bỉ 事sự 法pháp 入nhập 心tâm 成thành 觀quán 不bất 可khả 為vi 難nạn/nan 。

△# 二nhị 所sở 明minh 下hạ 立lập 意ý 又hựu 二nhị 初sơ 重trọng/trùng 示thị 大đại 部bộ 意ý 。

所sở 明minh 理lý 境cảnh 智trí 行hành 位vị 法pháp 能năng 化hóa 所sở 化hóa 意ý 在tại 能năng 詮thuyên 詮thuyên 中trung 咸hàm 玅# 為vi 辨biện 詮thuyên 內nội 始thỉ 末mạt 自tự 他tha 故cố 具cụ 演diễn 十thập 玅# 搜sưu 括quát 一nhất 化hóa 出xuất 世thế 大đại 意ý 罄khánh 無vô 不bất 盡tận 。

【# 觧# 】# 科khoa 重trọng/trùng 示thị 大đại 部bộ 意ý 者giả 向hướng 敘tự 前tiền 文văn 教giáo 廣quảng 觀quán 略lược 今kim 欲dục 正chánh 明minh 述thuật 作tác 意ý 故cố 重trọng/trùng 示thị 之chi 以dĩ 為vi 下hạ 玅# 解giải 玅# 行hành 之chi 張trương 本bổn 也dã 意ý 在tại 能năng 詮thuyên 等đẳng 者giả 大đại 部bộ 明minh 此thử 境cảnh 等đẳng 十thập 玅# 是thị 能năng 詮thuyên 名danh 意ý 在tại 開khai 顯hiển 一nhất 代đại 教giáo 中trung 因nhân 果quả 自tự 他tha 之chi 法pháp 無vô 不bất 咸hàm 玅# 為vi 辨biện 等đẳng 者giả 示thị 須tu 十thập 玅# 所sở 以dĩ 如Như 來Lai 。 出xuất 世thế 施thi 設thiết 一nhất 化hóa 無vô 出xuất 自tự 行hành 因nhân 果quả 化hóa 他tha 能năng 所sở 故cố 演diễn 此thử 十thập 則tắc 一nhất 化hóa 大đại 意ý 該cai 攝nhiếp 無vô 遺di 文văn 心tâm 解giải 曰viết 不bất 談đàm 十thập 玅# 攝nhiếp 法pháp 不bất 周chu 不bất 論luận 一nhất 化hóa 示thị 玅# 不bất 徧biến (# 文văn )# 十thập 玅# 釋thích 題đề 是thị 能năng 詮thuyên 名danh 詮thuyên 於ư 題đề 下hạ 別biệt 文văn 故cố 云vân 詮thuyên 中trung 詮thuyên 內nội 也dã 。

【# 鈔sao 】# 更cánh 舉cử 十thập 玅# 方phương 出xuất 其kỳ 意ý 能năng 化hóa 即tức 應ưng 并tinh 神thần 通thông 說thuyết 法Pháp 也dã 所sở 化hóa 即tức 感cảm 及cập 眷quyến 屬thuộc 利lợi 益ích 也dã 此thử 十thập 乃nãi 是thị 一nhất 代đại 教giáo 中trung 能năng 詮thuyên 名danh 字tự 大đại 部bộ 明minh 此thử 意ý 在tại 開khai 顯hiển 諸chư 名danh 咸hàm 玅# 故cố 也dã 須tu 辨biện 十thập 者giả 欲dục 收thu 始thỉ 末mạt 自tự 他tha 盡tận 故cố 始thỉ 謂vị 境cảnh 等đẳng 即tức 自tự 行hành 之chi 因nhân 末mạt 謂vị 三tam 法pháp 即tức 自tự 行hành 之chi 果quả 自tự 他tha 如như 前tiền 若nhược 辨biện 此thử 十thập 一nhất 一nhất 咸hàm 玅# 則tắc 了liễu 如Như 來Lai 出xuất 世thế 意ý 盡tận 。

【# 觧# 】# 釋thích 重trọng/trùng 示thị 科khoa 初sơ 二nhị 句cú 總tổng 標tiêu 次thứ 釋thích 能năng 化hóa 所sở 化hóa 即tức 後hậu 五ngũ 玅# 前tiền 五ngũ 玅# 文văn 顯hiển 不bất 釋thích 此thử 十thập 下hạ 明minh 大đại 部bộ 明minh 此thử 意ý 開khai 諸chư 名danh 皆giai 玅# 謂vị 一nhất 代đại 能năng 詮thuyên 無vô 超siêu 此thử 十thập 玅# 玄huyền 釋thích 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 之chi 意ý 開khai 前tiền 四tứ 時thời 所sở 談đàm 十thập 麤thô 皆giai 成thành 十thập 玅# 此thử 十thập 若nhược 玅# 則tắc 一nhất 代đại 能năng 詮thuyên 諸chư 名danh 無vô 不bất 成thành 玅# 也dã 須tu 辨biện 下hạ 釋thích 為vi 辨biện 詮thuyên 內nội 等đẳng 出xuất 須tu 十thập 玅# 意ý 始thỉ 末mạt 即tức 因nhân 果quả 也dã 自tự 他tha 即tức 後hậu 五ngũ 玅# 故cố 指chỉ 如như 前tiền 。

△# 二nhị 故cố 不bất 下hạ 正chánh 明minh 今kim 述thuật 意ý 二nhị 初sơ 為vi 成thành 玅# 解giải 。

故cố 不bất 可khả 不bất 了liễu 十thập 玅# 大đại 綱cương 。

【# 觧# 】# 不bất 可khả 不bất 了liễu 即tức 誡giới 勸khuyến 之chi 辭từ 玄huyền 文văn 十thập 玅# 科khoa 目mục 繁phồn 夥# 猶do 如như 網võng 目mục 舉cử 其kỳ 大đại 綱cương 則tắc 網võng 目mục 可khả 尋tầm 大đại 綱cương 即tức 三tam 千thiên 也dã 若nhược 欲dục 立lập 行hành 造tạo 修tu 先tiên 須tu 解giải 了liễu 三tam 千thiên 三tam 諦đế 之chi 法pháp 體thể 此thử 之chi 法pháp 體thể 是thị 如Như 來Lai 當đương 時thời 一nhất 番phiên 修tu 證chứng 自tự 他tha 因nhân 果quả 之chi 法pháp 今kim 欲dục 修tu 證chứng 此thử 從tùng 因nhân 至chí 果quả 之chi 法pháp 先tiên 須tu 解giải 了liễu 依y 此thử 玅# 解giải 方phương 可khả 立lập 行hành 。

【# 鈔sao 】# 欲dục 知tri 此thử 十thập 皆giai 玅# 須tu 了liễu 開khai 顯hiển 大đại 綱cương 即tức 三tam 千thiên 世thế 間gian 俱câu 空không 假giả 中trung 是thị 今kim 經kinh 之chi 大đại 體thể 能năng 開khai 之chi 絕tuyệt 玅# 境cảnh 即tức 此thử 故cố 事sự 理lý 俱câu 融dung 智trí 發phát 此thử 故cố 無vô 緣duyên 行hành 起khởi 此thử 故cố 無vô 作tác 位vị 歷lịch 此thử 故cố 相tương/tướng 攝nhiếp 三tam 法pháp 究cứu 盡tận 此thử 故cố 果quả 滿mãn 生sanh 具cụ 此thử 故cố 一nhất 念niệm 能năng 感cảm 佛Phật 得đắc 此thử 故cố 無vô 謀mưu 而nhi 應ưng 神thần 通thông 用dụng 此thử 故cố 化hóa 化hóa 無vô 窮cùng 說thuyết 法Pháp 據cứ 此thử 故cố 施thí 開khai 自tự 在tại 眷quyến 屬thuộc 全toàn 此thử 故cố 天thiên 性tánh 相tướng 關quan 利lợi 益ích 稱xưng 此thử 故cố 無vô 一nhất 不bất 成thành 佛Phật 。 今kim 此thử 十thập 門môn 正chánh 示thị 於ư 此thử 若nhược 能năng 知tri 者giả 。 名danh 發phát 玅# 解giải 。

【# 觧# 】# 釋thích 為vi 成thành 玅# 解giải 初sơ 總tổng 明minh 三tam 千thiên 玅# 解giải 境cảnh 即tức 下hạ 別biệt 示thị 十thập 玅# 所sở 依y 今kim 此thử 下hạ 結kết 顯hiển 十thập 門môn 所sở 示thị 三tam 千thiên 世thế 間gian 俱câu 空không 假giả 中trung 者giả 世thế 是thị 隔cách 別biệt 十thập 種chủng 五ngũ 陰ấm 十thập 種chủng 假giả 名danh 十thập 種chủng 依y 報báo 隔cách 別biệt 不bất 同đồng 故cố 名danh 世thế 間gian 是thị 間gian 差sai 三tam 千thiên 種chủng 世thế 間gian 差sai 別biệt 不bất 相tương 謬mậu 亂loạn 故cố 名danh 為vi 間gian 以dĩ 三tam 千thiên 法pháp 皆giai 因nhân 緣duyên 生sanh 是thị 故cố 一nhất 一nhất 即tức 空không 假giả 中trung 今kim 經kinh 大đại 體thể 者giả 法pháp 華hoa 三tam 周chu 開khai 顯hiển 並tịnh 以dĩ 三tam 千thiên 為vi 體thể 輔phụ 行hành 云vân 十thập 玅# 是thị 今kim 經kinh 權quyền 實thật 正chánh 體thể 亦diệc 大đại 車xa 體thể 亦diệc 寶bảo 所sở 體thể (# 文văn )# 能năng 開khai 等đẳng 者giả 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 云vân 若nhược 不bất 先tiên 了liễu 能năng 開khai 之chi 玅# 將tương 何hà 以dĩ 為vi 所sở 開khai 之chi 麤thô (# 文văn )# 境cảnh 即tức 等đẳng 者giả 此thử 字tự 即tức 指chỉ 三tam 千thiên 大đại 綱cương 七thất 科khoa 諦đế 境cảnh 不bất 出xuất 三tam 千thiên 理lý 本bổn 圓viên 融dung 事sự 寧ninh 隔cách 異dị 理lý 即tức 性tánh 具cụ 事sự 即tức 變biến 造tạo 具cụ 變biến 不bất 二nhị 故cố 曰viết 俱câu 隔cách 色sắc 心tâm 門môn 從tùng 境cảnh 玅# 立lập 故cố 荊kinh 溪khê 名danh 事sự 理lý 不bất 二nhị 門môn 也dã 智trí 發phát 等đẳng 者giả 以dĩ 智trí 緣duyên 境cảnh 智trí 為vi 能năng 緣duyên 境cảnh 為vi 所sở 緣duyên 以dĩ 境cảnh 發phát 智trí 境cảnh 為vi 能năng 發phát 智trí 為vi 所sở 發phát 三tam 千thiên 玅# 智trí 既ký 全toàn 境cảnh 而nhi 發phát 境cảnh 智trí 一nhất 如như 緣duyên 即tức 無vô 緣duyên 行hành 起khởi 等đẳng 者giả 進tiến 趣thú 名danh 行hành 即tức 修tu 治trị 造tạo 作tác 全toàn 性tánh 德đức 三tam 千thiên 起khởi 修tu 德đức 妙diệu 行hạnh 以dĩ 性tánh 奪đoạt 修tu 修tu 德đức 無vô 功công 故cố 稱xưng 無vô 作tác 位vị 歷lịch 等đẳng 者giả 位vị 位vị 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 故cố 一nhất 一nhất 位vị 具cụ 攝nhiếp 諸chư 位vị 功công 德đức 初sơ 阿a 字tự 門môn 具cụ 四tứ 十thập 二nhị 字tự 後hậu 茶trà 亦diệc 爾nhĩ 故cố 云vân 相tương/tướng 攝nhiếp 三tam 法pháp 等đẳng 者giả 玅# 乘thừa 三tam 軌quỹ 真chân 性tánh 遍biến 周chu 觀quán 照chiếu 圓viên 導đạo 資tư 成thành 助trợ 發phát 唯duy 佛Phật 究cứu 盡tận 故cố 稱xưng 果quả 滿mãn 生sanh 具cụ 等đẳng 者giả 生sanh 雖tuy 在tại 迷mê 理lý 體thể 本bổn 具cụ 眾chúng 生sanh 由do 理lý 具cụ 三tam 千thiên 故cố 能năng 感cảm 佛Phật 得đắc 等đẳng 者giả 諸chư 佛Phật 由do 三tam 千thiên 果quả 滿mãn 故cố 能năng 應ưng 所sở 謂vị 任nhậm 運vận 真chân 化hóa 不bất 須tu 謀mưu 作tác 如như 月nguyệt 不bất 下hạ 降giáng 水thủy 不bất 上thượng 升thăng 水thủy 月nguyệt 一nhất 際tế 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 神thần 通thông 等đẳng 者giả 神thần 名danh 天thiên 心tâm 通thông 名danh 慧tuệ 性tánh 與dữ 六lục 法pháp 相tướng 應ứng 用dụng 此thử 三tam 千thiên 任nhậm 運vận 化hóa 物vật 化hóa 復phục 作tác 化hóa 化hóa 化hóa 無vô 窮cùng 說thuyết 法Pháp 等đẳng 者giả 五ngũ 時thời 說thuyết 法Pháp 憑bằng 據cứ 此thử 三tam 千thiên 施thí 則tắc 稱xưng 性tánh 被bị 機cơ 分phân 隔cách 而nhi 說thuyết 開khai 則tắc 稱xưng 理lý 示thị 玅# 無vô 不bất 圓viên 融dung 眷quyến 屬thuộc 等đẳng 者giả 前tiền 機cơ 受thọ 道đạo 即tức 成thành 眷quyến 屬thuộc 既ký 全toàn 三tam 千thiên 故cố 得đắc 父phụ 子tử 天thiên 性tánh 自tự 然nhiên 相tương/tướng 關quan 利lợi 益ích 等đẳng 者giả 十thập 種chủng 利lợi 益ích 。 稱xưng 三tam 千thiên 故cố 七thất 方phương 便tiện 人nhân 來lai 至chí 今kim 經kinh 咸hàm 成thành 佛Phật 道đạo 如như 三tam 艸thảo 二nhị 木mộc 皆giai 一nhất 地địa 所sở 生sanh 一nhất 雨vũ 所sở 潤nhuận 。 也dã 今kim 此thử 十thập 門môn 正chánh 示thị 此thử 十thập 玅# 大đại 綱cương 以dĩ 十thập 法pháp 皆giai 即tức 三tam 千thiên 三tam 諦đế 故cố 皆giai 稱xưng 玅# 能năng 知tri 此thử 者giả 名danh 發phát 玅# 解giải 為vì 此thử 義nghĩa 故cố 。 十thập 門môn 所sở 由do 作tác 也dã 若nhược 能năng 知tri 者giả 。 名danh 發phát 玅# 解giải 是thị 發phát 明minh 荊kinh 溪khê 開khai 發phát 玅# 解giải 故cố 述thuật 此thử 十thập 門môn 不bất 離ly 一nhất 念niệm 令linh 修tu 觀quán 者giả 易dị 入nhập 序tự 云vân 荊kinh 溪khê 玅# 解giải 葢# 謂vị 此thử 也dã 。

△# 二nhị 故cố 撮toát 下hạ 為vi 成thành 玅# 行hành 。

故cố 撮toát 十thập 玅# 為vi 觀quán 法pháp 大đại 體thể 。

【# 觧# 】# 撮toát 攬lãm 也dã 攬lãm 此thử 十thập 玅# 三tam 千thiên 之chi 法pháp 為vi 今kim 止Chỉ 觀Quán 之chi 大đại 體thể 而nhi 修tu 玅# 行hành 述thuật 作tác 意ý 荊kinh 溪khê 於ư 迹tích 本bổn 二nhị 門môn 之chi 間gian 立lập 此thử 十thập 門môn 有hữu 何hà 深thâm 意ý 孤cô 山sơn 正chánh 義nghĩa 云vân 葢# 荊kinh 溪khê 大đại 師sư 攬lãm 玄huyền 文văn 教giáo 義nghĩa 入nhập 止Chỉ 觀Quán 行hành 心tâm 俾tỉ 夫phu 名danh 字tự 行hành 人nhân 識thức 法pháp 相tướng 之chi 有hữu 歸quy 達đạt 造tạo 修tu 之chi 無vô 滯trệ 也dã 又hựu 云vân 悟ngộ 理lý 之chi 要yếu 必tất 在tại 十thập 乘thừa 故cố 荊kinh 溪khê 恐khủng 後hậu 昆côn 昧muội 旨chỉ 乃nãi 於ư 釋thích 籤# 更cánh 立lập 十thập 門môn 結kết 束thúc 十thập 玅# 咸hàm 歸quy 止Chỉ 觀Quán 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 方phương 顯hiển 教giáo 不bất 虗hư 設thiết 悟ngộ 理lý 有hữu 從tùng 荊kinh 溪khê 述thuật 作tác 意ý 在tại 斯tư 焉yên 又hựu 云vân 以dĩ 彼bỉ 觀quán 門môn 收thu 此thử 教giáo 義nghĩa 以dĩ 此thử 義nghĩa 教giáo 識thức 彼bỉ 觀quán 門môn 若nhược 欲dục 造tạo 修tu 須tu 依y 彼bỉ 部bộ 勿vật 謂vị 此thử 文văn 便tiện 堪kham 修tu 行hành (# 文văn )# 既ký 云vân 攝nhiếp 教giáo 歸quy 行hành 唯duy 以dĩ 玄huyền 觀quán 教giáo 理lý 相tương 對đối 義nghĩa 歸quy 一nhất 邊biên 反phản 顯hiển 事sự 法pháp 不bất 通thông 修tu 習tập 乃nãi 見kiến 十thập 門môn 虗hư 設thiết 難nan 可khả 信tín 從tùng 淨tịnh 覺giác 文văn 心tâm 解giải 云vân 述thuật 作tác 之chi 意ý 不bất 逾du 二nhị 焉yên 一nhất 為vi 攝nhiếp 教giáo 成thành 觀quán 即tức 前tiền 云vân 故cố 撮toát 十thập 門môn 為vi 觀quán 法pháp 大đại 體thể 二nhị 為vi 示thị 略lược 知tri 廣quảng 即tức 後hậu 文văn 云vân 使sử 一nhất 部bộ 經kinh 旨chỉ 皎hiệu 在tại 目mục 前tiền 然nhiên 其kỳ 後hậu 意ý 亦diệc 成thành 前tiền 意ý (# 文văn )# 初sơ 云vân 攝nhiếp 教giáo 成thành 觀quán 無vô 妨phương 之chi 說thuyết 次thứ 云vân 示thị 略lược 知tri 廣quảng 以dĩ 十thập 門môn 為vi 略lược 經kinh 文văn 為vi 廣quảng 況huống 以dĩ 後hậu 意ý 成thành 前tiền 致trí 使sử 二nhị 義nghĩa 皆giai 未vị 明minh 述thuật 作tác 之chi 意ý 法pháp 智trí 科khoa 此thử 文văn 云vân 為vi 成thành 玅# 解giải 玅# 行hành 且thả 玄huyền 文văn 十thập 玅# 大đại 師sư 縱túng/tung 辨biện 宣tuyên 揚dương 釋thích 經kinh 題đề 旨chỉ 豈khởi 非phi 玅# 解giải 文văn 文văn 之chi 下hạ 立lập 觀quán 心tâm 釋thích 豈khởi 非phi 玅# 行hành 又hựu 何hà 假giả 荊kinh 溪khê 重trọng/trùng 述thuật 十thập 門môn 方phương 成thành 玅# 解giải 行hành 耶da 須tu 知tri 玄huyền 文văn 十thập 玅# 法pháp 相tướng 該cai 愽# 學học 者giả 難nan 以dĩ 造tạo 入nhập 荊kinh 溪khê 攬lãm 彼bỉ 十thập 玅# 攝nhiếp 作tác 十thập 門môn 門môn 門môn 結kết 歸quy 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 以dĩ 此thử 三tam 千thiên 是thị 十thập 玅# 之chi 大đại 綱cương 觀quán 法pháp 之chi 大đại 體thể 乃nãi 以dĩ 略lược 顯hiển 廣quảng 以dĩ 易dị 通thông 難nạn/nan 正chánh 為vi 成thành 於ư 玅# 解giải 玅# 行hành 如như 此thử 明minh 之chi 深thâm 得đắc 荊kinh 溪khê 述thuật 作tác 之chi 意ý 矣hĩ 觀quán 法pháp 攝nhiếp 屬thuộc 問vấn 荊kinh 溪khê 述thuật 此thử 十thập 門môn 以dĩ 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 言ngôn 之chi 屬thuộc 何hà 一nhất 種chủng 若nhược 云vân 從tùng 行hành 則tắc 部bộ 旨chỉ 有hữu 妨phương 葢# 玅# 玄huyền 唯duy 明minh 事sự 法pháp 籤# 解giải 玄huyền 文văn 豈khởi 是thị 從tùng 行hành 反phản 顯hiển 事sự 法pháp 不bất 通thông 修tu 習tập 過quá 同đồng 山sơn 外ngoại 若nhược 云vân 託thác 事sự 附phụ 法pháp 且thả 十thập 門môn 不bất 約ước 四Tứ 諦Đế 五ngũ 行hành 法pháp 相tướng 及cập 王vương 城thành 耆kỳ 山sơn 事sự 相tướng 明minh 觀quán 何hà 名danh 事sự 法pháp 答đáp 須tu 知tri 的đích 屬thuộc 事sự 法pháp 二nhị 觀quán 所sở 攝nhiếp 葢# 由do 玅# 玄huyền 廣quảng 解giải 十thập 玅# 文văn 文văn 之chi 下hạ 立lập 觀quán 心tâm 釋thích 或hoặc 於ư 四Tứ 諦Đế 五ngũ 行hành 文văn 末mạt 附phụ 彼bỉ 法pháp 相tướng 以dĩ 明minh 觀quán 心tâm 或hoặc 託thác 感cảm 應ứng 神thần 通thông 事sự 相tướng 以dĩ 明minh 觀quán 心tâm 故cố 今kim 文văn 云vân 縱túng/tung 有hữu 施thi 設thiết 託thác 事sự 附phụ 法pháp 然nhiên 玄huyền 文văn 正chánh 意ý 生sanh 解giải 義nghĩa 強cường/cưỡng 觀quán 且thả 傍bàng 示thị 乘thừa 境cảnh 不bất 備bị 難nan 以dĩ 造tạo 修tu 若nhược 大đại 師sư 在tại 日nhật 說thuyết 玄huyền 疏sớ/sơ 時thời 座tòa 下hạ 有hữu 觀quán 行hành 之chi 機cơ 咨tư 稟bẩm 口khẩu 決quyết 而nhi 修tu 習tập 之chi 。 得đắc 益ích 者giả 何hà 限hạn 大đại 師sư 滅diệt 後hậu 為vi 人nhân 師sư 者giả 。 必tất 須tu 三tam 部bộ 通thông 達đạt 諳am 練luyện 學học 者giả 欲dục 修tu 事sự 法pháp 之chi 觀quán 懸huyền 取thủ 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 十thập 境cảnh 而nhi 開khai 決quyết 之chi 荊kinh 溪khê 懸huyền 鑒giám 末mạt 代đại 神thần 根căn 既ký 鈍độn 何hà 能năng 諳am 練luyện 止Chỉ 觀Quán 乘thừa 境cảnh 之chi 相tướng 故cố 於ư 迹tích 本bổn 二nhị 門môn 之chi 間gian 述thuật 此thử 十thập 門môn 門môn 門môn 結kết 歸quy 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 為vi 觀quán 法pháp 之chi 大đại 體thể 稟bẩm 學học 之chi 徒đồ 覩đổ 事sự 法pháp 觀quán 心tâm 之chi 文văn 若nhược 欲dục 造tạo 修tu 不bất 待đãi 遠viễn 尋tầm 止Chỉ 觀Quán 乘thừa 境cảnh 即tức 觀quán 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 三tam 千thiên 三tam 諦đế 便tiện 能năng 通thông 入nhập 所sở 謂vị 以dĩ 略lược 顯hiển 廣quảng 以dĩ 易dị 通thông 難nạn/nan 即tức 此thử 義nghĩa 也dã 故cố 鈔sao 云vân 玄huyền 文văn 雖tuy 立lập 觀quán 心tâm 而nhi 且thả 託thác 事sự 附phụ 法pháp 葢# 非phi 部bộ 意ý 故cố 多đa 缺khuyết 略lược 若nhược 具cụ 論luận 能năng 成thành 之chi 功công 須tu 指chỉ 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 也dã 又hựu 云vân 此thử 文văn 乃nãi 行hành 正chánh 解giải 傍bàng 與dữ 止Chỉ 觀Quán 同đồng 成thành 觀quán 體thể 以dĩ 由do 十thập 門môn 門môn 門môn 皆giai 顯hiển 三tam 千thiên 即tức 是thị 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 之chi 大đại 體thể 若nhược 論luận 能năng 成thành 雖tuy 是thị 止Chỉ 觀Quán 從tùng 行hành 須tu 知tri 正chánh 為vi 成thành 就tựu 玄huyền 文văn 事sự 法pháp 觀quán 門môn 觀quán 成thành 則tắc 事sự 法pháp 觀quán 成thành 非phi 從tùng 行hành 觀quán 成thành 也dã 是thị 知tri 十thập 門môn 即tức 玄huyền 文văn 總tổng 觀quán 心tâm 文văn 耳nhĩ 能năng 成thành 既ký 是thị 從tùng 行hành 不bất 妨phương 通thông 於ư 內nội 外ngoại 二nhị 境cảnh 所sở 成thành 正chánh 是thị 事sự 法pháp 不bất 與dữ 部bộ 旨chỉ 相tương 違vi 或hoặc 據cứ 攬lãm 彼bỉ 無vô 邊biên 法pháp 相tướng 。 攝nhiếp 作tác 十thập 門môn 作tác 附phụ 法pháp 觀quán 收thu 攝nhiếp 須tu 知tri 玄huyền 文văn 本bổn 通thông 事sự 法pháp 二nhị 觀quán 不bất 可khả 迷mê 荊kinh 谿khê 義nghĩa 例lệ 以dĩ 三tam 種chủng 敵địch 對đối 三tam 部bộ 便tiện 謂vị 玄huyền 文văn 只chỉ 屬thuộc 附phụ 法pháp 且thả 十thập 玅# 法pháp 相tướng 無vô 邊biên 行hành 人nhân 心tâm 無vô 並tịnh 慮lự 安an 可khả 俱câu 時thời 而nhi 修tu 豈khởi 可khả 見kiến 攬lãm 十thập 玅# 法pháp 相tướng 遽cự 作tác 此thử 判phán 。

【# 鈔sao 】# 言ngôn 觀quán 法pháp 者giả 十thập 乘thừa 也dã 應ưng 知tri 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 是thị 別biệt 論luận 行hành 相tương/tướng 而nhi 一nhất 一Nhất 乘Thừa 不bất 離ly 三tam 千thiên 即tức 空không 假giả 中trung 故cố 云vân 觀quán 法pháp 大đại 體thể 義nghĩa 例lệ 云vân 散tán 引dẫn 諸chư 文văn 該cai 乎hồ 一nhất 代đại 文văn 體thể 正chánh 意ý 唯duy 歸quy 二nhị 經kinh 一nhất 依y 法pháp 華hoa 本bổn 迹tích 顯hiển 實thật 二nhị 依y 涅Niết 槃Bàn 扶phù 律luật 顯hiển 常thường 以dĩ 此thử 二nhị 經kinh 同đồng 醍đề 醐hồ 故cố 是thị 知tri 用dụng 此thử 十thập 玅# 絕tuyệt 待đãi 之chi 義nghĩa 為vi 觀quán 體thể 者giả 方phương 譬thí 日nhật 光quang 不bất 與dữ 暗ám 共cộng 又hựu 此thử 三tam 千thiên 法Pháp 門môn 徧biến 於ư 諸chư 法pháp 若nhược 色sắc 若nhược 心tâm 依y 之chi 與dữ 正chánh 眾chúng 生sanh 諸chư 佛Phật 剎sát 剎sát 塵trần 塵trần 無vô 不bất 具cụ 足túc 故cố 。 華hoa 嚴nghiêm 云vân 如như 心tâm 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 如như 佛Phật 眾chúng 生sanh 然nhiên 心tâm 佛Phật 及cập 眾chúng 生sanh 。 是thị 三tam 無vô 差sai 別biệt 故cố 。 今kim 家gia 釋thích 經kinh 題đề 法pháp 字tự 約ước 此thử 三tam 法pháp 各các 具cụ 三tam 千thiên 互hỗ 具cụ 互hỗ 融dung 方phương 名danh 玅# 法pháp 然nhiên 雖tuy 諸chư 法pháp 彼bỉ 彼bỉ 各các 具cụ 若nhược 為vi 觀quán 體thể 必tất 須tu 的đích 指chỉ 心tâm 法pháp 三tam 千thiên 故cố 玄huyền 文văn 云vân 佛Phật 法Pháp 太thái 高cao 眾chúng 生sanh 法pháp 太thái 廣quảng 於ư 初sơ 心tâm 為vi 難nạn/nan 心tâm 佛Phật 及cập 眾chúng 生sanh 。 是thị 三tam 無vô 差sai 別biệt 觀quán 心tâm 則tắc 易dị 又hựu 義nghĩa 例lệ 云vân 修tu 觀quán 次thứ 第đệ 必tất 先tiên 內nội 心tâm 今kim 家gia 凡phàm 曰viết 觀quán 心tâm 皆giai 此thử 意ý 也dã 故cố 今kim 文văn 中trung 撮toát 乎hồ 十thập 玅# 入nhập 一nhất 念niệm 心tâm 十thập 門môn 示thị 者giả 為vi 成thành 觀quán 體thể 故cố 也dã 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 何hà 故cố 節tiết 節tiết 唯duy 約ước 心tâm 說thuyết 豈khởi 塵trần 剎sát 生sanh 佛Phật 而nhi 不bất 具cụ 邪tà 若nhược 不bất 見kiến 此thử 。 全toàn 失thất 今kim 文văn 述thuật 作tác 之chi 意ý 也dã 。

【# 觧# 】# 釋thích 為vi 成thành 玅# 行hành 初sơ 明minh 絕tuyệt 待đãi 三tam 千thiên 為vi 觀quán 體thể 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 是thị 所sở 修tu 行hành 相tương/tướng 三tam 千thiên 三tam 諦đế 即tức 十thập 乘thừa 之chi 大đại 體thể 別biệt 行hành 玄huyền 記ký 云vân 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 是thị 觀quán 別biệt 相tướng 三tam 千thiên 空không 假giả 中trung 是thị 觀quán 總tổng 體thể (# 文văn )# 別biệt 相tướng 雖tuy 有hữu 十thập 乘thừa 論luận 其kỳ 大đại 體thể 只chỉ 一nhất 三tam 千thiên 如như 云vân 觀quán 法pháp 非phi 十thập 對đối 根căn 有hữu 殊thù 雖tuy 復phục 根căn 殊thù 但đãn 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 觀quán 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh (# 文văn )# 十thập 玅# 既ký 以dĩ 三tam 千thiên 為vi 大đại 綱cương 故cố 撮toát 開khai 顯hiển 大đại 綱cương 為vi 觀quán 法pháp 大đại 體thể 大đại 綱cương 大đại 體thể 法pháp 喻dụ 異dị 耳nhĩ 此thử 且thả 正chánh 示thị 次thứ 引dẫn 文văn 證chứng 本bổn 迹tích 顯hiển 實thật 者giả 迹tích 門môn 顯hiển 圓viên 成thành 之chi 實thật 本bổn 門môn 顯hiển 久cửu 成thành 之chi 實thật 文văn 句cú 分phần/phân 經Kinh 云vân 前tiền 十thập 四tứ 品phẩm 迹tích 門môn 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 後hậu 十thập 四tứ 品phẩm 本bổn 門môn 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 義nghĩa 例lệ 云vân 所sở 以dĩ 始thỉ 末mạt 皆giai 依y 法pháp 華hoa 此thử 即tức 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 。 之chi 玅# 行hành 也dã 次thứ 用dụng 涅Niết 槃Bàn 者giả 雖tuy 依y 法pháp 華hoa 咸hàm 歸quy 一nhất 實thật 末mạt 代đại 根căn 鈍độn 若nhược 無vô 扶phù 助trợ 正chánh 行hạnh 傾khuynh 覆phú 正chánh 助trợ 相tương/tướng 添# 方phương 能năng 遠viễn 運vận (# 文văn )# 設thiết 三tam 種chủng 權quyền 扶phù 一nhất 圓viên 實thật 名danh 扶phù 律luật 顯hiển 常thường 金kim 錍bề 云vân 指chỉ 的đích 玅# 境cảnh 出xuất 自tự 法pháp 華hoa 此thử 因nhân 野dã 客khách 問vấn 玅# 境cảnh 所sở 憑bằng 故cố 大đại 部bộ 談đàm 圓viên 極cực 處xứ 無vô 非phi 三tam 千thiên 玅# 境cảnh 所sở 出xuất 獨độc 在tại 法pháp 華hoa 今kim 文văn 通thông 約ước 一nhất 部bộ 言ngôn 之chi 前tiền 六lục 章chương 廣quảng 開khai 玅# 解giải 通thông 乎hồ 大đại 小tiểu 偏thiên 圓viên 論luận 其kỳ 正chánh 意ý 歸quy 於ư 二nhị 經kinh 由do 本bổn 迹tích 顯hiển 實thật 談đàm 常thường 顯hiển 性tánh 是thị 同đồng 同đồng 一nhất 味vị 故cố 。 結kết 顯hiển 云vân 是thị 知tri 用dụng 十thập 玅# 為vi 觀quán 體thể 等đẳng 不bất 與dữ 暗ám 共cộng 者giả 既ký 指chỉ 開khai 顯hiển 十thập 妙diệu 三tam 千thiên 而nhi 為vi 觀quán 體thể 方phương 可khả 喻dụ 如như 日nhật 光quang 。 赫hách 奕dịch 不bất 與dữ 暗ám 共cộng 在tại 昔tích 諸chư 經kinh 大đại 小tiểu 並tịnh 陳trần 權quyền 實thật 各các 立lập 其kỳ 猶do 燈đăng 炬cự 星tinh 月nguyệt 與dữ 暗ám 共cộng 住trú 來lai 至chí 今kim 經kinh 指chỉ 權quyền 即tức 實thật 佛Phật 慧tuệ 圓viên 明minh 法Pháp 界Giới 洞đỗng 朗lãng 其kỳ 猶do 日nhật 輪luân 當đương 午ngọ 無vô 處xứ 不bất 南nam 玅# 玄huyền 云vân 燈đăng 炬cự 星tinh 月nguyệt 與dữ 暗ám 共cộng 住trú 譬thí 諸chư 經kinh 存tồn 二nhị 乘thừa 道Đạo 果Quả 。 與dữ 小tiểu 並tịnh 立lập 日nhật 能năng 破phá 暗ám 故cố 法pháp 華hoa 破phá 化hóa 城thành 除trừ 草thảo 菴am 故cố (# 文văn )# 又hựu 此thử 下hạ 明minh 三tam 千thiên 周chu 遍biến 示thị 唯duy 心tâm 體thể 具cụ 初sơ 明minh 諸chư 法pháp 圓viên 具cụ 又hựu 者giả 更cánh 端đoan 之chi 辭từ 徧biến 於ư 諸chư 法pháp 此thử 句cú 總tổng 標tiêu 色sắc 心tâm 是thị 已dĩ 色sắc 陰ấm 及cập 四tứ 陰ấm 心tâm 依y 正chánh 者giả 色sắc 心tâm 是thị 正chánh 國quốc 土độ 屬thuộc 依y 生sanh 佛Phật 即tức 十thập 界giới 正chánh 報báo 剎sát 塵trần 即tức 生sanh 佛Phật 依y 報báo 即tức 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 引dẫn 華hoa 嚴nghiêm 如Như 來Lai 林lâm 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 偈kệ 為vi 證chứng 彼bỉ 文văn 先tiên 明minh 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết 次thứ 以dĩ 心tâm 例lệ 佛Phật 以dĩ 佛Phật 例lệ 生sanh 明minh 三tam 無vô 差sai 今kim 家gia 釋thích 心tâm 造tạo 有hữu 事sự 有hữu 理lý 則tắc 三tam 法pháp 各các 具cụ 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 方phương 無vô 差sai 別biệt 義nghĩa 書thư 云vân 以dĩ 我ngã 一nhất 念niệm 之chi 心tâm 及cập 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 人nhân 人nhân 說thuyết 於ư 理lý 具cụ 各các 各các 論luận 於ư 事sự 造tạo 而nhi 皆giai 互hỗ 具cụ 互hỗ 攝nhiếp 方phương 名danh 三tam 無vô 差sai 別biệt (# 文văn )# 今kim 家gia 等đẳng 者giả 玅# 玄huyền 三tam 釋thích 法pháp 字tự 約ước 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 三tam 法pháp 一nhất 釋thích 眾chúng 生sanh 法pháp 云vân 一nhất 法Pháp 界Giới 具cụ 九cửu 法Pháp 界Giới 則tắc 有hữu 百bách 法Pháp 界Giới 千thiên 如như 是thị 等đẳng (# 次thứ 約ước 佛Phật 法Pháp 心tâm 法pháp 釋thích 云vân 云vân )# 今kim 云vân 三tam 千thiên 廣quảng 略lược 異dị 爾nhĩ 各các 具cụ 互hỗ 具cụ 者giả 隨tùy 境cảnh 示thị 具cụ 曰viết 各các 具cụ 體thể 本bổn 同đồng 曰viết 互hỗ 然nhiên 雖tuy 下hạ 明minh 觀quán 體thể 唯duy 心tâm 諸chư 法pháp 體thể 同đồng 故cố 彼bỉ 彼bỉ 圓viên 具cụ 今kim 欲dục 修tu 觀quán 須tu 揀giản 難nạn/nan 從tùng 易dị 的đích 指chỉ 自tự 心tâm 故cố 引dẫn 二nhị 文văn 為vi 證chứng 佛Phật 法Pháp 等đẳng 者giả 義nghĩa 書thư 云vân 是thị 則tắc 諸chư 佛Phật 。 亦diệc 有hữu 心tâm 眾chúng 生sanh 亦diệc 有hữu 心tâm 若nhược 隨tùy 淨tịnh 緣duyên 熏huân 起khởi 作tác 佛Phật 界giới 之chi 心tâm 則tắc 高cao 遠viễn 難nạn/nan 觀quán 若nhược 隨tùy 染nhiễm 緣duyên 熏huân 起khởi 作tác 九cửu 界giới 心tâm 則tắc 廣quảng 散tán 難nạn/nan 觀quán 故cố 輒triếp 取thủ 一nhất 分phần/phân 染nhiễm 緣duyên 熏huân 起khởi 只chỉ 今kim 剎sát 那na 陰ấm 識thức 之chi 心tâm 依y 之chi 顯hiển 性tánh 也dã (# 文văn )# 義nghĩa 例lệ 云vân 者giả 心tâm 境cảnh 釋thích 疑nghi 例lệ 問vấn 諸chư 文văn 皆giai 云vân 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 若nhược 欲dục 觀quán 察sát 如như 何hà 立lập 觀quán 答đáp 色sắc 心tâm 一nhất 體thể 無vô 前tiền 無vô 後hậu 。 修tu 觀quán 次thứ 第đệ 必tất 先tiên 內nội 心tâm (# 文văn )# 今kim 家gia 諸chư 部bộ 凡phàm 明minh 觀quán 心tâm 皆giai 揀giản 難nạn/nan 從tùng 易dị 之chi 意ý 故cố 今kim 下hạ 的đích 示thị 今kim 立lập 意ý 今kim 之chi 十thập 門môn 撮toát 彼bỉ 十thập 玅# 入nhập 一nhất 念niệm 心tâm 束thúc 作tác 十thập 門môn 而nhi 示thị 者giả 為vi 成thành 觀quán 法pháp 大đại 體thể 故cố 也dã 撮toát 前tiền 五ngũ 玅# 成thành 今kim 四tứ 門môn 為vi 十thập 乘thừa 觀quán 體thể 撮toát 後hậu 五ngũ 玅# 成thành 今kim 六lục 門môn 為vi 起khởi 教giáo 觀quán 體thể 並tịnh 以dĩ 心tâm 法pháp 三tam 千thiên 為vi 門môn 不bất 然nhiên 何hà 故cố 十thập 門môn 節tiết 節tiết 云vân 一nhất 念niệm 或hoặc 心tâm 性tánh 剎sát 那na 等đẳng 耶da 豈khởi 可khả 見kiến 多đa 明minh 心tâm 具cụ 不bất 了liễu 揀giản 難nạn/nan 從tùng 易dị 之chi 意ý 便tiện 謂vị 塵trần 等đẳng 不bất 具cụ 乎hồ 諸chư 法pháp 圓viên 具cụ 如như 向hướng 所sở 陳trần 孤cô 山sơn 唯duy 談đàm 心tâm 具cụ 不bất 許hứa 色sắc 具cụ 故cố 寄ký 此thử 斥xích 之chi 今kim 為vi 成thành 玅# 行hành 故cố 撮toát 十thập 玅# 大đại 綱cương 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 成thành 乎hồ 觀quán 體thể 不bất 見kiến 此thử 意ý 全toàn 失thất 荊kinh 溪khê 述thuật 作tác 之chi 意ý 也dã 。

△# 二nhị 若nhược 解giải 下hạ 例lệ 後hậu 義nghĩa 彰chương 法pháp 理lý 無vô 殊thù 二nhị 初sơ 例lệ 本bổn 玅# 。

若nhược 解giải 迹tích 玅# 本bổn 玅# 非phi 遙diêu 應ưng 知tri 但đãn 是thị 離ly 合hợp 異dị 耳nhĩ 因nhân 果quả 義nghĩa 一nhất 自tự 他tha 何hà 殊thù 故cố 下hạ 文văn 云vân 本bổn 迹tích 雖tuy 殊thù 不bất 思tư 議nghị 一nhất 。

【# 觧# 】# 科khoa 語ngữ 謂vị 以dĩ 前tiền 迹tích 玅# 例lệ 後hậu 本bổn 玅# 又hựu 以dĩ 釋thích 名danh 例lệ 下hạ 四tứ 章chương 彰chương 本bổn 迹tích 十thập 玅# 名danh 等đẳng 五ngũ 章chương 自tự 他tha 因nhân 果quả 之chi 法pháp 三tam 千thiên 玅# 理lý 無vô 殊thù 初sơ 例lệ 本bổn 玅# 迹tích 本bổn 俱câu 談đàm 十thập 玅# 但đãn 有hữu 離ly 合hợp 之chi 異dị 自tự 行hành 因nhân 果quả 既ký 一nhất 化hóa 他tha 能năng 所sở 豈khởi 殊thù 故cố 引dẫn 玄huyền 文văn 為vi 證chứng 此thử 二nhị 句cú 本bổn 肇triệu 師sư 九cửu 轍triệt 中trung 語ngữ 彼bỉ 第đệ 六lục 本bổn 迹tích 無vô 生sanh 轍triệt 云vân 多đa 寶bảo 為vi 本bổn 釋Thích 迦Ca 為vi 迹tích 本bổn 既ký 不bất 滅diệt 迹tích 豈khởi 有hữu 生sanh 本bổn 迹tích 雖tuy 殊thù 不bất 思tư 議nghị 一nhất (# 文văn )# 今kim 家gia 雖tuy 用dụng 其kỳ 語ngữ 義nghĩa 則tắc 永vĩnh 異dị 以dĩ 約ước 久cửu 遠viễn 成thành 佛Phật 為vi 本bổn 中trung 間gian 施thí 化hóa 今kim 日nhật 五ngũ 時thời 近cận 成thành 為vi 迹tích 本bổn 迹tích 久cửu 近cận 雖tuy 殊thù 三tam 千thiên 三tam 諦đế 不bất 思tư 議nghị 一nhất 也dã 。

【# 鈔sao 】# 若nhược 本bổn 若nhược 迹tích 各các 論luận 十thập 玅# 而nhi 不bất 同đồng 者giả 但đãn 是thị 互hỗ 有hữu 離ly 合hợp 故cố 也dã 迹tích 因nhân 具cụ 明minh 境cảnh 智trí 行hành 位vị 四tứ 者giả 離ly 因nhân 故cố 迹tích 果quả 惟duy 明minh 三tam 法pháp 一nhất 玅# 者giả 合hợp 果quả 故cố 本bổn 中trung 不bất 云vân 境cảnh 等đẳng 唯duy 明minh 一nhất 本bổn 因nhân 玅# 者giả 合hợp 因nhân 故cố 本bổn 果quả 之chi 外ngoại 更cánh 立lập 本bổn 國quốc 土độ 本bổn 涅Niết 槃Bàn 本bổn 壽thọ 命mạng 者giả 離ly 果quả 故cố 故cố 知tri 唯duy 云vân 因nhân 玅# 必tất 具cụ 境cảnh 等đẳng 唯duy 云vân 三tam 法pháp 必tất 具cụ 國quốc 土độ 等đẳng 若nhược 知tri 因nhân 果quả 不bất 殊thù 自tự 他tha 豈khởi 應ưng 有hữu 異dị 以dĩ 本bổn 初sơ 坐tọa 道Đạo 場Tràng 時thời 。 亦diệc 徧biến 赴phó 物vật 豈khởi 不bất 現hiện 通thông 說thuyết 法Pháp 豈khởi 無vô 眷quyến 屬thuộc 獲hoạch 益ích 邪tà 應ưng 知tri 久cửu 近cận 雖tuy 異dị 皆giai 以dĩ 三tam 千thiên 俱câu 空không 假giả 中trung 而nhi 為vi 大đại 綱cương 故cố 云vân 不bất 思tư 議nghị 一nhất 。

【# 觧# 】# 若nhược 本bổn 下hạ 釋thích 初sơ 三tam 句cú 若nhược 知tri 下hạ 因nhân 果quả 義nghĩa 一nhất 自tự 他tha 何hà 殊thù 應ưng 知tri 下hạ 釋thích 後hậu 二nhị 句cú 離ly 合hợp 異dị 者giả 迹tích 中trung 因nhân 開khai 而nhi 果quả 合hợp 合hợp 習tập 果quả 報báo 果quả 為vi 三tam 法pháp 玅# 也dã 習tập 果quả 既ký 證chứng 三tam 法pháp 必tất 有hữu 壽thọ 命mạng 國quốc 土độ 但đãn 合hợp 為vi 一nhất 三tam 法pháp 玅# 耳nhĩ 本bổn 中trung 因nhân 合hợp 而nhi 果quả 開khai 開khai 習tập 果quả 出xuất 報báo 果quả 明minh 本bổn 國quốc 土độ 玅# 也dã 葢# 由do 涅Niết 槃Bàn 壽thọ 命mạng 國quốc 土độ 是thị 稱xưng 實thật 感cảm 報báo 故cố 於ư 習tập 果quả 開khai 出xuất 涅Niết 槃Bàn 壽thọ 命mạng 國quốc 土độ 之chi 報báo 果quả 亦diệc 是thị 開khai 正chánh 報báo 出xuất 依y 報báo 也dã 又hựu 因nhân 果quả 有hữu 傍bàng 正chánh 玄huyền 九cửu 云vân 迹tích 門môn 破phá 廢phế 方phương 便tiện 開khai 顯hiển 真chân 實thật 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 明minh 弟đệ 子tử 實thật 因nhân 實thật 果quả 亦diệc 明minh 師sư 門môn 權quyền 因nhân 權quyền 果quả 為vi 成thành 弟đệ 子tử 實thật 因nhân 實thật 果quả 因nhân 正chánh 果quả 傍bàng 本bổn 門môn 廢phế 方phương 便tiện 之chi 近cận 壽thọ 明minh 長trường 遠viễn 之chi 實thật 果quả 亦diệc 明minh 弟đệ 子tử 實thật 因nhân 實thật 果quả 亦diệc 明minh 師sư 門môn 權quyền 因nhân 權quyền 果quả 要yếu 顯hiển 師sư 之chi 實thật 果quả 果quả 正chánh 因nhân 傍bàng (# 文văn )# 良lương 以dĩ 迹tích 中trung 正chánh 為vi 物vật 機cơ 開khai 顯hiển 得đắc 入nhập 真chân 因nhân 故cố 因nhân 為vi 正chánh 本bổn 中trung 正chánh 開khai 長trường 遠viễn 壽thọ 量lượng 故cố 果quả 為vi 正chánh 正chánh 則tắc 離ly 而nhi 詳tường 說thuyết 傍bàng 則tắc 略lược 而nhi 合hợp 明minh 因nhân 果quả 既ký 有hữu 傍bàng 正chánh 所sở 以dĩ 文văn 有hữu 廣quảng 狹hiệp 義nghĩa 有hữu 可khả 否phủ/bĩ 文văn 廣quảng 狹hiệp 者giả 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 究cứu 盡tận 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 境cảnh 玅# 也dã 唯duy 我ngã 知tri 是thị 相tướng 。 十thập 方phương 佛Phật 亦diệc 然nhiên 。 智trí 玅# 也dã 本bổn 從tùng 無vô 數số 佛Phật 。 具cụ 足túc 行hành 諸chư 道đạo 。 行hành 玅# 也dã 天thiên 雨vũ 四tứ 華hoa 位vị 玅# 也dã 此thử 因nhân 文văn 廣quảng 也dã 佛Phật 自tự 住trụ 大Đại 乘Thừa 。 果quả 文văn 狹hiệp 也dã 本bổn 門môn 經kinh 曰viết 我ngã 本bổn 行hành 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 時thời 。 所sở 成thành 壽thọ 命mạng 。 今kim 猶do 未vị 盡tận 。 因nhân 文văn 狹hiệp 也dã 我ngã 成thành 佛Phật 來lai 久cửu 遠viễn 若nhược 斯tư 。 果quả 玅# 也dã 自tự 從tùng 是thị 來lai 。 我ngã 常thường 在tại 此thử 。 婆bà 婆bà 世thế 界giới 國quốc 土độ 玅# 也dã 然nhiên 今kim 非phi 實thật 滅diệt 度độ 。 而nhi 便tiện 唱xướng 言ngôn 。 當đương 取thủ 滅diệt 度độ 。 涅Niết 槃Bàn 玅# 也dã 處xứ 處xứ 自tự 說thuyết 。 年niên 紀kỷ 大đại 小tiểu 。 壽thọ 命mạng 玅# 也dã 此thử 果quả 文văn 廣quảng 也dã 義nghĩa 有hữu 可khả 不bất 者giả 機cơ 土thổ/độ 淨tịnh 不bất 淨tịnh 化hóa 事sự 成thành 未vị 成thành 故cố 於ư 習tập 報báo 開khai 不bất 開khai 也dã 由do 本bổn 佛Phật 是thị 淨tịnh 土độ 淨tịnh 機cơ 故cố 不bất 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 即tức 於ư 法pháp 華hoa 唱xướng 滅diệt 有hữu 涅Niết 槃Bàn 玅# 既ký 有hữu 涅Niết 槃Bàn 必tất 論luận 壽thọ 命mạng 長trường 短đoản 。 故cố 有hữu 壽thọ 命mạng 有hữu 正chánh 必tất 有hữu 依y 故cố 有hữu 國quốc 土độ 又hựu 往vãng 事sự 已dĩ 成thành 開khai 出xuất 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 迹tích 中trung 無vô 此thử 但đãn 一nhất 果quả 證chứng 三tam 法pháp 而nhi 已dĩ 由do 此thử 諸chư 義nghĩa 故cố 本bổn 迹tích 十thập 玅# 互hỗ 有hữu 離ly 合hợp 也dã (# 玅# 玄huyền 本bổn 門môn 文văn 意ý )# 。

△# 二nhị 況huống 體thể 下hạ 例lệ 四tứ 章chương 。

況huống 體thể 宗tông 用dụng 秪# 是thị 自tự 他tha 因nhân 果quả 法pháp 故cố 況huống 復phục 教giáo 相tương/tướng 秪# 是thị 分phân 別biệt 前tiền 之chi 四tứ 章chương 使sử 前tiền 四tứ 章chương 與dữ 諸chư 文văn 永vĩnh 異dị 。

【# 觧# 】# 上thượng 以dĩ 迹tích 例lệ 本bổn 總tổng 是thị 釋thích 名danh 今kim 以dĩ 釋thích 名danh 例lệ 下hạ 四tứ 章chương 亦diệc 不bất 外ngoại 此thử 故cố 云vân 秪# 是thị 教giáo 相tương/tướng 只chỉ 是thị 區khu 別biệt 麤thô 玅# 永vĩnh 異dị 諸chư 經kinh 也dã 自tự 他tha 因nhân 果quả 與dữ 因nhân 果quả 自tự 他tha 不bất 同đồng 前tiền 以dĩ 因nhân 果quả 自tự 他tha 收thu 攝nhiếp 十thập 玅# 今kim 欲dục 自tự 他tha 各các 論luận 十thập 玅# 機cơ 應ưng 皆giai 能năng 化hóa 物vật 故cố 鈔sao 云vân 必tất 合hợp 從tùng 因nhân 至chí 果quả 等đẳng 故cố 自tự 他tha 各các 有hữu 體thể 等đẳng 則tắc 自tự 他tha 在tại 前tiền 也dã 。

【# 鈔sao 】# 如như 上thượng 所sở 明minh 二nhị 十thập 重trọng/trùng 玅# 皆giai 是thị 釋thích 名danh 而nhi 含hàm 體thể 等đẳng 以dĩ 釋thích 名danh 是thị 總tổng 三tam 章chương 是thị 別biệt 總tổng 總tổng 別biệt 故cố 且thả 十thập 玅# 中trung 境cảnh 即tức 是thị 體thể 智trí 行hành 位vị 法pháp 是thị 宗tông 應ưng 等đẳng 三tam 玅# 是thị 用dụng 感cảm 及cập 眷quyến 屬thuộc 既ký 獲hoạch 利lợi 益ích 必tất 合hợp 從tùng 因nhân 至chí 果quả 還hoàn 起khởi 利lợi 他tha 之chi 用dụng 亦diệc 具cụ 體thể 等đẳng 故cố 云vân 秪# 是thị 自tự 他tha 因nhân 果quả 法pháp 故cố 又hựu 名danh 等đẳng 四tứ 章chương 皆giai 是thị 被bị 下hạ 之chi 法pháp 即tức 屬thuộc 教giáo 也dã 而nhi 須tu 以dĩ 相tương/tướng 別biệt 其kỳ 麤thô 玅# 今kim 之chi 四tứ 章chương 出xuất 前tiền 三tam 教giáo 四tứ 時thời 之chi 上thượng 復phục 能năng 開khai 前tiền 今kim 皆giai 圓viên 玅# 故cố 永vĩnh 異dị 之chi 言ngôn 含hàm 其kỳ 待đãi 絕tuyệt 以dĩ 唯duy 今kim 經kinh 能năng 徧biến 開khai 故cố 。

【# 觧# 】# 初sơ 釋thích 例lệ 三tam 章chương 又hựu 名danh 下hạ 釋thích 例lệ 教giáo 相tương/tướng 初sơ 如như 上thượng 下hạ 示thị 名danh 含hàm 三tam 章chương 且thả 十thập 下hạ 釋thích 自tự 因nhân 果quả 感cảm 及cập 去khứ 釋thích 他tha 因nhân 果quả 釋thích 名danh 含hàm 體thể 等đẳng 者giả 名danh 謂vị 名danh 言ngôn 一nhất 部bộ 言ngôn 句cú 皆giai 能năng 詮thuyên 名danh 體thể 宗tông 用dụng 三tam 皆giai 遍biến 始thỉ 終chung 但đãn 題đề 目mục 是thị 總tổng 經kinh 文văn 是thị 別biệt 攬lãm 別biệt 為vi 總tổng 就tựu 題đề 釋thích 名danh 故cố 釋thích 名danh 章chương 能năng 總tổng 含hàm 三tam 章chương 之chi 別biệt 如như 法Pháp 華hoa 本bổn 迹tích 十thập 玅# 以dĩ 名danh 其kỳ 名danh 具cụ 含hàm 體thể 等đẳng 即tức 今kim 文văn 云vân 境cảnh 即tức 是thị 體thể 等đẳng 境cảnh 是thị 理lý 境cảnh 因nhân 果quả 所sở 依y 故cố 屬thuộc 體thể 智trí 行hành 位vị 三tam 是thị 因nhân 三tam 法pháp 是thị 果quả 因nhân 果quả 屬thuộc 宗tông 應ưng 及cập 神thần 通thông 說thuyết 法Pháp 是thị 果quả 上thượng 之chi 用dụng 依y 體thể 起khởi 宗tông 宗tông 成thành 有hữu 用dụng 也dã 籤# 云vân 境cảnh 是thị 體thể 是thị 法Pháp 身thân 智trí 行hành 是thị 宗tông 是thị 用dụng 乃nãi 境cảnh 智trí 行hành 三tam 住trụ 前tiền 三tam 法pháp 對đối 體thể 宗tông 用dụng 即tức 一nhất 性tánh 二nhị 修tu 規quy 矩củ 今kim 文văn 以dĩ 名danh 例lệ 於ư 體thể 等đẳng 名danh 既ký 不bất 出xuất 十thập 玅# 故cố 以dĩ 十thập 玅# 分phần/phân 對đối 體thể 等đẳng 也dã 名danh 等đẳng 等đẳng 者giả 鈔sao 主chủ 釋thích 意ý 前tiền 四tứ 章chương 為vi 教giáo 第đệ 五ngũ 章chương 為vi 相tương/tướng 常thường 逾du 名danh 是thị 能năng 詮thuyên 體thể 等đẳng 是thị 所sở 詮thuyên 今kim 文văn 體thể 等đẳng 例lệ 屬thuộc 於ư 教giáo 者giả 纔tài 涉thiệp 言ngôn 詮thuyên 即tức 屬thuộc 教giáo 也dã 玅# 宗tông 云vân 上thượng 之chi 四tứ 章chương 皆giai 是thị 言ngôn 教giáo 謂vị 詮thuyên 名danh 詮thuyên 體thể 詮thuyên 宗tông 詮thuyên 用dụng 之chi 教giáo 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 云vân 通thông 論luận 聖thánh 言ngôn 被bị 下hạ 俱câu 名danh 為vi 教giáo (# 文văn )# 並tịnh 約ước 能năng 詮thuyên 為vi 言ngôn 玅# 宗tông 云vân 五ngũ 重trọng/trùng 玄huyền 義nghĩa 本bổn 是thị 經Kinh 中trung 所sở 詮thuyên 觀quán 法pháp (# 文văn )# 此thử 約ước 所sở 詮thuyên 為vi 語ngữ 此thử 四tứ 皆giai 是thị 聖thánh 人nhân 被bị 下hạ 之chi 法pháp 故cố 皆giai 屬thuộc 教giáo 須tu 以dĩ 大đại 小tiểu 偏thiên 圓viên 之chi 相tướng 揀giản 別biệt 麤thô 玅# 今kim 經kinh 四tứ 章chương 相tương 待đãi 論luận 判phán 則tắc 出xuất 前tiền 三tam 教giáo 四tứ 時thời 之chi 上thượng 絕tuyệt 待đãi 論luận 開khai 則tắc 開khai 前tiền 諸chư 麤thô 令linh 皆giai 圓viên 玅# 以dĩ 唯duy 下hạ 釋thích 絕tuyệt 待đãi 永vĩnh 異dị 相tướng 待đãi 則tắc 待đãi 麤thô 論luận 玅# 永vĩnh 異dị 可khả 見kiến 絕tuyệt 待đãi 則tắc 無vô 非phi 一nhất 玅# 何hà 言ngôn 永vĩnh 異dị 故cố 釋thích 云vân 唯duy 獨độc 今kim 經kinh 遍biến 開khai 一nhất 切thiết 則tắc 前tiền 部bộ 所sở 無vô 豈khởi 非phi 永vĩnh 異dị 又hựu 凡phàm 言ngôn 教giáo 相tương/tướng 有hữu 教giáo 即tức 是thị 相tương/tướng 有hữu 教giáo 家gia 之chi 相tướng 玄huyền 十thập 云vân 教giáo 即tức 是thị 相tương/tướng 非phi 謂vị 無vô 相tướng (# 文văn )# 於ư 前tiền 四tứ 章chương 俱câu 論luận 簡giản 判phán 名danh 教giáo 即tức 是thị 相tương/tướng 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 云vân 教giáo 家gia 之chi 相tướng 故cố 云vân 教giáo 相tương/tướng (# 文văn )# 謂vị 前tiền 四tứ 章chương 為vi 教giáo 第đệ 五ngũ 章chương 為vi 相tương/tướng 即tức 前tiền 四tứ 章chương 教giáo 家gia 之chi 相tướng 也dã 。

△# 三tam 若nhược 曉hiểu 下hạ 別biệt 示thị 玅# 體thể 令linh 解giải 行hành 俱câu 成thành 三tam 初sơ 指chỉ 玅# 歸quy 心tâm 。

若nhược 曉hiểu 斯tư 旨chỉ 則tắc 教giáo 有hữu 所sở 歸quy 一nhất 期kỳ 縱tung 橫hoành 不bất 出xuất 一nhất 心tâm 三tam 千thiên 世thế 間gian 即tức 空không 假giả 中trung 理lý 境cảnh 乃nãi 至chí 利lợi 益ích 咸hàm 爾nhĩ 。

【# 觧# 】# 科khoa 別biệt 示thị 等đẳng 者giả 上thượng 科khoa 敘tự 前tiền 例lệ 後hậu 名danh 等đẳng 四tứ 章chương 玄huyền 文văn 該cai 遍biến 今kim 乃nãi 離ly 文văn 別biệt 示thị 三tam 千thiên 玅# 體thể 入nhập 一nhất 念niệm 心tâm 令linh 玅# 解giải 行hành 俱câu 得đắc 成thành 就tựu 初sơ 指chỉ 玅# 歸quy 心tâm 若nhược 曉hiểu 三tam 千thiên 三tam 諦đế 十thập 玅# 大đại 綱cương 之chi 旨chỉ 則tắc 一nhất 代đại 教giáo 法pháp 有hữu 歸quy 趣thú 矣hĩ 以dĩ 一nhất 代đại 教giáo 法pháp 不bất 離ly 三tam 千thiên 三tam 千thiên 不bất 逾du 一nhất 念niệm 故cố 云vân 一nhất 期kỳ 等đẳng 籤# 一nhất 云vân 始thỉ 自tự 寂tịch 場tràng 終chung 乎hồ 鶴hạc 樹thụ 故cố 云vân 一nhất 期kỳ 五ngũ 味vị 為vi 縱túng/tung 四tứ 教giáo 為vi 橫hoạnh/hoành 如Như 來Lai 五ngũ 時thời 化hóa 物vật 四tứ 教giáo 逗đậu 機cơ 所sở 說thuyết 法Pháp 門môn 。 雖tuy 即tức 無vô 量lượng 不bất 出xuất 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 三tam 諦đế 理lý 境cảnh 等đẳng 者giả 上thượng 雖tuy 攝nhiếp 法pháp 歸quy 心tâm 言ngôn 猶do 通thông 總tổng 故cố 今kim 歷lịch 玅# 別biệt 示thị 始thỉ 自tự 理lý 境cảnh 終chung 至chí 利lợi 益ích 無vô 出xuất 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 故cố 云vân 咸hàm 爾nhĩ 也dã 。

【# 鈔sao 】# 三tam 千thiên 玅# 體thể 為vi 教giáo 所sở 歸quy 故cố 一nhất 期kỳ 之chi 內nội 五ngũ 味vị 傳truyền 傳truyền 相tương 生sanh 故cố 縱túng/tung 四tứ 教giáo 各các 各các 趣thú 理lý 故cố 橫hoạnh/hoành 而nhi 所sở 詮thuyên 法pháp 雖tuy 有hữu 顯hiển 覆phú 準chuẩn 今kim 經kinh 意ý 未vị 嘗thường 暫tạm 離ly 三tam 千thiên 玅# 法pháp 又hựu 雖tuy 諸chư 法pháp 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 今kim 為vi 易dị 成thành 玅# 解giải 玅# 觀quán 故cố 的đích 指chỉ 一nhất 念niệm 即tức 三tam 法pháp 玅# 中trung 特đặc 取thủ 心tâm 法pháp 也dã 。

【# 觧# 】# 釋thích 指chỉ 玅# 歸quy 心tâm 今kim 初sơ 正chánh 釋thích 三tam 千thiên 玅# 體thể 等đẳng 者giả 一nhất 代đại 時thời 教giáo 宗tông 歸quy 法pháp 華hoa 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 三tam 千thiên 實thật 相tướng 是thị 諸chư 法pháp 之chi 大đại 旨chỉ 眾chúng 流lưu 之chi 歸quy 趣thú 也dã 傳truyền 音âm 轉chuyển 驛dịch 遞đệ 之chi 義nghĩa 約ước 部bộ 則tắc 五ngũ 味vị 次thứ 第đệ 相tương 生sanh 。 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 為vi 縱túng/tung 約ước 教giáo 則tắc 藏tạng 通thông 趣thú 真chân 別biệt 圓viên 趣thú 中trung 為vi 橫hoạnh/hoành 所sở 詮thuyên 即tức 境cảnh 等đẳng 十thập 法pháp 雖tuy 有hữu 昔tích 日nhật 之chi 覆phú 法pháp 華hoa 之chi 顯hiển 若nhược 準chuẩn 今kim 經kinh 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 正chánh 意ý 則tắc 無vô 非phi 三tam 千thiên 玅# 法pháp 以dĩ 前tiền 四tứ 時thời 十thập 法pháp 之chi 麤thô 皆giai 從tùng 三tam 千thiên 玅# 理lý 施thí 出xuất 故cố 也dã 又hựu 雖tuy 等đẳng 者giả 上thượng 雖tuy 通thông 以dĩ 諸chư 法pháp 各các 具cụ 三tam 千thiên 為vi 所sở 歸quy 今kim 之chi 文văn 意ý 為vi 成thành 觀quán 故cố 的đích 指chỉ 心tâm 法pháp 即tức 揀giản 難nạn/nan 從tùng 易dị 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 三tam 法pháp 中trung 揀giản 生sanh 佛Phật 之chi 高cao 廣quảng 特đặc 取thủ 心tâm 法pháp 近cận 而nhi 復phục 要yếu 易dị 成thành 玅# 觀quán 故cố 也dã 。

【# 鈔sao 】# 應ưng 知tri 心tâm 法pháp 就tựu 迷mê 就tựu 事sự 而nhi 辨biện 故cố 釋thích 籤# 云vân 眾chúng 生sanh 法pháp 一nhất 往vãng 通thông 因nhân 果quả 二nhị 往vãng 唯duy 局cục 因nhân 佛Phật 法Pháp 定định 在tại 果quả 心tâm 法pháp 定định 在tại 因nhân 若nhược 約ước 迷mê 悟ngộ 分phân 之chi 佛Phật 唯duy 屬thuộc 悟ngộ 二nhị 皆giai 在tại 迷mê 復phục 就tựu 迷mê 中trung 眾chúng 生sanh 屬thuộc 他tha 通thông 一nhất 切thiết 故cố 心tâm 法pháp 屬thuộc 己kỷ 別biệt 指chỉ 自tự 心tâm 故cố 四tứ 念niệm 處xứ 節tiết 節tiết 皆giai 云vân 觀quán 一nhất 念niệm 無vô 明minh 心tâm 止Chỉ 觀Quán 初sơ 觀quán 陰ấm 入nhập 心tâm 九cửu 境cảnh 亦diệc 約ước 事sự 中trung 明minh 心tâm 故cố 云vân 煩phiền 惱não 心tâm 病bệnh 。 心tâm 乃nãi 至chí 禪thiền 見kiến 心tâm 等đẳng 及cập 隨tùy 自tự 意ý 中trung 四tứ 運vận 心tâm 等đẳng 豈khởi 非phi 就tựu 迷mê 就tựu 事sự 辨biện 所sở 觀quán 心tâm 。

【# 觧# 】# 此thử 句cú 定định 心tâm 法pháp 屬thuộc 於ư 迷mê 事sự 為vi 下hạ 觀quán 真chân 立lập 陰ấm 破phá 立lập 之chi 張trương 本bổn 應ưng 知tri 之chi 言ngôn 辭từ 含hàm 誡giới 斥xích 應ưng 知tri 此thử 心tâm 乃nãi 約ước 迷mê 約ước 事sự 以dĩ 辨biện 非phi 從tùng 悟ngộ 從tùng 理lý 以dĩ 論luận 即tức 引dẫn 三tam 文văn 為vi 證chứng 初sơ 觀quán 陰ấm 心tâm 證chứng 心tâm 是thị 迷mê 下hạ 之chi 九cửu 境cảnh 四tứ 運vận 心tâm 等đẳng 證chứng 心tâm 是thị 事sự 玄huyền 二nhị (# 初sơ )# 云vân 若nhược 廣quảng 眾chúng 生sanh 法pháp 一nhất 往vãng 通thông 論luận 諸chư 因nhân 果quả 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 。 若nhược 廣quảng 佛Phật 法Pháp 此thử 則tắc 據cứ 果quả 若nhược 廣quảng 心tâm 法pháp 此thử 則tắc 據cứ 因nhân 籤# 二nhị (# 二nhị 十thập )# 釋thích 云vân 然nhiên 眾chúng 生sanh 義nghĩa 通thông 故cố 云vân 通thông 論luận 義nghĩa 非phi 究cứu 竟cánh 故cố 云vân 一nhất 往vãng 一nhất 往vãng 雖tuy 通thông 二nhị 往vãng 則tắc 局cục 不bất 通thông 於ư 佛Phật 及cập 唯duy 在tại 因nhân (# 文văn )# 此thử 文văn 鈔sao 中trung 三tam 番phiên 引dẫn 用dụng 初sơ 定định 心tâm 法pháp 在tại 迷mê 二nhị 斥xích 山sơn 外ngoại 違vi 文văn 三tam 釋thích 因nhân 果quả 二nhị 字tự 雖tuy 三tam 番phiên 引dẫn 各các 有hữu 所sở 主chủ 。 非phi 繁phồn 重trọng/trùng 也dã 玄huyền 籤# 但đãn 約ước 因nhân 果quả 通thông 局cục 以dĩ 論luận 三tam 法pháp 四tứ 明minh 復phục 約ước 迷mê 悟ngộ 自tự 他tha 柬# 判phán 者giả 以dĩ 因nhân 果quả 名danh 義nghĩa 然nhiên 有hữu 收thu 揀giản 以dĩ 六lục 即tức 言ngôn 之chi 九cửu 界giới 屬thuộc 迷mê 皆giai 名danh 理lý 即tức 名danh 字tự 已dĩ 去khứ 並tịnh 名danh 佛Phật 界giới 此thử 收thu 無vô 不bất 盡tận 也dã 下hạ 文văn 云vân 因nhân 從tùng 博bác 地địa 至chí 等đẳng 覺giác 還hoàn 果quả 唯duy 玅# 覺giác 此thử 揀giản 無vô 所sở 遺di 也dã 則tắc 因nhân 果quả 分phân 之chi 九cửu 界giới 為vi 因nhân 佛Phật 界giới 無vô 果quả 其kỳ 如như 佛Phật 界giới 言ngôn 猶do 通thông 漫mạn 名danh 字tự 以dĩ 去khứ 並tịnh 名danh 佛Phật 界giới 故cố 須tu 復phục 約ước 迷mê 悟ngộ 甄chân 分phần/phân 佛Phật 唯duy 屬thuộc 悟ngộ 的đích 取thủ 圓viên 教giáo 玅# 覺giác 為vi 果quả 等đẳng 覺giác 已dĩ 還hoàn 並tịnh 屬thuộc 九cửu 界giới 三tam 道đạo 以dĩ 無vô 明minh 未vị 盡tận 故cố 也dã 心tâm 生sanh 雖tuy 皆giai 在tại 迷mê 心tâm 法pháp 乃nãi 別biệt 指chỉ 自tự 己kỷ 剎sát 那na 妄vọng 念niệm 以dĩ 心tâm 對đối 生sanh 九cửu 界giới 皆giai 名danh 眾chúng 生sanh 。 並tịnh 屬thuộc 於ư 他tha 又hựu 復phục 應ưng 知tri 玄huyền 籤# 約ước 教giáo 且thả 約ước 因nhân 果quả 今kim 文văn 明minh 觀quán 更cánh 約ước 自tự 他tha 下hạ 文văn 云vân 生sanh 雖tuy 在tại 因nhân 復phục 通thông 一nhất 切thiết 唯duy 取thủ 心tâm 因nhân 是thị 今kim 觀quán 體thể (# 文văn )# 故cố 知tri 四tứ 明minh 約ước 因nhân 果quả 迷mê 悟ngộ 自tự 他tha 揀giản 判phán 方phương 見kiến 三tam 法pháp 體thể 相tướng 不bất 濫lạm 矣hĩ 四tứ 念niệm 處xứ 等đẳng 者giả 彼bỉ 文văn 四tứ (# 九cửu )# 云vân 此thử 之chi 觀quán 慧tuệ 只chỉ 觀quán 眾chúng 生sanh 一nhất 念niệm 無vô 明minh 之chi 心tâm 即tức 是thị 法pháp 性tánh 又hựu 云vân 觀quán 無vô 明minh 心tâm 畢tất 竟cánh 無vô 所sở 有hữu 。 而nhi 能năng 出xuất 十thập 界giới 諸chư 陰ấm 又hựu 云vân 今kim 觀quán 此thử 無vô 明minh 心tâm 從tùng 何hà 而nhi 生sanh 。 等đẳng (# 文văn )# 止Chỉ 觀Quán 初sơ 觀quán 陰ấm 者giả 正chánh 修tu 章chương 初sơ 觀quán 陰ấm 境cảnh 用dụng 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 下hạ 之chi 九cửu 境cảnh 亦diệc 是thị 約ước 事sự 第đệ 四tứ 三tam 昧muội 隨tùy 自tự 意ý 中trung 觀quán 起khởi 心tâm 推thôi 四tứ 運vận 亦diệc 是thị 事sự 也dã 豈khởi 非phi 下hạ 結kết 指chỉ 上thượng 所sở 引dẫn 文văn 皆giai 是thị 迷mê 事sự 三tam 法pháp 通thông 局cục 玄huyền 籤# 之chi 文văn 如như 前tiền 所sở 引dẫn 今kim 問vấn 玄huyền 文văn 云vân 一nhất 往vãng 通thông 論luận 諸chư 因nhân 果quả 諸chư 者giả 不bất 一nhất 之chi 辭từ 似tự 約ước 界giới 界giới 各các 論luận 因nhân 果quả 四tứ 明minh 那na 約ước 迷mê 悟ngộ 九cửu 一nhất 分phần/phân 耶da 答đáp 諸chư 字tự 訓huấn 於ư 即tức 語ngữ 助trợ 也dã 下hạ 文văn 云vân 一nhất 往vãng 通thông 於ư 因nhân 果quả 是thị 也dã 舊cựu 謂vị 界giới 界giới 各các 論luận 因nhân 果quả 者giả 非phi 問vấn 十thập 界giới 因nhân 果quả 攝nhiếp 法pháp 周chu 足túc 何hà 得đắc 又hựu 云vân 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 。 答đáp 拾thập 遺di 記ký 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 者giả 即tức 是thị 假giả 人nhân 實thật 法pháp 及cập 以dĩ 依y 報báo 各các 有hữu 性tánh 相tướng 體thể 力lực 作tác 因nhân 緣duyên 本bổn 末mạt 。 究cứu 竟cánh 等đẳng 法pháp 也dã 是thị 知tri 上thượng 云vân 因nhân 果quả 通thông 言ngôn 十thập 界giới 今kim 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 即tức 十thập 界giới 中trung 各các 具cụ 十thập 如như 是thị 法Pháp 界Giới 。 界giới 互hỗ 具cụ 乃nãi 成thành 千thiên 如như 矣hĩ 舊cựu 謂vị 九cửu 界giới 中trung 善thiện 惡ác 等đẳng 法pháp 義nghĩa 恐khủng 不bất 然nhiên 問vấn 籤# 云vân 一nhất 往vãng 雖tuy 通thông 二nhị 往vãng 則tắc 局cục 不bất 通thông 於ư 佛Phật 及cập 唯duy 在tại 因nhân (# 文văn )# 既ký 云vân 不bất 通thông 於ư 佛Phật 又hựu 云vân 及cập 唯duy 在tại 因nhân 何hà 繁phồn 重trọng/trùng 乎hồ 又hựu 及cập 字tự 對đối 何hà 處xứ 下hạ 答đáp 此thử 二nhị 句cú 釋thích 上thượng 二nhị 往vãng 局cục 義nghĩa 以dĩ 眾chúng 生sanh 法pháp 二nhị 往vãng 言ngôn 之chi 正chánh 在tại 於ư 因nhân 不bất 通thông 佛Phật 界giới 唯duy 在tại 九cửu 界giới 故cố 云vân 不bất 通thông 於ư 佛Phật 既ký 不bất 通thông 於ư 果quả 佛Phật 及cập 唯duy 在tại 九cửu 界giới 之chi 因nhân 故cố 云vân 及cập 也dã 問vấn 眾chúng 生sanh 法pháp 須tu 約ước 一nhất 往vãng 通thông 論luận 有hữu 何hà 所sở 以dĩ 答đáp 玄huyền 文văn 廣quảng 明minh 千thiên 如như 玅# 旨chỉ 正chánh 約ước 眾chúng 生sanh 法pháp 說thuyết 之chi 一nhất 往vãng 通thông 論luận 十thập 界giới 皆giai 名danh 眾chúng 生sanh 。 則tắc 千thiên 如như 義nghĩa 備bị 也dã 。

【# 鈔sao 】# 有hữu 人nhân 解giải 今kim 一nhất 念niệm 云vân 是thị 真chân 性tánh 恐khủng 未vị 稱xưng 文văn 旨chỉ 何hà 者giả 若nhược 論luận 真chân 性tánh 諸chư 法pháp 皆giai 是thị 何hà 獨độc 一nhất 念niệm 又hựu 諸chư 文văn 多đa 云vân 觀quán 於ư 己kỷ 心tâm 豈khởi 可khả 真chân 理lý 有hữu 於ư 己kỷ 他tha 更cánh 有hữu 人nhân 全toàn 不bất 許hứa 立lập 陰ấm 界giới 入nhập 等đẳng 為vi 所sở 觀quán 境cảnh 唯duy 云vân 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 此thử 之chi 二nhị 師sư 灼chước 然nhiên 違vi 教giáo 。

【# 觧# 】# 敘tự 破phá 清thanh 昱dục 二nhị 師sư 觀quán 真chân 棄khí 陰ấm 初sơ 云vân 是thị 真chân 性tánh 是thị 清thanh 師sư 次thứ 不bất 許hứa 立lập 陰ấm 天thiên 台thai 昱dục 師sư 也dã 忠trung 法Pháp 師sư 云vân 如như 序tự 中trung 引dẫn 示thị 珠châu 指chỉ 解giải 今kim 一nhất 念niệm 以dĩ 帝đế 網võng 珠châu 喻dụ 乃nãi 至chí 云vân 我ngã 之chi 一nhất 念niệm 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 能năng 如như 是thị 觀quán 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 唯duy 心tâm 無vô 性tánh 名danh 真chân 性tánh 空không 等đẳng (# 文văn )# 今kim 且thả 從tùng 容dung 不bất 迫bách 略lược 斥xích 之chi 日nhật 恐khủng 未vị 稱xưng 不bất 二nhị 門môn 之chi 文văn 旨chỉ 何hà 者giả 下hạ 徵trưng 釋thích 且thả 摩ma 下hạ 示thị 止Chỉ 觀Quán 前tiền 六lục 章chương 廣quảng 開khai 玅# 解giải 明minh 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 無vô 非phi 真chân 性tánh 何hà 獨độc 一nhất 念niệm 今kim 之chi 一nhất 念niệm 為vi 成thành 玅# 觀quán 須tu 就tựu 迷mê 就tựu 事sự 而nhi 辨biện 若nhược 敻# 指chỉ 真chân 心tâm 初sơ 心tâm 如như 何hà 造tạo 趣thú 諸chư 文văn 觀quán 己kỷ 心tâm 者giả 如như 籤# 云vân 己kỷ 心tâm 生sanh 佛Phật 別biệt 行hành 玄huyền 云vân 他tha 者giả 謂vị 眾chúng 生sanh 佛Phật 自tự 者giả 即tức 心tâm 而nhi 具cụ (# 文văn )# 若nhược 論luận 真chân 性tánh 生sanh 佛Phật 平bình 等đẳng 無vô 間gian 己kỷ 他tha 更cánh 有hữu 人nhân 者giả 忠trung 法Pháp 師sư 云vân 昱dục 師sư 唯duy 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 消tiêu 一nhất 念niệm 三tam 千thiên (# 文văn )# 若nhược 據cứ 註chú 文văn 本bổn 無vô 此thử 語ngữ 但đãn 云vân 介giới 爾nhĩ 起khởi 心tâm 三tam 千thiên 性tánh 相tướng 即tức 非phi 縱tung 橫hoành 並tịnh 別biệt 之chi 旨chỉ 故cố 云vân 總tổng 在tại 一nhất 念niệm (# 文văn )# 既ký 云vân 三tam 千thiên 性tánh 相tướng 非phi 縱tung 橫hoành 並tịnh 別biệt 豈khởi 非phi 不bất 思tư 議nghị 。 境cảnh 故cố 四tứ 明minh 約ước 義nghĩa 引dẫn 而nhi 破phá 之chi 此thử 之chi 下hạ 總tổng 斥xích 二nhị 師sư 灼chước 然nhiên 違vi 背bội 一nhất 家gia 教giáo 文văn 觀quán 真chân 妄vọng 問vấn 一nhất 家gia 圓viên 觀quán 觀quán 一nhất 念niệm 心tâm 為vi 真chân 為vi 妄vọng 若nhược 云vân 觀quán 真chân 止Chỉ 觀Quán 揀giản 境cảnh 修tu 觀quán 唯duy 觀quán 識thức 陰ấm 若nhược 云vân 觀quán 妄vọng 止Chỉ 觀Quán 何hà 云vân 繫hệ 緣duyên 法Pháp 界Giới 。 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 何hà 云vân 但đãn 觀quán 理lý 是thị 等đẳng 耶da 答đáp 示thị 珠châu 指chỉ 謂vị 心tâm 唯duy 是thị 理lý 如như 云vân 一nhất 念niệm 即tức 一nhất 性tánh 也dã 一nhất 念niệm 靈linh 知tri 等đẳng 又hựu 云vân 心tâm 即tức 生sanh 佛Phật 之chi 心tâm 非phi 離ly 生sanh 佛Phật 外ngoại 別biệt 有hữu 心tâm 為vi 生sanh 佛Phật 之chi 本bổn (# 文văn )# 謂vị 心tâm 是thị 非phi 迷mê 非phi 悟ngộ 之chi 真chân 心tâm 究cứu 其kỳ 弊tệ 源nguyên 始thỉ 因nhân 慈từ 光quang 恩ân 師sư 兼kiêm 講giảng 華hoa 嚴nghiêm 見kiến 清thanh 涼lương 大đại 疏sớ/sơ 以dĩ 心tâm 法pháp 是thị 理lý 為vi 能năng 造tạo 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 為vi 所sở 造tạo 既ký 不bất 深thâm 本bổn 教giáo 濫lạm 用dụng 他tha 宗tông 故cố 定định 一nhất 念niệm 屬thuộc 真chân 清thanh 昭chiêu 諸chư 師sư 謬mậu 有hữu 承thừa 襲tập 咸hàm 謂vị 觀quán 真chân 須tu 知tri 克khắc 論luận 此thử 心tâm 真chân 妄vọng 同đồng 源nguyên 眾chúng 生sanh 無vô 始thỉ 在tại 迷mê 未vị 嘗thường 離ly 念niệm 約ước 修tu 門môn 說thuyết 必tất 須tu 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 若nhược 敻# 指chỉ 真chân 心tâm 則tắc 杜đỗ 初sơ 心tâm 入nhập 理lý 之chi 門môn 起khởi 觀quán 之chi 處xứ 凡phàm 論luận 諸chư 法pháp 皆giai 是thị 真chân 性tánh 自tự 是thị 開khai 解giải 奈nại 何hà 山sơn 外ngoại 境cảnh 觀quán 不bất 明minh 將tương 解giải 為vi 觀quán 慈từ 雲vân 所sở 謂vị 不bất 知tri 啟khải 發phát 之chi 所sở 四tứ 明minh 定định 所sở 觀quán 境cảnh 的đích 屬thuộc 妄vọng 心tâm 只chỉ 由do 凡phàm 夫phu 眾chúng 生sanh 。 迷mê 真chân 逐trục 妄vọng 見kiến 前tiền 一nhất 念niệm 全toàn 體thể 是thị 陰ấm 欲dục 令linh 返phản 本bổn 還hoàn 源nguyên 故cố 須tu 從tùng 近cận 從tùng 要yếu 令linh 達đạt 妄vọng 以dĩ 顯hiển 真chân 方phương 是thị 佛Phật 祖tổ 為vi 人nhân 之chi 意ý 若nhược 敻# 指chỉ 真chân 心tâm 真chân 心tâm 已dĩ 是thị 顯hiển 悟ngộ 何hà 須tu 修tu 觀quán 耶da 然nhiên 雖tuy 定định 境cảnh 屬thuộc 妄vọng 畢tất 竟cánh 圓viên 頓đốn 行hành 者giả 正chánh 用dụng 觀quán 時thời 觀quán 一nhất 切thiết 法pháp 。 為vi 真chân 為vi 妄vọng 當đương 知tri 直trực 觀quán 此thử 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 當đương 體thể 具cụ 足túc 三tam 千thiên 諸chư 法pháp 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 所sở 謂vị 造tạo 境cảnh 即tức 中trung 無vô 不bất 真chân 實thật 。 止chỉ 菴am 曰viết 直trực 觀quán 一nhất 念niệm 心tâm 體thể 是thị 三tam 千thiên 譬thí 如như 見kiến 冰băng 不bất 問vấn 融dung 與dữ 不bất 融dung 直trực 作tác 水thủy 會hội 先tiên 達đạt 云vân 山sơn 外ngoại 觀quán 真chân 即tức 同đồng 觀quán 妄vọng 四tứ 明minh 觀quán 妄vọng 即tức 同đồng 觀quán 真chân 斯tư 言ngôn 得đắc 矣hĩ 梵Phạm 天Thiên 昭chiêu 師sư 孤cô 山sơn 圓viên 師sư 本bổn 承thừa 襲tập 清thanh 師sư 之chi 說thuyết 孤cô 山sơn 見kiến 四tứ 明minh 立lập 義nghĩa 定định 境cảnh 屬thuộc 妄vọng 遂toại 轉chuyển 計kế 云vân 昔tích 人nhân 觀quán 真chân 今kim 人nhân 觀quán 妄vọng 鷸# 蚌# 相tương/tướng 扼ách 我ngã 乘thừa 其kỳ 弊tệ 達đạt 六lục 識thức 之chi 妄vọng 心tâm 顯hiển 三tam 諦đế 之chi 玅# 理lý (# 文văn )# 昭chiêu 師sư 因nhân 被bị 四tứ 明minh 往vãng 復phục 徵trưng 詰cật 巧xảo 作tác 救cứu 義nghĩa 云vân 觀quán 六lục 識thức 之chi 妄vọng 心tâm 成thành 三tam 諦đế 之chi 真chân 心tâm (# 文văn )# 義nghĩa 書thư 云vân 予# 聞văn 此thử 救cứu 喜hỷ 躍dược 不bất 勝thắng 葢# 予# 義nghĩa 論luận 有hữu 益ích 能năng 轉chuyển 人nhân 心tâm 改cải 迷mê 從tùng 悟ngộ 也dã 上thượng 人nhân 因nhân 誰thùy 得đắc 解giải 若nhược 謂vị 奉phụng 先tiên 座tòa 下hạ 得đắc 聞văn 且thả 示thị 珠châu 全toàn 不bất 約ước 妄vọng 釋thích 心tâm 亦diệc 無vô 觀quán 妄vọng 成thành 真chân 之chi 說thuyết (# 文văn )# 是thị 知tri 觀quán 妄vọng 成thành 真chân 出xuất 自tự 四tứ 明minh 如như 云vân 乃nãi 依y 此thử 心tâm 觀quán 不bất 思tư 議nghị 顯hiển 三tam 千thiên 法pháp 又hựu 云vân 以dĩ 依y 陰ấm 心tâm 顯hiển 玅# 理lý 故cố 孤cô 山sơn 何hà 得đắc 竊thiết 取thủ 以dĩ 為vì 己kỷ 說thuyết 卻khước 乃nãi 妄vọng 破phá 直trực 云vân 觀quán 妄vọng 耶da 昭chiêu 師sư 縱túng/tung 能năng 轉chuyển 計kế 巧xảo 救cứu 為vi 觀quán 妄vọng 顯hiển 真chân 但đãn 有hữu 其kỳ 言ngôn 全toàn 迷mê 其kỳ 義nghĩa 也dã 立lập 陰ấm 止Chỉ 觀Quán 第đệ 五ngũ (# 初sơ )# 正chánh 修tu 章chương 列liệt 所sở 觀quán 十thập 境cảnh 陰ấm 乃nãi 居cư 初sơ 文văn 云vân 此thử 十thập 境cảnh 通thông 能năng 覆phú 障chướng 陰ấm 在tại 初sơ 者giả 一nhất 現hiện 前tiền 二nhị 依y 經kinh 大đại 品phẩm 云vân 聲Thanh 聞Văn 依y 四tứ 念niệm 處xứ 行hành 道Đạo 菩Bồ 薩Tát 初sơ 觀quán 色sắc 乃nãi 至chí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 章chương 章chương 皆giai 爾nhĩ 故cố 不bất 違vi 經kinh 又hựu 行hành 人nhân 受thọ 身thân 雖tuy 不bất 陰ấm 入nhập 重trọng 擔đảm 現hiện 前tiền 是thị 故cố 初sơ 觀quán 輔phụ 行hành 云vân 今kim 家gia 用dụng 此thử 十thập 法pháp 為vi 境cảnh 不bất 同đồng 常thường 途đồ 別biệt 立lập 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 無vô 生sanh 無vô 漏lậu (# 文văn )# 據cứ 此thử 則tắc 圓viên 頓đốn 行hành 者giả 陰ấm 境cảnh 現hiện 前tiền 恆hằng 得đắc 為vi 觀quán 何hà 須tu 言ngôn 立lập 葢# 由do 山sơn 外ngoại 不bất 立lập 陰ấm 等đẳng 為vi 境cảnh 直trực 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 今kim 對đối 彼bỉ 不bất 立lập 故cố 云vân 立lập 耳nhĩ 問vấn 圓viên 頓đốn 行hành 人nhân 必tất 須tu 觀quán 陰ấm 釋thích 籤# 何hà 云vân 陰ấm 等đẳng 十thập 境cảnh 唯duy 在tại 三tam 教giáo 答đáp 若nhược 論luận 陰ấm 體thể 所sở 屬thuộc 在tại 前tiền 三tam 教giáo 如như 止Chỉ 觀Quán 五ngũ (# 二nhị )# 云vân 此thử 十thập 種chủng 境cảnh 始thỉ 自tự 凡phàm 夫phu 正chánh 報báo 終chung 至chí 聖thánh 人nhân 方phương 便tiện 陰ấm 入nhập 一nhất 境cảnh 常thường 自tự 現hiện 前tiền (# 方phương 便tiện 即tức 別biệt 教giáo 道đạo )# 則tắc 別biệt 教giáo 教giáo 道đạo 已dĩ 還hoàn 三tam 教giáo 九cửu 界giới 背bối/bội 性tánh 成thành 迷mê 無vô 非phi 三tam 障chướng 四tứ 魔ma 皆giai 屬thuộc 陰ấm 境cảnh 所sở 攝nhiếp 圓viên 人nhân 了liễu 知tri 無vô 非phi 性tánh 具cụ 法Pháp 門môn 荊kinh 溪khê 據cứ 陰ấm 體thể 而nhi 判phán 故cố 云vân 惟duy 在tại 三tam 教giáo 圓viên 人nhân 既ký 了liễu 此thử 陰ấm 無vô 非phi 法Pháp 界Giới 即tức 此thử 便tiện 是thị 圓viên 人nhân 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 故cố 連liên 文văn 云vân 今kim 是thị 圓viên 人nhân 所sở 觀quán 境cảnh 界giới (# 文văn )# 葢# 前tiền 輩bối 有hữu 讀đọc 文văn 不bất 盡tận 之chi 過quá 但đãn 以dĩ 陰ấm 境cảnh 在tại 三tam 教giáo 為vi 難nạn/nan 殊thù 不bất 知tri 今kim 是thị 圓viên 人nhân 所sở 觀quán 境cảnh 也dã 。

【# 鈔sao 】# 且thả 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 先tiên 於ư 六lục 章chương 廣quảng 示thị 玅# 解giải 豈khởi 不bất 論luận 諸chư 法pháp 本bổn 真chân 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 然nhiên 欲dục 立lập 行hành 造tạo 修tu 須tu 揀giản 入nhập 理lý 之chi 門môn 起khởi 觀quán 之chi 處xứ 故cố 於ư 三tam 科khoa 揀giản 卻khước 界giới 入nhập 復phục 於ư 五ngũ 陰ấm 又hựu 除trừ 前tiền 四tứ 的đích 取thủ 識thức 陰ấm 輔phụ 行hành 又hựu 揀giản 能năng 招chiêu 報báo 心tâm 及cập 以dĩ 發phát 得đắc 屬thuộc 於ư 下hạ 境cảnh 此thử 是thị 去khứ 丈trượng 就tựu 尺xích 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 如như 灸# 得đắc 穴huyệt 也dã 乃nãi 依y 此thử 心tâm 觀quán 不bất 思tư 議nghị 顯hiển 三tam 千thiên 法pháp 乃nãi 至chí 貪tham 嗔sân 等đẳng 心tâm 及cập 諸chư 根căn 塵trần 皆giai 云vân 觀quán 陰ấm 入nhập 界giới 。 及cập 下hạ 九cửu 境cảnh 文văn 中trung 揀giản 判phán 毫hào 末mạt 不bất 差sai 豈khởi 是thị 直trực 云vân 真chân 性tánh 。 及cập 不bất 思tư 議nghị 。

【# 觧# 】# 引dẫn 止Chỉ 觀Quán 依y 解giải 立lập 行hành 揀giản 境cảnh 修tu 觀quán 皆giai 觀quán 陰ấm 妄vọng 結kết 斥xích 觀quán 真chân 不bất 立lập 陰ấm 境cảnh 之chi 非phi 初sơ 明minh 前tiền 六lục 章chương 開khai 解giải 然nhiên 欲dục 下hạ 明minh 第đệ 七thất 正chánh 修tu 至chí 觀quán 陰ấm 入nhập 界giới 。 總tổng 是thị 初sơ 境cảnh 及cập 下hạ 去khứ 明minh 下hạ 之chi 九cửu 境cảnh 豈khởi 是thị 下hạ 結kết 斥xích 前tiền 六lục 章chương 開khai 解giải 者giả 止Chỉ 觀Quán 五ngũ (# 初sơ )# 云vân 前tiền 六lục 重trọng/trùng 依y 修tu 多đa 羅la 以dĩ 開khai 玅# 解giải 今kim 依y 玅# 解giải 以dĩ 立lập 玅# 行hành (# 文văn )# 輔phụ 行hành 問vấn 五ngũ 略lược 中trung 有hữu 行hành 有hữu 解giải 有hữu 因nhân 有hữu 果quả 何hà 故cố 但đãn 云vân 六lục 重trọng/trùng 是thị 解giải 答đáp 言ngôn 大đại 意ý 者giả 冠quan 於ư 行hành 解giải 自tự 他tha 因nhân 果quả 意ý 既ký 難nạn/nan 顯hiển 還hoàn 作tác 行hành 解giải 因nhân 果quả 等đẳng 釋thích 非phi 謂vị 已dĩ 有hữu 行hành 果quả 等đẳng 也dã 若nhược 論luận 文văn 意ý 但đãn 屬thuộc 於ư 解giải 於ư 屬thuộc 解giải 中trung 恐khủng 解giải 不bất 周chu 故cố 須tu 委ủy 明minh 名danh 體thể 及cập 攝nhiếp 法pháp 等đẳng 方phương 便tiện 望vọng 五ngũ 稍sảo 似tự 行hành 始thỉ 若nhược 望vọng 正chánh 觀quán 全toàn 未vị 論luận 行hành 亦diệc 歷lịch 二nhị 十thập 五ngũ 法pháp 。 約ước 事sự 生sanh 解giải 方phương 乃nãi 堪kham 為vi 正chánh 修tu 方phương 便tiện 是thị 故cố 前tiền 六lục 並tịnh 屬thuộc 於ư 解giải (# 文văn )# 然nhiên 欲dục 等đẳng 者giả 既ký 能năng 解giải 了liễu 法pháp 法pháp 本bổn 真chân 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 若nhược 欲dục 起khởi 行hành 造tạo 修tu 入nhập 此thử 真chân 理lý 須tu 得đắc 其kỳ 門môn 欲dục 觀quán 此thử 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 須tu 知tri 起khởi 觀quán 之chi 處xứ 所sở 以dĩ 吾ngô 祖tổ 於ư 正chánh 修tu 章chương 中trung 廣quảng 明minh 十thập 境cảnh 十thập 乘thừa 行hành 相tương/tướng 三tam 科khoa 揀giản 卻khước 界giới 入nhập 者giả 止Chỉ 觀Quán 云vân 依y 毗tỳ 婆bà 沙sa 明minh 三tam 科khoa 開khai 合hợp 若nhược 迷mê 心tâm 開khai 心tâm 為vi 四tứ 陰ấm 色sắc 為vi 一nhất 陰ấm 若nhược 迷mê 色sắc 開khai 色sắc 為vi 十thập 入nhập 及cập 一nhất 入nhập 少thiểu 分phần 心tâm 為vi 意ý 入nhập 及cập 法pháp 入nhập 少thiểu 分phần 若nhược 俱câu 迷mê 者giả 開khai 為vi 十thập 八bát 界giới 也dã 十thập 界giới 少thiểu 分phần 屬thuộc 色sắc 七thất 界giới 少thiểu 分phần 屬thuộc 心tâm 以dĩ 此thử 法Pháp 界Giới 中trung 亦diệc 有hữu 四tứ 類loại 法pháp 故cố 言ngôn 二nhị 少thiểu 分phần 者giả 以dĩ 法pháp 入nhập 中trung 有hữu 四tứ 類loại 法pháp 謂vị 無vô 表biểu 色sắc 心tâm 所sở 法pháp 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 三tam 無vô 為vi 則tắc 無vô 表biểu 色sắc 屬thuộc 色sắc 心tâm 所sở 法pháp 屬thuộc 心tâm 不bất 相tương 應ứng 。 行hành 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 三tam 無vô 為vi 非phi 三tam 聚tụ 攝nhiếp (# 文văn )# 次thứ 克khắc 示thị 境cảnh 體thể 云vân 若nhược 欲dục 觀quán 察sát 須tu 伐phạt 其kỳ 根căn 如như 灸# 病bệnh 得đắc 穴huyệt 今kim 當đương 去khứ 丈trượng 就tựu 尺xích 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 但đãn 觀quán 識thức 陰ấm 識thức 陰ấm 者giả 心tâm 是thị 也dã (# 文văn )# 輔phụ 行hành 云vân 從tùng 廣quảng 之chi 狹hiệp 正chánh 示thị 境cảnh 體thể 陰ấm 入nhập 界giới 三tam 並tịnh 可khả 為vi 境cảnh 寬khoan 漫mạn 難nạn/nan 示thị 故cố 促xúc 的đích 指chỉ 略lược 二nhị 就tựu 陰ấm 如như 去khứ 丈trượng 就tựu 尺xích 略lược 四tứ 從tùng 識thức 如như 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 以dĩ 由do 界giới 入nhập 所sở 攝nhiếp 寬khoan 多đa 陰ấm 唯duy 有hữu 為vi 有hữu 為vi 之chi 中trung 義nghĩa 兼kiêm 心tâm 色sắc 故cố 置trí 色sắc 存tồn 心tâm 心tâm 名danh 復phục 含hàm 心tâm 及cập 心tâm 所sở 今kim 且thả 觀quán 王vương 置trí 於ư 心tâm 所sở 故cố 初sơ 觀quán 識thức 餘dư 下hạ 例lệ 之chi (# 文văn )# 輔phụ 行hành 又hựu 揀giản 等đẳng 者giả 彼bỉ 云vân 於ư 第đệ 六lục 中trung 取thủ 能năng 招chiêu 報báo 者giả 仍nhưng 須tu 發phát 得đắc 屬thuộc 煩phiền 惱não 境cảnh 餘dư 之chi 分phần 別biệt 方phương 是thị 今kim 境cảnh (# 文văn )# 彼bỉ 云vân 取thủ 取thủ 去khứ 也dã 今kim 文văn 云vân 揀giản 其kỳ 義nghĩa 是thị 同đồng 能năng 招chiêu 報báo 心tâm 有hữu 二nhị 一nhất 見kiến 行hành 二nhị 發phát 得đắc 並tịnh 須tu 揀giản 去khứ 故cố 四tứ 明minh 用dụng 及cập 以dĩ 二nhị 字tự 代đại 彼bỉ 仍nhưng 須tu 文văn 義nghĩa 易dị 曉hiểu 發phát 得đắc 能năng 招chiêu 報báo 屬thuộc 下hạ 煩phiền 惱não 境cảnh 中trung 。 見kiến 行hành 能năng 招chiêu 報báo 乃nãi 受thọ 想tưởng 行hành 三tam 心tâm 雖tuy 五ngũ 陰ấm 中trung 揀giản 去khứ 界giới 入nhập 中trung 未vị 分phần/phân 王vương 數số 故cố 須tu 此thử 揀giản 在tại 後hậu 文văn 例lệ 餘dư 陰ấm 入nhập 中trung 觀quán 乃nãi 依y 等đẳng 者giả 正chánh 指chỉ 所sở 揀giản 克khắc 示thị 境cảnh 體thể 總tổng 無vô 明minh 心tâm 也dã 貪tham 嗔sân 等đẳng 心tâm 即tức 歷lịch 餘dư 一nhất 心tâm 如như 破phá 遍biến 文văn 後hậu 云vân 歷lịch 餘dư 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 者giả 若nhược 總tổng 無vô 明minh 心tâm 未vị 必tất 是thị 宜nghi 更canh 歷lịch 餘dư 心tâm 或hoặc 欲dục 心tâm 嗔sân 心tâm 慢mạn 心tâm 此thử 等đẳng 心tâm 起khởi 即tức 空không 即tức 假giả 即tức 中trung 還hoàn 如như 總tổng 中trung 所sở 說thuyết (# 文văn )# 輔phụ 行hành 云vân 今kim 此thử 但đãn 觀quán 欲dục 等đẳng 心tâm 王vương (# 文văn )# 及cập 根căn 塵trần 者giả 破phá 法pháp 遍biến 文văn 末mạt 例lệ 餘dư 陰ấm 入nhập 及cập 十thập 乘thừa 文văn 後hậu 歷lịch 緣duyên 對đối 境cảnh 故cố 云vân 皆giai 也dã 止Chỉ 觀Quán 云vân 前tiền 來lai 所sở 說thuyết 但đãn 觀quán 識thức 陰ấm 作tác 如như 此thử 說thuyết 。 餘dư 四tứ 陰ấm 亦diệc 如như 是thị 十thập 二nhị 。 入nhập 十thập 八bát 界giới 亦diệc 如như 是thị 輔phụ 行hành 云vân 此thử 文văn 應ưng 在tại 第đệ 七thất 卷quyển 末mạt 十thập 乘thừa 文văn 後hậu 何hà 故cố 於ư 此thử 即tức 例lệ 餘dư 耶da 答đáp 以dĩ 義nghĩa 便tiện 故cố 從tùng 初sơ 至chí 此thử 單đơn 約ước 識thức 心tâm 從tùng 此thử 已dĩ 去khứ 。 乃nãi 至chí 離ly 愛ái 具cụ 約ước 五ngũ 陰ấm 方phương 成thành 行hành 相tương/tướng 故cố 須tu 於ư 此thử 例lệ 餘dư 陰ấm 入nhập 輔phụ 行hành 云vân 欲dục 融dung 諸chư 法pháp 示thị 觀quán 境cảnh 遍biến (# 文văn )# 歷lịch 緣duyên 對đối 境cảnh 者giả 止Chỉ 觀Quán 云vân 端đoan 坐tọa 觀quán 陰ấm 入nhập 如như 上thượng 說thuyết 歷lịch 緣duyên 對đối 境cảnh 觀quán 陰ấm 界giới 者giả 緣duyên 謂vị 六lục 作tác 境cảnh 謂vị 六lục 塵trần (# 文văn )# 更cánh 有hữu 淨tịnh 心tâm 歷lịch 法pháp 以dĩ 示thị 玅# 境cảnh 在tại 第đệ 五ngũ 卷quyển 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 說thuyết 教giáo 大đại 體thể 科khoa 後hậu 及cập 下hạ 九cửu 境cảnh 謂vị 煩phiền 惱não 病bệnh 患hoạn 業nghiệp 相tương/tướng 魔ma 事sự 禪thiền 定định 諸chư 見kiến 現hiện 文văn 六lục 境cảnh 也dã 兼kiêm 上thượng 慢mạn 二Nhị 乘Thừa 菩Bồ 薩Tát 三tam 境cảnh 託thác 緣duyên 不bất 說thuyết 前tiền 開khai 章chương 明minh 於ư 十thập 境cảnh 今kim 亦diệc 通thông 言ngôn 文văn 中trung 揀giản 別biệt 分phần/phân 判phán 如như 云vân 煩phiền 惱não 心tâm 病bệnh 。 心tâm 等đẳng 皆giai 屬thuộc 迷mê 妄vọng 之chi 事sự 毫hào 釐li 無vô 有hữu 差sai 忒thất 也dã 揀giản 境cảnh 止Chỉ 觀Quán 正chánh 修tu 章chương 先tiên 示thị 三tam 科khoa 色sắc 心tâm 為vi 境cảnh 次thứ 克khắc 示thị 境cảnh 體thể 揀giản 去khứ 界giới 入nhập 及cập 前tiền 四tứ 陰ấm 唯duy 觀quán 識thức 陰ấm 文văn 云vân 若nhược 欲dục 觀quán 察sát 須tu 伐phạt 其kỳ 根căn 等đẳng 并tinh 輔phụ 行hành 釋thích 並tịnh 如như 前tiền 引dẫn 但đãn 南nam 屏bính 已dĩ 來lai 謂vị 識thức 中trung 有hữu 善thiện 惡ác 無vô 記ký 。 三tam 性tánh 為vi 通thông 觀quán 三tam 性tánh 別biệt 觀quán 無vô 記ký 若nhược 別biệt 觀quán 無vô 記ký 止Chỉ 觀Quán 不bất 揀giản 善thiện 惡ác 總tổng 觀quán 識thức 陰ấm 若nhược 通thông 觀quán 三tam 性tánh 輔phụ 行hành 何hà 云vân 在tại 無vô 記ký 故cố 竹trúc 菴am 艸thảo 錄lục 釋thích 出xuất 此thử 義nghĩa 云vân 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 所sở 立lập 觀quán 境cảnh 通thông 陰ấm 界giới 入nhập 初sơ 心tâm 通thông 漫mạn 難nan 可khả 用dụng 觀quán 的đích 揀giản 見kiến 前tiền 無vô 始thỉ 日nhật 用dụng 能năng 造tạo 諸chư 法pháp 識thức 陰ấm 心tâm 王vương 為vi 所sở 觀quán 境cảnh 若nhược 乃nãi 善thiện 惡ác 無vô 記ký 。 三tam 心tâm 屬thuộc 所sở 起khởi 心tâm 相tương/tướng 非phi 能năng 造tạo 識thức 體thể 非phi 所sở 揀giản 境cảnh 歷lịch 緣duyên 對đối 境cảnh 隨tùy 自tự 意ý 三tam 昧muội 方phương 能năng 觀quán 境cảnh 荊kinh 溪khê 云vân 在tại 無vô 記ký 故cố 通thông 約ước 五ngũ 陰ấm 色sắc 心tâm 屬thuộc 報báo 陰ấm 法pháp 對đối 下hạ 所sở 發phát 煩phiền 惱não 九cửu 境cảnh 非phi 善thiện 即tức 惡ác 以dĩ 分phần/phân 三tam 心tâm 本bổn 自tự 分phân 明minh 初sơ 無vô 難nan 見kiến (# 文văn )# 但đãn 輔phụ 行hành 料liệu 揀giản 自tự 來lai 謂vị 文văn 無vô 生sanh 起khởi 止Chỉ 觀Quán 揀giản 境cảnh 已dĩ 自tự 分phân 明minh 荊kinh 溪khê 何hà 故cố 孤cô 然nhiên 立lập 問vấn 況huống 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 乃nãi 是thị 界giới 入nhập 中trung 法pháp 相tướng 大đại 師sư 既ký 揀giản 荊kinh 溪khê 又hựu 卻khước 取thủ 來lai 為vi 問vấn 至chí 答đáp 文văn 中trung 又hựu 云vân 定định 是thị 今kim 境cảnh 豈khởi 非phi 師sư 資tư 相tương 違vi 止chỉ 菴am 約ước 二nhị 義nghĩa 斷đoạn 之chi 曰viết 界giới 入nhập 無vô 歸quy 識thức 名danh 通thông 濫lạm 由do 止Chỉ 觀Quán 揀giản 去khứ 界giới 入nhập 諸chư 識thức 唯duy 取thủ 第đệ 六lục 識thức 心tâm 荊kinh 溪khê 謂vị 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 既ký 皆giai 揀giản 去khứ 在tại 何hà 處xứ 得đắc 為vi 觀quán 境cảnh 又hựu 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 通thông 名danh 為vi 識thức 何hà 等đẳng 識thức 心tâm 是thị 今kim 觀quán 境cảnh 正chánh 對đối 止Chỉ 觀Quán 設thiết 問vấn 初sơ 不bất 相tương 違vi 今kim 但đãn 直trực 消tiêu 輔phụ 行hành 料liệu 揀giản 之chi 文văn 則tắc 揀giản 境cảnh 之chi 義nghĩa 從tùng 而nhi 可khả 了liễu 問vấn 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 及cập 第đệ 六lục 識thức 並tịnh 能năng 生sanh 於ư 受thọ 等đẳng 三tam 心tâm 何hà 等đẳng 識thức 心tâm 及cập 所sở 生sanh 三tam 心tâm 是thị 今kim 觀quán 境cảnh 初sơ 且thả 定định 能năng 生sanh 所sở 生sanh 何hà 等đẳng 下hạ 徵trưng 問vấn 此thử 據cứ 上thượng 文văn 引dẫn 有hữu 宗tông 所sở 計kế 以dĩ 下hạ 界giới 入nhập 二nhị 科khoa 對đối 今kim 五ngũ 陰ấm 揀giản 示thị 境cảnh 體thể 識thức 心tâm 而nhi 問vấn 上thượng 文văn 既ký 云vân 今kim 初sơ 且thả 觀quán 諸chư 識thức 為vi 境cảnh 又hựu 云vân 若nhược 以dĩ 識thức 界giới 而nhi 為vi 觀quán 初sơ 何hà 往vãng 不bất 得đắc 但đãn 識thức 名danh 多đa 故cố 陰ấm 在tại 初sơ 故cố 又hựu 名danh 略lược 故cố 是thị 故cố 先tiên 用dụng (# 文văn )# 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 明minh 恐khủng 人nhân 迷mê 故cố 復phục 設thiết 此thử 問vấn 意ý 謂vị 三tam 科khoa 既ký 但đãn 開khai 合hợp 之chi 異dị 若nhược 略lược 二nhị 就tựu 陰ấm 十thập 八bát 界giới 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 及cập 五ngũ 意ý 識thức 及cập 界giới 入nhập 中trung 第đệ 六lục 識thức 心tâm 十thập 二nhị 入nhập 中trung 。 雖tuy 無vô 識thức 名danh 意ý 根căn 即tức 第đệ 六lục 識thức 以dĩ 前tiền 念niệm 為vi 根căn 後hậu 念niệm 為vi 識thức 也dã 此thử 等đẳng 識thức 心tâm 及cập 所sở 生sanh 三tam 心tâm 是thị 今kim 所sở 觀quán 陰ấm 境cảnh 否phủ/bĩ 答đáp 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 定định 是thị 今kim 境cảnh 未vị 屬thuộc 煩phiền 惱não 在tại 無vô 記ký 故cố 先tiên 答đáp 界giới 中trung 五ngũ 識thức 等đẳng 也dã 五ngũ 意ý 識thức 者giả 即tức 第đệ 六lục 識thức 與dữ 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 同đồng 時thời 取thủ 境cảnh 名danh 五ngũ 意ý 識thức 亦diệc 名danh 同đồng 時thời 意ý 識thức 約ước 用dụng 中trung 相tương 背bội 。 故cố 分phần/phân 五ngũ 種chủng 既ký 是thị 報báo 陰ấm 無vô 記ký 未vị 屬thuộc 所sở 起khởi 煩phiền 惱não 心tâm 也dã 判phán 屬thuộc 今kim 陰ấm 境cảnh 所sở 觀quán 在tại 下hạ 當đương 明minh 於ư 第đệ 六lục 中trung 取thủ 能năng 招chiêu 報báo 者giả 今kim 文văn 云vân 輔phụ 行hành 又hựu 揀giản 能năng 招chiêu 報báo 心tâm 彼bỉ 文văn 云vân 取thủ 取thủ 去khứ 也dã 此thử 答đáp 第đệ 六lục 識thức 先tiên 答đáp 所sở 生sanh 三tam 心tâm 也dã 能năng 招chiêu 報báo 即tức 受thọ 想tưởng 行hành 受thọ 想tưởng 煩phiền 惱não 潤nhuận 於ư 行hành 業nghiệp 遷thiên 流lưu 造tạo 作tác 即tức 能năng 招chiêu 報báo 此thử 有hữu 二nhị 種chủng 一nhất 者giả 見kiến 行hành 二nhị 者giả 發phát 得đắc 屬thuộc 下hạ 煩phiền 惱não 境cảnh 第đệ 八bát 記ký 云vân 自tự 此thử 已dĩ 下hạ 。 現hiện 文văn 六lục 境cảnh 及cập 略lược 三tam 境cảnh 咸hàm 是thị 發phát 得đắc 此thử 九cửu 境cảnh 外ngoại 所sở 起khởi 煩phiền 惱não 乃nãi 至chí 四tứ 弘hoằng 但đãn 屬thuộc 受thọ 等đẳng 三tam 陰ấm 所sở 攝nhiếp 是thị 故cố 尋tầm 常thường 非phi 無vô 煩phiền 惱não 。 乃nãi 至chí 發phát 心tâm 。 亦diệc 並tịnh 通thông 觀quán 非phi 不bất 名danh 境cảnh (# 文văn )# 雖tuy 在tại 五ngũ 陰ấm 中trung 已dĩ 揀giản 三tam 心tâm 由do 界giới 入nhập 中trung 未vị 分phần/phân 王vương 數số 故cố 須tu 此thử 揀giản 然nhiên 此thử 現hiện 起khởi 能năng 招chiêu 報báo 心tâm 輔phụ 行hành 既ký 云vân 非phi 不bất 名danh 境cảnh 亦diệc 並tịnh 須tu 觀quán 今kim 既ký 揀giản 去khứ 就tựu 何hà 處xứ 觀quán 須tu 知tri 例lệ 餘dư 陰ấm 入nhập 中trung 觀quán 仍nhưng 須tu 發phát 得đắc 屬thuộc 下hạ 煩phiền 惱não 境cảnh 今kim 文văn 云vân 及cập 心tâm 發phát 得đắc 屬thuộc 於ư 下hạ 境cảnh 現hiện 行hành 能năng 招chiêu 報báo 心tâm 如như 上thượng 已dĩ 揀giản 仍nhưng 須tu 更cánh 揀giản 發phát 得đắc 能năng 招chiêu 報báo 心tâm 亦diệc 當đương 揀giản 去khứ 自tự 屬thuộc 下hạ 煩phiền 惱não 境cảnh 中trung 。 所sở 觀quán 然nhiên 輔phụ 行hành 的đích 指chỉ 煩phiền 惱não 一nhất 境cảnh 今kim 通thông 云vân 下hạ 境cảnh 者giả 以dĩ 煩phiền 惱não 所sở 起khởi 之chi 心tâm 既ký 是thị 發phát 得đắc 下hạ 諸chư 境cảnh 中trung 所sở 起khởi 之chi 相tướng 亦diệc 不bất 出xuất 此thử 故cố 也dã 不bất 答đáp 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 中trung 三tam 心tâm 者giả 以dĩ 起khởi 惑hoặc 造tạo 業nghiệp 皆giai 第đệ 六lục 識thức 王vương 數số 共cộng 造tạo 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 但đãn 為vi 助trợ 耳nhĩ 既ký 揀giản 第đệ 六lục 餘dư 五ngũ 可khả 知tri 餘dư 之chi 分phần 別biệt 方phương 是thị 今kim 境cảnh 謂vị 第đệ 六lục 中trung 有hữu 乎hồ 三tam 種chủng 除trừ 彼bỉ 二nhị 種chủng 能năng 招chiêu 報báo 者giả 對đối 境cảnh 所sở 有hữu 能năng 分phân 別biệt 者giả 。 名danh 之chi 為vi 餘dư 故cố 云vân 方phương 是thị 又hựu 此thử 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 雖tuy 是thị 今kim 境cảnh 仍nhưng 在tại 下hạ 文văn 歷lịch 緣duyên 對đối 境cảnh 中trung 明minh 覆phú 疎sơ 初sơ 答đáp 文văn 止Chỉ 觀Quán 第đệ 七thất 十thập 乘thừa 文văn 末mạt 歷lịch 六lục 作tác 緣duyên 對đối 六lục 塵trần 境cảnh 修tu 觀quán 然nhiên 語ngữ 不bất 頓đốn 疎sơ 說thuyết 非phi 行hành 時thời 前tiền 判phán 定định 在tại 今kim 所sở 觀quán 境cảnh 乃nãi 是thị 修tu 觀quán 行hành 者giả 。 歷lịch 經kinh 行hành 等đẳng 緣duyên 對đối 色sắc 香hương 等đẳng 境cảnh 以dĩ 正chánh 觀quán 心tâm 攬lãm 彼bỉ 緣duyên 境cảnh 攝nhiếp 入nhập 一nhất 心tâm 總tổng 為vi 觀quán 境cảnh 玅# 觀quán 觀quán 之chi 令linh 成thành 玅# 境cảnh 故cố 止Chỉ 觀Quán 云vân 若nhược 不bất 於ư 行hành 中trung 習tập 觀quán 云vân 何hà 速tốc 與dữ 道Đạo 理lý 相tương 應ứng 又hựu 云vân 懷hoài 道đạo 之chi 賢hiền 觸xúc 處xứ 用dụng 觀quán (# 文văn )# 行hành 緣duyên 既ký 爾nhĩ 餘dư 之chi 緣duyên 境cảnh 用dụng 觀quán 亦diệc 然nhiên (# 己kỷ 丁đinh 並tịnh 依y 桐# 洲châu 註chú 釋thích )# 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 第đệ 六lục 識thức 相tướng 狀trạng 智trí 湧dũng 云vân 今kim 且thả 約ước 於ư 眼nhãn 根căn 見kiến 煙yên 以dĩ 示thị 其kỳ 義nghĩa 由do 勝thắng 義nghĩa 根căn 引dẫn 生sanh 眼nhãn 識thức 見kiến 於ư 前tiền 塵trần 分phân 別biệt 是thị 煙yên 屬thuộc 現hiện 量lượng 境cảnh 既ký 見kiến 其kỳ 煙yên 比tỉ 知tri 有hữu 火hỏa 即tức 眼nhãn 意ý 識thức 屬thuộc 比tỉ 量lượng 境cảnh 境cảnh 謝tạ 緣duyên 念niệm 即tức 存tồn 屬thuộc 第đệ 六lục 識thức 緣duyên 法pháp 塵trần 中trung 落lạc 謝tạ 色sắc 塵trần 竹trúc 菴am 云vân 剎sát 那na 有hữu 初sơ 後hậu 境cảnh 界giới 有hữu 現hiện 比tỉ 並tịnh 能năng 生sanh 三tam 心tâm 之chi 相tướng 鑑giám 堂đường 約ước 親thân 疎sơ 說thuyết 今kim 謂vị 只chỉ 是thị 空không 有hữu 二nhị 宗tông 宗tông 計kế 不bất 同đồng 荊kinh 溪khê 挾hiệp 有hữu 宗tông 立lập 難nạn/nan 不bất 必tất 苦khổ 求cầu 相tướng 狀trạng 也dã 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 常thường 坐tọa 中trung 云vân 以dĩ 法Pháp 界Giới 對đối 法Pháp 界Giới 起khởi 法Pháp 界Giới 安an 心tâm 中trung 云vân 但đãn 信tín 法pháp 性tánh 不bất 信tín 其kỳ 諸chư 及cập 節tiết 節tiết 云vân 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 今kim 何hà 不bất 許hứa 答đáp 此thử 等đẳng 諸chư 文văn 皆giai 是thị 能năng 觀quán 觀quán 法pháp 復phục 是thị 所sở 顯hiển 法Pháp 門môn 豈khởi 不bất 讀đọc 輔phụ 行hành 中trung 分phần/phân 科khoa 之chi 文văn 先tiên 重trọng/trùng 明minh 境cảnh 即tức 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 文văn 也dã 次thứ 明minh 修tu 觀quán 即tức 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 等đẳng 十thập 乘thừa 文văn 也dã 況huống 輔phụ 行hành 委ủy 示thị 二nhị 境cảnh 之chi 相tướng 非phi 不bất 分phân 明minh 豈khởi 得đắc 直trực 以dĩ 一nhất 念niệm 名danh 真chân 理lý 及cập 不bất 思tư 議nghị 耶da 。

【# 觧# 】# 料liệu 簡giản 法Pháp 界Giới 法pháp 性tánh 不bất 思tư 議nghị 等đẳng 第đệ 二nhị 卷quyển 常thường 坐tọa 中trung 但đãn 云vân 一nhất 念niệm 法Pháp 界Giới 繫hệ 緣duyên 法Pháp 界Giới 。 今kim 是thị 第đệ 一nhất 卷quyển 弘hoằng 誓thệ 中trung 文văn 云vân 佛Phật 法Pháp 界giới 對đối 法Pháp 界Giới 起khởi 法Pháp 界Giới 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 佛Phật 法Pháp 界giới 根căn 也dã 對đối 法Pháp 界Giới 塵trần 也dã 起khởi 法Pháp 界Giới 識thức 也dã 仍nhưng 本bổn 迷mê 說thuyết 故cố 云vân 根căn 等đẳng 得đắc 名danh 法Pháp 界Giới 更cánh 無vô 差sai 別biệt 。 (# 文văn )# 義nghĩa 例lệ 作tác 弘hoằng 誓thệ 文văn 引dẫn 二nhị 文văn 俱câu 有hữu 法Pháp 界Giới 之chi 言ngôn 約ước 義nghĩa 引dẫn 之chi 安an 心tâm 中trung 者giả 止Chỉ 觀Quán 云vân 惟duy 取thủ 此thử 心tâm 但đãn 是thị 法pháp 性tánh 起khởi 是thị 法pháp 性tánh 起khởi 滅diệt 是thị 法pháp 性tánh 滅diệt (# 文văn )# 今kim 是thị 發phát 大đại 心tâm 科khoa 六lục 即tức 顯hiển 是thị 中trung 文văn 義nghĩa 例lệ 亦diệc 云vân 安an 心tâm 者giả 二nhị 文văn 皆giai 云vân 法pháp 性tánh 文văn 意ý 相tương 似tự 約ước 義nghĩa 引dẫn 也dã 二nhị 文văn 法Pháp 界Giới 法pháp 性tánh 正chánh 符phù 山sơn 外ngoại 之chi 見kiến 今kim 何hà 不bất 許hứa 而nhi 觀quán 妄vọng 耶da 答đáp 中trung 二nhị 句cú 總tổng 判phán 上thượng 諸chư 文văn 不bất 出xuất 能năng 觀quán 所sở 顯hiển 下hạ 文văn 一nhất 一nhất 對đối 釋thích 義nghĩa 例lệ 云vân 體thể 達đạt 若nhược 起khởi 若nhược 對đối 不bất 出xuất 法Pháp 界Giới 止Chỉ 觀Quán 云vân 繫hệ 緣duyên 法Pháp 界Giới 。 是thị 止chỉ 一nhất 念niệm 法Pháp 界Giới 是thị 觀quán (# 即tức 法Pháp 界Giới 是thị 能năng 觀quán 所sở 顯hiển )# 止Chỉ 觀Quán 云vân 若nhược 未vị 聞văn 時thời 處xứ 處xứ 馳trì 求cầu 既ký 得đắc 聞văn 已dĩ 。 攀phàn 緣duyên 心tâm 息tức 名danh 止chỉ 但đãn 信tín 法pháp 性tánh 不bất 信tín 其kỳ 諸chư 名danh 之chi 為vi 觀quán (# 即tức 法pháp 性tánh 是thị 能năng 觀quán 所sở 顯hiển )# 重trọng/trùng 明minh 境cảnh 者giả 前tiền 於ư 生sanh 起khởi 互hỗ 發phát 中trung 具cụ 明minh 十thập 境cảnh 已dĩ 竟cánh 今kim 復phục 明minh 之chi 故cố 云vân 重trọng/trùng 明minh 於ư 此thử 陰ấm 境cảnh 委ủy 明minh 三tam 科khoa 色sắc 心tâm 正chánh 是thị 定định 境cảnh 未vị 論luận 修tu 觀quán 次thứ 明minh 修tu 觀quán 即tức 不bất 思tư 議nghị 。 境cảnh 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 義nghĩa 書thư 亦diệc 云vân 輔phụ 行hành 於ư 陰ấm 入nhập 境cảnh 文văn 分phần/phân 兩lưỡng 段đoạn 謂vị 先tiên 重trọng/trùng 明minh 境cảnh 即tức 指chỉ 三tam 科khoa 內nội 唯duy 取thủ 識thức 心tâm 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 文văn 也dã 次thứ 明minh 修tu 觀quán 即tức 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 之chi 文văn 也dã (# 文văn )# 委ủy 示thị 二nhị 境cảnh 者giả 揀giản 示thị 陰ấm 境cảnh 及cập 不bất 思tư 議nghị 。 境cảnh 也dã 豈khởi 得đắc 下hạ 結kết 斥xích 二nhị 師sư 。

【# 鈔sao 】# 應ưng 知tri 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 對đối 觀quán 智trí 邊biên 不bất 分phân 而nhi 分phần/phân 名danh 所sở 觀quán 境cảnh 若nhược 對đối 所sở 破phá 陰ấm 等đẳng 諸chư 境cảnh 故cố 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 之chi 與dữ 觀quán 著trước 名danh 能năng 觀quán 故cố 止Chỉ 觀Quán 云vân 譬thí 如như 賊tặc 有hữu 三tam 重trọng/trùng 一nhất 人nhân 器khí 械giới 鈍độn 身thân 力lực 羸luy 智trí 謀mưu 少thiểu 先tiên 破phá 二nhị 重trùng 更cánh 整chỉnh 人nhân 物vật 方phương 破phá 第đệ 三tam 所sở 以dĩ 遲trì 迴hồi 日nhật 月nguyệt 有hữu 人nhân 身thân 壯tráng 兵binh 利lợi 權quyền 多đa 一nhất 日nhật 之chi 中trung 。 即tức 破phá 三tam 重trọng/trùng 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 約ước 用dụng 兵binh 以dĩ 譬thí 能năng 所sở 今kim 以dĩ 身thân 壯tráng 譬thí 圓viên 三tam 諦đế 兵binh 利lợi 譬thí 圓viên 三tam 止chỉ 權quyền 多đa 譬thí 圓viên 三tam 觀quán 械giới 等đẳng 並tịnh 依y 身thân 力lực 故cố 也dã (# 上thượng 皆giai 輔phụ 行hành 文văn 也dã )# 豈khởi 非phi 諦đế 觀quán 俱câu 為vi 能năng 觀quán 耶da 今kim 更cánh 自tự 立lập 一nhất 譬thí 雙song 明minh 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 如như 器khí 諸chư 淳thuần 朴phác 豈khởi 單đơn 用dụng 槌chùy 而nhi 無vô 砧# 耶da 故cố 知tri 槌chùy 砧# 自tự 分phần/phân 能năng 所sở 若nhược 望vọng 淳thuần 朴phác 皆giai 屬thuộc 能năng 也dã 智trí 者giả 以dĩ 喻dụ 得đắc 解giải 。 幸hạnh 可khả 詳tường 之chi 皆giai 為vi 不bất 辨biện 兩lưỡng 重trọng/trùng 所sở 觀quán 故cố 述thuật 斯tư 旨chỉ 。

【# 觧# 】# 由do 山sơn 外ngoại 不bất 曉hiểu 兩lưỡng 重trọng/trùng 所sở 觀quán 直trực 將tương 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 為vi 所sở 觀quán 境cảnh 不bất 知tri 若nhược 對đối 陰ấm 等đẳng 諸chư 境cảnh 則tắc 不bất 思tư 議nghị 自tự 屬thuộc 能năng 觀quán 以dĩ 對đối 觀quán 智trí 邊biên 忘vong 能năng 所sở 故cố 從tùng 境cảnh 受thọ 名danh 耳nhĩ 故cố 此thử 特đặc 以dĩ 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 示thị 之chi 令linh 知tri 所sở 觀quán 決quyết 然nhiên 屬thuộc 妄vọng 如như 義nghĩa 書thư 云vân 故cố 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 望vọng 下hạ 九cửu 乘thừa 名danh 所sở 觀quán 境cảnh 望vọng 前tiền 識thức 陰ấm 則tắc 玅# 境cảnh 并tinh 下hạ 九cửu 乘thừa 同đồng 是thị 能năng 觀quán 之chi 三tam 觀quán 也dã 大đại 意ý 云vân 諦đế 觀quán 名danh 別biệt 體thể 復phục 同đồng 是thị 故cố 能năng 所sở 二nhị 非phi 二nhị (# 文văn )# 然nhiên 此thử 兩lưỡng 重trọng/trùng 在tại 於ư 一nhất 心tâm 更cánh 無vô 前tiền 後hậu 譬thí 如như 等đẳng 者giả 止Chỉ 觀Quán 約ước 別biệt 圓viên 對đối 揀giản 修tu 證chứng 遲trì 速tốc 之chi 殊thù 含hàm 於ư 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 之chi 義nghĩa 故cố 引dẫn 為vi 證chứng 彼bỉ 云vân 別biệt 教giáo 初sơ 知tri 中trung 道đạo 前tiền 破phá 兩lưỡng 惑hoặc 奢xa 促xúc 有hữu 異dị 何hà 以dĩ 故cố 別biệt 除trừ 兩lưỡng 惑hoặc 歷lịch 三tam 十thập 心tâm 動động 經kinh 劫kiếp 數số 。 然nhiên 後hậu 始thỉ 破phá 無vô 明minh 圓viên 教giáo 不bất 爾nhĩ 只chỉ 於ư 是thị 身thân 即tức 破phá 兩lưỡng 惑hoặc 即tức 入nhập 中trung 道đạo 一nhất 生sanh 可khả 辨biện 譬thí 如như 賊tặc 有hữu 三tam 重trọng/trùng 等đẳng (# 止Chỉ 觀Quán 六lục 二nhị 十thập 六lục 紙chỉ )# 賊tặc 有hữu 三tam 重trọng/trùng (# 三tam 惑hoặc )# 一nhất 人nhân (# 別biệt 教giáo 行hành 人nhân )# 器khí 械giới 鈍độn (# 次thứ 第đệ 三tam 止chỉ )# 械giới 者giả 兵binh 器khí 通thông 名danh 身thân 力lực 羸luy (# 次thứ 第đệ 三tam 諦đế )# 智trí 謀mưu 少thiểu (# 次thứ 第đệ 三tam 觀quán )# 先tiên 破phá 二nhị 重trọng/trùng (# 別biệt 教giáo 歷lịch 三tam 十thập 心tâm 方phương 破phá 二nhị 惑hoặc )# 十thập 住trụ 修tu 空không 破phá 見kiến 思tư 十thập 行hành 修tu 假giả 破phá 塵trần 砂sa 更cánh 整chỉnh 人nhân 物vật (# 十thập 向hướng 修tu 中trung )# 方phương 破phá 第đệ 三tam (# 無vô 明minh )# 歷lịch 劫kiếp 修tu 行hành 。 故cố 云vân 遲trì 迴hồi 日nhật 月nguyệt 有hữu 人nhân 身thân 壯tráng (# 圓viên 教giáo 行hành 人nhân )# 一nhất 日nhật (# 一nhất 生sanh )# 一nhất 生sanh 能năng 入nhập 初sơ 住trụ 故cố 曰viết 一nhất 日nhật 之chi 中trung 。 即tức 破phá 三tam 重trọng/trùng 兵binh 智trí 譬thí 三tam 止chỉ 三tam 觀quán 並tịnh 是thị 能năng 觀quán 身thân 譬thí 三tam 諦đế 此thử 語ngữ 所sở 觀quán 械giới 等đẳng 並tịnh 依y 身thân 力lực 等đẳng 者giả 三tam 止chỉ 三tam 觀quán 皆giai 依y 三tam 諦đế 譬thí 智trí 械giới 並tịnh 依y 身thân 力lực 而nhi 有hữu 輔phụ 行hành 云vân 智trí 械giới 並tịnh 依y 身thân 力lực 故cố 也dã (# 文văn )# 兵binh 器khí 智trí 謀mưu 是thị 能năng 依y 譬thí 能năng 觀quán 玅# 止chỉ 玅# 觀quán 身thân 力lực 是thị 所sở 依y 譬thí 所sở 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 此thử 一nhất 重trọng/trùng 也dã 賊tặc 譬thí 所sở 破phá 陰ấm 妄vọng 之chi 惑hoặc 前tiền 之chi 諦đế 觀quán 若nhược 望vọng 所sở 破phá 皆giai 屬thuộc 能năng 破phá 此thử 一nhất 重trọng/trùng 也dã 今kim 更cánh 等đẳng 者giả 復phục 加gia 砧# 槌chùy 一nhất 喻dụ 的đích 譬thí 圓viên 教giáo 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 兩lưỡng 重trọng/trùng 用dụng 在tại 一nhất 時thời 故cố 曰viết 雙song 明minh 器khí 諸chư 淳thuần 朴phác 者giả 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 云vân 本bổn 以dĩ 古cổ 質chất 為vi 淳thuần 朴phác 今kim 以dĩ 未vị 治trị 為vi 淳thuần 朴phác 令linh 其kỳ 成thành 器khí 故cố 名danh 為vi 器khí 淳thuần 朴phác 不bất 一nhất 故cố 名danh 為vi 諸chư (# 文văn )# 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 舊cựu 云vân 初sơ 重trùng 以dĩ 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 為vi 能năng 觀quán 一nhất 境cảnh 三tam 諦đế 為vi 所sở 觀quán 次thứ 重trọng/trùng 合hợp 上thượng 境cảnh 觀quán 俱câu 為vi 能năng 觀quán 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 為vi 所sở 觀quán 問vấn 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 約ước 何hà 義nghĩa 而nhi 立lập 答đáp 初sơ 重trọng/trùng 約ước 圓viên 詮thuyên 開khai 解giải 而nhi 說thuyết 次thứ 重trọng/trùng 約ước 立lập 行hành 造tạo 修tu 而nhi 說thuyết (# 文văn )# 讀đọc 教giáo 記ký 云vân 定định 境cảnh 用dụng 觀quán 一nhất 家gia 要yếu 宗tông 必tất 先tiên 詳tường 於ư 解giải 行hành 之chi 文văn 解giải 行hành 詳tường 則tắc 境cảnh 觀quán 明minh 矣hĩ 止Chỉ 觀Quán 一nhất 部bộ 其kỳ 要yếu 在tại 乎hồ 解giải 之chi 與dữ 行hành 解giải 則tắc 圓viên 解giải 諸chư 法pháp 本bổn 。 真chân 行hành 則tắc 立lập 行hành 定định 境cảnh 用dụng 觀quán 第đệ 五ngũ 文văn 云vân 前tiền 六lục 重trọng/trùng 依y 修tu 多đa 羅la 以dĩ 開khai 玅# 解giải 今kim 依y 玅# 解giải 以dĩ 立lập 玅# 行hành 此thử 解giải 行hành 之chi 分phần 也dã 余dư 嘗thường 斷đoạn 曰viết 開khai 玅# 解giải 於ư 定định 境cảnh 之chi 前tiền 用dụng 玅# 觀quán 於ư 定định 境cảnh 之chi 後hậu 故cố 知tri 定định 境cảnh 用dụng 觀quán 盡tận 在tại 立lập 行hành 文văn 中trung 與dữ 開khai 解giải 文văn 了liễu 不bất 相tương 涉thiệp 荊kinh 溪khê 義nghĩa 例lệ 十thập 不bất 二nhị 門môn 大đại 槩# 同đồng 然nhiên 皆giai 先tiên 開khai 解giải 而nhi 後hậu 立lập 行hành 也dã 立lập 行hành 有hữu 二nhị 先tiên 定định 境cảnh 後hậu 用dụng 觀quán 定định 境cảnh 者giả 何hà 立lập 陰ấm 是thị 也dã 若nhược 不bất 立lập 陰ấm 玅# 觀quán 就tựu 何hà 處xứ 用dụng 玅# 境cảnh 於ư 何hà 處xứ 顯hiển 故cố 十thập 義nghĩa 書thư 云vân 定định 境cảnh 修tu 觀quán 乃nãi 是thị 止Chỉ 觀Quán 一nhất 部bộ 綱cương 格cách 進tiến 道đạo 要yếu 宗tông 輔phụ 行hành 於ư 陰ấm 入nhập 境cảnh 文văn 分phần/phân 兩lưỡng 段đoạn 謂vị 先tiên 重trọng/trùng 明minh 境cảnh 即tức 指chỉ 三tam 科khoa 內nội 唯duy 取thủ 識thức 心tâm 去khứ 尺xích 就tựu 寸thốn 文văn 也dã 次thứ 明minh 修tu 觀quán 即tức 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 文văn 也dã 山sơn 外ngoại 之chi 失thất 可khả 知tri 矣hĩ 近cận 代đại 有hữu 謂vị 定định 境cảnh 之chi 後hậu 方phương 用dụng 玅# 解giải 葢# 不bất 究cứu 此thử 解giải 行hành 之chi 文văn 如như 其kỳ 說thuyết 則tắc 定định 境cảnh 在tại 前tiền 開khai 解giải 在tại 後hậu 矣hĩ 又hựu 謂vị 先tiên 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 觀quán 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 為vi 初sơ 重trọng/trùng 能năng 所sở 卻khước 合hợp 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 觀quán 而nhi 觀quán 於ư 陰ấm 為vi 次thứ 重trọng/trùng 能năng 所sở 如như 其kỳ 說thuyết 則tắc 修tu 觀quán 在tại 前tiền 定định 境cảnh 在tại 後hậu 矣hĩ 顛điên 倒đảo 錯thác 亂loạn 。 不bất 足túc 評bình 也dã (# 文văn )# 私tư 謂vị 開khai 解giải 立lập 行hành 定định 境cảnh 用dụng 觀quán 如như 上thượng 所sở 明minh 可khả 謂vị 詳tường 矣hĩ 須tu 知tri 圓viên 頓đốn 行hành 者giả 正chánh 用dụng 觀quán 時thời 的đích 觀quán 現hiện 前tiền 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 法pháp 三tam 千thiên 即tức 一nhất 念niệm 一nhất 念niệm 即tức 三tam 千thiên 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 不bất 前tiền 不bất 後hậu 。 觀quán 之chi 不bất 已dĩ 則tắc 陰ấm 境cảnh 轉chuyển 成thành 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 矣hĩ 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 境cảnh 即tức 是thị 觀quán 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 歷lịch 歷lịch 分phân 明minh 以dĩ 要yếu 言ngôn 之chi 。 但đãn 觀quán 心tâm 是thị 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 境cảnh 則tắc 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 玅# 在tại 其kỳ 中trung 此thử 義nghĩa 蘊uẩn 之chi 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 四tứ 明minh 因nhân 山sơn 外ngoại 境cảnh 觀quán 不bất 明minh 不bất 許hứa 立lập 陰ấm 入nhập 為vi 境cảnh 唯duy 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 因nhân 示thị 之chi 曰viết 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 是thị 能năng 觀quán 觀quán 法pháp 所sở 顯hiển 法Pháp 門môn 復phục 以dĩ 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 示thị 之chi (# 云vân 云vân )# 遂toại 引dẫn 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 明minh 文văn 為vi 證chứng 復phục 自tự 立lập 槌chùy 砧# 淳thuần 朴phác 之chi 譬thí 詳tường 夫phu 祖tổ 師sư 文văn 意ý 說thuyết 有hữu 次thứ 第đệ 用dụng 在tại 一nhất 心tâm 稱xưng 性tánh 而nhi 觀quán 絕tuyệt 待đãi 而nhi 照chiếu 焉yên 有hữu 初sơ 重trọng/trùng 次thứ 重trọng/trùng 之chi 分phần 又hựu 何hà 得đắc 謂vị 之chi 初sơ 重trọng/trùng 約ước 解giải 次thứ 重trọng/trùng 約ước 行hành 又hựu 何hà 得đắc 謂vị 先tiên 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 觀quán 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 為vi 初sơ 重trọng/trùng 卻khước 合hợp 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 觀quán 而nhi 觀quán 於ư 陰ấm 為vi 次thứ 重trọng/trùng 解giải 行hành 倒đảo 置trí 境cảnh 觀quán 前tiền 後hậu 如như 上thượng 所sở 評bình 義nghĩa 學học 不bất 可khả 不bất 精tinh 究cứu 之chi 。

【# 鈔sao 】# 又hựu 若nhược 不bất 立lập 陰ấm 等đẳng 為vi 境cảnh 玅# 觀quán 就tựu 何hà 處xứ 用dụng 玅# 境cảnh 於ư 何hà 處xứ 顯hiển 故cố 知tri 若nhược 離ly 三tam 道đạo 即tức 無vô 三tam 德đức 如như 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 玄huyền 文văn 略lược 列liệt 十thập 乘thừa 皆giai 約ước 此thử 立lập 又hựu 止Chỉ 觀Quán 大đại 意ý 以dĩ 此thử 二nhị 句cú 為vi 發phát 心tâm 立lập 行hành 之chi 體thể 格cách 豈khởi 有hữu 圓viên 頓đốn 更cánh 過quá 於ư 此thử 若nhược 如như 二nhị 師sư 所sở 立lập 合hợp 云vân 菩Bồ 提Đề 即tức 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

【# 觧# 】# 明minh 圓viên 人nhân 離ly 陰ấm 無vô 德đức 若nhược 如như 山sơn 外ngoại 直trực 觀quán 真chân 心tâm 不bất 立lập 陰ấm 妄vọng 為vi 境cảnh 反phản 顯hiển 觀quán 非phi 即tức 境cảnh 而nhi 立lập 故cố 曰viết 觀quán 無vô 處xứ 用dụng 境cảnh 非phi 達đạt 陰ấm 而nhi 成thành 故cố 曰viết 於ư 何hà 處xứ 顯hiển 離ly 三tam 道đạo 別biệt 求cầu 三tam 德đức 如như 棄khí 冰băng 求cầu 水thủy 豈khởi 可khả 得đắc 耶da 如như 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 等đẳng 不bất 言ngôn 結kết 業nghiệp 即tức 解giải 脫thoát 者giả 乃nãi 順thuận 四Tứ 諦Đế 法pháp 相tướng 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn (# 生sanh 死tử 是thị 苦khổ 涅Niết 槃Bàn 是thị 滅diệt )# 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 (# 煩phiền 惱não 是thị 集tập 菩Bồ 提Đề 是thị 滅diệt )# 意ý 令linh 行hành 人nhân 翻phiên 苦khổ 為vi 滅diệt 翻phiên 集tập 為vi 道đạo 以dĩ 苦khổ 集tập 二nhị 諦đế 束thúc 為vi 三tam 道đạo 結kết 業nghiệp 收thu 在tại 集Tập 諦Đế 鈔sao 云vân 集tập 既ký 兼kiêm 業nghiệp 以dĩ 惑hoặc 業nghiệp 俱câu 屬thuộc 故cố 因nhân 於ư 兼kiêm 之chi 耳nhĩ 玄huyền 文văn 略lược 列liệt 十thập 乘thừa 者giả 玄huyền 八bát (# 末mạt )# 辨biện 體thể 章chương 入nhập 體thể 之chi 門môn 四tứ 教giáo 皆giai 列liệt 十thập 乘thừa 至chí 第đệ 九cửu 卷quyển 初sơ 明minh 圓viên 十thập 乘thừa 一nhất 一Nhất 乘Thừa 皆giai 依y 此thử 二nhị 句cú 而nhi 立lập 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 云vân 即tức 生sanh 死tử 之chi 苦khổ 。 諦đế 是thị 無vô 作tác 之chi 滅Diệt 諦Đế 即tức 煩phiền 惱não 之chi 集tập 。 諦đế 是thị 無vô 作tác 之chi 道Đạo 諦Đế 發phát 心tâm 云vân 一nhất 切thiết 生sanh 死tử 。 即tức 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 即tức 是thị 菩Bồ 提Đề 。 安an 心tâm 云vân 體thể 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 名danh 為vi 定định 達đạt 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 名danh 為vi 慧tuệ 破phá 遍biến 云vân 若nhược 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 者giả 分phân 段đoạn 變biến 易dị 苦Khổ 諦Đế 皆giai 破phá 若nhược 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 者giả 四tứ 住trụ 五ngũ 住trụ 集Tập 諦Đế 皆giai 破phá 通thông 塞tắc 云vân 知tri 生sanh 死tử 過quá 。 患hoạn 名danh 為vi 塞tắc 即tức 涅Niết 槃Bàn 為vi 通thông 知tri 煩phiền 惱não 惱não 亂loạn 為vi 塞tắc 即tức 菩Bồ 提Đề 為vi 通thông 道Đạo 品Phẩm 云vân 觀quán 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 治trị 報báo 障chướng 觀quán 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 治trị 業nghiệp 障chướng 煩phiền 惱não 障chướng 次thứ 位vị 中trung 云vân 生sanh 死tử 之chi 法pháp 。 本bổn 即tức 涅Niết 槃Bàn 理lý 涅Niết 槃Bàn 也dã 乃nãi 至chí 盡tận 生sanh 死tử 。 底để 即tức 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 也dã 觀quán 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 亦diệc 如như 是thị 安an 忍nhẫn 中trung 云vân 若nhược 觀quán 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 不bất 為vi 陰ấm 入nhập 等đẳng 境cảnh 所sở 動động 若nhược 觀quán 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 不bất 為vi 見kiến 慢mạn 境cảnh 所sở 動động 離ly 愛ái 中trung 云vân 觀quán 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 諸chư 禪thiền 三tam 昧muội 。 功công 德đức 生sanh 觀quán 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 故cố 諸chư 陀đà 羅la 尼ni 。 等đẳng 生sanh (# 文văn )# 止Chỉ 觀Quán 大đại 意ý 者giả 荊kinh 溪khê 所sở 述thuật 文văn 中trung 發phát 心tâm 文văn 云vân 眾chúng 生sanh 無vô 邊biên 誓thệ 願nguyện 度độ 。 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 煩phiền 惱não 無vô 數số 誓thệ 願nguyện 斷đoạn 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 故cố 安an 心tâm 中trung 云vân 若nhược 知tri 煩phiền 惱não 生sanh 。 死tử 本bổn 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 名danh 之chi 為vi 寂tịch 此thử 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 本bổn 性tánh 如như 空không 名danh 之chi 為vi 照chiếu 通thông 塞tắc 中trung 云vân 雖tuy 知tri 生sanh 死tử 煩phiền 惱não 。 為vi 塞tắc 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 為vi 通thông (# 文văn )# 。

【# 鈔sao 】# 又hựu 引dẫn 常thường 坐tọa 中trung 起khởi 對đối 俱câu 法Pháp 界Giới 者giả 今kim 問vấn 法Pháp 界Giới 因nhân 何hà 有hữu 起khởi 對đối 邪tà 須tu 知tri 約ước 根căn 塵trần 識thức 故cố 方phương 云vân 起khởi 對đối 法Pháp 界Giới 故cố 義nghĩa 例lệ 釋thích 此thử 文văn 云vân 體thể 達đạt (# 修tu 觀quán )# 若nhược 起khởi 若nhược 對đối (# 陰ấm 入nhập )# 不bất 出xuất 法Pháp 界Giới (# 成thành 不bất 思tư 議nghị )# 彼bỉ 有hữu 約ước 理lý 約ước 觀quán 約ước 果quả 三tam 義nghĩa 此thử 文văn 正chánh 約ước 觀quán 行hành 辨biện 也dã 又hựu 安an 心tâm 文văn 云vân 唯duy 信tín 法pháp 性tánh 者giả 未vị 審thẩm 信tín 何hà 法pháp 為vi 法pháp 性tánh 邪tà 而nhi 不bất 知tri 此thử 文văn 正chánh 是thị 於ư 陰ấm 修tu 乎hồ 止Chỉ 觀Quán 故cố 起khởi 信tín 論luận 云vân 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 未vị 曾tằng 離ly 念niệm 又hựu 下hạ 文văn 云vân 濁trược 成thành 本bổn 有hữu 若nhược 不bất 觀quán 三tam 道đạo 即tức 玅# 便tiện 同đồng 偏thiên 觀quán 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 荊kinh 溪khê 還hoàn 許hứa 不bất 故cố 輔phụ 行hành 解giải 安an 住trụ 世thế 諦đế 云vân 以dĩ 正chánh 觀quán 安an 故cố 世thế 諦đế 方phương 成thành 不bất 思tư 議nghị 又hựu 云vân 安an 即tức 觀quán 也dã 故cố 談đàm 玄huyền 玅# 不bất 違vi 現hiện 文văn 方phương 為vi 正chánh 說thuyết 今kim 釋thích 一nhất 念niệm 乃nãi 是thị 趣thú 舉cử 根căn 塵trần 和hòa 合hợp 一nhất 剎sát 那na 心tâm 。 若nhược 陰ấm 若nhược 惑hoặc 若nhược 善thiện 若nhược 惡ác 。 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 皆giai 即tức 三tam 諦đế 乃nãi 十thập 玅# 之chi 大đại 體thể 故cố 云vân 咸hàm 爾nhĩ 斯tư 之chi 一nhất 念niệm 為vi 成thành 觀quán 故cố 今kim 文văn 專chuyên 約ước 明minh 乎hồ 不bất 二nhị 不bất 可khả 不bất 曉hiểu 故cố 茲tư 委ủy 辨biện 。

【# 觧# 】# 前tiền 問vấn 答đáp 中trung 直trực 分phần/phân 判phán 其kỳ 能năng 觀quán 所sở 顯hiển 今kim 出xuất 其kỳ 意ý 故cố 云vân 因nhân 何hà 有hữu 起khởi 對đối 等đẳng 耶da 約ước 根căn 等đẳng 者giả 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 佛Phật 法Pháp 界giới 根căn 也dã 對đối 法Pháp 界Giới 塵trần 也dã 起khởi 法Pháp 界Giới 識thức 也dã (# 文văn )# 義nghĩa 例lệ 釋thích 者giả 心tâm 境cảnh 釋thích 疑nghi 例lệ 問vấn 第đệ 一nhất 卷quyển 弘hoằng 誓thệ 境cảnh 中trung 云vân 對đối 法Pháp 界Giới 起khởi 法Pháp 界Giới 法Pháp 界Giới 如như 何hà 有hữu 起khởi 有hữu 對đối 答đáp 一nhất 者giả 約ước 理lý 心tâm 佛Phật 無vô 殊thù 雖tuy 起khởi 雖tuy 對đối 奚hề 嘗thường 非phi 理lý 二nhị 者giả 夫phu 念niệm 起khởi 依y 理lý 體thể 達đạt 若nhược 起khởi 若nhược 對đối 不bất 出xuất 法Pháp 界Giới 三tam 者giả 稱xưng 理lý 理lý 既ký 法Pháp 界Giới 起khởi 對đối 稱xưng 理lý 無vô 非phi 法Pháp 界Giới (# 文văn )# 即tức 約ước 理lý 等đẳng 三tam 義nghĩa 也dã 雖tuy 有hữu 三tam 釋thích 今kim 欲dục 顯hiển 法Pháp 界Giới 之chi 言ngôn 是thị 所sở 顯hiển 故cố 但đãn 引dẫn 約ước 觀quán 一nhất 義nghĩa 唯duy 信tín 法pháp 性tánh 者giả 正chánh 是thị 達đạt 妄vọng 成thành 真chân 真chân 外ngoại 無vô 法pháp 故cố 云vân 唯duy 信tín 法pháp 性tánh 山sơn 外ngoại 引dẫn 此thử 為vi 觀quán 真chân 心tâm 而nhi 不bất 知tri 乃nãi 於ư 陰ấm 妄vọng 修tu 乎hồ 止Chỉ 觀Quán 二nhị 文văn 並tịnh 答đáp 上thượng 能năng 觀quán 所sở 顯hiển 引dẫn 起khởi 信tín 并tinh 染nhiễm 淨tịnh 門môn 並tịnh 證chứng 一nhất 念niệm 屬thuộc 妄vọng 論luận 云vân 是thị 故cố 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 本bổn 以dĩ 來lai 。 念niệm 念niệm 相tương 續tục 。 未vị 曾tằng 離ly 念niệm 故cố 說thuyết 無vô 始thỉ 無vô 明minh (# 文văn )# 偏thiên 觀quán 等đẳng 者giả 輔phụ 行hành 云vân 今kim 家gia 用dụng 此thử 十thập 法pháp 為vi 境cảnh 不bất 同đồng 常thường 途đồ 別biệt 立lập 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 無vô 生sanh 無vô 漏lậu (# 文văn )# 金kim 錍bề 云vân 傍bàng 遮già 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 知tri 荊kinh 溪khê 不bất 許hứa 也dã 安an 住trụ 等đẳng 者giả 因nhân 止Chỉ 觀Quán 五ngũ (# 二nhị 十thập 八bát )# 引dẫn 大đại 經kinh 不bất 生sanh 等đẳng 四tứ 句cú 於ư 不bất 生sanh 生sanh 中trung 云vân 安an 住trụ 世thế 諦đế 名danh 不bất 生sanh 生sanh 止Chỉ 觀Quán 釋thích 云vân 無vô 明minh 共cộng 法pháp 性tánh 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 。 隔cách 歷lịch 分phân 別biệt 故cố 名danh 世thế 諦đế 安an 住trụ 者giả 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 安an 於ư 世thế 諦đế 即tức 是thị 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 境cảnh 輔phụ 行hành 五ngũ 下hạ (# 二nhị )# 釋thích 云vân 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 安an 故cố 世thế 諦đế 方phương 成thành 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 安an 即tức 觀quán 也dã (# 文văn )# 豈khởi 可khả 直trực 云vân 不bất 思tư 議nghị 耶da 今kim 釋thích 文văn 中trung 一nhất 念niệm 乃nãi 是thị 意ý 根căn 為vi 因nhân 法pháp 塵trần 為vi 緣duyên 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 起khởi 一nhất 念niệm 心tâm 輔phụ 行hành 云vân 秪# 觀quán 根căn 塵trần 一nhất 念niệm 心tâm 起khởi (# 文văn )# 此thử 心tâm 的đích 屬thuộc 於ư 妄vọng 也dã 陰ấm 是thị 苦khổ 道đạo 惑hoặc 是thị 煩phiền 惱não 善thiện 惡ác 是thị 業nghiệp 此thử 之chi 三tam 道đạo 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 皆giai 即tức 三tam 諦đế 舊cựu 謂vị 一nhất 念niệm 三tam 道đạo 正chánh 當đương 揀giản 境cảnh 今kim 謂vị 不bất 然nhiên 須tu 知tri 正chánh 釋thích 理lý 境cảnh 乃nãi 至chí 利lợi 益ích 咸hàm 爾nhĩ 意ý 謂vị 此thử 之chi 三tam 道đạo 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 皆giai 具cụ 三tam 千thiên 皆giai 即tức 三tam 諦đế 為vi 今kim 十thập 玅# 大đại 體thể 故cố 云vân 咸hàm 爾nhĩ 若nhược 爾nhĩ 何hà 故cố 文văn 云vân 不bất 出xuất 一nhất 念niệm 故cố 繼kế 之chi 曰viết 斯tư 之chi 一nhất 念niệm 為vi 成thành 觀quán 故cố 與dữ 上thượng 文văn 諸chư 法pháp 皆giai 具cụ 為vi 成thành 玅# 觀quán 的đích 指chỉ 一nhất 念niệm 義nghĩa 同đồng 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 相tương/tướng 傳truyền 云vân 達đạt 磨ma 門môn 下hạ 三tam 人nhân 得đắc 法Pháp 而nhi 有hữu 淺thiển 深thâm 尼ni 總tổng 持trì 云vân 斷đoạn 煩phiền 惱não 證chứng 菩Bồ 提Đề 師sư 云vân 得đắc 吾ngô 皮bì 道đạo 育dục 云vân 迷mê 即tức 煩phiền 惱não 悟ngộ 即tức 菩Bồ 提Đề 師sư 云vân 得đắc 吾ngô 肉nhục 慧tuệ 可khả 云vân 本bổn 無vô 煩phiền 惱não 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 師sư 云vân 得đắc 吾ngô 髓tủy 今kim 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 等đẳng 稍sảo 同đồng 皮bì 肉nhục 之chi 見kiến 那na 云vân 圓viên 頓đốn 無vô 過quá 。

【# 觧# 】# 上thượng 因nhân 山sơn 外ngoại 不bất 立lập 陰ấm 境cảnh 直trực 觀quán 真chân 心tâm 遂toại 引dẫn 玄huyền 觀quán 以dĩ 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 為vi 一nhất 家gia 宗tông 極cực 之chi 說thuyết 又hựu 恐khủng 他tha 人nhân 以dĩ 禪thiền 宗tông 名danh 同đồng 義nghĩa 異dị 之chi 文văn 惑hoặc 亂loạn 正chánh 說thuyết 故cố 料liệu 簡giản 之chi 相tướng 傳truyền 云vân 者giả 不bất 欲dục 指chỉ 其kỳ 異dị 說thuyết 之chi 人nhân 故cố 須tu 知tri 此thử 出xuất 圭# 峯phong 後hậu 集tập 裴# 相tương/tướng 國quốc 問vấn 禪thiền 法pháp 宗tông 徒đồ 源nguyên 流lưu 淺thiển 深thâm 圭# 峯phong 答đáp 釋thích 云vân 達đạt 磨ma 直trực 出xuất 可khả 師sư 傍bàng 傳truyền 道đạo 育dục 及cập 尼ni 總tổng 持trì 及cập 示thị 三tam 人nhân 見kiến 解giải 親thân 疎sơ 故cố 有hữu 此thử 語ngữ 印ấn 本bổn 見kiến 行hành 詳tường 四tứ 明minh 意ý 恐khủng 當đương 時thời 有hữu 人nhân 引dẫn 此thử 為vi 難nạn/nan 故cố 今kim 斥xích 之chi 如như 往vãng 復phục 書thư 云vân 圭# 峯phong 後hậu 集tập 流lưu 衍diễn 來lai 吳ngô 禪thiền 講giảng 之chi 徒đồ 多đa 所sở 宗tông 尚thượng 咸hàm 云vân 達đạt 磨ma 印ấn 於ư 二nhị 祖tổ 本bổn 無vô 煩phiền 惱não 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 方phương 為vi 得đắc 髓tủy 智trí 者giả 所sở 說thuyết 。 即tức 同đồng 持trì 育dục 二nhị 人nhân 之chi 解giải 乃nãi 成thành 得đắc 肉nhục 之chi 言ngôn 鄙bỉ 僧Tăng 忝thiểm 嗣tự 台thai 宗tông 得đắc 不bất 傷thương 痛thống 遂toại 於ư 指chỉ 要yếu 文văn 中trung 對đối 揚dương 厥quyết 旨chỉ (# 文văn )# 今kim 煩phiền 下hạ 結kết 成thành 難nạn/nan 勢thế 。

【# 鈔sao 】# 答đáp 當đương 宗tông 學học 者giả 因nhân 此thử 語ngữ 故cố 迷mê 名danh 失thất 旨chỉ 用dụng 彼bỉ 格cách 此thử 陷hãm 墜trụy 本bổn 宗tông 良lương 由do 不bất 窮cùng 即tức 字tự 之chi 義nghĩa 故cố 也dã 。

【# 觧# 】# 當đương 宗tông 學học 者giả 不bất 得đắc 今kim 家gia 正chánh 傳truyền 因nhân 見kiến 迷mê 即tức 煩phiền 惱não 等đẳng 說thuyết 便tiện 同đồng 今kim 家gia 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 之chi 語ngữ 即tức 迷mê 名danh 也dã 但đãn 有hữu 即tức 名danh 而nhi 無vô 即tức 義nghĩa 雖tuy 云vân 迷mê 即tức 煩phiền 惱não 悟ngộ 即tức 菩Bồ 提Đề 乃nãi 背bội 面diện 相tương/tướng 翻phiên 之chi 義nghĩa 非phi 今kim 家gia 當đương 體thể 全toàn 是thị 之chi 義nghĩa 故cố 云vân 失thất 旨chỉ 若nhược 用dụng 彼bỉ 禪thiền 宗tông 格cách 量lượng 吾ngô 教giáo 則tắc 使sử 抗kháng 折chiết 百bách 家gia 之chi 說thuyết 同đồng 彼bỉ 得đắc 肉nhục 之chi 言ngôn 故cố 云vân 陷hãm 墜trụy 皆giai 為vi 不bất 明minh 即tức 義nghĩa 故cố 也dã 。

【# 鈔sao 】# 應ưng 知tri 今kim 家gia 明minh 即tức 永vĩnh 異dị 諸chư 師sư 以dĩ 非phi 二nhị 物vật 相tương/tướng 合hợp 及cập 非phi 背bội 面diện 相tương/tướng 翻phiên 直trực 須tu 當đương 體thể 全toàn 是thị 方phương 名danh 為vi 即tức 何hà 者giả 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 既ký 是thị 修tu 惡ác 全toàn 體thể 即tức 是thị 性tánh 惡ác 法Pháp 門môn 故cố 不bất 須tu 斷đoạn 除trừ 及cập 翻phiên 轉chuyển 也dã 諸chư 家gia 不bất 明minh 性tánh 惡ác 遂toại 須tu 翻phiên 惡ác 為vi 善thiện 斷đoạn 惡ác 證chứng 善thiện 故cố 極cực 頓đốn 者giả 仍nhưng 云vân 本bổn 無vô 惡ác 元nguyên 是thị 善thiện 既ký 不bất 能năng 全toàn 惡ác 是thị 惡ác 故cố 皆giai 即tức 義nghĩa 不bất 成thành 故cố 第đệ 七thất 記ký 云vân 忽hốt 都đô 未vị 聞văn 性tánh 惡ác 之chi 名danh 安an 能năng 信tín 有hữu 性tánh 德đức 之chi 行hành 若nhược 爾nhĩ 何hà 不bất 云vân 煩phiền 惱não 即tức 煩phiền 惱não 等đẳng 而nhi 云vân 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 邪tà 答đáp 實thật 非phi 別biệt 指chỉ 秪# 由do 性tánh 惡ác 通thông 融dung 寂tịch 滅diệt 自tự 受thọ 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 之chi 名danh 葢# 從tùng 勝thắng 立lập 也dã 此thử 則tắc 豈khởi 同đồng 皮bì 肉nhục 之chi 見kiến 乎hồ 又hựu 既ký 煩phiền 惱não 等đẳng 全toàn 是thị 性tánh 惡ác 豈khởi 可khả 一nhất 向hướng 云vân 本bổn 無vô 邪tà 。

【# 觧# 】# 今kim 家gia 所sở 明minh 即tức 義nghĩa 永vĩnh 異dị 諸chư 宗tông 人nhân 師sư 此thử 通thông 總tổng 言ngôn 之chi 下hạ 云vân 諸chư 家gia 諸chư 宗tông 是thị 同đồng 二nhị 物vật 相tương/tướng 合hợp 對đối 總tổng 持trì 斷đoạn 惑hoặc 證chứng 理lý 背bội 面diện 相tương/tướng 翻phiên 對đối 道đạo 育dục 迷mê 惑hoặc 悟ngộ 道đạo 當đương 體thể 全toàn 是thị 正chánh 示thị 今kim 家gia 即tức 義nghĩa 輔phụ 行hành 云vân 即tức 者giả 廣quảng 雅nhã 云vân 合hợp 也dã 若nhược 依y 此thử 釋thích 仍nhưng 似tự 二nhị 物vật 相tương/tướng 合hợp 其kỳ 理lý 猶do 疎sơ 今kim 以dĩ 義nghĩa 求cầu 體thể 不bất 二nhị 故cố 方phương 名danh 為vi 即tức (# 文văn )# 雖tuy 不bất 對đối 可khả 師sư 本bổn 無vô 元nguyên 是thị 今kim 既ký 云vân 煩phiền 惱não 當đương 體thể 全toàn 是thị 菩Bồ 提Đề 豈khởi 可khả 謂vị 本bổn 無vô 煩phiền 惱não 。 是thị 知tri 可khả 師sư 亦diệc 無vô 即tức 義nghĩa 往vãng 復phục 書thư 云vân 智trí 者giả 立lập 法pháp 華hoa 待đãi 絕tuyệt 二nhị 玅# 止Chỉ 觀Quán 圓viên 頓đốn 十thập 乘thừa 以dĩ 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 二nhị 句cú 文văn 以dĩ 為vi 綱cương 格cách 誠thành 非phi 二nhị 物vật 相tương/tướng 合hợp 名danh 即tức 不bất 可khả 以dĩ 斷đoạn 證chứng 明minh 之chi 亦diệc 非phi 一nhất 法pháp 翻phiên 轉chuyển 名danh 即tức 故cố 不bất 可khả 以dĩ 迷mê 悟ngộ 分phân 之chi 煩phiền 惱não 非phi 定định 本bổn 無vô 菩Bồ 提Đề 。 非phi 定định 本bổn 有hữu 故cố 用dụng 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 絕tuyệt 其kỳ 言ngôn 詮thuyên 寂tịch 其kỳ 思tư 慮lự 俾tỉ 玅# 解giải 圓viên 明minh 玅# 行hành 頓đốn 顯hiển 者giả 也dã (# 文văn )# 何hà 者giả 下hạ 徵trưng 釋thích 即tức 義nghĩa 發phát 明minh 即tức 具cụ 宗tông 旨chỉ 點điểm 示thị 性tánh 惡ác 法Pháp 門môn 修tu 惡ác 性tánh 惡ác 對đối 修tu 善thiện 性tánh 善thiện 得đắc 名danh 克khắc 論luận 法pháp 體thể 不bất 出xuất 十thập 界giới 九cửu 一nhất 對đối 分phần/phân 善thiện 惡ác 別biệt 行hành 玄huyền 記ký 云vân 九cửu 界giới 望vọng 佛Phật 皆giai 名danh 為vi 惡ác (# 文văn )# 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 是thị 九cửu 界giới 法pháp 故cố 屬thuộc 修tu 惡ác 圓viên 人nhân 解giải 了liễu 九cửu 界giới 修tu 惡ác 當đương 體thể 即tức 性tánh 性tánh 名danh 不bất 改cải 復phục 是thị 法Pháp 門môn 豈khởi 可khả 斷đoạn 除trừ 翻phiên 轉chuyển 斷đoạn 對đối 總tổng 持trì 翻phiên 對đối 道đạo 育dục 別biệt 行hành 玄huyền 云vân 性tánh 之chi 善thiện 惡ác 但đãn 是thị 善thiện 惡ác 之chi 法pháp 。 門môn 性tánh 不bất 可khả 改cải 歷lịch 三tam 世thế 無vô 誰thùy 能năng 毀hủy 復phục 不bất 可khả 斷đoạn 壞hoại 記ký 云vân 善thiện 惡ác 是thị 性tánh 性tánh 不bất 可khả 改cải 安an 可khả 斷đoạn 耶da 既ký 不bất 可khả 改cải 但đãn 是thị 善thiện 惡ác 之chi 法pháp 。 門môn 也dã 法pháp 名danh 可khả 軌quỹ 軌quỹ 持trì 自tự 體thể 不bất 失thất 不bất 壞hoại 。 復phục 能năng 軌quỹ 物vật 而nhi 生sanh 於ư 解giải 門môn 者giả 能năng 通thông 可khả 出xuất 可khả 入nhập 等đẳng 諸chư 家gia 下hạ 明minh 諸chư 宗tông 失thất 即tức 義nghĩa 別biệt 行hành 玄huyền 記ký 云vân 以dĩ 性tánh 具cụ 善thiện 諸chư 師sư 亦diệc 知tri 具cụ 惡ác 緣duyên 了liễu 他tha 皆giai 莫mạc 測trắc (# 文văn )# 言ngôn 雖tuy 兼kiêm 指chỉ 意ý 破phá 禪thiền 宗tông 三tam 師sư 翻phiên 破phá 道đạo 育dục 斷đoạn 證chứng 破phá 總tổng 持trì 極cực 頓đốn 破phá 可khả 師sư 可khả 師sư 既ký 云vân 本bổn 無vô 元nguyên 是thị 不bất 能năng 全toàn 煩phiền 惱não 修tu 惡ác 當đương 體thể 即tức 是thị 性tánh 惡ác 故cố 三tam 師sư 皆giai 即tức 義nghĩa 不bất 成thành 第đệ 七thất 記ký 者giả 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 七thất (# 二nhị 十thập 二nhị )# 因nhân 文văn 句cú 釋thích 經kinh 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 。 謂vị 解giải 脫thoát 相tương 離ly 相tương/tướng 滅diệt 相tương/tướng 即tức 本bổn 有hữu 三tam 道đạo 性tánh 惡ác 法Pháp 門môn 記ký 云vân 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 徒đồ 開khai 浪lãng 會hội 虗hư 說thuyết 漫mạn 行hành (# 止chỉ )# 對đối 此thử 終chung 窮cùng 焉yên 能năng 昧muội 實thật 忽hốt 都đô 未vị 聞văn 等đẳng 謂vị 忽hốt 若nhược 都đô 未vị 曾tằng 聞văn 性tánh 德đức 三tam 道đạo 之chi 名danh 安an 能năng 信tín 有hữu 一Nhất 乘Thừa 性tánh 德đức 之chi 行hành 光quang 記ký 一nhất 云vân 須tu 聞văn 性tánh 惡ác 者giả 以dĩ 知tri 性tánh 惡ác 故cố 修tu 惡ác 本bổn 虗hư 三tam 觀quán 十thập 乘thừa 無vô 惑hoặc 可khả 破phá 無vô 理lý 可khả 顯hiển 修tu 德đức 功công 寂tịch 是thị 無vô 作tác 行hành 故cố 以dĩ 性tánh 德đức 召triệu 此thử 行hành 也dã (# 文văn )# 問vấn 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 無vô 性tánh 惡ác 之chi 名danh 應ưng 非phi 性tánh 德đức 之chi 行hành 竹trúc 菴am 曰viết 荊kinh 溪khê 出xuất 語ngữ 各các 有hữu 所sở 對đối 自tự 有hữu 對đối 山sơn 家gia 學học 者giả 自tự 有hữu 對đối 他tha 宗tông 學học 者giả 今kim 文văn 乃nãi 對đối 他tha 宗tông 而nhi 言ngôn 也dã 止Chỉ 觀Quán 性tánh 具cụ 三tam 千thiên 與dữ 今kim 談đàm 性tánh 惡ác 廣quảng 略lược 異dị 耳nhĩ 若nhược 爾nhĩ 下hạ 徵trưng 釋thích 即tức 義nghĩa 由do 上thượng 云vân 不bất 能năng 全toàn 惡ác 是thị 惡ác 謂vị 斷đoạn 除trừ 翻phiên 轉chuyển 本bổn 無vô 皆giai 不bất 能năng 全toàn 修tu 是thị 性tánh 今kim 徵trưng 云vân 何hà 不bất 云vân 煩phiền 惱não 即tức 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 即tức 生sanh 死tử 耶da 答đáp 實thật 非phi 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 之chi 外ngoại 別biệt 指chỉ 他tha 法pháp 為vi 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 只chỉ 由do 生sanh 死tử 等đẳng 雖tuy 是thị 惡ác 法pháp 以dĩ 即tức 性tánh 故cố 法pháp 體thể 通thông 融dung 故cố 煩phiền 惱não 受thọ 菩Bồ 提Đề 之chi 名danh 法pháp 體thể 寂tịch 滅diệt 故cố 生sanh 死tử 受thọ 涅Niết 槃Bàn 之chi 號hiệu 從tùng 勝thắng 立lập 名danh 名danh 雖tuy 勝thắng 劣liệt 體thể 無vô 優ưu 降giáng/hàng 但đãn 約ước 化hóa 他tha 修tu 門môn 邊biên 說thuyết 言ngôn 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 則tắc 生sanh 厭yếm 離ly 言ngôn 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 則tắc 生sanh 欣hân 樂nhạo 為vì 此thử 義nghĩa 故cố 。 從tùng 勝thắng 立lập 名danh 名danh 雖tuy 轉chuyển 而nhi 體thể 不bất 轉chuyển 也dã 若nhược 名danh 體thể 俱câu 不bất 轉chuyển 謂vị 生sanh 死tử 即tức 生sanh 死tử 亦diệc 應ưng 無vô 妨phương 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 等đẳng 體thể 既ký 不bất 轉chuyển 豈khởi 同đồng 持trì 育dục 斷đoạn 除trừ 翻phiên 轉chuyển 得đắc 皮bì 得đắc 肉nhục 之chi 見kiến 又hựu 既ký 修tu 惡ác 全toàn 是thị 性tánh 惡ác 豈khởi 同đồng 可khả 師sư 云vân 本bổn 無vô 耶da 名danh 體thể 轉chuyển 不bất 轉chuyển 四tứ 句cú 分phân 別biệt 一nhất 名danh 轉chuyển 體thể 不bất 轉chuyển (# 三tam 道đạo 即tức 三tam 德đức 三tam 道đạo 之chi 名danh 雖tuy 轉chuyển 為vi 三tam 德đức 體thể 實thật 不bất 轉chuyển 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 即tức 此thử 句cú )# 二nhị 體thể 轉chuyển 名danh 不bất 轉chuyển (# 大đại 論luận 云vân 轉chuyển 生sanh 死tử 五ngũ 陰ấm 。 為vi 法pháp 性tánh 五ngũ 陰ấm 而nhi 猶do 有hữu 五ngũ 陰ấm 之chi 名danh )# 三tam 名danh 體thể 俱câu 不bất 轉chuyển (# 如như 云vân 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 非phi 佛Phật 天thiên 人nhân 修tu 羅la 所sở 作tác 本bổn 自tự 有hữu 之chi 此thử 名danh 體thể 俱câu 不bất 轉chuyển 今kim 云vân 全toàn 惡ác 是thị 惡ác 亦diệc 爾nhĩ )# 四tứ 名danh 體thể 俱câu 轉chuyển (# 止Chỉ 觀Quán 云vân 無vô 明minh 復phục 為vi 法pháp 性tánh 明minh 即tức 名danh 體thể 俱câu 轉chuyển )# 性tánh 惡ác 問vấn 天thiên 台thai 諸chư 部bộ 不bất 談đàm 性tánh 惡ác 獨độc 在tại 別biệt 行hành 言ngôn 之chi 何hà 耶da 答đáp 玄huyền 約ước 人nhân 法pháp 十thập 雙song 總tổng 釋thích 品phẩm 題đề 初sơ 人nhân 法pháp 至chí 第đệ 八bát 乃nãi 順thuận 論luận 自tự 他tha 九cửu 明minh 緣duyên 了liễu 是thị 卻khước 討thảo 根căn 本bổn 上thượng 之chi 八bát 雙song 皆giai 是thị 緣duyên 了liễu 二nhị 因nhân 而nhi 為vi 種chủng 子tử 至chí 料liệu 揀giản 中trung 問vấn 緣duyên 了liễu 既ký 有hữu 性tánh 德đức 善thiện 亦diệc 有hữu 性tánh 德đức 惡ác 不bất 答đáp 具cụ (# 文văn )# 以dĩ 此thử 義nghĩa 故cố 。 在tại 彼bỉ 文văn 明minh 諸chư 部bộ 不bất 明minh 者giả 記ký 云vân 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 明minh 具cụ 三tam 千thiên 玅# 玄huyền 文văn 句cú 明minh 示thị 千thiên 法pháp 微vi 乎hồ 修tu 性tánh 其kỳ 文văn 既ký 廣quảng 具cụ 義nghĩa 難nạn/nan 彰chương 是thị 故cố 此thử 中trung 。 略lược 斷đoạn 善thiện 惡ác 明minh 性tánh 本bổn 具cụ 名danh 言ngôn 既ký 略lược 學học 者giả 易dị 尋tầm 若nhược 知tri 善thiện 惡ác 皆giai 性tánh 本bổn 具cụ 性tánh 無vô 不bất 融dung 則tắc 十thập 界giới 百bách 界giới 一nhất 千thiên 三tam 千thiên 以dĩ 此thử 所sở 談đàm 望vọng 止Chỉ 觀Quán 文văn 不bất 多đa 不bất 少thiểu 。 (# 文văn )# 據cứ 此thử 則tắc 玄huyền 句cú 止Chỉ 觀Quán 非phi 不bất 明minh 之chi 但đãn 是thị 廣quảng 談đàm 一nhất 千thiên 三tam 千thiên 別biệt 行hành 略lược 說thuyết 性tánh 具cụ 善thiện 惡ác 也dã 問vấn 修tu 性tánh 善thiện 惡ác 其kỳ 相tương/tướng 何hà 如như 答đáp 性tánh 具cụ 佛Phật 界giới 為vi 性tánh 善thiện 性tánh 具cụ 九cửu 界giới 為vi 性tánh 惡ác 修tu 中trung 佛Phật 界giới 為vi 修tu 善thiện 修tu 起khởi 九cửu 界giới 為vi 修tu 惡ác 四tứ 明minh 云vân 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 為vi 性tánh 善thiện 性tánh 惡ác 緣duyên 起khởi 三tam 千thiên 為vi 修tu 善thiện 修tu 惡ác (# 文văn )# 問vấn 緣duyên 起khởi 三tam 千thiên 為vi 修tu 善thiện 惡ác 則tắc 三tam 千thiên 法pháp 體thể 不bất 可khả 斷đoạn 破phá 指chỉ 要yếu 云vân 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 既ký 是thị 修tu 惡ác 全toàn 體thể 即tức 是thị 性tánh 惡ác 法Pháp 門môn 故cố 不bất 須tu 斷đoạn 除trừ 及cập 翻phiên 轉chuyển 也dã 若nhược 云vân 不bất 斷đoạn 別biệt 行hành 玄huyền 又hựu 云vân 闡xiển 提đề 斷đoạn 修tu 善thiện 盡tận 佛Phật 斷đoạn 修tu 惡ác 盡tận 北bắc 峯phong 曰viết 今kim 言ngôn 斷đoạn 者giả 約ước 即tức 論luận 斷đoạn 四tứ 明minh 云vân 障chướng 體thể 即tức 德đức 無vô 障chướng 可khả 論luận 斯tư 為vi 斷đoạn 義nghĩa (# 文văn )# 今kim 亦diệc 可khả 疑nghi 既ký 即tức 是thị 了liễu 有hữu 何hà 可khả 斷đoạn 曰viết 以dĩ 由do 即tức 故cố 而nhi 顯hiển 於ư 離ly 以dĩ 由do 離ly 故cố 全toàn 顯hiển 於ư 斷đoạn 離ly 謂vị 離ly 情tình 即tức 謂vị 即tức 法pháp 以dĩ 離ly 情tình 故cố 即tức 是thị 於ư 斷đoạn 以dĩ 即tức 法pháp 故cố 故cố 言ngôn 不bất 斷đoạn 應ưng 知tri 但đãn 斷đoạn 能năng 執chấp 之chi 情tình 病bệnh 故cố 云vân 諸chư 佛Phật 斷đoạn 修tu 惡ác 盡tận 不bất 破phá 所sở 執chấp 之chi 法pháp 故cố 云vân 修tu 善thiện 修tu 惡ác 即tức 事sự 造tạo 三tam 千thiên 也dã 問vấn 性tánh 惡ác 斷đoạn 不bất 答đáp 性tánh 具cụ 善thiện 惡ác 實thật 不bất 斷đoạn 破phá 故cố 云vân 性tánh 之chi 善thiện 惡ác 但đãn 是thị 法Pháp 門môn 性tánh 不bất 可khả 改cải 復phục 不bất 可khả 斷đoạn 壞hoại 如như 云vân 若nhược 斷đoạn 性tánh 惡ác 普phổ 現hiện 色sắc 身thân 。 從tùng 何hà 而nhi 起khởi 。 若nhược 云vân 拔bạt 性tánh 德đức 苦khổ 即tức 理lý 毒độc 害hại 為vi 所sở 消tiêu 伏phục 此thử 乃nãi 體thể 是thị 修tu 惡ác 以dĩ 就tựu 圓viên 論luận 指chỉ 修tu 即tức 性tánh 故cố 受thọ 理lý 性tánh 之chi 稱xưng 亦diệc 約ước 即tức 論luận 斷đoạn 義nghĩa 也dã 應ưng 知tri 性tánh 惡ác 有hữu 起khởi 有hữu 具cụ 具cụ 者giả 性tánh 具cụ 九cửu 界giới 也dã 起khởi 者giả 乃nãi 全toàn 性tánh 起khởi 惡ác 此thử 是thị 修tu 惡ác 以dĩ 圓viên 詮thuyên 故cố 即tức 性tánh 而nhi 起khởi 受thọ 理lý 性tánh 稱xưng 如như 云vân 法Pháp 界Giới 無vô 染nhiễm 即tức 理lý 性tánh 之chi 毒độc 玄huyền 云vân 破phá 無vô 明minh 理lý 惡ác 別biệt 行hành 云vân 拔bạt 性tánh 惡ác 苦khổ 皆giai 此thử 類loại 也dã 既ký 指chỉ 修tu 即tức 性tánh 以dĩ 修tu 為vi 性tánh 也dã 。

【# 鈔sao 】# 然nhiên 汝nhữ 所sở 引dẫn 達đạt 磨ma 印ấn 於ư 可khả 師sư 本bổn 無vô 煩phiền 惱não 。 元nguyên 是thị 菩Bồ 提Đề 。 等đẳng 斯tư 乃nãi 圭# 峯phong 異dị 說thuyết 致trí 令linh 後hậu 人nhân 以dĩ 此thử 為vi 極cực 便tiện 棄khí 三tam 道đạo 唯duy 觀quán 真chân 心tâm 若nhược 據cứ 祖tổ 堂đường 自tự 云vân 二nhị 祖tổ 禮lễ 三tam 拜bái 依y 位vị 立lập 豈khởi 可khả 言ngôn 煩phiền 惱não 菩Bồ 提Đề 一nhất 無vô 一nhất 有hữu 耶da 故cố 不bất 可khả 以dĩ 圭# 峯phong 異dị 說thuyết 而nhi 格cách 今kim 家gia 玅# 談đàm 爾nhĩ 。

【# 觧# 】# 此thử 一nhất 節tiết 元nguyên 本bổn 自tự 云vân 此thử 乃nãi 又hựu 超siêu 得đắc 髓tủy 之chi 說thuyết 也dã 可khả 師sư 之chi 見kiến 意ý 縱túng/tung 階giai 此thử 語ngữ 且thả 未vị 圓viên 問vấn 今kim 明minh 圓viên 教giáo 豈khởi 不bất 論luận 斷đoạn 惑hoặc 證chứng 理lý 及cập 翻phiên 迷mê 就tựu 悟ngộ 耶da 若nhược 論luận 者giả 何hà 異dị 持trì 育dục 之chi 解giải 答đáp 只chỉ 如như 可khả 師sư 豈khởi 不bất 斷đoạn 惑hoặc 翻phiên 迷mê 豈khởi 亦diệc 同đồng 前tiền 二nhị 耶da 故cố 知tri 凡phàm 分phần/phân 漸tiệm 頓đốn 葢# 論luận 能năng 斷đoạn 能năng 翻phiên 之chi 所sở 以dĩ 爾nhĩ (# 文văn )# 時thời 天thiên 童đồng 凝ngưng 禪thiền 師sư 有hữu 書thư 於ư 四tứ 明minh 謂vị 不bất 可khả 以dĩ 道đạo 聽thính 塗đồ 說thuyết 將tương 為vi 正chánh 解giải 凡phàm 往vãng 復phục 二nhị 十thập 來lai 番phiên 諍tranh 之chi 不bất 已dĩ 。 太thái 守thủ 直trực 閣các 林lâm 公công 勸khuyến 四tứ 明minh 下hạ 和hòa 融dung 之chi 語ngữ 辭từ 不bất 獲hoạch 已dĩ 遂toại 改cải 數số 行hành 云vân 然nhiên 汝nhữ 等đẳng 汝nhữ 字tự 正chánh 指chỉ 前tiền 相tương/tướng 傳truyền 云vân 者giả 葢# 當đương 時thời 禪thiền 講giảng 之chi 徒đồ 咸hàm 謂vị 台thai 教giáo 宗tông 旨chỉ 只chỉ 齊tề 持trì 育dục 之chi 見kiến 尊tôn 者giả 救cứu 時thời 之chi 蔽tế 故cố 此thử 闢tịch 之chi 往vãng 復phục 書thư 云vân 人nhân 據cứ 圭# 峯phong 以dĩ 難nạn/nan 台thai 教giáo 豈khởi 不bất 依y 教giáo 而nhi 反phản 破phá 之chi (# 文văn )# 能năng 斷đoạn 能năng 翻phiên 之chi 所sở 以dĩ 者giả 其kỳ 實thật 漸tiệm 頓đốn 二nhị 教giáo 咸hàm 皆giai 斷đoạn 證chứng 迷mê 悟ngộ 葢# 約ước 能năng 斷đoạn 能năng 翻phiên 之chi 觀quán 智trí 即tức 不bất 即tức 次thứ 不bất 次thứ 以dĩ 分phần/phân 漸tiệm 頓đốn 之chi 別biệt 爾nhĩ 。

【# 鈔sao 】# 今kim 既ký 約ước 即tức 論luận 斷đoạn 故cố 無vô 可khả 滅diệt 約ước 即tức 論luận 悟ngộ 故cố 無vô 可khả 翻phiên 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 乃nãi 九cửu 界giới 法pháp 既ký 十thập 界giới 互hỗ 具cụ 方phương 名danh 圓viên 佛Phật 豈khởi 壞hoại 九cửu 轉chuyển 九cửu 邪tà 如như 是thị 方phương 名danh 達đạt 於ư 非phi 道đạo 魔ma 界giới 即tức 佛Phật 故cố 圓viên 家gia 斷đoạn 證chứng 迷mê 悟ngộ 但đãn 約ước 染nhiễm 淨tịnh 論luận 之chi 不bất 約ước 善thiện 惡ác 淨tịnh 穢uế 說thuyết 也dã 諸chư 宗tông 既ký 不bất 明minh 性tánh 具cụ 十thập 界giới 則tắc 無vô 圓viên 斷đoạn 圓viên 悟ngộ 之chi 義nghĩa 故cố 但đãn 得đắc 即tức 名danh 而nhi 無vô 即tức 義nghĩa 也dã 此thử 乃nãi 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 大đại 途đồ 能năng 知tri 此thử 已dĩ 。 或hoặc 取thủ 或hoặc 捨xả 自tự 在tại 用dụng 之chi 故cố 止Chỉ 觀Quán 亦diệc 云vân 唯duy 信tín 法pháp 性tánh 不bất 信tín 其kỳ 諸chư 語ngữ 似tự 棄khí 妄vọng 觀quán 真chân (# 元nguyên 云vân 豈khởi 異dị 可khả 師sư 之chi 說thuyết )# 而nhi 義nghĩa 例lệ 判phán 云vân 破phá 昔tích 計kế 故cố 約ước 對đối 治trị 說thuyết 故cố 知tri 的đích 示thị 圓viên 觀quán 須tu 指chỉ 三tam 道đạo 即tức 是thị 三tam 德đức 故cố 於ư 陰ấm 等đẳng 觀quán 不bất 思tư 議nghị 也dã 若nhược 不bất 精tinh 揀giản 何hà 稱xưng 圓viên 修tu 此thử 義nghĩa 難nan 得đắc 的đích 當đương 至chí 因nhân 果quả 不bất 二nhị 門môn 更cánh 為vi 甄chân 之chi 。

【# 觧# 】# 此thử 下hạ 對đối 前tiền 斷đoạn 證chứng 迷mê 悟ngộ 二nhị 義nghĩa 以dĩ 明minh 今kim 家gia 正chánh 意ý 若nhược 得đắc 前tiền 來lai 修tu 惡ác 即tức 性tánh 之chi 義nghĩa 則tắc 斷đoạn 與dữ 不bất 斷đoạn 二nhị 皆giai 無vô 在tại 今kim 家gia 約ước 即tức 論luận 斷đoạn 不bất 同đồng 尼ni 總tổng 持trì 約ước 即tức 論luận 悟ngộ 不bất 同đồng 道đạo 育dục 當đương 知tri 煩phiền 惱não 生sanh 。 死tử 乃nãi 九cửu 界giới 修tu 惡ác 之chi 法pháp 既ký 十thập 界giới 互hỗ 具cụ 界giới 界giới 具cụ 十thập 則tắc 九cửu 界giới 當đương 處xứ 即tức 是thị 佛Phật 界giới 。 是thị 名danh 圓viên 佛Phật 豈khởi 斷đoạn 壞hoại 九cửu 界giới 而nhi 證chứng 佛Phật 界giới 又hựu 豈khởi 轉chuyển 九cửu 界giới 之chi 迷mê 為vi 佛Phật 界giới 之chi 悟ngộ 耶da 如như 是thị 論luận 之chi 方phương 名danh 達đạt 九cửu 界giới 非phi 道đạo 即tức 是thị 佛Phật 道Đạo 魔ma 界giới 如như 佛Phật 界giới 如như 也dã 四tứ 明minh 云vân 佛Phật 之chi 與dữ 魔ma 相tương/tướng 去khứ 幾kỷ 何hà (# 文văn )# 圓viên 論luận 斷đoạn 證chứng 迷mê 悟ngộ 但đãn 約ước 情tình 理lý 以dĩ 說thuyết 情tình 著trước 則tắc 十thập 界giới 俱câu 染nhiễm 有hữu 惑hoặc 可khả 斷đoạn 為vi 惑hoặc 所sở 迷mê 理lý 融dung 則tắc 十thập 界giới 俱câu 淨tịnh 不bất 斷đoạn 而nhi 證chứng 了liễu 迷mê 即tức 悟ngộ 但đãn 約ước 此thử 論luận 不bất 約ước 三tam 善thiện 三tam 惡ác 六lục 穢uế 四tứ 淨tịnh 法pháp 體thể 而nhi 說thuyết 以dĩ 善thiện 惡ác 淨tịnh 穢uế 皆giai 性tánh 本bổn 具cụ 不bất 可khả 斷đoạn 除trừ 翻phiên 轉chuyển 故cố 也dã 此thử 乃nãi 等đẳng 者giả 指chỉ 上thượng 即tức 具cụ 之chi 旨chỉ 是thị 教giáo 觀quán 大đại 途đồ 教giáo 不bất 明minh 此thử 非phi 圓viên 頓đốn 玅# 教giáo 行hành 不bất 明minh 此thử 非phi 圓viên 頓đốn 玅# 觀quán 苟cẩu 能năng 知tri 此thử 旨chỉ 取thủ 捨xả 自tự 在tại 無vô 不bất 圓viên 極cực 取thủ 捨xả 即tức 斷đoạn 否phủ/bĩ 義nghĩa 光quang 記ký 云vân 秪# 就tựu 即tức 之chi 一nhất 字tự 明minh 於ư 二nhị 義nghĩa 障chướng 體thể 即tức 德đức 無vô 障chướng 可khả 論luận 斯tư 為vi 斷đoạn 義nghĩa 障chướng 既ký 即tức 德đức 障chướng 何hà 嘗thường 斷đoạn 斯tư 不bất 斷đoạn 義nghĩa 斷đoạn 與dữ 不bất 斷đoạn 玅# 在tại 其kỳ 中trung (# 文văn )# 止Chỉ 觀Quán 亦diệc 云vân 者giả 對đối 前tiền 第đệ 三tam 師sư 說thuyết 非phi 特đặc 彼bỉ 云vân 本bổn 無vô 元nguyên 是thị 而nhi 止Chỉ 觀Quán 亦diệc 云vân 唯duy 信tín 法pháp 性tánh 然nhiên 義nghĩa 例lệ 云vân 約ước 對đối 治trị 文văn 云vân 以dĩ 眾chúng 生sanh 久cửu 劫kiếp 但đãn 著trước 諸chư 法pháp 不bất 信tín 法pháp 性tánh 破phá 昔tích 計kế 故cố 約ước 對đối 治trị 說thuyết 令linh 於ư 諸chư 法pháp 純thuần 見kiến 法pháp 性tánh 若nhược 見kiến 法pháp 性tánh 則tắc 見kiến 諸chư 法pháp 純thuần 是thị 法pháp 性tánh (# 文văn )# 故cố 知tri 下hạ 通thông 結kết 上thượng 文văn 所sở 明minh 即tức 義nghĩa 一nhất 家gia 極cực 談đàm 難nạn/nan 於ư 的đích 當đương 至chí 下hạ 釋thích 三tam 千thiên 並tịnh 常thường 更cánh 為vi 甄chân 別biệt 鈔sao 云vân 體thể 用dụng 之chi 名danh 等đẳng 。

△# 二nhị 則tắc 止chỉ 下hạ 示thị 成thành 由do 行hành 。

則tắc 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 成thành 今kim 自tự 行hành 因nhân 果quả 起khởi 教giáo 一nhất 章chương 成thành 今kim 化hóa 他tha 能năng 所sở 。

【# 觧# 】# 科khoa 示thị 成thành 由do 行hành 者giả 欲dục 成thành 顯hiển 此thử 十thập 玅# 因nhân 果quả 自tự 他tha 當đương 修tu 玅# 行hành 止Chỉ 觀Quán 凡phàm 十thập 章chương 大đại 意ý 釋thích 名danh 體thể 相tướng 攝nhiếp 法pháp 偏thiên 圓viên 方phương 便tiện 正chánh 觀quán 果quả 報báo 起khởi 教giáo 指chỉ 歸quy 此thử 十thập 亦diệc 即tức 因nhân 果quả 自tự 他tha 於ư 十thập 章chương 中trung 唯duy 舉cử 十thập 乘thừa 起khởi 教giáo 者giả 前tiền 六lục 是thị 十thập 乘thừa 之chi 解giải 果quả 報báo 是thị 三tam 法pháp 之chi 相tướng 旨chỉ 歸quy 是thị 息tức 化hóa 之chi 理lý 今kim 故cố 不bất 言ngôn 但đãn 舉cử 正chánh 觀quán 成thành 前tiền 五ngũ 玅# 起khởi 教giáo 成thành 後hậu 五ngũ 玅# 。

【# 鈔sao 】# 已dĩ 約ước 心tâm 法pháp 顯hiển 乎hồ 玅# 旨chỉ 雖tuy 知tri 十thập 玅# 不bất 離ly 一nhất 念niệm 若nhược 非phi 玅# 行hành 何hà 能năng 成thành 之chi 故cố 玄huyền 文văn 雖tuy 立lập 觀quán 心tâm 而nhi 且thả 託thác 事sự 附phụ 法pháp 葢# 非phi 部bộ 意ý 故cố 多đa 闕khuyết 略lược 若nhược 具cụ 論luận 能năng 成thành 之chi 功công 須tu 指chỉ 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 也dã 故cố 境cảnh 等đẳng 五ngũ 玅# 且thả 論luận 諸chư 聖thánh 及cập 佛Phật 世thế 當đương 機cơ 所sở 觀quán 所sở 發phát 所sở 行hành 所sở 歷lịch 所sở 究cứu 盡tận 法pháp 而nhi 於ư 我ngã 曹tào 稟bẩm 教giáo 行hành 人nhân 如như 何hà 成thành 就tựu 故cố 令linh 修tu 止Chỉ 觀Quán 用dụng 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 方phương 能năng 親thân 觀quán 玅# 境cảnh 發phát 智trí 立lập 行hành 歷lịch 位vị 登đăng 果quả 故cố 彼bỉ 十thập 乘thừa 能năng 令linh 行hành 人nhân 。 成thành 就tựu 自tự 行hành 因nhân 果quả 也dã 。

【# 觧# 】# 將tương 欲dục 正chánh 出xuất 今kim 文văn 之chi 意ý 先tiên 重trọng/trùng 指chỉ 前tiền 科khoa 指chỉ 玅# 歸quy 心tâm 乃nãi 約ước 一nhất 念niệm 心tâm 法pháp 顯hiển 示thị 三tam 千thiên 玅# 旨chỉ 則tắc 了liễu 十thập 玅# 法pháp 相tướng 不bất 離ly 一nhất 心tâm 雖tuy 能năng 解giải 知tri 若nhược 欲dục 成thành 就tựu 。 須tu 修tu 玅# 行hành 故cố 玄huyền 下hạ 釋thích 出xuất 相tương/tướng 成thành 之chi 意ý 玄huyền 文văn 縱túng/tung 有hữu 觀quán 心tâm 但đãn 是thị 託thác 事sự 附phụ 法pháp 以dĩ 其kỳ 解giải 正chánh 行hạnh 傍bàng 非phi 部bộ 正chánh 意ý 故cố 乘thừa 境cảnh 不bất 備bị 若nhược 欲dục 具cụ 足túc 。 論luận 於ư 能năng 成thành 須tu 指chỉ 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 正chánh 明minh 觀quán 法pháp 行hành 正chánh 解giải 傍bàng 乘thừa 境cảnh 悉tất 備bị 故cố 須tu 修tu 十thập 乘thừa 起khởi 教giáo 成thành 就tựu 玄huyền 文văn 十thập 玅# 因nhân 果quả 自tự 他tha 之chi 法pháp 故cố 境cảnh 下hạ 釋thích 十thập 乘thừa 成thành 自tự 行hành 因nhân 果quả 玄huyền 文văn 所sở 談đàm 境cảnh 等đẳng 五ngũ 玅# 乃nãi 佛Phật 世thế 諸chư 聖thánh 當đương 機cơ 修tu 證chứng 之chi 法pháp 於ư 我ngã 輩bối 今kim 日nhật 稟bẩm 教giáo 修tu 行hành 之chi 人nhân 。 何hà 能năng 成thành 就tựu 故cố 荊kinh 溪khê 令linh 學học 者giả 依y 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 修tu 之chi 方phương 能năng 成thành 顯hiển 也dã 所sở 觀quán (# 境cảnh )# 所sở 發phát (# 智trí )# 所sở 行hành (# 行hành )# 所sở 歷lịch (# 位vị )# 究cứu 盡tận (# 三tam 法pháp )# 。

【# 鈔sao 】# 言ngôn 起khởi 教giáo 一nhất 章chương 成thành 今kim 化hóa 他tha 能năng 所sở 者giả 彼bỉ 文văn 起khởi 教giáo 雖tuy 即tức 弗phất 宣tuyên 而nhi 且thả 不bất 出xuất 裂liệt 網võng 之chi 意ý 此thử 裂liệt 網võng 文văn 泛phiếm 論luận 生sanh 起khởi 雖tuy 在tại 果quả 後hậu 化hóa 他tha 細tế 尋tầm 其kỳ 意ý 多đa 明minh 初sơ 心tâm 自tự 行hành 故cố 文văn 云vân 種chủng 種chủng 經Kinh 論luận 。 開khai 人nhân 眼nhãn 目mục 執chấp 此thử 疑nghi 彼bỉ 是thị 一nhất 非phi 諸chư 今kim 融dung 通thông 經kinh 論luận 解giải 結kết 出xuất 籠lung 豈khởi 非phi 始thỉ 行hành 能năng 裂liệt 他tha 網võng 又hựu 文văn 云vân 若nhược 人nhân 善thiện 用dụng 止Chỉ 觀Quán 觀quán 心tâm 則tắc 心tâm 慧tuệ 明minh 了liễu 通thông 達đạt 。 漸tiệm 頓đốn 諸chư 教giáo 如như 破phá 微vi 塵trần 出xuất 大Đại 千Thiên 經Kinh 卷quyển 河hà 沙sa 佛Phật 法Pháp 一nhất 心tâm 中trung 曉hiểu 豈khởi 非phi 自tự 行hành 起khởi 教giáo 又hựu 云vân 若nhược 欲dục 外ngoại 益ích 眾chúng 生sanh 逗đậu 機cơ 設thiết 教giáo 等đẳng 此thử 文văn 方phương 是thị 果quả 後hậu 化hóa 他tha 也dã 輔phụ 行hành 二nhị 釋thích 謂vị 化hóa 他tha 裂liệt 網võng 自tự 行hành 裂liệt 網võng 但đãn 自tự 行hành 文văn 略lược 故cố 讀đọc 者giả 多đa 暗ám 至chí 於ư 歸quy 大đại 處xứ 文văn 亦diệc 為vi 初sơ 心tâm 修tu 觀quán 而nhi 說thuyết 故cố 云vân 膠giao 手thủ 易dị 著trước 寱nghệ 夢mộng 難nạn/nan 醒tỉnh 封phong 文văn 齊tề 意ý 自tự 謂vị 為vi 是thị 乃nãi 至chí 云vân 為vi 此thử 意ý 故cố 須tu 論luận 指chỉ 歸quy 故cố 知tri 五ngũ 略lược 十thập 廣quảng 雖tuy 該cai 自tự 他tha 始thỉ 終chung 而nhi 盡tận 是thị 行hành 者giả 修tu 法pháp 若nhược 了liễu 彼bỉ 文văn 方phương 可khả 銷tiêu 今kim 相tương/tướng 成thành 之chi 意ý 故cố 今kim 十thập 門môn 從tùng 染nhiễm 淨tịnh 不bất 二nhị 已dĩ 去khứ 皆giai 指chỉ 果quả 後hậu 設thiết 化hóa 之chi 相tướng 悉tất 在tại 初sơ 心tâm 剎sát 那na 一nhất 念niệm 而nhi 必tất 須tu 三tam 觀quán 功công 成thành 此thử 用dụng 方phương 顯hiển 故cố 文văn 云vân 故cố 須tu 初sơ 心tâm 而nhi 遮già 而nhi 照chiếu 等đẳng 故cố 知tri 能năng 修tu 起khởi 教giáo 之chi 觀quán 則tắc 能năng 成thành 就tựu 。 應ứng 機cơ 現hiện 通thông 說thuyết 法Pháp 之chi 用dụng 也dã 此thử 意ý 稍sảo 隱ẩn 解giải 者giả 方phương 知tri 不bất 作tác 此thử 解giải 則tắc 止Chỉ 觀Quán 裂liệt 網võng 指chỉ 歸quy 之chi 文văn 記ký 中trung 自tự 行hành 之chi 釋thích 及cập 今kim 相tương/tướng 成thành 之chi 語ngữ 如như 何hà 銷tiêu 之chi 若nhược 云vân 但đãn 修tu 十thập 乘thừa 果quả 用dụng 自tự 顯hiển 者giả 則tắc 合hợp 云vân 十thập 乘thừa 成thành 今kim 化hóa 他tha 能năng 所sở 爾nhĩ 。

【# 觧# 】# 桐# 洲châu 私tư 科khoa 分phần/phân 四tứ 初sơ 標tiêu 起khởi 教giáo 章chương 二nhị 示thị 止Chỉ 觀Quán 文văn 意ý 三tam 示thị 今kim 門môn 文văn 意ý 四tứ 結kết 迷mê 解giải 得đắc 失thất 次thứ 文văn 分phần/phân 三tam 初sơ 正chánh 示thị 起khởi 教giáo 文văn 意ý 二nhị 初sơ 引dẫn 止Chỉ 觀Quán 文văn 二nhị 初sơ 示thị 意ý 弗phất 宣tuyên 者giả 天thiên 台thai 說thuyết 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 至chí 第đệ 七thất 正chánh 修tu 纔tài 至chí 見kiến 境cảnh 時thời 逼bức 夏hạ 終chung 法Pháp 輪luân 停đình 轉chuyển 後hậu 三tam 章chương 不bất 說thuyết 起khởi 教giáo 不bất 出xuất 五ngũ 略lược 中trung 裂liệt 網võng 之chi 意ý 起khởi 教giáo 本bổn 為vi 除trừ 他tha 疑nghi 網võng 其kỳ 意ý 是thị 同đồng 故cố 輔phụ 行hành 云vân 雖tuy 缺khuyết 餘dư 文văn 行hành 門môn 非phi 要yếu 略lược 中trung 已dĩ 具cụ 足túc 表biểu 其kỳ 心tâm (# 文văn )# 此thử 裂liệt 等đẳng 者giả 若nhược 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 文văn 相tương 生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 言ngôn 之chi 則tắc 裂liệt 網võng 在tại 感cảm 果quả 之chi 後hậu 須tu 至chí 果quả 後hậu 化hóa 他tha 方phương 能năng 裂liệt 他tha 疑nghi 網võng 若nhược 委ủy 細tế 推thôi 尋tầm 文văn 中trung 元nguyên 意ý 必tất 自tự 行hành 修tu 之chi 後hậu 方phương 化hóa 他tha 則tắc 一nhất 部bộ 始thỉ 終chung 盡tận 是thị 行hành 者giả 修tu 法pháp 故cố 深thâm 求cầu 文văn 意ý 多đa 明minh 初sơ 心tâm 自tự 行hành 少thiểu 論luận 果quả 後hậu 化hóa 他tha 淨tịnh 覺giác 謂vị 自tự 裂liệt 網võng 則tắc 通thông 初sơ 心tâm 裂liệt 他tha 網võng 須tu 至chí 果quả 後hậu 但đãn 得đắc 泛phiếm 論luận 生sanh 起khởi 之chi 義nghĩa 二nhị 引dẫn 文văn 凡phàm 三tam 節tiết 北bắc 峯phong 謂vị 初sơ 文văn 乃nãi 初sơ 心tâm 為vi 他tha 通thông 經kinh 非phi 修tu 觀quán 也dã 第đệ 三tam 是thị 果quả 後hậu 化hóa 他tha 亦diệc 非phi 修tu 觀quán 今kim 起khởi 教giáo 觀quán 正chánh 是thị 第đệ 二nhị 自tự 行hành 起khởi 教giáo 之chi 文văn 由do 善thiện 用dụng 止Chỉ 觀Quán 觀quán 心tâm 發phát 悟ngộ 通thông 達đạt 諸chư 教giáo 名danh 自tự 行hành 起khởi 教giáo 未vị 是thị 破phá 無vô 明minh 果quả 上thượng 起khởi 教giáo 又hựu 非phi 初sơ 心tâm 為vì 他tha 說thuyết 起khởi 教giáo 若nhược 初sơ 心tâm 為vì 他tha 說thuyết 名danh 初sơ 心tâm 裂liệt 網võng 非phi 正chánh 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 義nghĩa 也dã (# 文văn )# 初sơ 始thỉ 行hành 裂liệt 網võng 文văn 云vân 種chủng 種chủng 等đẳng 者giả 第đệ 二nhị 卷quyển 五ngũ 略lược 生sanh 起khởi 中trung 標tiêu 裂liệt 網võng 文văn 云vân 云vân 何hà 裂liệt 大đại 網võng 種chủng 種chủng 經Kinh 論luận 。 開khai 人nhân 眼nhãn 目mục 執chấp 此thử 疑nghi 彼bỉ 是thị 一nhất 非phi 諸chư 聞văn 雪tuyết 謂vị 冷lãnh 聞văn 鶴hạc 謂vị 動động 今kim 融dung 通thông 經kinh 論luận 解giải 結kết 出xuất 籠lung (# 文văn )# 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 本bổn 是thị 開khai 明minh 智trí 眼nhãn 逗đậu 物vật 不bất 同đồng 種chủng 種chủng 各các 說thuyết 不bất 曉hiểu 如Như 來Lai 悉tất 檀đàn 被bị 物vật 之chi 意ý 於ư 四tứ 門môn 互hỗ 相tương 執chấp 著trước 是thị 一nhất 非phi 諸chư 今kim 融dung 通thông 經kinh 論luận 解giải 結kết 出xuất 籠lung 既ký 云vân 融dung 通thông 經kinh 論luận 即tức 初sơ 心tâm 能năng 裂liệt 他tha 網võng 也dã 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 雖tuy 本bổn 為vi 開khai 眾chúng 生sanh 智trí 眼nhãn 實thật 機cơ 未vị 顯hiển 如như 法Pháp 華hoa 前tiền 眾chúng 生sanh 於ư 教giáo 權quyền 實thật 空không 有hữu 事sự 理lý 互hỗ 迷mê 若nhược 為vi 判phán 已dĩ 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 使sử 權quyền 實thật 不bất 濫lạm 令linh 識thức 教giáo 本bổn 意ý 破phá 執chấp 教giáo 疑nghi 網võng 達đạt 一nhất 理lý 無vô 外ngoại 了liễu 法Pháp 門môn 大đại 體thể 知tri 眾chúng 教giáo 有hữu 歸quy (# 文văn )# 今kim 融dung 通thông 等đẳng 者giả 理lý 本bổn 無vô 說thuyết 說thuyết 必tất 被bị 機cơ 四tứ 悉tất 四tứ 門môn 諸chư 觀quán 諸chư 諦đế 適thích 時thời 利lợi 物vật 未vị 及cập 通thông 方phương 便tiện 各các 計kế 一nhất 隅ngung 情tình 執chấp 未vị 破phá 今kim 為vi 融dung 會hội 重trọng/trùng 疑nghi 颯tát 然nhiên 如như 繫hệ 鳥điểu 在tại 籠lung 情tình 無vô 所sở 適thích 解giải 執chấp 滯trệ 結kết 開khai 權quyền 教giáo 籠lung 如như 游du 太thái 虗hư 縱túng/tung 曠khoáng 無vô 礙ngại (# 文văn )# 此thử 是thị 始thỉ 行hành 裂liệt 他tha 網võng 之chi 文văn 初sơ 心tâm 便tiện 能năng 解giải 釋thích 經kinh 論luận 教giáo 示thị 來lai 學học 淨tịnh 覺giác 謂vị 若nhược 自tự 裂liệt 網võng 則tắc 通thông 初sơ 心tâm 裂liệt 他tha 網võng 須tu 至chí 果quả 後hậu 者giả 不bất 究cứu 融dung 通thông 經kinh 論luận 之chi 言ngôn 與dữ 釋thích 裂liệt 網võng 中trung 通thông 除trừ 自tự 他tha 疑nghi 網võng 之chi 說thuyết 又hựu 籤# 云vân 自tự 行hành 則tắc 從tùng 因nhân 至chí 果quả 化hóa 他tha 則tắc 位vị 位vị 有hữu 之chi (# 文văn )# 淨tịnh 覺giác 見kiến 據cứ 初sơ 心tâm 依y 理lý 生sanh 解giải 與dữ 果quả 上thượng 起khởi 教giáo 不bất 同đồng 者giả 輔phụ 行hành 自tự 揀giản 初sơ 心tâm 觀quán 化hóa 他tha 境cảnh 是thị 內nội 心tâm 觀quán 解giải 與dữ 果quả 上thượng 起khởi 教giáo 不bất 同đồng 於ư 今kim 始thỉ 行hành 裂liệt 他tha 網võng 了liễu 無vô 關quan 涉thiệp 又hựu 文văn 云vân 等đẳng 者giả 第đệ 二nhị 卷quyển 釋thích 裂liệt 網võng 文văn 云vân 第đệ 四tứ 為vi 通thông 裂liệt 大đại 網võng 諸chư 經kinh 論luận 故cố 說thuyết 是thị 止Chỉ 觀Quán 者giả 若nhược 人nhân 善thiện 用dụng 止Chỉ 觀Quán 觀quán 心tâm 等đẳng (# 文văn )# 此thử 正chánh 明minh 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 故cố 云vân 用dụng 觀quán 觀quán 心tâm 通thông 達đạt 諸chư 教giáo 輔phụ 行hành 明minh 作tác 自tự 行hành 釋thích 之chi 言ngôn 善thiện 用dụng 者giả 用dụng 不bất 思tư 議nghị 觀quán 觀quán 於ư 玅# 境cảnh 則tắc 攬lãm 果quả 上thượng 偏thiên 圓viên 漸tiệm 頓đốn 不bất 出xuất 一nhất 心tâm 用dụng 觀quán 觀quán 之chi 則tắc 河hà 沙sa 佛Phật 法Pháp 一nhất 心tâm 中trung 曉hiểu 輔phụ 行hành 云vân 初sơ 文văn 通thông 除trừ 自tự 他tha 疑nghi 網võng 故cố 云vân 通thông 裂liệt 乃nãi 至chí 須tu 曉hiểu 漸tiệm 頓đốn 諸chư 教giáo 出xuất 自tự 一nhất 心tâm 若nhược 不bất 善thiện 用dụng 不bất 思tư 議nghị 觀quán 觀quán 於ư 一nhất 心tâm 不bất 思tư 議nghị 。 境cảnh 何hà 由do 可khả 裂liệt 執chấp 教giáo 大đại 疑nghi (# 文văn )# 科khoa 云vân 初sơ 約ước 觀quán 心tâm 自tự 除trừ 疑nghi 網võng 豈khởi 非phi 正chánh 明minh 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 耶da 破phá 塵trần 出xuất 卷quyển 者giả 華hoa 嚴nghiêm 如Như 來Lai 性tánh 品phẩm 譬thí 如như 有hữu 一nhất 經Kinh 卷quyển 如như 大Đại 千Thiên 界Giới 。 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 。 無vô 不bất 記ký 錄lục 時thời 有hữu 異dị 人nhân 具cụ 足túc 天thiên 眼nhãn 見kiến 此thử 經Kinh 卷quyển 在tại 一nhất 塵trần 內nội 作tác 是thị 念niệm 言ngôn 。 云vân 何hà 經Kinh 卷quyển 在tại 一nhất 塵trần 內nội 遂toại 破phá 塵trần 出xuất 卷quyển 輔phụ 行hành 引dẫn 寶bảo 性tánh 論luận 云vân 有hữu 神thần 通thông 人nhân 見kiến 佛Phật 法pháp 滅diệt 以dĩ 大Đại 千Thiên 經Kinh 卷quyển 藏tạng 一nhất 塵trần 中trung 後hậu 有hữu 人nhân 破phá 塵trần 出xuất 卷quyển (# 文văn )# 三tam 果quả 後hậu 化hóa 他tha 連liên 文văn 云vân 若nhược 欲dục 外ngoại 益ích 眾chúng 生sanh 逗đậu 機cơ 設thiết 教giáo 者giả 隨tùy 人nhân 堪kham 任nhậm 稱xưng 彼bỉ 而nhi 說thuyết 等đẳng (# 文văn )# 四tứ 明minh 斷đoạn 為vi 果quả 後hậu 起khởi 教giáo 二nhị 明minh 輔phụ 行hành 釋thích 二nhị 釋thích 者giả 通thông 指chỉ 上thượng 兩lưỡng 文văn 初sơ 作tác 自tự 行hành 釋thích 故cố 云vân 須tu 曉hiểu 等đẳng 次thứ 作tác 化hóa 他tha 釋thích 故cố 曰viết 為vì 利lợi 他tha 故cố 。 裂liệt 他tha 疑nghi 網võng 自tự 行hành 文văn 略lược 者giả 輔phụ 行hành 自tự 行hành 釋thích 中trung 文văn 甚thậm 簡giản 略lược 只chỉ 由do 淨tịnh 覺giác 引dẫn 文văn 不bất 備bị 專chuyên 據cứ 若nhược 不bất 善thiện 用dụng 不bất 思tư 議nghị 觀quán 等đẳng 文văn 謂vị 但đãn 修tu 十thập 乘thừa 果quả 上thượng 自tự 顯hiển 不bất 許hứa 四tứ 明minh 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 而nhi 不bất 看khán 上thượng 文văn 云vân 須tu 曉hiểu 漸tiệm 頓đốn 諸chư 教giáo 出xuất 自tự 一nhất 心tâm 此thử 正chánh 當đương 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 之chi 義nghĩa 淨tịnh 覺giác 昧muội 此thử 故cố 云vân 讀đọc 者giả 多đa 暗ám 又hựu 謂vị 自tự 裂liệt 通thông 初sơ 心tâm 裂liệt 他tha 須tu 果quả 後hậu 不bất 許hứa 初sơ 心tâm 裂liệt 他tha 及cập 修tu 起khởi 教giáo 故cố 四tứ 明minh 備bị 引dẫn 三tam 文văn 一nhất 一nhất 結kết 示thị 使sử 初sơ 心tâm 有hữu 裂liệt 他tha 網võng 義nghĩa 有hữu 修tu 起khởi 教giáo 義nghĩa 有hữu 果quả 後hậu 起khởi 教giáo 義nghĩa 初sơ 文văn 有hữu 融dung 通thông 之chi 言ngôn 即tức 始thỉ 行hành 裂liệt 他tha 網võng 也dã 次thứ 文văn 有hữu 善thiện 用dụng 止Chỉ 觀Quán 之chi 言ngôn 即tức 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 也dã 第đệ 三tam 有hữu 逗đậu 機cơ 之chi 言ngôn 即tức 果quả 後hậu 施thí 化hóa 也dã 二nhị 例lệ 示thị 指chỉ 歸quy 文văn 意ý 云vân 至chí 于vu 等đẳng 旨chỉ 歸quy 三tam 德đức 名danh 為vi 大đại 處xứ 自tự 他tha 同đồng 歸quy 三tam 德đức 雖tuy 是thị 息tức 化hóa 之chi 理lý 亦diệc 為vi 初sơ 心tâm 故cố 止Chỉ 觀Quán 二nhị (# 二nhị 十thập 二nhị )# 云vân 第đệ 五ngũ 歸quy 大đại 處xứ 諸chư 法pháp 畢tất 竟cánh 空không 。 故cố 說thuyết 是thị 止Chỉ 觀Quán 者giả 夫phu 膠giao 手thủ 易dị 著trước [日*藝]# 夢mộng 難nạn/nan 醒tỉnh 封phong 文văn 齊tề 意ý 自tự 謂vị 為vi 是thị 競cạnh 執chấp 瓦ngõa 礫lịch 為vi 瑠lưu 璃ly 珠châu 近cận 事sự 顯hiển 語ngữ 猶do 尚thượng 不bất 知tri 況huống 遠viễn 理lý 密mật 教giáo 寧ninh 當đương 不bất 惑hoặc 為vi 此thử 意ý 故cố 須tu 論luận 旨chỉ 歸quy (# 文văn )# 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 心tâm 性tánh 如như 手thủ 惑hoặc 著trước 如như 膠giao 隨tùy 文văn 封phong 滯trệ 迷mê 於ư 旨chỉ 趣thú 不bất 達đạt 教giáo 相tương/tướng 不bất 曉hiểu 旨chỉ 歸quy 隨tùy 文văn 生sanh 著trước 互hỗ 相tương 是thị 非phi 。 非phi 但đãn 不bất 至chí 三tam 德đức 旨chỉ 歸quy 為vi 陰ấm 集tập 魔ma 而nhi 擔đảm 將tương 去khứ 寱nghệ 夢mộng 等đẳng 者giả 夢mộng 甚thậm 故cố 寱nghệ 寱nghệ 故cố 難nạn/nan 醒tỉnh 法pháp 性tánh 如như 眠miên 無vô 明minh 如như 夢mộng 僻tích 執chấp 如như 寱nghệ 執chấp 重trọng/trùng 難nạn/nan 除trừ 名danh 為vi 難nạn/nan 醒tỉnh 封phong 文văn 等đẳng 者giả 封phong 閉bế 也dã 塞tắc 也dã 諸chư 教giáo 諸chư 門môn 諸chư 諦đế 諸chư 悉tất 隨tùy 一nhất 各các 執chấp 故cố 云vân 齊tề 意ý (# 文văn )# 三tam 通thông 一nhất 部bộ 文văn 意ý 五ngũ 略lược 中trung 發phát 心tâm 修tu 行hành 。 即tức 自tự 行hành 始thỉ 感cảm 果quả 即tức 自tự 行hành 終chung 裂liệt 網võng 即tức 化hóa 他tha 始thỉ 歸quy 處xứ 即tức 自tự 他tha 同đồng 歸quy 亦diệc 自tự 他tha 終chung 三tam 示thị 今kim 門môn 文văn 意ý 謂vị 若nhược 了liễu 止Chỉ 觀Quán 裂liệt 網võng 文văn 意ý 通thông 於ư 初sơ 心tâm 方phương 可khả 消tiêu 今kim 之chi 起khởi 教giáo 成thành 化hóa 他tha 能năng 所sở 後hậu 之chi 五ngũ 玅# 也dã 故cố 今kim 十thập 門môn 前tiền 四tứ 門môn 為vi 十thập 乘thừa 觀quán 體thể 後hậu 六lục 門môn 為vi 起khởi 教giáo 觀quán 體thể 也dã 從tùng 染nhiễm 淨tịnh 門môn 去khứ 純thuần 談đàm 化hóa 他tha 悉tất 在tại 初sơ 心tâm 修tu 觀quán 由do 因nhân 中trung 修tu 觀quán 之chi 功công 至chí 果quả 顯hiển 化hóa 他tha 之chi 用dụng 故cố 引dẫn 染nhiễm 淨tịnh 門môn 能năng 顯hiển 玅# 觀quán 文văn 證chứng 空không 中trung 名danh 遮già 假giả 觀quán 名danh 照chiếu 三tam 觀quán 圓viên 修tu 淨tịnh 用dụng 方phương 顯hiển 故cố 知tri 因nhân 修tu 起khởi 教giáo 能năng 成thành 就tựu 應ứng 機cơ 等đẳng 用dụng 也dã 感cảm 應ứng 玅# 中trung 之chi 應ưng 神thần 通thông 說thuyết 法Pháp 二nhị 玅# 皆giai 是thị 能năng 化hóa 之chi 用dụng 所sở 化hóa 即tức 感cảm 及cập 眷quyến 屬thuộc 利lợi 益ích 二nhị 玅# 也dã 後hậu 六lục 門môn 中trung 染nhiễm 淨tịnh 謂vị 所sở 顯hiển 淨tịnh 法pháp 依y 正chánh 謂vị 果quả 用dụng 由do 因nhân 本bổn 具cụ 自tự 他tha 謂vị 感cảm 應ứng 之chi 體thể 本bổn 同đồng 三tam 業nghiệp 謂vị 所sở 顯hiển 果quả 用dụng 皆giai 果quả 後hậu 化hóa 他tha 也dã 若nhược 染nhiễm 淨tịnh 云vân 能năng 顯hiển 玅# 觀quán 依y 正chánh 云vân 理lý 顯hiển 以dĩ 觀quán 為vi 功công 自tự 他tha 云vân 觀quán 行hành 之chi 功công 方phương 顯hiển 三tam 業nghiệp 云vân 能năng 顯hiển 觀quán 體thể 皆giai 因nhân 中trung 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 之chi 相tướng 也dã 四tứ 結kết 迷mê 解giải 得đắc 失thất 若nhược 云vân 等đẳng 者giả 結kết 斥xích 淨tịnh 覺giác 偏thiên 見kiến 之chi 失thất 彼bỉ 謂vị 四tứ 明minh 離ly 十thập 乘thừa 別biệt 修tu 起khởi 教giáo 自tự 立lập 義nghĩa 云vân 但đãn 修tu 十thập 乘thừa 果quả 用dụng 自tự 顯hiển 今kim 反phản 質chất 云vân 如như 其kỳ 說thuyết 則tắc 荊kinh 溪khê 合hợp 云vân 十thập 乘thừa 成thành 化hóa 他tha 爾nhĩ 起khởi 教giáo 觀quán 輔phụ 行hành 二nhị 下hạ (# 十thập 八bát )# 云vân 問vấn 大đại 章chương 名danh 起khởi 教giáo 五ngũ 略lược 名danh 裂liệt 網võng 云vân 何hà 得đắc 同đồng 答đáp 對đối 揚dương 利lợi 物vật 名danh 為vi 起khởi 教giáo 令linh 他tha 除trừ 疑nghi 名danh 為vi 裂liệt 網võng 起khởi 教giáo 本bổn 為vi 除trừ 他tha 疑nghi 網võng 是thị 故cố 同đồng 也dã (# 文văn )# 止Chỉ 觀Quán 大đại 意ý 敘tự 五ngũ 略lược 中trung 云vân 起khởi 八bát 教giáo 是thị 則tắc 裂liệt 網võng 起khởi 教giáo 名danh 異dị 義nghĩa 同đồng 四tứ 明minh 深thâm 得đắc 此thử 意ý 乃nãi 云vân 彼bỉ 文văn 起khởi 教giáo 雖tuy 即tức 弗phất 宣tuyên 而nhi 且thả 不bất 出xuất 裂liệt 網võng 之chi 意ý (# 文văn )# 以dĩ 五ngũ 略lược 略lược 於ư 九cửu 廣quảng 九cửu 廣quảng 廣quảng 上thượng 五ngũ 略lược 文văn 心tâm 解giải 云vân 起khởi 教giáo 之chi 言ngôn 須tu 起khởi 八bát 教giáo 徧biến 逗đậu 群quần 機cơ 而nhi 反phản 用dụng 自tự 裂liệt 之chi 文văn 作tác 自tự 行hành 起khởi 教giáo 不bất 亦diệc 謬mậu 濫lạm 乎hồ (# 文văn )# 彼bỉ 迷mê 於ư 義nghĩa 同đồng 名danh 異dị 反phản 顯hiển 廣quảng 略lược 義nghĩa 不bất 相tương 關quan 況huống 復phục 止Chỉ 觀Quán 明minh 指chỉ 第đệ 九cửu 重trọng/trùng 當đương 廣quảng 說thuyết 是thị 知tri 五ngũ 略lược 裂liệt 網võng 即tức 大đại 章chương 起khởi 教giáo 也dã 今kim 文văn 云vân 此thử 裂liệt 網võng 文văn 泛phiếm 論luận 生sanh 起khởi 雖tuy 在tại 果quả 後hậu 化hóa 他tha 細tế 尋tầm 其kỳ 意ý 多đa 明minh 初sơ 心tâm 自tự 行hành (# 文văn )# 尊tôn 者giả 立lập 義nghĩa 果quả 後hậu 化hóa 他tha 法Pháp 門môn 須tu 在tại 初sơ 心tâm 修tu 觀quán 因nhân 若nhược 不bất 修tu 果quả 何hà 能năng 顯hiển 初sơ 心tâm 行hành 人nhân 必tất 須tu 徧biến 攬lãm 果quả 上thượng 偏thiên 圓viên 漸tiệm 頓đốn 權quyền 實thật 法Pháp 門môn 入nhập 一nhất 念niệm 心tâm 修tu 之chi 方phương 能năng 果quả 後hậu 遍biến 逗đậu 群quần 機cơ 也dã 止Chỉ 觀Quán 明minh 指chỉ 第đệ 九cửu 重trọng/trùng 當đương 廣quảng 說thuyết 攝nhiếp 法pháp 中trung 亦diệc 略lược 示thị (# 文văn )# 起khởi 教giáo 雖tuy 即tức 弗phất 宣tuyên 攝nhiếp 法pháp 之chi 文văn 可khả 考khảo 止Chỉ 觀Quán 三tam 云vân 如Như 來Lai 曾tằng 作tác 漸tiệm 頓đốn 觀quán 心tâm 偏thiên 圓viên 具cụ 足túc 依y 此thử 心tâm 觀quán 為vì 眾chúng 生sanh 說thuyết 。 教giáo 化hóa 弟đệ 子tử 令linh 學học 如Như 來Lai 破phá 塵trần 出xuất 卷quyển 仰ngưỡng 寫tả 空không 經kinh (# 文văn )# 又hựu 釋thích 裂liệt 網võng 文văn 如như 前tiền 引dẫn 並tịnh 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 之chi 明minh 文văn 也dã 然nhiên 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 為vi 離ly 十thập 乘thừa 外ngoại 別biệt 修tu 耶da 即tức 十thập 乘thừa 而nhi 修tu 耶da 若nhược 別biệt 修tu 者giả 則tắc 顯hiển 十thập 乘thừa 觀quán 體thể 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 攝nhiếp 法pháp 不bất 盡tận 況huống 自tự 行hành 初sơ 心tâm 修tu 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 又hựu 修tu 起khởi 教giáo 應ưng 兩lưỡng 重trọng/trùng 用dụng 觀quán 耶da 若nhược 即tức 十thập 乘thừa 而nhi 修tu 不bất 二nhị 門môn 那na 云vân 十thập 乘thừa 成thành 自tự 行hành 起khởi 教giáo 成thành 化hóa 他tha 耶da 答đáp 若nhược 以dĩ 觀quán 體thể 言ngôn 之chi 十thập 乘thừa 起khởi 教giáo 只chỉ 一nhất 三tam 千thiên 三tam 諦đế 何hà 法pháp 不bất 具cụ 但đãn 修tu 觀quán 行hành 者giả 。 須tu 精tinh 識thức 果quả 上thượng 偏thiên 圓viên 漸tiệm 頓đốn 諸chư 教giáo 出xuất 自tự 一nhất 心tâm 攬lãm 此thử 等đẳng 法pháp 入nhập 一nhất 念niệm 心tâm 而nhi 修tu 名danh 起khởi 教giáo 觀quán 北bắc 峯phong 曰viết 法pháp 理lý 已dĩ 備bị 修tu 相tương/tướng 未vị 明minh 是thị 知tri 說thuyết 有hữu 次thứ 第đệ 修tu 在tại 一nhất 心tâm 善thiện 修tu 止Chỉ 觀Quán 者giả 攬lãm 化hóa 他tha 法pháp 融dung 入nhập 一nhất 心tâm 焉yên 有hữu 起khởi 教giáo 在tại 十thập 乘thừa 外ngoại 荊kinh 溪khê 云vân 須tu 曉hiểu 漸tiệm 頓đốn 諸chư 教giáo 出xuất 自tự 一nhất 心tâm (# 至chí )# 執chấp 教giáo 大đại 疑nghi 如như 此thử 自tự 他tha 並tịnh 由do 玅# 觀quán 契khế 於ư 玅# 境cảnh 是thị 故cố 能năng 有hữu 如như 是thị 。 玅# 用dụng (# 文văn )# 草thảo 菴am 云vân 終chung 日nhật 十thập 乘thừa 終chung 日nhật 起khởi 教giáo 但đãn 文văn 義nghĩa 主chủ 對đối 解giải 行hành 相tương 當đương 則tắc 玅# 玄huyền 十thập 玅# 止Chỉ 觀Quán 十thập 章chương 各các 具cụ 自tự 行hành 化hóa 他tha 之chi 法pháp 玅# 玄huyền 前tiền 五ngũ 玅# 須tu 修tu 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 自tự 行hành 之chi 觀quán 成thành 之chi 後hậu 五ngũ 玅# 須tu 修tu 止Chỉ 觀Quán 起khởi 教giáo 之chi 觀quán 成thành 之chi 此thử 關quan 節tiết 也dã 若nhược 以dĩ 旨chỉ 趣thú 言ngôn 之chi 十thập 乘thừa 不bất 離ly 起khởi 教giáo 起khởi 教giáo 不bất 離ly 十thập 乘thừa 艸thảo 菴am 曰viết 止Chỉ 觀Quán 雖tuy 十thập 乘thừa 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 觀quán 一nhất 也dã 初sơ 心tâm 雖tuy 起khởi 教giáo 而nhi 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 觀quán 亦diệc 一nhất 也dã 文văn 心tâm 解giải 引dẫn 輔phụ 行hành 云vân 若nhược 不bất 善thiện 用dụng 不bất 思tư 議nghị 觀quán 等đẳng 文văn 豈khởi 非phi 但đãn 修tu 十thập 乘thừa 耶da 若nhược 謂vị 十thập 乘thừa 不bất 該cai 果quả 用dụng 後hậu 之chi 五ngũ 玅# 更cánh 須tu 別biệt 修tu 則tắc 眾chúng 寶bảo 之chi 車xa 成thành 壞hoại 驢lư 之chi 運vận (# 文văn )# 此thử 以dĩ 旨chỉ 趣thú 而nhi 難nạn/nan 關quan 節tiết 抑ức 亦diệc 四tứ 明minh 何hà 嘗thường 云vân 別biệt 修tu 耶da 若nhược 云vân 起khởi 教giáo 不bất 通thông 初sơ 心tâm 修tu 者giả 籤# 文văn 云vân 撮toát 十thập 玅# 為vi 觀quán 法pháp 大đại 體thể 應ưng 云vân 撮toát 五ngũ 玅# 為vi 觀quán 體thể 只chỉ 合hợp 云vân 重trọng/trùng 述thuật 四tứ 門môn 令linh 觀quán 行hành 可khả 識thức 淨tịnh 覺giác 不bất 許hứa 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 如như 何hà 消tiêu 今kim 相tương/tướng 成thành 之chi 意ý 耶da 文văn 心tâm 解giải 曰viết 但đãn 以dĩ 起khởi 教giáo 之chi 義nghĩa 正chánh 明minh 感cảm 應ứng 等đẳng 事sự 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 顯hiển 故cố 云vân 成thành 今kim (# 文văn )# 荊kinh 溪khê 謂vị 十thập 乘thừa 成thành 前tiền 五ngũ 玅# 起khởi 教giáo 成thành 後hậu 五ngũ 玅# 故cố 重trọng/trùng 述thuật 十thập 門môn 令linh 觀quán 行hành 可khả 識thức 是thị 知tri 十thập 乘thừa 起khởi 教giáo 俱câu 是thị 觀quán 法pháp 若nhược 以dĩ 彼bỉ 此thử 教giáo 觀quán 相tương/tướng 顯hiển 以dĩ 釋thích 相tương/tướng 成thành 卻khước 見kiến 十thập 門môn 徒đồ 施thí 觀quán 法pháp 無vô 用dụng 矣hĩ 問vấn 鈔sao 云vân 互hỗ 相tương 顯hiển 映ánh 與dữ 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 顯hiển 何hà 異dị 答đáp 淨tịnh 覺giác 但đãn 約ước 彼bỉ 觀quán 此thử 教giáo 而nhi 言ngôn 相tương/tướng 顯hiển 不bất 知tri 以dĩ 行hành 成thành 解giải 四tứ 明minh 約ước 教giáo 廣quảng 觀quán 略lược 行hành 正chánh 解giải 傍bàng 而nhi 論luận 相tương/tướng 顯hiển 即tức 解giải 行hành 相tương/tướng 成thành 也dã 問vấn 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 與dữ 化hóa 他tha 境cảnh 為vi 同đồng 為vi 異dị 。 答đáp 起khởi 教giáo 觀quán 乃nãi 攬lãm 果quả 後hậu 化hóa 他tha 法Pháp 門môn 入nhập 初sơ 心tâm 修tu 化hóa 他tha 境cảnh 明minh 三tam 千thiên 法pháp 離ly 性tánh 執chấp 己kỷ 無vô 妨phương 四tứ 說thuyết 不bất 可khả 會hội 同đồng 。

十Thập 不Bất 二Nhị 門Môn 指Chỉ 要Yếu 鈔Sao 詳Tường 解Giải 卷quyển 上thượng 本bổn

十Thập 不Bất 二Nhị 門Môn 指Chỉ 要Yếu 鈔Sao 詳Tường 解Giải 卷quyển 上thượng 末mạt

唐đường 。 荊kinh 溪khê 尊tôn 者giả 。 釋thích 籤# 。

宋tống 。 四tứ 明minh 尊tôn 者giả 。 鈔sao 。

宋tống 武võ 林lâm 沙Sa 門Môn 。 可khả 度độ 。 詳tường 解giải 。

明minh 天thiên 台thai 後hậu 學học 。 正chánh 謐mịch 。 分phần/phân 會hội 。

△# 三tam 則tắc 彼bỉ 下hạ 功công 成thành 識thức 體thể 。

則tắc 彼bỉ 此thử 昭chiêu 著trước 法pháp 華hoa 行hành 成thành 使sử 功công 不bất 唐đường 捐quyên 。 所sở 詮thuyên 可khả 識thức 。

【# 觧# 】# 科khoa 功công 成thành 識thức 體thể 者giả 十thập 乘thừa 起khởi 教giáo 觀quán 行hành 功công 成thành 則tắc 識thức 所sở 詮thuyên 三tam 千thiên 玅# 體thể 彼bỉ 此thử 者giả 彼bỉ 即tức 止Chỉ 觀Quán 此thử 即tức 十thập 玅# 彼bỉ 觀quán 此thử 教giáo 解giải 行hành 相tương/tướng 成thành 昭chiêu 明minh 顯hiển 著trứ 法pháp 華hoa 玅# 行hành 於ư 茲tư 成thành 就tựu 使sử 功công 不bất 虗hư 棄khí 教giáo 下hạ 所sở 詮thuyên 之chi 體thể 可khả 識thức 。

【# 鈔sao 】# 故cố 知tri 得đắc 此thử 相tương/tướng 成thành 之chi 意ý 則tắc 不bất 唐đường 學học 問vấn 不bất 謾man 修tu 行hành 教giáo 下hạ 所sở 詮thuyên 玅# 體thể 可khả 識thức 。

【# 觧# 】# 故cố 知tri 若nhược 得đắc 前tiền 科khoa 解giải 行hành 相tương/tướng 成thành 之chi 意ý 解giải 成thành 則tắc 不bất 唐đường 學học 問vấn 行hành 成thành 則tắc 不bất 謾man 修tu 行hành 也dã 。

△# 四tứ 故cố 更cánh 下hạ 結kết 示thị 立lập 名danh 使sử 詮thuyên 旨chỉ 斯tư 顯hiển 四tứ 初sơ 立lập 門môn 所sở 由do 。

故cố 更cánh 以dĩ 十thập 門môn 收thu 攝nhiếp 十thập 玅# 。

【# 觧# 】# 科khoa 結kết 示thị 立lập 名danh 使sử 詮thuyên 旨chỉ 斯tư 顯hiển 以dĩ 十thập 門môn 攝nhiếp 十thập 玅# 結kết 示thị 立lập 名danh 直trực 申thân 一nhất 理lý 使sử 經kinh 旨chỉ 泠# 然nhiên 詮thuyên 旨chỉ 斯tư 顯hiển 也dã 初sơ 立lập 門môn 所sở 由do 十thập 門môn 從tùng 十thập 玅# 立lập 故cố 云vân 所sở 由do 故cố 更cánh 之chi 言ngôn 承thừa 上thượng 而nhi 來lai 欲dục 令linh 解giải 行hành 俱câu 成thành 故cố 更cánh 立lập 十thập 門môn 收thu 攝nhiếp 十thập 玅# 。

【# 鈔sao 】# 如như 文văn 。

△# 二nhị 何hà 者giả 下hạ 出xuất 門môn 名danh 義nghĩa 。

何hà 者giả 為vi 實thật 施thí 權quyền 則tắc 不bất 二nhị 而nhi 二nhị 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 則tắc 二nhị 而nhi 不bất 二nhị 法pháp 既ký 教giáo 部bộ 咸hàm 開khai 成thành 玅# 故cố 此thử 十thập 門môn 不bất 二nhị 為vi 目mục 。

【# 觧# 】# 十thập 門môn 何hà 故cố 皆giai 名danh 不bất 二nhị 徵trưng 釋thích 云vân 為vi 實thật 等đẳng 在tại 昔tích 四tứ 時thời 三tam 教giáo 分phân 隔cách 而nhi 說thuyết 皆giai 云vân 二nhị 法pháp 今kim 經kinh 顯hiển 實thật 開khai 會hội 而nhi 談đàm 皆giai 不bất 二nhị 也dã 。

【# 鈔sao 】# 理lý 事sự 三tam 千thiên 本bổn 皆giai 融dung 即tức 實thật 機cơ 未vị 熟thục 權quyền 化hóa 宜nghi 施thí 佛Phật 順thuận 物vật 情tình 分phân 隔cách 而nhi 說thuyết 故cố 云vân 不bất 二nhị 而nhi 二nhị 半bán 滿mãn 諸chư 法pháp 暫tạm 有hữu 差sai 殊thù 權quyền 化hóa 若nhược 成thành 實thật 理lý 須tu 顯hiển 佛Phật 隨tùy 自tự 意ý 開khai 會hội 而nhi 談đàm 故cố 云vân 二nhị 而nhi 不bất 二nhị 境cảnh 等đẳng 十thập 法pháp 即tức 是thị 所sở 通thông 既ký 約ước 教giáo 部bộ 判phán 後hậu 開khai 之chi 俱câu 圓viên 俱câu 玅# 故cố 能năng 通thông 門môn 宜nghi 名danh 不bất 二nhị 。

【# 觧# 】# 理lý 事sự 至chí 而nhi 說thuyết 釋thích 為vi 實thật 施thí 權quyền 初sơ 二nhị 句cú 明minh 一nhất 實thật 理lý 次thứ 二nhị 句cú 明minh 施thí 權quyền 意ý 後hậu 二nhị 句cú 正chánh 明minh 施thí 權quyền 諸chư 佛Phật 慈từ 悲bi 。 不bất 與dữ 世thế 諍tranh 物vật 情tình 差sai 別biệt 亦diệc 以dĩ 差sai 別biệt 之chi 法pháp 逗đậu 之chi 從tùng 一nhất 清thanh 淨tịnh 道đạo 施thí 出xuất 二nhị 三tam 四tứ 故cố 云vân 分phân 隔cách 而nhi 說thuyết 此thử 施thí 權quyền 當đương 分phần/phân 義nghĩa 也dã 半bán 滿mãn 至chí 而nhi 談đàm 釋thích 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 意ý 初sơ 二nhị 句cú 明minh 權quyền 法pháp 次thứ 二nhị 句cú 明minh 開khai 顯hiển 意ý 後hậu 二nhị 句cú 正chánh 明minh 開khai 權quyền 會hội 二nhị 三tam 四tứ 咸hàm 歸quy 於ư 一nhất 故cố 云vân 開khai 會hội 而nhi 談đàm 此thử 開khai 權quyền 跨khóa 節tiết 意ý 也dã 與dữ 玅# 玄huyền 二nhị 會hội 異dị 科khoa 明minh 施thí 開khai 意ý 同đồng 初sơ 明minh 諸chư 法pháp 本bổn 實thật 云vân 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 。 不bất 皆giai 玅# 眾chúng 生sanh 情tình 隔cách 於ư 玅# 耳nhĩ (# 今kim 云vân 理lý 事sự 等đẳng )# 次thứ 大đại 悲bi 施thí 權quyền 云vân 大đại 悲bi 順thuận 物vật 不bất 與dữ 世thế 諍tranh 是thị 故cố 明minh 諸chư 權quyền 實thật 不bất 同đồng (# 今kim 云vân 實thật 機cơ 等đẳng )# 三tam 今kim 經kinh 開khai 顯hiển 云vân 今kim 開khai 方phương 便tiện 門môn 。 示thị 真chân 實thật 相tướng 。 (# 今kim 云vân 半bán 滿mãn 等đẳng )# 境cảnh 等đẳng 去khứ 釋thích 法pháp 既ký 教giáo 部bộ 等đẳng 門môn 為vi 能năng 通thông 境cảnh 等đẳng 即tức 所sở 通thông 約ước 教giáo 判phán 三tam 麤thô 一nhất 玅# 約ước 部bộ 判phán 昔tích 麤thô 今kim 玅# 約ước 教giáo 開khai 偏thiên 入nhập 圓viên 約ước 部bộ 開khai 四tứ 味vị 麤thô 即tức 醍đề 醐hồ 玅# 俱câu 圓viên 則tắc 約ước 教giáo 論luận 開khai 俱câu 玅# 乃nãi 約ước 部bộ 義nghĩa 也dã 所sở 通thông 之chi 法pháp 既ký 俱câu 圓viên 玅# 門môn 由do 玅# 立lập 故cố 能năng 通thông 門môn 宜nghi 名danh 不bất 二nhị 也dã 。

△# 三tam 各các 自tự 高cao 深thâm 。

一nhất 一nhất 門môn 下hạ 以dĩ 六lục 即tức 檢kiểm 之chi 。

【# 觧# 】# 各các 自tự 高cao 深thâm 者giả 該cai 修tu 德đức 之chi 極cực 為vi 高cao (# 究cứu 竟cánh )# 徹triệt 性tánh 德đức 之chi 源nguyên 為vi 深thâm (# 理lý 即tức )# 門môn 門môn 皆giai 用dụng 六lục 即tức 檢kiểm 校giáo 高cao 下hạ 故cố 云vân 各các 自tự 須tu 六lục 即tức 檢kiểm 者giả 以dĩ 十thập 玅# 不bất 出xuất 三tam 千thiên 三tam 千thiên 不bất 離ly 一nhất 念niệm 既ký 以dĩ 十thập 門môn 收thu 攝nhiếp 十thập 玅# 則tắc 門môn 門môn 之chi 下hạ 的đích 指chỉ 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 為vi 今kim 觀quán 體thể 故cố 須tu 六lục 位vị 揀giản 其kỳ 高cao 下hạ 也dã 。

【# 鈔sao 】# 一nhất 家gia 所sở 判phán 法Pháp 門môn 名danh 義nghĩa 無vô 間gian 高cao 下hạ 己kỷ 他tha 無vô 不bất 理lý 性tánh 本bổn 具cụ 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 分phần/phân 顯hiển 究cứu 盡tận 故cố 今kim 十thập 門môn 一nhất 一nhất 如như 是thị 。 皆giai 為vi 觀quán 體thể 其kỳ 義nghĩa 更cánh 明minh 然nhiên 事sự 異dị 故cố 六lục 理lý 一nhất 故cố 即tức 此thử 宗tông 學học 者giả 誰thùy 不bất 言ngôn 之chi 而nhi 的đích 當đương 者giả 無vô 幾kỷ 應ưng 知tri 圓viên 家gia 明minh 理lý 已dĩ 具cụ 三tam 千thiên 而nhi 皆giai 性tánh 不bất 可khả 變biến 約ước 事sự 乃nãi 論luận 迷mê 解giải 真chân 似tự 因nhân 果quả 有hữu 殊thù 故cố 下hạ 文văn 云vân 三tam 千thiên 在tại 理lý 同đồng 名danh 無vô 明minh 三tam 千thiên 果quả 成thành 咸hàm 稱xưng 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc (# 約ước 事sự 明minh 六lục )# 三tam 千thiên 無vô 改cải 無vô 明minh 即tức 明minh 三tam 千thiên 並tịnh 常thường 俱câu 體thể 俱câu 用dụng (# 約ước 理lý 明minh 即tức )# 若nhược 見kiến 斯tư 旨chỉ 稍sảo 可khả 持trì 論luận 。

【# 觧# 】# 一nhất 家gia 等đẳng 者giả 天thiên 台thai 一nhất 家gia 判phán 諸chư 經kinh 論luận 一nhất 切thiết 法Pháp 門môn 。 能năng 詮thuyên 名danh 字tự 所sở 詮thuyên 義nghĩa 理lý 無vô 論luận 高cao 下hạ 己kỷ 他tha 皆giai 用dụng 六lục 即tức 揀giản 判phán 止Chỉ 觀Quán 云vân 圓viên 觀quán 諸chư 法pháp 皆giai 云vân 六lục 即tức 故cố 以dĩ 圓viên 意ý 約ước 一nhất 切thiết 法pháp 悉tất 用dụng 六lục 即tức 判phán 位vị (# 文văn )# 高cao 下hạ 己kỷ 他tha 即tức 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 十thập 界giới 依y 正chánh 佛Phật 界giới 為vi 高cao 九cửu 界giới 為vi 下hạ 心tâm 法pháp 為vì 己kỷ 生sanh 佛Phật 為vi 他tha 理lý 性tánh 本bổn 具cụ (# 理lý 即tức )# 全toàn 性tánh 起khởi 修tu (# 名danh 字tự 觀quán 行hành 相tương 似tự )# 分phần/phân 顯hiển (# 初sơ 住trụ 至chí 等đẳng 覺giác )# 究cứu 盡tận (# 究cứu 竟cánh )# 既ký 諸chư 法Pháp 門môn 皆giai 用dụng 揀giản 判phán 故cố 今kim 十thập 門môn 亦diệc 以dĩ 六lục 即tức 撿kiểm 之chi 故cố 云vân 一nhất 一nhất 如như 是thị 。 十thập 門môn 既ký 約ước 六lục 即tức 乃nãi 顯hiển 門môn 門môn 攝nhiếp 歸quy 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 皆giai 可khả 修tu 證chứng 則tắc 十thập 門môn 皆giai 為vi 觀quán 體thể 前tiền 四tứ 為vi 十thập 乘thừa 觀quán 體thể 後hậu 六lục 為vi 起khởi 教giáo 觀quán 體thể 其kỳ 義nghĩa 至chí 此thử 猶do 更cánh 分phân 明minh 驗nghiệm 知tri 起khởi 教giáo 初sơ 心tâm 不bất 可khả 不bất 修tu 矣hĩ 然nhiên 事sự 下hạ 北bắc 峯phong 分phần/phân 四tứ 初sơ 標tiêu 迷mê 二nhị 正chánh 示thị 三tam 引dẫn 證chứng 四tứ 結kết 示thị 初sơ 文văn 即tức 止Chỉ 觀Quán 大đại 意ý 文văn 此thử 二nhị 句cú 自tự 荊kinh 溪khê 發phát 明minh 之chi 後hậu 凡phàm 稟bẩm 山sơn 家gia 學học 者giả 皆giai 能năng 言ngôn 之chi 而nhi 得đắc 旨chỉ 者giả 少thiểu 故cố 云vân 無vô 幾kỷ 以dĩ 由do 淨tịnh 覺giác 以dĩ 空không 中trung 為vi 理lý 同đồng 俗tục 假giả 為vi 事sự 異dị (# 此thử 義nghĩa 雖tuy 在tại 雜tạp 編biên 以dĩ 在tại 四tứ 明minh 輪luân 下hạ 已dĩ 有hữu 此thử 語ngữ 故cố 暗ám 斥xích 之chi )# 應ưng 知tri 等đẳng 者giả 三tam 千thiên 法Pháp 門môn 理lý 性tánh 本bổn 具cụ 不bất 可khả 改cải 變biến 。 荊kinh 溪khê 云vân 萬vạn 法pháp 是thị 真Chân 如Như 由do 不bất 變biến 故cố 隨tùy 緣duyên 即tức 不bất 變biến 乃nãi 全toàn 事sự 成thành 理lý 理lý 同đồng 故cố 即tức 也dã 約ước 事sự 乃nãi 論luận 迷mê 解giải 等đẳng 即tức 變biến 造tạo 三tam 千thiên 全toàn 理lý 成thành 事sự 遂toại 分phần/phân 六lục 位vị 之chi 差sai 即tức 事sự 異dị 故cố 六lục 也dã 理lý 即tức 名danh 迷mê 名danh 字tự 觀quán 行hành 屬thuộc 解giải 真chân 即tức 分phần/phân 證chứng 似tự 謂vị 六lục 根căn 因nhân 即tức 前tiền 五ngũ 果quả 即tức 究cứu 竟cánh 引dẫn 因nhân 果quả 門môn 四tứ 句cú 釋thích 之chi 鈔sao 下hạ 釋thích 曰viết 三tam 千thiên 在tại 理lý 為vi 染nhiễm 作tác 因nhân 縱túng/tung 具cụ 佛Phật 法Pháp 以dĩ 未vị 顯hiển 故cố 同đồng 名danh 無vô 明minh (# 該cai 前tiền 五ngũ 即tức 因nhân 中trung 三tam 千thiên 也dã )# 三tam 千thiên 離ly 障chướng 八bát 倒đảo 不bất 生sanh 一nhất 一nhất 法Pháp 門môn 。 皆giai 成thành 四tứ 德đức 故cố 咸hàm 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc (# 究cứu 竟cánh 即tức 果quả 上thượng 三tam 千thiên 也dã )# 此thử 二nhị 句cú 既ký 將tương 因nhân 果quả 對đối 分phần/phân 必tất 該cai 六lục 位vị 故cố 註chú 云vân 約ước 事sự 明minh 六lục 三tam 千thiên 實thật 相tướng 皆giai 不bất 變biến 性tánh 迷mê 悟ngộ 理lý 同đồng 故cố 曰viết 無vô 明minh 即tức 明minh (# 此thử 明minh 因nhân 果quả 只chỉ 一nhất 三tam 千thiên )# 三tam 千thiên 世thế 間gian 一nhất 一nhất 常thường 住trụ 理lý 具cụ 三tam 千thiên 俱câu 名danh 為vi 體thể 變biến 造tạo 三tam 千thiên 俱câu 名danh 為vi 用dụng 故cố 云vân 俱câu 體thể 俱câu 用dụng (# 此thử 明minh 因nhân 果quả 三tam 千thiên 俱câu 能năng 起khởi 用dụng 因nhân 中trung 三tam 千thiên 起khởi 於ư 染nhiễm 用dụng 果quả 上thượng 三tam 千thiên 起khởi 於ư 淨tịnh 用dụng )# 此thử 二nhị 句cú 示thị 三tam 千thiên 之chi 性tánh 在tại 迷mê 在tại 悟ngộ 未vị 始thỉ 改cải 易dị 雖tuy 在tại 於ư 體thể 體thể 不bất 離ly 用dụng 全toàn 用dụng 是thị 體thể 也dã 故cố 註chú 云vân 約ước 理lý 明minh 即tức 原nguyên 夫phu 事sự 理lý 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 本bổn 圓viên 融dung 相tương/tướng 即tức 之chi 義nghĩa 理lý 即tức 迷mê 此thử 名danh 字tự 解giải 此thử 乃nãi 至chí 究cứu 竟cánh 。 顯hiển 此thử 今kim 以dĩ 理lý 同đồng 事sự 異dị 對đối 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 者giả 不bất 分phân 而nhi 分phần/phân 以dĩ 事sự 異dị 故cố 六lục 即tức 理lý 之chi 事sự 對đối 事sự 造tạo 三tam 千thiên 理lý 同đồng 故cố 即tức 即tức 事sự 之chi 理lý 對đối 理lý 造tạo 三tam 千thiên 也dã 若nhược 謂vị 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 之chi 外ngoại 更cánh 有hữu 迷mê 悟ngộ 之chi 事sự 則tắc 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 攝nhiếp 法pháp 不bất 盡tận 何hà 名danh 玅# 法pháp 耶da 六lục 即tức 義nghĩa 蘊uẩn 大đại 經kinh 名danh 出xuất 智trí 者giả 止Chỉ 觀Quán 一nhất 引dẫn 如Như 來Lai 性tánh 品phẩm 云vân 譬thí 如như 貧bần 人nhân 家gia 。 有hữu 寶bảo 藏tạng 而nhi 無vô 知tri 者giả 知tri 識thức 示thị 之chi 即tức 得đắc 知tri 也dã 耘vân 除trừ 草thảo 穢uế 。 漸tiệm 漸tiệm 得đắc 近cận 近cận 己kỷ 藏tạng 開khai 盡tận 取thủ 用dụng 之chi (# 文văn )# 經kinh 文văn 甚thậm 廣quảng 大đại 師sư 撮toát 略lược 而nhi 引dẫn 輔phụ 行hành 委ủy 釋thích 義nghĩa 雖tuy 蘊uẩn 經kinh 諸chư 師sư 莫mạc 知tri 吾ngô 祖tổ 深thâm 悟ngộ 圓viên 宗tông 發phát 明minh 此thử 義nghĩa 故cố 於ư 止Chỉ 觀Quán 發phát 大đại 心tâm 約ước 六lục 即tức 顯hiển 是thị 觀quán 經kinh 疏sớ/sơ 約ước 六lục 即tức 釋thích 佛Phật 字tự 荊kinh 溪khê 云vân 此thử 六lục 即tức 義nghĩa 起khởi 自tự 一nhất 家gia 深thâm 符phù 圓viên 旨chỉ (# 文văn )# 即tức 之chi 為vi 義nghĩa 輔phụ 行hành 云vân 如như 前tiền 引dẫn 體thể 不bất 二nhị 故cố 名danh 即tức 指chỉ 要yếu 云vân 當đương 體thể 全toàn 是thị 方phương 名danh 為vi 即tức (# 文văn )# 吾ngô 祖tổ 立lập 六lục 即tức 義nghĩa 有hữu 二nhị 一nhất 顯hiển 圓viên 詮thuyên 諸chư 法pháp 事sự 理lý 不bất 二nhị 生sanh 佛Phật 體thể 同đồng 免miễn 生sanh 退thoái 屈khuất 故cố 明minh 即tức 字tự 雖tuy 全toàn 體thể 是thị 迷mê 悟ngộ 因nhân 果quả 其kỳ 相tương/tướng 有hữu 殊thù 免miễn 生sanh 上thượng 慢mạn 故cố 明minh 六lục 字tự 止Chỉ 觀Quán 云vân 若nhược 智trí 信tín 具cụ 足túc 聞văn 一nhất 念niệm 即tức 是thị 信tín 故cố 不bất 謗báng 智trí 故cố 不bất 懼cụ 初sơ 後hậu 皆giai 是thị 若nhược 無vô 信tín 高cao 推thôi 聖thánh 境cảnh 非phi 己kỷ 智trí 分phân 。 若nhược 無vô 智trí 起khởi 增tăng 上thượng 慢mạn 。 謂vị 己kỷ 均quân 佛Phật 初sơ 後hậu 俱câu 非phi 為vì 此thử 事sự 故cố 。 須tu 知tri 六lục 即tức (# 文văn )# 二nhị 革cách 文văn 字tự 暗ám 禪thiền 之chi 蔽tế 世thế 間gian 暗ám 證chứng 禪thiền 人nhân 撥bát 棄khí 修tu 行hành 唯duy 云vân 即tức 心tâm 是thị 佛Phật 不bất 辨biện 階giai 位vị 淺thiển 深thâm 多đa 濫lạm 上thượng 聖thánh 為vi 救cứu 斯tư 蔽tế 故cố 明minh 六lục 位vị 文văn 字tự 法Pháp 師sư 封phong 文văn 滯trệ 意ý 唯duy 守thủ 名danh 相tướng 推thôi 功công 上thượng 人nhân 自tự 謂vị 絕tuyệt 分phân 為vi 此thử 等đẳng 故cố 故cố 明minh 即tức 字tự 以dĩ 示thị 初sơ 後hậu 理lý 同đồng 輔phụ 行hành 云vân 暗ám 禪thiền 者giả 多đa 增tăng 上thượng 慢mạn 。 文văn 字tự 者giả 推thôi 功công 上thượng 人nhân 並tịnh 由do 不bất 曉hiểu 六lục 而nhi 復phục 即tức (# 文văn )# 此thử 六lục 即tức 與dữ 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 如như 何hà 會hội 同đồng 雜tạp 編biên 云vân 理lý 同đồng 者giả 三tam 千thiên 空không 中trung 之chi 理lý 迷mê 悟ngộ 咸hàm 同đồng 也dã 事sự 與dữ 者giả 三tam 千thiên 即tức 假giả 之chi 事sự 因nhân 果quả 有hữu 異dị 也dã (# 文văn )# 霅# 川xuyên 之chi 說thuyết 分phần/phân 割cát 三tam 諦đế 已dĩ 死tử 之chi 義nghĩa 置trí 而nhi 勿vật 論luận 南nam 屏bính 云vân 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 法pháp 體thể 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 名danh 理lý 同đồng 六lục 位vị 淺thiển 深thâm 情tình 分phần/phân 高cao 下hạ 名danh 事sự 異dị (# 北bắc 峯phong 評bình 曰viết 不bất 二nhị 門môn 云vân 名danh 智trí 淺thiển 深thâm 何hà 嘗thường 云vân 情tình )# 北bắc 峯phong 因nhân 南nam 屏bính 之chi 說thuyết 又hựu 詳tường 究cứu 玅# 宗tông 指chỉ 要yếu 之chi 文văn 曰viết 理lý 同đồng 者giả 事sự 造tạo 三tam 千thiên 法pháp 體thể 與dữ 理lý 同đồng 故cố 即tức 也dã 事sự 異dị 者giả 情tình 智trí 迷mê 悟ngộ 淺thiển 深thâm 所sở 見kiến 事sự 異dị 故cố 六lục 也dã (# 改cải 情tình 分phân 為vi 情tình 智trí 也dã )# 葢# 圓viên 詮thuyên 生sanh 佛Phật 迷mê 悟ngộ 緣duyên 起khởi 變biến 造tạo 諸chư 法pháp 皆giai 事sự 三tam 千thiên 並tịnh 由do 理lý 起khởi 全toàn 事sự 即tức 理lý 事sự 與dữ 理lý 同đồng 故cố 云vân 理lý 同đồng 故cố 即tức 也dã 而nhi 事sự 造tạo 上thượng 有hữu 迷mê 有hữu 悟ngộ 逆nghịch 順thuận 事sự 殊thù 悟ngộ 仍nhưng 淺thiển 深thâm 真chân 似tự 相tương/tướng 別biệt 故cố 云vân 事sự 異dị 故cố 六lục 是thị 則tắc 理lý 同đồng 故cố 即tức 通thông 事sự 理lý 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 事sự 異dị 故cố 六lục 別biệt 指chỉ 事sự 造tạo 三tam 千thiên 分phần 迷mê 悟ngộ 淺thiển 深thâm 事sự 異dị 也dã (# 文văn )# 今kim 恐khủng 理lý 事sự 三tam 千thiên 攝nhiếp 法pháp 周chu 遍biến 豈khởi 事sự 造tạo 外ngoại 更cánh 有hữu 情tình 智trí 淺thiển 深thâm 應ưng 屬thuộc 緣duyên 生sanh 虗hư 假giả 非phi 圓viên 家gia 即tức 理lý 之chi 事sự 也dã 鑑giám 堂đường 云vân 應ưng 知tri 理lý 同đồng 故cố 即tức 是thị 理lý 造tạo 三tam 千thiên 事sự 異dị 故cố 六lục 是thị 事sự 造tạo 三tam 千thiên 以dĩ 事sự 造tạo 不bất 出xuất 逆nghịch 順thuận 二nhị 修tu 權quyền 實thật 二nhị 造tạo 皆giai 是thị 即tức 理lý 之chi 事sự 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 雖tuy 迷mê 解giải 真chân 似tự 乍sạ 分phần/phân 當đương 處xứ 無vô 非phi 理lý 性tánh 本bổn 具cụ 故cố 即tức 不bất 妨phương 六lục 六lục 不bất 妨phương 即tức 一nhất 一nhất 無vô 異dị 故cố 事sự 造tạo 三tam 千thiên 始thỉ 終chung 不bất 缺khuyết 正chánh 由do 迷mê 解giải 法pháp 上thượng 當đương 處xứ 點điểm 即tức 也dã (# 文văn )# 今kim 依y 此thử 說thuyết 更cánh 助trợ 顯hiển 之chi 理lý 同đồng 事sự 異dị 非phi 單đơn 理lý 單đơn 事sự 葢# 由do 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 故cố 有hữu 六lục 位vị 迷mê 悟ngộ 高cao 下hạ 之chi 殊thù 故cố 曰viết 事sự 異dị 其kỳ 實thật 皆giai 當đương 處xứ 即tức 理lý 也dã 全toàn 修tu 成thành 性tánh 故cố 六lục 皆giai 即tức 理lý 故cố 曰viết 理lý 同đồng 是thị 則tắc 理lý 同đồng 故cố 即tức 即tức 事sự 之chi 理lý 對đối 理lý 造tạo 三tam 千thiên 事sự 異dị 故cố 六lục 即tức 理lý 之chi 事sự 對đối 事sự 造tạo 三tam 千thiên 若nhược 爾nhĩ 何hà 名danh 俱câu 體thể 俱câu 用dụng 耶da 答đáp 俱câu 用dụng 之chi 言ngôn 正chánh 彰chương 理lý 同đồng 故cố 即tức 能năng 即tức 體thể 起khởi 用dụng 因nhân 中trung 全toàn 三tam 千thiên 之chi 體thể 起khởi 於ư 染nhiễm 用dụng 果quả 上thượng 全toàn 三tam 千thiên 之chi 體thể 起khởi 於ư 淨tịnh 用dụng 其kỳ 實thật 正chánh 意ý 明minh 理lý 造tạo 三tam 千thiên 也dã 四tứ 明minh 云vân 第đệ 四tứ 句cú 明minh 圓viên 最tối 顯hiển 體thể 用dụng 之chi 名danh 本bổn 相tương/tướng 即tức 之chi 義nghĩa (# 文văn )# 問vấn 三tam 千thiên 乃nãi 圓viên 融dung 法pháp 體thể 今kim 以dĩ 六lục 位vị 迷mê 悟ngộ 高cao 下hạ 會hội 事sự 造tạo 三tam 千thiên 將tương 非phi 差sai 別biệt 法pháp 而nhi 會hội 圓viên 融dung 法pháp 乎hồ 答đáp 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 雖tuy 分phần/phân 六lục 位vị 其kỳ 實thật 當đương 處xứ 即tức 理lý 故cố 四tứ 明minh 曰viết 理lý 則tắc 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 性tánh 善thiện 性tánh 惡ác 也dã 事sự 則tắc 變biến 造tạo 三tam 千thiên 修tu 善thiện 修tu 惡ác 也dã 既ký 以dĩ 修tu 善thiện 修tu 惡ác 為vi 事sự 造tạo 何hà 妨phương 以dĩ 六lục 位vị 高cao 下hạ 對đối 之chi 復phục 次thứ 四tứ 明minh 於ư 玅# 宗tông 發phát 明minh 蛣# 蜣khương 六lục 即tức 之chi 義nghĩa 文văn 云vân 六lục 即tức 之chi 義nghĩa 不bất 專chuyên 在tại 佛Phật 一nhất 切thiết 假giả 實thật 三tam 乘thừa 人nhân 天thiên 下hạ 至chí 蛣# 蜣khương 地địa 獄ngục 色sắc 心tâm 皆giai 須tu 六lục 即tức 辨biện 其kỳ 初sơ 後hậu 所sở 謂vị 理lý 蛣# 蜣khương 乃nãi 至chí 究cứu 竟cánh 。 蛣# 蜣khương 等đẳng (# 文văn )# 潤nhuận 師sư 指chỉ 瑕hà 云vân 理lý 即tức 在tại 迷mê 故cố 則tắc 有hữu 蛣# 蜣khương 等đẳng 名danh 字tự 在tại 悟ngộ 則tắc 五ngũ 即tức 皆giai 佛Phật 如như 何hà 卻khước 於ư 此thử 五ngũ 而nhi 立lập 蛣# 蜣khương 等đẳng 名danh 字tự 乎hồ 淨tịnh 覺giác 時thời 在tại 四tứ 明minh 輪luân 下hạ 作tác 抉# 膜mô 書thư 委ủy 破phá 潤nhuận 師sư 後hậu 來lai 背bối/bội 宗tông 還hoàn 同đồng 他tha 見kiến 故cố 雜tạp 編biên 云vân 六lục 即tức 之chi 名danh 本bổn 為vi 揀giản 濫lạm 雖tuy 一nhất 切thiết 法pháp 。 通thông 於ư 六lục 位vị 若nhược 名danh 有hữu 叨# 濫lạm 故cố 須tu 甄chân 之chi 若nhược 名danh 不bất 濫lạm 者giả 不bất 必tất 揀giản 也dã 且thả 蛣# 蜣khương 蝮phúc 蠆sái 是thị 畜súc 趣thú 之chi 微vi 物vật 俱câu 是thị 迷mê 逆nghịch 之chi 號hiệu 固cố 無vô 叨# 濫lạm 之chi 理lý 何hà 須tu 用dụng 六lục 位vị 甄chân 分phần/phân 良lương 為vi 他tha 人nhân 見kiến 涅Niết 槃Bàn 疏sớ/sơ 中trung 蛣# 蜣khương 蝮phúc 蠆sái 具cụ 於ư 四tứ 分phần/phân 例lệ 彼bỉ 四tứ 分phần/phân 立lập 此thử 六lục 即tức 蟲trùng 名danh 雖tuy 同đồng 分phân 之chi 與dữ 即tức 二nhị 義nghĩa 敻# 殊thù 何hà 者giả 彼bỉ 之chi 四tứ 分phần/phân 既ký 名danh 為vi 作tác 葢# 約ước 權quyền 造tạo 事sự 用dụng 而nhi 言ngôn 此thử 之chi 六lục 位vị 既ký 名danh 為vi 即tức 須tu 從tùng 實thật 證chứng 理lý 體thể 而nhi 說thuyết (# 文văn )# 北bắc 峯phong 破phá 云vân 有hữu 三tam 失thất 初sơ 至chí 不bất 揀giản 是thị 一nhất 切thiết 不bất 遍biến 失thất 止Chỉ 觀Quán 云vân 圓viên 觀quán 諸chư 法pháp 皆giai 云vân 六lục 即tức 何hà 云vân 蛣# 蜣khương 等đẳng 不bất 必tất 揀giản 耶da 二nhị 從tùng 且thả 蛣# 蜣khương 至chí 何hà 須tu 甄chân 分phân 是thị 圓viên 見kiến 同đồng 凡phàm 夫phu 失thất 圓viên 見kiến 含hàm 靈linh 皆giai 毗tỳ 盧lô 體thể 豈khởi 同đồng 凡phàm 夫phu 三tam 從tùng 良lương 為vi 至chí 盡tận 文văn 是thị 妄vọng 破phá 例lệ 四tứ 分phần/phân 失thất 四tứ 明minh 不bất 曾tằng 例lệ 涅Niết 槃Bàn 四tứ 分phần/phân 乃nãi 成thành 加gia 誣vu 艸thảo 菴am 扶phù 成thành 云vân 十thập 方phương 虗hư 空không 生sanh 我ngã 心tâm 內nội 空không 生sanh 大đại 覺giác 如như 海hải 一nhất 漚âu 覺giác 體thể 周chu 涵# 無vô 乎hồ 不bất 在tại 然nhiên 佛Phật 名danh 曰viết 覺giác 覺giác 遍biến 十thập 方phương 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 。 者giả 也dã 夫phu 如như 是thị 圓viên 頓đốn 初sơ 心tâm 莫mạc 不bất 即tức 是thị 若nhược 唯duy 即tức 是thị 上thượng 慢mạn 彌di 滋tư 六lục 位vị 甄chân 分phần/phân 革cách 斯tư 叨# 濫lạm 於ư 是thị 圓viên 觀quán 諸chư 法pháp 皆giai 須tu 六lục 即tức 也dã 四tứ 明minh 達đạt 此thử 則tắc 曰viết 不bất 惟duy 顯hiển 佛Phật 九cửu 亦diệc 同đồng 彰chương 下hạ 至chí 蛣# 蜣khương 皆giai 須tu 六lục 即tức 葢# 佛Phật 以dĩ 十thập 界giới 為vi 通thông 體thể 蛣# 蜣khương 即tức 佛Phật 界giới 別biệt 相tướng 十thập 皆giai 究cứu 竟cánh 不bất 舍xá 蛣# 蜣khương 至chí 果quả 圓viên 成thành 名danh 體thể 不bất 轉chuyển 以dĩ 如Như 來Lai 終chung 日nhật 與dữ 蛣# 蜣khương 同đồng 而nhi 蜣khương 蜣khương 終chung 日nhật 與dữ 如Như 來Lai 異dị 故cố 曰viết 三tam 千thiên 在tại 理lý 至chí 咸hàm 稱xưng 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 茲tư 乃nãi 唯duy 心tâm 觀quán 體thể 無vô 法pháp 不bất 收thu 六lục 即tức 相tương/tướng 須tu 深thâm 符phù 圓viên 旨chỉ (# 文văn )# 葢# 圓viên 詮thuyên 十thập 界giới 初sơ 後hậu 不bất 二nhị 迷mê 則tắc 俱câu 迷mê 悟ngộ 則tắc 俱câu 悟ngộ 毗tỳ 盧lô 身thân 土thổ/độ 不bất 逾du 凡phàm 心tâm 阿A 鼻Tỳ 依y 正chánh 全toàn 處xứ 極cực 聖thánh 一nhất 佛Phật 成thành 道Đạo 法Pháp 界Giới 無vô 非phi 此thử 佛Phật 依y 正chánh 一nhất 成thành 一nhất 切thiết 成thành 故cố 玅# 宗tông 曰viết 以dĩ 論luận 十thập 界giới 皆giai 理lý 性tánh 故cố 無vô 非phi 法Pháp 界Giới 一nhất 一nhất 不bất 改cải 故cố 名danh 字tự 去khứ 不bất 唯duy 顯hiển 佛Phật 九cửu 亦diệc 同đồng 彰chương 乃nãi 至chí 果quả 成thành 十thập 皆giai 究cứu 竟cánh (# 文văn )# 解giải 謗báng 云vân 蛣# 蜣khương 名danh 相tướng 至chí 究cứu 竟cánh 者giả 此thử 名danh 理lý 性tánh 具cụ 十thập 界giới 也dã (# 文văn )# 忠trung 法Pháp 師sư 云vân 廣quảng 智trí 傳truyền 四tứ 明minh 曰viết 約ước 一nhất 人nhân 唯duy 心tâm 觀quán 體thể 說thuyết 也dã (# 文văn )# 。

△# 四tứ 直trực 彰chương 宗tông 趣thú 。

本bổn 門môn 已dĩ 廣quảng 引dẫn 誠thành 證chứng 此thử 下hạ 但đãn 直trực 申thân 一nhất 理lý 使sử 一nhất 部bộ 經kinh 旨chỉ 皎hiệu 在tại 目mục 前tiền 。

【# 鈔sao 】# 如như 文văn 。

△# 二nhị 一nhất 者giả 下hạ 第đệ 二nhị 列liệt 門môn 解giải 釋thích 二nhị 初sơ 列liệt 門môn 對đối 玅# 二nhị 初sơ 列liệt 門môn 。

一nhất 者giả 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 門môn 二nhị 者giả 內nội 外ngoại 不bất 二nhị 門môn 三tam 者giả 修tu 性tánh 不bất 二nhị 門môn 四tứ 者giả 因nhân 果quả 不bất 二nhị 門môn 五ngũ 者giả 染nhiễm 淨tịnh 不bất 二nhị 門môn 六lục 者giả 依y 正chánh 不bất 二nhị 門môn 七thất 者giả 自tự 他tha 不bất 二nhị 門môn 八bát 者giả 三tam 業nghiệp 不bất 二nhị 門môn 九cửu 者giả 權quyền 實thật 不bất 二nhị 門môn 十thập 者giả 受thọ 潤nhuận 不bất 二nhị 門môn 。

【# 鈔sao 】# 可khả 見kiến 。

△# 二nhị 是thị 中trung 下hạ 對đối 玅# 。

是thị 中trung 第đệ 一nhất 從tùng 境cảnh 玅# 立lập 名danh 第đệ 二nhị 第đệ 三tam 。 從tùng 智trí 行hành 立lập 名danh 第đệ 四tứ 從tùng 位vị 法pháp 立lập 名danh 第đệ 五ngũ 第đệ 六lục 第đệ 七thất 從tùng 感cảm 應ứng 神thần 通thông 立lập 名danh 第đệ 八bát 第đệ 九cửu 從tùng 說thuyết 法Pháp 立lập 名danh 第đệ 十thập 從tùng 眷quyến 屬thuộc 利lợi 益ích 立lập 名danh 。

【# 觧# 】# 十thập 門môn 從tùng 十thập 玅# 立lập 前tiền 云vân 立lập 門môn 對đối 玅# 互hỗ 有hữu 多đa 少thiểu 即tức 今kim 文văn 。

【# 鈔sao 】# 七thất 科khoa 之chi 境cảnh 不bất 出xuất 色sắc 心tâm 此thử 二nhị 不bất 二nhị 則tắc 諸chư 境cảnh 皆giai 玅# 故cố 云vân 第đệ 一nhất 從tùng 境cảnh 立lập 名danh 智trí 行hành 二nhị 法pháp 正chánh 論luận 修tu 相tương/tướng 儻thảng 二nhị 境cảnh 不bất 融dung 修tu 性tánh 有hữu 異dị 則tắc 不bất 成thành 玅# 故cố 二nhị 三tam 從tùng 智trí 行hành 立lập 名danh 位vị 多đa 在tại 因nhân 三tam 法pháp 唯duy 果quả 若nhược 了liễu 始thỉ 終chung 理lý 一nhất 此thử 二nhị 皆giai 玅# 故cố 第đệ 四tứ 從tùng 位vị 法pháp 立lập 名danh 通thông 應ưng 是thị 事sự 果quả 後hậu 利lợi 他tha 既ký 是thị 淨tịnh 用dụng 依y 正chánh 必tất 融dung 縱túng/tung 是thị 他tha 機cơ 亦diệc 同đồng 自tự 體thể 此thử 之chi 玅# 事sự 在tại 今kim 染nhiễm 心tâm 能năng 如như 是thị 觀quán 。 玅# 用dụng 方phương 顯hiển 故cố 五ngũ 六lục 七thất 從tùng 感cảm 應ứng 神thần 通thông 立lập 名danh 三tam 業nghiệp 是thị 能năng 說thuyết 之chi 人nhân 權quyền 實thật 是thị 所sở 說thuyết 之chi 法Pháp 。 此thử 二nhị 若nhược 融dung 說thuyết 法Pháp 方phương 玅# 故cố 八bát 九cửu 從tùng 說thuyết 法Pháp 立lập 名danh 眷quyến 屬thuộc 是thị 三tam 艸thảo 二nhị 木mộc 利lợi 益ích 由do 法Pháp 雨vũ 所sở 滋tư 若nhược 知tri 本bổn 一nhất 地địa 雨vũ 則tắc 權quyền 實thật 益ích 等đẳng 故cố 第đệ 十thập 從tùng 眷quyến 屬thuộc 利lợi 益ích 立lập 名danh 立lập 此thử 十thập 門môn 意ý 成thành 十thập 玅# 解giải 行hành 故cố 也dã 。

【# 觧# 】# 玄huyền 文văn 明minh 境cảnh 具cụ 有hữu 七thất 科khoa 今kim 以dĩ 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 收thu 盡tận 故cố 云vân 不bất 出xuất 今kim 經kinh 開khai 權quyền 色sắc 心tâm 諸chư 法pháp 咸hàm 成thành 不bất 二nhị 門môn 顯hiển 七thất 科khoa 無vô 非phi 玅# 法pháp 依y 境cảnh 發phát 智trí 以dĩ 智trí 導đạo 行hành 是thị 正chánh 論luận 起khởi 修tu 今kim 明minh 內nội 外ngoại 二nhị 境cảnh 互hỗ 融dung 修tu 全toàn 性tánh 起khởi 故cố 使sử 智trí 行hành 方phương 稱xưng 玅# 法pháp 鈔sao 中trung 反phản 顯hiển 云vân 不bất 融dung 有hữu 異dị 也dã 位vị 玅# 實thật 通thông 因nhân 果quả 為vi 對đối 三tam 法pháp 極cực 果quả 故cố 多đa 在tại 因nhân 若nhược 了liễu 始thỉ 因nhân 終chung 果quả 一nhất 理lý 無vô 殊thù 位vị 法pháp 方phương 玅# 故cố 因nhân 果quả 門môn 從tùng 二nhị 玅# 立lập 神thần 通thông 感cảm 應ứng 是thị 果quả 後hậu 利lợi 他tha 之chi 事sự 果quả 上thượng 全toàn 三tam 千thiên 之chi 體thể 起khởi 於ư 淨tịnh 用dụng 其kỳ 用dụng 既ký 淨tịnh 故cố 依y 正chánh 不bất 相tương 妨phương 他tha 機cơ 同đồng 自tự 體thể 此thử 之chi 淨tịnh 用dụng 在tại 今kim 染nhiễm 心tâm 能năng 以dĩ 利lợi 他tha 之chi 法pháp 攬lãm 入nhập 一nhất 心tâm 玅# 觀quán 觀quán 之chi 果quả 用dụng 方phương 顯hiển 故cố 此thử 三tam 門môn 從tùng 通thông 應ưng 二nhị 玅# 而nhi 立lập 此thử 初sơ 心tâm 修tu 起khởi 教giáo 觀quán 之chi 相tướng 也dã 能năng 說thuyết 之chi 人nhân 三tam 輪luân 設thiết 化hóa 所sở 說thuyết 之chi 法Pháp 。 權quyền 實thật 不bất 融dung 今kim 經kinh 開khai 之chi 咸hàm 名danh 不bất 二nhị 三tam 草thảo 二nhị 木mộc 是thị 能năng 受thọ 法Pháp 雨vũ 是thị 能năng 潤nhuận 今kim 皆giai 一nhất 地địa 所sở 生sanh 一nhất 雨vũ 所sở 潤nhuận 。 即tức 利lợi 益ích 平bình 等đẳng 結kết 意ý 云vân 荊kinh 溪khê 立lập 此thử 十thập 門môn 為vi 成thành 玅# 解giải 行hành 也dã 。

△# 二nhị 一nhất 色sắc 下hạ 釋thích 門môn 旨chỉ 趣thú 十thập 段đoạn 初sơ 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 門môn 三tam 初sơ 標tiêu 。

一nhất 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 門môn 者giả 。

【# 鈔sao 】# 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 。 非phi 玅# 境cảnh 本bổn 文văn 七thất 科khoa 亦diệc 且thả 從tùng 要yếu 七thất 科khoa 尚thượng 廣quảng 玅# 旨chỉ 難nạn/nan 彰chương 今kim 以dĩ 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 收thu 盡tận 故cố 大đại 論luận 云vân 一nhất 切thiết 世thế 間gian 中trung 。 唯duy 有hữu 名danh 與dữ 色sắc 若nhược 欲dục 如như 實thật 說thuyết 但đãn 當đương 觀quán 名danh 色sắc 此thử 二nhị 不bất 二nhị 諸chư 法pháp 皆giai 玅# 故cố 今kim 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 特đặc 指chỉ 心tâm 法pháp 明minh 乎hồ 不bất 二nhị 以dĩ 此thử 為vi 門môn 則tắc 解giải 行hành 易dị 入nhập 也dã 。

【# 觧# 】# 釋thích 標tiêu 文văn 初sơ 釋thích 色sắc 心tâm 此thử 二nhị 下hạ 釋thích 不bất 二nhị 以dĩ 此thử 下hạ 釋thích 門môn 初sơ 文văn 從tùng 寬khoan 至chí 狹hiệp 示thị 境cảnh 之chi 要yếu 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 三tam 千thiên 諸chư 法pháp 無vô 非phi 玅# 境cảnh 天thiên 台thai 從tùng 要yếu 總tổng 作tác 七thất 科khoa 次thứ 明minh 法pháp 相tướng 該cai 愽# 故cố 云vân 尚thượng 廣quảng 今kim 以dĩ 略lược 顯hiển 廣quảng 故cố 用dụng 色sắc 心tâm 收thu 盡tận 心tâm 法pháp 為vi 門môn 解giải 行hành 易dị 入nhập 即tức 以dĩ 易dị 通thông 難nạn/nan 也dã 論luận 云vân 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 中trung 。 但đãn 有hữu 名danh 與dữ 色sắc 更cánh 無vô 有hữu 一nhất 法pháp 。 出xuất 於ư 名danh 色sắc 。 者giả 若nhược 欲dục 求cầu 真chân 實thật 但đãn 當đương 觀quán 名danh 色sắc (# 文văn )# 箋# 要yếu 曰viết 大đại 論luận 云vân 名danh 色sắc 者giả 謂vị 心tâm 但đãn 有hữu 名danh 故cố 若nhược 望vọng 假giả 名danh 此thử 名danh 即tức 實thật (# 文văn )# 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 者giả 攝nhiếp 色sắc 心tâm 之chi 別biệt 入nhập 一nhất 念niệm 之chi 總tổng 故cố 就tựu 心tâm 法pháp 以dĩ 明minh 不bất 二nhị 解giải 行hành 易dị 入nhập 者giả 攬lãm 法pháp 歸quy 心tâm 無vô 法pháp 不bất 趣thú 解giải 易dị 入nhập 也dã 即tức 心tâm 成thành 觀quán 觀quán 無vô 不bất 通thông 行hành 易dị 入nhập 也dã 。

△# 二nhị 且thả 十thập 下hạ 釋thích 二nhị 初sơ 約ước 諸chư 境cảnh 明minh 總tổng 別biệt 二nhị 初sơ 雙song 標tiêu 。

且thả 十thập 如như 境cảnh 乃nãi 至chí 無vô 諦đế 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 。 總tổng 別biệt 二nhị 意ý 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 。

【# 觧# 】# 總tổng 科khoa 云vân 約ước 諸chư 境cảnh 明minh 總tổng 別biệt 謂vị 約ước 七thất 科khoa 諦đế 境cảnh 明minh 乎hồ 總tổng 別biệt 別biệt 則tắc 分phần/phân 色sắc 分phần/phân 心tâm 總tổng 乃nãi 的đích 指chỉ 一nhất 念niệm 今kim 且thả 通thông 分phần/phân 總tổng 別biệt 下hạ 方phương 別biệt 開khai 事sự 理lý 諸chư 師sư 不bất 得đắc 此thử 意ý 便tiện 就tựu 此thử 分phần/phân 事sự 理lý 將tương 理lý 為vi 總tổng 以dĩ 事sự 為vi 別biệt 致trí 與dữ 一nhất 家gia 文văn 義nghĩa 相tương 違vi 。

【# 鈔sao 】# 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 者giả 若nhược 論luận 諸chư 法pháp 互hỗ 攝nhiếp 隨tùy 舉cử 一nhất 法pháp 皆giai 得đắc 為vi 總tổng 即tức 三tam 無vô 差sai 別biệt 也dã 。 今kim 為vi 易dị 成thành 觀quán 故cố 故cố 指chỉ 一nhất 念niệm 心tâm 法pháp 為vi 總tổng 然nhiên 此thử 總tổng 別biệt 不bất 可khả 分phần/phân 對đối 理lý 事sự 應ưng 知tri 理lý 具cụ 三tam 千thiên 事sự 用dụng 三tam 千thiên 各các 有hữu 總tổng 別biệt 此thử 兩lưỡng 相tương/tướng 即tức 方phương 成thành 玅# 境cảnh 。

【# 觧# 】# 初sơ 句cú 牒điệp 文văn 若nhược 論luận 下hạ 通thông 論luận 諸chư 法pháp 皆giai 總tổng 今kim 為vi 下hạ 正chánh 明minh 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 然nhiên 此thử 下hạ 遮già 異dị 說thuyết 應ưng 知tri 下hạ 顯hiển 正chánh 義nghĩa 諸chư 法pháp 互hỗ 攝nhiếp 者giả 三tam 千thiên 諸chư 法pháp 以dĩ 即tức 性tánh 故cố 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 則tắc 法pháp 法pháp 皆giai 得đắc 為vi 總tổng 即tức 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 三tam 無vô 差sai 別biệt 諸chư 法pháp 。 雖tuy 多đa 不bất 出xuất 三tam 法pháp 故cố 用dụng 此thử 結kết 也dã 然nhiên 雖tuy 諸chư 法pháp 皆giai 得đắc 為vi 總tổng 今kim 意ý 為vi 成thành 玅# 觀quán 故cố 指chỉ 一nhất 念niệm 玄huyền 文văn 揀giản 難nạn/nan 從tùng 易dị 之chi 義nghĩa 也dã 不bất 可khả 等đẳng 者giả 以dĩ 山sơn 外ngoại 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 事sự 為vi 別biệt 以dĩ 理lý 同đồng 故cố 論luận 理lý 總tổng 事sự 異dị 故cố 論luận 事sự 別biệt 俟sĩ 下hạ 評bình 破phá 四tứ 明minh 建kiến 立lập 則tắc 理lý 具cụ 三tam 千thiên 一nhất 法pháp 為vi 總tổng 諸chư 法pháp 為vi 別biệt 事sự 用dụng 三tam 千thiên 總tổng 別biệt 亦diệc 爾nhĩ 故cố 云vân 各các 有hữu 相tương/tướng 即tức 者giả 理lý 中trung 總tổng 別biệt 即tức 事sự 總tổng 別biệt 事sự 中trung 總tổng 別biệt 即tức 理lý 總tổng 別biệt 方phương 得đắc 稱xưng 玅# 皆giai 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 故cố 也dã 事sự 理lý 總tổng 別biệt 文văn 云vân 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 以dĩ 一nhất 家gia 事sự 理lý 如như 何hà 分phần/phân 對đối 孤cô 山sơn 以dĩ 理lý 總tổng 事sự 別biệt 而nhi 釋thích 以dĩ 理lý 同đồng 故cố 論luận 總tổng 由do 事sự 異dị 故cố 論luận 別biệt 一nhất 念niệm 是thị 總tổng 屬thuộc 能năng 造tạo 故cố 名danh 理lý 總tổng 生sanh 佛Phật 依y 正chánh 是thị 事sự 屬thuộc 所sở 造tạo 名danh 事sự 別biệt 淨tịnh 覺giác 亦diệc 云vân 理lý 總tổng 事sự 別biệt 但đãn 以dĩ 空không 中trung 為vi 理lý 俗tục 假giả 為vi 事sự 舊cựu 破phá 云vân 以dĩ 彼bỉ 不bất 曉hiểu 性tánh 具cụ 諸chư 法pháp 法pháp 法pháp 宛uyển 然nhiên 故cố 無vô 理lý 別biệt 不bất 曉hiểu 事sự 相tướng 本bổn 來lai 圓viên 玅# 故cố 無vô 事sự 總tổng 如như 毛mao 吞thôn 巨cự 海hải 芥giới 納nạp 須Tu 彌Di 豈khởi 非phi 事sự 相tướng 能năng 總tổng 諸chư 法pháp 耶da 破phá 義nghĩa 未vị 盡tận 別biệt 出xuất 義nghĩa 章chương 四tứ 明minh 立lập 義nghĩa 理lý 具cụ 三tam 千thiên 事sự 用dụng 三tam 千thiên 各các 有hữu 總tổng 別biệt 性tánh 具cụ 諸chư 法pháp 總tổng 別biệt 相tướng 收thu 緣duyên 起khởi 諸chư 法pháp 總tổng 別biệt 亦diệc 爾nhĩ 等đẳng 尊tôn 者giả 之chi 說thuyết 符phù 文văn 得đắc 旨chỉ 符phù 文văn 者giả 不bất 二nhị 門môn 當đương 知tri 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 即tức 心tâm 名danh 變biến 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 記ký 四tứ 句cú 立lập 法pháp 金kim 錍bề 圓viên 見kiến 事sự 理lý 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 皆giai 蘊uẩn 乎hồ 事sự 理lý 各các 論luận 總tổng 別biệt 之chi 義nghĩa 又hựu 深thâm 得đắc 一nhất 家gia 圓viên 頓đốn 解giải 行hành 之chi 旨chỉ 以dĩ 圓viên 論luận 諸chư 法pháp 事sự 理lý 不bất 二nhị 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 咸hàm 具cụ 事sự 理lý 理lý 體thể 具cụ 足túc 名danh 理lý 總tổng 雖tuy 同đồng 趣thú 一nhất 理lý 而nhi 諸chư 法pháp 宛uyển 然nhiên 名danh 理lý 別biệt 此thử 性tánh 具cụ 三tam 千thiên 也dã 緣duyên 起khởi 諸chư 法pháp 以dĩ 即tức 性tánh 故cố 隨tùy 舉cử 一nhất 法pháp 諸chư 法pháp 咸hàm 趣thú 名danh 事sự 總tổng 雖tuy 同đồng 趣thú 一nhất 法pháp 而nhi 諸chư 法pháp 宛uyển 然nhiên 名danh 事sự 別biệt 此thử 變biến 造tạo 三tam 千thiên 也dã 是thị 則tắc 三tam 千thiên 諸chư 法pháp 法pháp 法pháp 即tức 性tánh 法pháp 法pháp 起khởi 修tu 法pháp 法pháp 終chung 日nhật 不bất 失thất 自tự 體thể 法pháp 法pháp 終chung 日nhật 同đồng 趣thú 剎sát 那na 雖tuy 各các 有hữu 總tổng 別biệt 其kỳ 實thật 事sự 理lý 互hỗ 融dung 圓viên 解giải 雖tuy 爾nhĩ 若nhược 欲dục 修tu 觀quán 必tất 須tu 揀giản 難nạn/nan 從tùng 易dị 的đích 指chỉ 一nhất 念niệm 心tâm 法pháp 為vi 總tổng 則tắc 玅# 觀quán 易dị 成thành 故cố 四tứ 明minh 云vân 若nhược 事sự 若nhược 理lý 皆giai 以dĩ 事sự 中trung 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 則tắc 又hựu 得đắc 一nhất 家gia 立lập 行hành 造tạo 修tu 之chi 旨chỉ 然nhiên 此thử 既ký 約ước 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 會hội 之chi 則tắc 修tu 性tánh 體thể 用dụng 無vô 住trụ 本bổn 法pháp 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 皆giai 一nhất 揆quỹ 矣hĩ 又hựu 知tri 荊kinh 溪khê 明minh 乎hồ 總tổng 別biệt 之chi 意ý 欲dục 顯hiển 諸chư 法pháp 互hỗ 攝nhiếp 一nhất 一nhất 性tánh 遍biến 故cố 也dã 以dĩ 互hỗ 攝nhiếp 故cố 法pháp 法pháp 為vi 總tổng 以dĩ 性tánh 遍biến 故cố 別biệt 體thể 宛uyển 然nhiên 故cố 四tứ 明minh 云vân 諸chư 法pháp 不bất 失thất 自tự 體thể 為vi 別biệt 即tức 性tánh 遍biến 也dã 同đồng 趣thú 剎sát 那na 為vi 總tổng 即tức 互hỗ 攝nhiếp 也dã 。

△# 二nhị 何hà 者giả 下hạ 雙song 示thị 二nhị 初sơ 別biệt 。

何hà 者giả 初sơ 十thập 如như 中trung 相tương/tướng 唯duy 在tại 色sắc 性tánh 唯duy 在tại 心tâm 體thể 力lực 作tác 緣duyên 義nghĩa 兼kiêm 色sắc 心tâm 因nhân 果quả 唯duy 心tâm 報báo 唯duy 約ước 色sắc 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 苦khổ 業nghiệp 兩lưỡng 兼kiêm 惑hoặc 唯duy 在tại 心tâm 四Tứ 諦Đế 則tắc 三tam 兼kiêm 色sắc 心tâm 滅diệt 唯duy 在tại 心tâm 二nhị 諦đế 三tam 諦đế 皆giai 俗tục 具cụ 色sắc 心tâm 真chân 中trung 唯duy 心tâm 一nhất 實thật 及cập 無vô 準chuẩn 此thử 可khả 見kiến 。

【# 觧# 】# 前tiền 雙song 標tiêu 中trung 先tiên 總tổng 次thứ 別biệt 今kim 雙song 示thị 中trung 乘thừa 其kỳ 義nghĩa 便tiện 先tiên 別biệt 次thứ 總tổng 又hựu 欲dục 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 故cố 也dã 十thập 如như 中trung 本bổn 末mạt 究cứu 竟cánh 文văn 略lược 不bất 對đối 鈔sao 中trung 點điểm 出xuất 因nhân 緣duyên 束thúc 為vi 三tam 道đạo 。

【# 鈔sao 】# 十thập 如như 中trung 相tương/tướng 可khả 別biệt 故cố 屬thuộc 色sắc 性tánh 據cứ 內nội 故cố 屬thuộc 心tâm 觀quán 音âm 玄huyền 義nghĩa 指chỉ 心tâm 為vi 體thể 而nhi 諸chư 文văn 中trung 雙song 取thủ 色sắc 心tâm 力lực 作tác 單đơn 不bất 能năng 運vận 緣duyên 或hoặc 指chỉ 愛ái 或hoặc 指chỉ 具cụ 度độ 既ký 存tồn 兩lưỡng 說thuyết 義nghĩa 必tất 雙song 兼kiêm 若nhược 云vân 業nghiệp 為vi 因nhân 者giả 則tắc 似tự 兼kiêm 色sắc 今kim 從tùng 習tập 邊biên 故cố 因nhân 果quả 皆giai 心tâm 五ngũ 陰ấm 皆giai 報báo 則tắc 須tu 兼kiêm 心tâm 今kim 從tùng 受thọ 身thân 約ước 色sắc 義nghĩa 強cường/cưỡng 本bổn 末mạt 究cứu 竟cánh 文văn 雖tuy 不bất 對đối 既ký 論luận 三tam 等đẳng 同đồng 後hậu 三tam 諦đế 因nhân 緣duyên 中trung 現hiện 未vị 七thất 支chi 皆giai 須tu 雙song 具cụ 識thức 名danh 雖tuy 獨độc 必tất 含hàm 中trung 陰ấm 故cố 亦diệc 兩lưỡng 兼kiêm 行hành 有hữu 是thị 業nghiệp 。 不bất 可khả 偏thiên 屬thuộc 無vô 明minh 愛ái 取thủ 。 唯duy 心tâm 可khả 知tri 諸chư 諦đế 中trung 苦khổ 同đồng 七thất 支chi 集tập 既ký 兼kiêm 業nghiệp 道đạo 亦diệc 含hàm 戒giới 皆giai 具cụ 色sắc 心tâm 俗tục 論luận 諸chư 法pháp 兼kiêm 二nhị 可khả 知tri 滅diệt 及cập 真chân 中trung 一nhất 實thật 無vô 諦đế 體thể 唯duy 是thị 理lý 無vô 相tướng 可khả 表biểu 並tịnh 心tâm 證chứng 故cố 故cố 不bất 兼kiêm 色sắc 然nhiên 上thượng 所sở 對đối 不bất 可khả 永vĩnh 殊thù 欲dục 成thành 別biệt 義nghĩa 故cố 且thả 從tùng 強cường/cưỡng 。

【# 觧# 】# 初sơ 消tiêu 文văn 然nhiên 上thượng 下hạ 明minh 意ý 相tương/tướng 性tánh 二nhị 法pháp 玄huyền 云vân 相tương/tướng 以dĩ 據cứ 外ngoại 攬lãm 而nhi 可khả 別biệt 性tánh 以dĩ 據cứ 內nội 自tự 分phần/phân 不bất 改cải 指chỉ 心tâm 為vi 體thể 玄huyền 下hạ 云vân 心tâm 覺giác 苦khổ 樂lạc 故cố 以dĩ 當đương 體thể (# 文văn )# 雙song 取thủ 者giả 玄huyền 云vân 地địa 獄ngục 界giới 以dĩ 摧tồi 折chiết 色sắc 心tâm 為vi 體thể 人nhân 天thiên 以dĩ 安an 樂lạc 色sắc 心tâm 為vi 體thể 等đẳng 力lực 作tác 者giả 功công 用dụng 名danh 力lực 搆câu 造tạo 名danh 作tác 動động 作tác 須tu 是thị 色sắc 心tâm 相tương 應ứng 故cố 云vân 單đơn 不bất 能năng 運vận 緣duyên 或hoặc 指chỉ 愛ái 者giả 止Chỉ 觀Quán 云vân 無vô 明minh 愛ái 等đẳng 能năng 潤nhuận 於ư 業nghiệp 即tức 心tâm 為vi 緣duyên 也dã 玄huyền 云vân 二Nhị 乘Thừa 以dĩ 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 六Lục 度Độ 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 煩phiền 惱não 為vi 緣duyên 或hoặc 指chỉ 具cụ 度độ 玅# 玄huyền 云vân 緣duyên 助trợ 也dã 所sở 謂vị 諸chư 惡ác 我ngã 我ngã 所sở 所sở 有hữu 具cụ 度độ 皆giai 能năng 助trợ 成thành 習tập 業nghiệp (# 文văn )# 業nghiệp 因nhân 兼kiêm 色sắc 者giả 善thiện 惡ác 之chi 業nghiệp 。 皆giai 以dĩ 意ý 為vi 方phương 便tiện 身thân 口khẩu 七thất 支chi 所sở 造tạo 故cố 兼kiêm 色sắc 心tâm 今kim 從tùng 習tập 因nhân 而nhi 說thuyết 故cố 唯duy 在tại 心tâm 玄huyền 云vân 如như 是thị 因nhân 者giả 惡ác 習tập 因nhân 也dã 自tự 種chủng 相tương 生sanh 習tập 續tục 不bất 斷đoạn 以dĩ 習tập 發phát 故cố 為vi 惡ác 易dị 成thành 故cố 名danh 如như 是thị 因nhân (# 文văn )# 果quả 屬thuộc 心tâm 者giả 玄huyền 云vân 習tập 果quả 也dã 如như 多đa 欲dục 人nhân 受thọ 地địa 獄ngục 身thân 。 見kiến 苦khổ 具cụ 謂vị 為vi 欲dục 境cảnh 便tiện 起khởi 染nhiễm 愛ái 此thử 習tập 果quả 也dã (# 文văn )# 五ngũ 陰ấm 皆giai 報báo 既ký 四tứ 陰ấm 屬thuộc 心tâm 一nhất 陰ấm 屬thuộc 色sắc 合hợp 兼kiêm 色sắc 心tâm 今kim 取thủ 受thọ 身thân 為vi 報báo 故cố 唯duy 屬thuộc 色sắc 亦diệc 從tùng 強cường/cưỡng 而nhi 說thuyết 本bổn 末mạt 等đẳng 者giả 玅# 玄huyền 初sơ 相tương/tướng 為vi 本bổn 後hậu 報báo 為vi 末mạt 所sở 歸quy 趣thú 為vi 究cứu 竟cánh 等đẳng (# 文văn )# 既ký 論luận 等đẳng 者giả 玄huyền 云vân 若nhược 作tác 如như 義nghĩa 初sơ 後hậu 皆giai 空không 為vi 等đẳng 若nhược 作tác 性tánh 相tướng 義nghĩa 初sơ 後hậu 相tương/tướng 在tại 為vi 等đẳng 若nhược 作tác 中trung 義nghĩa 初sơ 後hậu 皆giai 實thật 相tướng 為vi 等đẳng (# 文văn )# 同đồng 後hậu 者giả 真chân 中trung 唯duy 心tâm 俗tục 兼kiêm 色sắc 心tâm 也dã 七thất 支chi 皆giai 名danh 苦khổ 道đạo 須tu 兼kiêm 色sắc 心tâm 現hiện 五ngũ 果quả 中trung 識thức 本bổn 唯duy 心tâm 今kim 取thủ 含hàm 中trung 陰ấm 色sắc 故cố 亦diệc 兩lưỡng 兼kiêm 此thử 識thức 託thác 胎thai 乘thừa 於ư 中trung 陰ấm 陰ấm 義nghĩa 屬thuộc 色sắc 天thiên 眼nhãn 能năng 見kiến 身thân 口khẩu 屬thuộc 色sắc 意ý 業nghiệp 屬thuộc 心tâm 故cố 不bất 偏thiên 屬thuộc 無vô 明minh 等đẳng 惑hoặc 唯duy 在tại 心tâm 也dã 諸chư 諦đế 者giả 四tứ 二nhị 三tam 一nhất 無vô 諦đế 通thông 總tổng 而nhi 示thị 四Tứ 諦Đế 中trung 苦khổ 同đồng 前tiền 因nhân 緣duyên 理lý 須tu 雙song 具cụ 集tập 兼kiêm 業nghiệp 者giả 四Tứ 諦Đế 法pháp 相tướng 合hợp 惑hoặc 業nghiệp 二nhị 皆giai 集Tập 諦Đế 收thu 集tập 是thị 煩phiền 惱não 只chỉ 唯duy 在tại 心tâm 既ký 兼kiêm 於ư 業nghiệp 故cố 通thông 色sắc 心tâm 道đạo 即tức 三tam 學học 戒giới 體thể 屬thuộc 色sắc 故cố 雙song 具cụ (# 此thử 釋thích 三tam 兼kiêm 色sắc 心tâm )# 二nhị 諦đế 三tam 諦đế 俗tục 該cai 依y 正chánh 故cố 兼kiêm 色sắc 心tâm 四Tứ 諦Đế 中trung 滅diệt 二nhị 諦đế 中trung 真chân 三tam 之chi 真chân 中trung 一nhất 實thật 無vô 諦đế 體thể 並tịnh 屬thuộc 理lý 無vô 形hình 相tướng 表biểu 故cố 不bất 兼kiêm 色sắc 並tịnh 內nội 心tâm 證chứng 故cố 唯duy 在tại 心tâm 示thị 意ý 者giả 上thượng 將tương 七thất 科khoa 分phần/phân 配phối 色sắc 心tâm 欲dục 成thành 別biệt 義nghĩa 一nhất 往vãng 從tùng 強cường/cưỡng 若nhược 論luận 諸chư 法pháp 本bổn 來lai 相tương/tướng 攝nhiếp 又hựu 不bất 可khả 謂vị 條điều 然nhiên 永vĩnh 殊thù 。

△# 二nhị 既ký 知tri 下hạ 次thứ 總tổng 。

既ký 知tri 別biệt 已dĩ 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 。 非phi 心tâm 性tánh 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 。

【# 觧# 】# 既ký 解giải 上thượng 科khoa 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 今kim 當đương 攝nhiếp 諸chư 法pháp 差sai 別biệt 。 歸quy 剎sát 那na 之chi 總tổng 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 別biệt 也dã 無vô 非phi 心tâm 性tánh 總tổng 也dã 既ký 云vân 諸chư 法pháp 無vô 非phi 心tâm 性tánh 豈khởi 非phi 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 心tâm 屬thuộc 事sự 性tánh 屬thuộc 理lý 今kim 欲dục 於ư 事sự 顯hiển 理lý 是thị 故cố 雙song 舉cử 一nhất 性tánh 下hạ 正chánh 釋thích 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 之chi 所sở 以dĩ 良lương 由do 一nhất 性tánh 圓viên 融dung 無vô 決quyết 定định 堅kiên 住trụ 之chi 性tánh 立lập 理lý 事sự 三tam 千thiên 故cố 能năng 攝nhiếp 別biệt 以dĩ 歸quy 總tổng 也dã 前tiền 云vân 一nhất 念niệm 今kim 云vân 一nhất 性tánh 理lý 事sự 相tướng 顯hiển 也dã 。

【# 鈔sao 】# 前tiền 約ước 諸chư 法pháp 不bất 失thất 自tự 體thể 為vi 別biệt 今kim 明minh 諸chư 法pháp 同đồng 趣thú 剎sát 那na 為vi 總tổng 終chung 日nhật 不bất 失thất 終chung 日nhật 同đồng 趣thú 性tánh 具cụ 諸chư 法pháp 總tổng 別biệt 相tướng 收thu 緣duyên 起khởi 諸chư 法pháp 總tổng 別biệt 亦diệc 爾nhĩ 非phi 謂vị 約ước 事sự 論luận 別biệt 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 又hựu 復phục 應ưng 知tri 若nhược 事sự 若nhược 理lý 皆giai 以dĩ 事sự 中trung 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 以dĩ 眾chúng 生sanh 在tại 事sự 未vị 悟ngộ 理lý 故cố 以dĩ 依y 陰ấm 心tâm 顯hiển 玅# 理lý 故cố 。

【# 觧# 】# 釋thích 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 文văn 相tương/tướng 稍sảo 廣quảng 初sơ 釋thích 前tiền 四tứ 句cú 次thứ 釋thích 後hậu 二nhị 句cú 初sơ 又hựu 二nhị 初sơ 正chánh 釋thích 二nhị 揀giản 顯hiển 初sơ 文văn 有hữu 三tam 節tiết 初sơ 對đối 前tiền 明minh 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 二nhị 性tánh 具cụ 下hạ 示thị 事sự 理lý 各các 有hữu 總tổng 別biệt 三tam 又hựu 復phục 下hạ 明minh 並tịnh 以dĩ 事sự 念niệm 為vi 總tổng 前tiền 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 為vi 顯hiển 法pháp 法pháp 宛uyển 然nhiên 不bất 相tương 混hỗn 濫lạm 不bất 失thất 自tự 體thể 今kim 明minh 諸chư 法pháp 元nguyên 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 同đồng 趣thú 剎sát 那na 妄vọng 念niệm 別biệt 時thời 常thường 總tổng 總tổng 時thời 常thường 別biệt 總tổng 別biệt 同đồng 時thời 故cố 云vân 終chung 日nhật 亦diệc 為vi 成thành 觀quán 故cố 云vân 剎sát 那na 據cứ 圓viên 詮thuyên 玅# 旨chỉ 法pháp 法pháp 為vi 總tổng 亦diệc 可khả 云vân 同đồng 趣thú 一nhất 塵trần 也dã 此thử 之chi 總tổng 別biệt 若nhược 事sự 若nhược 理lý 皆giai 有hữu 此thử 義nghĩa 故cố 云vân 性tánh 具cụ 等đẳng 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 一nhất 法pháp 為vi 總tổng 諸chư 法pháp 為vi 別biệt 一nhất 攝nhiếp 一nhất 切thiết 故cố 云vân 相tương/tướng 收thu 緣duyên 起khởi 三tam 千thiên 既ký 全toàn 性tánh 起khởi 亦diệc 以dĩ 一nhất 法pháp 為vi 總tổng 諸chư 法pháp 為vi 別biệt 亦diệc 皆giai 融dung 攝nhiếp 故cố 云vân 亦diệc 爾nhĩ 非phi 謂vị 下hạ 如như 前tiền 敘tự 破phá 應ưng 知tri 理lý 事sự 三tam 千thiên 皆giai 以dĩ 心tâm 法pháp 為vi 總tổng 就tựu 迷mê 而nhi 辨biện 故cố 云vân 事sự 念niệm 眾chúng 生sanh 全toàn 體thể 在tại 迷mê 未vị 嘗thường 悟ngộ 理lý 須tu 指chỉ 事sự 念niệm 不bất 可khả 以dĩ 心tâm 為vi 真chân 心tâm 以dĩ 依y 陰ấm 心tâm 觀quán 顯hiển 不bất 思tư 議nghị 。 理lý 故cố 曰viết 事sự 念niệm 豈khởi 可khả 不bất 立lập 陰ấm 等đẳng 直trực 觀quán 不bất 思tư 議nghị 耶da 上thượng 云vân 若nhược 事sự 是thị 事sự 造tạo 緣duyên 起khởi 之chi 事sự 下hạ 云vân 事sự 念niệm 是thị 迷mê 妄vọng 之chi 事sự 現hiện 前tiền 一nhất 念niệm 云vân 何hà 能năng 總tổng 事sự 理lý 諸chư 法pháp 須tu 知tri 約ước 此thử 一nhất 念niệm 能năng 具cụ 諸chư 法pháp 名danh 為vi 理lý 總tổng 所sở 具cụ 諸chư 法pháp 名danh 為vi 理lý 別biệt 約ước 此thử 一nhất 念niệm 能năng 造tạo 諸chư 法pháp 名danh 事sự 總tổng 所sở 造tạo 諸chư 法pháp 名danh 事sự 別biệt 如như 此thử 分phân 之chi 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 自tự 然nhiên 不bất 濫lạm 鈔sao 云vân 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 為vi 別biệt 至chí 咸hàm 趣thú 一nhất 念niệm 也dã 又hựu 序tự 云vân 介giới 爾nhĩ 之chi 心tâm 為vi 事sự 理lý 解giải 行hành 之chi 要yếu 即tức 此thử 謂vị 也dã 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 他tha 云vân 一nhất 念niệm 即tức 一nhất 性tánh 也dã 一nhất 念niệm 靈linh 知tri 性tánh 體thể 常thường 寂tịch 又hựu 云vân 性tánh 即tức 一nhất 念niệm 謂vị 心tâm 性tánh 靈linh 寂tịch 性tánh 即tức 法Pháp 身thân 靈linh 即tức 般Bát 若Nhã 寂tịch 即tức 解giải 脫thoát 又hựu 云vân 一nhất 念niệm 真Chân 如Như 玅# 體thể 又hựu 云vân 並tịnh 我ngã 一nhất 念niệm 清thanh 淨tịnh 靈linh 知tri 據cứ 此thử 等đẳng 文văn 乃nãi 直trực 指chỉ 文văn 中trung 一nhất 念niệm 名danh 真chân 淨tịnh 靈linh 知tri 是thị 約ước 理lý 解giải 今kim 云vân 屬thuộc 事sự 是thị 陰ấm 入nhập 法pháp 與dữ 他tha 所sở 指chỉ 賖# 切thiết 如như 何hà 。

【# 觧# 】# 二nhị 揀giản 顯hiển 中trung 初sơ 問vấn 起khởi 他tha 云vân 者giả 引dẫn 示thị 珠châu 指chỉ 文văn 對đối 今kim 一nhất 念niệm 屬thuộc 事sự 並tịnh 難nạn/nan 凡phàm 引dẫn 四tứ 文văn 初sơ 是thị 釋thích 今kim 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 云vân 一nhất 性tánh 即tức 一nhất 念niệm 也dã 一nhất 念niệm 靈linh 知tri 性tánh 體thể 常thường 寂tịch 次thứ 釋thích 修tu 性tánh 門môn 界giới 如như 一nhất 念niệm 云vân 性tánh 即tức 一nhất 念niệm 德đức 即tức 法Pháp 身thân 般Bát 若Nhã 解giải 脫thoát 。 皆giai 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 也dã 今kim 敵địch 體thể 示thị 性tánh 德đức 相tương 謂vị 心tâm 性tánh 靈linh 寂tịch 性tánh 即tức 法Pháp 身thân 靈linh 即tức 般Bát 若Nhã 寂tịch 即tức 解giải 脫thoát (# 文văn )# 第đệ 三tam 文văn 是thị 未vị 入nhập 文văn 前tiền 懸huyền 敘tự 不bất 二nhị 唯duy 心tâm 實thật 相tướng 科khoa 云vân 一nhất 一nhất 法Pháp 界Giới 皆giai 即tức 一nhất 心tâm 真chân 知tri 玅# 體thể 又hựu 云vân 當đương 知tri 諸chư 法pháp 。 不bất 二nhị 唯duy 心tâm 唯duy 心tâm 無vô 相tướng 具cụ 一nhất 切thiết 法pháp 。 故cố 此thử 十thập 門môn 門môn 門môn 之chi 法pháp 皆giai 名danh 不bất 二nhị 一nhất 一nhất 諸chư 法pháp 當đương 體thể 通thông 入nhập 名danh 之chi 曰viết 門môn 若nhược 一nhất 法pháp 入nhập 此thử 一nhất 法pháp 外ngoại 更cánh 無vô 九cửu 門môn 之chi 法pháp 為vi 異dị 並tịnh 我ngã 一nhất 念niệm 清thanh 淨tịnh 靈linh 知tri (# 文văn )# 據cứ 此thử 四tứ 文văn 並tịnh 約ước 理lý 解giải 今kim 云vân 屬thuộc 事sự 與dữ 他tha 所sở 見kiến 遠viễn 近cận 如như 何hà 賖# 遠viễn 切thiết 近cận 。

【# 鈔sao 】# 答đáp 此thử 師sư 祇kỳ 因nhân 將tương 此thử 一nhất 念niệm 約ước 理lý 釋thích 之chi 致trí 與dữ 一nhất 家gia 文văn 義nghĩa 相tương 違vi 且thả 違vi 文văn 者giả 一nhất 違vi 玄huyền 文văn 彼bỉ 判phán 心tâm 法pháp 定định 在tại 因nhân 佛Phật 法Pháp 定định 在tại 果quả 眾chúng 生sanh 法pháp 一nhất 往vãng 通thông 因nhân 果quả 二nhị 往vãng 則tắc 局cục 因nhân 他tha 執chấp 心tâm 法pháp 是thị 真chân 性tánh 故cố 乃nãi 自tự 立lập 云vân 心tâm 非phi 因nhân 果quả 又hựu 礙ngại 定định 在tại 因nhân 句cú 復phục 自tự 立lập 云vân 約ước 能năng 造tạo 諸chư 法pháp 故cố 判phán 為vi 因nhân 佛Phật 定định 在tại 果quả 者giả 乃nãi 由do 研nghiên 修tu 覺giác 了liễu 究cứu 盡tận 為vi 果quả 今kim 問vấn 既ký 將tương 因nhân 果quả 分phần/phân 判phán 法pháp 相tướng 何hà 得đắc 因nhân 果quả 卻khước 不bất 相tương 對đối 果quả 若nhược 從tùng 覺giác 因nhân 須tu 指chỉ 迷mê 何hà 得đắc 自tự 立lập 理lý 能năng 造tạo 事sự 而nhi 為vi 因nhân 邪tà 既ký 不bất 相tương 對đối 何hà 名danh 分phần/phân 判phán 又hựu 違vi 華hoa 嚴nghiêm 心tâm 造tạo 之chi 義nghĩa 彼bỉ 經kinh 如Như 來Lai 林lâm 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 偈kệ 云vân 心tâm 如như 工công 畫họa 師sư 造tạo 種chủng 種chủng 五ngũ 陰ấm 一nhất 切thiết 世thế 間gian 中trung 。 無vô 法pháp 而nhi 不bất 造tạo 如như 心tâm 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 如như 佛Phật 眾chúng 生sanh 然nhiên 心tâm 佛Phật 及cập 眾chúng 生sanh 。 是thị 三tam 無vô 差sai 別biệt 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 心tâm 造tạo 有hữu 二nhị 種chủng 一nhất 者giả 約ước 理lý 造tạo 即tức 是thị 具cụ 二nhị 者giả 約ước 事sự 即tức 三tam 世thế 變biến 造tạo 等đẳng 心tâm 法pháp 既ký 有hữu 二nhị 造tạo 經kinh 以dĩ 心tâm 例lệ 於ư 佛Phật 復phục 以dĩ 佛Phật 例lệ 於ư 生sanh 故cố 云vân 如như 心tâm 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 如như 佛Phật 眾chúng 生sanh 然nhiên 是thị 則tắc 三tam 法pháp 各các 具cụ 二nhị 造tạo 方phương 無vô 差sai 別biệt 故cố 。 荊kinh 溪khê 云vân 不bất 解giải 今kim 文văn 如như 何hà 銷tiêu 偈kệ 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết 三tam 無vô 差sai 別biệt 何hà 忽hốt 獨độc 云vân 心tâm 造tạo 諸chư 法pháp 得đắc 名danh 因nhân 邪tà 據cứ 他tha 所sở 釋thích 心tâm 法pháp 是thị 理lý 喻dụ 論luận 能năng 具cụ 能năng 造tạo 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 唯duy 有hữu 所sở 具cụ 所sở 造tạo 則tắc 心tâm 造tạo 之chi 義nghĩa 尚thượng 虧khuy 無vô 差sai 之chi 文văn 永vĩnh 失thất 矣hĩ 又hựu 若nhược 約ước 能năng 造tạo 釋thích 因nhân 則tắc 三tam 法pháp 皆giai 定định 在tại 因nhân 以dĩ 皆giai 有hữu 二nhị 造tạo 故cố 此thử 文văn 是thị 今kim 家gia 立lập 義nghĩa 綱cương 格cách 若nhược 迷mê 此thử 者giả 一nhất 家gia 教giáo 旨chỉ 皆giai 翻phiên 倒đảo 也dã 焉yên 將tương 此thử 解giải 定định 教giáo 文văn 之chi 欠khiếm 剩thặng 耶da 二nhị 違vi 大đại 意ý 及cập 金kim 剛cang 錍bề 他tha 自tự 引dẫn 云vân 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 名danh 性tánh 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 引dẫn 畢tất 乃nãi 云vân 今kim 言ngôn 心tâm 即tức 真Chân 如Như 不bất 變biến 性tánh 也dã 今kim 恐khủng 他tha 不bất 許hứa 荊kinh 溪khê 立lập 義nghĩa 何hà 者giả 既ký 云vân 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 顯hiển 是thị 即tức 理lý 之chi 事sự 那na 得đắc 直trực 作tác 理lý 釋thích 若nhược 云vân 雖tuy 隨tùy 緣duyên 邊biên 屬thuộc 事sự 事sự 即tức 理lý 故cố 故cố 指chỉ 心tâm 為vi 不bất 變biến 性tánh 者giả 佛Phật 法Pháp 生sanh 法pháp 豈khởi 不bất 即tức 耶da 若nhược 皆giai 即tức 理lý 何hà 獨độc 指chỉ 心tâm 名danh 不bất 變biến 性tánh 故cố 金kim 錍bề 云vân 真Chân 如Như 是thị 萬vạn 法pháp 由do 隨tùy 緣duyên 故cố 萬vạn 法pháp 是thị 真Chân 如Như 由do 不bất 變biến 故cố 故cố 知tri 若nhược 約ước 萬vạn 法pháp 即tức 理lý 則tắc 生sanh 佛Phật 依y 正chánh 俱câu 理lý 皆giai 不bất 變biến 故cố 何hà 獨độc 心tâm 是thị 理lý 耶da 若nhược 據cứ 眾chúng 生sanh 在tại 事sự 則tắc 內nội 外ngoại 色sắc 心tâm 俱câu 事sự 皆giai 隨tùy 緣duyên 故cố 何hà 獨độc 心tâm 非phi 事sự 邪tà 他tha 云vân 生sanh 佛Phật 是thị 因nhân 果quả 法pháp 心tâm 非phi 因nhân 果quả 驗nghiệm 他tha 直trực 指chỉ 心tâm 法pháp 名danh 理lý 非phi 指chỉ 事sự 即tức 理lý 生sanh 佛Phật 二nhị 事sự 會hội 歸quy 心tâm 故cố 方phương 云vân 即tức 理lý 亦diệc 非phi 當đương 處xứ 即tức 具cụ 三tam 千thiên 是thị 知tri 他tha 師sư 雖tuy 引dẫn 唯duy 色sắc 之chi 言ngôn 亦diệc 祇kỳ 曲khúc 成thành 唯duy 真chân 心tâm 爾nhĩ 。

【# 觧# 】# 答đáp 中trung 總tổng 斥xích 他tha 解giải 違vi 文văn 背bội 義nghĩa 別biệt 破phá 初sơ 違vi 文văn 二nhị 違vi 義nghĩa 初sơ 又hựu 二nhị 一nhất 違vi 玄huyền 文văn 二nhị 違vi 大đại 意ý 金kim 錍bề 初sơ 引dẫn 玄huyền 籤# 三tam 法pháp 因nhân 果quả 之chi 文văn 如như 前tiền 示thị 他tha 執chấp 等đẳng 者giả 敘tự 他tha 謬mậu 見kiến 示thị 珠châu 指chỉ 云vân 心tâm 法pháp 定định 在tại 因nhân 者giả 心tâm 非phi 因nhân 果quả 約ước 能năng 造tạo 諸chư 法pháp 判phán 為vi 因nhân 也dã 華hoa 嚴nghiêm 云vân 一nhất 切thiết 唯duy 心tâm 造tạo 心tâm 造tạo 諸chư 如Như 來Lai 等đẳng 。 豈khởi 非phi 十thập 法Pháp 界Giới 皆giai 由do 心tâm 造tạo 佛Phật 定định 在tại 果quả 者giả 由do 覺giác 自tự 心tâm 研nghiên 修tu 究cứu 竟cánh 名danh 佛Phật 故cố 云vân 定định 在tại 果quả 也dã (# 文văn )# 今kim 問vấn 下hạ 徵trưng 斥xích 因nhân 果quả 相tương 對đối 者giả 對đối 迷mê 說thuyết 覺giác 既ký 以dĩ 研nghiên 修tu 究cứu 了liễu 名danh 果quả 則tắc 合hợp 判phán 迷mê 為vi 因nhân 何hà 云vân 心tâm 法pháp 是thị 理lý 能năng 造tạo 生sanh 佛Phật 之chi 事sự 故cố 判phán 為vi 因nhân 耶da 又hựu 違vi 等đẳng 者giả 前tiền 云vân 心tâm 造tạo 諸chư 法pháp 故cố 判phán 為vi 因nhân 豈khởi 但đãn 違vi 玄huyền 文văn 又hựu 違vi 華hoa 嚴nghiêm 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết 三tam 無vô 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 須tu 知tri 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 三tam 皆giai 能năng 造tạo 故cố 云vân 無vô 差sai 豈khởi 可khả 獨độc 云vân 心tâm 能năng 造tạo 耶da 故cố 引dẫn 彼bỉ 經kinh 輔phụ 行hành 委ủy 破phá 輔phụ 行hành 五ngũ 中trung 引dẫn 經kinh 十thập 八bát 如Như 來Lai 林lâm 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 偈kệ 云vân 心tâm 如như 工công 畫họa 師sư 至chí 是thị 三tam 無vô 差sai 別biệt 若nhược 人nhân 欲dục 了liễu 知tri 三tam 世thế 一nhất 切thiết 佛Phật 。 應ưng 當đương 如như 是thị 。 觀quán 心tâm 造tạo 諸chư 如Như 來Lai 不phủ 。 解giải 今kim 文văn 如như 何hà 消tiêu 偈kệ 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết 三tam 無vô 差sai 別biệt (# 文văn )# 如như 工công 畫họa 師sư 者giả 畫họa 師sư 即tức 無vô 明minh 心tâm 能năng 造tạo 十thập 界giới 五ngũ 陰ấm 故cố 云vân 種chủng 種chủng 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 即tức 十thập 法Pháp 界Giới 假giả 實thật 國quốc 土độ 等đẳng 輔phụ 行hành 釋thích 初sơ 偈kệ 云vân 言ngôn 心tâm 造tạo 者giả 不bất 出xuất 二nhị 意ý 一nhất 者giả 約ước 理lý 造tạo 即tức 是thị 具cụ 二nhị 者giả 約ước 事sự 不bất 出xuất 三tam 世thế 三tam 世thế 又hựu 三tam 一nhất 者giả 過quá 造tạo 於ư 現hiện 過quá 現hiện 造tạo 當đương 二nhị 者giả 現hiện 造tạo 於ư 現hiện 三tam 者giả 聖thánh 人nhân 變biến 化hóa 所sở 造tạo 亦diệc 令linh 眾chúng 生sanh 。 變biến 心tâm 所sở 造tạo (# 彼bỉ 文văn 甚thậm 廣quảng )# 今kim 云vân 三tam 世thế 變biến 造tạo 指chỉ 前tiền 二nhị 義nghĩa 等đẳng 即tức 等đẳng 於ư 聖thánh 人nhân 權quyền 造tạo 也dã 問vấn 華hoa 嚴nghiêm 只chỉ 云vân 心tâm 造tạo 荊kinh 溪khê 得đắc 何hà 文văn 意ý 便tiện 作tác 事sự 理lý 而nhi 釋thích 答đáp 正chánh 得đắc 天thiên 台thai 引dẫn 造tạo 證chứng 具cụ 之chi 義nghĩa (# 如như 下hạ 辨biện )# 經kinh 以dĩ 下hạ 四tứ 明minh 例lệ 釋thích 次thứ 偈kệ 別biệt 行hành 玄huyền 記ký 上thượng 云vân 經kinh 文văn 先tiên 示thị 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết 便tiện 以dĩ 此thử 心tâm 而nhi 例lệ 於ư 佛Phật 示thị 佛Phật 權quyền 造tạo 同đồng 心tâm 實thật 造tạo 次thứ 復phục 以dĩ 佛Phật 而nhi 例lệ 於ư 生sanh 示thị 生sanh 實thật 造tạo 同đồng 佛Phật 權quyền 造tạo 權quyền 實thật 雖tuy 異dị 因nhân 果quả 暫tạm 殊thù 三tam 皆giai 能năng 造tạo 一nhất 切thiết 世thế 間gian 故cố 。 得đắc 結kết 云vân 三tam 無vô 差sai 別biệt (# 文văn )# 不bất 解giải 天thiên 台thai 引dẫn 造tạo 證chứng 具cụ 之chi 文văn 如như 何hà 消tiêu 釋thích 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 偈kệ 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết (# 指chỉ 初sơ 偈kệ )# 三tam 無vô 差sai 別biệt (# 指chỉ 次thứ 偈kệ )# 輔phụ 行hành 又hựu 云vân 若nhược 無vô 今kim 家gia 諸chư 圓viên 文văn 意ý 彼bỉ 經kinh 偈kệ 旨chỉ 理lý 實thật 難nan 消tiêu (# 文văn )# 通thông 指chỉ 一nhất 家gia 諸chư 部bộ 圓viên 文văn 今kim 此thử 正chánh 指chỉ 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 文văn 也dã 葢# 清thanh 涼lương 華hoa 嚴nghiêm 大đại 疏sớ/sơ 解giải 釋thích 此thử 文văn 以dĩ 心tâm 為vi 理lý 為vi 能năng 造tạo 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 為vi 所sở 造tạo 故cố 斥xích 云vân 不bất 解giải 今kim 文văn 等đẳng 也dã 荊kinh 溪khê 釋thích 意ý 三tam 皆giai 能năng 造tạo 山sơn 外ngoại 何hà 獨độc 以dĩ 心tâm 為vi 能năng 造tạo 耶da 據cứ 他tha 等đẳng 者giả 然nhiên 示thị 珠châu 指chỉ 本bổn 無vô 顯hiển 文văn 指chỉ 心tâm 是thị 理lý 四tứ 明minh 據cứ 他tha 立lập 義nghĩa 覈# 而nhi 破phá 之chi 義nghĩa 書thư 六lục 引dẫn 珠châu 指chỉ 云vân 佛Phật 名danh 真chân 覺giác 生sanh 名danh 不bất 覺giác 心tâm 即tức 生sanh 佛Phật 之chi 心tâm 非phi 離ly 生sanh 佛Phật 外ngoại 別biệt 有hữu 心tâm 為vi 生sanh 佛Phật 之chi 本bổn 經kinh 示thị 本bổn 末mạt 因nhân 果quả 不bất 二nhị 故cố 云vân 三tam 無vô 差sai 別biệt 耳nhĩ (# 文văn 止chỉ 此thử )# 四tứ 明minh 斷đoạn 云vân 豈khởi 非phi 謂vị 心tâm 是thị 非phi 迷mê 非phi 悟ngộ 之chi 真chân 心tâm (# 註chú 云vân 心tâm 唯duy 屬thuộc 理lý )# 今kim 云vân 心tâm 法pháp 是thị 理lý 能năng 具cụ 能năng 造tạo 義nghĩa 書thư 云vân 此thử 心tâm 迷mê 則tắc 為vi 生sanh 悟ngộ 則tắc 為vi 佛Phật (# 今kim 云vân 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 所sở 具cụ 所sở 造tạo )# 此thử 則tắc 只chỉ 得đắc 一nhất 人nhân 心tâm 法pháp 少thiểu 分phần (# 註chú 以dĩ 唯duy 知tri 事sự 造tạo 生sanh 佛Phật 不bất 知tri 理lý 具cụ 生sanh 佛Phật 二nhị 造tạo 雙song 明minh 方phương 〔# 明minh 〕# 全toàn 分phần/phân )# 今kim 云vân 心tâm 造tạo 尚thượng 虧khuy 殊thù 不bất 識thức 法Pháp 界Giới 有hữu 情tình 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 生sanh 佛Phật 之chi 全toàn 分phần/phân 因nhân 嗟ta 珠châu 指chỉ 棄khí 於ư 大đại 海hải 而nhi 取thủ 一nhất 漚âu 所sở 得đắc 者giả 如như 爪trảo 上thượng 土thổ 。 所sở 失thất 者giả 如như 大đại 地địa 土thổ/độ (# 今kim 云vân 無vô 差sai 之chi 文văn 永vĩnh 失thất )# 故cố 指chỉ 要yếu 斷đoạn 云vân 心tâm 造tạo 之chi 義nghĩa 尚thượng 虧khuy 無vô 差sai 之chi 文văn 永vĩnh 失thất 以dĩ 我ngã 一nhất 念niệm 及cập 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 各các 各các 論luận 於ư 事sự 造tạo 人nhân 人nhân 說thuyết 於ư 理lý 具cụ 而nhi 皆giai 互hỗ 具cụ 互hỗ 攝nhiếp 方phương 名danh 三tam 無vô 差sai 別biệt (# 文văn )# 問vấn 心tâm 造tạo 義nghĩa 虧khuy 為vi 理lý 為vi 事sự 若nhược 云vân 虧khuy 理lý 他tha 云vân 心tâm 法pháp 是thị 理lý 若nhược 云vân 虧khuy 事sự 義nghĩa 書thư 云vân 唯duy 知tri 事sự 造tạo 答đáp 義nghĩa 書thư 明minh 云vân 唯duy 知tri 事sự 造tạo 不bất 知tri 理lý 具cụ 正chánh 當đương 虧khuy 理lý 他tha 謂vị 心tâm 是thị 非phi 迷mê 非phi 悟ngộ 之chi 真chân 心tâm 此thử 心tâm 迷mê 則tắc 為vi 生sanh 悟ngộ 則tắc 為vi 佛Phật 心tâm 能năng 作tác 生sanh 作tác 佛Phật 豈khởi 非phi 事sự 造tạo 以dĩ 約ước 迷mê 悟ngộ 說thuyết 故cố 迷mê 悟ngộ 屬thuộc 事sự 也dã 他tha 云vân 心tâm 法pháp 是thị 理lý 者giả 他tha 謂vị 非phi 迷mê 非phi 悟ngộ 之chi 真chân 心tâm 故cố 云vân 心tâm 唯duy 屬thuộc 理lý 非phi 圓viên 詮thuyên 性tánh 具cụ 三tam 千thiên 之chi 理lý 也dã 問vấn 既ký 云vân 能năng 具cụ 豈khởi 非phi 理lý 耶da 答đáp 他tha 計kế 真chân 心tâm 遍biến 一nhất 切thiết 。 處xử 名danh 之chi 為vi 具cụ 但đãn 有hữu 具cụ 名danh 而nhi 無vô 具cụ 義nghĩa 也dã 又hựu 若nhược 等đẳng 者giả 若nhược 謂vị 心tâm 能năng 造tạo 法pháp 釋thích 心tâm 在tại 因nhân 應ưng 須tu 生sanh 佛Phật 亦diệc 定định 在tại 因nhân 以dĩ 三tam 法pháp 皆giai 具cụ 二nhị 造tạo 故cố 也dã 以dĩ 三tam 無vô 差sai 別biệt 之chi 文văn 是thị 一nhất 家gia 所sở 立lập 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 觀quán 心tâm 具cụ 造tạo 等đẳng 義nghĩa 之chi 綱cương 格cách 若nhược 以dĩ 非phi 迷mê 非phi 悟ngộ 之chi 理lý 以dĩ 釋thích 心tâm 法pháp 乃nãi 成thành 緣duyên 理lý 斷đoạn 九cửu 偏thiên 指chỉ 真Chân 如Như 則tắc 抑ức 挫tỏa 圓viên 宗tông 反phản 同đồng 歷lịch 別biệt 之chi 行hành 故cố 云vân 翻phiên 倒đảo 也dã 欠khiếm 剩thặng 者giả 山sơn 外ngoại 謂vị 玅# 玄huyền 類loại 通thông 十thập 種chủng 三tam 法pháp 合hợp 有hữu 觀quán 心tâm 之chi 文văn 文văn 無vô 者giả 略lược 也dã 光quang 明minh 玄huyền 十thập 種chủng 三tam 法pháp 圓viên 談đàm 法pháp 性tánh 若nhược 更cánh 立lập 觀quán 心tâm 則tắc 是thị 剩thặng 也dã 義nghĩa 書thư 十thập 云vân 玅# 玄huyền 但đãn 以dĩ 三tam 軌quỹ 類loại 通thông 十thập 法pháp 而nhi 已dĩ 合hợp 有hữu 觀quán 心tâm 一nhất 科khoa 彼bỉ 文văn 無vô 者giả 略lược 也dã 今kim 之chi 玄huyền 文văn 雖tuy 帶đái 十thập 種chủng 法pháp 相tướng 並tịnh 以dĩ 一nhất 性tánh 貫quán 之chi 法pháp 性tánh 無vô 外ngoại 即tức 我ngã 一nhất 心tâm 豈khởi 此thử 之chi 外ngoại 而nhi 有hữu 法pháp 相tướng 不bất 融dung 更cánh 須tu 附phụ 法pháp 作tác 觀quán 乎hồ (# 文văn )# 焉yên 可khả 將tương 此thử 等đẳng 見kiến 解giải 定định 教giáo 文văn 中trung 之chi 欠khiếm 剩thặng 耶da 只chỉ 緣duyên 山sơn 外ngoại 纔tài 見kiến 言ngôn 心tâm 便tiện 作tác 真chân 理lý 而nhi 釋thích 謂vị 圓viên 談đàm 法pháp 性tánh 便tiện 是thị 觀quán 心tâm 故cố 此thử 斥xích 之chi 二nhị 造tạo 問vấn 大đại 師sư 於ư 止Chỉ 觀Quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 引dẫn 華hoa 嚴nghiêm 心tâm 造tạo 之chi 文văn 荊kinh 溪khê 得đắc 何hà 文văn 意ý 便tiện 作tác 二nhị 造tạo 而nhi 釋thích 況huống 造tạo 謂vị 造tạo 作tác 正chánh 屬thuộc 於ư 事sự 云vân 何hà 理lý 中trung 說thuyết 造tạo 答đáp 荊kinh 溪khê 得đắc 義nghĩa 符phù 文văn 葢# 圓viên 宗tông 大đại 旨chỉ 法pháp 理lý 當đương 然nhiên 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 並tịnh 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 只chỉ 一nhất 心tâm 造tạo 任nhậm 運vận 有hữu 事sự 有hữu 理lý 此thử 得đắc 義nghĩa 也dã 符phù 文văn 者giả 止Chỉ 觀Quán 初sơ 明minh 陰ấm 境cảnh 引dẫn 此thử 文văn 證chứng 正chánh 示thị 境cảnh 相tướng 即tức 心tâm 生sanh 十thập 界giới 事sự 造tạo 義nghĩa 也dã 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 又hựu 引dẫn 此thử 文văn 證chứng 心tâm 具cụ 十thập 界giới 理lý 造tạo 義nghĩa 也dã 輔phụ 行hành 科khoa 云vân 重trọng/trùng 牒điệp 初sơ 引dẫn 示thị 境cảnh 相tướng 文văn 前tiền 云vân 心tâm 造tạo 即tức 是thị 心tâm 具cụ 故cố 引dẫn 造tạo 文văn 以dĩ 證chứng 心tâm 具cụ 又hựu 云vân 不bất 解giải 今kim 文văn 如như 何hà 消tiêu 偈kệ 心tâm 造tạo 一nhất 切thiết 三tam 無vô 差sai 別biệt (# 文văn )# 故cố 知tri 正chánh 得đắc 引dẫn 造tạo 證chứng 具cụ 文văn 意ý 乃nãi 作tác 二nhị 造tạo 而nhi 釋thích 也dã 問vấn 指chỉ 的đích 玅# 境cảnh 出xuất 自tự 法pháp 華hoa 何hà 故cố 止Chỉ 觀Quán 正chánh 明minh 玅# 境cảnh 卻khước 引dẫn 華hoa 嚴nghiêm 文văn 耶da 答đáp 三tam 千thiên 玅# 境cảnh 出xuất 法pháp 華hoa 心tâm 造tạo 揀giản 境cảnh 出xuất 華hoa 嚴nghiêm 從tùng 所sở 揀giản 境cảnh 以dĩ 示thị 玅# 境cảnh 故cố 重trọng/trùng 牒điệp 華hoa 嚴nghiêm 文văn 雖tuy 引dẫn 彼bỉ 義nghĩa 歸quy 法pháp 華hoa 以dĩ 今kim 經kinh 說thuyết 因nhân 緣duyên 果quả 報báo 。 皆giai 是thị 實thật 相tướng 因nhân 緣duyên 是thị 能năng 造tạo 果quả 報báo 是thị 所sở 造tạo 此thử 之chi 造tạo 義nghĩa 既ký 在tại 實thật 相tướng 是thị 故cố 造tạo 義nghĩa 理lý 本bổn 具cụ 足túc 以dĩ 此thử 。 理lý 造tạo 方phương 有hữu 事sự 造tạo (# 別biệt 行hành 玄huyền 文văn )# 問vấn 緣duyên 生sanh 事sự 造tạo 其kỳ 相tương/tướng 易dị 知tri 理lý 具cụ 三tam 千thiên 其kỳ 相tương/tướng 如như 何hà 答đáp 理lý 無vô 所sở 在tại 徧biến 在tại 於ư 事sự 即tức 世thế 間gian 諸chư 法pháp 。 是thị 理lý 造tạo 之chi 相tướng 若nhược 爾nhĩ 以dĩ 何hà 為vi 事sự 造tạo 耶da 曰viết 事sự 造tạo 亦diệc 不bất 出xuất 此thử 若nhược 爾nhĩ 二nhị 造tạo 不bất 分phân 曰viết 只chỉ 一nhất 十thập 界giới 據cứ 心tâm 而nhi 分phần/phân 事sự 理lý 之chi 殊thù 以dĩ 由do 此thử 心tâm 有hữu 起khởi 有hữu 具cụ 約ước 心tâm 體thể 本bổn 具cụ 諸chư 法pháp 即tức 指chỉ 諸chư 法pháp 無vô 非phi 理lý 造tạo 之chi 相tướng 約ước 起khởi 心tâm 變biến 造tạo 十thập 界giới 即tức 指chỉ 十thập 界giới 諸chư 法pháp 是thị 事sự 造tạo 之chi 相tướng 諸chư 法pháp 是thị 一nhất 但đãn 約ước 此thử 心tâm 而nhi 分phần/phân 事sự 理lý 故cố 曰viết 只chỉ 一nhất 非phi 事sự 非phi 理lý 之chi 三tam 千thiên 趣thú 事sự 趣thú 理lý 之chi 不bất 同đồng 輔phụ 行hành 云vân 一nhất 一nhất 修tu 具cụ 無vô 非phi 理lý 具cụ 鑑giám 堂đường 云vân 理lý 造tạo 之chi 相tướng 不bất 可khả 別biệt 求cầu 只chỉ 於ư 事sự 上thượng 覔# 也dã ○# 二nhị 違vi 大đại 意ý 金kim 錍bề 示thị 珠châu 指chỉ 釋thích 色sắc 心tâm 門môn 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 引dẫn 止Chỉ 觀Quán 大đại 意ý 云vân 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 名danh 性tánh 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 今kim 言ngôn 心tâm 即tức 真Chân 如Như 不bất 變biến 性tánh 也dã 之chi 色sắc 心tâm 即tức 隨tùy 緣duyên 也dã (# 文văn )# 雖tuy 不bất 引dẫn 金kim 錍bề 由do 二nhị 文văn 並tịnh 明minh 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 之chi 義nghĩa 既ký 違vi 大đại 意ý 亦diệc 違vi 金kim 錍bề 也dã 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 名danh 性tánh 即tức 事sự 之chi 理lý 也dã 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 即tức 理lý 之chi 事sự 也dã 他tha 云vân 心tâm 即tức 不bất 變biến 之chi 性tánh 直trực 作tác 理lý 釋thích 即tức 不bất 許hứa 荊kinh 溪khê 立lập 義nghĩa 也dã 若nhược 云vân 下hạ 縱túng/tung 釋thích 以dĩ 三tam 法pháp 無vô 差sai 破phá 之chi 若nhược 言ngôn 心tâm 法pháp 即tức 理lý 生sanh 佛Phật 亦diệc 然nhiên 若nhược 知tri 三tam 法pháp 無vô 差sai 不bất 可khả 獨độc 指chỉ 心tâm 名danh 不bất 變biến 性tánh 也dã 引dẫn 金kim 錍bề 文văn 以dĩ 顯hiển 事sự 則tắc 俱câu 事sự 理lý 則tắc 俱câu 理lý 既ký 云vân 萬vạn 法pháp 是thị 真Chân 如Như 則tắc 心tâm 與dữ 生sanh 佛Phật 俱câu 理lý 不bất 獨độc 指chỉ 心tâm 為vi 理lý 既ký 云vân 真Chân 如Như 是thị 萬vạn 法pháp 則tắc 心tâm 與dữ 生sanh 佛Phật 皆giai 隨tùy 緣duyên 事sự 不bất 可khả 云vân 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 心tâm 非phi 事sự 也dã 他tha 云vân 生sanh 佛Phật 是thị 因nhân 果quả 法pháp 者giả 珠châu 指chỉ 云vân 佛Phật 名danh 真chân 覺giác 生sanh 名danh 不bất 覺giác 心tâm 非phi 因nhân 果quả 如như 前tiền 引dẫn 驗nghiệm 他tha 所sở 解giải 既ký 謂vị 非phi 迷mê 非phi 悟ngộ 之chi 真chân 心tâm 正chánh 是thị 指chỉ 心tâm 為vi 理lý 他tha 謂vị 會hội 生sanh 佛Phật 歸quy 心tâm 方phương 名danh 事sự 即tức 於ư 理lý 須tu 知tri 一nhất 家gia 圓viên 說thuyết 色sắc 心tâm 依y 正chánh 生sanh 佛Phật 剎sát 塵trần 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 當đương 處xứ 具cụ 足túc 三tam 千thiên 所sở 以dĩ 大đại 師sư 圓viên 四tứ 念niệm 處xứ 六lục 塵trần 皆giai 唯duy 唯duy 者giả 無vô 外ngoại 之chi 稱xưng 舉cử 色sắc 則tắc 諸chư 法pháp 趣thú 色sắc 色sắc 外ngoại 無vô 法pháp 香hương 等đẳng 亦diệc 然nhiên 四tứ 明minh 云vân 唯duy 色sắc 之chi 言ngôn 非phi 權quyền 唯duy 實thật 山sơn 外ngoại 不bất 曉hiểu 雖tuy 引dẫn 唯duy 色sắc 之chi 言ngôn 克khắc 論luận 其kỳ 義nghĩa 只chỉ 是thị 唯duy 心tâm 以dĩ 不bất 明minh 諸chư 法pháp 當đương 處xứ 圓viên 具cụ 須tu 攝nhiếp 色sắc 歸quy 心tâm 方phương 具cụ 故cố 也dã 。

【# 鈔sao 】# 況huống 復phục 觀quán 心tâm 自tự 具cụ 二nhị 種chủng 即tức 唯duy 識thức 觀quán 及cập 實thật 相tướng 觀quán 因nhân 何hà 纔tài 見kiến 言ngôn 心tâm 便tiện 云vân 是thị 理lý 又hựu 實thật 相tướng 觀quán 雖tuy 觀quán 理lý 具cụ 非phi 清thanh 淨tịnh 理lý 乃nãi 即tức 事sự 之chi 理lý 也dã 以dĩ 依y 陰ấm 等đẳng 顯hiển 故cố 問vấn 若nhược 爾nhĩ 二nhị 觀quán 皆giai 依y 事sự 如như 何hà 分phần/phân 耶da 答đáp 實thật 相tướng 觀quán 者giả 即tức 於ư 識thức 心tâm 體thể 其kỳ 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 即tức 空không 假giả 中trung 唯duy 識thức 觀quán 者giả 照chiếu 於ư 起khởi 心tâm 變biến 造tạo 十thập 界giới 即tức 空không 假giả 中trung 故cố 義nghĩa 例lệ 云vân 夫phu 觀quán 心tâm 法pháp 有hữu 理lý 有hữu 事sự 從tùng 理lý 則tắc 唯duy 達đạt 法pháp 性tánh 更cánh 無vô 餘dư 途đồ 從tùng 事sự 則tắc 專chuyên 照chiếu 起khởi 心tâm 四tứ 性tánh 叵phả 得đắc 亦diệc 名danh 本bổn 末mạt 相tương/tướng 映ánh 事sự 理lý 不bất 二nhị 又hựu 應ưng 知tri 觀quán 於ư 內nội 心tâm 二nhị 觀quán 既ký 爾nhĩ 觀quán 於ư 外ngoại 境cảnh 二nhị 觀quán 亦diệc 然nhiên 此thử 皆giai 止Chỉ 觀Quán 及cập 輔phụ 行hành 文văn 意ý 非phi 從tùng 臆ức 說thuyết 他tha 云vân 真chân 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 法pháp 乃nãi 指chỉ 真Chân 如Như 名danh 不bất 思tư 議nghị 。 境cảnh 非phi 指chỉ 陰ấm 入nhập 也dã 金kim 錍bề 云vân 旁bàng 遮già 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 那na 得đắc 特đặc 偏thiên 指chỉ 耶da 又hựu 云vân 夫phu 唯duy 心tâm 之chi 言ngôn 豈khởi 唯duy 真Chân 如Như 心tâm 耶da 須tu 知tri 煩phiền 惱não 心tâm 徧biến 第đệ 一nhất 記ký 云vân 專chuyên 緣duyên 理lý 性tánh 而nhi 破phá 九cửu 界giới 是thị 別biệt 教giáo 義nghĩa 那na 得đắc 句cú 句cú 唯duy 於ư 真chân 心tâm 又hựu 此thử 標tiêu 一nhất 念niệm 乃nãi 作tác 一nhất 性tánh 真Chân 如Như 釋thích 之chi 後hậu 文văn 多đa 就tựu 剎sát 那na 明minh 具cụ 三tam 千thiên 亦diệc 作tác 真Chân 如Như 釋thích 耶da 。

【# 觧# 】# 以dĩ 事sự 理lý 二nhị 觀quán 破phá 他tha 指chỉ 心tâm 為vi 理lý 初sơ 示thị 觀quán 心tâm 具cụ 事sự 理lý 因nhân 將tương 此thử 心tâm 作tác 真chân 理lý 釋thích 違vi 背bội 諸chư 文văn 況huống 復phục 一nhất 家gia 所sở 明minh 觀quán 心tâm 具cụ 乎hồ 二nhị 種chủng 謂vị 唯duy 識thức 歷lịch 事sự 實thật 相tướng 觀quán 理lý 因nhân 何hà 纔tài 見kiến 言ngôn 心tâm 便tiện 云vân 是thị 理lý 次thứ 明minh 觀quán 理lý 即tức 事sự 而nhi 顯hiển 今kim 雖tuy 觀quán 理lý 非phi 同đồng 他tha 見kiến 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 之chi 理lý 即tức 迷mê 事sự 而nhi 顯hiển 理lý 也dã 三tam 簡giản 二nhị 觀quán 皆giai 依y 事sự 答đáp 釋thích 二nhị 觀quán 之chi 相tướng 此thử 二nhị 各các 具cụ 能năng 觀quán 所sở 觀quán 所sở 顯hiển 之chi 義nghĩa 識thức 心tâm 是thị 境cảnh 體thể 是thị 於ư 觀quán 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 所sở 顯hiển 也dã 照chiếu 是thị 於ư 觀quán 起khởi 心tâm 是thị 境cảnh 變biến 造tạo 十thập 界giới 所sở 顯hiển 也dã 云vân 識thức 云vân 起khởi 即tức 二nhị 觀quán 皆giai 依y 事sự 也dã 雖tuy 皆giai 依y 事sự 今kim 以dĩ 具cụ 變biến 而nhi 分phần/phân 故cố 云vân 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 變biến 造tạo 十thập 界giới 也dã 引dẫn 義nghĩa 例lệ 心tâm 境cảnh 釋thích 疑nghi 例lệ 云vân 問vấn 即tức 此thử 文văn 中trung 或hoặc 云vân 諸chư 法pháp 即tức 是thị 法pháp 性tánh 或hoặc 云vân 四tứ 運vận 四tứ 性tánh 推thôi 檢kiểm 何hà 者giả 為vi 要yếu 答đáp 夫phu 觀quán 心tâm 法pháp 等đẳng (# 文văn )# 直trực 觀quán 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 不bất 推thôi 四tứ 運vận 故cố 云vân 更cánh 無vô 餘dư 途đồ 用dụng 自tự 他tha 共cộng 離ly 四tứ 性tánh 推thôi 檢kiểm 四tứ 運vận 起khởi 心tâm 畢tất 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 云vân 專chuyên 照chiếu 等đẳng 四tứ 運vận 局cục 事sự 觀quán 四tứ 性tánh 通thông 事sự 理lý 然nhiên 理lý 觀quán 亦diệc 觀quán 起khởi 心tâm 但đãn 投đầu 足túc 制chế 縱túng/tung 不bất 同đồng 今kim 縱túng/tung 其kỳ 所sở 起khởi 屬thuộc 已dĩ 未vị 正chánh 等đẳng 故cố 云vân 專chuyên 照chiếu 理lý 觀quán 雖tuy 通thông 四tứ 性tánh 但đãn 推thôi 本bổn 具cụ 理lý 心tâm 且thả 約ước 所sở 起khởi 對đối 理lý 自tự 具cụ 而nhi 為vi 研nghiên 覈# 四tứ 運vận 是thị 所sở 觀quán 四tứ 性tánh 是thị 能năng 觀quán 本bổn 末mạt 相tương/tướng 映ánh 者giả 本bổn 即tức 理lý 觀quán 末mạt 謂vị 事sự 觀quán 能năng 觀quán 皆giai 是thị 一nhất 心tâm 。 所sở 緣duyên 莫mạc 非phi 三tam 諦đế 故cố 云vân 相tương/tướng 映ánh 不bất 二nhị 者giả 義nghĩa 書thư 云vân 須tu 知tri 事sự 理lý 不bất 二nhị 之chi 語ngữ 得đắc 意ý 之chi 者giả 隨tùy 修tu 一nhất 觀quán 必tất 含hàm 二nhị 義nghĩa 如như 修tu 理lý 觀quán 者giả 雖tuy 云vân 但đãn 觀quán 理lý 具cụ 須tu 知tri 全toàn 修tu 在tại 性tánh 則tắc 善thiện 修tu 實thật 相tướng 觀quán 也dã 。 修tu 事sự 觀quán 者giả 雖tuy 觀quán 能năng 造tạo 十thập 界giới 之chi 心tâm 須tu 知tri 全toàn 性tánh 成thành 修tu 則tắc 善thiện 修tu 唯duy 識thức 觀quán 也dã 豈khởi 令linh 九cửu 旬tuần 常thường 坐tọa 之chi 徒đồ 皆giai 須tu 縱túng/tung 任nhậm 善thiện 惡ác 之chi 念niệm 。 四tứ 運vận 推thôi 檢kiểm 耶da 豈khởi 令linh 公công 私tư 匇# 遽cự 之chi 徒đồ 皆giai 須tu 靜tĩnh 室thất 觀quán 理lý 然nhiên 後hậu 方phương 名danh 事sự 理lý 不bất 二nhị 耶da (# 文văn )# 四tứ 示thị 外ngoại 境cảnh 具cụ 二nhị 觀quán 孤cô 山sơn 唯duy 識thức 觀quán 外ngoại 真Chân 如Như 觀quán 內nội 直trực 以dĩ 內nội 外ngoại 二nhị 境cảnh 分phần/phân 對đối 事sự 理lý 四tứ 明minh 立lập 義nghĩa 內nội 外ngoại 皆giai 修tu 事sự 理lý 二nhị 觀quán 內nội 心tâm 二nhị 觀quán 者giả 上thượng 三tam 三tam 昧muội 及cập 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 是thị 理lý 觀quán 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 是thị 事sự 觀quán 外ngoại 境cảnh 二nhị 觀quán 者giả 觀quán 色sắc 等đẳng 諸chư 法pháp 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 即tức 理lý 觀quán 觀quán 色sắc 等đẳng 變biến 造tạo 十thập 界giới 即tức 事sự 觀quán 先tiên 輩bối 或hoặc 約ước 外ngoại 色sắc 生sanh 滅diệt 例lệ 心tâm 四tứ 運vận 或hoặc 約ước 大đại 經kinh 琉lưu 璃ly 光quang 菩Bồ 薩Tát 非phi 青thanh 現hiện 青thanh 等đẳng 文Văn 殊Thù 云vân 此thử 光quang 即tức 是thị 智trí 慧tuệ 。 大đại 師sư 謂vị 是thị 有hữu 分phân 別biệt 色sắc 或hoặc 云vân 推thôi 過quá 在tại 心tâm 今kim 謂vị 內nội 心tâm 約ước 四tứ 運vận 推thôi 檢kiểm 者giả 只chỉ 緣duyên 此thử 心tâm 但đãn 起khởi 慮lự 想tưởng 無vô 色sắc 質chất 可khả 見kiến 故cố 須tu 推thôi 之chi 若nhược 外ngoại 境cảnh 色sắc 法pháp 摐# 然nhiên 在tại 目mục 何hà 必tất 推thôi 之chi 但đãn 直trực 觀quán 一nhất 色sắc 變biến 造tạo 十thập 界giới 即tức 空không 假giả 中trung 即tức 外ngoại 境cảnh 事sự 觀quán 也dã 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 文văn 意ý 者giả 結kết 上thượng 內nội 外ngoại 各các 具cụ 二nhị 觀quán 備bị 見kiến 大đại 師sư 荊kinh 溪khê 文văn 中trung 非phi 任nhậm 胸hung 臆ức 如như 隨tùy 自tự 意ý 歷lịch 六lục 作tác 六lục 受thọ 即tức 見kiến 色sắc 等đẳng 豈khởi 非phi 外ngoại 境cảnh 事sự 觀quán 耶da 他tha 云vân 等đẳng 者giả 重trùng 復phục 結kết 斥xích 真chân 心tâm 具cụ 法pháp 之chi 謬mậu 前tiền 云vân 心tâm 法pháp 是thị 理lý 能năng 具cụ 能năng 造tạo 驗nghiệm 他tha 約ước 真chân 心tâm 攝nhiếp 於ư 色sắc 具cụ 正chánh 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 名danh 不bất 思tư 議nghị 。 境cảnh 具cụ 足túc 三tam 千thiên 非phi 指chỉ 現hiện 前tiền 妄vọng 念niệm 陰ấm 入nhập 之chi 心tâm 也dã 傍bàng 遮già 等đẳng 者giả 義nghĩa 書thư 云vân 荊kinh 溪khê 立lập 於ư 無vô 情tình 有hữu 性tánh 正chánh 謂vị 顯hiển 圓viên 妄vọng 染nhiễm 即tức 佛Phật 性tánh 傍bàng 遮già 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 珠châu 指chỉ 正chánh 當đương 金kim 錍bề 所sở 遮già 云vân 何hà 將tương 所sở 遮già 之chi 義nghĩa 為vi 能năng 釋thích 之chi 文văn 如như 以dĩ 毒độc 刺thứ 損tổn 眾chúng 生sanh 之chi 佛Phật 眼nhãn 殊thù 非phi 金kim 錍bề 抉# 四tứ 眼nhãn 之chi 惑hoặc 瞙# (# 文văn )# 唯duy 心tâm 等đẳng 者giả 義nghĩa 書thư 云vân 此thử 則tắc 遮già 於ư 世thế 人nhân 約ước 於ư 真chân 心tâm 說thuyết 唯duy 心tâm 義nghĩa 故cố 云vân 唯duy 心tâm 之chi 言ngôn 豈khởi 唯duy 真chân 心tâm 應ưng 知tri 唯duy 字tự 正chánh 屬thuộc 唯duy 心tâm 乃nãi 今kim 約ước 煩phiền 惱não 心tâm 說thuyết 唯duy 心tâm 不bất 可khả 約ước 真Chân 如Như 心tâm 說thuyết 唯duy 心tâm 豈khởi 非phi 金kim 錍bề 本bổn 示thị 無vô 情tình 有hữu 於ư 佛Phật 性tánh 無vô 情tình 色sắc 與dữ 煩phiền 惱não 心tâm 二nhị 法pháp 俱câu 約ước 隨tùy 緣duyên 義nghĩa 說thuyết 於ư 隨tùy 緣duyên 中trung 煩phiền 惱não 心tâm 為vi 能năng 造tạo 生sanh 死tử 色sắc 為vi 所sở 造tạo 所sở 造tạo 即tức 理lý 故cố 既ký 遍biến 能năng 造tạo 即tức 理lý 豈khởi 不bất 遍biến 耶da (# 文văn )# 第đệ 一nhất 記ký 者giả 文văn 句cú 約ước 教giáo 釋thích 阿A 若Nhã 憍Kiều 陳Trần 如Như 。 阿a 若nhược 翻phiên 無vô 生sanh 別biệt 觀quán 無vô 生sanh 中trung 云vân 依y 於ư 法Pháp 界Giới 修tu 菩Bồ 提Đề 行hạnh 。 記ký 釋thích 云vân 依y 境cảnh 起khởi 行hành 專chuyên 緣duyên 理lý 性tánh 等đẳng 謂vị 緣duyên 佛Phật 界giới 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 而nhi 破phá 九cửu 界giới 自tự 是thị 別biệt 義nghĩa 今kim 偏thiên 指chỉ 真chân 心tâm 正chánh 當đương 此thử 責trách 今kim 云vân 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 以dĩ 一nhất 性tánh 釋thích 後hậu 文văn 云vân 三tam 千thiên 因nhân 果quả 不bất 離ly 剎sát 那na 亦diệc 是thị 真chân 耶da 事sự 理lý 二nhị 觀quán 義nghĩa 蘊uẩn 經kinh 祖tổ 名danh 出xuất 荊kinh 溪khê 占chiêm 察sát 經Kinh 云vân 唯duy 心tâm 識thức 觀quán 。 者giả 所sở 謂vị 一nhất 切thiết 。 時thời 一nhất 切thiết 處xứ 隨tùy 身thân 口khẩu 意ý 。 有hữu 所sở 作tác 業nghiệp 。 悉tất 當đương 觀quán 察sát 。 等đẳng 真Chân 如Như 實thật 觀quán 。 者giả 思tư 惟duy 心tâm 性tánh 。 無vô 生sanh 無vô 滅diệt 。 不bất 住trụ 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 永vĩnh 離ly 一nhất 切thiết 。 分phân 別biệt 之chi 相tướng (# 文văn )# 義nghĩa 例lệ 引dẫn 東đông 陽dương 大Đại 士Sĩ 詩thi 云vân 獨độc 自tự 精tinh 其kỳ 實thật 離ly 聲thanh 名danh 三tam 觀quán 一nhất 心tâm 融dung 萬vạn 品phẩm 荊kinh 棘cức 叢tùng 林lâm 。 何hà 處xứ 生sanh (# 理lý 觀quán )# 獨độc 自tự 作tác 問vấn 我ngã 心tâm 中trung 何hà 所sở 著trước 推thôi 檢kiểm 四tứ 運vận 併tinh 無vô 生sanh 千thiên 端đoan 萬vạn 累lũy/lụy/luy 何hà 能năng 縛phược (# 事sự 觀quán )# 止Chỉ 觀Quán 上thượng 三tam 三tam 昧muội 及cập 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 是thị 理lý 觀quán 第đệ 四tứ 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 是thị 事sự 觀quán 荊kinh 溪khê 據cứ 茲tư 文văn 義nghĩa 而nhi 立lập 顯hiển 名danh 義nghĩa 例lệ 如như 前tiền 引dẫn 輔phụ 行hành 二nhị 下hạ 云vân 觀quán 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 唯duy 識thức 謂vị 一nhất 切thiết 唯duy 心tâm 二nhị 者giả 實thật 相tướng 謂vị 觀quán 真Chân 如Như 唯duy 識thức 歷lịch 事sự 真Chân 如Như 觀quán 理lý (# 文văn )# 約ước 何hà 義nghĩa 分phần/phân 事sự 理lý 孤cô 山sơn 據cứ 經kinh 唯duy 識thức 觀quán 成thành 得đắc 色Sắc 寂Tịch 三Tam 昧Muội 。 真Chân 如Như 觀quán 成thành 得đắc 心Tâm 寂Tịch 三Tam 昧Muội 。 以dĩ 二nhị 觀quán 直trực 對đối 二nhị 境cảnh 唯duy 被bị 一nhất 機cơ 謂vị 先tiên 修tu 內nội 心tâm 觀quán 成thành 以dĩ 此thử 淨tịnh 心tâm 歷lịch 外ngoại 諸chư 法pháp 即tức 名danh 事sự 觀quán 此thử 說thuyết 違vi 文văn 背bội 義nghĩa 義nghĩa 書thư 破phá 云vân 若nhược 以dĩ 唯duy 識thức 為vi 外ngoại 觀quán 者giả 唯duy 色sắc 之chi 觀quán 為vi 在tại 於ư 何hà 四tứ 念niệm 處xứ 約ước 唯duy 識thức 唯duy 色sắc 分phần/phân 於ư 內nội 外ngoại 非phi 不bất 顯hiển 然nhiên 上thượng 人nhân 何hà 得đắc 故cố 違vi 宗tông 教giáo 堅kiên 令linh 唯duy 識thức 為vi 外ngoại 觀quán 耶da 又hựu 義nghĩa 例lệ 顯hiển 云vân 事sự 觀quán 專chuyên 照chiếu 起khởi 心tâm 四tứ 性tánh 叵phả 得đắc 那na 對đối 外ngoại 境cảnh (# 文văn )# 又hựu 占chiêm 察sát 二nhị 觀quán 雙song 被bị 利lợi 鈍độn 二nhị 機cơ 若nhược 謂vị 觀quán 成thành 歷lịch 於ư 外ngoại 境cảnh 名danh 事sự 觀quán 者giả 是thị 則tắc 唯duy 有hữu 理lý 觀quán 之chi 機cơ 事sự 觀quán 無vô 用dụng 也dã 又hựu 不bất 曉hiểu 義nghĩa 例lệ 觀quán 成thành 歷lịch 法pháp 之chi 文văn 致trí 茲tư 謬mậu 說thuyết 義nghĩa 例lệ 意ý 云vân 修tu 內nội 觀quán 成thành 內nội 心tâm 若nhược 淨tịnh 以dĩ 此thử 淨tịnh 心tâm 歷lịch 外ngoại 諸chư 法pháp 任nhậm 運vận 泯mẫn 合hợp 內nội 觀quán 既ký 然nhiên 外ngoại 觀quán 亦diệc 爾nhĩ 如như 義nghĩa 書thư 三tam 云vân 自tự 有hữu 初sơ 心tâm 便tiện 宜nghi 修tu 外ngoại 觀quán 等đẳng 如như 後hậu 內nội 外ngoại 門môn 引dẫn 占chiêm 察sát 唯duy 識thức 觀quán 成thành 得đắc 色Sắc 寂Tịch 三Tam 昧Muội 。 等đẳng 者giả 神thần 智trí 圓viên 通thông 記ký 云vân 須tu 知tri 占chiêm 察sát 知tri 唯duy 是thị 心tâm 。 則tắc 於ư 色sắc 界giới 及cập 諸chư 外ngoại 境cảnh 不bất 起khởi 分phân 別biệt 。 所sở 以dĩ 經Kinh 云vân 色Sắc 寂Tịch 三Tam 昧Muội 。 非phi 謂vị 事sự 觀quán 專chuyên 觀quán 外ngoại 色sắc 真Chân 如Như 實thật 觀quán 。 思tư 惟duy 心tâm 性tánh 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 以dĩ 能năng 超siêu 過quá 無vô 色sắc 四tứ 空không 心tâm 及cập 心tâm 所sở 二nhị 俱câu 寂tịch 滅diệt 是thị 故cố 經Kinh 云vân 心Tâm 寂Tịch 三Tam 昧Muội 。 非phi 謂vị 理lý 觀quán 唯duy 在tại 內nội 心tâm (# 文văn )# 此thử 說thuyết 據cứ 經kinh 深thâm 可khả 依y 用dụng 淨tịnh 覺giác 亦diệc 以dĩ 二nhị 觀quán 分phần/phân 對đối 二nhị 境cảnh 但đãn 約ước 三tam 諦đế 分phần/phân 事sự 理lý 孤cô 山sơn 義nghĩa 壞hoại 淨tịnh 覺giác 例lệ 然nhiên 四tứ 明minh 云vân 觀quán 於ư 內nội 心tâm 二nhị 觀quán 既ký 爾nhĩ 觀quán 於ư 外ngoại 境cảnh 二nhị 觀quán 亦diệc 然nhiên (# 如như 前tiền 消tiêu 文văn )# 二nhị 觀quán 之chi 相tướng 先tiên 達đạt 約ước 二nhị 義nghĩa 分phân 之chi 制chế 縱túng/tung 定định 投đầu 足túc 具cụ 變biến 分phần/phân 事sự 理lý 如như 上thượng 三tam 三tam 昧muội 制chế 心tâm 從tùng 理lý 而nhi 修tu 理lý 觀quán 隨tùy 自tự 意ý 中trung 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 名danh 修tu 事sự 觀quán 初sơ 義nghĩa 也dã 鈔sao 云vân 實thật 相tướng 觀quán 者giả 體thể 其kỳ 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 即tức 空không 假giả 中trung 唯duy 識thức 觀quán 者giả 照chiếu 於ư 起khởi 心tâm 變biến 造tạo 十thập 界giới 即tức 空không 假giả 中trung 義nghĩa 書thư 云vân 事sự 理lý 二nhị 造tạo 既ký 其kỳ 不bất 分phân 事sự 理lý 二nhị 觀quán 因nhân 何hà 而nhi 起khởi 。 (# 文văn )# 次thứ 義nghĩa 也dã 逸dật 堂đường 約ước 起khởi 心tâm 不bất 起khởi 心tâm 推thôi 運vận 不bất 推thôi 運vận 分phân 之chi 如như 指chỉ 要yếu 觀quán 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 為vi 理lý 觀quán 照chiếu 起khởi 心tâm 變biến 造tạo 十thập 界giới 名danh 事sự 觀quán 義nghĩa 例lệ 從tùng 理lý 唯duy 達đạt 法pháp 性tánh 從tùng 事sự 專chuyên 照chiếu 起khởi 心tâm 是thị 約ước 起khởi 不bất 起khởi 分phân 之chi 也dã 上thượng 三tam 三tam 昧muội 直trực 觀quán 一nhất 念niệm 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 名danh 理lý 觀quán 隨tùy 自tự 意ý 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 用dụng 於ư 四tứ 運vận 推thôi 檢kiểm 起khởi 心tâm 變biến 造tạo 十thập 界giới 名danh 事sự 觀quán 推thôi 運vận 不bất 推thôi 運vận 也dã 或hoặc 云vân 二nhị 觀quán 皆giai 觀quán 起khởi 心tâm 以dĩ 眾chúng 生sanh 無vô 始thỉ 未vị 嘗thường 離ly 念niệm 止Chỉ 觀Quán 修tu 德đức 境cảnh 云vân 心tâm 起khởi 必tất 託thác 緣duyên (# 文văn )# 此thử 心tâm 何hà 嘗thường 不bất 起khởi 今kim 謂vị 纔tài 言ngôn 心tâm 起khởi 必tất 有hữu 四tứ 運vận 雖tuy 眾chúng 生sanh 日nhật 用dụng 妄vọng 心tâm 常thường 起khởi 若nhược 修tu 理lý 觀quán 直trực 觀quán 當đương 念niệm 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 既ký 云vân 唯duy 達đạt 法pháp 性tánh 體thể 其kỳ 本bổn 寂tịch 則tắc 知tri 理lý 觀quán 非phi 觀quán 起khởi 心tâm 若nhược 云vân 心tâm 起khởi 必tất 託thác 緣duyên 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 且thả 約ước 所sở 起khởi 對đối 理lý 自tự 具cụ 而nhi 為vi 研nghiên 覈# 其kỳ 實thật 但đãn 推thôi 本bổn 具cụ 理lý 心tâm (# 文văn )# 問vấn 上thượng 三tam 三tam 昧muội 既ký 唯duy 理lý 觀quán 輔phụ 行hành 何hà 云vân 或hoặc 唯duy 觀quán 理lý 答đáp 此thử 釋thích 第đệ 四tứ 三tam 昧muội 云vân 是thị 隨tùy 自tự 意ý 中trung 從tùng 末mạt 從tùng 事sự 而nhi 修tu 觀quán 法pháp 意ý 謂vị 自tự 有hữu 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 一nhất 科khoa 豈khởi 亦diệc 屬thuộc 事sự 故cố 釋thích 云vân 如như 常thường 坐tọa 等đẳng 或hoặc 唯duy 觀quán 理lý 此thử 正chánh 點điểm 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 而nhi 言ngôn 也dã 問vấn 既ký 以dĩ 四tứ 三tam 昧muội 分phần/phân 對đối 事sự 理lý 輔phụ 行hành 何hà 云vân 修tu 三tam 昧muội 者giả 於ư 此thử 二nhị 途đồ 一nhất 不bất 可khả 廢phế 答đáp 凡phàm 修tu 三tam 昧muội 人nhân 有hữu 此thử 二nhị 向hướng 於ư 此thử 二nhị 途đồ 須tu 修tu 一nhất 種chủng 不bất 修tu 理lý 觀quán 則tắc 修tu 事sự 觀quán 故cố 云vân 也dã 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 永vĩnh 嘉gia 集tập 既ký 用dụng 今kim 家gia 觀quán 法pháp 彼bỉ 奢xa 摩ma 他tha 云vân 一nhất 念niệm 即tức 靈linh 知tri 自tự 性tánh 他tha 立lập 正chánh 合hợp 於ư 彼bỉ 何hà 謂vị 不bất 然nhiên 答đáp 彼bỉ 文văn 先tiên 於ư 根căn 塵trần 體thể 其kỳ 本bổn 寂tịch 作tác 功công 不bất 已dĩ 知tri 滅diệt 對đối 遺di 靈linh 知tri 一nhất 念niệm 方phương 得đắc 現hiện 前tiền 故cố 。 知tri 彼bỉ 之chi 一nhất 念niệm 全toàn 由do 玅# 止chỉ 所sở 顯hiển 不bất 爾nhĩ 何hà 故cố 五ngũ 念niệm 息tức 已dĩ 一nhất 念niệm 現hiện 前tiền 秪# 如như 五ngũ 念niệm 何hà 由do 得đắc 息tức 那na 得đắc 將tương 彼bỉ 相tương 應ứng 一nhất 念niệm 類loại 今kim 剎sát 那na 念niệm 邪tà 況huống 奢xa 摩ma 他tha 別biệt 用dụng 玅# 止chỉ 安an 心tâm 毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 。 別biệt 用dụng 玅# 觀quán 安an 心tâm 優ưu 畢tất 叉xoa 方phương 乃nãi 總tổng 用dụng 止Chỉ 觀Quán 故cố 出xuất 觀quán 體thể 中trung 一nhất 念niệm 正chánh 是thị 今kim 之chi 陰ấm 識thức 一nhất 念niệm 也dã 何hà 者giả 彼bỉ 文văn 序tự 中trung 先tiên 會hội 定định 慧tuệ 同đồng 宗tông 法pháp 爾nhĩ 中trung 乃nãi 云vân 故cố 即tức 心tâm 為vi 道đạo 可khả 謂vị 尋tầm 流lưu 得đắc 源nguyên 矣hĩ 故cố 出xuất 觀quán 體thể 云vân 秪# 知tri 一nhất 念niệm 即tức 空không 不bất 空không 非phi 空không 非phi 不bất 空không 。 言ngôn 祇kỳ 知tri 者giả 乃nãi 即tức 體thể (# 止chỉ 也dã )# 了liễu (# 觀quán 也dã )# 現hiện 今kim 剎sát 那na 是thị 三tam 諦đế 理lý 不bất 須tu 專chuyên 亡vong 根căn 境cảnh 顯hiển 其kỳ 靈linh 知tri 亦diệc 不bất 須tu 深thâm 推thôi 緣duyên 生sanh 求cầu 其kỳ 空không 寂tịch 故cố 云vân 秪# 知tri 此thử 乃nãi 即tức 心tâm 為vi 道đạo 也dã 若nhược 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 觀quán 成thành 顯hiển 出xuất 自tự 性tánh 一nhất 念niệm 何hà 用dụng 更cánh 修tu 三tam 觀quán 問vấn 彼bỉ 云vân 若nhược 於ư 相tương 應ứng 一nhất 念niệm 起khởi 五ngũ 陰ấm 者giả 仍nhưng 以dĩ 二nhị 空không 破phá 之chi 那na 云vân 不bất 更cánh 修tu 觀quán 答đáp 於ư 真chân 知tri 起khởi 陰ấm 以dĩ 觀quán 破phá 之chi 不bất 起khởi 陰ấm 者giả 何hà 用dụng 觀quán 之chi 彼bỉ 二nhị 空không 觀quán 乃nãi 是thị 觀quán 陰ấm 非phi 觀quán 真chân 知tri 故cố 知tri 解giải 一nhất 千thiên 從tùng 迷mê 一nhất 萬vạn 惑hoặc 若nhược 欲dục 廣quảng 引dẫn 教giáo 文văn 驗nghiệm 其kỳ 相tương 違vi 不bất 可khả 令linh 盡tận 書thư 倦quyện 且thả 止chỉ 。

【# 觧# 】# 永vĩnh 嘉gia 大đại 師sư 與dữ 左tả 溪khê 同đồng 時thời 嘗thường 學học 天thiên 台thai 教giáo 有hữu 集tập 見kiến 行hành 其kỳ 間gian 暗ám 用dụng 天thiên 台thai 三tam 觀quán 故cố 云vân 用dụng 今kim 家gia 等đẳng 恐khủng 山sơn 外ngoại 謬mậu 據cứ 彼bỉ 文văn 靈linh 知tri 自tự 性tánh 以dĩ 釋thích 今kim 文văn 一nhất 念niệm 故cố 茲tư 料liệu 揀giản 彼bỉ 集tập 有hữu 十thập 大đại 章chương 第đệ 四tứ 奢xa 摩ma 他tha (# 玅# 止chỉ )# 第đệ 五ngũ 毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 。 (# 妙diệu 觀quán )# 第đệ 六lục 優ưu 畢tất 叉xoa (# 止Chỉ 觀Quán )# 彼bỉ 奢xa 摩ma 他tha 云vân 得đắc 此thử 五ngũ 念niệm 停đình 息tức 之chi 時thời 名danh 為vi 一nhất 念niệm 相tương 應ứng 。 一nhất 念niệm 者giả 靈linh 知tri 之chi 自tự 性tánh 也dã 。 (# 文văn )# 答đáp 中trung 釋thích 出xuất 彼bỉ 文văn 靈linh 知tri 一nhất 念niệm 乃nãi 是thị 所sở 顯hiển 與dữ 今kim 文văn 一nhất 念niệm 屬thuộc 陰ấm 不bất 同đồng 先tiên 於ư 根căn 塵trần 等đẳng 者giả 彼bỉ 云vân 夫phu 念niệm 非phi 忘vong 塵trần 而nhi 不bất 息tức 塵trần 非phi 息tức 念niệm 而nhi 不bất 忘vong 。 塵trần 忘vong 則tắc 息tức 念niệm 而nhi 忘vong 念niệm 息tức 則tắc 忘vong 塵trần 而nhi 息tức 忘vong 塵trần 而nhi 息tức 息tức 無vô 能năng 息tức 息tức 念niệm 而nhi 忘vong 忘vong 無vô 所sở 忘vong 忘vong 無vô 所sở 忘vong 塵trần 遺di 非phi 對đối 息tức 無vô 能năng 息tức 念niệm 滅diệt 非phi 知tri 知tri 滅diệt 對đối 遺di 一nhất 向hướng 冥minh 寂tịch 閴# 爾nhĩ 無vô 寄ký 玅# 性tánh 天thiên 然nhiên (# 文văn )# 文văn 中trung 念niệm 即tức 是thị 根căn 故cố 云vân 根căn 塵trần 息tức 無vô 能năng 息tức 忘vong 無vô 所sở 忘vong 故cố 云vân 體thể 其kỳ 本bổn 寂tịch 進tiến 修tu 無vô 間gian 故cố 云vân 作tác 功công 不bất 已dĩ 能năng 知tri 之chi 念niệm 既ký 滅diệt 所sở 對đối 之chi 塵trần 亦diệc 遺di 故cố 云vân 知tri 滅diệt 對đối 遺di 玅# 性tánh 天thiên 然nhiên 即tức 今kim 靈linh 知tri 一nhất 念niệm 方phương 得đắc 現hiện 前tiền 故cố 。 彼bỉ 靈linh 知tri 一nhất 念niệm 由do 修tu 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 玅# 止chỉ 體thể 其kỳ 根căn 塵trần 本bổn 來lai 寂tịch 滅diệt 。 五ngũ 念niệm 停đình 息tức 方phương 顯hiển 也dã 五ngũ 念niệm 者giả 文văn 云vân 復phục 次thứ 初sơ 修tu 心tâm 人nhân 入nhập 門môn 之chi 後hậu 須tu 識thức 五ngũ 念niệm 一nhất 故cố 起khởi 二nhị 串xuyến 習tập 三tam 接tiếp 續tục 四tứ 別biệt 生sanh 五ngũ 即tức 靜tĩnh 故cố 起khởi 念niệm 者giả 謂vị 起khởi 心tâm 思tư 惟duy 世thế 間gian 五ngũ 欲dục 。 串xuyến 習tập 念niệm 者giả 謂vị 無vô 心tâm 故cố 憶ức 忽hốt 爾nhĩ 思tư 惟duy 接tiếp 續tục 念niệm 者giả 謂vị 串xuyến 習tập 忽hốt 起khởi 知tri 心tâm 馳trì 散tán 又hựu 不bất 制chế 心tâm 更cánh 復phục 續tục 前tiền 思tư 惟duy 不bất 住trụ 別biệt 生sanh 念niệm 者giả 謂vị 覺giác 知tri 前tiền 念niệm 是thị 散tán 亂loạn 即tức 生sanh 慚tàm 愧quý 。 改cải 悔hối 之chi 心tâm 即tức 靜tĩnh 念niệm 者giả 謂vị 初sơ 坐tọa 時thời 更cánh 不bất 思tư 惟duy 。 世thế 間gian 善thiện 惡ác 及cập 無vô 記ký 等đẳng 事sự 即tức 此thử 作tác 功công 故cố 云vân 即tức 靜tĩnh 四tứ 念niệm 為vi 病bệnh 即tức 靜tĩnh 為vi 藥dược 雖tuy 復phục 藥dược 病bệnh 有hữu 殊thù 總tổng 束thúc 俱câu 名danh 為vi 念niệm 得đắc 此thử 五ngũ 念niệm 停đình 息tức 之chi 時thời 名danh 為vi 一nhất 念niệm 相tương 應ứng 。 一nhất 念niệm 者giả 靈linh 知tri 之chi 自tự 性tánh 也dã 。 (# 文văn )# 斥xích 彼bỉ 謬mậu 據cứ 並tịnh 難nạn/nan 之chi 非phi 故cố 云vân 那na 得đắc 等đẳng 也dã 別biệt 用dụng 玅# 止chỉ 者giả 以dĩ 彼bỉ 所sở 明minh 止Chỉ 觀Quán 二nhị 法pháp 有hữu 於ư 總tổng 別biệt 別biệt 則tắc 先tiên 止chỉ 次thứ 觀quán 總tổng 則tắc 止Chỉ 觀Quán 雙song 修tu 對đối 優ưu 畢tất 叉xoa 總tổng 用dụng 故cố 云vân 別biệt 也dã 對đối 散tán 用dụng 止chỉ 對đối 昏hôn 用dụng 觀quán 總tổng 用dụng 止Chỉ 觀Quán 是thị 彼bỉ 正chánh 意ý 故cố 前tiền 云vân 況huống 次thứ 云vân 方phương 乃nãi 也dã 出xuất 觀quán 體thể 中trung 一nhất 念niệm 乃nãi 指chỉ 摘trích 彼bỉ 文văn 觀quán 體thể 中trung 之chi 一nhất 念niệm 恰kháp 與dữ 今kim 文văn 陰ấm 識thức 一nhất 念niệm 是thị 同đồng 彼bỉ 第đệ 六lục 優ưu 畢tất 叉xoa 中trung 十thập 門môn 初sơ 則tắc 言ngôn 其kỳ 法pháp 爾nhĩ 次thứ 則tắc 出xuất 其kỳ 觀quán 體thể 定định 慧tuệ 同đồng 宗tông 者giả 彼bỉ 序tự 云vân 夫phu 定định 亂loạn 分phần/phân 歧kỳ 動động 靜tĩnh 之chi 源nguyên 莫mạc 二nhị 愚ngu 慧tuệ 乖quai 路lộ 明minh 暗ám 之chi 本bổn 非phi 殊thù 至chí 暗ám 動động 之chi 本bổn 無vô 差sai 靜tĩnh 明minh 由do 茲tư 合hợp 道đạo 愚ngu 亂loạn 之chi 源nguyên 非phi 異dị 定định 慧tuệ 於ư 是thị 同đồng 宗tông (# 文văn )# 定định 即tức 是thị 止chỉ 慧tuệ 即tức 是thị 觀quán 同đồng 宗tông 即tức 總tổng 用dụng 止Chỉ 觀Quán 也dã 法pháp 爾nhĩ 者giả 註chú 云vân 今kim 古cổ 常thường 然nhiên 名danh 為vi 法pháp 爾nhĩ 謂vị 真Chân 如Như 之chi 法Pháp 。 法pháp 爾nhĩ 隨tùy 緣duyên 萬vạn 法pháp 俱câu 興hưng 法pháp 爾nhĩ 歸quy 性tánh 本bổn 自tự 如như 斯tư 故cố 云vân 法pháp 爾nhĩ (# 文văn )# 即tức 心tâm 為vi 道đạo 者giả 彼bỉ 云vân 一nhất 心tâm 深thâm 廣quảng 難nan 思tư 何hà 出xuất 要yếu 而nhi 非phi 路lộ 是thị 以dĩ 即tức 心tâm 為vi 道đạo 者giả 可khả 謂vị 尋tầm 流lưu 而nhi 得đắc 源nguyên 矣hĩ (# 文văn )# 即tức 心tâm 為vi 道đạo 鈔sao 文văn 自tự 釋thích 以dĩ 玅# 觀quán 體thể 了liễu 一nhất 心tâm 是thị 三tam 諦đế 理lý 也dã 立lập 觀quán 體thể 者giả 即tức 文văn 云vân 第đệ 二nhị 出xuất 其kỳ 觀quán 體thể 者giả 只chỉ 知tri 一nhất 念niệm 即tức 空không 不bất 空không 非phi 空không 非phi 不bất 空không 。 (# 文văn )# 立lập 三tam 觀quán 之chi 體thể 也dã 祇kỳ 知tri 者giả 今kim 釋thích 即tức 是thị 用dụng 於ư 止Chỉ 觀Quán 體thể 了liễu 見kiến 前tiền 一nhất 念niệm 是thị 三tam 諦đế 理lý 故cố 云vân 即tức 空không 等đẳng 體thể 了liễu 即tức 能năng 觀quán 剎sát 那na 是thị 所sở 觀quán 三tam 諦đế 是thị 所sở 顯hiển 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 蘊uẩn 乎hồ 其kỳ 中trung 不bất 須tu 等đẳng 者giả 異dị 奢xa 摩ma 他tha 亡vong 根căn 境cảnh 也dã 彼bỉ 一nhất 念niệm 對đối 塵trần 即tức 是thị 根căn 境cảnh 塵trần 念niệm 俱câu 忘vong 靈linh 知tri 斯tư 顯hiển 彼bỉ 云vân 忘vong 緣duyên 之chi 後hậu 寂tịch 寂tịch 靈linh 知tri 之chi 性tánh 歷lịch 歷lịch (# 文văn )# 深thâm 推thôi 等đẳng 者giả 亦diệc 不bất 同đồng 毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 。 也dã 彼bỉ 云vân 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 悉tất 假giả 因nhân 緣duyên 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 。 皆giai 無vô 自tự 性tánh 。 一nhất 法pháp 既ký 爾nhĩ 萬vạn 法pháp 皆giai 然nhiên 境cảnh 智trí 相tương 從tùng 于vu 何hà 不bất 寂tịch (# 文văn )# 此thử 即tức 推thôi 緣duyên 生sanh 求cầu 空không 寂tịch 也dã 謂vị 唯duy 用dụng 止Chỉ 觀Quán 體thể 了liễu 一nhất 念niệm 是thị 三tam 諦đế 理lý 故cố 云vân 只chỉ 知tri 等đẳng 即tức 法pháp 爾nhĩ 中trung 即tức 心tâm 為vi 道đạo 之chi 義nghĩa 也dã 然nhiên 若nhược 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 中trung 塵trần 念niệm 俱câu 忘vong 顯hiển 出xuất 自tự 性tánh 靈linh 知tri 相tương 應ứng 一nhất 念niệm 則tắc 不bất 須tu 優ưu 畢tất 叉xoa 中trung 更cánh 修tu 三tam 觀quán 因nhân 茲tư 並tịnh 難nạn/nan 彼bỉ 奢xa 摩ma 他tha 既ký 云vân 此thử 五ngũ 陰ấm 者giả 舉cử 體thể 即tức 是thị 一nhất 念niệm 此thử 一nhất 念niệm 者giả 舉cử 體thể 全toàn 是thị 五ngũ 陰ấm 歷lịch 歷lịch 見kiến 此thử 一nhất 念niệm 之chi 中trung 無vô 有hữu 主chủ 宰tể 即tức 人nhân 空không 慧tuệ 見kiến 如như 幻huyễn 化hóa 。 即tức 法pháp 空không 慧tuệ (# 文văn )# 是thị 則tắc 仍nhưng 修tu 二nhị 空không 之chi 觀quán 破phá 其kỳ 五ngũ 陰ấm 何hà 云vân 不bất 修tu 觀quán 耶da 答đáp 於ư 相tương 應ứng 一nhất 念niệm 起khởi 陰ấm 用dụng 觀quán 破phá 之chi 不bất 起khởi 則tắc 何hà 須tu 修tu 觀quán 況huống 彼bỉ 二nhị 空không 正chánh 是thị 觀quán 陰ấm 非phi 是thị 觀quán 真chân 初sơ 亦diệc 無vô 妨phương 故cố 知tri 下hạ 總tổng 結kết 斥xích 由do 不bất 知tri 一nhất 念niệm 是thị 妄vọng 纔tài 見kiến 言ngôn 心tâm 便tiện 云vân 是thị 理lý 故cố 於ư 諸chư 文văn 觸xúc 途đồ 成thành 礙ngại 矣hĩ 。

【# 鈔sao 】# 二nhị 違vi 義nghĩa 者giả 問vấn 據cứ 上thượng 所sở 引dẫn 眾chúng 教giáo 雖tuy 見kiến 相tương 違vi 且thả 如như 立lập 此thử 十thập 門môn 欲dục 通thông 玅# 理lý 亡vong 於ư 名danh 相tướng 若nhược 一nhất 念niệm 屬thuộc 事sự 豈khởi 但đãn 通thông 事sự 將tương 不bất 違vi 作tác 者giả 意ý 乎hồ 答đáp 立lập 門môn 近cận 要yếu 則tắc 玅# 理lý 可khả 通thông 若nhược 敻# 指chỉ 真Chân 如Như 初sơ 心tâm 如như 何hà 造tạo 趣thú 依y 何hà 起khởi 觀quán 邪tà 今kim 立lập 根căn 塵trần 一nhất 剎sát 那na 心tâm 。 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 即tức 空không 假giả 中trung 稱xưng 此thử 觀quán 之chi 即tức 能năng 成thành 就tựu 。 十thập 種chủng 玅# 法pháp 豈khởi 但đãn 解giải 知tri 而nhi 已dĩ 如như 此thử 方phương 稱xưng 作tác 者giả 之chi 意ý 若nhược 也dã 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 偏thiên 唯duy 真chân 心tâm 則tắc 杜đỗ 初sơ 心tâm 入nhập 路lộ 但đãn 滋tư 名danh 相tướng 之chi 境cảnh 故cố 第đệ 一nhất 記ký 云vân 本bổn 雖tuy 久cửu 遠viễn 圓viên 頓đốn 雖tuy 實thật 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 雖tuy 理lý 望vọng 觀quán 屬thuộc 事sự 他tha 謂vị 圓viên 談đàm 法pháp 性tánh 便tiện 是thị 觀quán 心tâm 為vi 害hại 非phi 少thiểu 今kim 問vấn 一nhất 念niệm 真chân 知tri 為vi 已dĩ 顯hiển 悟ngộ 為vi 現hiện 在tại 迷mê 若nhược 已dĩ 顯hiển 悟ngộ 不bất 須tu 修tu 觀quán 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 將tương 何hà 用dụng 邪tà 若nhược 現hiện 在tại 迷mê 全toàn 體thể 是thị 陰ấm 故cố 金kim 錍bề 云vân 諸chư 佛Phật 悟ngộ 理lý 眾chúng 生sanh 在tại 事sự 既ký 其kỳ 在tại 事sự 何hà 名danh 真chân 淨tịnh 然nhiên 誰thùy 不bất 知tri 全toàn 體thể 是thị 清thanh 其kỳ 奈nại 濁trược 成thành 本bổn 有hữu 應ưng 知tri 觀quán 心tâm 大đại 似tự 澄trừng 水thủy 若nhược 水thủy 已dĩ 清thanh 何hà 須tu 更cánh 澄trừng 若nhược 水thủy 未vị 清thanh 須tu 澄trừng 濁trược 水thủy 故cố 輔phụ 行hành 釋thích 以dĩ 識thức 心tâm 為vi 玅# 境cảnh 云vân 今kim 文văn 玅# 觀quán 觀quán 之chi 令linh 成thành 玅# 境cảnh 境cảnh 方phương 稱xưng 理lý 又hựu 解giải 安an 於ư 世thế 諦đế 云vân 以dĩ 正chánh 觀quán 安an 故cố 世thế 諦đế 方phương 成thành 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 故cố 知tri 心tâm 雖tuy 本bổn 玅# 觀quán 未vị 成thành 時thời 且thả 名danh 陰ấm 入nhập 為vi 成thành 玅# 故cố 用dụng 觀quán 體thể 之chi 若nhược 撥bát 棄khí 陰ấm 心tâm 自tự 觀quán 真chân 性tánh 正chánh 當đương 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 之chi 責trách 復phục 招chiêu 緣duyên 理lý 斷đoạn 九cửu 之chi 譏cơ 且thả 如như 今kim 欲dục 觀quán 心tâm 為vi 今kim 剎sát 那na 便tiện 具cụ 三tam 千thiên 為vi 須tu 真chân 知tri 體thể 顯hiển 方phương 具cụ 三tam 千thiên 若nhược 即tức 剎sát 那na 何hà 不bất 便tiện 名danh 陰ấm 心tâm 為vi 於ư 玅# 境cảnh 而nhi 須tu 止chỉ 真chân 心tâm 邪tà 又hựu 大đại 師sư 親thân 令linh 觀quán 於ư 陰ấm 等đẳng 諸chư 境cảnh 及cập 觀quán 一nhất 念niệm 無vô 明minh 之chi 心tâm 何hà 違vi 教giáo 邪tà 應ưng 是thị 宗tông 師sư 立lập 名danh 詮thuyên 法pháp 未vị 的đích 故cố 自tự 別biệt 立lập 邪tà 又hựu 若nhược 謂vị 此thử 中trung 一nhất 念niệm 不bất 同đồng 止Chỉ 觀Quán 所sở 觀quán 陰ấm 等đẳng 諸chư 心tâm 者giả 此thử 之chi 十thập 門môn 因nhân 何hà 重trọng/trùng 述thuật 觀quán 法pháp 大đại 體thể 觀quán 行hành 可khả 識thức 斯tư 言ngôn 謾man 設thiết 也dã 又hựu 中trung 諦đế 一nhất 實thật 別biệt 判phán 屬thuộc 心tâm 與dữ 總tổng 真chân 心tâm 如như 何hà 揀giản 邪tà 。

【# 觧# 】# 假giả 設thiết 問vấn 辭từ 以dĩ 理lý 難nạn/nan 事sự 意ý 在tại 答đáp 出xuất 即tức 事sự 通thông 理lý 以dĩ 顯hiển 專chuyên 理lý 則tắc 違vi 義nghĩa 問vấn 中trung 先tiên 領lãnh 上thượng 違vi 文văn 次thứ 設thiết 難nạn/nan 難nạn/nan 意ý 立lập 此thử 十thập 門môn 意ý 令linh 學học 者giả 從tùng 門môn 入nhập 理lý 不bất 滯trệ 名danh 言ngôn 今kim 釋thích 一nhất 念niệm 既ký 屬thuộc 於ư 事sự 莫mạc 違vi 述thuật 作tác 元nguyên 意ý 乎hồ 初sơ 總tổng 答đáp 初sơ 二nhị 句cú 明minh 觀quán 妄vọng 之chi 得đắc 正chánh 約ước 一nhất 念niệm 近cận 而nhi 復phục 要yếu 即tức 陰ấm 妄vọng 而nhi 通thông 玅# 理lý 也dã 次thứ 三tam 句cú 明minh 觀quán 真chân 之chi 失thất 若nhược 遠viễn 指chỉ 佛Phật 界giới 真Chân 如Như 為vi 所sở 通thông 初sơ 心tâm 何hà 能năng 造tạo 入nhập 抑ức 亦diệc 觀quán 無vô 所sở 託thác 矣hĩ 次thứ 今kim 立lập 下hạ 別biệt 答đáp 至chí 作tác 者giả 之chi 意ý 廣quảng 上thượng 總tổng 中trung 觀quán 妄vọng 之chi 得đắc 今kim 文văn 正chánh 意ý 乃nãi 是thị 趣thú 舉cử 根căn 塵trần 和hòa 合hợp 一nhất 剎sát 那na 心tâm 。 當đương 處xứ 具cụ 足túc 三tam 千thiên 三tam 諦đế 稱xưng 性tánh 而nhi 觀quán 即tức 能năng 成thành 就tựu 。 玄huyền 文văn 因nhân 果quả 自tự 他tha 十thập 玅# 法pháp 相tướng 即tức 以dĩ 易dị 通thông 難nạn/nan 之chi 義nghĩa 若nhược 云vân 十thập 門môn 通thông 於ư 玅# 理lý 亡vong 名danh 離ly 相tương/tướng 但đãn 是thị 開khai 解giải 荊kinh 溪khê 述thuật 意ý 為vi 成thành 玅# 行hành 豈khởi 但đãn 解giải 耶da 即tức 妄vọng 顯hiển 真chân 方phương 稱xưng 述thuật 作tác 之chi 意ý 若nhược 也dã 至chí 名danh 相tướng 之chi 境cảnh 廣quảng 上thượng 總tổng 中trung 觀quán 真chân 之chi 失thất 敻# 指chỉ 真chân 心tâm 而nhi 為vi 所sở 觀quán 正chánh 同đồng 偏thiên 指chỉ 真Chân 如Như 唯duy 於ư 真chân 心tâm 則tắc 杜đỗ 絕tuyệt 眾chúng 生sanh 入nhập 理lý 之chi 門môn 起khởi 觀quán 之chi 處xứ 但đãn 滋tư 名danh 相tướng 耳nhĩ 故cố 第đệ 下hạ 引dẫn 證chứng 理lý 觀quán 為vi 要yếu 若nhược 以dĩ 一nhất 念niệm 為vi 真chân 則tắc 不bất 須tu 修tu 觀quán 如như 云vân 攬lãm 玄huyền 文văn 教giáo 義nghĩa 歸quy 止Chỉ 觀Quán 行hành 心tâm 俾tỉ 乎hồ 行hành 者giả 識thức 法pháp 相tướng 之chi 有hữu 歸quy 達đạt 修tu 造tạo 之chi 無vô 壅ủng 此thử 但đãn 解giải 知tri 而nhi 已dĩ 今kim 立lập 根căn 塵trần 一nhất 念niệm 為vi 境cảnh 玅# 觀quán 觀quán 之chi 顯hiển 此thử 十thập 玅# 故cố 知tri 觀quán 心tâm 為vi 要yếu 文văn 句cú 四tứ 釋thích 消tiêu 經kinh 前tiền 之chi 三tam 釋thích 望vọng 後hậu 觀quán 心tâm 並tịnh 屬thuộc 事sự 境cảnh 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 釋thích 疏sớ/sơ 因nhân 緣duyên 約ước 教giáo 本bổn 迹tích 觀quán 心tâm 四tứ 釋thích 文văn 意ý 云vân 本bổn 雖tuy 久cửu 遠viễn (# 本bổn 迹tích )# 圓viên 頓đốn 雖tuy 實thật (# 約ước 教giáo )# 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 雖tuy 理lý (# 因nhân 緣duyên 中trung 世thế 界giới 為vi 人nhân 對đối 治trị 並tịnh 事sự 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 屬thuộc 理lý )# 望vọng 觀quán 屬thuộc 事sự (# 三tam 釋thích 望vọng 觀quán 心tâm 並tịnh 屬thuộc 事sự )# 他tha 謂vị 下hạ 舉cử 妄vọng 毀hủy 觀quán 心tâm 結kết 斥xích 葢# 有hữu 宋tống 景cảnh 德đức 年niên 間gian 光quang 明minh 玄huyền 廣quảng 略lược 二nhị 本bổn 並tịnh 行hành 於ư 世thế 慈từ 光quang 恩ân 師sư 製chế 記ký 曰viết 發phát 揮huy 專chuyên 解giải 略lược 本bổn 廢phế 廣quảng 本bổn 十thập 法pháp 觀quán 心tâm 之chi 文văn 謂vị 後hậu 人nhân 擅thiện 添# 清thanh 昭chiêu 已dĩ 下hạ 皆giai 承thừa 其kỳ 說thuyết 謂vị 十thập 種chủng 三tam 法pháp 是thị 圓viên 談đàm 法pháp 性tánh 不bất 須tu 觀quán 心tâm 義nghĩa 書thư 斥xích 曰viết 若nhược 剛cang 廢phế 此thử 文văn 則tắc 杜đỗ 眾chúng 生sanh 入nhập 理lý 之chi 門môn 趨xu 果quả 之chi 路lộ 全toàn 迷mê 一nhất 家gia 解giải 行hành 之chi 要yếu 故cố 今kim 云vân 為vi 害hại 非phi 少thiểu 也dã 今kim 問vấn 下hạ 徵trưng 問vấn 一nhất 念niệm 為vi 迷mê 為vi 悟ngộ 初sơ 二nhị 句cú 定định 若nhược 已dĩ 下hạ 覈# 問vấn 金kim 錍bề 下hạ 引dẫn 證chứng 眾chúng 生sanh 在tại 事sự 既ký 其kỳ 在tại 事sự 則tắc 一nhất 念niệm 屬thuộc 妄vọng 何hà 名danh 真chân 耶da 然nhiên 誰thùy 下hạ 約ước 譬thí 顯hiển 染nhiễm 淨tịnh 門môn 云vân 清thanh 濁trược 雖tuy 即tức 由do 緣duyên 而nhi 濁trược 成thành 本bổn 有hữu 濁trược 喻dụ 迷mê 中trung 染nhiễm 心tâm 清thanh 喻dụ 果quả 後hậu 淨tịnh 心tâm 從tùng 來lai 未vị 悟ngộ 故cố 濁trược 在tại 前tiền 以dĩ 驗nghiệm 此thử 心tâm 是thị 妄vọng 輔phụ 行hành 下hạ 重trọng/trùng 引dẫn 證chứng 觀quán 妄vọng 顯hiển 真chân 以dĩ 識thức 心tâm 為vi 境cảnh 如như 輔phụ 行hành 五ngũ 中trung 初sơ 云vân 前tiền 雖tuy 示thị 體thể 但đãn 直trực 指chỉ 心tâm 心tâm 為vi 一nhất 切thiết 法pháp 之chi 本bổn 故cố 示thị 體thể 是thị 心tâm 至chí 是thị 故cố 今kim 文văn 玅# 觀quán 觀quán 之chi 令linh 成thành 玅# 境cảnh 境cảnh 方phương 稱xưng 理lý (# 文văn )# 此thử 以dĩ 前tiền 簡giản 示thị 境cảnh 體thể 一nhất 念niệm 識thức 心tâm 為vi 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 正chánh 是thị 達đạt 陰ấm 成thành 不bất 思tư 議nghị 也dã 安an 住trụ 世thế 諦đế 如như 前tiền 釋thích 故cố 知tri 下hạ 示thị 觀quán 妄vọng 意ý 心tâm 雖tuy 本bổn 玅# 合hợp 全toàn 體thể 是thị 清thanh 觀quán 未vị 成thành 時thời 全toàn 體thể 是thị 迷mê 須tu 名danh 陰ấm 妄vọng 今kim 為vi 成thành 就tựu 玅# 法pháp 故cố 用dụng 玅# 觀quán 體thể 之chi 若nhược 撥bát 下hạ 結kết 斥xích 成thành 失thất 既ký 其kỳ 棄khí 妄vọng 觀quán 真chân 正chánh 當đương 今kim 錍bề 傍bàng 遮già 之chi 責trách 復phục 招chiêu 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 專chuyên 緣duyên 理lý 性tánh 而nhi 破phá 九cửu 界giới 之chi 譏cơ 且thả 如như 下hạ 以dĩ 今kim 文văn 止Chỉ 觀Quán 皆giai 觀quán 陰ấm 入nhập 徵trưng 斥xích 只chỉ 問vấn 今kim 欲dục 觀quán 心tâm 為vi 現hiện 今kim 剎sát 那na 妄vọng 陰ấm 即tức 具cụ 三tam 千thiên 為vi 須tu 顯hiển 悟ngộ 真chân 理lý 方phương 具cụ 若nhược 即tức 妄vọng 示thị 真chân 正chánh 是thị 以dĩ 識thức 心tâm 為vi 玅# 何hà 須tu 別biệt 立lập 真chân 心tâm 又hựu 天thiên 台thai 說thuyết 止Chỉ 觀Quán 親thân 令linh 行hành 人nhân 觀quán 現hiện 前tiền 陰ấm 入nhập 并tinh 所sở 發phát 下hạ 之chi 九cửu 境cảnh 及cập 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 節tiết 節tiết 皆giai 云vân 觀quán 一nhất 念niệm 無vô 明minh 心tâm 何hà 得đắc 固cố 違vi 宗tông 教giáo 別biệt 立lập 真chân 心tâm 恐khủng 是thị 祖tổ 師sư 立lập 陰ấm 等đẳng 名danh 詮thuyên 示thị 行hành 法pháp 未vị 為vi 的đích 當đương 而nhi 自tự 立lập 耶da 又hựu 若nhược 等đẳng 者giả 為vi 防phòng 轉chuyển 計kế 若nhược 謂vị 今kim 文văn 一nhất 念niệm 不bất 同đồng 止Chỉ 觀Quán 陰ấm 等đẳng 諸chư 境cảnh 猶do 更cánh 不bất 可khả 重trọng/trùng 述thuật 十thập 門môn 令linh 觀quán 行hành 可khả 識thức 觀quán 法pháp 大đại 體thể 行hành 正chánh 解giải 傍bàng 與dữ 止Chỉ 觀Quán 同đồng 成thành 觀quán 體thể 等đẳng 言ngôn 皆giai 成thành 虗hư 設thiết 矣hĩ 又hựu 中trung 等đẳng 者giả 以dĩ 他tha 立lập 義nghĩa 反phản 難nạn/nan 於ư 他tha 彼bỉ 謂vị 理lý 總tổng 事sự 別biệt 今kim 別biệt 分phần/phân 色sắc 心tâm 中trung 諦đế 一nhất 實thật 諦đế 體thể 唯duy 是thị 理lý 別biệt 屬thuộc 於ư 心tâm 今kim 問vấn 此thử 別biệt 中trung 真chân 心tâm 與dữ 總tổng 真chân 心tâm 如như 何hà 揀giản 異dị 若nhược 云vân 是thị 異dị 皆giai 是thị 真chân 心tâm 若nhược 云vân 是thị 同đồng 則tắc 總tổng 別biệt 不bất 分phân 況huống 別biệt 判phán 屬thuộc 心tâm 正chánh 當đương 理lý 別biệt 何hà 謂vị 理lý 中trung 無vô 別biệt 耶da 。

【# 鈔sao 】# 心tâm 性tánh 二nhị 字tự 不bất 異dị 而nhi 異dị 既ký 言ngôn 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 即tức 理lý 之chi 事sự 也dã 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 名danh 性tánh 即tức 事sự 之chi 理lý 也dã 今kim 欲dục 於ư 事sự 顯hiển 理lý 故cố 雙song 舉cử 之chi 例lệ 此thử 合hợp 云vân 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 佛Phật 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 名danh 性tánh 生sanh 性tánh 亦diệc 然nhiên 應ưng 知tri 三tam 法pháp 俱câu 事sự 俱câu 理lý 不bất 同đồng 他tha 解giải 心tâm 則tắc 約ước 理lý 為vi 通thông 生sanh 佛Phật 約ước 事sự 為vi 別biệt 此thử 乃nãi 他tha 家gia 解giải 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 之chi 義nghĩa 。 不bất 深thâm 本bổn 教giáo 濫lạm 用dụng 他tha 宗tông 妨phương 害hại 既ký 多đa 旨chỉ 趣thú 安an 在tại 。

【# 觧# 】# 釋thích 無vô 非phi 心tâm 性tánh 心tâm 性tánh 二nhị 字tự 通thông 迷mê 通thông 悟ngộ 楞lăng 嚴nghiêm 云vân 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 性tánh 淨tịnh 明minh 體thể 。 屬thuộc 悟ngộ 也dã 義nghĩa 書thư 云vân 專chuyên 是thị 凡phàm 夫phu 一nhất 念niệm 陰ấm 識thức 之chi 性tánh 矣hĩ 在tại 迷mê 也dã 今kim 云vân 心tâm 性tánh 不bất 異dị 而nhi 異dị 事sự 理lý 相tương/tướng 即tức 故cố 不bất 異dị 性tánh 屬thuộc 不bất 變biến 之chi 理lý 心tâm 是thị 隨tùy 緣duyên 之chi 事sự 而nhi 異dị 也dã 大đại 意ý 云vân 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 乃nãi 即tức 理lý 之chi 事sự 隨tùy 緣duyên 不bất 變biến 名danh 性tánh 乃nãi 即tức 事sự 之chi 理lý 今kim 文văn 雙song 舉cử 欲dục 就tựu 事sự 顯hiển 理lý 故cố 也dã 次thứ 以dĩ 此thử 心tâm 例lệ 彼bỉ 生sanh 佛Phật 俱câu 是thị 即tức 不bất 變biến 之chi 隨tùy 緣duyên 皆giai 即tức 理lý 之chi 事sự 亦diệc 應ưng 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 佛Phật 名danh 生sanh 故cố 云vân 亦diệc 然nhiên 應ưng 知tri 一nhất 家gia 所sở 論luận 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 事sự 則tắc 俱câu 事sự 理lý 則tắc 俱câu 理lý 不bất 同đồng 等đẳng 者giả 結kết 斥xích 山sơn 外ngoại 濫lạm 用dụng 他tha 宗tông 華hoa 嚴nghiêm 大đại 疏sớ/sơ 以dĩ 心tâm 性tánh 為vi 理lý 為vi 能năng 造tạo 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 是thị 所sở 造tạo 此thử 是thị 他tha 宗tông 解giải 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 三tam 無vô 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 慈từ 光quang 不bất 深thâm 台thai 教giáo 兼kiêm 講giảng 華hoa 嚴nghiêm 濫lạm 用dụng 此thử 義nghĩa 妨phương 害hại 今kim 家gia 三tam 法pháp 各các 具cụ 事sự 理lý 二nhị 造tạo 之chi 旨chỉ 。

【# 鈔sao 】# 一nhất 性tánh 等đẳng 者giả 性tánh 雖tuy 是thị 一nhất 而nhi 無vô 定định 一nhất 之chi 性tánh 故cố 使sử 三tam 千thiên 色sắc 心tâm 相tương/tướng 相tương/tướng 宛uyển 爾nhĩ 此thử 則tắc 從tùng 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 應ưng 知tri 若nhược 理lý 若nhược 事sự 皆giai 有hữu 此thử 義nghĩa 故cố 第đệ 七thất 記ký 釋thích 此thử 文văn 云vân 理lý 則tắc 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 事sự 則tắc 修tu 德đức 三tam 因nhân 迷mê 則tắc 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển 悟ngộ 則tắc 果quả 中trung 勝thắng 用dụng 如như 此thử 四tứ 重trọng/trùng 並tịnh 由do 迷mê 中trung 實thật 相tướng 而nhi 立lập 今kim 釋thích 曰viết 迷mê 中trung 實thật 相tướng 即tức 無vô 住trụ 本bổn 乃nãi 今kim 文văn 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 也dã 上thượng 之chi 四tứ 重trọng/trùng 即tức 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 乃nãi 今kim 文văn 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 也dã 第đệ 一nhất 重trọng/trùng 既ký 以dĩ 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 為vi 一nhất 切thiết 法pháp 須tu 以dĩ 正chánh 因nhân 為vi 無vô 住trụ 本bổn 餘dư 之chi 三tam 重trọng/trùng 既ký 將tương 逆nghịch 順thuận 二nhị 修tu 為vi 一nhất 切thiết 法pháp 必tất 以dĩ 性tánh 德đức 三tam 因nhân 為vi 無vô 住trụ 本bổn 此thử 即tức 理lý 事sự 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 也dã 問vấn 既ký 以dĩ 迷mê 中trung 實thật 相tướng 為vi 一nhất 性tánh 對đối 三tam 千thiên 為vi 別biệt 正chánh 當đương 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 何hà 苦khổ 破phá 他tha 答đáp 以dĩ 三tam 千thiên 法pháp 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 隨tùy 緣duyên 為vi 萬vạn 法pháp 時thời 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 總tổng 攝nhiếp 一nhất 切thiết 也dã 眾chúng 生sanh 無vô 始thỉ 全toàn 體thể 在tại 迷mê 若nhược 唯duy 論luận 真chân 性tánh 為vi 總tổng 何hà 能năng 事sự 事sự 具cụ 攝nhiếp 諸chư 法pháp 而nhi 專chuyên 舉cử 一nhất 念niệm 者giả 別biệt 從tùng 近cận 要yếu 立lập 觀quán 慧tuệ 之chi 境cảnh 也dã 若nhược 示thị 一nhất 念niệm 總tổng 攝nhiếp 諸chư 法pháp 。 則tắc 顯hiển 諸chư 法pháp 同đồng 一nhất 真chân 性tánh 故cố 釋thích 籤# 云vân 俗tục 即tức 百bách 界giới 千thiên 如như 真chân 則tắc 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 須tu 知tri 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 方phương 能năng 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 故cố 以dĩ 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 用dụng 顯hiển 同đồng 一nhất 真chân 性tánh 非phi 謂vị 便tiện 將tương 一nhất 念niệm 名danh 為vi 真Chân 諦Đế 豈khởi 同đồng 居cư 一nhất 塵trần 非phi 真Chân 諦Đế 邪tà 今kim 文văn 以dĩ 一nhất 性tánh 為vi 總tổng 前tiền 後hậu 文văn 以dĩ 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 葢# 理lý 事sự 相tướng 顯hiển 也dã 此thử 之chi 二nhị 句cú 正chánh 出xuất 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 之chi 所sở 以dĩ 也dã 由do 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 立lập 理lý 事sự 三tam 千thiên 故cố 故cố 兩lưỡng 重trọng/trùng 三tam 千thiên 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 也dã 豈khởi 同đồng 他tha 釋thích 直trực 以dĩ 一nhất 念niệm 名danh 真chân 性tánh 耶da 。

【# 觧# 】# 釋thích 後hậu 二nhị 句cú 初sơ 文văn 性tánh 雖tuy 至chí 宛uyển 然nhiên 是thị 正chánh 釋thích 一nhất 性tánh 即tức 性tánh 體thể 也dã 無vô 定định 性tánh 乃nãi 性tánh 計kế 之chi 性tánh 也dã 以dĩ 性tánh 有hữu 二nhị 真chân 常thường 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 染nhiễm 習tập 上thượng 云vân 一nhất 性tánh 不bất 變biến 性tánh 也dã 下hạ 云vân 無vô 性tánh 染nhiễm 習tập 性tánh 也dã 謂vị 此thử 性tánh 體thể 雖tuy 是thị 真chân 常thường 一nhất 理lý 而nhi 其kỳ 性tánh 融dung 玅# 不bất 決quyết 定định 亦diệc 是thị 三tam 德đức 秘bí 藏tạng 無vô 堅kiên 住trụ 性tánh 也dã 故cố 此thử 玅# 性tánh 具cụ 足túc 三tam 千thiên 次thứ 會hội 同đồng 本bổn 法pháp 今kim 文văn 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 即tức 無vô 住trụ 本bổn 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 即tức 所sở 立lập 法pháp 應ưng 知tri 理lý 事sự 三tam 千thiên 各các 有hữu 本bổn 法pháp 故cố 云vân 皆giai 有hữu 引dẫn 第đệ 七thất 記ký 四tứ 句cú 立lập 法pháp 因nhân 疏sớ/sơ 釋thích 經kinh 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 。 云vân 一nhất 相tương/tướng 即tức 無vô 住trụ 本bổn 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 住trụ 無vô 相tướng 即tức 無vô 差sai 別biệt 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 即tức 有hữu 差sai 別biệt (# 文văn )# 記ký 釋thích 云vân 一nhất 相tương/tướng 即tức 無vô 住trụ 本bổn 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 理lý 則tắc 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 事sự 則tắc 修tu 德đức 三tam 因nhân 等đẳng 此thử 之chi 四tứ 句cú 即tức 是thị 兩lưỡng 重trọng/trùng 立lập 法pháp 初sơ 云vân 理lý 則tắc 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu (# 性tánh 德đức 正chánh 因nhân 為vi 本bổn 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 為vi 所sở 立lập 法pháp )# 事sự 則tắc 修tu 德đức 三tam 因nhân (# 順thuận 修tu )# 迷mê 則tắc 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển (# 逆nghịch 修tu )# 悟ngộ 則tắc 果quả 上thượng 勝thắng 用dụng (# 亦diệc 屬thuộc 順thuận 修tu 從tùng 因nhân 至chí 果quả 果quả 必tất 化hóa 他tha 故cố 云vân 勝thắng 用dụng 次thứ 三tam 重trọng/trùng 皆giai 以dĩ 性tánh 德đức 三tam 因nhân 為vi 無vô 住trụ 本bổn )# 四tứ 句cú 立lập 法pháp 皆giai 本bổn 經kinh 疏sớ/sơ 如như 下hạ 委ủy 辨biện 今kim 釋thích 等đẳng 者giả 會hội 釋thích 今kim 文văn 彼bỉ 云vân 四tứ 重trọng/trùng 並tịnh 由do 迷mê 中trung 實thật 相tướng 而nhi 立lập 即tức 無vô 住trụ 本bổn 且thả 前tiền 三tam 重trọng/trùng 可khả 得đắc 由do 迷mê 第đệ 四Tứ 果Quả 用dụng 亦diệc 從tùng 迷mê 立lập 耶da 曰viết 果quả 由do 因nhân 克khắc 故cố 亦diệc 由do 迷mê 理lý 以dĩ 果quả 地địa 融dung 通thông 並tịnh 由do 理lý 本bổn 上thượng 之chi 四tứ 重trọng/trùng 不bất 出xuất 理lý 事sự 三tam 千thiên 各các 有hữu 本bổn 法pháp 修tu 有hữu 逆nghịch 順thuận 因nhân 必tất 克khắc 果quả 故cố 有hữu 四tứ 重trọng/trùng 此thử 即tức 下hạ 會hội 同đồng 事sự 理lý 總tổng 別biệt 者giả 初sơ 以dĩ 性tánh 中trung 正chánh 因nhân 為vi 本bổn 即tức 理lý 總tổng 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 為vi 所sở 立lập 法pháp 即tức 理lý 別biệt 次thứ 以dĩ 性tánh 德đức 三tam 因nhân 為vi 本bổn 即tức 事sự 總tổng 逆nghịch 順thuận 二nhị 修tu 為vi 所sở 立lập 法pháp 即tức 事sự 別biệt 今kim 問vấn 次thứ 重trọng/trùng 既ký 云vân 性tánh 德đức 何hà 名danh 為vi 事sự 既ký 云vân 三tam 因nhân 安an 得đắc 目mục 總tổng 答đáp 雖tuy 云vân 性tánh 德đức 全toàn 體thể 在tại 迷mê 雖tuy 曰viết 三tam 因nhân 只chỉ 一nhất 實thật 相tướng 故cố 云vân 並tịnh 由do 迷mê 中trung 實thật 相tướng 而nhi 立lập 若nhược 爾nhĩ 初sơ 重trọng/trùng 正chánh 因nhân 亦diệc 是thị 迷mê 中trung 實thật 相tướng 那na 云vân 理lý 總tổng 答đáp 正chánh 由do 若nhược 事sự 若nhược 理lý 皆giai 以dĩ 事sự 念niệm 為vi 總tổng 其kỳ 義nghĩa 宛uyển 齊tề 問vấn 答đáp 去khứ 料liệu 揀giản 事sự 理lý 初sơ 約ước 性tánh 本bổn 同đồng 理lý 總tổng 問vấn 既ký 將tương 本bổn 法Pháp 會hội 釋thích 今kim 文văn 迷mê 中trung 實thật 相tướng 乃nãi 今kim 文văn 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 則tắc 一nhất 性tánh 是thị 總tổng 三tam 千thiên 是thị 別biệt 一nhất 性tánh 既ký 是thị 實thật 相tướng 正chánh 當đương 理lý 總tổng 答đáp 謂vị 諸chư 法pháp 性tánh 同đồng 俱câu 得đắc 為vi 總tổng 今kim 為vi 成thành 觀quán 從tùng 要yếu 指chỉ 心tâm 以dĩ 三tam 千thiên 色sắc 心tâm 同đồng 一nhất 真chân 常thường 不bất 變biến 之chi 性tánh 全toàn 不bất 變biến 性tánh 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 諸chư 法pháp 諸chư 法pháp 既ký 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 總tổng 舉cử 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 未vị 曾tằng 離ly 念niệm 須tu 就tựu 迷mê 點điểm 示thị 若nhược 以dĩ 真chân 理lý 為vi 總tổng 何hà 能năng 諸chư 法pháp 互hỗ 攝nhiếp 故cố 今kim 專chuyên 指chỉ 一nhất 念niệm 是thị 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 別biệt 就tựu 近cận 而nhi 復phục 要yếu 立lập 乎hồ 觀quán 境cảnh 既ký 知tri 一nhất 念niệm 總tổng 攝nhiếp 方phương 顯hiển 同đồng 一nhất 真chân 性tánh 乃nãi 即tức 妄vọng 而nhi 顯hiển 真chân 故cố 引dẫn 籤# 文văn 證chứng 今kim 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 彼bỉ 文văn 因nhân 明minh 七thất 二nhị 諦đế 境cảnh 初sơ 約ước 跨khóa 節tiết 意ý 存tồn 略lược 而nhi 示thị 故cố 云vân 但đãn 點điểm 法pháp 性tánh 為vi 真Chân 諦Đế 無vô 明minh 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 為vi 俗tục 諦đế 於ư 義nghĩa 即tức 足túc 籤# 釋thích 云vân 唯duy 一nhất 法pháp 性tánh 以dĩ 對đối 無vô 明minh 至chí 只chỉ 點điểm 一nhất 法pháp 二nhị 諦đế 宛uyển 然nhiên 俗tục 即tức 百bách 界giới 千thiên 如như 真chân 則tắc 同đồng 居cư 一nhất 念niệm (# 文văn )# 帖# 今kim 文văn 意ý 百bách 界giới 千thiên 如như 乃nãi 今kim 文văn 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 也dã 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 乃nãi 今kim 文văn 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 也dã 功công 由do 諸chư 法pháp 同đồng 一nhất 真chân 性tánh 故cố 得đắc 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 之chi 總tổng 今kim 以dĩ 事sự 顯hiển 理lý 達đạt 妄vọng 成thành 真chân 故cố 以dĩ 一nhất 念niệm 用dụng 顯hiển 一nhất 真chân 山sơn 外ngoại 何hà 得đắc 作tác 真chân 理lý 釋thích 須tu 知tri 圓viên 詮thuyên 諸chư 法pháp 互hỗ 攝nhiếp 互hỗ 具cụ 今kim 為vi 成thành 觀quán 故cố 的đích 指chỉ 心tâm 且thả 云vân 同đồng 居cư 一nhất 念niệm 若nhược 同đồng 居cư 一nhất 塵trần 豈khởi 非phi 真chân 邪tà 今kim 文văn 下hạ 結kết 示thị 初sơ 後hậu 點điểm 文văn 意ý 前tiền 云vân 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 後hậu 云vân 寧ninh 乖quai 一nhất 念niệm 前tiền 後hậu 文văn 也dã 一nhất 性tánh 是thị 理lý 一nhất 念niệm 指chỉ 事sự 即tức 事sự 之chi 理lý 故cố 云vân 一nhất 性tánh 即tức 理lý 之chi 事sự 故cố 云vân 一nhất 念niệm 即tức 相tương/tướng 顯hiển 也dã 此thử 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 二nhị 句cú 正chánh 明minh 所sở 以dĩ 由do 於ư 從tùng 總tổng 立lập 法pháp 故cố 得đắc 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 也dã 無vô 住trụ 本bổn 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 出xuất 處xứ 非phi 一nhất 文văn 義nghĩa 最tối 顯hiển 莫mạc 若nhược 淨tịnh 名danh 經kinh 中trung 卷quyển 觀quán 眾chúng 生sanh 品phẩm 文Văn 殊Thù 問vấn 淨tịnh 名danh 曰viết 善thiện 不bất 善thiện 孰thục 為vi 本bổn 答đáp 曰viết 身thân 為vi 本bổn (# 見kiến 一nhất 切thiết 住trụ 地địa )# 又hựu 問vấn 身thân 孰thục 為vi 本bổn 答đáp 曰viết 欲dục 貪tham 為vi 本bổn 。 (# 欲dục 愛ái 住trụ 地địa 。 )# 又hựu 問vấn 欲dục 貪tham 孰thục 為vi 本bổn 答đáp 曰viết 虗hư 妄vọng 分phân 別biệt 為vi 本bổn (# 色sắc 愛ái 住trụ 地địa 。 )# 又hựu 問vấn 虗hư 妄vọng 分phân 別biệt 孰thục 為vi 本bổn 答đáp 曰viết 顛điên 倒đảo 想tưởng 為vi 本bổn (# 無vô 色sắc 愛ái 住trụ 地địa 。 )# 又hựu 問vấn 顛điên 倒đảo 想tưởng 孰thục 為vi 本bổn 答đáp 曰viết 無vô 住trụ 為vi 本bổn 。 (# 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 )# 又hựu 問vấn 無vô 住trụ 孰thục 為vi 本bổn 答đáp 曰viết 無vô 住trụ 則tắc 無vô 本bổn 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 從tùng 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 (# 文văn )# 楞lăng 嚴nghiêm 第đệ 七thất 佛Phật 語ngứ 阿A 難Nan 。 本bổn 此thử 無vô 住trụ 。 建kiến 立lập 世thế 界giới 。 及cập 諸chư 眾chúng 生sanh 。 (# 文văn )# 大đại 師sư 不bất 見kiến 法pháp 華hoa 藥dược 艸thảo 喻dụ 品phẩm 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 。 亦diệc 其kỳ 義nghĩa 也dã 天thiên 台thai 引dẫn 用dụng 一nhất 如như 玅# 玄huyền 約ước 理lý 事sự 明minh 本bổn 迹tích 二nhị 如như 文văn 句cú 釋thích 經kinh 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 。 三tam 如như 文văn 句cú 釋thích 方phương 便tiện 品phẩm 十thập 雙song 權quyền 實thật 初sơ 約ước 理lý 事sự 四tứ 如như 光quang 明minh 玄huyền 逆nghịch 順thuận 兩lưỡng 番phiên 生sanh 起khởi 無vô 住trụ 本bổn 義nghĩa 四tứ 明minh 約ước 無vô 堅kiên 住trụ 義nghĩa 釋thích 捨xả 遺di 記ký 上thượng 云vân 都đô 由do 三tam 德đức 秘bí 密mật 法pháp 性tánh 無vô 堅kiên 住trụ 性tánh 是thị 故cố 大đại 聖thánh 以dĩ 此thử 法pháp 性tánh 無vô 住trụ 為vi 本bổn 。 (# 文văn )# 別biệt 行hành 玄huyền 記ký 下hạ 云vân 以dĩ 本bổn 覺giác 性tánh 元nguyên 離ly 住trụ 著trước 即tức 無vô 住trụ 本bổn 指chỉ 要yếu 云vân 性tánh 雖tuy 是thị 一nhất 而nhi 無vô 定định 一nhất 之chi 性tánh (# 文văn )# 淨tịnh 覺giác 義nghĩa 編biên 云vân 有hữu 云vân 無vô 住trụ 本bổn 者giả 謂vị 性tánh 不bất 定định 住trụ 也dã 真Chân 如Như 非phi 寂tịch 非phi 照chiếu 而nhi 寂tịch 而nhi 照chiếu 是thị 性tánh 不bất 定định 住trụ 無vô 明minh 體thể 空không 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 亦diệc 是thị 性tánh 不bất 定định 住trụ 此thử 釋thích 無vô 據cứ 葢# 未vị 看khán 本bổn 疏sớ/sơ 也dã 疏sớ/sơ 解giải 無vô 住trụ 則tắc 無vô 本bổn 云vân 無vô 明minh 依y 法pháp 性tánh 法pháp 性tánh 即tức 無vô 明minh 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 豈khởi 得đắc 性tánh 還hoàn 依y 性tánh 當đương 知tri 無vô 明minh 則tắc 無vô 本bổn 又hựu 解giải 無vô 住trụ 義nghĩa 云vân 即tức 無vô 始thỉ 無vô 明minh 也dã 以dĩ 身thân 見kiến 等đẳng 惑hoặc 。 皆giai 有hữu 所sở 依y 而nhi 起khởi 起khởi 則tắc 有hữu 始thỉ 此thử 無vô 所sở 依y 起khởi 。 亦diệc 無vô 始thỉ 故cố 云vân 無vô 始thỉ 無vô 明minh 即tức 是thị 無vô 住trụ 以dĩ 此thử 明minh 之chi 。 無vô 住trụ 是thị 無vô 依y 義nghĩa 何hà 嘗thường 云vân 性tánh 不bất 定định 住trụ 耶da (# 文văn )# 破phá 四tứ 明minh 無vô 據cứ 自tự 憑bằng 本bổn 疏sớ/sơ 是thị 無vô 依y 義nghĩa 今kim 謂vị 疏sớ/sơ 約ước 無vô 依y 義nghĩa 釋thích 經kinh 無vô 住trụ 則tắc 無vô 本bổn 何hà 得đắc 錯thác 引dẫn 以dĩ 釋thích 無vô 住trụ 本bổn 耶da 四tứ 明minh 無vô 堅kiên 住trụ 義nghĩa 深thâm 得đắc 荊kinh 溪khê 文văn 意ý 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 云vân 此thử 無vô 住trụ 本bổn 具cụ 如như 釋thích 籤# 第đệ 七thất 已dĩ 釋thích 籤# 云vân 法pháp 性tánh 即tức 無vô 明minh 法pháp 性tánh 無vô 住trú 處xứ 無vô 明minh 即tức 法pháp 性tánh 無vô 明minh 無vô 住trú 處xứ 無vô 明minh 法pháp 性tánh 雖tuy 皆giai 無vô 住trụ 而nhi 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 。 作tác 本bổn (# 文văn )# 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 云vân 無vô 住trụ 即tức 本bổn 名danh 無vô 住trụ 本bổn (# 文văn )# 次thứ 辨biện 四tứ 句cú 立lập 法pháp 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 因nhân 釋thích 疏sớ/sơ 一nhất 相tương/tướng 即tức 無vô 住trụ 本bổn 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 云vân 理lý 則tắc 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 事sự 則tắc 修tu 德đức 三tam 因nhân 迷mê 則tắc 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển 悟ngộ 則tắc 果quả 中trung 勝thắng 用dụng 如như 此thử 四tứ 重trọng/trùng 並tịnh 由do 迷mê 中trung 實thật 相tướng 而nhi 立lập (# 文văn )# 荊kinh 溪khê 立lập 此thử 四tứ 句cú 正chánh 得đắc 經kinh 疏sớ/sơ 元nguyên 意ý 理lý 性tánh 本bổn 法pháp 即tức 經Kinh 云vân 一nhất 相tương/tướng 至chí 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 疏sớ/sơ 釋thích 云vân 眾chúng 生sanh 心tâm 性tánh 。 即tức 是thị 性tánh 德đức 解giải 脫thoát 遠viễn 離ly 寂tịch 滅diệt 三tam 種chủng 之chi 相tướng 。 修tu 德đức 三tam 因nhân 即tức 經Kinh 云vân 一nhất 味vị 疏sớ/sơ 釋thích 云vân 如Như 來Lai 一nhất 音âm 。 說thuyết 此thử 三tam 法pháp 即tức 是thị 三tam 味vị 此thử 三tam 相tương/tướng 則tắc 為vi 境cảnh 界giới 緣duyên 生sanh 中Trung 道Đạo 之chi 行hành 。 記ký 云vân 由do 佛Phật 說thuyết 故cố 。 此thử 性tánh 可khả 修tu 重trọng/trùng 指chỉ 性tánh 三tam 以dĩ 為vi 修tu 境cảnh 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển 即tức 疏sớ/sơ 云vân 性tánh 德đức 只chỉ 是thị 本bổn 有hữu 三tam 道đạo 解giải 脫thoát 相tướng 者giả 。 即tức 是thị 業nghiệp 道đạo 解giải 脫thoát 德đức 離ly 相tương/tướng 者giả 即tức 是thị 煩phiền 惱não 道đạo 。 般Bát 若Nhã 德đức 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 者giả 即tức 是thị 苦khổ 道Đạo 法Pháp 身thân 德đức 果quả 中trung 勝thắng 用dụng 即tức 經Kinh 云vân 究cứu 竟cánh 至chí 于vu 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 疏sớ/sơ 云vân 終chung 則tắc 得đắc 為vì 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 果quả 經kinh 疏sớ/sơ 但đãn 云vân 自tự 行hành 證chứng 果Quả 既ký 有hữu 自tự 證chứng 後hậu 必tất 化hóa 他tha 故cố 云vân 勝thắng 用dụng 又hựu 符phù 圓viên 詮thuyên 教giáo 旨chỉ 初sơ 重trọng/trùng 為vi 彰chương 性tánh 德đức 本bổn 具cụ 故cố 以dĩ 正chánh 因nhân 為vi 本bổn 緣duyên 了liễu 為vi 所sở 立lập 法pháp 即tức 理lý 具cụ 三tam 千thiên 次thứ 重trọng/trùng 為vi 彰chương 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 故cố 以dĩ 性tánh 三tam 為vi 本bổn 修tu 三tam 為vi 所sở 立lập 法pháp 即tức 全toàn 體thể 起khởi 用dụng 變biến 造tạo 三tam 千thiên 也dã 指chỉ 要yếu 引dẫn 此thử 會hội 釋thích 一nhất 性tánh 無vô 性tánh 三tam 千thiên 宛uyển 然nhiên 者giả 葢# 為vi 他tha 師sư 指chỉ 心tâm 為vi 理lý 生sanh 佛Phật 是thị 事sự 理lý 唯duy 是thị 總tổng 事sự 唯duy 是thị 別biệt 故cố 特đặc 引dẫn 修tu 性tánh 各các 有hữu 本bổn 法pháp 以dĩ 顯hiển 事sự 理lý 皆giai 有hữu 總tổng 別biệt 也dã 又hựu 四tứ 明minh 直trực 作tác 兩lưỡng 重trọng/trùng 而nhi 用dụng 如như 云vân 第đệ 一nhất 重trọng/trùng 既ký 以dĩ 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 為vi 所sở 立lập 法pháp 須tu 以dĩ 正chánh 因nhân 為vi 無vô 住trụ 本bổn 餘dư 之chi 三tam 重trọng/trùng 即tức 將tương 逆nghịch 順thuận 二nhị 修tu 為vi 所sở 立lập 法pháp 必tất 以dĩ 性tánh 德đức 三tam 因nhân 為vi 無vô 住trụ 本bổn (# 文văn )# 初sơ 重trọng/trùng 約ước 性tánh 中trung 三tam 法pháp 自tự 分phần/phân 次thứ 重trọng/trùng 約ước 修tu 性tánh 相tướng 對đối 淨tịnh 覺giác 不bất 許hứa 雜tạp 編biên 云vân 近cận 人nhân 持trì 論luận 多đa 任nhậm 胸hung 臆ức 無vô 住trụ 差sai 乎hồ 一nhất 性tánh 立lập 法pháp 謬mậu 於ư 二nhị 修tu 本bổn 末mạt 相tương/tướng 紛phân 源nguyên 流lưu 一nhất 混hỗn 又hựu 云vân 初sơ 重trọng/trùng 可khả 爾nhĩ 餘dư 三tam 不bất 然nhiên 他tha 意ý 謂vị 餘dư 之chi 三tam 重trọng/trùng 是thị 離ly 三tam 法Pháp 門môn 既ký 將tương 修tu 德đức 三tam 因nhân 為vi 所sở 立lập 法pháp 必tất 以dĩ 性tánh 德đức 三tam 因nhân 各các 相tương/tướng 主chủ 對đối 為vi 無vô 住trụ 本bổn 斯tư 乃nãi 不bất 知tri 修tu 性tánh 離ly 合hợp 之chi 旨chỉ 何hà 者giả 約ước 性tánh 雖tuy 離ly 對đối 修tu 須tu 合hợp 由do 性tánh 中trung 了liễu 因nhân 未vị 曾tằng 發phát 心tâm 。 緣duyên 因nhân 未vị 曾tằng 加gia 行hành 同đồng 名danh 正chánh 因nhân 修tu 中trung 正chánh 因nhân 即tức 了liễu 因nhân 所sở 照chiếu 緣duyên 因nhân 所sở 嚴nghiêm 只chỉ 是thị 無vô 住trụ 本bổn 耳nhĩ 記ký 云vân 事sự 則tắc 修tu 德đức 三tam 因nhân 對đối 本bổn 兼kiêm 舉cử 也dã 例lệ 如như 智trí 者giả 解giải 無Vô 量Lượng 義Nghĩa 經Kinh 。 從tùng 一nhất 法pháp 生sanh 。 四Tứ 果Quả 荊kinh 溪khê 云vân 圓viên 佛Phật 為vi 一nhất 而nhi 生sanh 三tam 權quyền 能năng 所sở 相tương 對đối 故cố 云vân 四tứ 佛Phật 今kim 亦diệc 如như 是thị 。 正chánh 因nhân 為vi 本bổn 而nhi 生sanh 緣duyên 了liễu 修tu 性tánh 相tướng 對đối 故cố 云vân 三tam 因nhân 又hựu 修tu 性tánh 不bất 二nhị 門môn 云vân 修tu 雖tuy 見kiến 九cửu 九cửu 只chỉ 是thị 三tam 例lệ 今kim 修tu 雖tuy 具cụ 三tam 三tam 只chỉ 是thị 一nhất (# 文văn )# 淨tịnh 覺giác 意ý 謂vị 無vô 住trụ 只chỉ 是thị 一nhất 性tánh 立lập 法pháp 但đãn 可khả 二nhị 修tu 若nhược 判phán 餘dư 三tam 重trùng 以dĩ 性tánh 三tam 為vi 本bổn 即tức 是thị 以dĩ 二nhị 修tu 差sai 雜tạp 一nhất 性tánh (# 故cố 云vân 無vô 性tánh 差sai 乎hồ 一nhất 性tánh )# 修tu 三tam 為vi 所sở 立lập 法pháp 即tức 以dĩ 一nhất 性tánh 謬mậu 亂loạn 二nhị 修tu (# 故cố 云vân 立lập 法pháp 謬mậu 於ư 二nhị 修tu )# 以dĩ 修tu 差sai 法pháp 故cố 末mạt 紛phân 於ư 本bổn 以dĩ 性tánh 謬mậu 修tu 故cố 本bổn 紛phân 於ư 末mạt (# 故cố 云vân 本bổn 末mạt 相tương/tướng 紛phân )# 今kim 謂vị 四tứ 重trọng/trùng 立lập 法pháp 是thị 荊kinh 溪khê 本bổn 經kinh 疏sớ/sơ 元nguyên 意ý 既ký 將tương 三tam 因nhân 三tam 道đạo 為vi 所sở 立lập 法pháp 必tất 以dĩ 性tánh 三tam 為vi 無vô 住trụ 本bổn 若nhược 破phá 四tứ 明minh 即tức 破phá 荊kinh 溪khê 也dã 約ước 性tánh 恆hằng 開khai 對đối 修tu 方phương 合hợp 是thị 性tánh 種chủng 三tam 道đạo 敵địch 對đối 三tam 德đức 對đối 卻khước 類loại 種chủng 合hợp 性tánh 三tam 為vi 一nhất 即tức 修tu 性tánh 相tướng 形hình 義nghĩa 今kim 文văn 是thị 修tu 性tánh 各các 三tam 法pháp 相tướng 修tu 性tánh 相tướng 對đối 義nghĩa 何hà 得đắc 妄vọng 破phá 四tứ 明minh 不bất 知tri 修tu 性tánh 離ly 合hợp 耶da 又hựu 若nhược 謂vị 修tu 德đức 三tam 因nhân 是thị 對đối 本bổn 兼kiêm 舉cử 者giả 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển 亦diệc 應ưng 爾nhĩ 邪tà 淨tịnh 覺giác 立lập 義nghĩa 皆giai 為vi 不bất 善thiện 圓viên 實thật 教giáo 中trung 修tu 性tánh 法pháp 體thể 各các 具cụ 三tam 法pháp 未vị 嘗thường 聞văn 性tánh 但đãn 正chánh 因nhân 修tu 但đãn 緣duyên 了liễu 進tiến 不bất 成thành 圓viên 退thoái 不bất 成thành 別biệt 也dã 會hội 光quang 明minh 玄huyền 十thập 種chủng 三tam 法pháp 逆nghịch 順thuận 兩lưỡng 番phiên 生sanh 起khởi 初sơ 約ước 施thí 教giáo 逆nghịch 推thôi 理lý 顯hiển 由do 事sự 是thị 逆nghịch 生sanh 起khởi 次thứ 約ước 立lập 行hành 造tạo 修tu 反phản 妄vọng 歸quy 真chân 是thị 順thuận 生sanh 起khởi 初sơ 從tùng 法pháp 性tánh 無vô 住trụ 本bổn 立lập 一nhất 切thiết 教giáo 法pháp 二nhị 從tùng 無vô 明minh 無vô 住trụ 本bổn 立lập 一nhất 切thiết 行hành 法pháp 。 以dĩ 四tứ 句cú 會hội 之chi 拾thập 遺di 記ký 云vân 今kim 之chi 初sơ 番phiên 是thị 彼bỉ 第đệ 四Tứ 果Quả 中trung 勝thắng 用dụng 今kim 之chi 次thứ 番phiên 是thị 彼bỉ 第đệ 二nhị 修tu 德đức 三tam 因nhân (# 文văn )# 淨tịnh 覺giác 謂vị 十thập 種chủng 三tam 法pháp 中trung 三tam 因nhân 佛Phật 性tánh 即tức 初sơ 二nhị 兩lưỡng 句cú 正chánh 因nhân 佛Phật 性tánh 本bổn 具cụ 二nhị 修tu 即tức 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 緣duyên 了liễu 二nhị 修tu 共cộng 發phát 一nhất 性tánh 即tức 修tu 德đức 三tam 因nhân 逆nghịch 順thuận 兩lưỡng 番phiên 生sanh 起khởi 即tức 三tam 四tứ 二nhị 句cú 無vô 明minh 為vi 本bổn 立lập 十thập 種chủng 三tam 法pháp 即tức 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển 句cú 法pháp 性tánh 為vi 本bổn 立lập 十thập 種chủng 三tam 法pháp 即tức 果quả 中trung 勝thắng 用dụng 句cú 如như 此thử 會hội 釋thích 本bổn 法pháp 顛điên 亂loạn 何hà 得đắc 於ư 十thập 種chủng 中trung 特đặc 取thủ 三tam 因nhân 分phần/phân 折chiết 對đối 當đương 初sơ 之chi 二nhị 句cú 其kỳ 餘dư 九cửu 重trọng/trùng 何hà 不bất 對đối 耶da 二nhị 從tùng 無vô 明minh 無vô 住trụ 立lập 一nhất 切thiết 。 行hành 法pháp 乃nãi 立lập 行hành 造tạo 修tu 是thị 順thuận 生sanh 起khởi 何hà 云vân 三tam 道đạo 流lưu 轉chuyển 耶da 會hội 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 指chỉ 要yếu 云vân 第đệ 一nhất 重trọng/trùng 性tánh 德đức 緣duyên 了liễu 為vi 所sở 立lập 法pháp 須tu 以dĩ 正chánh 因nhân 為vi 本bổn 餘dư 三tam 重trùng 以dĩ 逆nghịch 順thuận 二nhị 修tu 為vi 所sở 立lập 法pháp 必tất 以dĩ 性tánh 三tam 為vi 本bổn 此thử 即tức 理lý 事sự 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 也dã (# 文văn )# 舊cựu 問vấn 兩lưỡng 重trọng/trùng 之chi 本bổn 並tịnh 屬thuộc 於ư 理lý 兩lưỡng 重trọng/trùng 之chi 總tổng 並tịnh 在tại 於ư 事sự 又hựu 次thứ 重trọng/trùng 本bổn 法pháp 性tánh 三tam 為vi 本bổn 兩lưỡng 重trọng/trùng 之chi 總tổng 並tịnh 是thị 一nhất 念niệm 事sự 理lý 不bất 同đồng 三tam 一nhất 有hữu 異dị 如như 何hà 會hội 同đồng 北bắc 峰phong 云vân 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 就tựu 法pháp 故cố 並tịnh 以dĩ 事sự 念niệm 為vi 總tổng 兩lưỡng 重trọng/trùng 本bổn 法pháp 推thôi 功công 故cố 並tịnh 以dĩ 理lý 性tánh 為vi 本bổn 何hà 者giả 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 並tịnh 由do 一nhất 性tánh 故cố 能năng 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 就tựu 法pháp 在tại 迷mê 在tại 事sự 以dĩ 事sự 為vi 總tổng 推thôi 功công 歸quy 性tánh 亦diệc 得đắc 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 故cố 四tứ 明minh 云vân 今kim 文văn 以dĩ 一nhất 性tánh 為vi 總tổng 事sự 理lý 相tương/tướng 顯hiển 也dã 兩lưỡng 重trọng/trùng 立lập 法pháp 雖tuy 推thôi 功công 由do 理lý 以dĩ 理lý 為vi 本bổn 既ký 以dĩ 實thật 相tướng 在tại 於ư 迷mê 中trung 當đương 知tri 就tựu 法pháp 亦diệc 得đắc 以dĩ 事sự 為vi 本bổn 夫phu 如như 是thị 則tắc 從tùng 總tổng 別biệt 推thôi 功công 與dữ 本bổn 法pháp 齊tề 從tùng 本bổn 法pháp 在tại 事sự 與dữ 總tổng 別biệt 等đẳng 問vấn 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 云vân 法pháp 性tánh 即tức 無vô 明minh 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 當đương 知tri 無vô 明minh 無vô 本bổn 籤# 云vân 法pháp 性tánh 即tức 無vô 明minh 法pháp 性tánh 復phục 以dĩ 無vô 明minh 為vi 本bổn (# 文văn )# 淨tịnh 名danh 即tức 故cố 無vô 本bổn 籤# 云vân 即tức 故cố 為vi 本bổn 何hà 耶da 答đáp 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 釋thích 無vô 住trụ 則tắc 無vô 本bổn 籤# 釋thích 無vô 住trụ 本bổn 故cố 法pháp 性tánh 無vô 明minh 相tướng 即tức 互hỗ 得đắc 為vi 本bổn 問vấn 玅# 樂nhạo/nhạc/lạc 明minh 四tứ 句cú 立lập 法pháp 之chi 後hậu 云vân 具cụ 如như 釋thích 籤# 第đệ 七thất 已dĩ 釋thích 且thả 籤# 文văn 無vô 四tứ 句cú 立lập 法pháp 何hà 虗hư 指chỉ 耶da 答đáp 正chánh 指chỉ 釋thích 無vô 住trụ 本bổn 義nghĩa 非phi 指chỉ 四tứ 句cú 立lập 法pháp 也dã 。

△# 二nhị 當đương 知tri 下hạ 就tựu 理lý 事sự 明minh 諦đế 境cảnh 二nhị 初sơ 約ước 理lý 事sự 明minh 三tam 諦đế 二nhị 初sơ 明minh 理lý 事sự 。

當đương 知tri 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 即tức 心tâm 名danh 變biến 變biến 名danh 為vi 造tạo 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 。

【# 觧# 】# 大đại 科khoa 就tựu 理lý 事sự 明minh 諦đế 境cảnh 者giả 前tiền 明minh 總tổng 別biệt 未vị 分phần/phân 事sự 理lý 今kim 明minh 事sự 理lý 俱câu 有hữu 總tổng 別biệt 初sơ 約ước 事sự 理lý 明minh 三tam 諦đế 者giả 理lý 具cụ 事sự 造tạo 咸hàm 空không 假giả 中trung 故cố 先tiên 明minh 理lý 事sự 次thứ 結kết 三tam 諦đế 也dã 初sơ 言ngôn 心tâm 者giả 能năng 具cụ 剎sát 那na 之chi 心tâm 即tức 理lý 總tổng 也dã 色sắc 心tâm 者giả 所sở 具cụ 三tam 千thiên 即tức 理lý 別biệt 也dã 即tức 心tâm 者giả 即tức 上thượng 能năng 具cụ 三tam 千thiên 剎sát 那na 之chi 心tâm 事sự 總tổng 也dã 名danh 變biến 者giả 即tức 事sự 造tạo 三tam 千thiên 事sự 別biệt 也dã 變biến 名danh 為vi 造tạo 者giả 此thử 變biến 亦diệc 名danh 為vi 造tạo 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 非phi 搆câu 造tạo 也dã 此thử 即tức 事sự 理lý 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 此thử 之chi 變biến 造tạo 乃nãi 全toàn 體thể 之chi 用dụng 故cố 云vân 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 。

【# 鈔sao 】# 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 者giả 即tức 事sự 明minh 理lý 具cụ 也dã 初sơ 言ngôn 心tâm 者giả 趣thú 舉cử 剎sát 那na 也dã 之chi 者giả 語ngữ 助trợ 也dã 色sắc 心tâm 者giả 性tánh 德đức 三tam 千thiên 也dã 圓viên 家gia 明minh 性tánh 既ký 非phi 但đãn 理lý 乃nãi 具cụ 三tam 千thiên 之chi 性tánh 也dã 此thử 性tánh 圓viên 融dung 徧biến 入nhập 同đồng 居cư 剎sát 那na 心tâm 中trung 此thử 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 乃nãi 秪# 心tâm 是thị 三tam 千thiên 色sắc 心tâm 如như 物vật 之chi 八bát 相tương/tướng 更cánh 無vô 前tiền 後hậu 即tức 同đồng 止Chỉ 觀Quán 心tâm 具cụ 之chi 義nghĩa 亦diệc 向hướng 心tâm 性tánh 之chi 義nghĩa 三tam 千thiên 色sắc 心tâm 一nhất 不bất 可khả 改cải 故cố 名danh 為vi 性tánh 此thử 一nhất 句cú 約ước 理lý 明minh 總tổng 別biệt 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 為vi 別biệt 剎sát 那na 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 以dĩ 三tam 千thiên 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 故cố 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 也dã 。

【# 觧# 】# 先tiên 正chánh 釋thích 次thứ 料liệu 簡giản 初sơ 又hựu 三tam 初sơ 釋thích 初sơ 句cú 理lý 具cụ 總tổng 別biệt 心tâm 之chi 至chí 念niệm 也dã 初sơ 句cú 牒điệp 文văn 即tức 事sự 明minh 具cụ 總tổng 標tiêu 也dã 即tức 事sự 標tiêu 心tâm 字tự 理lý 具cụ 標tiêu 色sắc 心tâm 初sơ 言ngôn 下hạ 釋thích 圓viên 家gia 下hạ 出xuất 意ý 圓viên 論luận 性tánh 德đức 非phi 別biệt 教giáo 但đãn 中trung 之chi 理lý 具cụ 法pháp 之chi 性tánh 也dã 圓viên 融dung 徧biến 入nhập 者giả 無vô 一nhất 法pháp 偏thiên 謂vị 之chi 圓viên 無vô 一nhất 法pháp 異dị 謂vị 之chi 融dung 法pháp 法pháp 周chu 遍biến 法pháp 法pháp 互hỗ 入nhập 只chỉ 由do 諸chư 法pháp 性tánh 體thể 圓viên 融dung 互hỗ 遍biến 互hỗ 入nhập 故cố 同đồng 居cư 剎sát 那na 也dã 此thử 心tâm 下hạ 絕tuyệt 能năng 所sở 上thượng 明minh 色sắc 心tâm 諸chư 法pháp 同đồng 居cư 一nhất 心tâm 謂vị 有hữu 能năng 具cụ 所sở 具cụ 今kim 絕tuyệt 此thử 計kế 故cố 云vân 只chỉ 能năng 具cụ 心tâm 即tức 是thị 所sở 具cụ 三tam 千thiên 色sắc 心tâm 如như 彼bỉ 八bát 相tương/tướng 遷thiên 物vật 不bất 分phân 前tiền 後hậu 相tương/tướng 在tại 物vật 前tiền 物vật 在tại 相tương/tướng 前tiền 則tắc 不bất 被bị 遷thiên 只chỉ 物vật 論luận 相tương/tướng 遷thiên 只chỉ 遷thiên 相tương/tướng 論luận 物vật 謂vị 無vô 前tiền 後hậu 是thị 故cố 云vân 祗chi 具cụ 如như 止Chỉ 觀Quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 止Chỉ 觀Quán 心tâm 具cụ 正chánh 指chỉ 玅# 境cảnh 文văn 也dã 止Chỉ 觀Quán 云vân 一nhất 念niệm 即tức 三tam 千thiên 三tam 千thiên 即tức 一nhất 念niệm 一nhất 念niệm 不bất 在tại 前tiền 三tam 千thiên 不bất 在tại 後hậu (# 文văn )# 八bát 相tương/tướng 者giả 大đại 小tiểu 各các 四tứ 謂vị 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 。 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 相tương/tướng 為vi 能năng 遷thiên 物vật 為vi 所sở 遷thiên 俱câu 舍xá 云vân 此thử 謂vị 生sanh 生sanh 等đẳng 於ư 八bát 一nhất 有hữu 能năng 謂vị 本bổn 四tứ 相tương 及cập 隨tùy 四tứ 相tương/tướng 名danh 之chi 為vi 八bát 大đại 相tương/tướng 為vi 本bổn 小tiểu 相tương/tướng 為vi 隨tùy 以dĩ 此thử 八bát 故cố 令linh 一nhất 切thiết 。 法pháp 成thành 有hữu 為vi 相tương/tướng 言ngôn 生sanh 生sanh 者giả 謂vị 小tiểu 生sanh 生sanh 大đại 生sanh 於ư 八bát 一nhất 有hữu 能năng 者giả 謂vị 小tiểu 相tương/tướng 於ư 一nhất 有hữu 能năng 能năng 生sanh 大đại 相tương/tướng 大đại 相tương/tướng 於ư 八bát 有hữu 能năng 謂vị 一nhất 大đại 相tương/tướng 起khởi 時thời 必tất 與dữ 三tam 大đại 相tương 及cập 小tiểu 四tứ 相tương/tướng 俱câu 起khởi 并tinh 一nhất 本bổn 法pháp 故cố 云vân 八bát 相tương/tướng 餘dư 三tam 大đại 相tương/tướng 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 故cố 此thử 八bát 相tương 望vọng 於ư 本bổn 法pháp 不bất 前tiền 不bất 後hậu 。 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 三tam 千thiên 如như 八bát 相tương/tướng 一nhất 心tâm 如như 本bổn 法pháp (# 文văn )# 亦diệc 向hướng 心tâm 性tánh 指chỉ 上thượng 無vô 非phi 心tâm 性tánh 此thử 三tam 千thiên 色sắc 心tâm 在tại 因nhân 在tại 果quả 不bất 可khả 改cải 變biến 故cố 。 名danh 性tánh 德đức 此thử 一nhất 下hạ 結kết 成thành 總tổng 別biệt 此thử 理lý 總tổng 別biệt 亦diệc 事sự 念niệm 為vi 總tổng 。

【# 鈔sao 】# 即tức 心tâm 名danh 變biến 等đẳng 者giả 即tức 上thượng 具cụ 三tam 千thiên 之chi 心tâm 隨tùy 權quyền 淨tịnh 緣duyên 不bất 變biến 而nhi 變biến 非phi 造tạo 而nhi 造tạo 能năng 成thành 修tu 中trung 三tam 千thiên 事sự 相tướng 變biến 雖tuy 兼kiêm 別biệt 造tạo 雖tuy 通thông 四tứ 今kim 即tức 具cụ 心tâm 名danh 變biến 此thử 變biến 名danh 造tạo 則tắc 性tánh 屬thuộc 圓viên 不bất 通thông 三tam 教giáo 此thử 二nhị 句cú 則tắc 事sự 中trung 總tổng 別biệt 變biến 造tạo 三tam 千thiên 為vi 別biệt 剎sát 那na 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 亦diệc 以dĩ 三tam 千thiên 同đồng 一nhất 性tánh 故cố 故cố 咸hàm 趣thú 一nhất 念niệm 也dã 。

【# 觧# 】# 釋thích 即tức 心tâm 名danh 變biến 名danh 事sự 總tổng 別biệt 即tức 心tâm 名danh 變biến 者giả 牒điệp 文văn 即tức 上thượng 下hạ 釋thích 即tức 心tâm 也dã 即tức 上thượng 來lai 具cụ 德đức 剎sát 那na 之chi 心tâm 隨tùy 染nhiễm 下hạ 釋thích 變biến 造tạo 文văn 謂vị 真Chân 如Như 不bất 變biến 之chi 性tánh 能năng 隨tùy 染nhiễm 淨tịnh 二nhị 緣duyên 變biến 造tạo 十thập 界giới 諸chư 法pháp 不bất 變biến 等đẳng 者giả 全toàn 性tánh 變biến 造tạo 故cố 云vân 不bất 變biến 非phi 造tạo 變biến 雖tuy 下hạ 釋thích 變biến 造tạo 義nghĩa 金kim 錍bề 云vân 變biến 義nghĩa 唯duy 二nhị 故cố 云vân 兼kiêm 別biệt 造tạo 通thông 於ư 四tứ 藏tạng 通thông 論luận 業nghiệp 惑hoặc 搆câu 造tạo 造tạo 變biến 雖tuy 通thông 具cụ 義nghĩa 則tắc 局cục 以dĩ 通thông 從tùng 局cục 即tức 具cụ 名danh 變biến 變biến 亦diệc 名danh 造tạo 三tam 義nghĩa 俱câu 圓viên 也dã 此thử 二nhị 下hạ 結kết 成thành 事sự 中trung 總tổng 別biệt 。

【# 鈔sao 】# 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 者giả 指chỉ 上thượng 變biến 造tạo 即tức 全toàn 體thể 起khởi 用dụng 故cố 因nhân 前tiền 心tâm 具cụ 色sắc 心tâm 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 修tu 中trung 色sắc 心tâm 乃nãi 以dĩ 性tánh 中trung 三tam 千thiên 為vi 體thể 修tu 起khởi 三tam 千thiên 為vi 用dụng 則tắc 全toàn 理lý 體thể 起khởi 于vu 事sự 用dụng 方phương 是thị 圓viên 教giáo 隨tùy 緣duyên 之chi 義nghĩa 故cố 輔phụ 行hành 云vân 心tâm 造tạo 有hữu 二nhị 種chủng 一nhất 者giả 約ước 理lý 造tạo 即tức 是thị 具cụ 二nhị 者giả 約ước 事sự 乃nãi 明minh 三tam 世thế 凡phàm 聖thánh 變biến 造tạo 即tức 結kết 云vân 皆giai 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 此thử 文văn 還hoàn 合hợp 彼bỉ 不phủ 。

【# 觧# 】# 釋thích 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 初sơ 句cú 牒điệp 文văn 指chỉ 上thượng 至chí 起khởi 用dụng 者giả 總tổng 標tiêu 故cố 因nhân 下hạ 釋thích 因nhân 前tiền 心tâm 具cụ 色sắc 心tâm 指chỉ 上thượng 理lý 具cụ 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 修tu 中trung 色sắc 心tâm 指chỉ 上thượng 事sự 造tạo 乃nãi 以dĩ 下hạ 二nhị 句cú 釋thích 今kim 體thể 用dụng 則tắc 全toàn 下hạ 二nhị 句cú 釋thích 出xuất 全toàn 體thể 起khởi 用dụng 即tức 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 方phương 成thành 圓viên 教giáo 隨tùy 緣duyên 之chi 義nghĩa 引dẫn 文văn 證chứng 同đồng 者giả 一nhất 者giả 約ước 理lý 同đồng 今kim 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 二nhị 者giả 約ước 事sự 同đồng 今kim 即tức 心tâm 名danh 變biến 等đẳng 皆giai 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 同đồng 今kim 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 二nhị 文văn 若nhược 合hợp 符phù 節tiết 矣hĩ 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 變biến 名danh 本bổn 出xuất 楞lăng 伽già 彼bỉ 云vân 不bất 思tư 議nghị 熏huân 不bất 思tư 議nghị 變biến 故cố 造tạo 名danh 本bổn 出xuất 華hoa 嚴nghiêm 彼bỉ 云vân 造tạo 種chủng 種chủng 五ngũ 陰ấm 故cố 華hoa 嚴nghiêm 唯duy 有hữu 二nhị 教giáo 楞lăng 伽già 合hợp 具cụ 四tứ 教giáo 何hà 故cố 金kim 錍bề 云vân 變biến 義nghĩa 唯duy 二nhị 造tạo 通thông 於ư 四tứ 答đáp 部bộ 中trung 具cụ 教giáo 多đa 少thiểu 雖tuy 爾nhĩ 今kim 約ước 字tự 義nghĩa 通thông 局cục 不bất 同đồng 何hà 者giả 大đại 凡phàm 云vân 變biến 多đa 約ước 當đương 體thể 改cải 轉chuyển 得đắc 名danh 故cố 變biến 名danh 則tắc 局cục 若nhược 論luận 造tạo 者giả 乃nãi 有hữu 轉chuyển 變biến 之chi 造tạo 亦diệc 有hữu 搆câu 集tập 之chi 造tạo 故cố 造tạo 名danh 則tắc 通thông 別biệt 圓viên 皆giai 有hữu 中trung 實thật 之chi 性tánh 是thị 故cố 二nhị 教giáo 指chỉ 變biến 為vi 造tạo 藏tạng 通thông 既ký 無vô 中trung 實thật 之chi 體thể 但đãn 明minh 業nghiệp 惑hoặc 搆câu 造tạo 諸chư 法pháp 不bất 云vân 變biến 也dã 大Đại 乘Thừa 唯duy 心tâm 小Tiểu 乘Thừa 由do 心tâm 故cố 云vân 變biến 則tắc 唯duy 二nhị 造tạo 則tắc 通thông 四tứ 。

【# 觧# 】# 簡giản 變biến 造tạo 所sở 出xuất 用dụng 與dữ 所sở 出xuất 謂vị 二nhị 經kinh 用dụng 與dữ 如như 金kim 錍bề 正chánh 約ước 部bộ 中trung 具cụ 教giáo 多đa 少thiểu 以dĩ 難nạn/nan 不bất 思tư 議nghị 熏huân 理lý 具cụ 也dã 如như 云vân 真Chân 如Như 內nội 熏huân 輔phụ 行hành 云vân 真Chân 如Như 常thường 熏huân 內nội 具cụ 亦diệc 云vân 舊cựu 熏huân 不bất 思tư 議nghị 變biến 即tức 事sự 造tạo 楞lăng 伽già 部bộ 屬thuộc 方Phương 等Đẳng 故cố 具cụ 四tứ 教giáo 金kim 錍bề 云vân 變biến 義nghĩa 唯duy 二nhị 今kim 云vân 等đẳng 者giả 等đẳng 上thượng 熏huân 義nghĩa 答đáp 中trung 謂vị 不bất 約ước 部bộ 中trung 具cụ 教giáo 多đa 少thiểu 以dĩ 論luận 乃nãi 約ước 字tự 義nghĩa 通thông 局cục 而nhi 說thuyết 先tiên 釋thích 變biến 義nghĩa 變biến 謂vị 轉chuyển 變biến 由do 中trung 道đạo 實thật 性tánh 玅# 不bất 決quyết 定định 故cố 。 受thọ 熏huân 變biến 當đương 體thể 改cải 轉chuyển 義nghĩa 也dã 此thử 義nghĩa 唯duy 局cục 別biệt 圓viên 次thứ 出xuất 造tạo 義nghĩa 有hữu 二nhị 轉chuyển 變biến 搆câu 集tập 別biệt 圓viên 同đồng 詮thuyên 中trung 道đạo 實thật 性tánh 當đương 體thể 改cải 轉chuyển 名danh 造tạo 此thử 釋thích 轉chuyển 變biến 名danh 造tạo 藏tạng 通thông 灰hôi 斷đoạn 不bất 談đàm 常thường 住trụ 故cố 云vân 無vô 中trung 實thật 體thể 但đãn 明minh 見kiến 思tư 煩phiền 惱não 潤nhuận 有hữu 漏lậu 業nghiệp 搆câu 六lục 凡phàm 生sanh 死tử 非phi 轉chuyển 變biến 造tạo 此thử 釋thích 搆câu 集tập 造tạo 也dã 金kim 錍bề 云vân 藏tạng 通thông 造tạo 六lục 業nghiệp 惑hoặc 造tạo 也dã 別biệt 圓viên 造tạo 十thập 轉chuyển 變biến 造tạo 也dã 唯duy 心tâm 結kết 上thượng 轉chuyển 變biến 由do 心tâm 結kết 上thượng 搆câu 集tập 大Đại 乘Thừa 所sở 說thuyết 諸chư 法Pháp 。 唯duy 心tâm 故cố 論luận 轉chuyển 變biến 小Tiểu 乘Thừa 由do 業nghiệp 力lực 造tạo 造tạo 遍biến 三tam 界giới 故cố 云vân 搆câu 集tập 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 他tha 云vân 造tạo 謂vị 體thể 同đồng 及cập 改cải 此thử 文văn 二nhị 十thập 來lai 字tự 而nhi 云vân 收thu 得đắc 舊cựu 本bổn 又hựu 云vân 勘khám 契khế 多đa 同đồng 今kim 何hà 違vi 舊cựu 答đáp 舊cựu 本bổn 諸chư 文văn 全toàn 無vô 錯thác 邪tà 應ưng 是thị 荊kinh 溪khê 親thân 書thư 本bổn 邪tà 又hựu 多đa 本bổn 同đồng 者giả 止chỉ 如như 杭# 州châu 十thập 藏tạng 中trung 台thai 教giáo 頃khoảnh 曾tằng 略lược 讀đọc 錯thác 字tự 不bất 少thiểu 豈khởi 非phi 初sơ 將tương 一nhất 本bổn 寫tả 之chi 一nhất 本bổn 或hoặc 錯thác 十thập 處xứ 皆giai 訛ngoa 又hựu 云vân 日nhật 本bổn 傳truyền 來lai 別biệt 行hành 十thập 門môn 題đề 云vân 國quốc 清thanh 止Chỉ 觀Quán 和hòa 尚thượng 錄lục 出xuất 亦diệc 云vân 體thể 同đồng 等đẳng 者giả 未vị 審thẩm 止Chỉ 觀Quán 和hòa 尚thượng 又hựu 是thị 誰thùy 耶da 此thử 人nhân 深thâm 諳am 一nhất 家gia 教giáo 不bất 始thỉ 錄lục 之chi 本bổn 全toàn 不bất 錯thác 不bất 豈khởi 以dĩ 先tiên 死tử 之chi 人nhân 遵tuân 之chi 為vi 古cổ 所sở 立lập 之chi 事sự 皆giai 可khả 依y 耶da 如như 乾can/kiền/càn 淑thục 所sở 錄lục 邃thúy 和hòa 尚thượng 止Chỉ 觀Quán 中trung 異dị 義nghĩa 乃nãi 以dĩ 三tam 界giới 為vi 無vô 漏lậu 總tổng 中trung 之chi 三tam 可khả 盡tận 遵tuân 不bất 況huống 諸chư 異dị 義nghĩa 特đặc 違vi 輔phụ 行hành 自tự 立lập 己kỷ 見kiến 故cố 皆giai 云vân 記ký 文văn 易dị 見kiến 和hòa 尚thượng 云vân 云vân 此thử 師sư 又hựu 稱xưng 第đệ 七thất 祖tổ 故cố 知tri 止Chỉ 觀Quán 和hòa 尚thượng 多đa 是thị 此thử 師sư 若nhược 其kỳ 是thị 者giả 則tắc 全toàn 不bất 可khả 依y 既ký 暗ám 荊kinh 溪khê 深thâm 旨chỉ 必tất 有hữu 改cải 易dị 也dã 又hựu 日nhật 本bổn 教giáo 乘thừa 脫thoát 誤ngộ 亦diệc 多đa 唯duy 有hữu 別biệt 行hành 十thập 不bất 二nhị 門môn 則tắc 全toàn 同đồng 他tha 所sở 定định 之chi 本bổn 他tha 既ký 曾tằng 附phụ 示thị 珠châu 指chỉ 往vãng 於ư 彼bỉ 國quốc 必tất 是thị 依y 之chi 勘khám 寫tả 爾nhĩ 設thiết 是thị 舊cựu 本bổn 須tu 將tương 義nghĩa 勘khám 莫mạc 可khả 專chuyên 文văn 。

【# 觧# 】# 簡giản 謬mậu 本bổn 改cải 字tự 違vi 文văn 示thị 珠châu 指chỉ 云vân 有hữu 別biệt 行hành 本bổn 云vân 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 者giả 近cận 人nhân 謬mậu 故cố 也dã 或hoặc 者giả 意ý 云vân 造tạo 是thị 體thể 之chi 用dụng 而nhi 不bất 知tri 此thử 文văn 正chánh 示thị 色sắc 心tâm 全toàn 真Chân 如Như 變biến 色sắc 心tâm 不bất 異dị 本bổn 性tánh 故cố 云vân 體thể 同đồng 及cập 改cải 二nhị 十thập 來lai 字tự 者giả 下hạ 文văn 多đa 一nhất 差sai 字tự 內nội 外ngoại 門môn 除trừ 兩lưỡng 假giả 字tự 改cải 終chung 自tự 炳bỉnh 然nhiên 為vi 終chung 日nhật 炳bỉnh 然nhiên 修tu 性tánh 門môn 藉tạ 智trí 起khởi 修tu 為vi 藉tạ 知tri 曰viết 修tu 一nhất 期kỳ 為vi 其kỳ 字tự 因nhân 果quả 門môn 三tam 千thiên 並tịnh 常thường 為vi 三Tam 身Thân 並tịnh 常thường 染nhiễm 淨tịnh 門môn 除trừ 二nhị 與dữ 字tự 自tự 他tha 門môn 形hình 事sự 不bất 通thông 為vi 未vị 通thông 三tam 業nghiệp 門môn 若nhược 信tín 因nhân 果quả 除trừ 因nhân 果quả 二nhị 字tự 此thử 皆giai 示thị 珠châu 指chỉ 據cứ 舊cựu 本bổn 改cải 除trừ 也dã 以dĩ 舊cựu 本bổn 多đa 同đồng 為vi 問vấn 先tiên 答đáp 舊cựu 不bất 可khả 依y 次thứ 答đáp 多đa 本bổn 同đồng 者giả 錯thác 字tự 亦diệc 多đa 日nhật 本bổn 傳truyền 來lai 等đẳng 者giả 亦diệc 契khế 勘khám 多đa 同đồng 中trung 義nghĩa 故cố 亦diệc 云vân 體thể 同đồng 也dã 國quốc 清thanh 等đẳng 者giả 淨tịnh 覺giác 雜tạp 錄lục 名danh 義nghĩa 云vân 唐đường 貞trinh 觀quán 十thập 一nhất 年niên 有hữu 日nhật 本bổn 僧Tăng 最tối 澄trừng 乃nãi 天thiên 台thai 道đạo 邃thúy 門môn 人nhân 邃thúy 即tức 荊kinh 溪khê 弟đệ 子tử 澄trừng 初sơ 傳truyền 教giáo 歸quy 國quốc 以dĩ 道đạo 邃thúy 為vi 始thỉ 祖tổ 封phong 山sơn 曰viết 天thiên 台thai 造tạo 等đẳng 曰viết 國quốc 清thanh 自tự 是thị 教giáo 法pháp 大đại 行hành 於ư 彼bỉ 今kim 云vân 止Chỉ 觀Quán 和hòa 尚thượng 即tức 邃thúy 師sư 也dã 乾can/kiền/càn 淑thục 僧Tăng 名danh 有hữu 文văn 集tập 抄sao 錄lục 邃thúy 師sư 所sở 釋thích 止Chỉ 觀Quán 異dị 義nghĩa 邃thúy 師sư 暗ám 於ư 止Chỉ 觀Quán 之chi 義nghĩa 多đa 有hữu 異dị 見kiến 與dữ 荊kinh 溪khê 所sở 釋thích 相tương 違vi 如như 釋thích 止Chỉ 觀Quán 無vô 漏lậu 總tổng 中trung 三tam 謂vị 於ư 三tam 界giới 有hữu 漏lậu 。 法pháp 上thượng 證chứng 於ư 無vô 漏lậu 止Chỉ 觀Quán 一nhất 明minh 漸tiệm 次thứ 止Chỉ 觀Quán 云vân 先tiên 修tu 歸quy 戒giới 翻phiên 邪tà 向hướng 正chánh 止chỉ 火hỏa 血huyết 刀đao 達đạt 三tam 善thiện 道đạo 次thứ 修tu 禪thiền 定định 止chỉ 欲dục 散tán 網võng 達đạt 色sắc 無vô 色sắc 定định 道đạo 次thứ 修tu 無vô 漏lậu 止chỉ 三tam 界giới 獄ngục 達đạt 涅Niết 槃Bàn 道Đạo 次thứ 修tu 慈từ 悲bi 止chỉ 於ư 自tự 證chứng 達đạt 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 後hậu 修tu 實thật 相tướng 止chỉ 二nhị 邊biên 偏thiên 達đạt 常thường 住trụ 道đạo 輔phụ 行hành 云vân 此thử 中trung 番phiên 數số 但đãn 有hữu 五ngũ 重trọng/trùng 義nghĩa 則tắc 十thập 三tam 初sơ 番phiên 有hữu 六lục 謂vị 三tam 善thiện 三tam 惡ác 第đệ 三tam 番phiên 四tứ 謂vị 兩lưỡng 教giáo 二Nhị 乘Thừa 并tinh 前tiền 六lục 義nghĩa 合hợp 為vi 十thập 也dã 餘dư 三tam 不bất 開khai 合hợp 為vi 十thập 三tam 於ư 十thập 三tam 中trung 實thật 相tướng 是thị 所sở 緣duyên 之chi 境cảnh 望vọng 頓đốn 是thị 同đồng 不bất 應ưng 數số 為vi 不bất 同đồng 之chi 限hạn (# 文văn )# 止Chỉ 觀Quán 下hạ 文văn 料liệu 揀giản 三tam 種chủng 止Chỉ 觀Quán 騰đằng 疑nghi 者giả 云vân 教giáo 境cảnh 名danh 同đồng 相tương/tướng 頓đốn 爾nhĩ 異dị 釋thích 曰viết 然nhiên 同đồng 而nhi 不bất 同đồng 漸tiệm 次thứ 有hữu 六lục 善thiện 惡ác 各các 三tam 無vô 漏lậu 總tổng 中trung 三tam 凡phàm 十thập 二nhị 不bất 同đồng 從tùng 多đa 而nhi 言ngôn 故cố 言ngôn 不bất 定định 輔phụ 行hành 云vân 兩lưỡng 教giáo 二Nhị 乘Thừa 是thị 無vô 漏lậu 四tứ 而nhi 今kim 乃nãi 云vân 無vô 漏lậu 總tổng 中trung 三tam 者giả 何hà 耶da 別biệt 而nhi 言ngôn 之chi 離ly 為vi 四tứ 人nhân 若nhược 總tổng 名danh 無vô 漏lậu 則tắc 合hợp 郤# 三tam 人nhân 但đãn 存tồn 一nhất 位vị 今kim 舉cử 總tổng 合hợp 開khai 一nhất 中trung 兼kiêm 三tam 故cố 名danh 無vô 漏lậu 總tổng 中trung 三tam 也dã 若nhược 沒một 本bổn 位vị 離ly 而nhi 為vi 四tứ 并tinh 善thiện 惡ác 各các 三tam 及cập 以dĩ 禪thiền 定định 慈từ 悲bi 各các 一nhất 故cố 成thành 十thập 二nhị (# 文văn )# 和hòa 尚thượng 云vân 云vân 者giả 乾can/kiền/càn 淑thục 所sở 錄lục 異dị 義nghĩa 甚thậm 多đa 今kim 不bất 煩phiền 引dẫn 故cố 此thử 指chỉ 之chi 稱xưng 第đệ 七thất 祖tổ 者giả 謂vị 天thiên 台thai 已dĩ 下hạ 至chí 邃thúy 師sư 當đương 第đệ 七thất 也dã 設thiết 如như 所sở 言ngôn 收thu 得đắc 舊cựu 本bổn 須tu 以dĩ 義nghĩa 勘khám 豈khởi 可khả 專chuyên 文văn 而nhi 害hại 於ư 義nghĩa 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 文văn 縱túng/tung 難nạn/nan 定định 義nghĩa 復phục 相tương 違vi 何hà 者giả 此thử 文văn 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 合hợp 云vân 變biến 造tạo 體thể 同đồng 若nhược 云vân 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 還hoàn 是thị 開khai 總tổng 出xuất 別biệt 既ký 失thất 不bất 二nhị 之chi 義nghĩa 便tiện 無vô 開khai 會hội 之chi 功công 也dã 答đáp 若nhược 得đắc 前tiền 之chi 總tổng 別biệt 意ý 者giả 則tắc 是thị 不bất 執chấp 舊cựu 訛ngoa 文văn 也dã 豈khởi 理lý 體thể 唯duy 總tổng 事sự 用dụng 唯duy 別biệt 如như 常thường 坐tọa 中trung 修tu 實thật 相tướng 觀quán 既ký 云vân 唯duy 觀quán 理lý 具cụ 文văn 中trung 廣quảng 辨biện 三tam 千thiên 還hoàn 有hữu 總tổng 別biệt 不bất 若nhược 無vô 者giả 那na 云vân 一nhất 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 邪tà 隨tùy 自tự 意ý 中trung 修tu 唯duy 識thức 觀quán 觀quán 於ư 起khởi 心tâm 即tức 約ước 變biến 造tạo 事sự 用dụng 而nhi 說thuyết 還hoàn 有hữu 總tổng 別biệt 不bất 若nhược 無vô 那na 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 趣thú 檀đàn 等đẳng 那na 云vân 觀quán 一nhất 念niệm 善thiện 惡ác 心tâm 起khởi 十thập 界giới 邪tà 豈khởi 隨tùy 自tự 意ý 三tam 昧muội 非phi 不bất 二nhị 開khai 會hội 觀quán 耶da 應ưng 知tri 立lập 茲tư 體thể 用dụng 欲dục 於ư 理lý 體thể 及cập 以dĩ 事sự 用dụng 皆giai 明minh 三tam 諦đế 事sự 用dụng 若nhược 即tức 空không 假giả 中trung 還hoàn 成thành 不bất 二nhị 圓viên 玅# 不bất 既ký 於ư 理lý 事sự 兩lưỡng 重trọng/trùng 總tổng 別biệt 皆giai 顯hiển 絕tuyệt 玅# 那na 將tương 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 而nhi 為vi 難nạn/nan 邪tà 又hựu 夫phu 開khai 顯hiển 乃nãi 示thị 法pháp 法pháp 皆giai 玅# 若nhược 知tri 即tức 具cụ 而nhi 變biến 用dụng 豈khởi 不bất 玅# 耶da 。

【# 觧# 】# 揀giản 謬mậu 釋thích 從tùng 訛ngoa 暗ám 義nghĩa 初sơ 依y 謬mậu 立lập 難nạn/nan 此thử 文văn 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 者giả 他tha 不bất 明minh 事sự 理lý 各các 有hữu 總tổng 別biệt 乃nãi 指chỉ 前tiền 別biệt 為vi 歷lịch 境cảnh 顯hiển 示thị 別biệt 相tướng 從tùng 即tức 知tri 下hạ 為vi 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 正chánh 示thị 歸quy 宗tông 從tùng 當đương 知tri 下hạ 為vi 結kết 顯hiển 不bất 二nhị 故cố 云vân 此thử 文văn 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 也dã 只chỉ 由do 他tha 謂vị 理lý 總tổng 事sự 別biệt 故cố 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 是thị 攝nhiếp 事sự 歸quy 理lý 也dã 合hợp 云vân 變biến 造tạo 之chi 事sự 與dữ 理lý 體thể 同đồng 若nhược 云vân 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 還hoàn 成thành 開khai 理lý 總tổng 而nhi 出xuất 事sự 別biệt 他tha 謂vị 體thể 同đồng 等đẳng 文văn 正chánh 是thị 結kết 顯hiển 不bất 二nhị 故cố 云vân 則tắc 失thất 結kết 顯hiển 不bất 二nhị 之chi 義nghĩa 他tha 云vân 今kim 文văn 變biến 造tạo 體thể 同đồng 唯duy 約ước 法pháp 華hoa 圓viên 門môn 開khai 顯hiển 以dĩ 同đồng 示thị 體thể 令linh 曉hiểu 變biến 造tạo 色sắc 心tâm 性tánh 常thường 不bất 二nhị 故cố 云vân 若nhược 作tác 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 則tắc 無vô 開khai 會hội 之chi 功công 也dã 二nhị 據cứ 正chánh 決quyết 答đáp 初sơ 總tổng 示thị 正chánh 斥xích 邪tà 若nhược 得đắc 前tiền 文văn 正chánh 釋thích 總tổng 別biệt 之chi 意ý 謂vị 理lý 具cụ 事sự 用dụng 各các 有hữu 總tổng 別biệt 也dã 豈khởi 理lý 唯duy 總tổng 事sự 唯duy 別biệt 耶da 如như 常thường 下hạ 徵trưng 事sự 理lý 總tổng 別biệt 文văn 義nghĩa 正chánh 指chỉ 下hạ 文văn 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 以dĩ 下hạ 十thập 乘thừa 名danh 通thông 四tứ 行hành 常thường 坐tọa 居cư 首thủ 故cố 先tiên 言ngôn 之chi 唯duy 觀quán 理lý 具cụ 者giả 荊kinh 溪khê 云vân 實thật 相tướng 觀quán 理lý 廣quảng 辨biện 三tam 千thiên 正chánh 是thị 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 一nhất 心tâm 是thị 總tổng 三tam 千thiên 是thị 別biệt 理lý 中trung 總tổng 別biệt 也dã 隨tùy 自tự 意ý 乃nãi 五ngũ 略lược 修tu 大đại 行hành 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 推thôi 四tứ 運vận 心tâm 即tức 唯duy 識thức 觀quán 歷lịch 諸chư 善thiện 中trung 不bất 出xuất 六Lục 度Độ 一nhất 切thiết 法pháp 是thị 別biệt 趣thú 檀đàn 是thị 總tổng 等đẳng 謂vị 餘dư 五ngũ 度độ 也dã 止Chỉ 觀Quán 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 趣thú 檀đàn 成thành 摩ma 訶ha 衍diễn 是thị 菩Bồ 薩Tát 四tứ 運vận 又hựu 一nhất 念niệm 是thị 總tổng 十thập 界giới 是thị 別biệt 四tứ 種chủng 三tam 三tam 昧muội 玅# 行hành 皆giai 依y 法pháp 華hoa 絕tuyệt 待đãi 玅# 義nghĩa 而nhi 為vi 觀quán 體thể 豈khởi 非phi 不bất 二nhị 開khai 會hội 觀quán 耶da 應ưng 知tri 下hạ 彰chương 事sự 理lý 總tổng 別biệt 皆giai 玅# 應ưng 知tri 今kim 明minh 理lý 事sự 總tổng 別biệt 欲dục 於ư 體thể 用dụng 結kết 成thành 三tam 諦đế 故cố 下hạ 文văn 云vân 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 等đẳng 法pháp 法pháp 皆giai 玅# 者giả 正chánh 示thị 事sự 造tạo 諸chư 法pháp 全toàn 具cụ 而nhi 變biến 理lý 具cụ 既ký 玅# 事sự 變biến 亦diệc 然nhiên 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 他tha 云vân 之chi 猶do 往vãng 也dã 即tức 全toàn 真chân 心tâm 往vãng 趣thú 色sắc 心tâm 則tắc 全toàn 理lý 作tác 事sự 此thử 義nghĩa 如như 何hà 答đáp 非phi 唯duy 消tiêu 文văn 不bất 婉uyển 抑ức 亦diệc 立lập 理lý 全toàn 乖quai 何hà 者giả 心tâm 不bất 往vãng 時thời 遂toại 不bất 具cụ 色sắc 心tâm 耶da 又hựu 與dữ 心tâm 變biến 義nghĩa 同đồng 正chánh 招chiêu 從tùng 心tâm 生sanh 法pháp 之chi 過quá 況huống 直trực 云vân 心tâm 是thị 真chân 理lý 者giả 即tức 乖quai 金kim 錍bề 釋thích 心tâm 既ký 云vân 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 何hà 得đắc 直trực 云vân 真chân 理lý 又hựu 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 方phương 順thuận 文văn 勢thế 如như 何hà 以dĩ 同đồng 釋thích 造tạo 。

【# 觧# 】# 簡giản 謬mậu 執chấp 訓huấn 釋thích 乖quai 理lý 他tha 云vân 等đẳng 者giả 珠châu 指chỉ 云vân 之chi 往vãng 也dã 非phi 助trợ 語ngữ 也dã 謂vị 全toàn 性tánh 往vãng 趣thú 故cố 云vân 之chi 色sắc 心tâm 爾nhĩ 雅nhã 云vân 之chi 者giả 往vãng 也dã 般Bát 若Nhã 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 趣thú 色sắc 是thị 趣thú 不bất 過quá (# 文văn )# 答đáp 中trung 初sơ 斥xích 消tiêu 文văn 立lập 理lý 俱câu 非phi 若nhược 云vân 真chân 心tâm 往vãng 趣thú 殊thù 非phi 性tánh 德đức 本bổn 具cụ 次thứ 斥xích 義nghĩa 同đồng 生sanh 法pháp 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 正chánh 明minh 理lý 具cụ 若nhược 云vân 往vãng 趣thú 卻khước 與dữ 即tức 心tâm 名danh 變biến 義nghĩa 同đồng 全toàn 同đồng 別biệt 教giáo 從tùng 心tâm 生sanh 法pháp 則tắc 四tứ 性tánh 計kế 中trung 墮đọa 自tự 性tánh 過quá 次thứ 斥xích 指chỉ 心tâm 為vi 理lý 公công 違vi 大đại 意ý 金kim 錍bề 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 之chi 義nghĩa 金kim 錍bề 云vân 萬vạn 法pháp 是thị 真Chân 如Như 由do 不bất 變biến 故cố 故cố 知tri 諸chư 法pháp 皆giai 理lý 何hà 獨độc 指chỉ 心tâm 為vi 理lý 如như 前tiền 已dĩ 明minh 今kim 但đãn 云vân 即tức 乖quai 彼bỉ 文văn 不bất 變biến 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 乃nãi 即tức 理lý 而nhi 事sự 何hà 得đắc 直trực 作tác 理lý 釋thích 又hựu 造tạo 下hạ 重trọng/trùng 破phá 體thể 同đồng 之chi 謬mậu 以dĩ 全toàn 體thể 起khởi 用dụng 名danh 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 文văn 方phương 宛uyển 順thuận 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 若nhược 真chân 心tâm 往vãng 作tác 色sắc 心tâm 有hữu 從tùng 心tâm 生sanh 法pháp 之chi 過quá 者giả 文văn 云vân 即tức 心tâm 名danh 變biến 亦diệc 有hữu 此thử 過quá 邪tà 答đáp 不bất 明minh 剎sát 那na 具cụ 德đức 唯duy 執chấp 真chân 心tâm 變biến 作tác 灼chước 然nhiên 須tu 招chiêu 斯tư 過quá 今kim 先tiên 明minh 心tâm 具cụ 色sắc 心tâm 方phương 論luận 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 乃nãi 是thị 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 作tác 而nhi 無vô 作tác 何hà 過quá 之chi 有hữu 。

【# 觧# 】# 揀giản 心tâm 變biến 對đối 謬mậu 顯hiển 正chánh 問vấn 中trung 牒điệp 前tiền 生sanh 法pháp 以dĩ 難nạn/nan 心tâm 變biến 初sơ 至chí 過quá 者giả 牒điệp 前tiền 真chân 心tâm 往vãng 趣thú 義nghĩa 同đồng 生sanh 法pháp 次thứ 文văn 云vân 至chí 過quá 耶da 並tịnh 難nạn/nan 即tức 心tâm 名danh 變biến 亦diệc 應ưng 招chiêu 過quá 答đáp 中trung 約ước 心tâm 變biến 異dị 性tánh 具cụ 通thông 難nạn/nan 初sơ 順thuận 問vấn 答đáp 謂vị 若nhược 不bất 明minh 具cụ 單đơn 云vân 心tâm 變biến 豈khởi 免miễn 斯tư 過quá 今kim 先tiên 下hạ 違vi 問vấn 答đáp 今kim 既ký 先tiên 云vân 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 即tức 是thị 理lý 具cụ 次thứ 云vân 心tâm 變biến 是thị 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 全toàn 具cụ 而nhi 變biến 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 何hà 過quá 之chi 有hữu 。

【# 鈔sao 】# 問vấn 即tức 心tâm 名danh 變biến 此thử 心tâm 為vi 理lý 事sự 邪tà 若nhược 理lý 者giả 上thượng 約ước 隨tùy 緣duyên 名danh 心tâm 若nhược 事sự 者giả 乃nãi 成thành 事sự 作tác 於ư 事sự 那na 言ngôn 全toàn 理lý 起khởi 事sự 答đáp 止Chỉ 觀Quán 指chỉ 陰ấm 入nhập 心tâm 能năng 造tạo 一nhất 切thiết 而nhi 云vân 全toàn 理lý 成thành 事sự 者giả 葢# 由do 此thử 心tâm 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 方phương 能năng 變biến 造tạo 既ký 云vân 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 已dĩ 顯hiển 此thử 心tâm 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 今kim 即tức 此thử 心tâm 變biến 造tạo 乃nãi 是thị 約ước 具cụ 名danh 變biến 既ký 非phi 但đãn 理lý 變biến 造tạo 自tự 異dị 別biệt 教giáo 也dã 。

【# 觧# 】# 揀giản 即tức 心tâm 名danh 變biến 全toàn 理lý 成thành 事sự 答đáp 中trung 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 例lệ 顯hiển 今kim 文văn 葢# 由do 此thử 心tâm 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 方phương 能năng 變biến 造tạo 即tức 並tịnh 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 也dã 今kim 既ký 先tiên 明minh 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 已dĩ 顯hiển 心tâm 具cụ 次thứ 云vân 心tâm 變biến 即tức 全toàn 具cụ 而nhi 變biến 既ký 非phi 等đẳng 者giả 以dĩ 由do 變biến 造tạo 義nghĩa 通thông 別biệt 圓viên 復phục 須tu 此thử 揀giản 既ký 全toàn 具cụ 而nhi 變biến 不bất 同đồng 別biệt 教giáo 但đãn 中trung 之chi 理lý 隨tùy 染nhiễm 緣duyên 造tạo 九cửu 界giới 也dã 。

△# 二nhị 是thị 則tắc 下hạ 結kết 成thành 三tam 諦đế 者giả 。

是thị 則tắc 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 良lương 由do 於ư 此thử 。

【# 觧# 】# 結kết 成thành 三tam 諦đế 結kết 上thượng 事sự 理lý 總tổng 別biệt 無vô 非phi 玅# 三tam 諦đế 也dã 。

【# 鈔sao 】# 上thượng 之chi 事sự 理lý 三tam 千thiên 皆giai 以dĩ 剎sát 那na 心tâm 法pháp 為vi 總tổng 心tâm 空không 故cố 事sự 理lý 諸chư 法pháp 皆giai 空không 。 即tức 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 也dã 心tâm 假giả 故cố 事sự 理lý 諸chư 法pháp 皆giai 假giả 即tức 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 也dã 心tâm 中trung 故cố 事sự 理lý 諸chư 法pháp 皆giai 中trung 即tức 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 也dã 故cố 輔phụ 行hành 云vân 並tịnh 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 今kim 欲dục 修tu 觀quán 但đãn 觀quán 理lý 具cụ 俱câu 破phá 俱câu 立lập 俱câu 是thị 法Pháp 界Giới 任nhậm 運vận 攝nhiếp 得đắc 權quyền 實thật 所sở 現hiện 言ngôn 良lương 由do 於ư 此thử 者giả 即tức 由do 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 故cố (# 理lý 也dã )# 即tức 心tâm 名danh 變biến 故cố (# 事sự 也dã )# 全toàn 體thể 起khởi 用dụng 故cố (# 理lý 事sự 合hợp 也dã )# 方phương 能năng 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 一nhất 假giả 一nhất 切thiết 假giả 一nhất 中trung 一nhất 切thiết 中trung 也dã 他tha 解giải 此thử 文văn 分phần/phân 擘phách 對đối 當đương 大đại 義nghĩa 全toàn 失thất 仍nhưng 不bất 許hứa 對đối 三tam 諦đế 而nhi 云vân 此thử 中trung 未vị 論luận 修tu 觀quán 故cố 設thiết 未vị 修tu 觀quán 立lập 諦đế 何hà 妨phương 況huống 此thử 色sắc 心tâm 本bổn 是thị 諦đế 境cảnh 更cánh 有hữu 人nhân 互hỗ 對đối 三tam 諦đế 云vân 得đắc 圓viên 意ý 葢# 。 不bất 足túc 言ngôn 也dã 。

【# 觧# 】# 初sơ 正chánh 釋thích 上thượng 云vân 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 即tức 心tâm 名danh 變biến 心tâm 及cập 即tức 心tâm 豈khởi 非phi 剎sát 那na 為vi 總tổng 色sắc 心tâm 即tức 理lý 具cụ 三tam 千thiên 變biến 造tạo 即tức 事sự 用dụng 三tam 千thiên 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 破phá 也dã 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 立lập 也dã 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 法Pháp 界Giới 絕tuyệt 待đãi 也dã 引dẫn 輔phụ 行hành 文văn 初sơ 二nhị 句cú 證chứng 事sự 理lý 三tam 千thiên 俱câu 破phá 等đẳng 證chứng 結kết 成thành 三tam 諦đế 只chỉ 觀quán 性tánh 具cụ 三tam 千thiên 任nhậm 運vận 攝nhiếp 得đắc 事sự 造tạo 三tam 世thế 變biến 造tạo 是thị 九cửu 界giới 實thật 造tạo 聖thánh 人nhân 變biến 化hóa 是thị 佛Phật 界giới 權quyền 造tạo 權quyền 實thật 皆giai 事sự 猶do 同đồng 示thị 現hiện 俱câu 破phá 等đẳng 者giả 若nhược 云vân 三tam 千thiên 俱câu 破phá 是thị 空không 俱câu 立lập 是thị 假giả 法Pháp 界Giới 是thị 中trung 即tức 名danh 隨tùy 德đức 用dụng 若nhược 云vân 三tam 諦đế 俱câu 彰chương 蕩đãng 相tương/tướng 故cố 云vân 俱câu 破phá 三tam 諦đế 俱câu 彰chương 立lập 法pháp 故cố 云vân 俱câu 立lập 三tam 諦đế 皆giai 顯hiển 絕tuyệt 待đãi 故cố 俱câu 法Pháp 界Giới 即tức 體thể 一nhất 互hỗ 融dung 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 等đẳng 可khả 見kiến 他tha 解giải 下hạ 斥xích 謬mậu 珠châu 指chỉ 云vân 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 顯hiển 上thượng 心tâm 性tánh 也dã (# 上thượng 云vân 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 無vô 。 非phi 心tâm 性tánh )# 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 顯hiển 上thượng 之chi 色sắc 心tâm 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 顯hiển 上thượng 體thể 同đồng 唯duy 心tâm 不bất 二nhị 也dã (# 文văn )# 不bất 許hứa 對đối 諦đế 彼bỉ 云vân 有hữu 人nhân 用dụng 對đối 三tam 觀quán 三tam 諦đế 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 對đối 空không 真chân 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 對đối 俗tục 假giả 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 對đối 中trung 今kim 謂vị 此thử 是thị 圓viên 法pháp 若nhược 隨tùy 自tự 意ý 何hà 法pháp 不bất 通thông 豈khởi 止chỉ 三tam 觀quán 諦đế 耶da 此thử 門môn 本bổn 依y 諸chư 諦đế 境cảnh 立lập 既ký 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 以dĩ 明minh 色sắc 心tâm 唯duy 顯hiển 色sắc 心tâm 不bất 二nhị 至chí 內nội 外ngoại 門môn 對đối 境cảnh 明minh 智trí 方phương 辨biện 觀quán 智trí (# 文văn )# 互hỗ 對đối 者giả 昱dục 師sư 註chú 文văn 云vân 淨tịnh 光quang 大đại 師sư 點điểm 讀đọc 云vân 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 真Chân 諦Đế 也dã 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 俗tục 諦đế 也dã 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 中trung 諦đế 也dã 予# 之chi 書thư 曰viết 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 中trung 諦đế 也dã 而nhi 色sắc 而nhi 心tâm 俗tục 諦đế 也dã 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 真Chân 諦Đế 也dã 一nhất 家gia 玅# 旨chỉ 三tam 諦đế 讀đọc 經kinh 愚ngu 今kim 註chú 曰viết 是thị 相tương/tướng 如như 色sắc 即tức 真Chân 諦Đế 如như 是thị 相tương/tướng 色sắc 即tức 俗tục 諦đế 相tướng 如như 是thị 色sắc 即tức 中trung 諦đế 一nhất 如như 三tam 諦đế 等đẳng 乃nãi 至chí 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 不bất 並tịnh 不bất 別biệt 如như 斯tư 消tiêu 釋thích 奇kỳ 哉tai 暢sướng 哉tai 快khoái 樂lạc 哉tai 何hà 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 。 之chi 遠viễn 乎hồ 旋Toàn 陀Đà 羅La 尼Ni 。 之chi 異dị 耶da (# 文văn )# 故cố 斥xích 云vân 云vân 得đắc 圓viên 意ý 葢# 不bất 足túc 言ngôn 。

△# 二nhị 故cố 知tri 下hạ 會hội 生sanh 佛Phật 居cư 一nhất 念niệm 。

故cố 知tri 但đãn 識thức 一nhất 念niệm 遍biến 見kiến 己kỷ 他tha 生sanh 佛Phật 他tha 生sanh 他tha 佛Phật 尚thượng 與dữ 心tâm 同đồng 況huống 己kỷ 心tâm 生sanh 佛Phật 寧ninh 乖quai 一nhất 念niệm 。

【# 觧# 】# 理lý 事sự 三tam 千thiên 全toàn 心tâm 本bổn 具cụ 即tức 具cụ 而nhi 變biến 全toàn 體thể 之chi 用dụng 故cố 知tri 但đãn 了liễu 見kiến 前tiền 剎sát 那na 為vi 諸chư 法pháp 總tổng 則tắc 能năng 徧biến 見kiến 理lý 事sự 三tam 千thiên 己kỷ 他tha 生sanh 佛Phật 者giả 九cửu 界giới 為vi 生sanh 極cực 果quả 為vi 佛Phật 心tâm 具cụ 十thập 界giới 名danh 己kỷ 生sanh 佛Phật 生sanh 佛Phật 各các 具cụ 十thập 界giới 名danh 他tha 生sanh 佛Phật 以dĩ 他tha 況huống 己kỷ 謂vị 生sanh 佛Phật 三tam 千thiên 之chi 高cao 廣quảng 尚thượng 與dữ 心tâm 同đồng 況huống 近cận 在tại 自tự 心tâm 之chi 所sở 具cụ 寧ninh 乖quai 一nhất 念niệm 。

【# 鈔sao 】# 己kỷ 生sanh 佛Phật 者giả 心tâm 法pháp 三tam 千thiên 他tha 生sanh 佛Phật 者giả 佛Phật 法Pháp 眾Chúng 生sanh 法pháp 並tịnh 名danh 為vi 他tha 各các 具cụ 三tam 千thiên 三tam 千thiên 不bất 出xuất 生sanh 佛Phật 也dã 以dĩ 理lý 攝nhiếp 事sự 同đồng 趣thú 我ngã 心tâm 葢# 心tâm 之chi 具cụ 故cố 即tức 心tâm 變biến 故cố 全toàn 體thể 用dụng 故cố 故cố 識thức 一nhất 念niệm 即tức 能năng 徧biến 見kiến 也dã 。

【# 觧# 】# 釋thích 云vân 以dĩ 理lý 攝nhiếp 事sự 謂vị 理lý 具cụ 攝nhiếp 得đắc 事sự 造tạo 既ký 全toàn 理lý 成thành 事sự 理lý 既ký 舉cử 一nhất 全toàn 收thu 故cố 使sử 事sự 中trung 同đồng 趣thú 一nhất 念niệm 此thử 釋thích 但đãn 識thức 一nhất 念niệm 遍biến 見kiến 己kỷ 他tha 生sanh 佛Phật 。

△# 三tam 故cố 彼bỉ 下hạ 結kết 不bất 二nhị 。

故cố 彼bỉ 彼bỉ 境cảnh 法pháp 差sai 差sai 而nhi 不bất 差sai 。

【# 觧# 】# 結kết 上thượng 不bất 二nhị 彼bỉ 彼bỉ 等đẳng 者giả 己kỷ 他tha 生sanh 佛Phật 之chi 境cảnh 迷mê 悟ngộ 高cao 下hạ 之chi 別biệt 既ký 同đồng 一nhất 心tâm 故cố 云vân 差sai 而nhi 不bất 差sai 也dã 。

【# 鈔sao 】# 可khả 見kiến 他tha 云vân 此thử 本bổn 多đa 一nhất 差sai 字tự 存tồn 略lược 無vô 妨phương 不bất 須tu 苦khổ 諍tranh 。

【# 觧# 】# 他tha 云vân 者giả 珠châu 指chỉ 云vân 有hữu 別biệt 行hành 本bổn 多đa 一nhất 差sai 字tự 亦diệc 近cận 人nhân 添# 也dã (# 文văn )# 四tứ 明minh 意ý 謂vị 存tồn 略lược 無vô 在tại 。

十Thập 不Bất 二Nhị 門Môn 指Chỉ 要Yếu 鈔Sao 詳Tường 解Giải 卷quyển 上thượng 末mạt