成Thành 唯Duy 識Thức 論Luận 訂 正Chánh
Quyển 3
明Minh 釋Thích 廣Quảng 伸Thân 撰Soạn

成Thành 唯Duy 識Thức 論Luận 訂# 正Chánh 卷quyển 第đệ 三tam

古cổ 杭# 雲vân 棲tê 寺tự 弟đệ 子tử 廣quảng 伸thân 述thuật

○# 五ngũ 相tương 應ứng 所sở 相tương/tướng (# 二nhị )# 。 初sơ 問vấn 答đáp 總tổng 標tiêu 二nhị 條điều 陳trần 別biệt 釋thích 。

○# 初sơ 問vấn 答đáp 總tổng 標tiêu 。

此thử 識thức 與dữ 幾kỷ 心tâm 所sở 相tương 應ứng 。 常thường 與dữ 觸xúc 作tác 意ý 受thọ 想tưởng 思tư 相tương 應ứng 。 阿a 頼# 耶da 識thức 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 乃nãi 至chí 未vị 轉chuyển 。 於ư 一nhất 切thiết 位vị 。 恆hằng 與dữ 此thử 五ngũ 心tâm 所sở 相tương 應ứng 以dĩ 是thị 徧biến 行hành 心tâm 所sở 攝nhiếp 故cố 。

此thử 明minh 初sơ 變biến 相tương 應ứng 之chi 所sở 。 以dĩ 別biệt 餘dư 二nhị 變biến 也dã 。 初sơ 問vấn 相tương 應ứng 之chi 所sở 。 二nhị 舉cử 頌tụng 文văn 為vi 答đáp 。 三tam 釋thích 相tương 應ứng 之chi 時thời 。 四tứ 原nguyên 恆hằng 應ưng 之chi 故cố 。 未vị 轉chuyển 者giả 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 始thỉ 自tự 異dị 生sanh 。 乃nãi 至chí 十Thập 地Địa 。 金kim 剛cang 道đạo 前tiền 。 皆giai 名danh 未vị 轉chuyển 。 一nhất 切thiết 者giả 。 凢# 有hữu 多đa 位vị 。 聖thánh 更cánh 多đa 位vị 也dã 。 相tương 應ứng 者giả 。 王vương 所sở 俱câu 生sanh 俱câu 滅diệt 也dã 。 徧biến 行hành 者giả 。 一nhất 切thiết 心tâm 中trung 皆giai 有hữu 。 具cụ 四tứ 一nhất 切thiết 也dã 。

○# 二nhị 條điều 陳trần 別biệt 釋thích (# 二nhị )# 。 初sơ 五ngũ 所sở 體thể 用dụng 二nhị 與dữ 識thức 相tương 應ứng 。

○# 初sơ 五ngũ 所sở 體thể 用dụng (# 五ngũ )# 。 初sơ 釋thích 觸xúc 二nhị 作tác 意ý 三tam 釋thích 受thọ 四tứ 釋thích 想tưởng 五ngũ 釋thích 思tư 。

○# 初sơ 釋thích 觸xúc (# 三tam )# 。 初sơ 標tiêu 釋thích 體thể 用dụng 二nhị 轉chuyển 釋thích 體thể 用dụng 三tam 結kết 判phán 是thị 非phi 。

○# 初sơ 標tiêu 釋thích 體thể 用dụng 。

觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 。 分phân 別biệt 變biến 異dị 。 令linh 心tâm 心tâm 所sở 觸xúc 境cảnh 為vi 性tánh 。 受thọ 想tưởng 思tư 等đẳng 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。

樹thụ 立lập 其kỳ 名danh 曰viết 標tiêu 。 分phân 析tích 其kỳ 義nghĩa 曰viết 釋thích 。 標tiêu 則tắc 非phi 釋thích 。 云vân 標tiêu 釋thích 者giả 。 以dĩ 望vọng 下hạ 轉chuyển 釋thích 。 此thử 但đãn 名danh 標tiêu 。 就tựu 此thử 性tánh 業nghiệp 。 亦diệc 得đắc 名danh 釋thích 。 云vân 標tiêu 釋thích 也dã 。 承thừa 上thượng 本bổn 識thức 固cố 與dữ 五ngũ 所sở 恆hằng 相tương 應ứng 矣hĩ 。 五ngũ 所sở 體thể 用dụng 果quả 何hà 如như 耶da 。 故cố 云vân 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 分phân 別biệt 變biến 異dị 等đẳng 云vân 云vân 也dã 。 意ý 以dĩ 就tựu 五ngũ 所sở 明minh 體thể 用dụng 。 五ngũ 所sở 之chi 體thể 用dụng 攸du 分phần/phân 。 即tức 體thể 用dụng 見kiến 五ngũ 所sở 。 五ngũ 所sở 之chi 面diện 容dung 宛uyển 爾nhĩ 。 故cố 知tri 欲dục 辨biện 差sai 別biệt 。 當đương 識thức 面diện 容dung 。 欲dục 識thức 面diện 容dung 。 須tu 詳tường 體thể 用dụng 也dã 。 下hạ 皆giai 倣# 此thử 。 問vấn 。 六lục 塵trần 之chi 觸xúc 。 五ngũ 所sở 之chi 觸xúc 。 義nghĩa 何hà 以dĩ 別biệt 。 曰viết 。 彼bỉ 色sắc 此thử 心tâm 。 何hà 可khả 同đồng 年niên 。 詳tường 如như 下hạ 文văn 。

○# 二nhị 轉chuyển 釋thích 體thể 用dụng (# 二nhị )# 。 初sơ 轉chuyển 釋thích 體thể 二nhị 轉chuyển 釋thích 用dụng 。

○# 初sơ 轉chuyển 釋thích 體thể (# 二nhị )# 。 初sơ 釋thích 二nhị 句cú 二nhị 釋thích 三tam 句cú 。

○# 初sơ 釋thích 二nhị 句cú (# 二nhị )# 。 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 二nhị 通thông 難nạn/nan 問vấn 。

○# 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 。

謂vị 根căn 境cảnh 識thức 更cánh 相tương 隨tùy 順thuận 故cố 名danh 三tam 和hòa 觸xúc 依y 彼bỉ 生sanh 令linh 彼bỉ 和hòa 合hợp 故cố 說thuyết 為vi 彼bỉ 三tam 和hòa 合hợp 位vị 皆giai 有hữu 順thuận 生sanh 心tâm 所sở 功công 能năng 說thuyết 名danh 變biến 異dị 觸xúc 似tự 彼bỉ 起khởi 故cố 名danh 分phân 別biệt 。

此thử 轉chuyển 釋thích 觸xúc 體thể 二nhị 句cú 義nghĩa 也dã 。 三tam 和hòa 為vi 第đệ 一nhất 句cú 。 分phân 別biệt 變biến 異dị 為vi 第đệ 二nhị 句cú 。 更cánh 相tương 隨tùy 順thuận 者giả 。 無vô 所sở 乖quai 戾lệ 。 更cánh 互hỗ 渉# 入nhập 義nghĩa 也dã 觸xúc 依y 彼bỉ 生sanh 者giả 。 觸xúc 離ly 三tam 和hòa 。 生sanh 無vô 所sở 依y 也dã 。 令linh 彼bỉ 和hòa 合hợp 者giả 。 和hòa 合hợp 離ly 觸xúc 。 合hợp 無vô 所sở 令linh 也dã 。 位vị 。 安an 於ư 其kỳ 所sở 之chi 義nghĩa 。 三tam 和hòa 位vị 於ư 觸xúc 。 觸xúc 是thị 三tam 和hòa 位vị 。 故cố 說thuyết 觸xúc 為vi 彼bỉ 三tam 和hòa 合hợp 位vị 也dã 。 不bất 乖quai 於ư 生sanh 曰viết 順thuận 。 生sanh 。 順thuận 流lưu 而nhi 生sanh 。 亦diệc 順thuận 生sanh 也dã 。 皆giai 有hữu 順thuận 生sanh 者giả 。 根căn 可khả 依y 。 境cảnh 可khả 取thủ 。 識thức 依y 於ư 根căn 而nhi 取thủ 境cảnh 。 正chánh 三tam 和hòa 時thời 。 皆giai 有hữu 順thuận 生sanh 心tâm 所sở 之chi 功công 能năng 也dã 。 觸xúc 似tự 彼bỉ 起khởi 者giả 。 即tức 順thuận 生sanh 功công 能năng 。 似tự 。 如như 也dã 。 觸xúc 如như 三tam 和hòa 之chi 上thượng 。 順thuận 生sanh 心tâm 所sở 功công 能năng 起khởi 也dã 。 分phân 別biệt 。 是thị 觸xúc 上thượng 功công 能năng 。 即tức 變biến 異dị 之chi 別biệt 名danh 也dã 。 若nhược 更cánh 括quát 其kỳ 大đại 意ý 。 則tắc 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 者giả 。 果quả 何hà 所sở 謂vị 。 謂vị 根căn 境cảnh 識thức 三tam 。 更cánh 相tương 隨tùy 順thuận 。 和hòa 觸xúc 不bất 離ly 。 觸xúc 為vi 和hòa 位vị 。 曰viết 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 也dã 。 分phân 別biệt 變biến 異dị 者giả 果quả 何hà 所sở 謂vị 。 謂vị 三tam 和hòa 之chi 上thượng 。 皆giai 有hữu 順thuận 生sanh 心tâm 所sở 功công 能năng 曰viết 變biến 異dị 。 觸xúc 似tự 三tam 和hòa 順thuận 生sanh 功công 能năng 而nhi 起khởi 。 曰viết 分phân 別biệt 變biến 異dị 也dã 。 問vấn 。 分phân 別biệt 與dữ 變biến 異dị 何hà 別biệt 。 曰viết 。 變biến 異dị 是thị 三tam 和hòa 生sanh 心tâm 功công 能năng 。 分phân 別biệt 是thị 似tự 變biến 異dị 。 瑜du 伽già 云vân 。 有hữu 二nhị 種chủng 變biến 易dị 性tánh 。 一nhất 異dị 性tánh 變biến 易dị 性tánh 。 由do 有hữu 相tương 似tự 生sanh 故cố 。 二nhị 變biến 性tánh 變biến 異dị 性tánh 。 由do 有hữu 不bất 相tương 似tự 生sanh 故cố 。 分phân 別biệt 之chi 用dụng 。 是thị 觸xúc 功công 能năng 。 謂vị 觸xúc 之chi 上thượng 。 有hữu 似tự 前tiền 三tam 順thuận 生sanh 心tâm 所sở 變biến 異dị 功công 能năng 。 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 。 分phân 別biệt 。 即tức 是thị 領lãnh 似tự 異dị 名danh 。 如như 子tử 似tự 父phụ 。 名danh 分phân 別biệt 父phụ 。

○# 二nhị 通thông 難nạn/nan 問vấn 。

根căn 變biến 異dị 力lực 。 引dẫn 觸xúc 起khởi 時thời 。 勝thắng 彼bỉ 識thức 境cảnh 。 故cố 集tập 論luận 等đẳng 但đãn 說thuyết 分phân 別biệt 根căn 之chi 變biến 異dị 。

難nạn/nan 云vân 。 觸xúc 既ký 分phân 別biệt 三tam 之chi 變biến 異dị 。 何hà 集tập 論luận 等đẳng 。 但đãn 言ngôn 於ư 根căn 不bất 及cập 境cảnh 識thức 耶da 。 通thông 云vân 根căn 變biến 異dị 力lực 。 引dẫn 觸xúc 起khởi 時thời 。 具cụ 主chủ 近cận 徧biến 恆hằng 四tứ 義nghĩa 。 勝thắng 彼bỉ 識thức 境cảnh 互hỗ 闕khuyết 之chi 劣liệt 。 舉cử 勝thắng 足túc 以dĩ 該cai 劣liệt 。 故cố 集tập 論luận 等đẳng 。 但đãn 說thuyết 分phân 別biệt 根căn 之chi 變biến 異dị 耳nhĩ 。 詳tường 之chi 。 根căn 之chi 生sanh 心tâm 有hữu 殊thù 勝thắng 之chi 能năng 名danh 主chủ 。 至chí 邇nhĩ 之chi 義nghĩa 名danh 近cận 。 相tương 續tục 之chi 義nghĩa 名danh 恆hằng 。 王vương 所sở 俱câu 生sanh 之chi 義nghĩa 名danh 徧biến 。 境cảnh 之chi 比tỉ 根căn 。 是thị 客khách 是thị 遠viễn 是thị 間gian 。 但đãn 徧biến 之chi 一nhất 義nghĩa 。 豈khởi 非phi 劣liệt 乎hồ 。 根căn 之chi 對đối 識thức 。 識thức 固cố 非phi 客khách 非phi 遠viễn 。 然nhiên 有hữu 間gian 而nhi 不bất 相tương 續tục 。 生sanh 所sở 而nhi 不bất 生sanh 心tâm 。 闕khuyết 徧biến 恆hằng 二nhị 義nghĩa 。 得đắc 為vi 勝thắng 乎hồ 。 故cố 總tổng 舉cử 。 具cụ 足túc 之chi 義nghĩa 乃nãi 彰chương 。 別biệt 稱xưng 。 殊thù 勝thắng 之chi 理lý 始thỉ 現hiện 。 或hoặc 單đơn 或hoặc 具cụ 。 教giáo 道đạo 然nhiên 耳nhĩ 。 不bất 必tất 疑nghi 也dã 。

○# 二nhị 釋thích 三tam 句cú 。

和hòa 合hợp 一nhất 切thiết 心tâm 及cập 心tâm 所sở 令linh 同đồng 觸xúc 境cảnh 是thị 觸xúc 自tự 性tánh 。

令linh 心tâm 心tâm 所sở 觸xúc 境cảnh 為vi 性tánh 是thị 第đệ 三tam 句cú 。 今kim 轉chuyển 釋thích 也dã 。 一nhất 切thiết 心tâm 及cập 心tâm 所sở 是thị 總tổng 。 別biệt 之chi 。 眼nhãn 識thức 相tương 應ứng 觸xúc 。 能năng 和hòa 合hợp 眼nhãn 識thức 心tâm 心tâm 所sở 。 同đồng 觸xúc 色sắc 境cảnh 。 耳nhĩ 識thức 相tương 應ứng 觸xúc 。 能năng 和hòa 合hợp 耳nhĩ 識thức 心tâm 心tâm 所sở 。 同đồng 觸xúc 聲thanh 境cảnh 。 乃nãi 至chí 第đệ 八bát 識thức 相tương 應ứng 觸xúc 。 和hòa 合hợp 第đệ 八bát 識thức 心tâm 心tâm 所sở 。 同đồng 觸xúc 根căn 身thân 等đẳng 三tam 境cảnh 也dã 。 合hợp 前tiền 皆giai 觸xúc 體thể 性tánh 。

○# 二nhị 轉chuyển 釋thích 用dụng (# 三tam )# 。 初sơ 正chánh 釋thích 二nhị 引dẫn 證chứng 三tam 通thông 妨phương 。

○# 初sơ 正chánh 釋thích 。

既ký 似tự 順thuận 起khởi 心tâm 所sở 功công 能năng 。 故cố 以dĩ 受thọ 等đẳng 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。

前tiền 標tiêu 釋thích 云vân 。 受thọ 想tưởng 思tư 等đẳng 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 今kim 轉chuyển 釋thích 云vân 。 觸xúc 既ký 似tự 三tam 順thuận 生sanh 心tâm 所sở 功công 能năng 。 故cố 有hữu 與dữ 受thọ 等đẳng 為vi 所sở 依y 之chi 業nghiệp 用dụng 也dã 。 上thượng 句cú 轉chuyển [米*睪]# 所sở 以dĩ 下hạ 句cú 轉chuyển 結kết 於ư 業nghiệp 。 釋thích 法pháp 輕khinh 妥# 。 體thể 貼# 天thiên 然nhiên 。 而nhi 且thả 即tức 體thể 於ư 用dụng 。 其kỳ 體thể 愈dũ 明minh 。 觸xúc 似tự 彼bỉ 起khởi 。 正chánh 是thị 既ký 似tự 順thuận 起khởi 心tâm 所sở 功công 能năng 耳nhĩ 。 讀đọc 者giả 宜nghi 細tế 心tâm 焉yên 。

○# 二nhị 引dẫn 證chứng 。

起khởi 盡tận 經kinh 說thuyết 。 受thọ 想tưởng 行hành 蘊uẩn 。 一nhất 切thiết 皆giai 以dĩ 。 觸xúc 為vi 緣duyên 故cố 。 由do 斯tư 故cố 說thuyết 識thức 觸xúc 受thọ 等đẳng 。 因nhân 二nhị 三tam 四tứ 。 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。

此thử 引dẫn 經kinh 證chứng 受thọ 等đẳng 所sở 依y 為vi 業nghiệp 也dã 。 意ý 以dĩ 觸xúc 之chi 業nghiệp 用dụng 。 非phi 無vô 據cứ 也dã 。 如như 起khởi 盡tận 經kinh 說thuyết 。 受thọ 想tưởng 行hành 蘊uẩn 。 諸chư 識thức 心tâm 所sở 。 一nhất 切thiết 皆giai 以dĩ 。 觸xúc 為vi 緣duyên 故cố 。 由do 此thử 為vi 緣duyên 之chi 故cố 。 說thuyết 識thức 因nhân 根căn 境cảnh 之chi 二nhị 。 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 觸xúc 因nhân 根căn 境cảnh 識thức 三tam 。 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 受thọ 因nhân 根căn 境cảnh 識thức 觸xúc 四tứ 法pháp 。 和hòa 合hợp 而nhi 生sanh 。 故cố 云vân 受thọ 等đẳng 所sở 依y 為vi 業nghiệp 。 又hựu 此thử 中trung 若nhược 緣duyên 若nhược 因nhân 。 皆giai 增tăng 上thượng 緣duyên 等đẳng 。 非phi 親thân 因nhân 緣duyên 。 又hựu 行hành 蘊uẩn 但đãn 約ước 心tâm 所sở 。 止chỉ 攝nhiếp 四tứ 十thập 九cửu 法pháp 。 總tổng 顯hiển 所sở 該cai 。 則tắc 攝nhiếp 七thất 十thập 三tam 法pháp 。 又hựu 心tâm 所sở 法pháp 。 何hà 故cố 除trừ 受thọ 想tưởng 。 餘dư 皆giai 行hành 攝nhiếp 。 答đáp 。 以dĩ 受thọ 著trước 諸chư 欲dục 。 想tưởng 著trước 諸chư 見kiến 。 味vị 受thọ 著trước 故cố 。 貪tham 著trước 諸chư 欲dục 。 倒đảo 想tưởng 力lực 故cố 。 貪tham 著trước 諸chư 見kiến 。 生sanh 死tử 以dĩ 受thọ 想tưởng 為vi 最tối 勝thắng 因nhân 。 輪luân 迴hồi 無vô 已dĩ 。 故cố 別biệt 立lập 也dã 。

○# 三tam 通thông 妨phương 。

瑜du 伽già 但đãn 說thuyết 與dữ 受thọ 想tưởng 思tư 為vi 所sở 依y 者giả 。 思tư 於ư 行hành 蘊uẩn 。 為vi 主chủ 勝thắng 故cố 。 舉cử 此thử 攝nhiếp 餘dư 。 集tập 論luận 等đẳng 說thuyết 為vi 受thọ 依y 者giả 。 以dĩ 觸xúc 生sanh 受thọ 。 近cận 而nhi 勝thắng 故cố 。 謂vị 觸xúc 所sở 取thủ 可khả 意ý 等đẳng 相tương/tướng 。 與dữ 受thọ 所sở 取thủ 順thuận 益ích 等đẳng 相tương/tướng 。 極cực 相tương/tướng 隣lân 近cận 引dẫn 發phát 勝thắng 故cố 。

妨phương 難nạn/nan 者giả 。 行hành 該cai 四tứ 十thập 九cửu 法pháp 。 思tư 止chỉ 行hành 中trung 一nhất 法pháp 。 思tư 猶do 行hành 中trung 一nhất 法pháp 。 受thọ 乃nãi 行hành 外ngoại 一nhất 蘊uẩn 。 受thọ 想tưởng 行hành 蘊uẩn 所sở 依y 為vi 是thị 。 思tư 與dữ 受thọ 依y 非phi 矣hĩ 。 瑜du 伽già 集tập 論luận 所sở 依y 為vi 是thị 。 受thọ 想tưởng 行hành 依y 非phi 矣hĩ 。 彼bỉ 此thử 果quả 何hà 從tùng 乎hồ 。 通thông 云vân 。 思tư 雖tuy 是thị 一nhất 。 以dĩ 主chủ 勝thắng 故cố 。 可khả 該cai 行hành 蘊uẩn 之chi 法pháp 。 受thọ 雖tuy 是thị 一nhất 。 以dĩ 近cận 勝thắng 故cố 。 且thả 取thủ 親thân 勝thắng 之chi 依y 。 思tư 是thị 業nghiệp 體thể 名danh 主chủ 。 造tạo 作tác 最tối 強cường/cưỡng 名danh 勝thắng 。 觸xúc 受thọ 所sở 取thủ 三tam 境cảnh 極cực 隣lân 曰viết 近cận 。 觸xúc 之chi 生sanh 受thọ 引dẫn 發phát 最tối 強cường/cưỡng 曰viết 勝thắng 。 是thị 則tắc 無vô 集tập 論luận 。 近cận 勝thắng 之chi 義nghĩa 不bất 顯hiển 。 無vô 瑜du 伽già 。 主chủ 勝thắng 之chi 理lý 不bất 彰chương 。 無vô 此thử 論luận 。 完hoàn 足túc 之chi 說thuyết 不bất 備bị 。 雖tuy 義nghĩa 各các 有hữu 取thủ 說thuyết 本bổn 相tương 通thông 得đắc 旨chỉ 忘vong 言ngôn 。 違vi 妨phương 安an 在tại 。

○# 三tam 結kết 判phán 是thị 非phi 。

然nhiên 觸xúc 自tự 性tánh 。 是thị 實thật 非phi 假giả 。 六lục 六lục 法pháp 中trung 。 心tâm 所sở 性tánh 故cố 。 是thị 食thực 攝nhiếp 故cố 。 能năng 為vi 緣duyên 故cố 。 如như 受thọ 等đẳng 性tánh 。 非phi 即tức 三tam 和hòa 。

此thử 判phán 假giả 實thật 。 以dĩ 杜đỗ 疑nghi 執chấp 之chi 妄vọng 也dã 。 自tự 有hữu 體thể 性tánh 曰viết 實thật 。 藉tạ 他tha 為vi 體thể 曰viết 假giả 。 疑nghi 者giả 。 恐khủng 人nhân 疑nghi 前tiền 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 。 執chấp 者giả 。 謂vị 經kinh 部bộ 師sư 執chấp 觸xúc 即tức 三tam 和hòa 也dã 。 故cố 正chánh 釋thích 之chi 後hậu 。 復phục 以dĩ 比tỉ 量lượng 判phán 定định 云vân 。 然nhiên 觸xúc 自tự 性tánh 。 是thị 實thật 非phi 假giả 。 非phi 即tức 三tam 和hòa 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 六lục 六lục 法pháp 中trung 。 心tâm 所sở 性tánh 故cố 。 同đồng 喻dụ 如như 受thọ 等đẳng 性tánh 。 識thức 與dữ 觸xúc 受thọ 想tưởng 思tư 愛ái 名danh 六lục 。 識thức 有hữu 六lục 種chủng 。 觸xúc 有hữu 六lục 種chủng 。 至chí 愛ái 亦diệc 六lục 種chủng 。 曰viết 六lục 六lục 也dã 。 言ngôn 觸xúc 是thị 六lục 六lục 法pháp 中trung 心tâm 所sở 性tánh 故cố 。 豈khởi 得đắc 為vi 假giả 。 叚giả 觸xúc 思tư 識thức 四tứ 食thực 之chi 中trung 。 觸xúc 是thị 食thực 攝nhiếp 。 豈khởi 得đắc 為vi 假giả 。 十thập 二nhị 緣duyên 中trung 。 能năng 為vi 受thọ 緣duyên 。 豈khởi 得đắc 為vi 假giả 。 問vấn 。 非phi 即tức 三tam 和hòa 。 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 。 此thử 云vân 何hà 通thông 。 曰viết 。 觸xúc 為vi 三tam 和hòa 之chi 位vị 。 曰viết 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 。 於ư 三tam 和hòa 中trung 。 分phân 別biệt 變biến 異dị 。 令linh 心tâm 心tâm 所sở 。 觸xúc 境cảnh 為vi 性tánh 。 曰viết 非phi 即tức 三tam 和hòa 是thị 則tắc 觸xúc 謂vị 三tam 和hòa 者giả 。 不bất 離ly 三tam 和hòa 而nhi 有hữu 。 非phi 即tức 三tam 和hòa 者giả 。 不bất 以dĩ 三tam 和hòa 為vi 性tánh 。 總tổng 之chi 三tam 和hòa 是thị 因nhân 。 觸xúc 乃nãi 是thị 果quả 。 何hà 可khả 同đồng 也dã 。

○# 二nhị 作tác 意ý (# 二nhị )# 。 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 二nhị 破phá 異dị 解giải 。

○# 初sơ 釋thích 正chánh 意ý 。

作tác 意ý 謂vị 能năng 警cảnh 心tâm 為vi 性tánh 。 於ư 所sở 緣duyên 境cảnh 。 引dẫn 心tâm 為vi 業nghiệp 。 謂vị 此thử 警cảnh 覺giác 。 應ưng 起khởi 心tâm 種chủng 。 引dẫn 令linh 趣thú 境cảnh 。 故cố 名danh 作tác 意ý 。 雖tuy 此thử 亦diệc 能năng 。 引dẫn 起khởi 心tâm 所sở 。 心tâm 是thị 主chủ 故cố 。 但đãn 說thuyết 引dẫn 心tâm 。

警cảnh 心tâm 為vi 性tánh 。 引dẫn 心tâm 為vi 業nghiệp 。 標tiêu 作tác 意ý 之chi 體thể 用dụng 。 警cảnh 起khởi 引dẫn 趣thú 。 故cố 名danh 作tác 意ý 。 釋thích 體thể 用dụng 名danh 作tác 意ý 。 王vương 所sở 俱câu 能năng 引dẫn 起khởi 。 約ước 主chủ 故cố 但đãn 說thuyết 心tâm 。 謂vị 此thử 警cảnh 覺giác 應ưng 起khởi 心tâm 種chủng 者giả 。 謂vị 此thử 作tác 意ý 明minh 利lợi 。 自tự 居cư 種chủng 位vị 。 便tiện 能năng 警cảnh 覺giác 。 應ưng 起khởi 王vương 所sở 心tâm 種chủng 。 而nhi 使sử 之chi 起khởi 現hiện 行hành 也dã 。 此thử 釋thích 警cảnh 心tâm 為vi 性tánh 。 引dẫn 令linh 趣thú 境cảnh 者giả 。 自tự 起khởi 現hiện 行hành 。 復phục 能năng 引dẫn 心tâm 現hiện 行hành 趣thú 境cảnh 。 此thử 釋thích 引dẫn 心tâm 為vi 業nghiệp 。 故cố 名danh 作tác 意ý 。 原nguyên 作tác 意ý 之chi 名danh 於ư 體thể 用dụng 也dã 。

○# 二nhị 破phá 異dị 解giải 。

有hữu 說thuyết 令linh 心tâm 迴hồi 趣thú 異dị 境cảnh 。 或hoặc 於ư 一nhất 境cảnh 持trì 心tâm 令linh 住trụ 。 故cố 名danh 作tác 意ý 。 彼bỉ 俱câu 非phi 理lý 。 應ưng 非phi 徧biến 行hành 。 不bất 異dị 定định 故cố 。

初sơ 敘tự 隨tùy 情tình 之chi 解giải 。 二nhị 陳trần 據cứ 理lý 之chi 破phá 。 隨tùy 情tình 解giải 者giả 。 有hữu 說thuyết 令linh 心tâm 迴hồi 趣thú 異dị 境cảnh 名danh 作tác 意ý 。 以dĩ 散tán 解giải 作tác 意ý 也dã 。 或hoặc 於ư 一nhất 境cảnh 持trì 心tâm 令linh 住trụ 名danh 作tác 意ý 。 以dĩ 定định 解giải 作tác 意ý 也dã 。 彼bỉ 皆giai 自tự 以dĩ 為vi 是thị 。 而nhi 不bất 知tri 所sở 說thuyết 之chi 非phi 理lý 。 何hà 者giả 。 迴hồi 趣thú 異dị 境cảnh 。 應ưng 非phi 徧biến 行hành 之chi 一nhất 境cảnh 。 持trì 心tâm 令linh 住trụ 。 不bất 異dị 別biệt 境cảnh 之chi 定định 心tâm 。 作tác 意ý 是thị 徧biến 行hành 而nhi 反phản 非phi 。 作tác 意ý 異dị 別biệt 境cảnh 而nhi 不bất 異dị 。 理lý 將tương 安an 在tại 。

○# 三tam 釋thích 受thọ (# 二nhị )# 。 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 二nhị 破phá 異dị 解giải 。

○# 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 。

受thọ 謂vị 領lãnh 納nạp 順thuận 違vi 俱câu 非phi 境cảnh 相tướng 為vi 性tánh 。 起khởi 愛ái 為vi 業nghiệp 。 能năng 起khởi 合hợp 離ly 非phi 二nhị 欲dục 故cố 。

領lãnh 謂vị 領lãnh 收thu 。 納nạp 。 容dung 納nạp 。 收thu 容dung 三tam 境cảnh 為vi 體thể 性tánh 。 依y 此thử 收thu 納nạp 。 起khởi 愛ái 為vi 業nghiệp 用dụng 。 愛ái 謂vị 愛ái 欲dục 。 能năng 起khởi 順thuận 境cảnh 合hợp 欲dục 。 違vi 境cảnh 離ly 欲dục 。 順thuận 違vi 俱câu 非phi 平bình 平bình 欲dục 也dã 。 亦diệc 名danh 中trung 庸dong 欲dục 。

○# 二nhị 破phá 異dị 解giải (# 二nhị )# 。 初sơ 敘tự 異dị 二nhị 破phá 異dị 。

○# 初sơ 敘tự 異dị 。

有hữu 作tác 是thị 說thuyết 。 受thọ 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 境cảnh 界giới 受thọ 。 謂vị 領lãnh 所sở 緣duyên 。 二nhị 自tự 性tánh 受thọ 。 謂vị 領lãnh 俱câu 觸xúc 。 唯duy 自tự 性tánh 受thọ 。 是thị 受thọ 自tự 相tương/tướng 。 以dĩ 境cảnh 界giới 受thọ 。 共cộng 餘dư 相tương/tướng 故cố 。

所sở 緣duyên 是thị 境cảnh 界giới 。 領lãnh 所sở 緣duyên 。 故cố 名danh 境cảnh 界giới 受thọ 。 俱câu 觸xúc 者giả 。 觸xúc 與dữ 受thọ 俱câu 生sanh 。 受thọ 正chánh 生sanh 時thời 。 此thử 受thọ 不bất 納nạp 外ngoại 境cảnh 。 唯duy 納nạp 俱câu 生sanh 之chi 觸xúc 。 以dĩ 觸xúc 為vi 自tự 性tánh 。 名danh 自tự 性tánh 受thọ 。 唯duy 自tự 性tánh 受thọ 。 是thị 受thọ 所sở 緣duyên 自tự 相tương/tướng 之chi 境cảnh 。 不bất 與dữ 心tâm 王vương 共cộng 緣duyên 。 若nhược 境cảnh 界giới 受thọ 。 則tắc 同đồng 心tâm 王vương 緣duyên 。 共cộng 餘dư 相tương/tướng 矣hĩ 。 是thị 以dĩ 欲dục 明minh 受thọ 性tánh 。 須tu 就tựu 受thọ 中trung 。 必tất 領lãnh 俱câu 觸xúc 。 是thị 受thọ 自tự 性tánh 。 唯duy 自tự 性tánh 受thọ 。 是thị 受thọ 自tự 相tương/tướng 。 不bất 然nhiên 與dữ 餘dư 法pháp 相tướng 渾hồn 而nhi 非phi 的đích 顯hiển 受thọ 所sở 之chi 面diện 目mục 矣hĩ 。 異dị 解giải 本bổn 意ý 如như 此thử 。

○# 二nhị 破phá 異dị (# 二nhị )# 。 初sơ 破phá 領lãnh 俱câu 觸xúc 二nhị 破phá 共cộng 餘dư 相tương/tướng 。

○# 初sơ 破phá 領lãnh 俱câu 觸xúc 。

彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。 受thọ 定định 不bất 緣duyên 俱câu 生sanh 觸xúc 故cố 。 若nhược 似tự 觸xúc 生sanh 。 名danh 領lãnh 觸xúc 者giả 。 似tự 因nhân 之chi 果quả 。 應ưng 皆giai 受thọ 性tánh 。 又hựu 既ký 受thọ 因nhân 。 應ưng 名danh 因nhân 受thọ 。 何hà 名danh 自tự 性tánh 。 若nhược 謂vị 如như 王vương 。 食thực 諸chư 國quốc 邑ấp 。 受thọ 能năng 領lãnh 觸xúc 。 所sở 生sanh 受thọ 體thể 。 名danh 自tự 性tánh 受thọ 。 理lý 亦diệc 不bất 然nhiên 。 違vi 自tự 所sở 執chấp 。 不bất 自tự 證chứng 故cố 。 若nhược 不bất 捨xả 自tự 性tánh 。 名danh 自tự 性tánh 受thọ 。 應ưng 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 是thị 受thọ 自tự 性tánh 。 故cố 彼bỉ 所sở 說thuyết 但đãn 誘dụ 嬰anh 兒nhi 。

此thử 展triển 轉chuyển 竆# 情tình 。 破phá 領lãnh 俱câu 觸xúc 之chi 非phi 理lý 也dã 初sơ 總tổng 以dĩ 理lý 斷đoạn 。 二nhị 別biệt 約ước 因nhân 推thôi 。 三tam 別biệt 約ước 體thể 推thôi 。 四tứ 別biệt 推thôi 不bất 捨xả 。 五ngũ 結kết 歸quy 虚# 妄vọng 。 何hà 故cố 非phi 理lý 。 以dĩ 受thọ 雖tuy 依y 觸xúc 而nhi 生sanh 。 觸xúc 以dĩ 三tam 和hòa 分phân 別biệt 變biến 異dị 為vi 性tánh 。 受thọ 以dĩ 領lãnh 納nạp 為vi 性tánh 。 各các 各các 自tự 能năng 緣duyên 境cảnh 。 受thọ 定định 不bất 緣duyên 俱câu 生sanh 觸xúc 故cố 也dã 。 若nhược 謂vị 受thọ 似tự 觸xúc 生sanh 。 名danh 領lãnh 觸xúc 者giả 。 則tắc 觸xúc 為vi 因nhân 。 而nhi 受thọ 為vi 果quả 。 果quả 似tự 因nhân 起khởi 。 名danh 為vi 領lãnh 彼bỉ 。 凢# 似tự 因nhân 之chi 果quả 。 皆giai 應ưng 領lãnh 因nhân 。 領lãnh 故cố 名danh 受thọ 。 應ưng 皆giai 受thọ 性tánh 。 又hựu 既ký 受thọ 因nhân 。 應ưng 名danh 因nhân 受thọ 。 何hà 名danh 自tự 性tánh 受thọ 。 若nhược 謂vị 自tự 性tánh 受thọ 如như 王vương 。 觸xúc 如như 國quốc 邑ấp 。 受thọ 能năng 領lãnh 觸xúc 。 如như 王vương 食thực 諸chư 國quốc 邑ấp 。 所sở 生sanh 受thọ 體thể 。 名danh 自tự 性tánh 受thọ 。 非phi 以dĩ 觸xúc 為vi 自tự 性tánh 者giả 。 理lý 亦diệc 不bất 然nhiên 。 以dĩ 彼bỉ 領lãnh 俱câu 生sanh 觸xúc 。 為vi 自tự 性tánh 故cố 。 今kim 以dĩ 所sở 生sanh 受thọ 為vi 自tự 性tánh 。 則tắc 受thọ 無vô 自tự 證chứng 之chi 境cảnh 。 彼bỉ 執chấp 俱câu 生sanh 觸xúc 為vi 自tự 相tương/tướng 境cảnh 故cố 也dã 。 若nhược 謂vị 受thọ 雖tuy 領lãnh 觸xúc 。 不bất 捨xả 受thọ 之chi 自tự 性tánh 。 即tức 領lãnh 自tự 性tánh 名danh 自tự 性tánh 受thọ 者giả 。 則tắc 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 不bất 捨xả 自tự 性tánh 。 皆giai 是thị 領lãnh 自tự 性tánh 。 亦diệc 皆giai 可khả 謂vị 受thọ 自tự 性tánh 矣hĩ 。 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 。 故cố 彼bỉ 所sở 說thuyết 。 但đãn 誘dụ 嬰anh 兒nhi 。 非phi 可khả 以dĩ 誘dụ 成thành 人nhân 。 以dĩ 全toàn 虚# 妄vọng 。 無vô 理lý 可khả 以dĩ 欺khi 人nhân 故cố 也dã 。

○# 二nhị 破phá 共cộng 餘dư 相tương/tướng 。

然nhiên 境cảnh 界giới 受thọ 非phi 共cộng 餘dư 相tương/tướng 。 領lãnh 順thuận 等đẳng 相tương/tướng 定định 屬thuộc 已dĩ 者giả 。 名danh 境cảnh 界giới 受thọ 。 不bất 共cộng 餘dư 故cố 。

彼bỉ 謂vị 不bất 定định 屬thuộc 已dĩ 。 名danh 共cộng 餘dư 相tương/tướng 。 今kim 既ký 不bất 共cộng 。 則tắc 境cảnh 界giới 雖tuy 通thông 一nhất 切thiết 。 名danh 境cảnh 界giới 受thọ 者giả 。 非phi 通thông 一nhất 切thiết 矣hĩ 。 然nhiên 則tắc 此thử 說thuyết 是thị 理lý 。 受thọ 定định 能năng 緣duyên 。 異dị 解giải 其kỳ 知tri 之chi 。

○# 四tứ 釋thích 想tưởng 。

想tưởng 謂vị 於ư 境cảnh 取thủ 像tượng 為vi 性tánh 。 施thi 設thiết 種chủng 種chủng 。 名danh 言ngôn 為vi 業nghiệp 。 謂vị 要yếu 安an 立lập 境cảnh 分phân 齊tề 相tương/tướng 。 方phương 能năng 隨tùy 起khởi 種chủng 種chủng 名danh 言ngôn 。

先tiên 標tiêu 釋thích 。 次thứ 轉chuyển 釋thích 。 如như 前tiền 。 安an 立lập 境cảnh 分phân 齊tề 相tương/tướng 者giả 。 即tức 取thủ 境cảnh 相tướng 貌mạo 。 安an 放phóng 樹thụ 立lập 其kỳ 高cao 下hạ 妍nghiên 醜xú 。 方phương 圓viên 斜tà 直trực 等đẳng 。 種chủng 種chủng 分phần/phân 劑tề 界giới 限hạn 分phân 明minh 。 方phương 能năng 隨tùy 此thử 所sở 取thủ 種chủng 種chủng 之chi 像tượng 。 而nhi 起khởi 種chủng 種chủng 名danh 。 曰viết 此thử 妍nghiên 此thử 醜xú 。 此thử 斜tà 此thử 直trực 等đẳng 也dã 。 又hựu 想tưởng 起khởi 之chi 緣duyên 。 本bổn 於ư 名danh 言ngôn 。 而nhi 因nhân 即tức 種chủng 子tử 所sở 生sanh 。 依y 心tâm 而nhi 起khởi 。 與dữ 心tâm 俱câu 轉chuyển 。 具cụ 詳tường 顯hiển 揚dương 論luận 中trung 。 予# 忽hốt 大đại 睡thụy 方phương 覺giác 。 瞥miết 取thủ 舊cựu 日nhật 所sở 受thọ 境cảnh 相tướng 。 不bất 啻# 十thập 數số 種chủng 而nhi 始thỉ 還hoàn 。 因nhân 返phản 照chiếu 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 朝triêu 抵để 暮mộ 。 皆giai 沉trầm 沒một 于vu 受thọ 想tưởng 中trung 。 受thọ 想tưởng 之chi 害hại 何hà 如như 。 佛Phật 之chi 別biệt 立lập 二nhị 蘊uẩn 。 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 雖tuy 然nhiên 以dĩ 想tưởng 易dị 想tưởng 。 是thị 亦diệc 存tồn 乎hồ 其kỳ 人nhân 耳nhĩ 。 故cố 十thập 六lục 觀quán 經kinh 。 亦diệc 但đãn 云vân 想tưởng 諸chư 經kinh 亦diệc 云vân 觀quán 想tưởng 。

○# 五ngũ 釋thích 思tư 。

思tư 。 令linh 心tâm 造tạo 作tác 為vi 性tánh 。 於ư 善thiện 品phẩm 等đẳng 。 役dịch 心tâm 為vi 業nghiệp 。 謂vị 能năng 取thủ 境cảnh 正chánh 因nhân 等đẳng 相tương/tướng 。 駈khu 役dịch 自tự 心tâm 。 令linh 造tạo 善thiện 等đẳng 。

初sơ 標tiêu 釋thích 。 次thứ 轉chuyển 釋thích 。 因nhân 對đối 果quả 言ngôn 。 等đẳng 者giả 。 等đẳng 邪tà 因nhân 非phi 邪tà 非phi 正chánh 因nhân 也dã 。 以dĩ 因nhân 有hữu 邪tà 正chánh 俱câu 非phi 之chi 別biệt 。 業nghiệp 分phần/phân 善thiện 惡ác 無vô 記ký 之chi 差sai 。 果quả 有hữu 苦khổ 樂lạc 俱câu 非phi 之chi 不bất 同đồng 也dã 。 取thủ 境cảnh 者giả 。 著trước 於ư 境cảnh 之chi 因nhân 相tương/tướng 。 思tư 惟duy 經kinh 畫họa 。 斟châm 酌chước 其kỳ 可khả 否phủ/bĩ 。 以dĩ 有hữu 此thử 能năng 。 名danh 令linh 心tâm 造tạo 作tác 。 此thử 釋thích 思tư 體thể 。 駈khu 役dịch 等đẳng 者giả 。 以dĩ 能năng 令linh 心tâm 造tạo 作tác 。 故cố 駈khu 役dịch 自tự 心tâm 造tạo 善thiện 惡ác 等đẳng 業nghiệp 也dã 。 此thử 釋thích 思tư 用dụng 。 問vấn 。 令linh 心tâm 造tạo 作tác 。 令linh 造tạo 善thiện 等đẳng 。 體thể 用dụng 何hà 分phần/phân 。 曰viết 。 駈khu 役dịch 自tự 心tâm 是thị 思tư 用dụng 。 令linh 造tạo 業nghiệp 等đẳng 是thị 思tư 用dụng 。 但đãn 令linh 之chi 一nhất 字tự 。 尚thượng 在tại 能năng 取thủ 境cảnh 因nhân 相tương/tướng 上thượng 緊khẩn 緊khẩn 發phát 來lai 。 是thị 造tạo 業nghiệp 之chi 前tiền 茅mao 。 先tiên 經kinh 畫họa 停đình 妥# 而nhi 後hậu 能năng 令linh 意ý 也dã 。 畧lược 有hữu 不bất 同đồng 如như 此thử 。 如như 顯hiển 揚dương 意ý 云vân 。 思tư 者giả 。 謂vị 令linh 心tâm 造tạo 作tác 得đắc 失thất 俱câu 非phi 意ý 業nghiệp 為vi 體thể 。 或hoặc 為vi 和hòa 合hợp 。 或hoặc 為vi 別biệt 離ly 。 或hoặc 為vi 隨tùy 與dữ 。 或hoặc 為vi 貪tham 嗔sân 。 或hoặc 為vi 棄khí 捨xả 。 或hoặc 為vi [尋-口+凡]# 伺tứ 。 或hoặc 復phục 為vi 起khởi 身thân 語ngữ 二nhị 業nghiệp 。 或hoặc 為vi 染nhiễm 污ô 。 或hoặc 為vi 清thanh 淨tịnh 等đẳng 是thị 也dã 。 問vấn 。 思tư 與dữ 作tác 意ý 何hà 別biệt 。 曰viết 。 作tác 意ý 如như 馬mã 行hành 。 思tư 如như 騎kỵ 者giả 。 思tư 之chi 為vi 要yếu 。 儒nho 釋thích 皆giai 崇sùng 。 正chánh 以dĩ 騎kỵ 者giả 之chi 調điều 於ư 行hành 耳nhĩ 。 善thiện 思tư 其kỳ 要yếu 矣hĩ 夫phu 。 已dĩ 上thượng 五ngũ 所sở 體thể 用dụng 初sơ 科khoa 竟cánh 。

○# 二nhị 與dữ 識thức 相tương 應ứng 。

此thử 五ngũ 既ký 是thị 徧biến 行hành 所sở 攝nhiếp 。 故cố 與dữ 蔵# 識thức 决# 定định 相tương 應ứng 。 其kỳ 徧biến 行hành 相tương/tướng 。 後hậu 當đương 廣quảng 釋thích 。 此thử 觸xúc 等đẳng 五ngũ 。 與dữ 異dị 熟thục 識thức 行hành 相tương/tướng 雖tuy 異dị 。 而nhi 時thời 依y 同đồng 。 所sở 緣duyên 事sự 等đẳng 。 故cố 名danh 相tướng 應ưng 。

五ngũ 所sở 體thể 用dụng 雖tuy 詳tường 於ư 前tiền 。 與dữ 識thức 相tương 應ứng 。 竟cánh 何hà 所sở 謂vị 。 故cố 云vân 此thử 五ngũ 既ký 是thị 徧biến 行hành 所sở 攝nhiếp 。 與dữ 蔵# 識thức 决# 定định 相tương 應ứng 等đẳng 云vân 云vân 也dã 。 以dĩ 既ký 徧biến 於ư 心tâm 。 相tương 應ứng 故cố 可khả 决# 定định 。 既ký 釋thích 于vu 後hậu 。 行hành 相tương/tướng 不bất 假giả 預dự 明minh 。 然nhiên 而nhi 識thức 之chi 行hành 相tương/tướng 。 與dữ 所sở 有hữu 異dị 。 何hà 可khả 契khế 合hợp 。 云vân 相tương 應ứng 耶da 。 故cố 云vân 行hành 相tương/tướng 雖tuy 異dị 。 所sở 起khởi 時thời 同đồng 。 所sở 依y 根căn 同đồng 。 所sở 緣duyên 境cảnh 等đẳng 。 各các 自tự 體thể 事sự 等đẳng 。 云vân 相tương 應ứng 也dã 。 問vấn 。 二nhị 同đồng 二nhị 等đẳng 何hà 別biệt 。 曰viết 。 同đồng 謂vị 無vô 二nhị 。 同đồng 一nhất 剎sát 那na 時thời 。 同đồng 所sở 依y 根căn 。 故cố 曰viết 同đồng 。 等đẳng 謂vị 相tương 似tự 。 體thể 各các 惟duy 一nhất 。 境cảnh 相tướng 相tương 似tự 曰viết 等đẳng 。 各các 一nhất 體thể 者giả 。 各các 一nhất 自tự 證chứng 相tương/tướng 。 相tương 似tự 者giả 。 八bát 王vương 因nhân 緣duyên 變biến 。 五ngũ 所sở 分phân 別biệt 變biến 。 八bát 王vương 是thị 性tánh 境cảnh 。 五ngũ 所sở 非phi 境cảnh 。 但đãn 約ước 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 相tương 似tự 曰viết 等đẳng 也dã 。 上thượng 五ngũ 相tương 應ứng 所sở 相tương/tướng 竟cánh 。

○# 六lục 王vương 所sở 受thọ 相tương/tướng (# 二nhị )# 。 初sơ 明minh 相tướng 應ưng 受thọ 相tương/tướng 二nhị 簡giản 餘dư 所sở 相tương 應ứng 。

○# 初sơ 明minh 相tướng 應ưng 受thọ 相tương/tướng (# 二nhị )# 。 初sơ 正chánh 明minh 二nhị 通thông 難nạn/nan 。

○# 初sơ 正chánh 明minh 。

此thử 識thức 行hành 相tương/tướng 。 極cực 不bất 明minh 了liễu 。 不bất 能năng 分phân 別biệt 。 違vi 順thuận 境cảnh 相tướng 。 微vi 細tế 一nhất 類loại 。 相tương 續tục 而nhi 轉chuyển 。 是thị 故cố 唯duy 與dữ 捨xả 受thọ 相tương 應ứng 。 又hựu 此thử 相tương 應ứng 受thọ 。 唯duy 是thị 異dị 熟thục 。 隨tùy 先tiên 引dẫn 業nghiệp 轉chuyển 。 不bất 待đãi 現hiện 緣duyên 。 任nhậm 善thiện 惡ác 業nghiệp 。 勢thế 力lực 轉chuyển 故cố 。 惟duy 是thị 捨xả 受thọ 。 苦khổ 樂lạc 二nhị 受thọ 。 是thị 異dị 熟thục 生sanh 。 非phi 真chân 異dị 熟thục 。 待đãi 現hiện 緣duyên 故cố 。 非phi 此thử 相tương 應ứng 。 又hựu 由do 此thử 識thức 。 常thường 無vô 轉chuyển 變biến 。 有hữu 情tình 恆hằng 執chấp 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 若nhược 與dữ 苦khổ 樂lạc 二nhị 受thọ 相tương 應ứng 。 便tiện 有hữu 轉chuyển 變biến 。 寧ninh 執chấp 為vi 我ngã 。 故cố 此thử 但đãn 與dữ 捨xả 受thọ 相tương 應ứng 。

此thử 釋thích 相tương 應ứng 唯duy 捨xả 受thọ 也dã 。 初sơ 約ước 識thức 行hành 相tương/tướng 釋thích 。 次thứ 約ước 受thọ 自tự 體thể 釋thích 。 三tam 約ước 識thức 執chấp 蔵# 釋thích 。 必tất 三tam 釋thích 者giả 。 良lương 以dĩ 本bổn 識thức 捨xả 受thọ 。 彼bỉ 此thử 不bất 違vi 名danh 曰viết 相tương 應ứng 。 是thị 必tất 先tiên 明minh 識thức 之chi 行hành 相tương/tướng 。 次thứ 明minh 受thọ 之chi 自tự 體thể 。 識thức 受thọ 既ký 明minh 。 唯duy 與dữ 相tương 應ứng 之chi 義nghĩa 。 不bất 期kỳ 然nhiên 而nhi 然nhiên 矣hĩ 。 更cánh 足túc 之chi 以dĩ 有hữu 情tình 執chấp 我ngã 之chi 故cố 。 因nhân 於ư 常thường 無vô 轉chuyển 變biến 。 轉chuyển 變biến 既ký 屬thuộc 苦khổ 樂lạc 。 無vô 變biến 為vi 捨xả 受thọ 也dã 又hựu 明minh 矣hĩ 。 此thử 其kỳ 大đại 畧lược 也dã 。 詳tường 之chi 。 行hành 相tương/tướng 者giả 。 識thức 以dĩ 了liễu 別biệt 等đẳng 為vi 行hành 相tương/tướng 也dã 。 行hành 相tương/tướng 明minh 了liễu 。 始thỉ 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 極cực 不bất 明minh 了liễu 。 非phi 捨xả 而nhi 何hà 。 行hành 相tương/tướng 分phân 別biệt 。 始thỉ 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 不bất 能năng 分phân 別biệt 。 非phi 捨xả 而nhi 何hà 。 行hành 相tương/tướng 麄# 顯hiển 。 始thỉ 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 微vi 而nhi 且thả 細tế 。 非phi 捨xả 而nhi 何hà 。 品phẩm 類loại 叢tùng 雜tạp 者giả 。 始thỉ 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 行hành 相tương/tướng 一nhất 類loại 。 非phi 捨xả 而nhi 何hà 。 前tiền 後hậu 間gian 斷đoạn 者giả 。 始thỉ 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 行hành 相tương/tướng 相tương 續tục 。 非phi 捨xả 而nhi 何hà 。 以dĩ 行hành 相tương/tướng 之chi 五ngũ 義nghĩa 。 釋thích 捨xả 受thọ 之chi 唯duy 應ưng 。 不bất 猶do 以dĩ 規quy 矩củ 而nhi 成thành 方phương 圓viên 乎hồ 。 自tự 體thể 者giả 。 真chân 異dị 熟thục 也dã 。 隨tùy 順thuận 先tiên 世thế 引dẫn 業nghiệp 。 善thiện 惡ác 勢thế 力lực 。 任nhậm 運vận 而nhi 轉chuyển 。 不bất 待đãi 現hiện 在tại 苦khổ 樂lạc 。 之chi 緣duyên 而nhi 轉chuyển 者giả 也dã 。 若nhược 夫phu 苦khổ 樂lạc 二nhị 受thọ 。 是thị 異dị 熟thục 生sanh 。 非phi 真chân 異dị 熟thục 。 必tất 待đãi 現hiện 緣duyên 矣hĩ 。 以dĩ 引dẫn 業nghiệp 之chi 異dị 熟thục 。 釋thích 捨xả 受thọ 之chi 唯duy 應ưng 。 不bất 猶do 以dĩ 權quyền 衡hành 而nhi 定định 輕khinh 重trọng 乎hồ 。 執chấp 蔵# 者giả 。 有hữu 情tình 執chấp 為vi 自tự 內nội 我ngã 者giả 也dã 。 以dĩ 其kỳ 常thường 無vô 轉chuyển 變biến 。 故cố 執chấp 為vi 我ngã 。 若nhược 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 便tiện 有hữu 轉chuyển 變biến 。 寧ninh 執chấp 為vi 我ngã 。 轉chuyển 變biến 既ký 屬thuộc 苦khổ 樂lạc 。 非phi 轉chuyển 變biến 者giả 非phi 捨xả 而nhi 何hà 。 以dĩ 不bất 變biến 之chi 執chấp 蔵# 。 釋thích 捨xả 受thọ 之chi 唯duy 應ưng 。 不bất 猶do 以dĩ 丈trượng 尺xích 而nhi 量lượng 短đoản 長trường/trưởng 乎hồ 。 問vấn 。 五ngũ 六lục 亦diệc 有hữu 俱câu 非phi 之chi 受thọ 。 與dữ 捨xả 何hà 殊thù 。 曰viết 。 彼bỉ 細tế 此thử 麄# 。 彼bỉ 微vi 此thử 顯hiển 。 彼bỉ 相tương 續tục 而nhi 此thử 間gian 斷đoạn 。 彼bỉ 不bất 待đãi 緣duyên 而nhi 此thử 必tất 待đãi 緣duyên 。 名danh 雖tuy 同đồng 。 義nghĩa 何hà 可khả 同đồng 也dã 。 問vấn 。 異dị 熟thục 真chân 生sanh 。 何hà 以dĩ 詳tường 辨biện 。 曰viết 。 真chân 簡giản 命mạng 根căn 。 雖tuy 是thị 異dị 熟thục 。 是thị 假giả 非phi 實thật 。 又hựu 真chân 是thị 常thường 義nghĩa 。 體thể 常thường 相tương 續tục 。 徧biến 界giới 地địa 有hữu 。 名danh 真chân 異dị 熟thục 。 若nhược 體thể 是thị 異dị 熟thục 。 從tùng 異dị 熟thục 起khởi 。 有hữu 具cụ 間gian 斷đoạn 。 不bất 徧biến 界giới 地địa 。 但đãn 名danh 異dị 熟thục 生sanh 。 八bát 為vi 真chân 異dị 熟thục 。 前tiền 六lục 為vi 異dị 熟thục 生sanh 也dã 。

○# 二nhị 通thông 難nạn/nan 。

若nhược 爾nhĩ 如như 何hà 此thử 識thức 亦diệc 是thị 惡ác 業nghiệp 異dị 熟thục 。 既ký 許hứa 善thiện 業nghiệp 能năng 招chiêu 捨xả 受thọ 。 此thử 亦diệc 應ưng 然nhiên 。 捨xả 受thọ 不bất 違vi 苦khổ 樂lạc 品phẩm 故cố 。 如như 無vô 記ký 法pháp 。 善thiện 惡ác 俱câu 招chiêu 。

設thiết 為vi 問vấn 答đáp 。 顯hiển 捨xả 受thọ 不bất 違vi 於ư 苦khổ 樂lạc 也dã 。 初sơ 難nạn/nan 問vấn 。 二nhị 通thông 難nạn/nan 。 若nhược 爾nhĩ 者giả 。 牒điệp 捨xả 受thọ 。 如như 何hà 此thử 識thức 亦diệc 是thị 惡ác 業nghiệp 異dị 熟thục 。 難nan 捨xả 受thọ 也dã 。 意ý 謂vị 此thử 識thức 名danh 捨xả 受thọ 者giả 。 為vi 不bất 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 。 不bất 與dữ 苦khổ 樂lạc 相tương 應ứng 者giả 。 為vi 非phi 惡ác 業nghiệp 等đẳng 所sở 招chiêu 也dã 。 若nhược 亦diệc 是thị 惡ác 業nghiệp 異dị 熟thục 。 寧ninh 無vô 苦khổ 受thọ 耶da 。 故cố 云vân 如như 何hà 。 難nạn/nan 其kỳ 有hữu 妨phương 於ư 捨xả 受thọ 也dã 。 通thông 云vân 。 既ký 許hứa 善thiện 業nghiệp 能năng 招chiêu 捨xả 受thọ 。 則tắc 惡ác 業nghiệp 亦diệc 能năng 招chiêu 捨xả 受thọ 矣hĩ 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 此thử 捨xả 受thọ 識thức 。 不bất 違vi 苦khổ 樂lạc 品phẩm 故cố 也dã 。 例lệ 如như 無vô 記ký 之chi 法pháp 。 善thiện 業nghiệp 可khả 招chiêu 。 惡ác 業nghiệp 亦diệc 可khả 招chiêu 也dã 。 量lượng 之chi 。 則tắc 此thử 異dị 熟thục 識thức 。 善thiện 惡ác 俱câu 招chiêu 為vi 宗tông 。 因nhân 云vân 。 不bất 違vi 苦khổ 樂lạc 品phẩm 故cố 。 例lệ 如như 無vô 記ký 法pháp 。 問vấn 。 善thiện 惡ác 異dị 熟thục 。 與dữ 不bất 違vi 苦khổ 樂lạc 。 即tức 今kim 可khả 指chỉ 出xuất 否phủ/bĩ 。 曰viết 。 蛇xà 虎hổ 等đẳng 八bát 識thức 。 惡ác 業nghiệp 異dị 熟thục 也dã 。 人nhân 天thiên 等đẳng 八bát 識thức 。 善thiện 業nghiệp 異dị 熟thục 也dã 。 此thử 捨xả 受thọ 異dị 熟thục 。 於ư 前tiền 轉chuyển 識thức 所sở 起khởi 苦khổ 樂lạc 二nhị 受thọ 。 能năng 與dữ 之chi 俱câu 。 不bất 違vi 苦khổ 樂lạc 故cố 也dã 。 以dĩ 不bất 違vi 故cố 受thọ 熏huân 。 以dĩ 受thọ 熏huân 故cố 能năng 感cảm 善thiện 惡ác 異dị 熟thục 。

○# 二nhị 簡giản 餘dư 所sở 相tương 應ứng (# 二nhị )# 。 初sơ 總tổng 徴# 其kỳ 故cố 二nhị 別biệt 釋thích 其kỳ 故cố 。

○# 初sơ 總tổng 徴# 其kỳ 故cố 。

如như 何hà 此thử 識thức 。 非phi 別biệt 境cảnh 等đẳng 心tâm 所sở 相tương 應ứng 。

○# 二nhị 別biệt 釋thích 其kỳ 故cố 。

互hỗ 相tương 違vi 故cố 。 謂vị 欲dục 。 希hy 望vọng 所sở 樂lạc 事sự 轉chuyển 。 此thử 識thức 任nhậm 業nghiệp 。 無vô 所sở 希hy 望vọng 。 勝thắng 解giải 。 印ấn 持trì 决# 定định 事sự 轉chuyển 。 此thử 識thức 瞢măng 昧muội 。 無vô 所sở 印ấn 持trì 。 念niệm 。 唯duy 明minh 記ký 曾tằng 習tập 事sự 轉chuyển 。 此thử 識thức 昧muội 劣liệt 。 不bất 能năng 明minh 記ký 。 定định 。 能năng 令linh 心tâm 專chuyên 注chú 一nhất 境cảnh 。 此thử 識thức 任nhậm 運vận 。 剎sát 那na 別biệt 緣duyên 。 慧tuệ 。 唯duy 簡giản 擇trạch 得đắc 等đẳng 事sự 轉chuyển 。 此thử 識thức 微vi 昧muội 不bất 能năng 簡giản 擇trạch 。 故cố 此thử 不bất 與dữ 別biệt 境cảnh 相tướng 應ưng 。 此thử 識thức 唯duy 是thị 異dị 熟thục 性tánh 故cố 。 善thiện 染nhiễm 污ô 等đẳng 。 亦diệc 不bất 相tương 應ứng 。 惡ác 作tác 等đẳng 四tứ 。 無vô 記ký 性tánh 者giả 。 有hữu 間gian 斷đoạn 故cố 。 定định 非phi 異dị 熟thục 。

此thử 簡giản 非phi 餘dư 所sở 相tương 應ứng 。 益ích 見kiến 徧biến 行hành 之chi 唯duy 相tương 應ứng 也dã 。 初sơ 釋thích 別biệt 境cảnh 。 次thứ 釋thích 餘dư 所sở 。 互hỗ 相tương 違vi 故cố 。 一nhất 一nhất 如như 文văn 可khả 見kiến 。 任nhậm 業nghiệp 者giả 。 任nhậm 隨tùy 先tiên 業nghiệp 勢thế 力lực 而nhi 轉chuyển 也dã 。 瞢măng 昧muội 。 即tức 昏hôn 昧muội 。 昧muội 劣liệt 。 即tức 無vô 力lực 。 微vi 昧muội 。 即tức 沉trầm 細tế 。 別biệt 緣duyên 。 謂vị 三tam 境cảnh 。 剎sát 那na 。 謂vị 不bất 停đình 。 任nhậm 運vận 。 謂vị 不bất 待đãi 現hiện 境cảnh 。 自tự 然nhiên 而nhi 然nhiên 者giả 也dã 。 異dị 熟thục 性tánh 。 對đối 異dị 熟thục 生sanh 言ngôn 。 善thiện 。 即tức 十thập 一nhất 善thiện 所sở 。 染nhiễm 即tức 二nhị 十thập 染nhiễm 所sở 。 惡ác 作tác 既ký 通thông 三tam 性tánh 。 無vô 記ký 應ưng 屬thuộc 此thử 識thức 。 然nhiên 以dĩ 有hữu 間gian 斷đoạn 故cố 。 定định 非phi 異dị 熟thục 性tánh 也dã 。 是thị 則tắc 六lục 位vị 心tâm 所sở 。 根căn 本bổn 無vô 論luận 矣hĩ 。 餘dư 四tứ 皆giai 在tại 所sở 簡giản 。 上thượng 六lục 王vương 所sở 受thọ 相tương/tướng 竟cánh 。

○# 七thất 王vương 所sở 性tánh 相tướng (# 二nhị )# 。 初sơ 明minh 王vương 性tánh 二nhị 明minh 所sở 性tánh 。

○# 初sơ 明minh 王vương 性tánh (# 二nhị )# 。 初sơ 列liệt 法pháp 總tổng 徴# 二nhị 舉cử 頌tụng 別biệt 釋thích 。

○# 初sơ 列liệt 法pháp 總tổng 徴# 。

法pháp 有hữu 四tứ 種chủng 。 謂vị 善thiện 。 不bất 善thiện 。 有hữu 覆phú 無vô 記ký 。 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 阿a 頼# 耶da 識thức 。 何hà 法pháp 攝nhiếp 耶da 。

所sở 列liệt 四tứ 法pháp 。 下hạ 文văn 自tự 明minh 。 文văn 單đơn 舉cử 識thức 。 何hà 謂vị 總tổng 徴# 。 曰viết 。 觸xúc 等đẳng 五ngũ 所sở 。 雖tuy 有hữu 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。 亦diệc 可khả 含hàm 於ư 徴# 中trung 。 以dĩ 舉cử 勝thắng 必tất 攝nhiếp 劣liệt 故cố 。 况# 下hạ 但đãn 牒điệp 頌tụng 而nhi 釋thích 。 無vô 有hữu 徴# 文văn 。 故cố 以dĩ 總tổng 字tự 該cai 之chi 。

○# 二nhị 舉cử 頌tụng 別biệt 釋thích 。

此thử 識thức 唯duy 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 異dị 熟thục 性tánh 故cố 。 異dị 熟thục 若nhược 是thị 善thiện 染nhiễm 污ô 者giả 。 流lưu 轉chuyển 還hoàn 滅diệt 。 應ưng 不bất 得đắc 成thành 。 又hựu 此thử 識thức 是thị 善thiện 染nhiễm 依y 故cố 。 若nhược 善thiện 染nhiễm 者giả 。 互hỗ 相tương 違vi 故cố 。 應ưng 不bất 與dữ 二nhị 。 俱câu 作tác 所sở 依y 。 又hựu 此thử 識thức 是thị 所sở 熏huân 性tánh 故cố 。 若nhược 善thiện 染nhiễm 者giả 。 如như 極cực 香hương 臰# 。 應ưng 不bất 受thọ 熏huân 。 無vô 熏huân 習tập 故cố 。 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 。 俱câu 不bất 成thành 立lập 。 故cố 此thử 唯duy 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 覆phú 謂vị 染nhiễm 法pháp 。 障chướng 聖thánh 道Đạo 故cố 又hựu 能năng 蔽tế 心tâm 。 令linh 不bất 淨tịnh 故cố 。 此thử 識thức 非phi 染nhiễm 。 故cố 名danh 無vô 覆phú 。 無vô 記ký 。 謂vị 善thiện 惡ác 有hữu 。 愛ái 非phi 愛ái 果quả 。 及cập 殊thù 勝thắng 自tự 體thể 可khả 記ký 別biệt 故cố 。 此thử 非phi 善thiện 惡ác 。 故cố 名danh 無vô 記ký 。

此thử 釋thích 頌tụng 文văn 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 也dã 。 初sơ 舉cử 頌tụng 總tổng 答đáp 。 二nhị 反phản 釋thích 其kỳ 性tánh 。 三tam 順thuận 釋thích 其kỳ 性tánh 。 反phản 釋thích 中trung 。 初sơ 約ước 異dị 熟thục 反phản 釋thích 。 次thứ 約ước 所sở 依y 反phản 釋thích 。 三tam 約ước 所sở 熏huân 反phản 釋thích 。 異dị 熟thục 等đẳng 者giả 。 真chân 異dị 熟thục 性tánh 。 非phi 善thiện 非phi 染nhiễm 。 流lưu 轉chuyển 還hoàn 滅diệt 。 故cố 得đắc 成thành 也dã 。 若nhược 是thị 善thiện 性tánh 。 應ưng 不bất 流lưu 轉chuyển 。 若nhược 是thị 染nhiễm 性tánh 。 應ưng 不bất 還hoàn 滅diệt 。 此thử 識thức 豈khởi 是thị 善thiện 染nhiễm 性tánh 耶da 。 又hựu 此thử 識thức 非phi 善thiện 非phi 染nhiễm 。 故cố 是thị 善thiện 染nhiễm 之chi 依y 。 若nhược 是thị 善thiện 者giả 。 應ưng 與dữ 染nhiễm 違vi 。 非phi 染nhiễm 所sở 依y 。 若nhược 是thị 染nhiễm 者giả 。 應ưng 與dữ 善thiện 違vi 。 非phi 善thiện 所sở 依y 。 此thử 識thức 豈khởi 是thị 善thiện 染nhiễm 性tánh 耶da 。 又hựu 此thử 識thức 非phi 善thiện 非phi 染nhiễm 。 故cố 是thị 所sở 熏huân 。 若nhược 是thị 善thiện 性tánh 。 猶do 如như 極cực 香hương 。 不bất 受thọ 臰# 熏huân 。 若nhược 是thị 惡ác 性tánh 。 猶do 如như 極cực 臰# 。 不bất 受thọ 香hương 熏huân 。 無vô 熏huân 習tập 故cố 。 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 。 俱câu 不bất 得đắc 成thành 。 此thử 識thức 豈khởi 是thị 善thiện 染nhiễm 性tánh 耶da 。 以dĩ 故cố 此thử 識thức 。 唯duy 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 然nhiên 所sở 謂vị 無vô 覆phú 者giả 。 覆phú 謂vị 染nhiễm 法pháp 。 障chướng 聖thánh 道Đạo 故cố 。 又hựu 能năng 蔽tế 心tâm 。 令linh 不bất 淨tịnh 故cố 。 此thử 識thức 非phi 染nhiễm 。 故cố 名danh 無vô 覆phú 。 又hựu 無vô 記ký 者giả 。 謂vị 善thiện 惡ác 有hữu 。 愛ái 非phi 愛ái 果quả 。 及cập 殊thù 勝thắng 自tự 體thể 可khả 記ký 別biệt 故cố 。 此thử 非phi 善thiện 惡ác 。 故cố 名danh 無vô 記ký 。 反phản 顯hiển 以dĩ 决# 其kỳ 義nghĩa 。 順thuận 釋thích 以dĩ 定định 其kỳ 名danh 。 餘dư 三tam 自tự 非phi 。 唯duy 此thử 為vi 是thị 問vấn 。 前tiền 以dĩ 有hữu 覆phú 無vô 覆phú 分phần/phân 無vô 記ký 。 可khả 盡tận 無vô 記ký 否phủ/bĩ 。 曰viết 。 詳tường 分phần/phân 仍nhưng 有hữu 多đa 種chủng 。 一nhất 能năng 變biến 無vô 記ký 。 即tức 心tâm 心tâm 所sở 法pháp 。 二nhị 所sở 變biến 無vô 記ký 。 即tức 諸chư 色sắc 法pháp 。 及cập 諸chư 種chủng 子tử 等đẳng 。 三tam 分phần/phân 位vị 無vô 記ký 。 即tức 二nhị 十thập 四tứ 不bất 相tương 應ứng 中trung 。 有hữu 假giả 無vô 記ký 法pháp 。 分phần/phân 位vị 立lập 者giả 。 四tứ 勝thắng 義nghĩa 無vô 記ký 。 即tức 虚# 空không 。 非phi 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 。 又hựu 第đệ 一nhất 能năng 變biến 中trung 。 更cánh 有hữu 四tứ 種chủng 。 一nhất 異dị 熟thục 。 二nhị 威uy 儀nghi 。 三tam 工công 巧xảo 。 四tứ 變biến 化hóa 。 異dị 熟thục 無vô 記ký 者giả 。 因nhân 通thông 善thiện 惡ác 。 果quả 唯duy 無vô 記ký 。 名danh 異dị 熟thục 者giả 。 因nhân 果quả 合hợp 論luận 。 名danh 異dị 熟thục 無vô 記ký 者giả 。 不bất 能năng 記ký 別biệt 當đương 果quả 。 名danh 無vô 記ký 。 或hoặc 於ư 善thiện 惡ác 業nghiệp 中trung 。 無vô 所sở 記ký 別biệt 名danh 無vô 記ký 。 此thử 業nghiệp 能năng 感cảm 當đương 來lai 真chân 異dị 熟thục 。 無vô 記ký 業nghiệp 。 即tức 善thiện 惡ác 二nhị 思tư 。 感cảm 。 即tức 招chiêu 當đương 來lai 總tổng 報báo 識thức 等đẳng 五ngũ 果quả 種chủng 子tử 。 及cập 異dị 熟thục 五ngũ 蘊uẩn 現hiện 行hành 。 若nhược 威uy 儀nghi 等đẳng 三tam 。 雖tuy 有hữu 作tác 用dụng 。 不bất 招chiêu 善thiện 惡ác 等đẳng 果quả 。 故cố 名danh 無vô 記ký 。

○# 二nhị 明minh 所sở 性tánh (# 二nhị )# 。 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 二nhị 出xuất 異dị 解giải 。

○# 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 。

觸xúc 等đẳng 亦diệc 如như 是thị 者giả 。 謂vị 如như 阿a 頼# 耶da 識thức 。 唯duy 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 性tánh 攝nhiếp 。 觸xúc 作tác 意ý 受thọ 想tưởng 思tư 亦diệc 爾nhĩ 。 諸chư 相tướng 應ưng 法pháp 。 必tất 同đồng 性tánh 故cố 。 又hựu 觸xúc 等đẳng 五ngũ 。 如như 阿a 頼# 耶da 。 亦diệc 是thị 異dị 熟thục 。 所sở 緣duyên 行hành 相tướng 。 俱câu 不bất 可khả 知tri 。 緣duyên 三tam 種chủng 境cảnh 。 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 。 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 故cố 說thuyết 觸xúc 等đẳng 。 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。

此thử 釋thích 頌tụng 文văn 觸xúc 等đẳng 亦diệc 如như 是thị 也dã 。 初sơ 畧lược 釋thích 。 二nhị 詳tường 釋thích 。 必tất 同đồng 性tánh 故cố 者giả 。 决# 所sở 性tánh 同đồng 於ư 心tâm 王vương 。 亦diệc 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 性tánh 也dã 。 詳tường 其kỳ 所sở 同đồng 。 則tắc 又hựu 觸xúc 等đẳng 五ngũ 。 如như 阿a 頼# 耶da 。 亦diệc 是thị 異dị 熟thục 。 至chí 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 亦diệc 是thị 二nhị 字tự 貫quán 下hạ 。 謂vị 亦diệc 是thị 所sở 緣duyên 行hành 相tướng 。 俱câu 不bất 可khả 知tri 。 亦diệc 是thị 緣duyên 三tam 種chủng 境cảnh 。 亦diệc 是thị 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 。 亦diệc 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 故cố 說thuyết 觸xúc 等đẳng 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 者giả 。 頼# 耶da 望vọng 觸xúc 等đẳng 。 有hữu 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 。 觸xúc 等đẳng 五ngũ 中trung 。 隨tùy 舉cử 其kỳ 一nhất 。 以dĩ 望vọng 頼# 耶da 。 及cập 作tác 意ý 等đẳng 。 亦diệc 是thị 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 。 其kỳ 意ý 是thị 異dị 熟thục 至chí 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 皆giai 同đồng 名danh 亦diệc 如như 是thị 。 但đãn 除trừ 一nhất 切thiết 種chủng 耳nhĩ 。 又hựu 皆giai 同đồng 者giả 。 此thử 等đẳng 皆giai 同đồng 無vô 記ký 。 又hựu 觸xúc 不bất 當đương 與dữ 觸xúc 相tương 應ứng 。 今kim 言ngôn 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 。 亦diệc 就tựu 無vô 記ký 云vân 相tương 應ứng 也dã 。

○# 二nhị 出xuất 異dị 解giải (# 二nhị )# 。 初sơ 敘tự 異dị 解giải 二nhị 破phá 異dị 解giải 。

○# 初sơ 敘tự 異dị 解giải 。

有hữu 義nghĩa 觸xúc 等đẳng 如như 阿a 頼# 耶da 。 亦diệc 是thị 異dị 熟thục 。 及cập 一nhất 切thiết 種chủng 。 廣quảng 說thuyết 乃nãi 至chí 。 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。 無vô 簡giản 別biệt 故cố 。

此thử 解giải 病bệnh 在tại 無vô 所sở 簡giản 別biệt 。 錯thác 認nhận 亦diệc 如như 是thị 耳nhĩ 。

○# 二nhị 破phá 異dị 解giải (# 三tam )# 。 初sơ 破phá 能năng 持trì 種chủng 二nhị 破phá 外ngoại 轉chuyển 救cứu 三tam 破phá 無vô 簡giản 別biệt 。

○# 初sơ 破phá 能năng 持trì 種chủng 。

彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 觸xúc 等đẳng 依y 識thức 。 不bất 自tự 在tại 故cố 。 如như 貪tham 信tín 等đẳng 。 不bất 能năng 受thọ 熏huân 。 如như 何hà 同đồng 識thức 。 能năng 持trì 種chủng 子tử 。 又hựu 若nhược 觸xúc 等đẳng 。 亦diệc 能năng 受thọ 熏huân 。 應ưng 一nhất 有hữu 情tình 。 有hữu 六lục 種chủng 體thể 。 若nhược 爾nhĩ 。 果quả 起khởi 從tùng 何hà 種chủng 生sanh 。 理lý 不bất 應ưng 言ngôn 從tùng 六lục 種chủng 起khởi 。 未vị 見kiến 多đa 種chủng 生sanh 一nhất 芽nha 故cố 。 若nhược 說thuyết 果quả 生sanh 。 唯duy 從tùng 一nhất 種chủng 則tắc 餘dư 五ngũ 種chủng 。 便tiện 為vi 無vô 用dụng 。 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 。 次thứ 第đệ 生sanh 果quả 。 熏huân 習tập 同đồng 時thời 。 [執/力]# 力lực 等đẳng 故cố 。 又hựu 不bất 可khả 說thuyết 六lục 果quả 頓đốn 生sanh 。 勿vật 一nhất 有hữu 情tình 。 一nhất 剎sát 那na 頃khoảnh 。 六lục 眼nhãn 識thức 等đẳng 。 俱câu 時thời 生sanh 故cố 。

此thử 竆# 盡tận 持trì 種chủng 之chi 非phi 。 以dĩ 正chánh 頌tụng 義nghĩa 也dã 。 初sơ 正chánh 破phá 持trì 種chủng 。 二nhị 縱túng/tung 破phá 持trì 種chủng 。 正chánh 破phá 者giả 。 意ý 以dĩ 汝nhữ 說thuyết 持trì 種chủng 為vi 是thị 。 我ngã 以dĩ 汝nhữ 說thuyết 非phi 理lý 。 何hà 則tắc 持trì 種chủng 必tất 始thỉ 於ư 受thọ 熏huân 。 受thọ 熏huân 必tất 本bổn 乎hồ 自tự 在tại 。 觸xúc 等đẳng 依y 識thức 。 既ký 不bất 自tự 在tại 。 何hà 能năng 受thọ 熏huân 。 不bất 能năng 受thọ 熏huân 。 不bất 能năng 同đồng 識thức 持trì 種chủng 矣hĩ 。 故cố 曰viết 彼bỉ 說thuyết 之chi 非phi 理lý 也dã 。 倘thảng 於ư 非phi 理lý 中trung 。 強cường/cưỡng 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 。 觸xúc 等đẳng 亦diệc 能năng 受thọ 熏huân 。 應ưng 一nhất 有hữu 情tình 。 有hữu 六lục 種chủng 體thể 矣hĩ 。 情tình 一nhất 而nhi 種chủng 多đa 。 敢cảm 問vấn 現hiện 行hành 之chi 果quả 。 其kỳ 何hà 以dĩ 生sanh 。 為vi 從tùng 六lục 種chủng 生sanh 耶da 。 為vi 從tùng 一nhất 種chủng 生sanh 耶da 。 為vi 復phục 次thứ 第đệ 生sanh 耶da 。 為vi 復phục 頓đốn 然nhiên 而nhi 無vô 次thứ 第đệ 耶da 。 從tùng 六lục 則tắc 多đa 種chủng 一nhất 芽nha 之chi 咎cữu 。 從tùng 一nhất 則tắc 餘dư 五ngũ 竟cánh 自tự 何hà 為vi 。 次thứ 第đệ 乖quai [執/力]# 力lực 之chi 等đẳng 平bình 。 頓đốn 生sanh 犯phạm 情tình 界giới 之chi 增tăng 過quá 。 無vô 一nhất 可khả 者giả 。 理lý 將tương 安an 在tại 。

○# 二nhị 破phá 外ngoại 轉chuyển 救cứu 。

誰thùy 言ngôn 觸xúc 等đẳng 。 亦diệc 能năng 受thọ 熏huân 持trì 諸chư 種chủng 子tử 。 不bất 爾nhĩ 。 如như 何hà 觸xúc 等đẳng 如như 識thức 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 。 謂vị 觸xúc 等đẳng 五ngũ 。 有hữu 似tự 種chủng 相tương/tướng 。 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 。 觸xúc 等đẳng 與dữ 識thức 。 所sở 緣duyên 等đẳng 故cố 。 無vô 色sắc 觸xúc 等đẳng 。 有hữu 所sở 緣duyên 故cố 。 親thân 所sở 緣duyên 緣duyên 。 定định 應ưng 有hữu 故cố 。 此thử 似tự 種chủng 相tương/tướng 。 不bất 為vi 因nhân 緣duyên 。 生sanh 現hiện 識thức 等đẳng 。 如như 觸xúc 等đẳng 上thượng 。 似tự 眼nhãn 根căn 等đẳng 。 非phi 識thức 所sở 依y 。 亦diệc 如như 似tự 火hỏa 。 無vô 能năng 燒thiêu 用dụng 。 彼bỉ 救cứu 非phi 理lý 。 觸xúc 等đẳng 所sở 緣duyên 。 似tự 種chủng 等đẳng 相tương/tướng 。 後hậu 執chấp 受thọ 處xứ 。 方phương 應ưng 與dữ 識thức 。 而nhi 相tương/tướng 例lệ 故cố 。 由do 此thử 前tiền 說thuyết 。 一nhất 切thiết 種chủng 言ngôn 。 定định 目mục 受thọ 熏huân 。 能năng 持trì 種chủng 義nghĩa 。 不bất 爾nhĩ 。 本bổn 頌tụng 有hữu 重trọng 言ngôn 失thất 。

大đại 文văn 二nhị 叚giả 。 一nhất 救cứu 詰cật 。 二nhị 破phá 救cứu 。 轉chuyển 救cứu 者giả 。 以dĩ 所sở 緣duyên 似tự 種chủng 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 。 救cứu 前tiền 持trì 種chủng 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 也dã 。 破phá 轉chuyển 救cứu 者giả 。 後hậu 執chấp 受thọ 處xứ 。 當đương 以dĩ 所sở 緣duyên 似tự 種chủng 為vi 例lệ 。 前tiền 一nhất 切thiết 種chủng 。 不bất 當đương 以dĩ 所sở 緣duyên 似tự 種chủng 而nhi 為vi 例lệ 也dã 。 救cứu 云vân 。 誰thùy 言ngôn 觸xúc 等đẳng 。 亦diệc 能năng 受thọ 熏huân 持trì 諸chư 種chủng 子tử 。 詰cật 云vân 。 不bất 爾nhĩ 。 如như 何hà 前tiền 云vân 。 觸xúc 等đẳng 如như 識thức 。 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 。 救cứu 云vân 。 謂vị 觸xúc 等đẳng 五ngũ 所sở 緣duyên 境cảnh 之chi 時thời 。 託thác 八bát 所sở 緣duyên 三tam 境cảnh 為vi 質chất 。 自tự 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 而nhi 緣duyên 。 即tức 以dĩ 所sở 變biến 似tự 種chủng 。 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 。 非phi 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 。 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 也dã 。 况# 似tự 種chủng 可khả 證chứng 者giả 。 因nhân 有hữu 三tam 種chủng 。 今kim 夫phu 王vương 所sở 不bất 同đồng 。 同đồng 一nhất 所sở 緣duyên 。 王vương 有hữu 所sở 緣duyên 之chi 種chủng 。 所sở 寧ninh 無vô 種chủng 為vi 所sở 緣duyên 乎hồ 。 觸xúc 等đẳng 與dữ 識thức 。 所sở 緣duyên 等đẳng 故cố 。 似tự 種chủng 可khả 證chứng 者giả 一nhất 也dã 。 欲dục 色sắc 有hữu 質chất 。 觸xúc 等đẳng 託thác 變biến 三tam 境cảnh 為vi 所sở 緣duyên 。 無vô 色sắc 無vô 託thác 。 觸xúc 等đẳng 寧ninh 無vô 所sở 變biến 之chi 似tự 種chủng 乎hồ 。 無vô 色sắc 觸xúc 等đẳng 。 有hữu 所sở 緣duyên 故cố 。 似tự 種chủng 之chi 可khả 證chứng 者giả 二nhị 也dã 。 緣duyên 種chủng 子tử 名danh 親thân 所sở 緣duyên 。 所sở 託thác 識thức 種chủng 。 名danh 踈sơ 所sở 緣duyên 。 然nhiên 必tất 內nội 所sở 慮lự 託thác 。 似tự 種chủng 相tương/tướng 故cố 。 是thị 親thân 所sở 緣duyên 緣duyên 。 則tắc 親thân 所sở 緣duyên 緣duyên 。 定định 應ưng 有hữu 故cố 。 此thử 似tự 種chủng 之chi 可khả 證chứng 者giả 三tam 也dã 。 此thử 似tự 種chủng 相tương/tướng 。 不bất 為vi 因nhân 緣duyên 生sanh 現hiện 識thức 等đẳng 。 猶do 如như 觸xúc 等đẳng 。 所sở 變biến 似tự 根căn 。 非phi 識thức 所sở 依y 。 亦diệc 如như 所sở 變biến 似tự 火hỏa 。 無vô 能năng 燒thiêu 用dụng 。 只chỉ 成thành 所sở 緣duyên 緣duyên 。 不bất 成thành 因nhân 緣duyên 。 安an 得đắc 以dĩ 從tùng 種chủng 生sanh 現hiện 。 一nhất 多đa 頓đốn 漸tiệm 因nhân 緣duyên 之chi 為vi 難nạn/nan 耶da 。 破phá 云vân 。 彼bỉ 為vi 此thử 救cứu 。 將tương 為vi 前tiền 失thất 之chi 可khả 援viện 也dã 。 寧ninh 知tri 其kỳ 所sở 救cứu 之chi 非phi 理lý 乎hồ 。 何hà 則tắc 本bổn 頌tụng 執chấp 受thọ 處xứ 。 方phương 名danh 所sở 緣duyên 。 本bổn 頌tụng 一nhất 切thiết 種chủng 。 是thị 明minh 持trì 種chủng 。 然nhiên 則tắc 觸xúc 等đẳng 所sở 緣duyên 似tự 種chủng 等đẳng 相tương/tướng 。 當đương 與dữ 識thức 之chi 執chấp 受thọ 處xứ 相tương/tướng 例lệ 。 不bất 當đương 例lệ 於ư 一nhất 切thiết 種chủng 。 言ngôn 也dã 明minh 矣hĩ 。 若nhược 例lệ 一nhất 切thiết 種chủng 。 是thị 一nhất 切thiết 種chủng 言ngôn 。 已dĩ 自tự 先tiên 明minh 所sở 緣duyên 。 後hậu 於ư 執chấp 受thọ 處xứ 。 又hựu 明minh 所sở 緣duyên 。 本bổn 頌tụng 寧ninh 免miễn 重trọng/trùng 言ngôn 之chi 失thất 乎hồ 。 我ngã 故cố 曰viết 。 彼bỉ 救cứu 之chi 非phi 理lý 也dã 。

○# 三tam 破phá 無vô 簡giản 別biệt 。

又hựu 彼bỉ 所sở 說thuyết 。 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。 無vô 簡giản 別biệt 故cố 。 咸hàm 相tương/tướng 例lệ 者giả 。 定định 不bất 成thành 證chứng 。 勿vật 觸xúc 等đẳng 五ngũ 。 亦diệc 能năng 了liễu 別biệt 。 觸xúc 等đẳng 亦diệc 與dữ 觸xúc 等đẳng 相tương 應ứng 。 由do 此thử 故cố 知tri 亦diệc 如như 是thị 者giả 。 隨tùy 所sở 應ưng 說thuyết 。 非phi 謂vị 一nhất 切thiết 。

初sơ 牒điệp 破phá 。 二nhị 質chất 破phá 。 三tam 結kết 示thị 前tiền 說thuyết 。 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。 無vô 簡giản 別biệt 故cố 。 證chứng 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 當đương 相tương 例lệ 。 此thử 破phá 所sở 說thuyết 。 無vô 簡giản 別biệt 故cố 。 咸hàm 相tương/tướng 例lệ 者giả 。 為vi 證chứng 不bất 成thành 。 即tức 如như 以dĩ 觸xúc 等đẳng 例lệ 識thức 之chi 了liễu 別biệt 。 能năng 證chứng 成thành 乎hồ 。 以dĩ 觸xúc 等đẳng 例lệ 識thức 之chi 相tướng 應ưng 。 能năng 證chứng 成thành 乎hồ 。 定định 不bất 成thành 證chứng 。 不bất 可khả 咸hàm 例lệ 也dã 明minh 矣hĩ 。 不bất 可khả 咸hàm 例lệ 。 安an 得đắc 無vô 簡giản 別biệt 乎hồ 。 故cố 知tri 亦diệc 如như 是thị 言ngôn 。 隨tùy 所sở 應ưng 當đương 說thuyết 者giả 說thuyết 之chi 。 謂vị 亦diệc 如như 識thức 之chi 無vô 覆phú 無vô 記ký 有hữu 所sở 簡giản 別biệt 。 非phi 謂vị 一nhất 切thiết 相tương/tướng 同đồng 之chi 如như 是thị 。 而nhi 無vô 所sở 簡giản 別biệt 也dã 。

○# 八bát 因nhân 果quả 喻dụ 相tương/tướng (# 三tam )# 。 初sơ 正chánh 釋thích 法pháp 喻dụ 二nhị 破phá 難nạn/nan 顯hiển 理lý 三tam 破phá 餘dư 異dị 解giải 。

○# 初sơ 正chánh 釋thích 法pháp 喻dụ (# 三tam )# 。 初sơ 問vấn 答đáp 顯hiển 法pháp 二nhị 合hợp 釋thích 法pháp 喻dụ 三tam 結kết 顯hiển 正chánh 意ý 。

○# 初sơ 問vấn 答đáp 顯hiển 法pháp 。

阿a 頼# 耶da 識thức 。 為vi 斷đoạn 為vi 常thường 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 以dĩ 恆hằng 轉chuyển 故cố 恆hằng 。 謂vị 此thử 識thức 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 一nhất 類loại 相tương 續tục 。 常thường 無vô 間gián 斷đoạn 。 是thị 界giới 趣thú 生sanh 。 施thi 設thiết 本bổn 故cố 。 性tánh 堅kiên 持trì 種chủng 。 令linh 不bất 失thất 故cố 。 轉chuyển 謂vị 此thử 識thức 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 前tiền 後hậu 變biến 異dị 。 因nhân 滅diệt 果quả 生sanh 。 非phi 常thường 一nhất 故cố 。 可khả 為vi 轉chuyển 識thức 。 熏huân 成thành 種chủng 故cố 。

頌tụng 中trung 恆hằng 轉chuyển 如như 暴bạo 流lưu 。 此thử 釋thích 恆hằng 轉chuyển 。 顯hiển 所sở 喻dụ 之chi 法pháp 也dã 。 初sơ 問vấn 。 次thứ 答đáp 。 三tam 釋thích 。 以dĩ 此thử 為vi 問vấn 者giả 。 標tiêu 斷đoạn 常thường 為vi 。 諸chư 過quá 之chi 本bổn 。 問vấn 在tại 答đáp 處xứ 。 雙song 為vi 欲dục 顯hiển 雙song 非phi 。 舉cử 頌tụng 遮già 答đáp 者giả 。 樹thụ 恆hằng 轉chuyển 是thị 萬vạn 法pháp 之chi 源nguyên 。 答đáp 全toàn 頌tụng 處xứ 。 雙song 非phi 由do 於ư 恆hằng 轉chuyển 。 以dĩ 此thử 識thức 恆hằng 轉chuyển 。 故cố 非phi 斷đoạn 常thường 。 是thị 緣duyên 起khởi 理lý 。 以dĩ 理lý 是thị 大Đại 乘Thừa 緣duyên 起khởi 故cố 。 自tự 相tương/tướng 深thâm 妙diệu 離ly 言ngôn 。 不bất 惟duy 凢# 外ngoại 無vô 知tri 。 亦diệc 復phục 餘dư 乘thừa 莫mạc 測trắc 也dã 。 全toàn 章chương 主chủ 意ý 如như 此thử 。 無vô 始thỉ 。 齊tề 未vị 轉chuyển 依y 。 遮già 暫tạm 時thời 也dã 。 一nhất 類loại 。 指chỉ 無vô 記ký 性tánh 。 遮già 善thiện 惡ác 性tánh 也dã 。 相tương 續tục 。 表biểu 常thường 。 遮già 有hữu 間gian 斷đoạn 也dã 。 界giới 即tức 三tam 界giới 。 趣thú 即tức 五ngũ 趣thú 。 生sanh 即tức 四tứ 生sanh 。 施thi 設thiết 本bổn 。 謂vị 此thử 識thức 是thị 引dẫn 果quả 也dã 。 堅kiên 。 謂vị 堅kiên 住trụ 不bất 移di 也dã 。 雖tuy 通thông 是thị 釋thích 恆hằng 。 而nhi 其kỳ 間gian 宛uyển 轉chuyển 。 一nhất 類loại 相tương 續tục 。 常thường 無vô 間gián 斷đoạn 。 釋thích 恆hằng 。 是thị 界giới 趣thú 生sanh 施thi 設thiết 本bổn 故cố 。 釋thích 一nhất 類loại 相tương 續tục 。 常thường 無vô 間gián 斷đoạn 。 性tánh 堅kiên 持trì 種chủng 。 令linh 不bất 失thất 故cố 。 釋thích 施thi 設thiết 本bổn 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 一nhất 有hữu 間gian 斷đoạn 則tắc 不bất 施thi 設thiết 。 捨xả 生sanh 趣thú 生sanh 。 者giả 其kỳ 誰thùy 耶da 。 一nhất 不bất 持trì 種chủng 。 則tắc 無vô 現hiện 行hành 。 界giới 趣thú 之chi 現hiện 行hành 其kỳ 誰thùy 耶da 。 展triển 轉chuyển 推thôi 窮cùng 。 欲dục 人nhân 親thân 見kiến 於ư 恆hằng 耳nhĩ 。 從tùng 轉chuyển 至chí 熏huân 成thành 種chủng 故cố 。 亦diệc 通thông 是thị 釋thích 轉chuyển 。 而nhi 其kỳ 間gian 宛uyển 轉chuyển 。 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 前tiền 後hậu 變biến 異dị 因nhân 滅diệt 果quả 生sanh 。 釋thích 轉chuyển 。 非phi 常thường 一nhất 故cố 。 釋thích 生sanh 滅diệt 變biến 異dị 因nhân 果quả 。 可khả 謂vị 轉chuyển 識thức 熏huân 成thành 種chủng 故cố 。 釋thích 非phi 常thường 一nhất 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 常thường 一nhất 則tắc 前tiền 後hậu 。 無vô 有hữu 變biến 異dị 。 豈khởi 有hữu 生sanh 滅diệt 因nhân 果quả 耶da 。 常thường 一nhất 不bất 可khả 熏huân 種chủng 。 可khả 為vi 熏huân 種chủng 。 則tắc 必tất 非phi 常thường 一nhất 。 亦diệc 展triển 轉chuyển 推thôi 竆# 。 欲dục 人nhân 親thân 見kiến 於ư 轉chuyển 耳nhĩ 。 又hựu 一nhất 無vô 記ký 。 二nhị 堅kiên 住trụ 。 三tam 可khả 熏huân 。 四tứ 非phi 常thường 一nhất 。 具cụ 此thử 四tứ 義nghĩa 。 可khả 為vi 轉chuyển 識thức 熏huân 成thành 種chủng 故cố 。 則tắc 恆hằng 又hựu 全toàn 在tại 於ư 轉chuyển 中trung 矣hĩ 。 全toàn 轉chuyển 而nhi 恆hằng 故cố 持trì 種chủng 。 全toàn 恆hằng 而nhi 轉chuyển 故cố 受thọ 熏huân 。 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 。 為vi 萬vạn 法pháp 之chi 宗tông 。 恆hằng 轉chuyển 二nhị 字tự 之chi 時thời 義nghĩa 大đại 矣hĩ 哉tai 。 問vấn 。 外ngoại 道đạo 執chấp 我ngã 常thường 一nhất 。 今kim 因nhân 果quả 則tắc 簡giản 非phi 我ngã 。 生sanh 滅diệt 則tắc 簡giản 非phi 常thường 。 常thường 一nhất 之chi 法pháp 。 無vô 因nhân 果quả 故cố 。 不bất 俟sĩ 論luận 矣hĩ 。 然nhiên 前tiền 又hựu 云vân 。 常thường 無vô 間gián 斷đoạn 。 與dữ 非phi 常thường 一nhất 違vi 者giả 何hà 也dã 。 曰viết 。 佛Phật 法Pháp 有hữu 二nhị 種chủng 常thường 。 一nhất 相tương 續tục 常thường 。 即tức 有hữu 為vi 識thức 。 因nhân 滅diệt 果quả 生sanh 者giả 是thị 。 二nhị 凝ngưng 然nhiên 常thường 。 即tức 真Chân 如Như 無vô 為vi 。 不bất 變biến 者giả 是thị 。 今kim 前tiền 約ước 初sơ 義nghĩa 名danh 常thường 。 後hậu 約ước 簡giản 義nghĩa 云vân 非phi 常thường 。 何hà 違vi 之chi 有hữu 。

○# 二nhị 合hợp 釋thích 法pháp 喻dụ 。

恆hằng 言ngôn 遮già 斷đoạn 。 轉chuyển 表biểu 非phi 常thường 。 猶do 如như 暴bạo 流lưu 。 因nhân 果quả 法pháp 爾nhĩ 。 如như 暴bạo 流lưu 水thủy 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 相tương 續tục 常thường 時thời 。 有hữu 所sở 漂phiêu 溺nịch 。 此thử 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 生sanh 滅diệt 相tương 續tục 。 非phi 常thường 非phi 斷đoạn 。 漂phiêu 溺nịch 有hữu 情tình 。 令linh 不bất 出xuất 離ly 。 又hựu 如như 暴bạo 流lưu 。 雖tuy 風phong 等đẳng 擊kích 。 起khởi 諸chư 波ba 浪lãng 。 而nhi 流lưu 不bất 斷đoạn 。 此thử 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 雖tuy 遇ngộ 眾chúng 緣duyên 。 起khởi 眼nhãn 識thức 等đẳng 。 而nhi 恆hằng 相tương 續tục 。 又hựu 如như 暴bạo 流lưu 。 漂phiêu 水thủy 上thượng 下hạ 。 魚ngư 草thảo 等đẳng 物vật 。 隨tùy 流lưu 不bất 捨xả 。 此thử 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 與dữ 內nội 習tập 氣khí 。 外ngoại 觸xúc 等đẳng 法pháp 。 恆hằng 相tương 隨tùy 轉chuyển 。

釋thích 恆hằng 轉chuyển 如như 暴bạo 流lưu 。 顯hiển 法pháp 喻dụ 之chi 相tướng 合hợp 也dã 。 初sơ 至chí 因nhân 果quả 法pháp 爾nhĩ 。 總tổng 合hợp 法pháp 喻dụ 。 次thứ 至chí 恆hằng 相tương 隨tùy 轉chuyển 。 別biệt 合hợp 法pháp 喻dụ 。 恆hằng 言ngôn 等đẳng 者giả 。 前tiền 答đáp 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 以dĩ 恆hằng 轉chuyển 故cố 。 既ký 知tri 一nhất 類loại 相tương 續tục 等đẳng 如như 是thị 之chi 為vi 恆hằng 。 豈khởi 不bất 遮già 於ư 滅diệt 絕tuyệt 不bất 生sanh 之chi 斷đoạn 見kiến 乎hồ 。 既ký 知tri 生sanh 滅diệt 變biến 異dị 。 等đẳng 如như 是thị 之chi 為vi 轉chuyển 。 豈khởi 不bất 表biểu 於ư 非phi 確xác 定định 不bất 變biến 之chi 死tử 常thường 乎hồ 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 猶do 如như 暴bạo 流lưu 。 因nhân 滅diệt 故cố 非phi 常thường 。 果quả 生sanh 故cố 非phi 斷đoạn 。 天thiên 然nhiên 無vô 作tác 。 法pháp 爾nhĩ 相tương/tướng 合hợp 者giả 也dã 。 別biệt 合hợp 者giả 。 初sơ 有hữu 所sở 漂phiêu 溺nịch 合hợp 。 二nhị 緣duyên 起khởi 不bất 斷đoạn 合hợp 。 三tam 隨tùy 流lưu 不bất 捨xả 合hợp 。 亦diệc 可khả 有hữu 所sở 漂phiêu 溺nịch 。 合hợp 界giới 趣thú 生sanh 本bổn 。 緣duyên 起khởi 不bất 斷đoạn 合hợp 可khả 為vi 熏huân 等đẳng 。 隨tùy 流lưu 不bất 捨xả 。 合hợp 性tánh 堅kiên 持trì 種chủng 。 必tất 總tổng 別biệt 者giả 。 順thuận 文văn 義nghĩa 故cố 。 各các 總tổng 別biệt 故cố 。 總tổng 其kỳ 別biệt 故cố 。 順thuận 文văn 義nghĩa 者giả 。 總tổng 中trung 法pháp 喻dụ 。 別biệt 中trung 法pháp 喻dụ 。 雖tuy 總tổng 別biệt 不bất 同đồng 。 氣khí 元nguyên 一nhất 貫quán 。 正chánh 順thuận 先tiên 法pháp 次thứ 喻dụ 。 後hậu 以dĩ 法pháp 合hợp 之chi 文văn 義nghĩa 也dã 。 各các 總tổng 別biệt 者giả 。 總tổng 中trung 法pháp 喻dụ 各các 總tổng 。 別biệt 中trung 法pháp 喻dụ 各các 別biệt 。 各các 總tổng 者giả 。 法pháp 望vọng 上thượng 下hạ 皆giai 總tổng 。 喻dụ 望vọng 下hạ 文văn 為vi 總tổng 。 各các 別biệt 者giả 。 喻dụ 法pháp 望vọng 上thượng 皆giai 有hữu 三tam 種chủng 之chi 別biệt 也dã 。 總tổng 其kỳ 別biệt 者giả 。 別biệt 雖tuy 多đa 種chủng 。 總tổng 不bất 出xuất 上thượng 文văn 因nhân 果quả 非phi 斷đoạn 常thường 也dã 。 以dĩ 有hữu 如như 是thị 三tam 義nghĩa 。 故cố 必tất 先tiên 總tổng 而nhi 後hậu 別biệt 也dã 。

○# 三tam 結kết 顯hiển 正chánh 意ý 。

如như 是thị 法pháp 喻dụ 。 意ý 顯hiển 此thử 識thức 。 無vô 始thỉ 因nhân 果quả 。 非phi 斷đoạn 常thường 義nghĩa 謂vị 此thử 識thức 性tánh 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 果quả 生sanh 因nhân 滅diệt 。 果quả 生sanh 故cố 非phi 斷đoạn 。 因nhân 滅diệt 故cố 非phi 常thường 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 是thị 緣duyên 起khởi 理lý 。 故cố 說thuyết 此thử 識thức 恆hằng 轉chuyển 如như 流lưu 。

此thử 結kết 顯hiển 合hợp 意ý 。 明minh 緣duyên 起khởi 之chi 正chánh 理lý 也dã 。 初sơ 結kết 標tiêu 正chánh 意ý 。 二nhị 結kết 釋thích 正chánh 意ý 。 三tam 結kết 歸quy 法pháp 喻dụ 。 承thừa 上thượng 法pháp 喻dụ 相tương/tướng 合hợp 。 雖tuy 已dĩ 詳tường 明minh 。 其kỳ 中trung 正chánh 意ý 。 竟cánh 何hà 所sở 顯hiển 。 故cố 總tổng 收thu 上thượng 文văn 而nhi 結kết 顯hiển 云vân 。 如như 是thị 法pháp 喻dụ 。 意ý 顯hiển 此thử 識thức 。 無vô 始thỉ 因nhân 果quả 。 非phi 斷đoạn 常thường 義nghĩa 也dã 。 如như 何hà 顯hiển 耶da 。 釋thích 云vân 。 謂vị 此thử 識thức 性tánh 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 果quả 生sanh 因nhân 滅diệt 。 果quả 生sanh 故cố 非phi 斷đoạn 。 因nhân 滅diệt 故cố 非phi 常thường 。 因nhân 緣duyên 而nhi 起khởi 。 乃nãi 佛Phật 法Pháp 之chi 宗tông 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 是thị 緣duyên 起khởi 之chi 理lý 。 則tắc 每mỗi 一nhất 剎sát 那na 。 具cụ 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 每mỗi 一nhất 生sanh 滅diệt 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 而nhi 為vi 緣duyên 起khởi 之chi 理lý 也dã 。 故cố 說thuyết 此thử 識thức 。 恆hằng 轉chuyển 如như 暴bạo 流lưu 。 以dĩ 法pháp 合hợp 喻dụ 。 用dụng 喻dụ 顯hiển 法pháp 。 如như 是thị 法pháp 喻dụ 。 豈khởi 徒đồ 然nhiên 哉tai 。 順thuận 文văn 消tiêu 釋thích 。 其kỳ 畧lược 如như 此thử 。 詳tường 之chi 則tắc 此thử 節tiết 是thị 通thông 章chương 要yếu 旨chỉ 。 故cố 不bất 獨độc 上thượng 文văn 法pháp 喻dụ 相tương/tướng 合hợp 。 意ý 為vi 顯hiển 此thử 下hạ 之chi 問vấn 難nạn/nan 顯hiển 理lý 。 亦diệc 為vi 顯hiển 此thử 。 破phá 諸chư 異dị 解giải 。 亦diệc 欲dục 解giải 此thử 也dã 。 故cố 後hậu 之chi 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 後hậu 果quả 即tức 生sanh 。 如như 稱xưng 兩lưỡng 頭đầu 。 低đê 昂ngang 時thời 等đẳng 。 即tức 此thử 剎sát 那na 中trung 生sanh 滅diệt 。 後hậu 之chi 觀quán 現hiện 在tại 法pháp 。 假giả 立lập 因nhân 果quả 。 現hiện 識thức 似tự 彼bỉ 相tương/tướng 現hiện 。 正chánh 理lý 深thâm 妙diệu 離ly 言ngôn 。 即tức 此thử 緣duyên 起khởi 理lý 之chi 自tự 相tương/tướng 。 不bất 可khả 以dĩ 假giả 智trí 詮thuyên 得đắc 也dã 。 此thử 節tiết 不bất 明minh 。 後hậu 文văn 不bất 貫quán 。 故cố 預dự 取thủ 耳nhĩ 。 若nhược 但đãn 消tiêu 此thử 文văn 直trực 宜nghi 渾hồn 渾hồn 說thuyết 去khứ 。 不bất 可khả 太thái 顯hiển 妨phương 下hạ 難nạn/nan 端đoan 。 問vấn 。 教giáo 有hữu 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 。 一nhất 期kỳ 生sanh 滅diệt 。 剎sát 那na 已dĩ 若nhược 所sở 言ngôn 。 一nhất 期kỳ 差sai 別biệt 云vân 何hà 。 曰viết 。 即tức 前tiền 隂# 隂# 滅diệt 。 後hậu 隂# 隂# 生sanh 。 問vấn 。 前tiền 隂# 隂# 滅diệt 。 後hậu 隂# 隂# 生sanh 。 為vi 前tiền 來lai 至chí 後hậu 。 後hậu 即tức 前tiền 隂# 之chi 所sở 為vi 耶da 。 為vi 前tiền 不bất 來lai 後hậu 。 後hậu 非phi 前tiền 隂# 之chi 所sở 生sanh 耶da 。 若nhược 後hậu 是thị 前tiền 隂# 所sở 為vi 。 則tắc 一nhất 隂# 三tam 世thế 。 堕# 於ư 常thường 過quá 。 前tiền 不bất 來lai 後hậu 。 則tắc 善thiện 應ưng 生sanh 惡ác 。 惡ác 應ưng 引dẫn 善thiện 等đẳng 矣hĩ 。 如như 之chi 何hà 。 曰viết 。 涅Niết 槃Bàn 云vân 。 如như 日nhật 垂thùy 沒một 。 山sơn 陵lăng 堆đôi 阜phụ 。 影ảnh 現hiện 東đông 移di 。 理lý 無vô 西tây 逝thệ 。 眾chúng 生sanh 業nghiệp 果quả 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 前tiền 隂# 隂# 滅diệt 。 中trung 隂# 隂# 生sanh 。 中trung 隂# 隂# 滅diệt 。 後hậu 隂# 隂# 生sanh 。 又hựu 如như 蠟lạp 印ấn 印ấn 泥nê 。 印ấn 與dữ 泥nê 合hợp 。 印ấn 壞hoại 文văn 成thành 。 而nhi 是thị 蠟lạp 印ấn 。 不bất 變biến 在tại 泥nê 。 文văn 非phi 泥nê 出xuất 。 不bất 餘dư 處xứ 來lai 。 以dĩ 印ấn 因nhân 緣duyên 。 而nhi 有hữu 是thị 文văn 。 涅Niết 槃Bàn 之chi 言ngôn 如như 此thử 。 合hợp 之chi 。 則tắc 前tiền 隂# 隂# 滅diệt 。 如như 日nhật 垂thùy 沒một 。 中trung 隂# 隂# 生sanh 。 如như 影ảnh 東đông 移di 。 中trung 隂# 隂# 滅diệt 。 如như 日nhật 垂thùy 沒một 。 後hậu 隂# 隂# 生sanh 。 如như 影ảnh 東đông 移di 。 又hựu 蠟lạp 印ấn 如như 前tiền 隂# 。 泥nê 文văn 如như 後hậu 隂# 。 印ấn 與dữ 泥nê 合hợp 。 如như 前tiền 印ấn 習tập 氣khí 。 印ấn 與dữ 後hậu 隂# 。 印ấn 壞hoại 文văn 成thành 。 如như 前tiền 隂# 滅diệt 位vị 。 後hậu 印ấn 即tức 生sanh 。 而nhi 是thị 蠟lạp 印ấn 。 不bất 變biến 在tại 泥nê 。 如như 前tiền 隂# 不bất 為vi 後hậu 隂# 。 文văn 非phi 泥nê 出xuất 。 如như 後hậu 隂# 不bất 能năng 自tự 生sanh 。 不bất 餘dư 處xứ 來lai 。 如như 不bất 離ly 前tiền 隂# 而nhi 有hữu 。 以dĩ 印ấn 因nhân 緣duyên 而nhi 有hữu 是thị 文văn 。 正chánh 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 緣duyên 起khởi 理lý 也dã 。 法pháp 喻dụ 相tương/tướng 齊tề 。 印ấn 隂# 理lý 顯hiển 。 印ấn 不bất 變biến 泥nê 。 而nhi 淺thiển 深thâm 高cao 下hạ 之chi 全toàn 同đồng 者giả 。 以dĩ 蠟lạp 印ấn 因nhân 緣duyên 而nhi 有hữu 是thị 文văn 。 隂# 不bất 至chí 隂# 。 而nhi 善thiện 惡ác 習tập 氣khí 之chi 克khắc 肖tiếu 者giả 。 以dĩ 前tiền 隂# 因nhân 緣duyên 而nhi 生sanh 後hậu 隂# 。 遠viễn 離ly 斷đoạn 常thường 。 果quả 因nhân 不bất 謬mậu 。 近cận 論luận 即tức 一nhất 期kỳ 。 促xúc 論luận 即tức 剎sát 那na 。 實thật 則tắc 一nhất 期kỳ 由do 剎sát 那na 而nhi 成thành 。 言ngôn 剎sát 那na 而nhi 一nhất 期kỳ 自tự 在tại 。 故cố 雜tạp 華hoa 云vân 。 由do 剎sát 那na 自tự 相tương/tướng 壞hoại 。 而nhi 集tập 果quả 不bất 失thất 相tương/tướng 。 又hựu 合hợp 仁nhân 王vương 僧Tăng 祇kỳ 律luật 意ý 。 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 。 為vi 一nhất 剎sát 那na 。 九cửu 十thập 剎sát 那na 為vi 一nhất 念niệm 。 二nhị 十thập 念niệm 為vi 一nhất 瞬thuấn 。 二nhị 十thập 瞬thuấn 為vi 一nhất 彈đàn 指chỉ 。 二nhị 十thập 彈đàn 指chỉ 。 為vi 一nhất 羅la 預dự 。 二nhị 十thập 羅la 預dự 。 為vi 一nhất 須tu 臾du 。 三tam 十thập 須tu 臾du 。 為vi 一nhất 晝trú 夜dạ 。 則tắc 剎sát 那na 為vi 時thời 至chí 促xúc 。 是thị 時thời 之chi 最tối 始thỉ 者giả 也dã 。

○# 二nhị 破phá 難nạn/nan 顯hiển 理lý (# 二nhị )# 。 初sơ 約ước 去khứ 來lai 難nạn/nan 二nhị 約ước 因nhân 果quả 難nạn/nan 。

○# 初sơ 約ước 去khứ 來lai 難nạn/nan (# 三tam )# 。 初sơ 問vấn 難nạn/nan 二nhị 破phá 難nạn/nan 三tam 顯hiển 理lý 。

○# 初sơ 問vấn 難nạn/nan 。

過quá 去khứ 未vị 來lai 。 既ký 非phi 實thật 有hữu 。 非phi 常thường 可khả 爾nhĩ 。 非phi 斷đoạn 如như 何hà 。 斷đoạn 豈khởi 得đắc 成thành 。 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。

此thử 約ước 去khứ 來lai 非phi 實thật 以dĩ 難nạn/nan 緣duyên 起khởi 也dã 。 非phi 實thật 有hữu 者giả 。 餘dư 乘thừa 薩tát 多đa 部bộ 等đẳng 。 執chấp 三tam 世thế 皆giai 實thật 有hữu 。 又hựu 大Đại 乘Thừa 破phá 過quá 未vị 。 非phi 實thật 有hữu 如như 空không 華hoa 也dã 。 非phi 斷đoạn 如như 何hà 。 難nạn/nan 不bất 得đắc 為vi 非phi 斷đoạn 也dã 。 斷đoạn 豈khởi 得đắc 成thành 等đẳng 者giả 難nạn/nan 不bất 得đắc 成thành 緣duyên 起khởi 也dã 。 意ý 謂vị 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。 由do 於ư 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 由do 於ư 果quả 生sanh 因nhân 滅diệt 。 生sanh 滅diệt 屬thuộc 世thế 。 世thế 如như 實thật 有hữu 。 可khả 為vi 緣duyên 起khởi 。 過quá 未vị 既ký 非phi 實thật 有hữu 。 曰viết 非phi 常thường 則tắc 可khả 矣hĩ 。 如như 何hà 能năng 曰viết 非phi 斷đoạn 耶da 。 不bất 能năng 非phi 斷đoạn 。 則tắc 成thành 斷đoạn 滅diệt 。 斷đoạn 豈khởi 得đắc 成thành 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。

○# 二nhị 破phá 難nạn/nan 。

過quá 去khứ 未vị 來lai 。 若nhược 是thị 實thật 有hữu 。 可khả 許hứa 非phi 斷đoạn 。 如như 何hà 非phi 常thường 。 常thường 亦diệc 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。

此thử 即tức 彼bỉ 所sở 執chấp 。 以dĩ 破phá 其kỳ 難nạn 也dã 。 是thị 實thật 有hữu 。 餘dư 乘thừa 之chi 執chấp 也dã 。 如như 何hà 非phi 常thường 。 難nạn/nan 破phá 非phi 常thường 可khả 爾nhĩ 也dã 。 常thường 亦diệc 不bất 成thành 等đẳng 者giả 。 難nạn/nan 破phá 實thật 有hữu 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 也dã 。 意ý 謂vị 汝nhữ 難nạn/nan 非phi 實thật 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 。 是thị 實thật 必tất 得đắc 成thành 緣duyên 起khởi 矣hĩ 。 不bất 知tri 若nhược 是thị 實thật 有hữu 。 可khả 許hứa 非phi 斷đoạn 矣hĩ 。 如như 何hà 能năng 曰viết 非phi 常thường 耶da 。 不bất 能năng 非phi 常thường 。 則tắc 是thị 常thường 見kiến 。 常thường 亦diệc 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。 自tự 先tiên 招chiêu 難nạn/nan 。 何hà 以dĩ 難nạn/nan 他tha 。

○# 三tam 顯hiển 理lý 。

豈khởi 斥xích 他tha 過quá 。 己kỷ 義nghĩa 便tiện 成thành 。 若nhược 不bất 摧tồi 邪tà 。 難nan 以dĩ 顯hiển 正chánh 。 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 後hậu 果quả 即tức 生sanh 。 如như 稱xưng 兩lưỡng 頭đầu 。 低đê 昂ngang 時thời 等đẳng 。 如như 是thị 因nhân 果quả 。 相tương 續tục 如như 流lưu 。 何hà 假giả 去khứ 來lai 。 方phương 成thành 非phi 斷đoạn 。

此thử 顯hiển 發phát 緣duyên 起khởi 之chi 正chánh 理lý 也dã 。 初sơ 示thị 摧tồi 斥xích 之chi 意ý 。 二nhị 顯hiển 緣duyên 起khởi 之chi 理lý 。 三tam 責trách 難nạn/nan 無vô 所sở 用dụng 。 承thừa 上thượng 邪tà 正chánh 不bất 容dung 並tịnh 立lập 。 隱ẩn 顯hiển 互hỗ 為vi 低đê 昂ngang 。 邪tà 若nhược 不bất 摧tồi 。 正chánh 必tất 不bất 顯hiển 。 上thượng 所sở 云vân 云vân 。 非phi 是thị 斥xích 他tha 成thành 己kỷ 。 乃nãi 為vi 摧tồi 邪tà 顯hiển 正chánh 耳nhĩ 。 顯hiển 正chánh 云vân 何hà 。 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 後hậu 果quả 即tức 生sanh 等đẳng 也dã 。 意ý 謂vị 汝nhữ 以dĩ 過quá 未vị 非phi 實thật 為vi 難nạn/nan 。 良lương 以dĩ 不bất 知tri 果quả 生sanh 因nhân 滅diệt 者giả 。 非phi 前tiền 因nhân 滅diệt 盡tận 。 後hậu 果quả 始thỉ 生sanh 之chi 異dị 時thời 。 乃nãi 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 後hậu 果quả 即tức 生sanh 之chi 同đồng 時thời 耳nhĩ 。 取thủ 而nhi 喻dụ 之chi 。 本bổn 識thức 如như 稱xưng 。 因nhân 果quả 如như 兩lưỡng 頭đầu 。 生sanh 滅diệt 如như 低đê 昂ngang 。 稱xưng 之chi 兩lưỡng 頭đầu 。 低đê 昂ngang 時thời 等đẳng 識thức 之chi 因nhân 果quả 。 生sanh 滅diệt 同đồng 時thời 。 因nhân 果quả 體thể 異dị 。 生sanh 滅diệt 事sự 殊thù 。 而nhi 剎sát 那na 時thời 等đẳng 。 如như 是thị 因nhân 果quả 。 前tiền 後hậu 曾tằng 無vô 間gián 斷đoạn 。 相tương 續tục 如như 流lưu 。 現hiện 在tại 足túc 矣hĩ 。 何hà 假giả 去khứ 來lai 是thị 實thật 。 方phương 成thành 非phi 斷đoạn 也dã 耶da 。 正chánh 義nghĩa 既ký 明minh 。 邪tà 宗tông 可khả 氷băng 釋thích 矣hĩ 。

○# 二nhị 約ước 因nhân 果quả 難nạn/nan (# 四tứ )# 。 初sơ 難nạn/nan 問vấn 二nhị 躡niếp 破phá 三tam 轉chuyển 破phá 四tứ 顯hiển 理lý 。

○# 初sơ 難nạn/nan 問vấn 。

因nhân 現hiện 有hữu 位vị 。 後hậu 果quả 未vị 生sanh 。 因nhân 是thị 誰thùy 因nhân 。 果quả 現hiện 有hữu 時thời 。 前tiền 因nhân 已dĩ 滅diệt 。 果quả 是thị 誰thùy 果quả 。 既ký 無vô 因nhân 果quả 。 誰thùy 離ly 斷đoạn 常thường 。

此thử 約ước 因nhân 果quả 難nạn/nan 斷đoạn 常thường 。 見kiến 緣duyên 起khởi 之chi 不bất 成thành 也dã 。 初sơ 難nạn/nan 因nhân 果quả 。 二nhị 難nạn/nan 斷đoạn 常thường 。 因nhân 是thị 誰thùy 因nhân 。 難nạn/nan 無vô 因nhân 也dã 。 果quả 是thị 誰thùy 果quả 。 難nạn/nan 無vô 果quả 也dã 。 誰thùy 離ly 斷đoạn 常thường 。 難nạn/nan 斷đoạn 常thường 也dã 。 難nạn/nan 承thừa 上thượng 意ý 謂vị 。 汝nhữ 言ngôn 何hà 假giả 去khứ 來lai 。 方phương 成thành 非phi 斷đoạn 。 意ý 取thủ 現hiện 在tại 。 即tức 離ly 斷đoạn 常thường 。 亦diệc 孰thục 知tri 斷đoạn 常thường 之chi 不bất 可khả 離ly 耶da 。 何hà 者giả 。 因nhân 非phi 自tự 因nhân 。 由do 果quả 名danh 因nhân 。 果quả 亦diệc 非phi 果quả 。 因nhân 因nhân 而nhi 果quả 。 既ký 云vân 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 後hậu 果quả 即tức 生sanh 。 是thị 因nhân 現hiện 有hữu 位vị 。 後hậu 果quả 未vị 生sanh 也dã 。 後hậu 果quả 未vị 生sanh 。 因nhân 是thị 誰thùy 家gia 之chi 因nhân 耶da 。 是thị 無vô 因nhân 矣hĩ 。 既ký 云vân 後hậu 果quả 即tức 生sanh 。 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 是thị 果quả 現hiện 有hữu 時thời 。 前tiền 因nhân 已dĩ 滅diệt 也dã 。 前tiền 因nhân 已dĩ 滅diệt 。 果quả 是thị 誰thùy 家gia 之chi 果quả 耶da 。 是thị 無vô 果quả 矣hĩ 。 無vô 因nhân 無vô 果quả 。 誰thùy 離ly 斷đoạn 常thường 。 不bất 離ly 斷đoạn 常thường 。 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 也dã 明minh 矣hĩ 。 故cố 知tri 因nhân 現hiện 有hữu 。 果quả 現hiện 有hữu 。 單đơn 取thủ 現hiện 在tại 。 因nhân 果quả 不bất 成thành 。 須tu 具cụ 過quá 未vị 而nhi 後hậu 可khả 。

○# 二nhị 躡niếp 破phá 。

若nhược 有hữu 因nhân 時thời 。 已dĩ 有hữu 後hậu 果quả 。 果quả 既ký 本bổn 有hữu 。 何hà 待đãi 前tiền 因nhân 。 因nhân 義nghĩa 既ký 無vô 。 果quả 義nghĩa 寧ninh 有hữu 。 無vô 因nhân 無vô 果quả 。 豈khởi 離ly 斷đoạn 常thường 。

此thử 躡niếp 執chấp 破phá 難nạn/nan 。 見kiến 所sở 難nạn/nan 無vô 與dữ 於ư 緣duyên 起khởi 也dã 。 初sơ 破phá 無vô 因nhân 果quả 二nhị 破phá 是thị 斷đoạn 常thường 。 若nhược 有hữu 因nhân 時thời 。 已dĩ 有hữu 後hậu 果quả 。 躡niếp 所sở 執chấp 也dã 。 何hà 待đãi 前tiền 因nhân 。 破phá 無vô 因nhân 也dã 。 果quả 義nghĩa 寧ninh 有hữu 。 破phá 無vô 果quả 也dã 。 豈khởi 離ly 斷đoạn 常thường 。 破phá 是thị 斷đoạn 常thường 也dã 。 破phá 意ý 葢# 謂vị 。 汝nhữ 云vân 因nhân 現hiện 有hữu 位vị 。 後hậu 果quả 未vị 生sanh 等đẳng 。 名danh 無vô 因nhân 果quả 意ý 欲dục 有hữu 因nhân 時thời 。 已dĩ 有hữu 後hậu 果quả 。 始thỉ 成thành 因nhân 果quả 。 可khả 離ly 斷đoạn 常thường 耳nhĩ 。 亦diệc 寧ninh 知tri 斷đoạn 常thường 之chi 不bất 可khả 離ly 乎hồ 。 何hà 者giả 若nhược 有hữu 因nhân 時thời 已dĩ 有hữu 後hậu 果quả 。 果quả 既ký 本bổn 有hữu 何hà 待đãi 前tiền 因nhân 是thị 無vô 因nhân 矣hĩ 。 因nhân 義nghĩa 既ký 無vô 。 果quả 義nghĩa 寧ninh 有hữu 。 是thị 無vô 果quả 矣hĩ 。 無vô 因nhân 無vô 果quả 。 豈khởi 離ly 斷đoạn 常thường 。 豈khởi 成thành 緣duyên 起khởi 。 故cố 顯hiển 揚dương 謂vị 因nhân 中trung 有hữu 果quả 。 因nhân 果quả 二nhị 相tương/tướng 。 異dị 與dữ 不bất 異dị 。 皆giai 不bất 應ưng 理lý 。 以dĩ 不bất 異dị 。 則tắc 無vô 决# 定định 因nhân 果quả 二nhị 相tương/tướng 。 異dị 則tắc 未vị 生sanh 已dĩ 生sanh 。 二nhị 俱câu 不bất 可khả 。 未vị 生sanh 。 則tắc 彼bỉ 因nhân 中trung 。 果quả 猶do 未vị 生sanh 。 何hà 得đắc 說thuyết 有hữu 。 已dĩ 生sanh 。 則tắc 果quả 體thể 已dĩ 生sanh 。 何hà 復phục 從tùng 因nhân 生sanh 耶da 。 故cố 知tri 因nhân 中trung 非phi 先tiên 有hữu 果quả 。 然nhiên 要yếu 有hữu 因nhân 故cố 。 待đãi 緣duyên 而nhi 生sanh 耳nhĩ 。 既ký 執chấp 而nhi 辨biện 。 據cứ 論luận 以dĩ 徴# 。 雖tuy 欲dục 難nạn/nan 他tha 。 實thật 為vi 破phá 己kỷ 矣hĩ 。 如như 之chi 何hà 。

○# 三tam 轉chuyển 破phá 。

因nhân 果quả 義nghĩa 成thành 。 依y 法pháp 作tác 用dụng 。 故cố 所sở 詰cật 難nạn/nan 。 非phi 預dự 我ngã 宗tông 。 體thể 既ký 本bổn 有hữu 。 用dụng 亦diệc 應ưng 然nhiên 。 所sở 待đãi 因nhân 緣duyên 。 亦diệc 本bổn 有hữu 故cố 。 由do 斯tư 汝nhữ 意ý 。 因nhân 果quả 定định 無vô 。 應ưng 信tín 大Đại 乘Thừa 。 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。

此thử 轉chuyển 破phá 以dĩ 刳khô 情tình 執chấp 。 俾tỉ 正chánh 理lý 之chi 易dị 信tín 也dã 。 初sơ 轉chuyển 入nhập 結kết 難nạn/nan 。 二nhị 轉chuyển 决# 所sở 難nạn/nan 。 三tam 轉chuyển 惑hoặc 於ư 信tín 。 轉chuyển 入nhập 結kết 難nạn/nan 者giả 。 轉chuyển 入nhập 我ngã 宗tông 。 結kết 釋thích 彼bỉ 難nạn/nan 。 無vô 預dự 於ư 我ngã 也dã 。 意ý 以dĩ 汝nhữ 詰cật 誰thùy 離ly 斷đoạn 常thường 。 將tương 謂vị 前tiền 所sở 立lập 義nghĩa 。 是thị 因nhân 果quả 不bất 成thành 。 詰cật 難nan 有hữu 預dự 於ư 我ngã 宗tông 也dã 。 我ngã 破phá 豈khởi 離ly 斷đoạn 常thường 。 則tắc 我ngã 前tiền 所sở 立lập 義nghĩa 。 因nhân 果quả 義nghĩa 成thành 。 依y 法pháp 作tác 用dụng 故cố 所sở 詰cật 難nạn/nan 。 非phi 預dự 於ư 我ngã 宗tông 也dã 。 法pháp 。 指chỉ 生sanh 滅diệt 法pháp 。 體thể 用dụng 。 體thể 上thượng 作tác 用dụng 。 依y 法pháp 作tác 用dụng 者giả 。 依y 現hiện 前tiền 剎sát 那na 前tiền 滅diệt 後hậu 生sanh 。 如như 稱xưng 兩lưỡng 頭đầu 。 低đê 昂ngang 時thời 等đẳng 。 法pháp 體thể 作tác 用dụng 而nhi 建kiến 立lập 因nhân 果quả 。 成thành 緣duyên 起khởi 理lý 也dã 。 轉chuyển 决# 所sở 難nạn/nan 者giả 。 前tiền 已dĩ 破phá 無vô 因nhân 果quả 。 此thử 復phục 轉chuyển 决# 定định 無vô 因nhân 果quả 。 轉chuyển 所sở 詰cật 難nạn/nan 之chi 有hữu 預dự 於ư 彼bỉ 也dã 。 體thể 謂vị 果quả 體thể 。 用dụng 謂vị 體thể 上thượng 之chi 用dụng 。 因nhân 緣duyên 者giả 。 顯hiển 發phát 體thể 上thượng 作tác 用dụng 。 之chi 因nhân 緣duyên 也dã 。 意ý 謂vị 故cố 所sở 詰cật 難nạn/nan 。 非phi 預dự 我ngã 宗tông 。 乃nãi 有hữu 預dự 於ư 汝nhữ 宗tông 矣hĩ 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 果quả 體thể 既ký 是thị 本bổn 有hữu 。 用dụng 根căn 於ư 體thể 。 用dụng 亦diệc 本bổn 有hữu 。 所sở 待đãi 因nhân 緣duyên 。 亦diệc 應ưng 本bổn 有hữu 矣hĩ 。 由do 斯tư 汝nhữ 執chấp 。 體thể 用dụng 因nhân 緣duyên 。 皆giai 是thị 本bổn 來lai 實thật 有hữu 。 堕# 在tại 死tử 常thường 。 常thường 無vô 轉chuyển 變biến 。 定định 無vô 因nhân 果quả 。 斷đoạn 常thường 將tương 何hà 所sở 歸quy 。 是thị 所sở 詰cật 難nạn/nan 。 豈khởi 不bất 有hữu 預dự 於ư 汝nhữ 宗tông 乎hồ 。 昔tích 以dĩ 迷mê 惑hoặc 而nhi 生sanh 難nạn/nan 。 今kim 因nhân 明minh 辨biện 而nhi 當đương 信tín 矣hĩ 。 故cố 曰viết 應ưng 信tín 大Đại 乘Thừa 。 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。

○# 四tứ 顯hiển 理lý 。

謂vị 此thử 正chánh 理lý 深thâm 妙diệu 離ly 言ngôn 。 因nhân 果quả 等đẳng 言ngôn 。 皆giai 假giả 施thi 設thiết 。 觀quán 現hiện 在tại 法pháp 。 有hữu 引dẫn 後hậu 用dụng 。 假giả 立lập 當đương 果quả 對đối 說thuyết 現hiện 因nhân 。 觀quán 現hiện 在tại 法pháp 。 有hữu 酬thù 前tiền 相tương/tướng 。 假giả 立lập 曾tằng 因nhân 。 對đối 說thuyết 現hiện 果quả 。 假giả 謂vị 現hiện 識thức 似tự 彼bỉ 相tương/tướng 現hiện 。 如như 是thị 因nhân 果quả 。 理lý 趣thú 顯hiển 然nhiên 。 遠viễn 離ly 二nhị 邉# 。 契khế 會hội 中trung 道đạo 。 諸chư 有hữu 智trí 者giả 。 應ưng 順thuận 修tu 學học 。

此thử 深thâm 顯hiển 緣duyên 起khởi 之chi 理lý 。 以dĩ 勸khuyến 學học 也dã 。 初sơ 標tiêu 。 次thứ 釋thích 。 三tam 結kết 。 承thừa 上thượng 已dĩ 勸khuyến 汝nhữ 應ưng 信tín 矣hĩ 。 然nhiên 此thử 大Đại 乘Thừa 。 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。 自tự 相tương/tướng 非phi 假giả 智trí 詮thuyên 所sở 到đáo 。 深thâm 妙diệu 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 離ly 言ngôn 說thuyết 相tương/tướng 而nhi 言ngôn 因nhân 言ngôn 果quả 言ngôn 離ly 斷đoạn 常thường 者giả 。 正chánh 假giả 智trí 詮thuyên 。 增tăng 益ích 似tự 相tương/tướng 。 假giả 施thi 設thiết 顯hiển 耳nhĩ 。 假giả 說thuyết 云vân 何hà 。 謂vị 以dĩ 觀quán 智trí 。 觀quán 現hiện 在tại 法pháp 。 有hữu 引dẫn 生sanh 後hậu 果quả 之chi 用dụng 。 假giả 立lập 當đương 果quả 。 對đối 說thuyết 現hiện 在tại 為vi 後hậu 果quả 之chi 因nhân 。 觀quán 現hiện 在tại 法pháp 。 有hữu 酬thù 前tiền 相tương/tướng 。 假giả 立lập 曾tằng 因nhân 。 對đối 說thuyết 現hiện 在tại 是thị 前tiền 因nhân 之chi 果quả 。 因nhân 果quả 不bất 離ly 現hiện 在tại 剎sát 那na 一nhất 念niệm 。 對đối 前tiền 後hậu 假giả 立lập 。 說thuyết 成thành 因nhân 果quả 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 。 不bất 似tự 汝nhữ 等đẳng 。 定định 執chấp 三tam 世thế 為vi 實thật 也dã 。 又hựu 竆# 其kỳ 假giả 之chi 所sở 以dĩ 立lập 者giả 。 立lập 不bất 自tự 立lập 。 謂vị 生sanh 滅diệt 現hiện 識thức 。 似tự 彼bỉ 引dẫn 後hậu 酬thù 前tiền 因nhân 果quả 相tương/tướng 現hiện 故cố 耳nhĩ 。 如như 是thị 因nhân 果quả 。 理lý 趣thú 昭chiêu 然nhiên 。 酬thù 前tiền 故cố 非phi 斷đoạn 。 引dẫn 後hậu 故cố 非phi 常thường 。 曾tằng 因nhân 故cố 非phi 常thường 。 當đương 果quả 故cố 非phi 斷đoạn 。 妙diệu 有hữu 中trung 道đạo 。 非phi 智trí 莫mạc 契khế 。 故cố 勸khuyến 應ưng 學học 也dã 。 問vấn 。 心tâm 心tâm 所sở 法pháp 。 並tịnh 約ước 現hiện 在tại 。 色sắc 等đẳng 諸chư 法pháp 安an 得đắc 亦diệc 同đồng 時thời 耶da 。 曰viết 。 若nhược 約ước 色sắc 心tâm 三tam 世thế 未vị 為vi 不bất 是thị 。 但đãn 色sắc 法pháp 亦diệc 不bất 離ly 心tâm 。 故cố 大Đại 乘Thừa 唯duy 言ngôn 現hiện 在tại 耳nhĩ 。 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 。 如như 稱xưng 兩lưỡng 頭đầu 。 低đê 昂ngang 時thời 等đẳng 。 因nhân 果quả 同đồng 時thời 。 為vi 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。 殊thù 非phi 小Tiểu 乘Thừa 。 過quá 因nhân 現hiện 果quả 。 現hiện 因nhân 來lai 果quả 。 三tam 世thế 之chi 執chấp 。 頌tụng 云vân 。 恆hằng 轉chuyển 如như 流lưu 。 釋thích 云vân 謂vị 此thử 識thức 性tánh 。 豈khởi 徒đồ 然nhiên 哉tai 。 幸hạnh 讀đọc 者giả 首thủ 尾vĩ 通thông 貫quán 。 細tế 而nhi 研nghiên 之chi 。

○# 三tam 破phá 餘dư 異dị 解giải (# 三tam )# 。 初sơ 破phá 餘dư 部bộ 二nhị 破phá 經kinh 部bộ 三tam 結kết 勸khuyến 信tín 。

○# 初sơ 破phá 餘dư 部bộ (# 二nhị )# 。 初sơ 敘tự 計kế 二nhị 破phá 非phi 。

○# 初sơ 敘tự 計kế 。

有hữu 餘dư 部bộ 說thuyết 。 雖tuy 無vô 去khứ 來lai 。 而nhi 有hữu 因nhân 果quả 。 恆hằng 相tương 續tục 義nghĩa 。 謂vị 現hiện 在tại 法pháp 。 極cực 迅tấn 速tốc 者giả 。 猶do 有hữu 初sơ 後hậu 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 生sanh 時thời 酬thù 因nhân 。 滅diệt 時thời 引dẫn 果quả 。

時thời 雖tuy 有hữu 二nhị 。 而nhi 體thể 是thị 一nhất 。 前tiền 因nhân 正chánh 滅diệt 。 後hậu 果quả 正chánh 生sanh 。 體thể 相tướng 雖tuy 殊thù 。 而nhi 俱câu 是thị 有hữu 。 如như 是thị 因nhân 果quả 。 非phi 假giả 施thi 設thiết 。 然nhiên 離ly 斷đoạn 常thường 。 又hựu 無vô 前tiền 難nạn/nan 。 誰thùy 有hữu 智trí 者giả 。 捨xả 此thử 信tín 餘dư 。

此thử 敘tự 異dị 計kế 為vi 破phá 斥xích 之chi 案án 也dã 。 初sơ 標tiêu 現hiện 相tướng 續tục 。 二nhị 釋thích 現hiện 相tướng 續tục 。 三tam 結kết 離ly 勸khuyến 信tín 。 有hữu 餘dư 部bộ 者giả 。 大đại 眾chúng 鷄kê 胤dận 等đẳng 七thất 部bộ 也dã 。 無vô 去khứ 來lai 者giả 。 彼bỉ 執chấp 法pháp 無vô 去khứ 來lai 也dã 。 而nhi 有hữu 因nhân 果quả 。 恆hằng 相tương 續tục 義nghĩa 者giả 。 彼bỉ 執chấp 法pháp 雖tuy 。 無vô 有hữu 去khứ 來lai 。 而nhi 有hữu 現hiện 在tại 因nhân 果quả 。 生sanh 滅diệt 恆hằng 相tương 續tục 也dã 。 何hà 謂vị 因nhân 果quả 。 謂vị 現hiện 在tại 法pháp 。 且thả 無vô 論luận 稍sảo 緩hoãn 者giả 。 具cụ 有hữu 因nhân 果quả 。 即tức 石thạch 火hỏa 電điện 光quang 極cực 迅tấn 速tốc 者giả 。 猶do 有hữu 初sơ 生sanh 後hậu 滅diệt 二nhị 時thời 。 生sanh 時thời 酬thù 因nhân 。 滅diệt 時thời 引dẫn 果quả 。

時thời 雖tuy 有hữu 二nhị 。 而nhi 因nhân 果quả 法pháp 體thể 是thị 一nhất 。 名danh 因nhân 果quả 也dã 。 何hà 謂vị 相tương 續tục 。 謂vị 現hiện 在tại 前tiền 因nhân 正chánh 滅diệt 。 現hiện 在tại 後hậu 果quả 正chánh 生sanh 。 生sanh 滅diệt 體thể 相tướng 雖tuy 殊thù 。 即tức 滅diệt 即tức 生sanh 。 而nhi 俱câu 是thị 有hữu 。 名danh 相tướng 續tục 也dã 。 如như 是thị 因nhân 果quả 。 生sanh 時thời 酬thù 因nhân 。 即tức 名danh 為vi 果quả 。 奚hề 必tất 曾tằng 因nhân 。 對đối 說thuyết 現hiện 果quả 之chi 假giả 施thi 設thiết 乎hồ 。 滅diệt 時thời 引dẫn 果quả 。 即tức 名danh 為vi 因nhân 。 何hà 藉tạ 當đương 果quả 。 對đối 說thuyết 現hiện 因nhân 之chi 假giả 施thi 設thiết 乎hồ 。 然nhiên 前tiền 因nhân 正chánh 滅diệt 則tắc 離ly 常thường 。 後hậu 果quả 正chánh 生sanh 則tắc 離ly 斷đoạn 。 又hựu 無vô 前tiền 無vô 因nhân 果quả 等đẳng 難nạn/nan 。 前tiền 云vân 諸chư 有hữu 智trí 者giả 。 應ưng 順thuận 修tu 學học 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 誰thùy 有hữu 智trí 者giả 。 捨xả 此thử 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 生sanh 滅diệt 因nhân 果quả 之chi 真chân 實thật 。 而nhi 信tín 餘dư 假giả 因nhân 假giả 果quả 之chi 假giả 施thi 設thiết 乎hồ 。

○# 二nhị 破phá 非phi (# 三tam )# 。 初sơ 總tổng 標tiêu 破phá 二nhị 別biệt 釋thích 破phá 三tam 總tổng 結kết 破phá 。

○# 初sơ 總tổng 標tiêu 破phá 。

彼bỉ 有hữu 虚# 言ngôn 。 都đô 無vô 實thật 義nghĩa 。

從tùng 此thử 至chí 結kết 。 詳tường 破phá 現hiện 在tại 實thật 有hữu 生sanh 滅diệt 之chi 非phi 。 以dĩ 顯hiển 現hiện 在tại 假giả 設thiết 因nhân 果quả 之chi 為vi 是thị 也dã 。 彼bỉ 有hữu 虚# 言ngôn 。 如như 上thượng 所sở 敘tự 。 都đô 無vô 實thật 義nghĩa 。 詳tường 在tại 下hạ 非phi 。 然nhiên 必tất 詳tường 非phi 其kỳ 義nghĩa 之chi 不bất 實thật 。 始thỉ 實thật 其kỳ 言ngôn 之chi 皆giai 虚# 也dã 。

○# 二nhị 別biệt 釋thích 破phá (# 四tứ )# 。 初sơ 破phá 一nhất 念niệm 二nhị 時thời 二nhị 破phá 二nhị 相tương/tướng 一nhất 體thể 三tam 破phá 時thời 體thể 同đồng 立lập 四tứ 結kết 同đồng 現hiện 非phi 理lý 。

○# 初sơ 破phá 一nhất 念niệm 二nhị 時thời 。

何hà 容dung 一nhất 念niệm 而nhi 有hữu 二nhị 時thời 。 生sanh 滅diệt 相tương 違vi 。 寧ninh 同đồng 現hiện 在tại 。 滅diệt 若nhược 現hiện 在tại 。 生sanh 應ưng 未vị 來lai 。 有hữu 故cố 名danh 生sanh 。 既ký 是thị 現hiện 在tại 。 無vô 故cố 名danh 滅diệt 。 寧ninh 非phi 過quá 去khứ 。 滅diệt 若nhược 非phi 無vô 。 生sanh 應ưng 非phi 有hữu 。 生sanh 既ký 現hiện 有hữu 。 滅diệt 應ưng 現hiện 無vô 。

此thử 展triển 轉chuyển 破phá 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 不bất 容dung 於ư 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 之chi 中trung 也dã 初sơ 斥xích 一nhất 念niệm 不bất 容dung 二nhị 時thời 。 二nhị 釋thích 一nhất 念niệm 不bất 容dung 之chi 相tướng 。 三tam 約ước 反phản 常thường 難nan 滅diệt 非phi 現hiện 。 四tứ 約ước 順thuận 常thường 難nan 滅diệt 非phi 現hiện 。 五ngũ 約ước 逆nghịch 順thuận 互hỗ 例lệ 非phi 現hiện 。 斥xích 一nhất 念niệm 等đẳng 者giả 。 前tiền 云vân 現hiện 在tại 極cực 迅tấn 速tốc 者giả 。 猶do 有hữu 初sơ 後hậu 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 故cố 斥xích 云vân 。 何hà 容dung 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 而nhi 有hữu 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 然nhiên 其kỳ 所sở 以dĩ 不bất 容dung 者giả 。 以dĩ 生sanh 滅diệt 相tương 違vi 。 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 屬thuộc 生sanh 。 不bất 屬thuộc 於ư 滅diệt 。 豈khởi 得đắc 同đồng 居cư 現hiện 在tại 。 故cố 不bất 容dung 也dã 。 如như 以dĩ 三tam 世thế 反phản 常thường 而nhi 論luận 。 滅diệt 若nhược 現hiện 在tại 。 生sanh 應ưng 未vị 來lai 。 應ưng 乎hồ 否phủ/bĩ 耶da 。 無vô 是thị 理lý 矣hĩ 。 若nhược 順thuận 而nhi 論luận 之chi 。 有hữu 故cố 名danh 生sanh 。 既ký 是thị 現hiện 在tại 。 無vô 故cố 名danh 滅diệt 。 寧ninh 非phi 過quá 去khứ 。 而nhi 謂vị 滅diệt 同đồng 現hiện 在tại 者giả 何hà 也dã 。 更cánh 若nhược 互hỗ 而nhi 例lệ 之chi 。 滅diệt 若nhược 非phi 無vô 。 生sanh 應ưng 非phi 有hữu 。 生sanh 既ký 現hiện 有hữu 。 滅diệt 應ưng 現hiện 無vô 。 而nhi 以dĩ 滅diệt 居cư 現hiện 在tại 之chi 有hữu 者giả 何hà 也dã 。 反phản 復phục 推thôi 竆# 。 决# 無vô 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 。 具cụ 有hữu 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 之chi 理lý 。 問vấn 。 前tiền 云vân 轉chuyển 。 謂vị 此thử 識thức 從tùng 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 前tiền 後hậu 變biến 異dị 。 因nhân 滅diệt 果quả 生sanh 。 非phi 常thường 一nhất 故cố 。 可khả 為vi 轉chuyển 識thức 熏huân 成thành 種chủng 故cố 。 夫phu 既ký 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 豈khởi 非phi 一nhất 念niệm 。 亦diệc 有hữu 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 今kim 非phi 之chi 。 乃nãi 自tự 語ngữ 前tiền 後hậu 矛mâu 盾# 矣hĩ 。 答đáp 。 不bất 觀quán 結kết 顯hiển 正chánh 意ý 中trung 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 因nhân 滅diệt 果quả 生sanh 耶da 。 則tắc 知tri 一nhất 剎sát 那na 中trung 。 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 。 九cửu 十thập 剎sát 那na 為vi 一nhất 念niệm 。 一nhất 念niệm 該cai 八bát 萬vạn 一nhất 千thiên 生sanh 滅diệt 矣hĩ 。 而nhi 云vân 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 者giả 。 葢# 以dĩ 念niệm 念niệm 總tổng 剎sát 那na 。 顯hiển 生sanh 滅diệt 無vô 量lượng 無vô 邉# 。 不bất 可khả 算toán 數số 意ý 耳nhĩ 。 問vấn 。 審thẩm 如như 是thị 。 則tắc 一nhất 念niệm 尚thượng 具cụ 無vô 量lượng 生sanh 滅diệt 。 獨độc 不bất 可khả 立lập 一nhất 生sanh 滅diệt 乎hồ 。 而nhi 非phi 其kỳ 不bất 容dung 者giả 何hà 也dã 。 答đáp 。 彼bỉ 云vân 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 。 既ký 云vân 現hiện 在tại 。 則tắc 滅diệt 屬thuộc 過quá 去khứ 。 故cố 不bất 容dung 于vu 生sanh 之chi 現hiện 在tại 耳nhĩ 。 問vấn 。 然nhiên 則tắc 前tiền 云vân 現hiện 在tại 法pháp 。 有hữu 引dẫn 後hậu 用dụng 。 假giả 立lập 當đương 果quả 。 對đối 說thuyết 現hiện 因nhân 。 觀quán 現hiện 在tại 法pháp 。 有hữu 酬thù 前tiền 相tương/tướng 。 假giả 立lập 曾tằng 因nhân 。 對đối 說thuyết 現hiện 果quả 者giả 。 以dĩ 一nhất 念niệm 為vi 現hiện 在tại 耶da 。 以dĩ 一nhất 剎sát 那na 為vi 現hiện 在tại 耶da 。 以dĩ 一nhất 剎sát 那na 中trung 。 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 之chi 一nhất 生sanh 滅diệt 為vi 現hiện 在tại 耶da 。 以dĩ 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 中trung 。 一nhất 生sanh 滅diệt 之chi 生sanh 為vi 現hiện 在tại 耶da 。 答đáp 。 據cứ 實thật 細tế 論luận 實thật 以dĩ 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 中trung 。 一nhất 生sanh 滅diệt 之chi 生sanh 論luận 現hiện 在tại 法pháp 為vi 是thị 。 而nhi 曰viết 剎sát 那na 剎sát 那na 。 果quả 生sanh 因nhân 滅diệt 者giả 。 以dĩ 其kỳ 至chí 細tế 難nạn/nan 窺khuy 。 以dĩ 剎sát 那na 總tổng 之chi 。 又hựu 以dĩ 剎sát 那na 難nan 見kiến 。 以dĩ 念niệm 總tổng 之chi 。 欲dục 使sử 由do 念niệm 見kiến 剎sát 那na 。 即tức 剎sát 那na 見kiến 剎sát 那na 中trung 之chi 生sanh 滅diệt 耳nhĩ 。 今kim 乃nãi 現hiện 在tại 具cụ 生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 是thị 現hiện 在tại 而nhi 有hữu 過quá 去khứ 。 安an 得đắc 謂vị 之chi 現hiện 在tại 。 故cố 以dĩ 一nhất 念niệm 破phá 其kỳ 不bất 容dung 二nhị 時thời 。 使sử 易dị 曉hiểu 耳nhĩ 。 貴quý 得đắc 其kỳ 意ý 在tại 現hiện 在tại 是thị 生sanh 。 過quá 去khứ 是thị 滅diệt 。 而nhi 以dĩ 滅diệt 屬thuộc 現hiện 在tại 為vi 不bất 可khả 也dã 。

○# 二nhị 破phá 二nhị 相tương/tướng 一nhất 體thể 。

又hựu 二nhị 相tương 違vi 。 如như 何hà 體thể 一nhất 。 非phi 苦khổ 樂lạc 等đẳng 。 見kiến 有hữu 是thị 事sự 。

此thử 破phá 前tiền 時thời 雖tuy 有hữu 二nhị 。 而nhi 體thể 是thị 一nhất 等đẳng 也dã 。 初sơ 難nạn/nan 破phá 。 二nhị 例lệ 破phá 。 相tương 違vi 者giả 。 生sanh 則tắc 無vô 滅diệt 。 生sanh 與dữ 滅diệt 違vi 。 滅diệt 則tắc 無vô 生sanh 。 滅diệt 與dữ 生sanh 違vi 。 如như 何hà 體thể 一nhất 。 而nhi 曰viết 雖tuy 有hữu 二nhị 時thời 。 而nhi 體thể 是thị 一nhất 耶da 。 例lệ 如như 苦khổ 則tắc 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 。 樂nhạo/nhạc/lạc 則tắc 無vô 苦khổ 。 非phi 於ư 苦khổ 樂lạc 等đẳng 。 見kiến 有hữu 現hiện 在tại 。 一nhất 念niệm 而nhi 具cụ 在tại 之chi 事sự 也dã 。 是thị 事sự 不bất 見kiến 有hữu 。 二nhị 相tương/tướng 一nhất 體thể 之chi 决# 無vô 也dã 明minh 矣hĩ 。

○# 三tam 破phá 時thời 體thể 同đồng 立lập 。

生sanh 滅diệt 若nhược 一nhất 。

時thời 應ưng 無vô 二nhị 。 生sanh 滅diệt 若nhược 異dị 。 寧ninh 說thuyết 體thể 同đồng 。

此thử 顯hiển 自tự 語ngữ 相tương 違vi 。 見kiến 時thời 體thể 之chi 難nạn/nan 於ư 同đồng 立lập 也dã 。 初sơ 二nhị 句cú 以dĩ 體thể 難nan 時thời 。 次thứ 二nhị 句cú 以dĩ 時thời 難nạn/nan 體thể 。 意ý 謂vị 生sanh 滅diệt 若nhược 是thị 一nhất 體thể 。 則tắc 生sanh 不bất 異dị 滅diệt 。 滅diệt 不bất 異dị 生sanh 。 應ưng 無vô 二nhị 時thời 。 而nhi 汝nhữ 言ngôn 時thời 雖tuy 有hữu 二nhị 者giả 何hà 也dã 。 生sanh 滅diệt 若nhược 是thị 異dị 時thời 。 則tắc 生sanh 屬thuộc 現hiện 在tại 。 滅diệt 屬thuộc 過quá 去khứ 。 體thể 不bất 可khả 同đồng 。 而nhi 汝nhữ 言ngôn 同đồng 一nhất 體thể 者giả 何hà 也dã 語ngữ 自tự 相tương 違vi 。 義nghĩa 無vô 的đích 據cứ 。

○# 四tứ 結kết 同đồng 現hiện 非phi 理lý 。

故cố 生sanh 滅diệt 時thời 。 俱câu 現hiện 在tại 有hữu 。 同đồng 依y 一nhất 體thể 。 理lý 必tất 不bất 成thành 。

生sanh 滅diệt 二nhị 時thời 。 俱câu 現hiện 在tại 有hữu 。 同đồng 依y 一nhất 體thể 。 結kết 有hữu 虚# 言ngôn 也dã 。 理lý 必tất 不bất 成thành 。 結kết 無vô 實thật 義nghĩa 也dã 。 汝nhữ 執chấp 以dĩ 情tình 。 我ngã 破phá 以dĩ 理lý 。 豈khởi 徒đồ 為vi 破phá 斥xích 已dĩ 哉tai 。

○# 二nhị 破phá 經kinh 部bộ 。

經kinh 部bộ 師sư 等đẳng 。 因nhân 果quả 相tương 續tục 。 理lý 亦diệc 不bất 成thành 。 彼bỉ 不bất 許hứa 有hữu 阿a 頼# 耶da 識thức 。 能năng 持trì 種chủng 故cố 。

此thử 以dĩ 理lý 破phá 經kinh 部bộ 。 益ích 顯hiển 第đệ 八bát 為vi 緣duyên 起khởi 之chi 要yếu 也dã 。 經kinh 部bộ 師sư 等đẳng 因nhân 果quả 相tương 續tục 者giả 。 彼bỉ 依y 六lục 識thức 三tam 毒độc 。 建kiến 立lập 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 也dã 。 理lý 亦diệc 不bất 成thành 者giả 。 以dĩ 彼bỉ 不bất 許hứa 有hữu 阿a 頼# 耶da 識thức 。 能năng 持trì 種chủng 故cố 。 良lương 以dĩ 由do 種chủng 生sanh 現hiện 。 因nhân 現hiện 生sanh 種chủng 。 種chủng 現hiện 不bất 斷đoạn 。 是thị 相tương 續tục 理lý 。 而nhi 能năng 持trì 種chủng 子tử 者giả 。 則tắc 以dĩ 有hữu 第đệ 八bát 識thức 故cố 也dã 。 今kim 既ký 不bất 許hứa 。 種chủng 將tương 安an 在tại 。 無vô 種chủng 則tắc 無vô 現hiện 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 。 者giả 其kỳ 誰thùy 耶da 。 故cố 理lý 不bất 成thành 也dã 。

○# 三tam 結kết 勸khuyến 信tín 。

由do 此thử 應ưng 信tín 。 大Đại 乘Thừa 所sở 說thuyết 因nhân 果quả 相tương 續tục 。 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。

此thử 總tổng 勸khuyến 餘dư 部bộ 。 及cập 經kinh 部bộ 師sư 等đẳng 也dã 。 邪tà 執chấp 既ký 摧tồi 。 正chánh 理lý 自tự 顯hiển 。 故cố 云vân 由do 此thử 應ưng 信tín 等đẳng 也dã 。 因nhân 果quả 者giả 。 種chủng 因nhân 現hiện 果quả 。 現hiện 因nhân 種chủng 果quả 也dã 。 相tương 續tục 者giả 。 前tiền 因nhân 滅diệt 位vị 。 後hậu 果quả 正chánh 生sanh 。 如như 稱xưng 兩lưỡng 頭đầu 。 低đê 昂ngang 時thời 等đẳng 。 相tương 續tục 如như 流lưu 。 無vô 間gián 斷đoạn 也dã 。 緣duyên 起khởi 正chánh 理lý 。 離ly 斷đoạn 離ly 常thường 。 諸chư 有hữu 智trí 者giả 。 不bất 此thử 乘thừa 之chi 應ưng 信tín 。 而nhi 將tương 誰thùy 信tín 哉tai 。

○# 九cửu 伏phục 斷đoạn 位vị 相tương/tướng (# 二nhị )# 。 初sơ 設thiết 問vấn 頌tụng 答đáp 二nhị 解giải 釋thích 頌tụng 義nghĩa 。

○# 初sơ 設thiết 問vấn 頌tụng 答đáp 。

此thử 識thức 無vô 始thỉ 恆hằng 轉chuyển 如như 流lưu 。 乃nãi 至chí 何hà 位vị 當đương 究cứu 竟cánh 捨xả 。 阿A 羅La 漢Hán 位vị 。 方phương 究cứu 竟cánh 捨xả 。

此thử 設thiết 為vi 問vấn 答đáp 以dĩ 便tiện 標tiêu 釋thích 也dã 。 設thiết 問vấn 之chi 意ý 在tại 標tiêu 頌tụng 。 標tiêu 頌tụng 之chi 意ý 在tại 便tiện 釋thích 。 良lương 以dĩ 對đối 問vấn 名danh 答đáp 。 對đối 釋thích 名danh 標tiêu 故cố 也dã 。

○# 二nhị 解giải 釋thích 頌tụng 義nghĩa (# 二nhị )# 。 初sơ 正chánh 明minh 頼# 耶da 二nhị 通thông 辨biện 名danh 位vị 。

○# 初sơ 正chánh 明minh 頼# 耶da (# 三tam )# 。 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 二nhị 通thông 妨phương 難nạn/nan 三tam 斥xích 異dị 解giải 。

○# 初sơ 釋thích 正chánh 義nghĩa 。

謂vị 諸chư 聖Thánh 者giả 。 斷đoạn 煩phiền 惱não 障chướng 。 究cứu 竟cánh 盡tận 時thời 。 名danh 阿A 羅La 漢Hán 。

爾nhĩ 時thời 此thử 識thức 煩phiền 惱não 麄# 重trọng/trùng 。 永vĩnh 遠viễn 離ly 故cố 。 說thuyết 之chi 為vi 捨xả 。 此thử 中trung 所sở 說thuyết 阿A 羅La 漢Hán 者giả 。 通thông 攝nhiếp 三tam 乘thừa 無Vô 學Học 果quả 位vị 。 皆giai 已dĩ 永vĩnh 害hại 煩phiền 惱não 賊tặc 故cố 。 應ưng 受thọ 世thế 間gian 。 妙diệu 供cúng 養dường 故cố 。 永vĩnh 不bất 復phục 受thọ 分phần/phân 叚giả 生sanh 故cố 。 云vân 何hà 知tri 然nhiên 。 决# 擇trạch 分phần/phân 說thuyết 。 諸chư 阿A 羅La 漢Hán 。 獨Độc 覺Giác 如Như 來Lai 。 皆giai 不bất 成thành 就tựu 。 阿a 頼# 耶da 故cố 。 集tập 論luận 復phục 說thuyết 。 若nhược 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 菩Bồ 提Đề 時thời 。 頓đốn 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 及cập 所sở 知tri 障chướng 。 成thành 阿A 羅La 漢Hán 。 及cập 如Như 來Lai 故cố 。

此thử 正chánh 釋thích 位vị 捨xả 。 俾tỉ 修tu 進tiến 者giả 無vô 躐# 等đẳng 之chi 咎cữu 也dã 。 初sơ 正chánh 釋thích 捨xả 位vị 。 次thứ 轉chuyển 釋thích 捨xả 位vị 。 三tam 引dẫn 證chứng 位vị 捨xả 。 釋thích 位vị 捨xả 者giả 。 何hà 名danh 阿A 羅La 漢Hán 位vị 耶da 。 謂vị 學học 無Vô 學Học 聖thánh 。 但đãn 斷đoạn 我ngã 執chấp 分phân 別biệt 煩phiền 惱não 。 不bất 名danh 羅La 漢Hán 。 分phân 別biệt 俱câu 生sanh 。 煩phiền 惱não 種chủng 現hiện 。 究cứu 竟cánh 盡tận 時thời 。 名danh 阿A 羅La 漢Hán 位vị 。 何hà 名danh 阿A 羅La 漢Hán 位vị 。 捨xả 阿a 頼# 耶da 識thức 。 以dĩ 證chứng 羅La 漢Hán 位vị 時thời 。 煩phiền 惱não 種chủng 子tử 。 永vĩnh 遠viễn 離ly 故cố 。 說thuyết 之chi 為vi 捨xả 。 良lương 以dĩ 阿a 頼# 名danh 藏tạng 。 能năng 藏tạng 不bất 離ly 所sở 藏tạng 而nhi 得đắc 名danh 。 所sở 藏tạng 雜tạp 染nhiễm 種chủng 子tử 既ký 盡tận 。 能năng 藏tạng 之chi 名danh 亦diệc 不bất 立lập 也dã 。 轉chuyển 釋thích 捨xả 位vị 者giả 。 轉chuyển 釋thích 捨xả 頼# 耶da 之chi 阿A 羅La 漢Hán 位vị 也dã 。 以dĩ 羅La 漢Hán 果quả 位vị 。 通thông 攝nhiếp 三tam 乘thừa 無Vô 學Học 。 不bất 止chỉ 聲Thanh 聞Văn 第đệ 四tứ 名danh 羅La 漢Hán 也dã 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 梵Phạn 語ngữ 阿A 羅La 漢Hán 。 義nghĩa 翻phiên 殺sát 賊tặc 應Ứng 供Cúng 無vô 生sanh 。 今kim 三tam 乘thừa 無Vô 學Học 。 俱câu 具cụ 三tam 義nghĩa 。 應ưng 俱câu 得đắc 此thử 名danh 也dã 。 引dẫn 證chứng 位vị 捨xả 者giả 。 何hà 知tri 三tam 乘thừa 無Vô 學Học 。 皆giai 捨xả 頼# 耶da 。 皆giai 名danh 羅La 漢Hán 。 答đáp 。 證chứng 之chi 瑜du 伽già 。 則tắc 决# 擇trạch 分phần/phân 說thuyết 三tam 乘thừa 皆giai 捨xả 頼# 耶da 。 證chứng 之chi 集tập 論luận 。 集tập 論luận 復phục 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 名danh 為vi 羅La 漢Hán 。 誠thành 非phi 無vô 據cứ 而nhi 云vân 然nhiên 。

○# 二nhị 通thông 妨phương 難nạn/nan 。

若nhược 爾nhĩ 。 菩Bồ 薩Tát 煩phiền 惱não 。 種chủng 子tử 未vị 永vĩnh 斷đoạn 盡tận 。 非phi 阿A 羅La 漢Hán 。 應ưng 皆giai 成thành 就tựu 阿a 頼# 耶da 識thức 。 何hà 故cố 即tức 彼bỉ 决# 擇trạch 分phần/phân 說thuyết 。 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 不bất 成thành 就tựu 。 阿a 頼# 耶da 識thức 。 彼bỉ 說thuyết 二Nhị 乘Thừa 無Vô 學Học 果quả 位vị 。 迴hồi 心tâm 趣thú 向hướng 。 大đại 菩Bồ 提Đề 者giả 。 必tất 不bất 退thoái 起khởi 煩phiền 惱não 障chướng 故cố 。 趣thú 菩Bồ 提Đề 故cố 。 即tức 復phục 轉chuyển 名danh 。 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 彼bỉ 不bất 成thành 就tựu 阿a 頼# 耶da 識thức 。 即tức 攝nhiếp 在tại 此thử 阿A 羅La 漢Hán 中trung 。 故cố 彼bỉ 論luận 文văn 。 不bất 違vi 此thử 義nghĩa 。 又hựu 不bất 動động 地địa 。 以dĩ 上thượng 菩Bồ 薩Tát 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 永vĩnh 不bất 行hành 故cố 。 法pháp 駛sử 流lưu 中trung 。 任nhậm 運vận 轉chuyển 故cố 。 能năng 諸chư 行hành 中trung 。 起khởi 諸chư 行hành 故cố 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 轉chuyển 增tăng 進tiến 故cố 。 此thử 位vị 方phương 名danh 。 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 然nhiên 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 未vị 斷đoạn 盡tận 異dị 熟thục 識thức 中trung 。 煩phiền 惱não 種chủng 子tử 。 而nhi 緣duyên 此thử 識thức 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 。 不bất 復phục 執chấp 藏tạng 。 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 由do 斯tư 永vĩnh 捨xả 阿a 頼# 耶da 名danh 。 故cố 說thuyết 不bất 成thành 阿a 頼# 耶da 識thức 。 此thử 亦diệc 說thuyết 彼bỉ 。 名danh 阿A 羅La 漢Hán 。

此thử 設thiết 難nạn/nan 通thông 妨phương 。 詳tường 捨xả 位vị 必tất 通thông 乎hồ 三tam 乘thừa 也dã 。 初sơ 設thiết 為vi 問vấn 難nạn/nan 。 二nhị 通thông 以dĩ 迴hồi 心tâm 。 三tam 通thông 以dĩ 直trực 修tu 。 難nạn/nan 云vân 若nhược 爾nhĩ 者giả 。 躡niếp 前tiền 為vi 難nạn/nan 云vân 。 斷đoạn 障chướng 方phương 名danh 羅La 漢Hán 。 羅La 漢Hán 始thỉ 無vô 頼# 耶da 。 然nhiên 則tắc 菩Bồ 薩Tát 煩phiền 惱não 種chủng 子tử 。 未vị 永vĩnh 斷đoạn 盡tận 。 非phi 阿A 羅La 漢Hán 。 應ưng 皆giai 成thành 就tựu 阿a 頼# 耶da 識thức 。 何hà 故cố 即tức 彼bỉ 論luận 說thuyết 。 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 不bất 成thành 耶da 。 論luận 同đồng 說thuyết 異dị 。 理lý 將tương 安an 在tại 。 通thông 云vân 。 適thích 疑nghi 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 未vị 詳tường 不bất 退thoái 之chi 差sai 別biệt 耳nhĩ 。 何hà 則tắc 。 即tức 迴hồi 小tiểu 向hướng 大đại 。 轉chuyển 名danh 不bất 退thoái 者giả 言ngôn 之chi 。 已dĩ 失thất 頼# 耶da 名danh 。 已dĩ 攝nhiếp 羅La 漢Hán 位vị 。 彼bỉ 此thử 固cố 不bất 相tương 違vi 。 若nhược 以dĩ 直trực 修tu 大Đại 乘Thừa 。 正chánh 名danh 不bất 退thoái 言ngôn 之chi 。 亦diệc 失thất 頼# 耶da 名danh 。 亦diệc 名danh 羅La 漢Hán 位vị 。 彼bỉ 此thử 更cánh 不bất 相tương 違vi 也dã 。 脈mạch 絡lạc 如như 此thử 。 詳tường 之chi 。 必tất 不bất 退thoái 起khởi 者giả 。 以dĩ 無Vô 學Học 果quả 位vị 。 既ký 以dĩ 斷đoạn 盡tận 煩phiền 惱não 。 更cánh 不bất 起khởi 煩phiền 惱não 惑hoặc 。 既ký 以dĩ 迴hồi 小tiểu 向hướng 大đại 。 更cánh 不bất 退thoái 於ư 菩Bồ 薩Tát 之chi 位vị 也dã 。 轉chuyển 名danh 者giả 。 本bổn 名danh 小tiểu 果quả 。 以dĩ 向hướng 大đại 故cố 。 轉chuyển 小tiểu 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 之chi 大đại 名danh 也dã 。 即tức 攝nhiếp 在tại 此thử 者giả 。 即tức 攝nhiếp 在tại 此thử 阿A 羅La 漢Hán 。 位vị 捨xả 之chi 頌tụng 中trung 也dã 。 不bất 退thoái 。 謂vị 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 。 兼kiêm 後hậu 諸chư 地địa 言ngôn 也dã 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 俱câu 生sanh 分phân 別biệt 也dã 。 永vĩnh 不bất 行hành 者giả 。 絕tuyệt 起khởi 現hiện 行hành 之chi 纏triền 縛phược 也dã 。 駛sử 。 迅tấn 速tốc 義nghĩa 。 法pháp 駛sử 流lưu 者giả 。 所sở 知tri 法pháp 執chấp 。 漂phiêu 溺nịch 有hữu 情tình 。 如như 暴bạo 流lưu 也dã 。 法pháp 駛sử 流lưu 中trung 。 任nhậm 運vận 轉chuyển 故cố 者giả 。 能năng 於ư 駛sử 流lưu 。 而nhi 得đắc 自tự 在tại 。 不bất 障chướng 因nhân 故cố 。 能năng 諸chư 行hành 中trung 。 起khởi 諸chư 行hành 故cố 者giả 。 如như 於ư 一nhất 度độ 能năng 起khởi 諸chư 度Độ 。 度độ 度độ 然nhiên 也dã 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 轉chuyển 增tăng 進tiến 故cố 者giả 。 念niệm 念niệm 無vô 間gian 。 展triển 轉chuyển 深thâm 入nhập 於ư 智trí 慧tuệ 海hải 也dã 。 此thử 位vị 方phương 名danh 者giả 。 具cụ 上thượng 如như 是thị 諸chư 義nghĩa 。 而nhi 方phương 得đắc 此thử 不bất 退thoái 之chi 名danh 也dã 。 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 者giả 。 謂vị 第đệ 七thất 我ngã 癡si 我ngã 見kiến 我ngã 愛ái 我ngã 慢mạn 。 相tương 應ứng 四tứ 種chủng 俱câu 生sanh 我ngã 執chấp 也dã 。 不bất 復phục 執chấp 為vi 自tự 內nội 我ngã 者giả 。 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 。 生sanh 空không 智trí 果quả 。 相tương 續tục 現hiện 前tiền 。 故cố 我ngã 見kiến 等đẳng 。 不bất 復phục 執chấp 藏tạng 為vi 自tự 內nội 我ngã 也dã 。 意ý 以dĩ 未vị 盡tận 異dị 熟thục 中trung 煩phiền 惱não 種chủng 子tử 。 似tự 不bất 能năng 無vô 頼# 耶da 。 然nhiên 以dĩ 我ngã 見kiến 等đẳng 。 不bất 復phục 執chấp 我ngã 。 由do 斯tư 永vĩnh 捨xả 頼# 耶da 之chi 名danh 。 亦diệc 說thuyết 彼bỉ 為vi 阿A 羅La 漢Hán 也dã 。 是thị 則tắc 不bất 退thoái 之chi 類loại 既ký 寬khoan 。 羅La 漢Hán 之chi 攝nhiếp 亦diệc 廣quảng 。 豈khởi 特đặc 小Tiểu 乘Thừa 四Tứ 果Quả 。 名danh 羅La 漢Hán 耶da 。

○# 三tam 斥xích 異dị 解giải (# 三tam )# 。 初sơ 敘tự 破phá 異dị 解giải 二nhị 重trọng/trùng 破phá 轉chuyển 救cứu 三tam 結kết 顯hiển 有hữu 體thể 。

○# 初sơ 敘tự 破phá 異dị 解giải 。

有hữu 義nghĩa 初Sơ 地Địa 以dĩ 上thượng 菩Bồ 薩Tát 。 已dĩ 證chứng 二nhị 空không 所sở 顯hiển 理lý 故cố 。 已dĩ 得đắc 二nhị 種chủng 殊thù 勝thắng 智trí 故cố 。 已dĩ 斷đoạn 分phân 別biệt 二nhị 重trọng 障chướng 故cố 。 能năng 一nhất 行hành 中trung 起khởi 諸chư 行hành 故cố 。 雖tuy 為vi 利lợi 益ích 。 起khởi 諸chư 煩phiền 惱não 。 而nhi 彼bỉ 不bất 作tác 。 煩phiền 惱não 過quá 失thất 。 故cố 此thử 亦diệc 名danh 。 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 然nhiên 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 未vị 斷đoạn 盡tận 俱câu 生sanh 煩phiền 惱não 。 而nhi 緣duyên 此thử 識thức 所sở 有hữu 分phân 別biệt 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 。 不bất 復phục 執chấp 藏tạng 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 由do 斯tư 亦diệc 捨xả 阿a 頼# 耶da 名danh 。 故cố 說thuyết 不bất 成thành 阿a 頼# 耶da 識thức 。 此thử 亦diệc 說thuyết 彼bỉ 。 名danh 阿A 羅La 漢Hán 。 故cố 集tập 論luận 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 未vị 永vĩnh 斷đoạn 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 然nhiên 此thử 煩phiền 惱não 。 猶do 如như 咒chú 藥dược 。 所sở 伏phục 諸chư 毒độc 。 不bất 起khởi 一nhất 切thiết 。 煩phiền 惱não 過quá 失thất 。 一nhất 切thiết 地địa 中trung 。 如như 阿A 羅La 漢Hán 。 已dĩ 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 故cố 亦diệc 說thuyết 彼bỉ 。 名danh 阿A 羅La 漢Hán 。 彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。 七thất 地địa 已dĩ 前tiền 。 猶do 有hữu 俱câu 生sanh 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 。 執chấp 蔵# 此thử 識thức 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 如như 何hà 已dĩ 捨xả 阿a 頼# 耶da 名danh 。 若nhược 彼bỉ 分phân 別biệt 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 。 不bất 復phục 執chấp 蔵# 。 說thuyết 名danh 為vi 捨xả 。 則tắc 預dự 流lưu 等đẳng 。 諸chư 有hữu 學học 位vị 。 亦diệc 應ưng 已dĩ 捨xả 阿a 頼# 耶da 名danh 。 許hứa 便tiện 違vi 害hại 。 諸chư 論luận 所sở 說thuyết 。

此thử 辨biện 破phá 異dị 解giải 。 [車*丸]# 定định 頌tụng 中trung 位vị 捨xả 之chi 所sở 收thu 也dã 。 初sơ 敘tự 異dị 解giải 。 二nhị 破phá 異dị 解giải 。 異dị 解giải 意ý 謂vị 。 不bất 必tất 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 始thỉ 名danh 不bất 退thoái 。 始thỉ 捨xả 頼# 耶da 。 始thỉ 名danh 羅La 漢Hán 。 即tức 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 約ước 所sở 證chứng 得đắc 。 所sở 斷đoạn 行hành 。 所sở 不bất 執chấp 。 而nhi 證chứng 之chi 於ư 論luận 。 即tức 名danh 不bất 退thoái 。 即tức 失thất 頼# 耶da 。 即tức 說thuyết 名danh 為vi 阿A 羅La 漢Hán 矣hĩ 。 大đại 意ý 如như 此thử 。 詳tường 之chi 。 二nhị 空không 者giả 。 我ngã 法pháp 二nhị 空không 。 二nhị 智trí 者giả 。 根căn 後hậu 二nhị 智trí 也dã 。 二nhị 障chướng 者giả 。 煩phiền 惱não 所sở 知tri 二nhị 障chướng 也dã 。 不bất 作tác 煩phiền 惱não 過quá 失thất 者giả 。 不bất 障chướng 道Đạo 心tâm 也dã 。 分phân 別biệt 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 者giả 。 第đệ 六lục 意ý 識thức 相tương 應ứng 煩phiền 惱não 也dã 。 猶do 如như 咒chú 藥dược 所sở 伏phục 諸chư 毒độc 者giả 。 煩phiền 惱não 如như 毒độc 。 正chánh 智trí 如như 藥dược 。 正chánh 智trí 調điều 伏phục 雖tuy 起khởi 而nhi 無vô 患hoạn 。 證chứng 前tiền 不bất 作tác 煩phiền 惱não 過quá 失thất 也dã 。 斷đoạn 名danh 羅La 漢Hán 。 伏phục 不bất 應ưng 名danh 。 然nhiên 雖tuy 未vị 斷đoạn 。 猶do 如như 已dĩ 斷đoạn 。 故cố 云vân 如như 阿A 羅La 漢Hán 也dã 。 破phá 中trung 。 先tiên 正chánh 破phá 非phi 理lý 。 次thứ 例lệ 破phá 非phi 理lý 。 正chánh 破phá 者giả 。 彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。 以dĩ 頼# 耶da 名danh 執chấp 藏tạng 。 七thất 地địa 已dĩ 前tiền 。 既ký 有hữu 俱câu 生sanh 我ngã 執chấp 。 頼# 耶da 之chi 名danh 。 如như 何hà 已dĩ 捨xả 。 例lệ 之chi 預dự 流lưu 。 亦diệc 無vô 分phân 別biệt 我ngã 執chấp 。 若nhược 彼bỉ 分phân 別biệt 。 不bất 復phục 執chấp 藏tạng 。 說thuyết 名danh 為vi 捨xả 。 則tắc 預dự 流lưu 等đẳng 。 亦diệc 已dĩ 捨xả 矣hĩ 。 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 。 許hứa 便tiện 違vi 害hại 諸chư 論luận 所sở 說thuyết 。 不bất 許hứa 此thử 亦diệc 應ưng 然nhiên 。 然nhiên 則tắc 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 豈khởi 得đắc 名danh 捨xả 。

○# 二nhị 重trọng/trùng 破phá 轉chuyển 救cứu 。

地địa 上thượng 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 起khởi 煩phiền 惱não 。 皆giai 由do 正chánh 知tri 。 不bất 為vi 過quá 失thất 。 非phi 預dự 流lưu 等đẳng 。 得đắc 有hữu 斯tư 事sự 。 寧ninh 可khả 以dĩ 彼bỉ 。 例lệ 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 彼bỉ 六lục 識thức 中trung 。 所sở 起khởi 煩phiền 惱não 。 雖tuy 由do 正chánh 知tri 。 不bất 為vi 過quá 失thất 。 而nhi 第đệ 七thất 識thức 。 有hữu 漏lậu 心tâm 位vị 。 任nhậm 運vận 現hiện 行hành 。 執chấp 蔵# 此thử 識thức 。 寧ninh 不bất 與dữ 彼bỉ 預dự 流lưu 等đẳng 同đồng 。 由do 此thử 故cố 知tri 。 彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。

此thử 重trọng/trùng 破phá 轉chuyển 救cứu 。 俾tỉ 精tinh 察sát 幽u 微vi 。 以dĩ 盡tận 異dị 解giải 之chi 執chấp 情tình 也dã 。 初sơ 敘tự 轉chuyển 救cứu 。 次thứ 破phá 轉chuyển 救cứu 。 轉chuyển 救cứu 意ý 謂vị 。 前tiền 以dĩ 預dự 流lưu 例lệ 破phá 所sở 解giải 。 我ngã 以dĩ 為vi 不bất 可khả 同đồng 也dã 。 何hà 則tắc 地địa 上thượng 菩Bồ 薩Tát 。 與dữ 預dự 流lưu 等đẳng 。 人nhân 品phẩm 既ký 異dị 。 智trí 慧tuệ 自tự 殊thù 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 起khởi 煩phiền 惱não 。 皆giai 由do 正chánh 知tri 。 不bất 為vi 過quá 失thất 。 預dự 流lưu 所sở 起khởi 煩phiền 惱não 。 既ký 怯khiếp 正chánh 知tri 。 未vị 必tất 無vô 失thất 。 寧ninh 可khả 以dĩ 彼bỉ 而nhi 例lệ 此thử 耶da 。 所sở 例lệ 既ký 其kỳ 不bất 當đương 。 所sở 解giải 豈khởi 為vi 所sở 破phá 。 破phá 轉chuyển 救cứu 云vân 。 俱câu 生sanh 通thông 前tiền 七thất 識thức 。 彼bỉ 六lục 識thức 中trung 有hữu 間gian 斷đoạn 者giả 。 正chánh 知tri 不bất 為vi 過quá 失thất 。 可khả 如như 所sở 說thuyết 。 而nhi 第đệ 七thất 識thức 中trung 。 無vô 間gian 俱câu 生sanh 。 豈khởi 如như 其kỳ 所sở 說thuyết 耶da 。 何hà 者giả 。 以dĩ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 見kiến 道đạo 位vị 。 已dĩ 永vĩnh 遠viễn 離ly 分phân 別biệt 二nhị 障chướng 。 俱câu 生sanh 二nhị 障chướng 。 猶do 未vị 伏phục 滅diệt 。 故cố 於ư 地địa 上thượng 。 漏lậu 與dữ 無vô 漏lậu 。 相tương/tướng 間gian 而nhi 起khởi 無vô 漏lậu 心tâm 位vị 。 則tắc 第đệ 七thất 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 。 不bất 復phục 執chấp 蔵# 。 有hữu 漏lậu 心tâm 位vị 。 無vô 間gian 俱câu 生sanh 。 任nhậm 運vận 執chấp 我ngã 。 寧ninh 不bất 與dữ 彼bỉ 預dự 流lưu 同đồng 耶da 。 由do 此thử 之chi 故cố 。 而nhi 知tri 彼bỉ 說thuyết 之chi 非phi 理lý 耳nhĩ 。 是thị 則tắc 所sở 解giải 之chi 已dĩ 謬mậu 。 轉chuyển 救cứu 之chi 不bất 能năng 。 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 。 皆giai 為vi 捨xả 位vị 所sở 收thu 。 七thất 地địa 之chi 前tiền 。 同đồng 有hữu 俱câu 生sanh 執chấp 蔵# 。 可khả 細tế 察sát 之chi 。

○# 三tam 結kết 顯hiển 有hữu 體thể 。

然nhiên 阿A 羅La 漢Hán 。 斷đoạn 此thử 識thức 中trung 。 煩phiền 惱não 麄# 重trọng/trùng 。 究cứu 竟cánh 盡tận 故cố 。 不bất 復phục 執chấp 蔵# 阿a 頼# 耶da 識thức 。 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 由do 斯tư 永vĩnh 失thất 。 阿a 頼# 耶da 名danh 。 說thuyết 之chi 為vi 捨xả 。 非phi 捨xả 一nhất 切thiết 。 第đệ 八bát 識thức 體thể 。 勿vật 阿A 羅La 漢Hán 。 無vô 識thức 持trì 種chủng 。

爾nhĩ 時thời 便tiện 入nhập 。 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。

此thử 結kết 顯hiển 有hữu 體thể 。 以dĩ 妨phương 生sanh 疑nghi 於ư 捨xả 識thức 也dã 。 初sơ 原nguyên 頌tụng 名danh 捨xả 。 二nhị 遮già 非phi 捨xả 體thể 。 三tam 反phản 出xuất 所sở 以dĩ 。 煩phiền 惱não 名danh 麄# 重trọng/trùng 。 俱câu 生sanh 分phân 別biệt 種chủng 子tử 也dã 。 盡tận 既ký 究cứu 竟cánh 。 不bất 復phục 執chấp 我ngã 。 由do 所sở 蔵# 之chi 惑hoặc 既ký 空không 。 能năng 立lập 之chi 名danh 永vĩnh 失thất 。 頌tụng 義nghĩa 如như 此thử 。 說thuyết 之chi 為vi 捨xả 。 非phi 捨xả 一nhất 切thiết 第đệ 八bát 識thức 體thể 。 名danh 之chi 為vi 捨xả 也dã 。 若nhược 羅La 漢Hán 位vị 。 即tức 捨xả 識thức 體thể 。 難nạn/nan 道đạo 阿A 羅La 漢Hán 位vị 。 無vô 識thức 持trì 所sở 知tri 障chướng 種chủng 。 及cập 諸chư 色sắc 根căn 。

爾nhĩ 時thời 便tiện 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 耶da 。 以dĩ 此thử 觀quán 之chi 。 必tất 不bất 捨xả 體thể 。 已dĩ 上thượng 正chánh 明minh 頼# 耶da 初sơ 科khoa 竟cánh 。

○# 二nhị 通thông 辨biện 名danh 位vị (# 二nhị )# 。 初sơ 通thông 釋thích 諸chư 名danh 二nhị 通thông 辨biện 二nhị 位vị 。

○# 初sơ 通thông 釋thích 諸chư 名danh (# 二nhị )# 。 初sơ 釋thích 諸chư 名danh 二nhị 簡giản 所sở 捨xả 。

○# 初sơ 釋thích 諸chư 名danh 。

然nhiên 第đệ 八bát 識thức 。 雖tuy 諸chư 有hữu 情tình 。 皆giai 悉tất 成thành 就tựu 。 而nhi 隨tùy 義nghĩa 別biệt 立lập 種chủng 種chủng 名danh 。 謂vị 或hoặc 名danh 心tâm 。 由do 種chủng 種chủng 法pháp 。 熏huân 習tập 種chủng 子tử 所sở 積tích 集tập 故cố 。 或hoặc 名danh 阿a 陀đà 那na 。 執chấp 持trì 種chủng 子tử 。 及cập 諸chư 色sắc 根căn 。 令linh 不bất 壞hoại 故cố 。 或hoặc 名danh 所sở 知tri 依y 。 能năng 與dữ 染nhiễm 淨tịnh 所sở 知tri 諸chư 法Pháp 為vi 依y 止chỉ 故cố 。 或hoặc 名danh 種chủng 子tử 識thức 。 能năng 徧biến 任nhậm 持trì 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 諸chư 種chủng 子tử 故cố 。 此thử 等đẳng 諸chư 名danh 。 通thông 一nhất 切thiết 位vị 。 或hoặc 名danh 阿a 頼# 耶da 。 攝nhiếp 蔵# 一nhất 切thiết 雜tạp 染nhiễm 。 品phẩm 法pháp 令linh 不bất 失thất 故cố 。 我ngã 見kiến 愛ái 等đẳng 。 執chấp 蔵# 以dĩ 為vi 自tự 內nội 我ngã 故cố 。 此thử 名danh 唯duy 在tại 異dị 生sanh 有hữu 學học 。 非phi 無Vô 學Học 位vị 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 雜tạp 染nhiễm 法pháp 執chấp 蔵# 義nghĩa 故cố 。 或hoặc 名danh 異dị 熟thục 識thức 。 能năng 引dẫn 生sanh 死tử 善thiện 不bất 善thiện 業nghiệp 。 異dị 熟thục 果quả 故cố 。 此thử 名danh 唯duy 在tại 異dị 生sanh 二Nhị 乘Thừa 諸chư 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 非phi 如Như 來Lai 地địa 猶do 有hữu 異dị 熟thục 無vô 記ký 法pháp 故cố 。 或hoặc 名danh 無vô 垢cấu 識thức 。 最tối 極cực 清thanh 淨tịnh 。 諸chư 無vô 漏lậu 法pháp 所sở 依y 止chỉ 故cố 。 此thử 名danh 唯duy 在tại 如Như 來Lai 地Địa 有hữu 。 菩Bồ 薩Tát 二Nhị 乘Thừa 。 及cập 異dị 生sanh 位vị 。 持trì 有hữu 漏lậu 種chủng 。 可khả 受thọ 熏huân 習tập 。 未vị 得đắc 善thiện 淨tịnh 第đệ 八bát 識thức 故cố 。 如như 契Khế 經Kinh 說thuyết 。 如Như 來Lai 無vô 垢cấu 識thức 。 是thị 淨tịnh 無vô 漏lậu 界giới 。 解giải 脫thoát 一nhất 切thiết 障chướng 。 圓viên 鏡kính 智trí 相tương 應ứng 。

此thử 通thông 辨biện 諸chư 名danh 。 使sử 知tri 由do 義nghĩa 定định 名danh 。 不bất 迷mê 於ư 名danh 也dã 。 初sơ 總tổng 標tiêu 名danh 隨tùy 義nghĩa 別biệt 。 二nhị 通thông 釋thích 通thông 位vị 諸chư 名danh 。 三tam 別biệt 釋thích 阿a 頼# 耶da 名danh 。 四tứ 別biệt 釋thích 異dị 熟thục 識thức 名danh 。 五ngũ 別biệt 釋thích 無vô 垢cấu 識thức 名danh 。 承thừa 上thượng 非phi 捨xả 一nhất 切thiết 第đệ 八bát 識thức 體thể 。 則tắc 諸chư 有hữu 情tình 。 皆giai 悉tất 成thành 就tựu 。 體thể 雖tuy 悉tất 就tựu 。 名danh 以dĩ 義nghĩa 殊thù 。 不bất 可khả 不bất 辨biện 其kỳ 殊thù 也dã 。 或hoặc 名danh 心tâm 者giả 。 以dĩ 此thử 識thức 體thể 。 受thọ 染nhiễm 淨tịnh 熏huân 。 積tích 集tập 種chủng 子tử 。 集tập 起khởi 現hiện 行hành 故cố 。 或hoặc 名danh 阿a 陀đà 那na 。 以dĩ 執chấp 持trì 種chủng 子tử 不bất 散tán 。 執chấp 持trì 結kết 生sanh 相tương 續tục 。 執chấp 持trì 色sắc 根căn 不bất 壞hoại 故cố 。 或hoặc 名danh 所sở 知tri 依y 。 以dĩ 第đệ 八bát 識thức 。 能năng 與dữ 所sở 應ưng 知tri 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 法pháp 。 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 是thị 彼bỉ 因nhân 故cố 。 能năng 引dẫn 彼bỉ 故cố 等đẳng 也dã 。 或hoặc 名danh 種chủng 子tử 識thức 。 以dĩ 因nhân 中trung 持trì 漏lậu 無vô 漏lậu 種chủng 。 果quả 上thượng 唯duy 持trì 無vô 漏lậu 。 漏lậu 名danh 世thế 間gian 。 無vô 漏lậu 出xuất 世thế 。 任nhậm 持trì 周chu 徧biến 之chi 義nghĩa 故cố 也dã 。 此thử 之chi 四tứ 名danh 。 通thông 凢# 聖thánh 因nhân 果quả 一nhất 切thiết 位vị 也dã 。 或hoặc 名danh 阿a 頼# 耶da 。 以dĩ 有hữu 攝nhiếp 蔵# 執chấp 蔵# 之chi 義nghĩa 。 唯duy 在tại 異dị 生sanh 有hữu 學học 。 非phi 無Vô 學Học 位vị 不bất 退thoái 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 雜tạp 染nhiễm 法pháp 執chấp 蔵# 義nghĩa 故cố 。 局cục 頼# 耶da 所sở 在tại 之chi 位vị 也dã 。 或hoặc 名danh 異dị 熟thục 識thức 以dĩ 有hữu 能năng 引dẫn 果quả 報báo 之chi 義nghĩa 此thử 名danh 唯duy 在tại 等đẳng 非phi 如Như 來Lai 等đẳng 者giả 。 局cục 異dị 熟thục 所sở 在tại 之chi 位vị 。 以dĩ 如Như 來Lai 唯duy 有hữu 善thiện 法Pháp 故cố 也dã 。 或hoặc 名danh 無vô 垢cấu 識thức 者giả 。 以dĩ 是thị 最tối 極cực 清thanh 淨tịnh 。 諸chư 無vô 漏lậu 功công 德đức 法pháp 所sở 依y 止chỉ 。 此thử 名danh 唯duy 在tại 如Như 來Lai 地Địa 有hữu 。 菩Bồ 薩Tát 二Nhị 乘Thừa 。 以dĩ 至chí 未vị 得đắc 等đẳng 者giả 。 局cục 無vô 垢cấu 識thức 所sở 在tại 之chi 位vị 也dã 。 經Kinh 云vân 。 是thị 淨tịnh 無vô 漏lậu 界giới 。 解giải 脫thoát 一nhất 切thiết 障chướng 。 圓viên 鏡kính 智trí 相tương 應ứng 。 豈khởi 非phi 最tối 極cực 清thanh 淨tịnh 。 諸chư 無vô 漏lậu 法pháp 依y 止chỉ 之chi 明minh 證chứng 乎hồ 。

○# 二nhị 簡giản 所sở 捨xả 。

阿a 頼# 耶da 名danh 。 過quá 失thất 重trọng/trùng 故cố 。 最tối 初sơ 捨xả 故cố 。 此thử 中trung 偏thiên 說thuyết 。 異dị 熟thục 識thức 體thể 。 菩Bồ 薩Tát 將tương 得đắc 菩Bồ 提Đề 時thời 捨xả 。 聲Thanh 聞Văn 獨Độc 覺Giác 。 入nhập 無vô 餘dư 依y 。 涅Niết 槃Bàn 時thời 捨xả 。 無vô 垢cấu 識thức 體thể 。 無vô 有hữu 捨xả 時thời 。 利lợi 樂lạc 有hữu 情tình 。 無vô 盡tận 時thời 故cố 。 心tâm 等đẳng 通thông 故cố 。 隨tùy 義nghĩa 應ưng 說thuyết 。

此thử 簡giản 定định 七thất 種chủng 捨xả 否phủ/bĩ 先tiên 後hậu 通thông 別biệt 之chi 不bất 同đồng 也dã 。 初sơ 明minh 頼# 耶da 先tiên 捨xả 偏thiên 說thuyết 之chi 故cố 。 二nhị 明minh 異dị 熟thục 後hậu 捨xả 時thời 位vị 之chi 殊thù 。 三Tam 明Minh 無vô 垢cấu 不bất 捨xả 時thời 無vô 竆# 盡tận 。 四tứ 明minh 心tâm 等đẳng 四tứ 名danh 通thông 於ư 染nhiễm 淨tịnh 。 承thừa 上thượng 既ký 第đệ 八bát 有hữu 此thử 諸chư 名danh 。 何hà 故cố 頌tụng 中trung 。 唯duy 說thuyết 捨xả 阿a 頼# 耶da 。 故cố 云vân 過quá 失thất 重trọng/trùng 故cố 等đẳng 云vân 云vân 也dã 。 重trọng/trùng 者giả 。 與dữ 雜tạp 染nhiễm 互hỗ 相tương 攝nhiếp 義nghĩa 。 有hữu 情tình 執chấp 蔵# 為vi 我ngã 。 非phi 如như 餘dư 名danh 。 無vô 此thử 過quá 也dã 。 將tương 得đắc 菩Bồ 提Đề 時thời 捨xả 者giả 。 即tức 最tối 後hậu 身thân 。 觸xúc 等đẳng 五ngũ 所sở 轉chuyển 。 大Đại 圓Viên 鏡Kính 智Trí 。 無vô 垢cấu 識thức 體thể 。 證chứng 大đại 菩Bồ 提Đề 。 所sở 謂vị 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 異dị 熟thục 空không 也dã 。 入nhập 無vô 餘dư 依y 。 涅Niết 槃Bàn 時thời 捨xả 者giả 。 對đối 有hữu 餘dư 言ngôn 。 以dĩ 煩phiền 惱não 初sơ 盡tận 。 異dị 熟thục 苦khổ 果quả 尚thượng 在tại 。 名danh 有hữu 餘dư 依y 。 生sanh 死tử 所sở 依y 故cố 。 若nhược 捨xả 異dị 熟thục 。 即tức 入nhập 無vô 餘dư 依y 。 以dĩ 彼bỉ 身thân 智trí 俱câu 冺# 故cố 也dã 。 如như 天thiên 台thai 謂vị 子tử 縛phược 雖tuy 盡tận 。 果quả 縛phược 未vị 忘vong 。 名danh 有hữu 餘dư 依y 。 子tử 果quả 俱câu 盡tận 。 名danh 無vô 餘dư 依y 也dã 。 無vô 垢cấu 識thức 體thể 。 無vô 有hữu 捨xả 時thời 等đẳng 者giả 。 以dĩ 從tùng 自tự 受thọ 用dụng 身thân 。 起khởi 他tha 受thọ 用dụng 等đẳng 。 出xuất 生sanh 十Thập 力Lực 無Vô 畏Úy 。 種chủng 種chủng 無vô 漏lậu 善thiện 法Pháp 。 竆# 未vị 來lai 際tế 。 隨tùy 機cơ 以dĩ 化hóa 物vật 也dã 。 心tâm 等đẳng 通thông 故cố 隨tùy 義nghĩa 應ưng 說thuyết 者giả 。 謂vị 四tứ 名danh 通thông 一nhất 切thiết 位vị 。 隨tùy 染nhiễm 淨tịnh 所sở 應ưng 說thuyết 之chi 義nghĩa 而nhi 說thuyết 之chi 耳nhĩ 。 此thử 四tứ 至chí 果quả 。 染nhiễm 法pháp 雖tuy 盡tận 。 淨tịnh 法pháp 常thường 存tồn 。 通thông 染nhiễm 可khả 知tri 。 通thông 淨tịnh 隨tùy 義nghĩa 說thuyết 者giả 。 謂vị 淨tịnh 法pháp 積tích 集tập 。 執chấp 持trì 淨tịnh 種chủng 。 淨tịnh 法pháp 所sở 依y 。 淨tịnh 種chủng 子tử 識thức 也dã 。

○# 二nhị 通thông 辨biện 二nhị 位vị (# 二nhị )# 。 初sơ 正chánh 辨biện 二nhị 引dẫn 證chứng 。

○# 初sơ 正chánh 辨biện 。

然nhiên 第đệ 八bát 識thức 。 總tổng 有hữu 二nhị 位vị 。 一nhất 有hữu 漏lậu 位vị 。 無vô 記ký 性tánh 攝nhiếp 。 唯duy 與dữ 觸xúc 等đẳng 。 五ngũ 法pháp 相tương 應ưng 。 但đãn 緣duyên 前tiền 說thuyết 執chấp 受thọ 處xứ 境cảnh 。 二nhị 無vô 漏lậu 位vị 。 唯duy 善thiện 性tánh 攝nhiếp 。 與dữ 二nhị 十thập 一nhất 心tâm 所sở 相tương 應ứng 。 謂vị 徧biến 行hành 別biệt 境cảnh 各các 五ngũ 。 善thiện 十thập 一nhất 與dữ 一nhất 切thiết 心tâm 。 恆hằng 相tương 應ứng 故cố 。 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 證chứng 知tri 所sở 觀quán 境cảnh 故cố 。 於ư 所sở 觀quán 境cảnh 。 恆hằng 印ấn 持trì 故cố 。 於ư 曾tằng 受thọ 境cảnh 。 恆hằng 明minh 記ký 故cố 。 世Thế 尊Tôn 無vô 有hữu 不bất 定định 心tâm 故cố 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 常thường 决# 擇trạch 故cố 。 極cực 淨tịnh 信tín 等đẳng 常thường 相tương 應ứng 故cố 。 無vô 染nhiễm 污ô 故cố 。 無vô 散tán 動động 故cố 。 此thử 亦diệc 唯duy 與dữ 捨xả 受thọ 相tương 應ứng 。 任nhậm 運vận 恆hằng 時thời 。 平bình 等đẳng 轉chuyển 故cố 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 為vi 所sở 緣duyên 境cảnh 。 鏡kính 智trí 徧biến 緣duyên 。 一nhất 切thiết 法Pháp 故cố 。

通thông 辨biện 二nhị 位vị 。 明minh 因nhân 果quả 相tương 應ứng 。 性tánh 境cảnh 之chi 不bất 同đồng 也dã 。 有hữu 漏lậu 因nhân 位vị 。 所sở 唯duy 觸xúc 等đẳng 五ngũ 法pháp 。 性tánh 是thị 無vô 記ký 所sở 攝nhiếp 。 境cảnh 是thị 執chấp 受thọ 三tam 境cảnh 。 無vô 漏lậu 果quả 位vị 。 所sở 通thông 觸xúc 等đẳng 念niệm 一nhất 。 性tánh 唯duy 善thiện 攝nhiếp 。 境cảnh 是thị 一nhất 切thiết 。 故cố 不bất 同đồng 也dã 。 無vô 染nhiễm 污ô 故cố 。 簡giản 根căn 隨tùy 二nhị 十thập 六lục 煩phiền 惱não 。 無vô 散tán 動động 故cố 。 簡giản 四tứ 不bất 定định 法pháp 。 此thử 亦diệc 唯duy 與dữ 捨xả 受thọ 相tương 應ứng 者giả 。 有hữu 漏lậu 非phi 善thiện 非phi 惡ác 。 故cố 與dữ 捨xả 受thọ 相tương 應ứng 。 此thử 唯duy 是thị 善thiện 。 亦diệc 與dữ 捨xả 受thọ 相tương 應ứng 者giả 。 以dĩ 雖tuy 行hành 善thiện 法Pháp 。 任nhậm 運vận 恆hằng 時thời 。 平bình 等đẳng 而nhi 轉chuyển 。 無vô 有hữu 高cao 下hạ 。 畧lược 似tự 化hóa 母mẫu 之chi 無vô 心tâm 故cố 也dã 。 上thượng 釋thích 初sơ 阿a 頼# 耶da 。 至chí 羅La 漢Hán 位vị 捨xả 。 二nhị 行hành 半bán 頌tụng 竟cánh 。 下hạ 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 等đẳng 。 不bất 信tín 有hữu 此thử 第đệ 八bát 。 故cố 廣quảng 引dẫn 教giáo 理lý 。 力lực 證chứng 有hữu 此thử 識thức 也dã 。

○# 二nhị 引dẫn 證chứng (# 三tam )# 。 初sơ 問vấn 答đáp 判phán 定định 二nhị 別biệt 引dẫn 教giáo 理lý 三tam 結kết 勸khuyến 信tín 受thọ 。

○# 初sơ 問vấn 答đáp 判phán 定định 。

云vân 何hà 應ưng 知tri 。 此thử 第đệ 八bát 識thức 。 離ly 眼nhãn 等đẳng 識thức 有hữu 別biệt 自tự 體thể 。 聖thánh 教giáo 正chánh 理lý 。 為vi 定định 量lượng 故cố 。

此thử 假giả 問vấn 以dĩ 標tiêu 理lý 教giáo 。 為vi 有hữu 別biệt 自tự 體thể 之chi 定định 量lượng 也dã 。 徴# 謂vị 有hữu 體thể 。 雖tuy 如như 上thượng 說thuyết 。 使sử 人nhân 了liễu 然nhiên 而nhi 知tri 。 無vô 所sở 疑nghi 惑hoặc 。 當đương 云vân 何hà 耶da 。 欲dục 究cứu 其kỳ 知tri 之chi 之chi 道đạo 。 取thủ 信tín 於ư 當đương 時thời 後hậu 世thế 也dã 。 答đáp 云vân 。 聖thánh 教giáo 正chánh 理lý 。 為vi 定định 量lượng 故cố 。 謂vị 此thử 識thức 微vi 妙diệu 。 非phi 現hiện 量lượng 所sở 見kiến 之chi 境cảnh 。 必tất 聖thánh 教giáo 正chánh 理lý 。 為vi 一nhất 定định 不bất 移di 之chi 量lượng 。 而nhi 後hậu 應ưng 知tri 之chi 也dã 。 然nhiên 則tắc 看khán 教giáo 不bất 精tinh 熟thục 。 見kiến 理lý 不bất 精tinh 細tế 。 何hà 由do 而nhi 知tri 。 不bất 知tri 此thử 識thức 。 不bất 得đắc 學học 問vấn 大đại 頭đầu 腦não 。 縱túng/tung 用dụng 苦khổ 功công 。 亦diệc 難nạn/nan 免miễn 於ư 外ngoại 道đạo 二Nhị 乘Thừa 之chi 過quá 。 勉miễn 之chi 勉miễn 之chi 。

○# 二nhị 別biệt 引dẫn 教giáo 理lý (# 二nhị )# 。 初sơ 引dẫn 聖thánh 教giáo 二nhị 引dẫn 正chánh 理lý 。

○# 初sơ 引dẫn 聖thánh 教giáo (# 二nhị )# 。 初sơ 大Đại 乘Thừa 四tứ 頌tụng 二nhị 餘dư 乘thừa 四tứ 部bộ 。

○# 初sơ 大Đại 乘Thừa 四tứ 頌tụng (# 二nhị )# 。 初sơ 引dẫn 四tứ 頌tụng 二nhị 顯hiển 聖thánh 量lượng 。

○# 初sơ 引dẫn 四tứ 頌tụng (# 四tứ )# 。 初sơ 逹# 摩ma 頌tụng 二nhị 重trọng/trùng 引dẫn 頌tụng 三tam 深thâm 密mật 頌tụng 四tứ 楞lăng 伽già 頌tụng 。

○# 初sơ 逹# 摩ma 頌tụng (# 三tam )# 。 初sơ 引dẫn 頌tụng 標tiêu 意ý 二nhị 詳tường 釋thích 頌tụng 文văn 三tam 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

○# 初sơ 引dẫn 頌tụng 標tiêu 意ý 。

謂vị 有hữu 大Đại 乘Thừa 阿a 毘tỳ 逹# 摩ma 契Khế 經Kinh 中trung 說thuyết 。 無vô 始thỉ 如Như 來Lai 界giới 。 一nhất 切thiết 法pháp 等đẳng 依y 。 由do 此thử 有hữu 諸chư 趣thú 。 及cập 涅Niết 槃Bàn 證chứng 得đắc 。 此thử 第đệ 八bát 識thức 。 自tự 性tánh 微vi 細tế 。 故cố 以dĩ 作tác 用dụng 而nhi 顯hiển 示thị 之chi 。 頌tụng 中trung 初sơ 半bán 。 顯hiển 第đệ 八bát 識thức 為vi 因nhân 緣duyên 用dụng 。 後hậu 半bán 。 顯hiển 與dữ 流lưu 轉chuyển 還hoàn 滅diệt 。 作tác 依y 持trì 用dụng 。

引dẫn 逹# 摩ma 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 。 復phục 標tiêu 意ý 杜đỗ 不bất 示thị 自tự 體thể 之chi 疑nghi 也dã 。 以dĩ 此thử 識thức 自tự 性tánh 微vi 細tế 。 不bất 能năng 直trực 示thị 其kỳ 體thể 。 故cố 偈kệ 以dĩ 第đệ 八bát 作tác 用dụng 。 顯hiển 示thị 第đệ 八bát 自tự 體thể 。 欲dục 人nhân 因nhân 用dụng 知tri 體thể 也dã 。 作tác 用dụng 云vân 何hà 。 頌tụng 中trung 初sơ 半bán 。 是thị 顯hiển 第đệ 八bát 為vi 因nhân 緣duyên 用dụng 。 頌tụng 中trung 後hậu 半bán 。 是thị 顯hiển 第đệ 八bát 為vi 依y 持trì 用dụng 。 即tức 因nhân 緣duyên 用dụng 處xứ 。 返phản 照chiếu 其kỳ 發phát 用dụng 者giả 。 即tức 依y 持trì 用dụng 處xứ 。 返phản 照chiếu 其kỳ 為vi 依y 持trì 者giả 。 微vi 其kỳ 微vi 。 細tế 其kỳ 細tế 。 而nhi 識thức 之chi 自tự 性tánh 可khả 知tri 矣hĩ 。 此thử 頌tụng 文văn 顯hiển 示thị 意ý 也dã 。 幸hạnh 毋vô 辜cô 負phụ 婆bà 心tâm 。

○# 二nhị 詳tường 釋thích 頌tụng 文văn (# 四tứ )# 。 初sơ 釋thích 因nhân 緣duyên 用dụng 二nhị 釋thích 依y 持trì 用dụng 三tam 約ước 染nhiễm 淨tịnh 釋thích 四tứ 約ước 三tam 性tánh 釋thích 。

○# 初sơ 釋thích 因nhân 緣duyên 用dụng 。

界giới 是thị 因nhân 義nghĩa 。 即tức 種chủng 子tử 識thức 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 展triển 轉chuyển 相tương 續tục 。 親thân 生sanh 諸chư 法pháp 。 故cố 名danh 為vi 因nhân 。 依y 是thị 緣duyên 義nghĩa 。 即tức 執chấp 持trì 識thức 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 。 等đẳng 為vi 依y 止chỉ 。 故cố 名danh 為vi 緣duyên 。 謂vị 能năng 執chấp 持trì 諸chư 種chủng 子tử 故cố 。 與dữ 現hiện 行hành 法pháp 。 為vi 所sở 依y 故cố 。 即tức 變biến 為vi 彼bỉ 。 及cập 為vi 彼bỉ 依y 。 變biến 為vi 彼bỉ 者giả 。 謂vị 變biến 為vi 器khí 及cập 有hữu 根căn 身thân 。 為vi 彼bỉ 依y 者giả 。 謂vị 與dữ 轉chuyển 識thức 作tác 所sở 依y 止chỉ 。 以dĩ 能năng 執chấp 受thọ 五ngũ 色sắc 根căn 故cố 。 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 。 依y 之chi 而nhi 轉chuyển 。 又hựu 與dữ 末mạt 那na 。 為vi 依y 止chỉ 故cố 。 第đệ 六lục 意ý 識thức 依y 之chi 而nhi 轉chuyển 。 末mạt 那na 意ý 識thức 。 轉chuyển 識thức 攝nhiếp 故cố 。 如như 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 依y 俱câu 有hữu 根căn 第đệ 八bát 理lý 應ưng 是thị 識thức 性tánh 故cố 。 亦diệc 以dĩ 第đệ 七thất 為vi 俱câu 有hữu 依y 。 是thị 謂vị 此thử 識thức 為vi 因nhân 緣duyên 用dụng 。

此thử 釋thích 因nhân 緣duyên 用dụng 。 以dĩ 顯hiển 示thị 識thức 體thể 也dã 。 初sơ 分phần/phân 釋thích 因nhân 緣duyên 。 次thứ 合hợp 釋thích 因nhân 緣duyên 。 分phần/phân 釋thích 者giả 。 何hà 名danh 為vi 因nhân 。 界giới 是thị 因nhân 義nghĩa 。 因nhân 是thị 何hà 法pháp 。 即tức 種chủng 子tử 識thức 。 此thử 識thức 非phi 有hữu 初sơ 際tế 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 漏lậu 無vô 漏lậu 種chủng 。 令linh 各các 引dẫn 生sanh 自tự 類loại 。 展triển 轉chuyển 相tương 續tục 。 至chí 成thành 熟thục 位vị 。 親thân 生sanh 現hiện 行hành 諸chư 法pháp 。 故cố 名danh 為vi 因nhân 。 無vô 此thử 識thức 體thể 。 因nhân 用dụng 何hà 從tùng 。 故cố 以dĩ 因nhân 用dụng 。 驗nghiệm 知tri 有hữu 識thức 體thể 也dã 。 何hà 名danh 為vi 緣duyên 。 依y 是thị 緣duyên 義nghĩa 。 緣duyên 是thị 何hà 法pháp 。 即tức 依y 持trì 識thức 。 此thử 識thức 非phi 有hữu 初sơ 際tế 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 與dữ 一nhất 切thiết 現hiện 行hành 。 無vô 所sở 簡giản 擇trạch 。 為vi 平bình 等đẳng 依y 。 故cố 名danh 為vi 緣duyên 。 無vô 此thử 識thức 體thể 。 緣duyên 用dụng 何hà 從tùng 。 故cố 即tức 緣duyên 用dụng 。 驗nghiệm 知tri 有hữu 識thức 體thể 也dã 。 合hợp 釋thích 者giả 。 作tác 用dụng 固cố 有hữu 分phân 別biệt 。 因nhân 緣duyên 殊thù 非phi 判phán 然nhiên 。 良lương 以dĩ 因nhân 固cố 此thử 識thức 。 緣duyên 亦diệc 此thử 識thức 。 謂vị 此thử 識thức 能năng 執chấp 持trì 諸chư 種chủng 子tử 故cố 。 此thử 識thức 與dữ 現hiện 行hành 法pháp 。 為vi 所sở 依y 故cố 。 即tức 此thử 識thức 變biến 為vi 彼bỉ 。 曰viết 親thân 生sanh 諸chư 法pháp 。 故cố 名danh 為vi 因nhân 。 及cập 此thử 識thức 為vi 彼bỉ 依y 。 曰viết 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 。 等đẳng 為vi 依y 止chỉ 。 故cố 名danh 為vi 緣duyên 也dã 。 總tổng 釋thích 變biến 依y 。 則tắc 變biến 為vi 彼bỉ 者giả 。 謂vị 此thử 識thức 變biến 為vi 器khí 。 及cập 有hữu 根căn 身thân 。 為vi 彼bỉ 依y 者giả 。 謂vị 此thử 識thức 與dữ 轉chuyển 識thức 作tác 所sở 依y 止chỉ 也dã 。 別biệt 釋thích 所sở 依y 。 則tắc 以dĩ 此thử 識thức 能năng 執chấp 受thọ 五ngũ 色sắc 根căn 故cố 。 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 依y 此thử 色sắc 根căn 而nhi 轉chuyển 。 名danh 依y 此thử 識thức 。 又hựu 與dữ 末mạt 那na 。 為vi 依y 止chỉ 故cố 。 第đệ 六lục 意ý 識thức 依y 之chi 而nhi 轉chuyển 。 亦diệc 名danh 依y 也dã 。 末mạt 那na 必tất 依y 於ư 第đệ 八bát 者giả 。 以dĩ 末mạt 那na 意ý 識thức 。 是thị 轉chuyển 識thức 攝nhiếp 故cố 。 依y 俱câu 有hữu 根căn 者giả 。 如như 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 。 亦diệc 轉chuyển 識thức 攝nhiếp 故cố 。 依y 俱câu 有hữu 五ngũ 色sắc 根căn 也dã 。 然nhiên 則tắc 以dĩ 比tỉ 量lượng 定định 末mạt 那na 。 彼bỉ 等đẳng 是thị 轉chuyển 識thức 攝nhiếp 故cố 。 必tất 依y 第đệ 八bát 為vi 俱câu 有hữu 依y 。 以dĩ 道Đạo 理lý 定định 第đệ 八bát 。 第đệ 八bát 是thị 識thức 性tánh 攝nhiếp 故cố 。 亦diệc 必tất 以dĩ 第đệ 七thất 為vi 俱câu 有hữu 依y 也dã 。 因nhân 緣duyên 固cố 自tự 有hữu 分phần/phân 。 然nhiên 皆giai 不bất 離ly 第đệ 八bát 。 故cố 結kết 云vân 。 是thị 謂vị 此thử 識thức 有hữu 因nhân 緣duyên 用dụng 。

○# 二nhị 釋thích 依y 持trì 用dụng 。

由do 此thử 有hữu 者giả 。 由do 有hữu 此thử 識thức 。 有hữu 諸chư 趣thú 者giả 。 有hữu 善thiện 惡ác 趣thú 。 謂vị 由do 有hữu 此thử 第đệ 八bát 識thức 故cố 。 執chấp 持trì 一nhất 切thiết 。 順thuận 流lưu 轉chuyển 法pháp 。 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 流lưu 轉chuyển 生sanh 死tử 。 雖tuy 惑hoặc 業nghiệp 生sanh 。 皆giai 是thị 流lưu 轉chuyển 。 而nhi 趣thú 是thị 果quả 。 勝thắng 故cố 偏thiên 說thuyết 。 或hoặc 諸chư 趣thú 言ngôn 。 通thông 能năng 所sở 趣thú 。 諸chư 趣thú 資tư 具cụ 。 亦diệc 得đắc 趣thú 名danh 。 諸chư 惑hoặc 業nghiệp 生sanh 。 皆giai 依y 此thử 識thức 。 是thị 與dữ 流lưu 轉chuyển 作tác 依y 持trì 用dụng 。 及cập 涅Niết 槃Bàn 證chứng 得đắc 者giả 。 由do 有hữu 此thử 識thức 。 故cố 有hữu 涅Niết 槃Bàn 證chứng 得đắc 。 謂vị 由do 有hữu 此thử 第đệ 八bát 識thức 故cố 。 執chấp 持trì 一nhất 切thiết 。 順thuận 還hoàn 滅diệt 法pháp 。 令linh 修tu 行hành 者giả 。 證chứng 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 中trung 但đãn 說thuyết 能năng 證chứng 得đắc 道Đạo 。 涅Niết 槃Bàn 不bất 依y 。 此thử 識thức 有hữu 故cố 。 或hoặc 此thử 但đãn 說thuyết 所sở 證chứng 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 修tu 行hành 者giả 。 正chánh 所sở 求cầu 故cố 。 或hoặc 此thử 雙song 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 與dữ 道đạo 。 俱câu 是thị 還hoàn 滅diệt 品phẩm 類loại 攝nhiếp 故cố 。 謂vị 涅Niết 槃Bàn 言ngôn 。 顯hiển 所sở 證chứng 滅diệt 。 後hậu 證chứng 得đắc 言ngôn 。 顯hiển 能năng 得đắc 道Đạo 。 由do 能năng 斷đoạn 道đạo 。 斷đoạn 所sở 斷đoạn 惑hoặc 。 究cứu 竟cánh 盡tận 位vị 。 證chứng 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。 能năng 所sở 斷đoạn 證chứng 。 皆giai 依y 此thử 識thức 。 是thị 與dữ 還hoàn 滅diệt 作tác 依y 持trì 用dụng 。

此thử 釋thích 依y 持trì 用dụng 。 以dĩ 證chứng 第đệ 八bát 之chi 自tự 體thể 也dã 。 初sơ 正chánh 釋thích 流lưu 轉chuyển 。 次thứ 通thông 釋thích 流lưu 轉chuyển 。 三tam 結kết 釋thích 流lưu 轉chuyển 。 四tứ 正chánh 釋thích 還hoàn 滅diệt 。 五ngũ 轉chuyển 釋thích 還hoàn 滅diệt 。 六lục 結kết 釋thích 還hoàn 滅diệt 。 初sơ 正chánh 釋thích 流lưu 轉chuyển 中trung 。 順thuận 流lưu 轉chuyển 法pháp 。 謂vị 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 種chủng 。 流lưu 轉chuyển 生sanh 死tử 。 謂vị 五ngũ 趣thú 現hiện 果quả 。 惑hoặc 業nghiệp 望vọng 生sanh 死tử 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 。 苦khổ 望vọng 生sanh 死tử 能năng 作tác 因nhân 緣duyên 。 由do 有hữu 此thử 識thức 。 執chấp 持trì 此thử 惑hoặc 業nghiệp 苦khổ 三tam 一nhất 切thiết 順thuận 流lưu 轉chuyển 法pháp 。 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 生sanh 死tử 相tương 續tục 。 二nhị 通thông 釋thích 流lưu 轉chuyển 中trung 。 恐khủng 有hữu 疑nghi 云vân 。 惑hoặc 業nghiệp 及cập 苦khổ 報báo 眾chúng 生sanh 。 皆giai 流lưu 轉chuyển 法pháp 。 何hà 故cố 頌tụng 中trung 唯duy 言ngôn 諸chư 趣thú 。 不bất 言ngôn 惑hoặc 業nghiệp 耶da 。 通thông 云vân 。 一nhất 者giả 苦khổ 趣thú 是thị 果quả 。 勝thắng 於ư 業nghiệp 惑hoặc 。 故cố 偏thiên 說thuyết 之chi 。 二nhị 者giả 或hoặc 諸chư 趣thú 之chi 言ngôn 。 通thông 能năng 趣thú 之chi 惑hoặc 業nghiệp 。 所sở 趣thú 苦khổ 果quả 之chi 眾chúng 生sanh 。 言ngôn 資tư 具cụ 者giả 。 惑hoặc 業nghiệp 能năng 作tác 諸chư 果quả 趣thú 資tư 糧lương 苦khổ 具cụ 故cố 。 則tắc 偏thiên 言ngôn 果quả 該cai 因nhân 果quả 。 皆giai 攝nhiếp 趣thú 中trung 。 故cố 言ngôn 諸chư 趣thú 。 三tam 結kết 釋thích 流lưu 轉chuyển 中trung 。 諸chư 惑hoặc 業nghiệp 生sanh 。 皆giai 依y 此thử 識thức 。 是thị 與dữ 流lưu 轉chuyển 作tác 依y 持trì 用dụng 也dã 。 四tứ 正chánh 釋thích 還hoàn 滅diệt 中trung 。 及cập 。 兼kiêm 義nghĩa 。 謂vị 此thử 識thức 不bất 但đãn 與dữ 流lưu 轉chuyển 作tác 依y 持trì 用dụng 。 兼kiêm 能năng 與dữ 還hoàn 滅diệt 法pháp 作tác 依y 持trì 用dụng 。 順thuận 還hoàn 滅diệt 法pháp 者giả 。 即tức 法pháp 爾nhĩ 本bổn 有hữu 無vô 漏lậu 種chủng 子tử 。 由do 此thử 識thức 持trì 故cố 。 于vu 資tư 加gia 勝thắng 進tiến 位vị 。 展triển 轉chuyển 熏huân 增tăng 。 乃nãi 至chí 證chứng 得đắc 。 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 云vân 令linh 修tu 行hành 者giả 證chứng 得đắc 也dã 。 五ngũ 轉chuyển 釋thích 還hoàn 滅diệt 中trung 。 謂vị 此thử 頌tụng 中trung 言ngôn 涅Niết 槃Bàn 證chứng 得đắc 者giả 。 唯duy 說thuyết 能năng 證chứng 道Đạo 品Phẩm 。 不bất 言ngôn 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 涅Niết 槃Bàn 是thị 清thanh 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。 即tức 識thức 實thật 性tánh 。 不bất 依y 此thử 識thức 有hữu 故cố 。 此thử 唯duy 約ước 能năng 證chứng 而nhi 釋thích 。 或hoặc 此thử 但đãn 約ước 所sở 證chứng 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 是thị 修tu 行hành 者giả 。 正chánh 所sở 求cầu 故cố 。 此thử 唯duy 約ước 所sở 證chứng 釋thích 也dã 。 或hoặc 此thử 雙song 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 與dữ 道đạo 。 俱câu 是thị 能năng 還hoàn 所sở 還hoàn 品phẩm 類loại 攝nhiếp 故cố 。 此thử 約ước 能năng 所sở 雙song 釋thích 也dã 。 然nhiên 雙song 說thuyết 之chi 意ý 。 言ngôn 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 顯hiển 所sở 證chứng 滅diệt 。 後hậu 證chứng 得đắc 言ngôn 。 顯hiển 能năng 得đắc 道Đạo 。 能năng 得đắc 即tức 解giải 脫thoát 道đạo 。 能năng 斷đoạn 即tức 無vô 間gian 道đạo 。 斷đoạn 所sở 斷đoạn 惑hoặc 。 究cứu 竟cánh 盡tận 位vị 。 證chứng 得đắc 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 六lục 結kết 釋thích 還hoàn 滅diệt 中trung 。 能năng 所sở 斷đoạn 證chứng 。 謂vị 能năng 斷đoạn 道đạo 。 所sở 斷đoạn 惑hoặc 。 能năng 得đắc 道Đạo 。 所sở 證chứng 滅diệt 。 皆giai 依y 此thử 識thức 。 是thị 與dữ 還hoàn 滅diệt 作tác 依y 持trì 用dụng 也dã 。

○# 三tam 約ước 染nhiễm 淨tịnh 釋thích 。

又hựu 此thử 頌tụng 中trung 。 初sơ 句cú 顯hiển 示thị 此thử 識thức 自tự 性tánh 。 無vô 始thỉ 恆hằng 有hữu 。 後hậu 三tam 顯hiển 與dữ 雜tạp 染nhiễm 清thanh 淨tịnh 二nhị 法pháp 。 總tổng 別biệt 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 雜tạp 染nhiễm 法pháp 者giả 。 謂vị 苦khổ 集Tập 諦Đế 。 即tức 所sở 能năng 趣thú 生sanh 及cập 業nghiệp 惑hoặc 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 者giả 。 謂vị 滅diệt 道Đạo 諦Đế 。 即tức 所sở 能năng 證chứng 。 涅Niết 槃Bàn 及cập 道đạo 。 彼bỉ 二nhị 皆giai 依y 此thử 識thức 而nhi 有hữu 。 依y 轉chuyển 識thức 等đẳng 。 理lý 不bất 成thành 故cố 。

此thử 約ước 染nhiễm 淨tịnh 釋thích 頌tụng 。 證chứng 第đệ 八bát 之chi 自tự 體thể 也dã 。 初sơ 總tổng 釋thích 四tứ 句cú 。 次thứ 別biệt 釋thích 二nhị 句cú 。 三tam 結kết 證chứng 以dĩ 理lý 。 自tự 性tánh 者giả 。 界giới 即tức 性tánh 也dã 。 總tổng 別biệt 者giả 。 次thứ 句cú 總tổng 依y 止chỉ 。 後hậu 二nhị 句cú 別biệt 依y 止chỉ 也dã 。 即tức 所sở 能năng 趣thú 生sanh 及cập 業nghiệp 惑hoặc 者giả 。 集Tập 諦Đế 即tức 能năng 趣thú 惑hoặc 業nghiệp 。 苦Khổ 諦Đế 即tức 趣thú 生sanh 也dã 。 即tức 所sở 能năng 證chứng 涅Niết 槃Bàn 及cập 道đạo 者giả 。 道Đạo 諦Đế 即tức 能năng 證chứng 得đắc 道đạo 。 滅Diệt 諦Đế 即tức 所sở 證chứng 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 彼bỉ 二nhị 皆giai 依y 此thử 識thức 而nhi 有hữu 者giả 。 以dĩ 性tánh 是thị 無vô 記ký 。 可khả 與dữ 染nhiễm 淨tịnh 。 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 依y 轉chuyển 識thức 等đẳng 。 理lý 不bất 成thành 故cố 者giả 。 以dĩ 通thông 善thiện 染nhiễm 。 不bất 能năng 與dữ 二nhị 俱câu 。 作tác 所sở 依y 也dã 。 是thị 則tắc 即tức 染nhiễm 淨tịnh 之chi 法pháp 。 觀quán 依y 止chỉ 之chi 用dụng 。 即tức 依y 止chỉ 之chi 用dụng 。 觀quán 依y 止chỉ 之chi 體thể 。 豈khởi 不bất 即tức 染nhiễm 淨tịnh 依y 止chỉ 之chi 用dụng 。 而nhi 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 之chi 自tự 體thể 乎hồ 。

○# 四tứ 約ước 三tam 性tánh 釋thích 。

或hoặc 復phục 初sơ 句cú 。 顯hiển 此thử 識thức 體thể 。 無vô 始thỉ 相tương 續tục 。 後hậu 三tam 顯hiển 與dữ 三tam 種chủng 自tự 性tánh 。 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 謂vị 依y 他tha 起khởi 。 徧biến 計kế 所sở 執chấp 。 圓viên 成thành 實thật 性tánh 。 如như 次thứ 應ưng 知tri 。

此thử 約ước 三tam 性tánh 釋thích 頌tụng 。 證chứng 第đệ 八bát 之chi 自tự 體thể 也dã 。 如như 次thứ 應ưng 知tri 者giả 。 次thứ 句cú 是thị 依y 他tha 性tánh 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 依y 緣duyên 所sở 生sanh 故cố 。 三tam 句cú 是thị 徧biến 計kế 性tánh 。 諸chư 趣thú 皆giai 以dĩ 分phân 別biệt 周chu 徧biến 計kế 度độ 而nhi 有hữu 故cố 。 四tứ 句cú 是thị 圓viên 成thành 性tánh 。 道đạo 滅diệt 二nhị 諦đế 。 皆giai 清thanh 淨tịnh 法Pháp 故cố 。 總tổng 之chi 頌tụng 意ý 。 是thị 顯hiển 此thử 識thức 自tự 體thể 。 無vô 始thỉ 相tương 續tục 。 故cố 能năng 與dữ 三tam 自tự 性tánh 為vi 所sở 依y 止chỉ 。 豈khởi 非phi 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 自tự 體thể 。

○# 三tam 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

今kim 此thử 頌tụng 中trung 。 諸chư 所sở 說thuyết 義nghĩa 。 離ly 第đệ 八bát 識thức 。 皆giai 不bất 得đắc 有hữu 。

此thử 反phản 結kết 有hữu 第đệ 八bát 以dĩ 竟cánh 引dẫn 頌tụng 之chi 意ý 也dã 。 頌tụng 雖tuy 四tứ 句cú 。 義nghĩa 說thuyết 多đa 種chủng 。 不bất 離ly 第đệ 八bát 。 若nhược 離ly 第đệ 八bát 。 因nhân 緣duyên 慿# 誰thùy 而nhi 有hữu 。 染nhiễm 淨tịnh 無vô 地địa 。 三tam 性tánh 無vô 依y 矣hĩ 。 豈khởi 皆giai 得đắc 而nhi 有hữu 耶da 。 此thử 頌tụng 之chi 可khả 證chứng 其kỳ 有hữu 一nhất 也dã 。

○# 二nhị 重trọng/trùng 引dẫn 頌tụng (# 二nhị )# 。 初sơ 引dẫn 頌tụng 文văn 二nhị 釋thích 頌tụng 意ý 。

○# 初sơ 引dẫn 頌tụng 文văn 。

即tức 彼bỉ 經kinh 中trung 。 復phục 作tác 是thị 說thuyết 。 由do 攝nhiếp 蔵# 諸chư 法pháp 。 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 故cố 名danh 阿a 頼# 耶da 。 勝thắng 者giả 我ngã 開khai 示thị 。

○# 二nhị 釋thích 頌tụng 義nghĩa (# 三tam )# 。 初sơ 釋thích 前tiền 三tam 句cú 二nhị 釋thích 後hậu 一nhất 句cú 三tam 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

○# 初sơ 釋thích 前tiền 三tam 句cú 。

由do 此thử 本bổn 識thức 。 具cụ 諸chư 種chủng 子tử 。 故cố 能năng 攝nhiếp 蔵# 。 諸chư 雜tạp 染nhiễm 法pháp 。 依y 斯tư 建kiến 立lập 。 阿a 頼# 耶da 名danh 。 非phi 如như 勝thắng 性tánh 。 轉chuyển 為vi 大đại 等đẳng 。 種chủng 子tử 與dữ 果quả 。 體thể 非phi 一nhất 故cố 。 能năng 依y 所sở 依y 。 俱câu 生sanh 滅diệt 故cố 。 與dữ 雜tạp 染nhiễm 法pháp 。 互hỗ 相tương 攝nhiếp 蔵# 。 亦diệc 為vi 有hữu 情tình 。 執chấp 蔵# 為vi 我ngã 。 故cố 說thuyết 此thử 識thức 。 名danh 阿a 頼# 耶da 。

此thử 釋thích 次thứ 頌tụng 之chi 名danh 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 自tự 體thể 也dã 。 初sơ 約ước 持trì 熏huân 釋thích 。 二nhị 約ước 簡giản 異dị 釋thích 。 三tam 約ước 三tam 蔵# 釋thích 。 具cụ 諸chư 種chủng 子tử 。 即tức 持trì 種chủng 識thức 。 攝nhiếp 蔵# 諸chư 法pháp 。 即tức 受thọ 熏huân 義nghĩa 。 以dĩ 此thử 持trì 種chủng 。 故cố 能năng 受thọ 熏huân 。 以dĩ 此thử 持trì 熏huân 二nhị 義nghĩa 。 建kiến 立lập 阿a 頼# 耶da 名danh 。 簡giản 異dị 者giả 。 數số 論luận 謂vị 勝thắng 性tánh 。 轉chuyển 為vi 大đại 等đẳng 二nhị 十thập 三tam 法pháp 。 因nhân 果quả 雖tuy 殊thù 。 而nhi 體thể 是thị 一nhất 。 果quả 雖tuy 生sanh 滅diệt 而nhi 體thể 是thị 常thường 。 今kim 則tắc 能năng 生sanh 種chủng 子tử 。 與dữ 現hiện 行hành 果quả 體thể 非phi 一nhất 故cố 。 非phi 如như 彼bỉ 體thể 是thị 一nhất 也dã 。 能năng 依y 諸chư 法pháp 。 與dữ 所sở 依y 識thức 。 俱câu 生sanh 滅diệt 故cố 。 非phi 如như 彼bỉ 之chi 果quả 生sanh 滅diệt 而nhi 體thể 是thị 常thường 也dã 。 三tam 蔵# 者giả 。 據cứ 能năng 持trì 種chủng 。 則tắc 種chủng 名danh 所sở 蔵# 。 識thức 為vi 能năng 蔵# 。 據cứ 所sở 熏huân 依y 。 則tắc 染nhiễm 法pháp 名danh 能năng 蔵# 。 此thử 識thức 為vi 所sở 蔵# 。 故cố 云vân 與dữ 雜tạp 染nhiễm 法pháp 互hỗ 相tương 攝nhiếp 蔵# 。 亦diệc 為vi 有hữu 情tình 執chấp 為vi 自tự 我ngã 。 則tắc 名danh 執chấp 蔵# 。 具cụ 此thử 三tam 蔵# 。 故cố 說thuyết 此thử 識thức 。 名danh 阿a 頼# 耶da 。

○# 二nhị 釋thích 後hậu 一nhất 句cú 。

已dĩ 入nhập 見kiến 道đạo 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 得đắc 真chân 現hiện 觀quán 。 名danh 為vi 勝thắng 者giả 。 彼bỉ 能năng 證chứng 解giải 阿a 頼# 耶da 識thức 。 故cố 我ngã 世Thế 尊Tôn 。 正chánh 為vi 開khai 示thị 。 或hoặc 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 皆giai 名danh 勝thắng 者giả 。 雖tuy 見kiến 道đạo 前tiền 。 未vị 能năng 證chứng 解giải 阿a 頼# 耶da 識thức 。 而nhi 能năng 信tín 解giải 。 求cầu 彼bỉ 轉chuyển 依y 。 故cố 亦diệc 為vi 說thuyết 。

釋thích 頌tụng 所sở 為vi 機cơ 。 證chứng 第đệ 八bát 於ư 證chứng 解giải 之chi 人nhân 也dã 。 初sơ 約ước 地địa 上thượng 釋thích 。 次thứ 約ước 地địa 前tiền 釋thích 。 見kiến 道đạo 即tức 初Sơ 地Địa 。 真chân 現hiện 觀quán 。 對đối 地địa 前tiền 似tự 現hiện 觀quán 言ngôn 。 彼bỉ 能năng 證chứng 解giải 者giả 。 以dĩ 得đắc 根căn 後hậu 二nhị 智trí 。 如như 實thật 了liễu 知tri 故cố 也dã 。 正chánh 為vi 開khai 示thị 者giả 。 雖tuy 能năng 分phần/phân 覺giác 。 猶do 未vị 竆# 源nguyên 。 故cố 須tu 開khai 示thị 。 教giáo 與dữ 機cơ 逗đậu 也dã 。 或hoặc 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 皆giai 名danh 勝thắng 者giả 。 則tắc 不bất 必tất 局cục 於ư 真chân 現hiện 觀quán 名danh 勝thắng 也dã 。 而nhi 能năng 信tín 解giải 者giả 。 非phi 全toàn 己kỷ 智trí 力lực 。 依y 教giáo 生sanh 信tín 解giải 也dã 。 轉chuyển 依y 者giả 。 本bổn 識thức 能năng 持trì 染nhiễm 淨tịnh 法pháp 種chủng 。 與dữ 染nhiễm 淨tịnh 俱câu 為vi 所sở 依y 。 聖thánh 道Đạo 轉chuyển 令linh 捨xả 染nhiễm 得đắc 淨tịnh 。 名danh 轉chuyển 依y 也dã 。 求cầu 彼bỉ 轉chuyển 依y 者giả 。 謂vị 資tư 糧lương 位vị 。 等đẳng 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 未vị 實thật 證chứng 頼# 耶da 。 而nhi 能năng 依y 教giáo 信tín 解giải 。 於ư 唯duy 識thức 義nghĩa 。 發phát 大đại 勇dũng 猛mãnh 。 求cầu 彼bỉ 轉chuyển 依y 之chi 果quả 故cố 也dã 。 亦diệc 為vi 開khai 示thị 。 雖tuy 非phi 是thị 正chánh 。 或hoặc 可khả 進tiến 於ư 證chứng 也dã 。

○# 三tam 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

非phi 諸chư 轉chuyển 識thức 。 有hữu 如như 是thị 義nghĩa 。

結kết 諸chư 義nghĩa 歸quy 於ư 識thức 。 以dĩ 竟cánh 重trọng/trùng 引dẫn 頌tụng 文văn 之chi 意ý 也dã 。 非phi 諸chư 轉chuyển 識thức 有hữu 如như 是thị 義nghĩa 。 是thị 頼# 耶da 識thức 。 有hữu 如như 是thị 義nghĩa 也dã 。 既ký 由do 如như 是thị 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 三tam 蔵# 之chi 義nghĩa 以dĩ 定định 名danh 。 豈khởi 不bất 即tức 如như 是thị 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 三tam 蔵# 之chi 名danh 以dĩ 證chứng 體thể 乎hồ 。 此thử 頌tụng 之chi 可khả 證chứng 其kỳ 有hữu 二nhị 也dã 。

○# 三tam 深thâm 密mật 頌tụng (# 三tam )# 。 初sơ 引dẫn 頌tụng 二nhị 釋thích 義nghĩa 三tam 結kết 歸quy 。

○# 初sơ 引dẫn 頌tụng 。

解giải 深thâm 密mật 經kinh 。 亦diệc 作tác 是thị 說thuyết 。 阿a 陀đà 那na 識thức 甚thậm 深thâm 細tế 。 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 如như 暴bạo 流lưu 。 我ngã 於ư 凢# 愚ngu 不bất 開khai 演diễn 。 恐khủng 彼bỉ 分phân 別biệt 執chấp 為vi 我ngã 。

○# 二nhị 釋thích 義nghĩa 。

以dĩ 能năng 執chấp 持trì 諸chư 法pháp 種chủng 子tử 。 及cập 能năng 執chấp 受thọ 色sắc 根căn 依y 處xứ 。 亦diệc 能năng 執chấp 取thủ 結kết 生sanh 相tương 續tục 。 故cố 說thuyết 此thử 識thức 名danh 阿a 陀đà 那na 。 無vô 性tánh 有hữu 情tình 。 不bất 能năng 竆# 底để 。 故cố 說thuyết 甚thậm 深thâm 。 趣thú 寂tịch 種chủng 性tánh 。 不bất 能năng 通thông 逹# 。 故cố 名danh 甚thậm 細tế 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 真chân 實thật 種chủng 子tử 。 緣duyên 擊kích 便tiện 生sanh 。 轉chuyển 識thức 波ba 浪lãng 。 恆hằng 無vô 間gián 斷đoạn 。 猶do 如như 暴bạo 流lưu 。 凢# 即tức 無vô 性tánh 。 愚ngu 即tức 趣thú 寂tịch 。 恐khủng 彼bỉ 於ư 此thử 。 起khởi 分phân 別biệt 執chấp 。 堕# 諸chư 惡ác 趣thú 。 障chướng 生sanh 聖thánh 道Đạo 。 故cố 我ngã 世Thế 尊Tôn 。 不bất 為vi 開khai 演diễn 。

此thử 釋thích 第đệ 三tam 頌tụng 義nghĩa 。 以dĩ 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 執chấp 持trì 執chấp 受thọ 執chấp 取thủ 三tam 義nghĩa 名danh 阿a 陀đà 那na 。 執chấp 持trì 不bất 失thất 多đa 如như 上thượng 說thuyết 。 執chấp 受thọ 色sắc 根căn 。 及cập 根căn 依y 處xứ 者giả 。 安an 危nguy 共cộng 同đồng 。 盡tận 壽thọ 隨tùy 轉chuyển 曰viết 執chấp 受thọ 以dĩ 一nhất 不bất 執chấp 受thọ 。 色sắc 根căn 爛lạn 壞hoại 故cố 也dã 。 執chấp 取thủ 結kết 生sanh 者giả 。 結kết 是thị 繫hệ 屬thuộc 。 生sanh 即tức 受thọ 生sanh 。 於ư 母mẫu 胎thai 中trung 。 一nhất 念niệm 受thọ 生sanh 。 即tức 繫hệ 屬thuộc 彼bỉ 。 相tương 續tục 者giả 。 不bất 斷đoạn 義nghĩa 。 於ư 諸chư 趣thú 中trung 。 捨xả 生sanh 趣thú 生sanh 。 皆giai 由do 此thử 識thức 而nhi 得đắc 相tương 續tục 。 如như 經Kinh 云vân 。 阿a 陀đà 那na 識thức 。 若nhược 不bất 入nhập 母mẫu 胎thai 者giả 。 不bất 應ưng 和hòa 合hợp 成thành 羯yết 羅la 藍lam 等đẳng 。 鐵thiết 如như 父phụ 母mẫu 精tinh 血huyết 。 第đệ 八bát 如như 磁từ 毛mao 石thạch 。 一nhất 剎sát 那na 頃khoảnh 。 便tiện 攬lãm 而nhi 住trụ 。 同đồng 時thời 根căn 塵trần 等đẳng 種chủng 。 從tùng 自tự 識thức 中trung 。 亦diệc 生sanh 現hiện 行hành 。 名danh 執chấp 取thủ 結kết 生sanh 。 而nhi 雜tạp 集tập 謂vị 命mạng 終chung 心tâm 。 與dữ 自tự 體thể 愛ái 相tương 應ứng 。 是thị 相tương 續tục 力lực 。 名danh 結kết 生sanh 相tương 續tục 。 生sanh 欲dục 界giới 者giả 。 即tức 以dĩ 欲dục 界giới 自tự 體thể 愛ái 相tương 應ứng 命mạng 終chung 心tâm 。 結kết 生sanh 相tương 續tục 。 色sắc 無vô 色sắc 餘dư 處xứ 皆giai 然nhiên 。 而nhi 有hữu 九cửu 種chủng 。 此thử 自tự 體thể 愛ái 。 唯duy 是thị 俱câu 生sanh 。 不bất 了liễu 所sở 緣duyên 境cảnh 。 有hữu 覆phú 無vô 記ký 性tánh 攝nhiếp 。 而nhi 能năng 分phân 別biệt 我ngã 自tự 體thể 。 生sanh 差sai 別biệt 境cảnh 界giới 。 由do 此thử [執/力]# 力lực 。 諸chư 異dị 生sanh 輩bối 。 令linh 無vô 間gian 中trung 有hữu 相tương 續tục 。 至chí 未vị 欲dục 聖thánh 者giả 。 已dĩ 離ly 聖thánh 者giả 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 之chi 不bất 同đồng 。 予# 走tẩu 筆bút 至chí 此thử 。 而nhi 知tri 第đệ 七thất 為vi 害hại 。 於ư 生sanh 死tử 中trung 。 殊thù 為vi 可khả 恨hận 。 葢# 自tự 體thể 愛ái 即tức 第đệ 七thất 。 而nhi 命mạng 終chung 心tâm 即tức 第đệ 八bát 。 八bát 與dữ 七thất 相tương 依y 不bất 離ly 曰viết 相tương 應ứng 也dã 。 無vô 性tánh 即tức 闡xiển 提đề 。 趣thú 寂tịch 即tức 聲Thanh 聞Văn 。 為vi 此thử 漂phiêu 蕩đãng 而nhi 不bất 出xuất 離ly 曰viết 不bất 能năng 竆# 底để 。 為vi 此thử 淪luân 溺nịch 。 而nhi 不bất 覺giác 了liễu 。 曰viết 不bất 能năng 通thông 逹# 。 真chân 實thật 者giả 。 親thân 生sanh 現hiện 行hành 。 非phi 外ngoại 榖cốc 麥mạch 等đẳng 假giả 種chủng 子tử 也dã 。 恆hằng 無vô 間gián 斷đoạn 者giả 。 雖tuy 遇ngộ 緣duyên 生sanh 識thức 。 而nhi 此thử 識thức 自tự 體thể 。 恆hằng 無vô 間gián 斷đoạn 。 如như 暴bạo 流lưu 水thủy 。 雖tuy 遇ngộ 風phong 擊kích 。 起khởi 諸chư 波ba 浪lãng 。 而nhi 流lưu 不bất 斷đoạn 也dã 。 起khởi 分phân 別biệt 執chấp 者giả 。 以dĩ 未vị 遇ngộ 聖thánh 教giáo 。 恆hằng 起khởi 俱câu 生sanh 。 今kim 聽thính 法Pháp 音âm 深thâm 妙diệu 。 不bất 能năng 領lãnh 解giải 。 復phục 起khởi 邪tà 執chấp 妄vọng 計kế 。 即tức 分phân 別biệt 我ngã 也dã 。 墮đọa 惡ác 障chướng 生sanh 者giả 。 以dĩ 分phân 別biệt 我ngã 執chấp 。 是thị 惡ác 趣thú 之chi 因nhân 。 聖thánh 道Đạo 之chi 障chướng 。 故cố 佛Phật 杜đỗ 口khẩu 。 不bất 使sử 過quá 生sanh 。

○# 三tam 結kết 歸quy 。

唯duy 第đệ 八bát 識thức 。 有hữu 如như 是thị 相tướng 。

結kết 歸quy 第đệ 八bát 。 竟cánh 第đệ 三tam 引dẫn 頌tụng 之chi 意ý 也dã 。 如như 是thị 執chấp 持trì 執chấp 受thọ 執chấp 取thủ 等đẳng 相tương/tướng 。 既ký 唯duy 有hữu 於ư 第đệ 八bát 。 豈khởi 非phi 有hữu 第đệ 八bát 識thức 乎hồ 。 此thử 頌tụng 之chi 可khả 證chứng 其kỳ 有hữu 者giả 三tam 也dã 。

○# 四tứ 楞lăng 伽già 頌tụng 。

入nhập 楞lăng 伽già 經kinh 。 亦diệc 作tác 是thị 說thuyết 。 如như 海hải 遇ngộ 風phong 緣duyên 。 起khởi 種chủng 種chủng 波ba 浪lãng 。 現hiện 前tiền 作tác 用dụng 轉chuyển 。 無vô 有hữu 間gián 斷đoạn 時thời 。 蔵# 識thức 海hải 亦diệc 然nhiên 。 境cảnh 等đẳng 風phong 所sở 擊kích 恆hằng 起khởi 諸chư 識thức 浪lãng 現hiện 前tiền 作tác 用dụng 轉chuyển 。 眼nhãn 等đẳng 諸chư 識thức 無vô 如như 大đại 海hải 。 恆hằng 相tương 續tục 轉chuyển 起khởi 諸chư 識thức 浪lãng 。 故cố 知tri 別biệt 有hữu 第đệ 八bát 識thức 性tánh 此thử 等đẳng 無vô 量lượng 。 大Đại 乘Thừa 經Kinh 中trung 皆giai 別biệt 說thuyết 有hữu 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

此thử 第đệ 四tứ 引dẫn 頌tụng 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 初sơ 引dẫn 二nhị 釋thích 三tam 結kết 。 如như 文văn 易dị 見kiến 。 初sơ 引dẫn 四tứ 頌tụng 竟cánh 。

○# 二nhị 顯hiển 聖thánh 量lượng (# 二nhị )# 。 初sơ 約ước 比tỉ 量lượng 證chứng 二nhị 引dẫn 七thất 因nhân 證chứng 。

○# 初sơ 約ước 比tỉ 量lượng 證chứng 。

諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 皆giai 順thuận 無vô 我ngã 。 違vi 數số 取thủ 趣thú 。 棄khí 背bội 流lưu 轉chuyển 。 趣thú 向hướng 還hoàn 滅diệt 。 讃# 佛Phật 法Pháp 僧Tăng 。 毀hủy 諸chư 外ngoại 道đạo 。 表biểu 蘊uẩn 等đẳng 法pháp 。 遮già 勝thắng 性tánh 等đẳng 。 樂nhạo 大Đại 乘Thừa 者giả 。 許hứa 能năng 顯hiển 示thị 無vô 顛điên 倒đảo 理lý 。 契Khế 經Kinh 攝nhiếp 故cố 。 如như 增tăng 壹nhất 等đẳng 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 。

顯hiển 大Đại 乘Thừa 是thị 至chí 教giáo 量lượng 。 證chứng 所sở 引dẫn 頌tụng 第đệ 八bát 之chi 不bất 必tất 疑nghi 也dã 。 初sơ 顯hiển 契khế 理lý 。 次thứ 顯hiển 契khế 機cơ 。 三tam 顯hiển 比tỉ 量lượng 。 承thừa 上thượng 已dĩ 引dẫn 止chỉ 於ư 四tứ 頌tụng 。 未vị 引dẫn 尚thượng 有hữu 多đa 經kinh 。 汝nhữ 小Tiểu 乘Thừa 信tín 阿a 含hàm 等đẳng 為vi 至chí 教giáo 量lượng 不bất 信tín 有hữu 第đệ 八bát 識thức 。 若nhược 知tri 大Đại 乘Thừa 亦diệc 至chí 教giáo 量lượng 。 當đương 信tín 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 何hà 則tắc 。 大Đại 乘Thừa 義nghĩa 理lý 分phân 齊tề 。 小Tiểu 乘Thừa 固cố 不bất 能năng 及cập 。 小Tiểu 乘Thừa 義nghĩa 理lý 分phân 齊tề 。 大Đại 乘Thừa 未vị 始thỉ 其kỳ 不bất 具cụ 也dã 。 使sử 小Tiểu 乘Thừa 契khế 理lý 契khế 機cơ 。 而nhi 大Đại 乘Thừa 有hữu 所sở 不bất 契khế 。 非phi 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 。 今kim 則tắc 順thuận 違vi 皆giai 同đồng 。 背bối/bội 向hướng 皆giai 同đồng 。 讃# 毀hủy 皆giai 同đồng 。 遮già 表biểu 無vô 不bất 皆giai 同đồng 。 何hà 其kỳ 契khế 理lý 。 樂nhạo 大Đại 乘Thừa 者giả 。 許hứa 能năng 顯hiển 示thị 無vô 倒đảo 正chánh 理lý 。 何hà 其kỳ 契khế 機cơ 。 既ký 機cơ 理lý 之chi 皆giai 契khế 。 亦diệc 同đồng 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 也dã 。 是thị 故cố 增tăng 壹nhất 等đẳng 是thị 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 。 契Khế 經Kinh 攝nhiếp 故cố 。 如như 大Đại 乘Thừa 等đẳng 。 大Đại 乘Thừa 亦diệc 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 。 契Khế 經Kinh 攝nhiếp 故cố 。 如như 增tăng 壹nhất 等đẳng 。 教giáo 量lượng 既ký 同đồng 。 信tín 胡hồ 容dung 異dị 。 然nhiên 則tắc 大Đại 乘Thừa 之chi 教giáo 。 說thuyết 有hữu 第đệ 八bát 。 不bất 必tất 疑nghi 也dã 。

○# 二nhị 約ước 七thất 因nhân 證chứng 。

又hựu 聖thánh 慈Từ 氏Thị 。 以dĩ 七thất 種chủng 因nhân 。 證chứng 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 真chân 是thị 佛Phật 說thuyết 。 一nhất 先tiên 不bất 記ký 故cố 。 若nhược 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 有hữu 餘dư 為vi 壞hoại 正Chánh 法Pháp 故cố 說thuyết 。 何hà 故cố 世Thế 尊Tôn 。 非phi 如như 當đương 起khởi 。 諸chư 可khả 怖bố 事sự 。 先tiên 預dự 記ký 別biệt 。 二nhị 本bổn 俱câu 行hành 故cố 。 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 。 本bổn 來lai 俱câu 行hành 。 寧ninh 知tri 大Đại 乘Thừa 。 獨độc 非phi 佛Phật 說thuyết 。 三tam 非phi 餘dư 境cảnh 故cố 。 大Đại 乘Thừa 所sở 說thuyết 。 廣quảng 大đại 甚thậm 深thâm 。 非phi 外ngoại 道đạo 等đẳng 思tư 量lượng 境cảnh 界giới 。 彼bỉ 經kinh 論luận 中trung 。 曾tằng 所sở 未vị 說thuyết 。 設thiết 為vi 彼bỉ 說thuyết 。 亦diệc 不bất 信tín 受thọ 。 故cố 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 非phi 非phi 佛Phật 說thuyết 。 四tứ 應ưng 極cực 成thành 故cố 。 若nhược 謂vị 大Đại 乘Thừa 。 是thị 餘dư 佛Phật 說thuyết 。 非phi 今kim 佛Phật 語ngữ 。 則tắc 大Đại 乘Thừa 教giáo 。 是thị 佛Phật 所sở 說thuyết 。 其kỳ 理lý 極cực 成thành 。 五ngũ 有hữu 無vô 有hữu 故cố 。 若nhược 有hữu 大Đại 乘Thừa 。 即tức 應ưng 信tín 此thử 諸chư 大Đại 乘Thừa 教giáo 。 是thị 佛Phật 所sở 說thuyết 。 離ly 此thử 大Đại 乘Thừa 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 若nhược 無vô 大Đại 乘Thừa 。 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 教giáo 。 亦diệc 應ưng 非phi 有hữu 。 以dĩ 離ly 大Đại 乘Thừa 。 决# 定định 無vô 有hữu 得đắc 成thành 佛Phật 義nghĩa 。 誰thùy 出xuất 於ư 世thế 。 說thuyết 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 故cố 聲Thanh 聞Văn 乘thừa 。 是thị 佛Phật 所sở 說thuyết 。 非phi 大Đại 乘Thừa 教giáo 。 不bất 應ưng 正chánh 理lý 。 六lục 能năng 對đối 治trị 故cố 。 依y 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 勤cần 修tu 行hành 者giả 。 皆giai 能năng 引dẫn 得đắc 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 能năng 正chánh 對đối 治trị 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 故cố 應ưng 信tín 此thử 。 是thị 佛Phật 所sở 說thuyết 。 七thất 義nghĩa 異dị 文văn 故cố 。 大Đại 乘Thừa 所sở 說thuyết 。 意ý 趣thú 甚thậm 深thâm 。 不bất 可khả 隨tùy 文văn 而nhi 取thủ 其kỳ 義nghĩa 。 便tiện 生sanh 誹phỉ 謗báng 。 謂vị 非phi 佛Phật 語ngữ 。 是thị 故cố 大Đại 乘Thừa 。 真chân 是thị 佛Phật 說thuyết 。 如như 莊trang 嚴nghiêm 論luận 頌tụng 此thử 義nghĩa 言ngôn 。 先tiên 不bất 記ký 俱câu 行hành 。 非phi 餘dư 所sở 行hành 境cảnh 。 極cực 成thành 有hữu 無vô 有hữu 。 對đối 治trị 異dị 文văn 故cố 。

此thử 復phục 引dẫn 多đa 因nhân 。 重trọng/trùng 證chứng 第đệ 八bát 之chi 不bất 必tất 疑nghi 也dã 。 初sơ 標tiêu 舉cử 。 次thứ 別biệt 釋thích 。 三tam 總tổng 頌tụng 。 承thừa 上thượng 不bất 獨độc 以dĩ 比tỉ 量lượng 證chứng 大Đại 乘Thừa 。 是thị 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 所sở 說thuyết 第đệ 八bát 。 不bất 必tất 有hữu 疑nghi 。 又hựu 慈Từ 氏Thị 多đa 因nhân 。 證chứng 大Đại 乘Thừa 真chân 是thị 佛Phật 說thuyết 。 則tắc 所sở 說thuyết 第đệ 八bát 。 尤vưu 不bất 必tất 疑nghi 。 地địa 上thượng 已dĩ 當đương 仰ngưỡng 信tín 。 况# 慈Từ 氏Thị 乎hồ 。 一nhất 因nhân 已dĩ 當đương 仰ngưỡng 信tín 。 况# 多đa 至chí 於ư 七thất 因nhân 乎hồ 。 教giáo 量lượng 既ký 至chí 。 因nhân 證chứng 更cánh 多đa 。 餘dư 疑nghi 斷đoạn 斷đoạn 當đương 永vĩnh 釋thích 矣hĩ 。 上thượng 初sơ 大Đại 乘Thừa 四tứ 頌tụng 竟cánh 。

○# 二nhị 餘dư 乘thừa 四tứ 部bộ (# 二nhị )# 。 初sơ 總tổng 標tiêu 二nhị 別biệt 明minh 。

○# 初sơ 總tổng 標tiêu 。

餘dư 部bộ 經kinh 中trung 。 亦diệc 密mật 意ý 說thuyết 。 阿a 頼# 耶da 識thức 。 有hữu 別biệt 自tự 性tánh 。

從tùng 此thử 至chí 結kết 。 引dẫn 小Tiểu 乘Thừa 諸chư 部bộ 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 承thừa 上thượng 至chí 教giáo 量lượng 攝nhiếp 。 慈Từ 氏Thị 七thất 因nhân 。 皆giai 約ước 大Đại 乘Thừa 證chứng 有hữu 。 至chí 若nhược 小Tiểu 乘Thừa 諸chư 部bộ 。 將tương 謂vị 必tất 無vô 可khả 證chứng 。 孰thục 知tri 餘dư 部bộ 雖tuy 非phi 顯hiển 說thuyết 。 亦diệc 密mật 說thuyết 此thử 識thức 有hữu 別biệt 自tự 性tánh 乎hồ 。 是thị 則tắc 不bất 惟duy 大Đại 乘Thừa 可khả 證chứng 。 即tức 汝nhữ 本bổn 部bộ 亦diệc 可khả 證chứng 矣hĩ 。 何hà 必tất 疑nghi 也dã 。

○# 二nhị 別biệt 明minh (# 四tứ )# 。 初sơ 大đại 眾chúng 部bộ 二nhị 上thượng 座tòa 部bộ 三tam 化hóa 地địa 部bộ 四tứ 說thuyết 有hữu 部bộ 。

○# 初sơ 大đại 眾chúng 部bộ 。

謂vị 大đại 眾chúng 部bộ 。 阿a 笈cấp 摩ma 中trung 。 密mật 意ý 說thuyết 此thử 。 名danh 根căn 本bổn 識thức 。 是thị 眼nhãn 識thức 等đẳng 所sở 依y 止chỉ 故cố 。 譬thí 如như 樹thụ 根căn 。 是thị 莖hành 等đẳng 本bổn 。 非phi 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 有hữu 如như 是thị 義nghĩa 。

指chỉ 小tiểu 教giáo 密mật 說thuyết 第đệ 八bát 為vi 根căn 本bổn 識thức 也dã 。 大đại 眾chúng 部bộ 者giả 。 老lão 少thiếu 共cộng 集tập 之chi 律luật 部bộ 。 阿a 笈cấp 摩ma 者giả 。 律luật 部bộ 中trung 經kinh 也dã 。 密mật 說thuyết 者giả 。 恐khủng 其kỳ 分phân 別biệt 執chấp 為vi 我ngã 。 兾# 其kỳ 機cơ 至chí 而nhi 忽hốt 解giải 也dã 。 名danh 根căn 本bổn 識thức 。 至chí 是thị 莖hành 等đẳng 本bổn 。 笈cấp 摩ma 之chi 詞từ 。 密mật 說thuyết 此thử 名danh 根căn 本bổn 等đẳng 。 論luận 主chủ 釋thích 笈cấp 摩ma 之chi 意ý 。 非phi 眼nhãn 等đẳng 識thức 有hữu 。 如như 是thị 義nghĩa 者giả 。 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 錯thác 解giải 根căn 本bổn 。 執chấp 無vô 第đệ 八bát 。 故cố 破phá 云vân 非phi 。 意ý 以dĩ 五ngũ 識thức 姑cô 不bất 必tất 言ngôn 。 縱túng/tung 第đệ 六lục 亦diệc 是thị 莖hành 中trung 攝nhiếp 故cố 。 何hà 有hữu 於ư 根căn 本bổn 也dã 耶da 。

○# 二nhị 上thượng 座tòa 部bộ 。

上thượng 座tòa 部bộ 經kinh 。 分phân 別biệt 論luận 者giả 。 俱câu 密mật 說thuyết 此thử 名danh 有hữu 分phần/phân 識thức 。 有hữu 謂vị 三tam 有hữu 。 分phân 是thị 因nhân 義nghĩa 。 唯duy 此thử 恆hằng 徧biến 為vi 三tam 有hữu 因nhân 。

指chỉ 小tiểu 教giáo 密mật 說thuyết 第đệ 八bát 為vi 有hữu 分phần/phân 識thức 也dã 。 上thượng 座tòa 部bộ 。 老lão 宿túc 共cộng 集tập 之chi 律luật 部bộ 。 經kinh 即tức 此thử 部bộ 中trung 經kinh 也dã 。 分phân 別biệt 論luận 者giả 。 造tạo 論luận 釋thích 經kinh 之chi 人nhân 。 俱câu 密mật 說thuyết 者giả 。 經kinh 論luận 意ý 符phù 。 亦diệc 恐khủng 分phân 別biệt 執chấp 為vi 我ngã 。 又hựu 兾# 其kỳ 時thời 至chí 而nhi 忽hốt 解giải 也dã 。 有hữu 既ký 三tam 有hữu 。 分phần/phân 既ký 因nhân 義nghĩa 。 有hữu 因nhân 之chi 識thức 。 豈khởi 間gian 斷đoạn 不bất 徧biến 者giả 所sở 能năng 。 唯duy 此thử 第đệ 八bát 恆hằng 徧biến 。 故cố 為vi 三tam 有hữu 因nhân 也dã 。

○# 三tam 化hóa 地địa 部bộ 。

化hóa 地địa 部bộ 說thuyết 此thử 名danh 竆# 生sanh 死tử 蘊uẩn 。 離ly 第đệ 八bát 識thức 。 無vô 別biệt 蘊uẩn 法pháp 。 竆# 生sanh 死tử 際tế 。 無vô 間gián 斷đoạn 時thời 。 謂vị 無vô 色sắc 界giới 。 諸chư 色sắc 間gian 斷đoạn 。 無vô 想tưởng 天thiên 等đẳng 。 餘dư 心tâm 等đẳng 滅diệt 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 離ly 色sắc 心tâm 等đẳng 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 已dĩ 極cực 成thành 故cố 。 唯duy 此thử 識thức 名danh 竆# 生sanh 死tử 蘊uẩn 。

指chỉ 小tiểu 教giáo 密mật 說thuyết 第đệ 八bát 名danh 竆# 生sanh 死tử 蘊uẩn 也dã 。 蘊uẩn 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 一nhất 念niệm 頃khoảnh 蘊uẩn 。 謂vị 一nhất 剎sát 那na 有hữu 生sanh 滅diệt 法pháp 。 二nhị 一nhất 期kỳ 生sanh 蘊uẩn 。 謂vị 生sanh 乃nãi 至chí 死tử 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 法pháp 。 三tam 竆# 生sanh 死tử 蘊uẩn 。 謂vị 乃nãi 至chí 得đắc 金kim 剛cang 際tế 喻dụ 定định 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 法pháp 。 諸chư 色sắc 間gian 斷đoạn 。 色sắc 蘊uẩn 不bất 竆# 生sanh 死tử 。 餘dư 心tâm 間gian 斷đoạn 。 受thọ 想tưởng 等đẳng 四tứ 蘊uẩn 。 不bất 竆# 生sanh 死tử 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 不bất 竆# 生sanh 死tử 。 唯duy 第đệ 八bát 徧biến 於ư 三tam 界giới 九cửu 地địa 。 有hữu 生sanh 死tử 處xứ 。 即tức 以dĩ 此thử 為vi 依y 止chỉ 。 直trực 至chí 金kim 剛cang 心tâm 末mạt 。 煩phiền 惱não 盡tận 時thời 方phương 捨xả 。 故cố 名danh 竆# 生sanh 死tử 蘊uẩn 。

○# 四tứ 說thuyết 有hữu 部bộ (# 三tam )# 。 初sơ 引dẫn 文văn 畧lược 釋thích 二nhị 約ước 義nghĩa 廣quảng 釋thích 三tam 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

○# 初sơ 引dẫn 文văn 畧lược 釋thích 。

說thuyết 一nhất 切thiết 有hữu 部bộ 增tăng 一nhất 經kinh 中trung 。 亦diệc 密mật 意ý 說thuyết 此thử 名danh 阿a 頼# 耶da 。 謂vị 愛ái 阿a 頼# 耶da 。 樂nhạo/nhạc/lạc 阿a 頼# 耶da 。 欣hân 阿a 頼# 耶da 。 喜hỷ 阿a 頼# 耶da 。 謂vị 阿a 頼# 耶da 識thức 是thị 貪tham 總tổng 別biệt 三tam 世thế 境cảnh 故cố 。 立lập 此thử 四tứ 名danh 。

指chỉ 小tiểu 教giáo 密mật 說thuyết 第đệ 八bát 名danh 頼# 耶da 識thức 也dã 。 初sơ 增tăng 一nhất 文văn 。 次thứ 論luận 主chủ 釋thích 。 總tổng 別biệt 者giả 。 愛ái 是thị 總tổng 句cú 。 總tổng 緣duyên 三tam 世thế 境cảnh 故cố 。 餘dư 三tam 是thị 別biệt 。 別biệt 緣duyên 三tam 世thế 境cảnh 故cố 。 樂nhạo/nhạc/lạc 。 樂nhạo/nhạc/lạc 現hiện 在tại 正chánh 生sanh 頼# 耶da 。 欣hân 。 欣hân 過quá 去khứ 已dĩ 生sanh 頼# 耶da 。 喜hỷ 。 喜hỷ 未vị 來lai 當đương 生sanh 頼# 耶da 。 有hữu 此thử 總tổng 別biệt 。 故cố 立lập 四tứ 名danh 。

○# 二nhị 約ước 義nghĩa 廣quảng 釋thích (# 三tam )# 。 初sơ 標tiêu 釋thích 正chánh 義nghĩa 二nhị 別biệt 簡giản 諸chư 非phi 三tam 總tổng 結kết 愛ái 處xứ 。

○# 初sơ 標tiêu 釋thích 正chánh 義nghĩa 。

有hữu 情tình 執chấp 為vi 真chân 自tự 內nội 我ngã 。 乃nãi 至chí 未vị 斷đoạn 。 恆hằng 生sanh 愛ái 著trước 。 故cố 阿a 頼# 耶da 識thức 。 是thị 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 不bất 應ưng 執chấp 餘dư 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 等đẳng 。

釋thích 第đệ 八bát 為vi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 餘dư 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 執chấp 為vi 真chân 等đẳng 者giả 。 有hữu 情tình 剎sát 那na 剎sát 那na 。 執chấp 第đệ 八bát 見kiến 分phân 為vi 我ngã 。 不bất 應ưng 執chấp 餘dư 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 等đẳng 者giả 。 不bất 應ưng 執chấp 頼# 耶da 之chi 外ngoại 。 餘dư 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 等đẳng 為vi 頼# 耶da 也dã 。 以dĩ 有hữu 一nhất 類loại 異dị 解giải 者giả 。 謂vị 佛Phật 所sở 說thuyết 眾chúng 生sanh 愛ái 阿a 頼# 耶da 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 名danh 頼# 耶da 等đẳng 。 有hữu 餘dư 復phục 謂vị 貪tham 俱câu 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 名danh 頼# 耶da 等đẳng 。 故cố 今kim 總tổng 簡giản 。 不bất 應ưng 執chấp 等đẳng 。 別biệt 簡giản 非phi 處xứ 。 又hựu 總tổng 以dĩ 該cai 別biệt 。 故cố 但đãn 約ước 愛ái 處xứ 而nhi 樂nhạo/nhạc/lạc 欣hân 喜hỷ 三tam 。 自tự 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 。

○# 二nhị 別biệt 簡giản 諸chư 非phi 。

謂vị 生sanh 一nhất 向hướng 苦khổ 受thọ 處xứ 者giả 。 於ư 餘dư 取thủ 蘊uẩn 。 不bất 生sanh 愛ái 著trước 。 彼bỉ 恆hằng 厭yếm 逆nghịch 餘dư 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 。 念niệm 我ngã 何hà 時thời 當đương 捨xả 此thử 命mạng 。 此thử 眾chúng 同đồng 分phần 。 此thử 苦khổ 身thân 心tâm 。 令linh 我ngã 自tự 在tại 。 受thọ 快khoái 樂lạc 故cố 。 五ngũ 欲dục 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 謂vị 離ly 欲dục 者giả 。 於ư 五ngũ 妙diệu 欲dục 。 雖tuy 不bất 貪tham 著trước 。 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 謂vị 離ly 第đệ 三tam 靜tĩnh 慮lự 染nhiễm 者giả 。 雖tuy 厭yếm 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 身thân 見kiến 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 謂vị 非phi 無Vô 學Học 信tín 無vô 我ngã 者giả 。 雖tuy 於ư 身thân 見kiến 。 不bất 生sanh 貪tham 著trước 。 而nhi 於ư 內nội 我ngã 。 猶do 生sanh 愛ái 故cố 。 轉chuyển 識thức 等đẳng 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 謂vị 非phi 無Vô 學Học 求cầu 滅diệt 心tâm 者giả 。 雖tuy 厭yếm 轉chuyển 識thức 等đẳng 。 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 色sắc 身thân 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 離ly 色sắc 染nhiễm 者giả 。 雖tuy 厭yếm 色sắc 身thân 。 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 離ly 色sắc 心tâm 等đẳng 。 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 是thị 故cố 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。

簡giản 諸chư 非phi 愛ái 著trước 處xứ 。 顯hiển 頼# 耶da 是thị 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 文văn 分phần/phân 七thất 節tiết 。 初sơ 簡giản 去khứ 取thủ 蘊uẩn 。 二nhị 簡giản 去khứ 五ngũ 欲dục 。 三tam 簡giản 去khứ 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 四tứ 簡giản 去khứ 身thân 見kiến 。 五ngũ 簡giản 去khứ 轉chuyển 識thức 。 六lục 簡giản 去khứ 色sắc 身thân 。 七thất 簡giản 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 承thừa 上thượng 不bất 應ưng 執chấp 餘dư 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 等đẳng 者giả 。 謂vị 餘dư 取thủ 蘊uẩn 。 五ngũ 欲dục 樂lạc 受thọ 身thân 見kiến 。 乃nãi 至chí 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 皆giai 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 一nhất 向hướng 苦khổ 受thọ 處xứ 者giả 。 謂vị 極cực [烈-列+執]# 等đẳng 獄ngục 。 及cập 三tam 苦khổ 趣thú 也dã 。 餘dư 取thủ 蘊uẩn 。 對đối 頼# 耶da 言ngôn 。 念niệm 我ngã 何hà 時thời 當đương 捨xả 此thử 等đẳng 者giả 。 正chánh 於ư 餘dư 取thủ 生sanh 厭yếm 而nhi 不bất 愛ái 。 令linh 我ngã 自tự 在tại 受thọ 快khoái 樂lạc 者giả 。 正chánh 於ư 頼# 耶da 是thị 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 離ly 欲dục 者giả 。 指chỉ 不bất 還hoàn 果quả 。 已dĩ 斷đoạn 欲dục 界giới 煩phiền 惱não 。 名danh 離ly 欲dục 之chi 人nhân 。 於ư 五ngũ 妙diệu 欲dục 。 不bất 生sanh 貪tham 著trước 。 正chánh 五ngũ 欲dục 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 雖tuy 不bất 貪tham 著trước 。 以dĩ 惑hoặc 未vị 竆# 盡tận 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 正chánh 於ư 頼# 耶da 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 四tứ 禪thiền 苦khổ 樂lạc 二nhị 心tâm 。 俱câu 時thời 頓đốn 捨xả 。 名danh 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 。 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 者giả 。 雖tuy 厭yếm 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 正chánh 於ư 頼# 耶da 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 非phi 無Vô 學Học 。 謂vị 有hữu 學học 也dã 。 於ư 外ngoại 身thân 見kiến 。 不bất 生sanh 貪tham 著trước 。 正chánh 於ư 身thân 見kiến 。 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 雖tuy 於ư 身thân 見kiến 。 不bất 生sanh 貪tham 著trước 。 而nhi 於ư 內nội 我ngã 。 猶do 生sanh 愛ái 故cố 。 正chánh 於ư 頼# 耶da 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 求cầu 滅diệt 心tâm 者giả 。 入nhập 滅diệt 盡tận 定định 。 與dữ 入nhập 無vô 想tưởng 也dã 。 厭yếm 轉chuyển 識thức 等đẳng 。 正chánh 轉chuyển 識thức 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 雖tuy 厭yếm 轉chuyển 識thức 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 正chánh 於ư 頼# 耶da 之chi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 離ly 染nhiễm 色sắc 等đẳng 者giả 。 或hoặc 無Vô 學Học 聖thánh 。 及cập 諸chư 凢# 夫phu 。 厭yếm 離ly 有hữu 色sắc 。 求cầu 無vô 色sắc 處xứ 。 正chánh 色sắc 身thân 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 雖tuy 厭yếm 色sắc 身thân 而nhi 愛ái 我ngã 故cố 。 正chánh 於ư 頼# 耶da 是thị 真chân 愛ái 著trước 處xứ 也dã 。 既ký 離ly 色sắc 心tâm 。 無vô 別biệt 自tự 體thể 。 故cố 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 亦diệc 非phi 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 是thị 則tắc 處xứ 處xứ 推thôi 竆# 非phi 愛ái 。 處xứ 處xứ 非phi 愛ái 愛ái 我ngã 。 不bất 應ưng 執chấp 餘dư 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 等đẳng 。 豈khởi 徒đồ 言ngôn 哉tai 。

○# 三tam 總tổng 結kết 愛ái 處xứ 。

異dị 生sanh 有hữu 學học 。 起khởi 我ngã 愛ái 時thời 。 雖tuy 於ư 餘dư 蘊uẩn 。 有hữu 愛ái 非phi 愛ái 。 而nhi 於ư 此thử 識thức 。 我ngã 愛ái 定định 生sanh 。 故cố 唯duy 此thử 是thị 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。

結kết 定định 我ngã 愛ái 。 以dĩ 審thẩm 頼# 耶da 是thị 真chân 愛ái 處xứ 也dã 。 於ư 餘dư 蘊uẩn 中trung 。 有hữu 愛ái 非phi 愛ái 。 猶do 有hữu 未vị 可khả 定định 。 而nhi 於ư 此thử 識thức 。 我ngã 愛ái 定định 生sanh 。 更cánh 無vô 不bất 可khả 决# 者giả 矣hĩ 。 故cố 唯duy 此thử 是thị 真chân 愛ái 著trước 處xứ 。 前tiền 云vân 阿a 頼# 耶da 識thức 是thị 真chân 愛ái 著trước 。 豈khởi 徒đồ 言ngôn 哉tai 。

○# 三tam 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

由do 是thị 彼bỉ 說thuyết 阿a 頼# 耶da 名danh 。 定định 唯duy 顯hiển 此thử 阿a 頼# 耶da 識thức 。

决# 名danh 於ư 識thức 。 結kết 顯hiển 第đệ 八bát 。 竟cánh 引dẫn 釋thích 之chi 意ý 也dã 。 由do 是thị 。 由do 正chánh 釋thích 之chi 既ký 明minh 。 簡giản 別biệt 之chi 愈dũ 悉tất 。 結kết 定định 之chi 更cánh 審thẩm 。 而nhi 彼bỉ 說thuyết 四tứ 名danh 。 唯duy 顯hiển 第đệ 八bát 。 豈khởi 有hữu 他tha 哉tai 。 是thị 則tắc 大Đại 乘Thừa 四tứ 頌tụng 。 已dĩ 當đương 不bất 疑nghi 。 况# 證chứng 之chi 以dĩ 至chí 教giáo 量lượng 乎hồ 。 慈Từ 氏Thị 七thất 因nhân 。 更cánh 當đương 氷băng 釋thích 。 况# 又hựu 餘dư 乘thừa 之chi 四tứ 部bộ 乎hồ 。 第đệ 八bát 之chi 疑nghi 。 不bất 容dung 再tái 矣hĩ 。 以dĩ 上thượng 引dẫn 聖thánh 教giáo 竟cánh 。

○# 二nhị 引dẫn 正chánh 理lý (# 二nhị )# 。 初sơ 結kết 前tiền 起khởi 後hậu 二nhị 詳tường 顯hiển 正chánh 理lý 。

○# 初sơ 結kết 前tiền 起khởi 後hậu 。

已dĩ 引dẫn 聖thánh 教giáo 。 當đương 顯hiển 正chánh 理lý 。

○# 二nhị 詳tường 顯hiển 正chánh 理lý (# 二nhị )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 文văn 二nhị 總tổng 結kết 勸khuyến 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 文văn (# 十thập )# 。 初sơ 持trì 種chủng 心tâm (# 至chí )# 十thập 染nhiễm 淨tịnh 心tâm 。

○# 初sơ 持trì 種chủng 心tâm (# 七thất )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 二nhị 比tỉ 量lượng 釋thích 三tam 破phá 識thức 類loại 四tứ 破phá 色sắc 心tâm 五ngũ 破phá 過quá 未vị 六lục 破phá 空không 理lý 七thất 結kết 持trì 種chủng 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 。

謂vị 契Khế 經Kinh 說thuyết 。 雜tạp 染nhiễm 清thanh 染nhiễm 。 諸chư 法pháp 種chủng 子tử 之chi 所sở 集tập 起khởi 。 故cố 名danh 為vi 心tâm 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 持trì 種chủng 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

引dẫn 經kinh 顯hiển 理lý 。 證chứng 有hữu 此thử 識thức 為vi 持trì 種chủng 心tâm 也dã 。 初sơ 引dẫn 經kinh 。 二nhị 證chứng 成thành 。 理lý 即tức 經kinh 中trung 之chi 理lý 。 會hội 文văn 切thiết 理lý 而nhi 為vi 證chứng 。 非phi 離ly 經kinh 別biệt 有hữu 理lý 為vi 證chứng 也dã 。 心tâm 不bất 自tự 心tâm 。 集tập 種chủng 起khởi 現hiện 名danh 心tâm 。 種chủng 非phi 自tự 種chủng 。 必tất 有hữu 持trì 種chủng 之chi 識thức 。 故cố 論luận 主chủ 推thôi 云vân 。 持trì 種chủng 心tâm 即tức 第đệ 八bát 識thức 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 持trì 種chủng 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。 然nhiên 則tắc 既ký 有hữu 集tập 起khởi 心tâm 。 必tất 有hữu 持trì 種chủng 識thức 也dã 明minh 矣hĩ 。

○# 二nhị 比tỉ 量lượng 釋thích 。

謂vị 諸chư 轉chuyển 識thức 。 在tại 滅diệt 定định 等đẳng 。 有hữu 間gian 斷đoạn 故cố 。 根căn 境cảnh 作tác 意ý 善thiện 等đẳng 類loại 別biệt 。 易dị 脫thoát 起khởi 故cố 。 如như 電điện 光quang 等đẳng 。 不bất 堅kiên 住trụ 故cố 。 非phi 可khả 熏huân 習tập 不bất 能năng 持trì 種chủng 。 非phi 染nhiễm 淨tịnh 種chủng 。 所sở 集tập 起khởi 心tâm 。 此thử 識thức 一nhất 類loại 。 恆hằng 無vô 間gián 斷đoạn 。 如như 苣cự 蕂vừng 等đẳng 。 堅kiên 住trụ 可khả 熏huân 。 契khế 當đương 彼bỉ 經kinh 。 所sở 說thuyết 心tâm 義nghĩa 。 若nhược 不bất 許hứa 有hữu 能năng 持trì 種chủng 心tâm 。 非phi 但đãn 違vi 經kinh 。 亦diệc 違vi 正chánh 理lý 。 謂vị 諸chư 所sở 起khởi 染nhiễm 淨tịnh 品phẩm 法pháp 。 無vô 所sở 熏huân 故cố 。 不bất 熏huân 成thành 種chủng 。 則tắc 應ưng 所sở 起khởi 。 唐đường 捐quyên 其kỳ 功công 。 染nhiễm 淨tịnh 起khởi 時thời 。 既ký 無vô 因nhân 種chủng 。 應ưng 同đồng 外ngoại 道đạo 。 執chấp 自tự 然nhiên 生sanh 。 色sắc 不bất 相tương 應ứng 。 非phi 心tâm 性tánh 故cố 。 如như 聲thanh 光quang 等đẳng 。 理lý 非phi 染nhiễm 淨tịnh 內nội 法pháp 所sở 熏huân 。 豈khởi 能năng 持trì 種chủng 。 又hựu 彼bỉ 離ly 識thức 無vô 實thật 自tự 性tánh 。 寧ninh 可khả 執chấp 為vi 內nội 種chủng 依y 止chỉ 。 轉chuyển 識thức 相tương 應ứng 諸chư 心tâm 所sở 法pháp 。 如như 識thức 間gian 斷đoạn 。 易dị 脫thoát 起khởi 故cố 。 不bất 自tự 在tại 故cố 。 非phi 心tâm 性tánh 故cố 。 不bất 能năng 持trì 種chủng 。 亦diệc 不bất 受thọ 熏huân 。 故cố 持trì 種chủng 心tâm 。 理lý 應ưng 別biệt 有hữu 。

比tỉ 量lượng 其kỳ 理lý 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 持trì 種chủng 心tâm 也dã 。 初sơ 量lượng 轉chuyển 識thức 不bất 能năng 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 。 謂vị 在tại 滅diệt 定định 無vô 心tâm 位vị 中trung 。 有hữu 間gian 斷đoạn 故cố 。 不bất 能năng 持trì 種chủng 。 在tại 有hữu 心tâm 位vị 。 根căn 境cảnh 作tác 意ý 等đẳng 緣duyên 。 善thiện 等đẳng 三tam 性tánh 類loại 別biệt 。 易dị 脫thoát 起khởi 故cố 。 猶do 如như 電điện 光quang 。 性tánh 非phi 堅kiên 住trụ 。 非phi 可khả 受thọ 熏huân 。 二nhị 量lượng 第đệ 八bát 是thị 持trì 種chủng 心tâm 。 順thuận 量lượng 。 則tắc 一nhất 類loại 異dị 於ư 脫thoát 起khởi 。 既ký 可khả 受thọ 熏huân 。 無vô 斷đoạn 非phi 彼bỉ 間gian 斷đoạn 。 又hựu 能năng 持trì 種chủng 。 契khế 當đương 彼bỉ 經kinh 所sở 說thuyết 心tâm 義nghĩa 。 反phản 量lượng 。 若nhược 不bất 許hứa 有hữu 能năng 持trì 種chủng 心tâm 。 非phi 但đãn 違vi 前tiền 所sở 引dẫn 聖thánh 教giáo 。 亦diệc 違vi 此thử 中trung 所sở 引dẫn 正chánh 理lý 。 亦diệc 且thả 有hữu 現hiện 行hành 不bất 熏huân 成thành 種chủng 之chi 失thất 。 無vô 因nhân 自tự 然nhiên 而nhi 生sanh 之chi 失thất 。 是thị 以dĩ 許hứa 有hữu 。 方phương 無vô 此thử 過quá 。 三tam 量lượng 色sắc 不bất 相tương 應ứng 非phi 持trì 種chủng 心tâm 。 以dĩ 色sắc 非phi 心tâm 性tánh 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 無vô 實thật 體thể 故cố 。 猶do 如như 聲thanh 光quang 。 理lý 非phi 受thọ 熏huân 。 豈khởi 能năng 持trì 種chủng 。 又hựu 此thử 是thị 識thức 變biến 。 無vô 體thể 是thị 假giả 。 非phi 內nội 種chủng 依y 。 豈khởi 能năng 持trì 種chủng 。 四tứ 量lượng 轉chuyển 識thức 心tâm 所sở 非phi 持trì 種chủng 心tâm 。 以dĩ 間gian 斷đoạn 易dị 脫thoát 。 有hữu 無vô 心tâm 位vị 。 既ký 與dữ 轉chuyển 識thức 相tương/tướng 同đồng 。 况# 不bất 自tự 在tại 。 非phi 心tâm 性tánh 故cố 。 豈khởi 能năng 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 。 故cố 以dĩ 理lý 論luận 應ưng 當đương 別biệt 有hữu 第đệ 八bát 為vi 持trì 種chủng 心tâm 也dã 。

○# 三tam 破phá 識thức 類loại 。

有hữu 說thuyết 六lục 識thức 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 依y 根căn 境cảnh 等đẳng 。 前tiền 後hậu 分phần/phân 位vị 事sự 雖tuy 轉chuyển 變biến 。 而nhi 類loại 無vô 別biệt 。 是thị 所sở 熏huân 習tập 。 能năng 持trì 種chủng 子tử 。 由do 斯tư 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 皆giai 成thành 。 何hà 要yếu 執chấp 有hữu 第đệ 八bát 識thức 性tánh 。 彼bỉ 言ngôn 無vô 義nghĩa 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 執chấp 類loại 是thị 實thật 。 則tắc 同đồng 外ngoại 道đạo 。 許hứa 類loại 是thị 假giả 。 便tiện 無vô 勝thắng 用dụng 。 應ưng 不bất 能năng 持trì 內nội 法pháp 實thật 種chủng 。 又hựu 執chấp 識thức 類loại 。 何hà 性tánh 所sở 攝nhiếp 。 若nhược 是thị 善thiện 惡ác 。 應ưng 不bất 受thọ 熏huân 。 許hứa 有hữu 記ký 故cố 。 猶do 如như 擇trạch 滅diệt 。 若nhược 是thị 無vô 記ký 。 善thiện 惡ác 心tâm 時thời 。 無vô 無vô 記ký 心tâm 。 此thử 類loại 應ưng 斷đoạn 。 非phi 事sự 善thiện 惡ác 。 類loại 可khả 無vô 記ký 。 別biệt 類loại 必tất 同đồng 別biệt 事sự 性tánh 故cố 。 又hựu 無vô 心tâm 位vị 。 此thử 類loại 定định 無vô 。 既ký 有hữu 間gian 斷đoạn 。 性tánh 非phi 堅kiên 住trụ 。 如như 何hà 可khả 執chấp 持trì 種chủng 受thọ 熏huân 。 又hựu 阿A 羅La 漢Hán 。 或hoặc 異dị 生sanh 心tâm 。 識thức 類loại 同đồng 故cố 。 應ưng 為vi 諸chư 染nhiễm 。 無vô 漏lậu 法pháp 熏huân 。 許hứa 便tiện 有hữu 失thất 。 又hựu 眼nhãn 等đẳng 根căn 。 或hoặc 所sở 餘dư 法pháp 。 與dữ 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 根căn 法pháp 類loại 同đồng 。 應ưng 互hỗ 相tương 熏huân 。 然nhiên 汝nhữ 不bất 許hứa 。 故cố 不bất 應ưng 執chấp 識thức 類loại 受thọ 熏huân 。 又hựu 六lục 識thức 身thân 。 若nhược 事sự 若nhược 類loại 。 前tiền 後hậu 二nhị 念niệm 。 既ký 不bất 俱câu 有hữu 。 如như 隔cách 念niệm 者giả 。 非phi 互hỗ 相tương 熏huân 。 能năng 熏huân 所sở 熏huân 。 必tất 俱câu 時thời 故cố 。 執chấp 唯duy 六lục 識thức 。 俱câu 時thời 轉chuyển 者giả 。 由do 前tiền 理lý 趣thú 。 既ký 非phi 所sở 熏huân 。 故cố 彼bỉ 亦diệc 無vô 能năng 持trì 種chủng 義nghĩa 。

以dĩ 理lý 推thôi 破phá 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 之chi 異dị 執chấp 也dã 。 文văn 分phần/phân 八bát 節tiết 。 初sơ 敘tự 執chấp 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 。 次thứ 下hạ 七thất 節tiết 。 皆giai 破phá 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 。 初sơ 敘tự 執chấp 中trung 。 事sự 謂vị 善thiện 惡ác 等đẳng 事sự 。 如như 下hạ 文văn 云vân 。 非phi 事sự 善thiện 惡ác 。 別biệt 事sự 性tánh 故cố 。 類loại 。 謂vị 相tương 似tự 。 以dĩ 前tiền 念niệm 後hậu 念niệm 。 識thức 之chi 品phẩm 類loại 。 是thị 相tương 似tự 故cố 。 依y 根căn 境cảnh 等đẳng 前tiền 後hậu 分phần/phân 位vị 。 事sự 雖tuy 轉chuyển 變biến 而nhi 類loại 無vô 別biệt 者giả 。 依y 根căn 境cảnh 等đẳng 緣duyên 所sở 生sanh 之chi 識thức 。 以dĩ 善thiện 惡ác 三tam 性tánh 別biệt 故cố 。 前tiền 後hậu 分phần/phân 位vị 。 轉chuyển 變biến 不bất 同đồng 。 然nhiên 事sự 雖tuy 轉chuyển 變biến 。 善thiện 惡ác 有hữu 別biệt 。 而nhi 眼nhãn 至chí 意ý 識thức 之chi 類loại 。 無vô 善thiện 惡ác 等đẳng 別biệt 也dã 。 意ý 以dĩ 前tiền 念niệm 六lục 識thức 雖tuy 滅diệt 。 於ư 後hậu 念niệm 中trung 帶đái 起khởi 相tương 似tự 六lục 識thức 。 如như 谷cốc 之chi 響hưởng 。 聲thanh 雖tuy 已dĩ 滅diệt 。 而nhi 響hưởng 猶do 存tồn 。 名danh 之chi 為vi 類loại 。 即tức 此thử 識thức 類loại 。 是thị 所sở 熏huân 習tập 。 能năng 持trì 種chủng 子tử 。 因nhân 果quả 皆giai 成thành 。 反phản 破phá 前tiền 云vân 。 何hà 要yếu 執chấp 有hữu 第đệ 八bát 識thức 性tánh 。 葢# 執chấp 五ngũ 識thức 為vi 能năng 熏huân 。 六lục 識thức 為vi 所sở 熏huân 。 無vô 第đệ 八bát 識thức 為vi 所sở 熏huân 也dã 。 二nhị 約ước 假giả 實thật 破phá 識thức 類loại 。 謂vị 執chấp 類loại 是thị 實thật 。 過quá 同đồng 外ngoại 道đạo 。 許hứa 類loại 是thị 假giả 。 便tiện 無vô 勝thắng 用dụng 。 豈khởi 能năng 持trì 於ư 內nội 法pháp 實thật 種chủng 而nhi 執chấp 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。 三tam 約ước 三tam 性tánh 破phá 識thức 類loại 。 以dĩ 若nhược 善thiện 惡ác 類loại 攝nhiếp 。 則tắc 有hữu 記ký 同đồng 於ư 擇trạch 滅diệt 。 應ưng 不bất 受thọ 熏huân 。 若nhược 無vô 記ký 類loại 攝nhiếp 。 則tắc 善thiện 惡ác 心tâm 時thời 。 此thử 類loại 應ưng 斷đoạn 。 亦diệc 無vô 受thọ 熏huân 。 非phi 事sự 善thiện 惡ác 。 類loại 可khả 無vô 記ký 。 以dĩ 別biệt 類loại 必tất 同đồng 別biệt 事sự 性tánh 故cố 。 既ký 是thị 別biệt 類loại 。 何hà 成thành 所sở 熏huân 。 而nhi 謂vị 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。 四tứ 約ước 無vô 心tâm 破phá 識thức 類loại 。 謂vị 無vô 心tâm 位vị 。 既ký 無vô 六lục 識thức 。 此thử 類loại 定định 無vô 。 無vô 則tắc 間gian 斷đoạn 非phi 堅kiên 。 如như 何hà 持trì 受thọ 。 而nhi 謂vị 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。 五ngũ 約ước 聖thánh 凢# 破phá 識thức 類loại 。 謂vị 識thức 類loại 既ký 同đồng 。 聖thánh 凢# 無vô 異dị 。 聖thánh 凢# 無vô 異dị 。 羅La 漢Hán 應ưng 受thọ 染nhiễm 熏huân 。 異dị 生sanh 應ưng 受thọ 淨tịnh 熏huân 。 許hứa 之chi 否phủ/bĩ 耶da 。 許hứa 則tắc 羅La 漢Hán 應ưng 名danh 異dị 生sanh 。 異dị 生sanh 當đương 名danh 羅La 漢Hán 。 如như 斯tư 大đại 失thất 。 汝nhữ 豈khởi 能năng 許hứa 。 而nhi 許hứa 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。 六lục 約ước 根căn 法pháp 。 破phá 識thức 類loại 謂vị 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 。 色sắc 等đẳng 餘dư 法pháp 。 與dữ 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 同đồng 無vô 記ký 類loại 。 無vô 記ký 類loại 同đồng 。 受thọ 熏huân 宜nghi 等đẳng 。 識thức 類loại 既ký 許hứa 受thọ 熏huân 。 根căn 法pháp 亦diệc 應ưng 受thọ 熏huân 。 然nhiên 汝nhữ 不bất 許hứa 根căn 法pháp 。 而nhi 許hứa 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。 七thất 約ước 不bất 同đồng 時thời 破phá 識thức 類loại 。 謂vị 能năng 所sở 熏huân 習tập 。 必tất 得đắc 同đồng 時thời 。 汝nhữ 既ký 執chấp 事sự 類loại 。 前tiền 後hậu 二nhị 念niệm 。 則tắc 不bất 得đắc 俱câu 有hữu 。 無vô 二nhị 剎sát 那na 。 一nhất 時thời 而nhi 有hữu 。 無vô 一nhất 時thời 中trung 二nhị 眼nhãn 識thức 並tịnh 。 既ký 不bất 俱câu 生sanh 。 必tất 不bất 俱câu 滅diệt 。 不bất 俱câu 生sanh 滅diệt 。 如như 隔cách 念niệm 者giả 。 非phi 互hỗ 熏huân 習tập 。 而nhi 謂vị 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。 八bát 約ước 執chấp 同đồng 時thời 破phá 識thức 類loại 。 俱câu 時thời 者giả 。 前tiền 五ngũ 為vi 能năng 熏huân 。 第đệ 六lục 為vi 所sở 熏huân 。 由do 同đồng 時thời 轉chuyển 。 故cố 熏huân 習tập 義nghĩa 成thành 。 能năng 持trì 種chủng 子tử 。 執chấp 唯duy 俱câu 轉chuyển 者giả 。 信tín 有hữu 第đệ 六lục 。 不bất 信tín 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 破phá 云vân 。 由do 前tiền 理lý 趣thú 等đẳng 者giả 。 謂vị 第đệ 六lục 無vô 心tâm 位vị 時thời 。 既ký 有hữu 間gian 斷đoạn 。 性tánh 非phi 堅kiên 住trụ 。 無vô 所sở 熏huân 義nghĩa 。 豈khởi 能năng 持trì 種chủng 。 而nhi 執chấp 識thức 類loại 受thọ 熏huân 持trì 種chủng 者giả 何hà 也dã 。

○# 四tứ 破phá 色sắc 心tâm 。

有hữu 執chấp 色sắc 心tâm 。 自tự 類loại 無vô 間gian 。 前tiền 為vi 後hậu 種chủng 。 因nhân 果quả 義nghĩa 立lập 。 故cố 先tiên 所sở 說thuyết 。 為vi 證chứng 不bất 成thành 。 彼bỉ 執chấp 非phi 理lý 。 無vô 熏huân 習tập 故cố 。 謂vị 彼bỉ 自tự 類loại 。 既ký 無vô 熏huân 習tập 。 如như 何hà 可khả 執chấp 。 前tiền 為vi 後hậu 種chủng 。 又hựu 間gian 斷đoạn 者giả 。 應ưng 不bất 更cánh 生sanh 。 二Nhị 乘Thừa 無Vô 學Học 。 應ưng 無vô 後hậu 蘊uẩn 。 死tử 位vị 色sắc 心tâm 。 為vi 後hậu 種chủng 故cố 。 亦diệc 不bất 應ưng 執chấp 。 色sắc 心tâm 展triển 轉chuyển 。 互hỗ 為vi 種chủng 生sanh 。 轉chuyển 識thức 色sắc 等đẳng 。 非phi 所sở 熏huân 習tập 。 前tiền 已dĩ 說thuyết 故cố 。

以dĩ 理lý 破phá 色sắc 心tâm 自tự 類loại 前tiền 為vi 後hậu 種chủng 之chi 執chấp 也dã 。 文văn 分phần/phân 四tứ 節tiết 。 初sơ 敘tự 彼bỉ 執chấp 情tình 次thứ 破phá 無vô 熏huân 習tập 。 三tam 破phá 有hữu 間gian 斷đoạn 。 四tứ 破phá 彼bỉ 轉chuyển 救cứu 。 有hữu 執chấp 者giả 。 經kinh 部bộ 師sư 也dã 。 自tự 類loại 無vô 間gian 者giả 。 色sắc 以dĩ 色sắc 為vi 自tự 類loại 。 心tâm 以dĩ 心tâm 為vi 自tự 類loại 。 前tiền 後hậu 相tương 續tục 。 無vô 間gian 隔cách 也dã 。 前tiền 為vi 後hậu 種chủng 者giả 。 前tiền 剎sát 那na 色sắc 。 能năng 為vi 種chủng 子tử 。 後hậu 剎sát 那na 色sắc 。 因nhân 彼bỉ 而nhi 生sanh 也dã 。 前tiền 為vi 後hậu 種chủng 前tiền 因nhân 義nghĩa 立lập 。 後hậu 因nhân 前tiền 生sanh 。 後hậu 果quả 義nghĩa 立lập 。 心tâm 亦diệc 然nhiên 也dã 。 故cố 先tiên 所sở 說thuyết 集tập 起khởi 名danh 心tâm 。 為vi 染nhiễm 淨tịnh 種chủng 。 為vi 證chứng 不bất 成thành 。 不bất 知tri 前tiền 滅diệt 後hậu 生sanh 。 但đãn 是thị 現hiện 引dẫn 現hiện 。 非phi 種chủng 生sanh 現hiện 。 何hà 可khả 執chấp 前tiền 便tiện 為vi 後hậu 種chủng 。 故cố 次thứ 破phá 云vân 。 名danh 為vi 種chủng 子tử 。 必tất 藉tạ 熏huân 生sanh 。 自tự 類loại 無vô 熏huân 。 如như 何hà 可khả 執chấp 前tiền 為vi 後hậu 種chủng 。 此thử 執chấp 之chi 非phi 理lý 者giả 一nhất 也dã 。 又hựu 間gian 斷đoạn 者giả 。 應ưng 不bất 更cánh 生sanh 。 前tiền 為vi 後hậu 因nhân 。 引dẫn 生sanh 後hậu 念niệm 。 五ngũ 位vị 無vô 心tâm 。 斷đoạn 滅diệt 不bất 續tục 。 應ưng 不bất 更cánh 生sanh 矣hĩ 。 二Nhị 乘Thừa 無Vô 學Học 。 最tối 後hậu 色sắc 心tâm 。 是thị 有hữu 漏lậu 攝nhiếp 。 必tất 定định 永vĩnh 斷đoạn 。 應ưng 不bất 迴hồi 心tâm 。 更cánh 受thọ 後hậu 蘊uẩn 。 及cập 意ý 生sanh 身thân 矣hĩ 。 以dĩ 彼bỉ 不bất 以dĩ 第đệ 八bát 為vi 種chủng 。 以dĩ 死tử 位vị 色sắc 心tâm 為vi 後hậu 種chủng 故cố 。 死tử 位vị 既ký 無vô 色sắc 心tâm 。 以dĩ 何hà 為vi 種chủng 。 能năng 生sanh 後hậu 蘊uẩn 。 故cố 曰viết 應ưng 無vô 。 此thử 執chấp 之chi 非phi 理lý 者giả 二nhị 也dã 。 縱túng/tung 執chấp 無vô 色sắc 。 尚thượng 有hữu 心tâm 在tại 。 無vô 想tưởng 猶do 有hữu 身thân 存tồn 。 色sắc 心tâm 互hỗ 為vi 種chủng 生sanh 。 遮già 彼bỉ 定định 起khởi 退thoái 沒một 。 非phi 無vô 色sắc 心tâm 。 亦diệc 不bất 應ưng 也dã 。 以dĩ 色sắc 法pháp 不bất 能năng 熏huân 心tâm 種chủng 。 心tâm 法pháp 不bất 能năng 熏huân 色sắc 種chủng 。 轉chuyển 識thức 色sắc 等đẳng 。 非phi 所sở 熏huân 習tập 。 前tiền 已dĩ 破phá 故cố 。 此thử 執chấp 之chi 非phi 理lý 者giả 三tam 也dã 。 我ngã 故cố 曰viết 彼bỉ 執chấp 非phi 理lý 。

○# 五ngũ 破phá 過quá 未vị 。

有hữu 說thuyết 三tam 世thế 諸chư 法pháp 。 皆giai 有hữu 因nhân 果quả 感cảm 赴phó 。 無vô 不bất 皆giai 成thành 。 何hà 勞lao 執chấp 有hữu 能năng 持trì 種chủng 識thức 。 然nhiên 經kinh 說thuyết 心tâm 為vi 種chủng 子tử 者giả 。 起khởi 染nhiễm 淨tịnh 法pháp [執/力]# 用dụng 強cường/cưỡng 故cố 。 彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 非phi 常thường 非phi 現hiện 。 如như 空không 華hoa 等đẳng 。 非phi 實thật 有hữu 故cố 。 又hựu 無vô 作tác 用dụng 。 不bất 可khả 執chấp 為vi 因nhân 緣duyên 性tánh 故cố 。 若nhược 無vô 能năng 持trì 染nhiễm 淨tịnh 識thức 種chủng 。 一nhất 切thiết 因nhân 果quả 。 皆giai 不bất 得đắc 成thành 。

以dĩ 理lý 破phá 三tam 世thế 因nhân 果quả 。 撥bát 無vô 種chủng 子tử 之chi 執chấp 也dã 。 初sơ 敘tự 執chấp 情tình 。 次thứ 破phá 執chấp 情tình 。 執chấp 意ý 葢# 謂vị 。 執chấp 有hữu 持trì 種chủng 識thức 者giả 。 不bất 過quá 為vi 成thành 因nhân 果quả 故cố 耳nhĩ 。 今kim 三tam 世thế 諸chư 法pháp 。 皆giai 是thị 實thật 有hữu 。 過quá 因nhân 現hiện 果quả 。 現hiện 因nhân 來lai 果quả 。 因nhân 感cảm 果quả 赴phó 。 無vô 不bất 皆giai 成thành 。 何hà 勞lao 別biệt 執chấp 有hữu 持trì 種chủng 識thức 。 此thử 立lập 己kỷ 執chấp 而nhi 破phá 他tha 宗tông 也dã 。 然nhiên 經kinh 說thuyết 心tâm 為vi 種chủng 者giả 。 約ước 起khởi 染nhiễm 淨tịnh [執/力]# 用dụng 強cường/cưỡng 故cố 之chi 義nghĩa 而nhi 說thuyết 。 非phi 謂vị 實thật 有hữu 種chủng 子tử 。 此thử 釋thích 經kinh 義nghĩa 。 而nhi 非phi 論luận 主chủ 引dẫn 解giải 之chi 不bất 當đương 也dã 。 破phá 意ý 葢# 謂vị 。 汝nhữ 說thuyết 三tam 世thế 實thật 有hữu 。 因nhân 果quả 皆giai 成thành 。 可khả 以dĩ 為vi 因nhân 緣duyên 性tánh 。 不bất 勞lao 執chấp 有hữu 持trì 種chủng 識thức 。 一nhất 切thiết 因nhân 果quả 。 皆giai 得đắc 成thành 者giả 。 亦diệc 寧ninh 知tri 所sở 說thuyết 之chi 非phi 理lý 乎hồ 。 良lương 以dĩ 過quá 去khứ 已dĩ 滅diệt 故cố 非phi 常thường 。 未vị 來lai 未vị 至chí 故cố 非phi 現hiện 。 如như 空không 中trung 華hoa 。 既ký 無vô 實thật 體thể 。 焉yên 有hữu 作tác 用dụng 。 而nhi 可khả 執chấp 以dĩ 為vi 因nhân 緣duyên 性tánh 耶da 。 無vô 持trì 種chủng 識thức 。 則tắc 無vô 種chủng 子tử 。 無vô 種chủng 無vô 因nhân 。 無vô 因nhân 無vô 果quả 。 一nhất 切thiết 因nhân 果quả 。 皆giai 不bất 得đắc 成thành 矣hĩ 。 持trì 種chủng 之chi 識thức 。 果quả 可khả 無vô 耶da 。 我ngã 故cố 曰viết 彼bỉ 說thuyết 非phi 理lý 。

○# 六lục 破phá 空không 理lý 。

有hữu 執chấp 大Đại 乘Thừa 遣khiển 相tương/tướng 空không 理lý 。 為vi 究cứu 竟cánh 者giả 。 依y 似tự 比tỉ 量lượng 。 撥bát 無vô 此thử 識thức 。 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 。 彼bỉ 特đặc 違vi 害hại 前tiền 所sở 引dẫn 經kinh 。 智trí 斷đoạn 證chứng 修tu 。 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 。 皆giai 執chấp 非phi 實thật 。 成thành 大đại 邪tà 見kiến 。 外ngoại 道đạo 毀hủy 謗báng 。 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 。 亦diệc 不bất 謂vị 全toàn 無vô 。 但đãn 執chấp 非phi 實thật 故cố 。 若nhược 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 非phi 實thật 有hữu 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 應ưng 。 為vi 捨xả 生sanh 死tử 。 精tinh 勤cần 修tu 集tập 。 菩Bồ 提Đề 資tư 糧lương 。 誰thùy 有hữu 智trí 者giả 。 為vi 除trừ 幻huyễn 敵địch 。 求cầu 石thạch 女nữ 兒nhi 。 用dụng 為vi 軍quân 旅lữ 。

破phá 以dĩ 空không 理lý 為vi 究cứu 竟cánh 。 撥bát 無vô 第đệ 八bát 之chi 執chấp 也dã 。 初sơ 敘tự 彼bỉ 執chấp 情tình 。 次thứ 展triển 轉chuyển 推thôi 破phá 。 遣khiển 相tương/tướng 空không 理lý 者giả 。 般Bát 若Nhã 廣quảng 譚đàm 空không 理lý 。 為vi 凢# 愚ngu 著trước 相tương/tướng 。 不bất 了liễu 真chân 實thật 。 遣khiển 彼bỉ 著trước 心tâm 耳nhĩ 。 有hữu 餘dư 不bất 能năng 正chánh 解giải 對đối 治trị 之chi 法pháp 。 以dĩ 為vi 究cứu 竟cánh 。 依y 相tương 似tự 比tỉ 量lượng 。 亦diệc 遣khiển 撥bát 無vô 此thử 識thức 。 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 無vô 所sở 有hữu 。 名danh 為vi 合hợp 於ư 空không 理lý 。 而nhi 不bất 知tri 其kỳ 所sở 撥bát 之chi 非phi 。 但đãn 有hữu 違vi 害hại 。 成thành 大đại 邪tà 見kiến 。 反phản 正chánh 智trí 耳nhĩ 。 何hà 則tắc 。 佛Phật 經Kinh 名danh 至chí 教giáo 量lượng 。 日nhật 可khả 令linh 冷lãnh 。 月nguyệt 可khả 令linh [烈-列+執]# 。 說thuyết 不bất 可khả 變biến 。 彼bỉ 乃nãi 歷lịch 證chứng 此thử 識thức 。 汝nhữ 則tắc 遣khiển 撥bát 此thử 識thức 。 是thị 違vi 害hại 前tiền 所sở 引dẫn 經kinh 矣hĩ 。 可khả 乎hồ 。 起khởi 智trí 斷đoạn 惑hoặc 。 修tu 因nhân 證chứng 果Quả 。 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 法pháp 。 外ngoại 道đạo 亦diệc 不bất 全toàn 撥bát 為vi 無vô 。 但đãn 毀hủy 染nhiễm 因nhân 不bất 招chiêu 惡ác 果quả 。 淨tịnh 因nhân 不bất 招chiêu 善thiện 果quả 。 如như 空không 華hoa 等đẳng 。 因nhân 果quả 皆giai 虚# 耳nhĩ 。 今kim 汝nhữ 全toàn 撥bát 為vi 無vô 。 是thị 尤vưu 甚thậm 於ư 外ngoại 道đạo 。 而nhi 成thành 大đại 邪tà 見kiến 矣hĩ 。 可khả 乎hồ 。 菩Bồ 薩Tát 為vi 捨xả 生sanh 死tử 之chi 敵địch 。 整chỉnh 資tư 糧lương 之chi 旅lữ 。 非phi 虚# 事sự 也dã 。 若nhược 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 非phi 實thật 有hữu 。 是thị 諸chư 智trí 者giả 。 為vi 捨xả 幻huyễn 敵địch 。 求cầu 石thạch 女nữ 兒nhi 。 用dụng 為vi 軍quân 旅lữ 。 反phản 正chánh 智trí 矣hĩ 。 可khả 乎hồ 。 聖thánh 經kinh 必tất 不bất 可khả 違vi 。 邪tà 見kiến 必tất 不bất 可khả 成thành 。 正chánh 智trí 必tất 不bất 可khả 反phản 。 則tắc 此thử 識thức 之chi 必tất 不bất 可khả 撥bát 也dã 明minh 矣hĩ 。

○# 七thất 結kết 持trì 種chủng 。

故cố 應ưng 信tín 有hữu 能năng 持trì 種chủng 心tâm 。 依y 之chi 建kiến 立lập 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 。 彼bỉ 心tâm 即tức 是thị 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

結kết 勸khuyến 當đương 信tín 。 以dĩ 竟cánh 引dẫn 證chứng 持trì 種chủng 之chi 意ý 也dã 。 由do 前tiền 云vân 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 持trì 種chủng 心tâm 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。 既ký 而nhi 展triển 轉chuyển 比tỉ 量lượng 。 釋thích 正chánh 義nghĩa 之chi 甚thậm 詳tường 。 反phản 復phục 推thôi 竆# 。 破phá 異dị 解giải 之chi 殆đãi 盡tận 。 邪tà 摧tồi 正chánh 顯hiển 。 執chấp 破phá 解giải 明minh 。 是thị 以dĩ 應ưng 信tín 有hữu 能năng 持trì 種chủng 心tâm 等đẳng 也dã 。 依y 之chi 建kiến 立lập 者giả 。 無vô 此thử 則tắc 立lập 無vô 依y 也dã 。 彼bỉ 心tâm 即tức 此thử 識thức 。 豈khởi 不bất 此thử 識thức 即tức 彼bỉ 心tâm 。 故cố 以dĩ 持trì 種chủng 心tâm 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 識thức 。 此thử 其kỳ 理lý 之chi 可khả 徴# 者giả 一nhất 也dã 。

○# 二nhị 異dị 熟thục 心tâm (# 二nhị )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 二nhị 詳tường 釋thích 其kỳ 義nghĩa 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 。

又hựu 契Khế 經Kinh 說thuyết 。 有hữu 異dị 熟thục 心tâm 。 善thiện 惡ác 業nghiệp 感cảm 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 異dị 熟thục 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

引dẫn 異dị 熟thục 心tâm 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 初sơ 引dẫn 。 次thứ 成thành 。 意ý 以dĩ 有hữu 第đệ 八bát 識thức 。 有hữu 異dị 熟thục 心tâm 。 有hữu 異dị 熟thục 心tâm 。 善thiện 惡ác 業nghiệp 感cảm 。 故cố 反phản 决# 云vân 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 異dị 熟thục 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。 則tắc 經Kinh 云vân 有hữu 異dị 熟thục 心tâm 。 正chánh 顯hiển 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。

○# 二nhị 詳tường 釋thích 其kỳ 義nghĩa (# 五ngũ )# 。 初sơ 量lượng 簡giản 轉chuyển 識thức 二nhị 顯hiển 真chân 異dị 熟thục 三tam 約ước 身thân 受thọ 驗nghiệm 四tứ 約ước 有hữu 情tình 驗nghiệm 五ngũ 結kết 指chỉ 第đệ 八bát 。

○# 初sơ 量lượng 簡giản 轉chuyển 識thức 。

謂vị 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 有hữu 間gian 斷đoạn 故cố 。 非phi 一nhất 切thiết 時thời 。 是thị 業nghiệp 果quả 故cố 。 如như 電điện 光quang 等đẳng 。 非phi 異dị 熟thục 心tâm 。 異dị 熟thục 不bất 應ưng 斷đoạn 已dĩ 更cánh 續tục 。 彼bỉ 命mạng 根căn 等đẳng 無vô 斯tư 事sự 故cố 。 眼nhãn 等đẳng 六lục 識thức 。 業nghiệp 所sở 感cảm 者giả 。 猶do 如như 聲thanh 等đẳng 。 非phi 恆hằng 續tục 故cố 。 是thị 異dị 熟thục 生sanh 。 非phi 真chân 異dị 熟thục 。

比tỉ 量lượng 轉chuyển 識thức 。 簡giản 非phi 真chân 異dị 熟thục 心tâm 也dã 。 初sơ 約ước 轉chuyển 識thức 順thuận 簡giản 。 次thứ 約ước 異dị 熟thục 反phản 簡giản 。 三tam 約ước 異dị 熟thục 類loại 簡giản 。 非phi 一nhất 切thiết 時thời 是thị 業nghiệp 果quả 者giả 。 眼nhãn 等đẳng 六lục 識thức 。 唯duy 無vô 記ký 性tánh 。 是thị 滿mãn 業nghiệp 所sở 感cảm 之chi 果quả 。 起khởi 善thiện 惡ác 時thời 。 非phi 業nghiệp 果quả 故cố 。 量lượng 之chi 。 則tắc 眼nhãn 等đẳng 識thức 非phi 異dị 熟thục 心tâm 為vi 宗tông 。 因nhân 云vân 。 有hữu 間gian 斷đoạn 故cố 。 非phi 一nhất 切thiết 時thời 是thị 業nghiệp 果quả 故cố 。 喻dụ 如như 電điện 光quang 等đẳng 。 良lương 以dĩ 異dị 熟thục 。 心tâm 無vô 間gián 斷đoạn 。 無vô 記ký 業nghiệp 果quả 通thông 一nhất 切thiết 時thời 故cố 也dã 。 反phản 簡giản 者giả 。 約ước 異dị 熟thục 不bất 應ưng 斷đoạn 已dĩ 更cánh 續tục 。 反phản 顯hiển 轉chuyển 識thức 是thị 有hữu 間gian 斷đoạn 。 非phi 異dị 熟thục 心tâm 也dã 。 無vô 斯tư 事sự 故cố 者giả 。 命mạng 根căn 依y 第đệ 八bát 種chủng 子tử 。 連liên 持trì 色sắc 心tâm 功công 能năng 而nhi 立lập 。 依y 業nghiệp 所sở 引dẫn 。 住trụ 時thời 决# 定định 。 豈khởi 有hữu 斷đoạn 而nhi 更cánh 續tục 之chi 事sự 。 命mạng 根căn 既ký 無vô 斯tư 事sự 。 異dị 熟thục 豈khởi 有hữu 斷đoạn 而nhi 更cánh 續tục 之chi 事sự 乎hồ 。 量lượng 之chi 。 則tắc 異dị 熟thục 不bất 應ưng 斷đoạn 而nhi 更cánh 續tục 為vi 宗tông 。 因nhân 云vân 。 無vô 斯tư 事sự 故cố 。 猶do 如như 命mạng 根căn 。 約ước 類loại 簡giản 者giả 。 同đồng 為vi 異dị 熟thục 曰viết 類loại 。 而nhi 生sanh 非phi 是thị 真chân 曰viết 約ước 類loại 簡giản 也dã 。 恐khủng 有hữu 疑nghi 云vân 。 前tiền 六lục 亦diệc 有hữu 一nhất 分phần/phân 善thiện 惡ác 。 滿mãn 業nghiệp 所sở 招chiêu 。 名danh 為vi 滿mãn 果quả 。 豈khởi 非phi 異dị 熟thục 。 故cố 簡giản 云vân 。 非phi 恆hằng 續tục 故cố 。 是thị 異dị 熟thục 生sanh 。 非phi 真chân 異dị 熟thục 也dã 。 量lượng 之chi 。 則tắc 前tiền 六lục 是thị 異dị 熟thục 生sanh 。 非phi 真chân 異dị 熟thục 為vi 宗tông 。 因nhân 云vân 。 非phi 恆hằng 續tục 故cố 。 同đồng 喻dụ 如như 聲thanh 等đẳng 。 既ký 順thuận 之chi 復phục 反phản 。 反phản 之chi 更cánh 類loại 。 展triển 轉chuyển 比tỉ 量lượng 。 再tái 四tứ 推thôi 竆# 。 彼bỉ 異dị 熟thục 心tâm 。 於ư 諸chư 轉chuyển 識thức 。 不bất 應ưng 有hữu 也dã 明minh 矣hĩ 。

○# 二nhị 顯hiển 真chân 異dị 熟thục 。

定định 應ưng 許hứa 有hữu 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 酬thù 牽khiên 引dẫn 業nghiệp 。 徧biến 而nhi 無vô 斷đoạn 。 變biến 為vi 身thân 器khí 。 作tác 有hữu 情tình 依y 。 身thân 器khí 離ly 心tâm 。 理lý 非phi 有hữu 故cố 。 不bất 相tương 應ứng 法pháp 。 無vô 實thật 體thể 故cố 。 諸chư 轉chuyển 識thức 等đẳng 。 非phi 恆hằng 有hữu 故cố 。 若nhược 無vô 此thử 心tâm 。 誰thùy 變biến 身thân 器khí 。 復phục 依y 何hà 法Pháp 。 恆hằng 立lập 有hữu 情tình 。

以dĩ 理lý 决# 有hữu 真chân 異dị 熟thục 為vi 有hữu 情tình 依y 也dã 。 初sơ 順thuận 顯hiển 其kỳ 有hữu 。 次thứ 反phản 顯hiển 其kỳ 有hữu 。 承thừa 上thượng 展triển 轉chuyển 推thôi 竆# 。 以dĩ 至chí 轉chuyển 識thức 異dị 熟thục 非phi 真chân 。 則tắc 定định 應ưng 許hứa 有hữu 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 酬thù 引dẫn 業nghiệp 果quả 。 徧biến 而nhi 無vô 斷đoạn 。 內nội 變biến 為vi 身thân 。 外ngoại 徧biến 為vi 器khí 。 作tác 有hữu 情tình 依y 也dã 。 反phản 而nhi 論luận 之chi 。 身thân 器khí 離ly 心tâm 。 理lý 非phi 有hữu 故cố 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 無vô 實thật 體thể 故cố 。 不bất 能năng 變biến 為vi 身thân 器khí 矣hĩ 。 即tức 諸chư 轉chuyển 識thức 心tâm 等đẳng 。 非phi 恆hằng 有hữu 故cố 。 又hựu 何hà 能năng 變biến 為vi 身thân 器khí 。 然nhiên 則tắc 離ly 於ư 此thử 心tâm 。 誰thùy 變biến 身thân 器khí 。 身thân 器khí 既ký 無vô 。 復phục 依y 何hà 法Pháp 。 恆hằng 立lập 有hữu 情tình 。 有hữu 情tình 不bất 容dung 不bất 立lập 。 則tắc 身thân 器khí 不bất 容dung 不bất 有hữu 身thân 器khí 既ký 有hữu 。 能năng 變biến 身thân 器khí 者giả 。 烏ô 容dung 以dĩ 不bất 有hữu 耶da 。 故cố 曰viết 定định 應ưng 許hứa 有hữu 。

○# 三tam 約ước 身thân 受thọ 驗nghiệm 。

又hựu 在tại 定định 中trung 。 或hoặc 不bất 在tại 定định 。 有hữu 別biệt 思tư 慮lự 。 無vô 思tư 慮lự 時thời 。 理lý 有hữu 眾chúng 多đa 身thân 受thọ 生sanh 起khởi 。 此thử 若nhược 無vô 者giả 。 不bất 應ưng 後hậu 時thời 。 身thân 有hữu 怡di 適thích 。 或hoặc 復phục 勞lao 損tổn 。 若nhược 不bất 恆hằng 有hữu 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 彼bỉ 位vị 如như 何hà 有hữu 此thử 身thân 受thọ 。

此thử 以dĩ 身thân 受thọ 驗nghiệm 有hữu 真chân 異dị 熟thục 心tâm 也dã 。 理lý 有hữu 眾chúng 多đa 身thân 受thọ 生sanh 起khởi 者giả 。 在tại 定định 多đa 是thị 捨xả 受thọ 。 不bất 在tại 定định 多đa 苦khổ 樂lạc 受thọ 等đẳng 。 在tại 定định 無vô 思tư 慮lự 時thời 。 多đa 是thị 捨xả 受thọ 。 或hoặc 出xuất 定định 後hậu 時thời 。 身thân 有hữu 怡di 適thích 之chi 樂lạc 受thọ 。 不bất 在tại 定định 有hữu 別biệt 思tư 慮lự 。 後hậu 時thời 身thân 有hữu 勞lao 損tổn 之chi 苦khổ 受thọ 。 亦diệc 有hữu 雖tuy 不bất 在tại 定định 。 善thiện 調điều 適thích 者giả 。 少thiểu 諸chư 思tư 慮lự 。 攝nhiếp 養dưỡng 有hữu 方phương 。 身thân 多đa 怡di 適thích 之chi 樂lạc 受thọ 者giả 。 此thử 等đẳng 皆giai 由do 真chân 異dị 熟thục 心tâm 之chi 所sở 執chấp 受thọ 。 故cố 有hữu 斯tư 事sự 。 若nhược 不bất 恆hằng 有hữu 。 如như 何hà 有hữu 此thử 。 故cố 以dĩ 身thân 受thọ 之chi 必tất 有hữu 。 驗nghiệm 異dị 熟thục 之chi 必tất 有hữu 耳nhĩ 。 以dĩ 異dị 熟thục 雖tuy 唯duy 與dữ 捨xả 受thọ 俱câu 。 能năng 持trì 苦khổ 樂lạc 者giả 。 捨xả 受thọ 不bất 違vi 苦khổ 樂lạc 品phẩm 故cố 也dã 。

○# 四tứ 約ước 有hữu 情tình 驗nghiệm 。

非phi 佛Phật 起khởi 餘dư 善thiện 心tâm 等đẳng 位vị 。 必tất 應ưng 現hiện 起khởi 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 如như 許hứa 起khởi 彼bỉ 時thời 。 非phi 佛Phật 有hữu 情tình 故cố 。

明minh 有hữu 情tình 位vị 中trung 。 必tất 應ưng 現hiện 起khởi 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 為vi 三tam 性tánh 根căn 本bổn 也dã 。 非phi 佛Phật 者giả 。 指chỉ 九cửu 界giới 有hữu 情tình 。 起khởi 餘dư 善thiện 心tâm 等đẳng 者giả 。 對đối 佛Phật 極cực 善thiện 曰viết 餘dư 。 兼kiêm 有hữu 不bất 善thiện 無vô 記ký 曰viết 等đẳng 。 意ý 謂vị 有hữu 情tình 前tiền 六lục 三tam 性tánh 時thời 。 必tất 應ưng 現hiện 起khởi 真chân 異dị 熟thục 心tâm 為vi 根căn 本bổn 也dã 。 如như 許hứa 起khởi 時thời 。 非phi 佛Phật 有hữu 情tình 故cố 者giả 。 意ý 以dĩ 情tình 盡tận 名danh 佛Phật 。 此thử 等đẳng 皆giai 有hữu 情tình 分phần/phân 內nội 。 非phi 佛Phật 分phần/phân 內nội 之chi 所sở 有hữu 也dã 。 是thị 故cố 非phi 佛Phật 有hữu 情tình 。 必tất 應ưng 現hiện 起khởi 真chân 異dị 熟thục 心tâm 情tình 盡tận 之chi 佛Phật 。 始thỉ 無vô 異dị 熟thục 心tâm 。 故cố 云vân 金kim 剛cang 道đạo 後hậu 異dị 熟thục 空không 。

○# 五ngũ 結kết 指chỉ 第đệ 八bát 。

由do 是thị 恆hằng 有hữu 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 彼bỉ 心tâm 即tức 是thị 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

結kết 指chỉ 第đệ 八bát 。 以dĩ 竟cánh 引dẫn 釋thích 之chi 意ý 也dã 。 由do 是thị 者giả 。 從tùng 比tỉ 量lượng 之chi 簡giản 別biệt 。 異dị 熟thục 之chi 顯hiển 明minh 。 身thân 受thọ 之chi 徴# 驗nghiệm 。 有hữu 情tình 之chi 未vị 空không 。 種chủng 種chủng 正chánh 理lý 之chi 推thôi 竆# 。 恆hằng 有hữu 真chân 異dị 熟thục 心tâm 。 誠thành 不bất 必tất 疑nghi 其kỳ 為vi 無vô 也dã 。 然nhiên 彼bỉ 心tâm 即tức 此thử 識thức 豈khởi 不bất 此thử 識thức 即tức 彼bỉ 心tâm 。 故cố 云vân 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 異dị 熟thục 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。 此thử 其kỳ 理lý 之chi 可khả 徴# 者giả 二nhị 也dã 。

○# 三tam 趣thú 生sanh 體thể (# 六lục )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 理lý 證chứng 成thành 二nhị 標tiêu 可khả 趣thú 生sanh 法pháp 三tam 簡giản 非phi 趣thú 生sanh 體thể 四tứ 明minh 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 五ngũ 明minh 佛Phật 非phi 趣thú 生sanh 六lục 結kết 第đệ 八bát 趣thú 生sanh 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 理lý 證chứng 成thành 。

又hựu 契Khế 經Kinh 說thuyết 有hữu 情tình 流lưu 轉chuyển 五ngũ 趣thú 四tứ 生sanh 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 彼bỉ 趣thú 生sanh 體thể 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

○# 二nhị 標tiêu 可khả 趣thú 生sanh 法pháp 。

謂vị 要yếu 實thật 有hữu 。 恆hằng 。 徧biến 。 無vô 雜tạp 。 彼bỉ 法pháp 可khả 立lập 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。

○# 三tam 簡giản 非phi 趣thú 生sanh 體thể 。

非phi 異dị 熟thục 法pháp 。 趣thú 生sanh 雜tạp 亂loạn 。 住trụ 此thử 起khởi 餘dư 趣thú 生sanh 法pháp 故cố 。 諸chư 異dị 熟thục 色sắc 。 及cập 五ngũ 識thức 中trung 業nghiệp 所sở 感cảm 者giả 。 不bất 徧biến 趣thú 生sanh 。 無vô 色sắc 界giới 中trung 。 全toàn 無vô 彼bỉ 故cố 。 諸chư 生sanh 得đắc 善thiện 。 及cập 意ý 識thức 中trung 業nghiệp 所sở 感cảm 者giả 。 雖tuy 徧biến 趣thú 生sanh 。 起khởi 無vô 雜tạp 亂loạn 。 而nhi 不bất 恆hằng 有hữu 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 無vô 實thật 自tự 體thể 。 皆giai 不bất 可khả 立lập 。 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。

承thừa 上thượng 可khả 立lập 。 以dĩ 簡giản 非phi 趣thú 生sanh 之chi 法pháp 也dã 。 初sơ 簡giản 雜tạp 亂loạn 。 次thứ 簡giản 不bất 徧biến 。 三tam 簡giản 不bất 恆hằng 。 四tứ 簡giản 非phi 實thật 。 承thừa 上thượng 實thật 等đẳng 四tứ 法pháp 。 可khả 立lập 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。 何hà 法pháp 是thị 非phi 實thật 等đẳng 四tứ 法pháp 耶da 。 故cố 云vân 非phi 異dị 熟thục 法pháp 等đẳng 云vân 云vân 也dã 。 非phi 異dị 熟thục 法pháp 。 謂vị 前tiền 六lục 識thức 善thiện 染nhiễm 二nhị 性tánh 。 待đãi 現hiện 緣duyên 起khởi 。 非phi 業nghiệp 所sở 感cảm 也dã 。 此thử 餘dư 者giả 。 人nhân 天thiên 為vi 此thử 。 三tam 途đồ 為vi 餘dư 。 三tam 途đồ 為vi 此thử 。 人nhân 等đẳng 為vi 餘dư 。 住trụ 此thử 起khởi 餘dư 者giả 。 如như 住trụ 人nhân 中trung 而nhi 起khởi 善thiện 心tâm 。 則tắc 屬thuộc 人nhân 天thiên 之chi 此thử 。 脫thoát 起khởi 染nhiễm 心tâm 。 即tức 屬thuộc 三tam 途đồ 為vi 餘dư 。 住trụ 於ư 三tam 途đồ 。 而nhi 起khởi 染nhiễm 心tâm 。 則tắc 屬thuộc 三tam 途đồ 之chi 此thử 。 設thiết 起khởi 善thiện 心tâm 。 即tức 屬thuộc 人nhân 天thiên 名danh 餘dư 。 趣thú 生sanh 既ký 雜tạp 。 豈khởi 趣thú 生sanh 體thể 乎hồ 。 諸chư 異dị 熟thục 色sắc 。 即tức 五ngũ 色sắc 根căn 。 與dữ 香hương 味vị 觸xúc 。 及cập 聲thanh 色sắc 中trung 一nhất 分phần/phân 。 及cập 五ngũ 識thức 中trung 業nghiệp 感cảm 者giả 。 即tức 前tiền 五ngũ 識thức 異dị 熟thục 生sanh 無vô 記ký 。 此thử 等đẳng 諸chư 無vô 記ký 法pháp 。 雖tuy 不bất 雜tạp 亂loạn 。 不bất 徧biến 無vô 色sắc 界giới 中trung 。 豈khởi 趣thú 生sanh 體thể 乎hồ 。 諸chư 生sanh 得đắc 善thiện 者giả 。 生sanh 而nhi 即tức 得đắc 。 與dữ 生sanh 俱câu 生sanh 。 即tức 報báo 得đắc 善thiện 心tâm 。 非phi 修tu 德đức 善thiện 心tâm 也dã 。 意ý 識thức 業nghiệp 感cảm 者giả 。 即tức 第đệ 六lục 異dị 熟thục 生sanh 無vô 記ký 也dã 。 此thử 二nhị 雖tuy 徧biến 三tam 界giới 。 起khởi 不bất 雜tạp 亂loạn 。 然nhiên 於ư 滅diệt 定định 等đẳng 。 間gian 斷đoạn 不bất 生sanh 。 非phi 恆hằng 有hữu 故cố 。 豈khởi 趣thú 生sanh 體thể 乎hồ 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 者giả 。 謂vị 命mạng 根căn 眾chúng 同đồng 分phần/phân 。 此thử 二nhị 雖tuy 徧biến 恆hằng 無vô 雜tạp 。 然nhiên 依y 識thức 假giả 立lập 。 無vô 實thật 自tự 體thể 。 豈khởi 趣thú 生sanh 體thể 乎hồ 。 皆giai 不bất 可khả 立lập 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 者giả 。 謂vị 諸chư 所sở 簡giản 法pháp 。 不bất 具cụ 四tứ 種chủng 。 故cố 總tổng 結kết 其kỳ 非phi 也dã 。

○# 四tứ 明minh 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。

唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 及cập 彼bỉ 心tâm 所sở 。 實thật 。 恆hằng 。 徧biến 。 無vô 雜tạp 。 是thị 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。 此thử 心tâm 若nhược 無vô 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 起khởi 善thiện 等đẳng 位vị 。 應ưng 非phi 趣thú 生sanh 。 設thiết 許hứa 趣thú 生sanh 。 攝nhiếp 諸chư 有hữu 漏lậu 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 起khởi 無vô 漏lậu 心tâm 。 應ưng 非phi 趣thú 生sanh 。 便tiện 違vi 正chánh 理lý 。 勿vật 有hữu 前tiền 過quá 。 及cập 有hữu 此thử 失thất 。 故cố 唯duy 異dị 熟thục 法pháp 。 是thị 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。

承thừa 上thượng 簡giản 非phi 趣thú 生sanh 而nhi 明minh 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 也dã 。 初sơ 順thuận 立lập 趣thú 生sanh 。 次thứ 反phản 釋thích 趣thú 生sanh 。 意ý 謂vị 非phi 異dị 熟thục 法pháp 。 諸chư 異dị 熟thục 色sắc 等đẳng 。 皆giai 非phi 實thật 有hữu 。 恆hằng 徧biến 無vô 雜tạp 。 不bất 可khả 立lập 為vi 趣thú 生sanh 矣hĩ 。 何hà 法pháp 具cụ 此thử 四tứ 種chủng 。 是thị 正chánh 趣thú 生sanh 耶da 。 故cố 順thuận 立lập 云vân 。 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 及cập 彼bỉ 心tâm 所sở 。 實thật 徧biến 恆hằng 純thuần 四tứ 法pháp 皆giai 具cụ 。 是thị 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 也dã 。 反phản 立lập 者giả 。 三tam 界giới 總tổng 是thị 趣thú 生sanh 。 趣thú 生sanh 不bất 離ly 此thử 心tâm 。 此thử 心tâm 若nhược 無vô 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 色sắc 與dữ 五ngũ 識thức 皆giai 無vô 。 意ý 識thức 或hoặc 起khởi 。 善thiện 及cập 無vô 記ký 。 而nhi 以dĩ 無vô 異dị 熟thục 持trì 種chủng 。 不bất 復phục 執chấp 蔵# 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 應ưng 非phi 趣thú 生sanh 耶da 。 恐khủng 彼bỉ 救cứu 云vân 。 無vô 色sắc 異dị 生sanh 。 未vị 斷đoạn 惑hoặc 故cố 。 所sở 起khởi 善thiện 等đẳng 。 是thị 有hữu 漏lậu 攝nhiếp 。 猶do 名danh 趣thú 生sanh 。 故cố 縱túng/tung 云vân 。 設thiết 許hứa 趣thú 生sanh 。 攝nhiếp 諸chư 有hữu 漏lậu 。 那na 含hàm 聖thánh 等đẳng 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 已dĩ 斷đoạn 惑hoặc 故cố 。 所sở 起khởi 善thiện 等đẳng 。 或hoặc 是thị 無vô 漏lậu 。 應ưng 非phi 趣thú 生sanh 耶da 。 許hứa 非phi 趣thú 生sanh 。 便tiện 違vi 有hữu 界giới 必tất 有hữu 趣thú 生sanh 之chi 正chánh 理lý 矣hĩ 。 如như 之chi 何hà 。 故cố 欲dục 免miễn 起khởi 善thiện 等đẳng 非phi 趣thú 生sanh 之chi 過quá 。 及cập 無vô 漏lậu 非phi 趣thú 生sanh 之chi 失thất 。 唯duy 異dị 熟thục 法pháp 。 是thị 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。

○# 五ngũ 明minh 佛Phật 非phi 趣thú 生sanh 。

由do 是thị 如Như 來Lai 。 非phi 趣thú 生sanh 攝nhiếp 。 佛Phật 無vô 異dị 熟thục 無vô 記ký 法pháp 故cố 。 亦diệc 非phi 界giới 攝nhiếp 。 非phi 有hữu 漏lậu 故cố 。 世Thế 尊Tôn 已dĩ 捨xả 苦khổ 集Tập 諦Đế 故cố 。 諸chư 戲hí 論luận 種chủng 。 已dĩ 永vĩnh 斷đoạn 故cố 。

承thừa 上thượng 明minh 佛Phật 非phi 界giới 趣thú 攝nhiếp 。 見kiến 非phi 佛Phật 皆giai 攝nhiếp 於ư 界giới 趣thú 也dã 。 無vô 異dị 熟thục 無vô 記ký 法pháp 者giả 。 空không 趣thú 生sanh 之chi 體thể 故cố 。 非phi 有hữu 漏lậu 者giả 。 界giới ▆# 有hữu 漏lậu 之chi 法pháp 故cố 。 捨xả 苦khổ 集Tập 諦Đế 者giả 。 是thị 世thế 界giới 因nhân 果quả 之chi 法pháp 故cố 。 諸chư 戲hí 論luận 種chủng 已dĩ 永vĩnh 斷đoạn 者giả 。 界giới 是thị 因nhân 義nghĩa 。 即tức 有hữu 漏lậu 戲hí 論luận 之chi 法pháp 故cố 也dã 。

○# 六lục 結kết 第đệ 八bát 趣thú 生sanh 。

正chánh 實thật 趣thú 生sanh 。 既ký 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 及cập 心tâm 所sở 。 彼bỉ 心tâm 心tâm 所sở 。 離ly 第đệ 八bát 識thức 。 理lý 不bất 得đắc 成thành 。 故cố 知tri 別biệt 有hữu 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

結kết 歸quy 第đệ 八bát 。 竟cánh 引dẫn 證chứng 解giải 釋thích 意ý 也dã 。 以dĩ 正chánh 實thật 趣thú 生sanh 之chi 體thể 。 不bất 離ly 異dị 熟thục 。 異dị 熟thục 王vương 所sở 。 不bất 離ly 第đệ 八bát 。 離ly 則tắc 理lý 不bất 得đắc 成thành 。 故cố 知tri 別biệt 有hữu 第đệ 八bát 為vi 趣thú 生sanh 體thể 。 此thử 其kỳ 理lý 之chi 可khả 徴# 者giả 三tam 也dã 。

○# 四tứ 有hữu 執chấp 受thọ (# 五ngũ )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 二nhị 正chánh 明minh 執chấp 受thọ 三tam 顯hiển 意ý 通thông 妨phương 四tứ 總tổng 破phá 諸chư 法pháp 五ngũ 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 。

又hựu 契Khế 經Kinh 說thuyết 。 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 是thị 有hữu 執chấp 受thọ 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 能năng 執chấp 受thọ 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

○# 二nhị 正chánh 明minh 執chấp 受thọ 。

謂vị 五ngũ 色sắc 根căn 。 及cập 彼bỉ 依y 處xứ 。 唯duy 現hiện 在tại 世thế 。 是thị 有hữu 執chấp 受thọ 。 彼bỉ 定định 由do 有hữu 能năng 執chấp 受thọ 心tâm 。 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 先tiên 業nghiệp 所sở 引dẫn 。 非phi 善thiện 染nhiễm 等đẳng 。 一nhất 類loại 能năng 徧biến 。 相tương 續tục 執chấp 受thọ 。 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 眼nhãn 等đẳng 轉chuyển 識thức 。 無vô 如như 是thị 義nghĩa 。

正chánh 明minh 根căn 心tâm 執chấp 受thọ 。 釋thích 引dẫn 證chứng 之chi 文văn 也dã 。 初sơ 釋thích 上thượng 引dẫn 經kinh 。 顯hiển 色sắc 根căn 有hữu 執chấp 受thọ 心tâm 。 次thứ 釋thích 上thượng 證chứng 成thành 。 正chánh ▆# 有hữu 執chấp 受thọ 心tâm 。 色sắc 根căn 謂vị 勝thắng 義nghĩa 。 依y 處xứ 謂vị 浮phù 塵trần 。 執chấp 受thọ 者giả 。 執chấp 持trì 不bất 壞hoại 。 令linh 生sanh 覺giác 受thọ 也dã 。 唯duy 現hiện 在tại 者giả 。 過quá 去khứ 已dĩ 滅diệt 。 未vị 來lai 未vị 生sanh 。 無vô 實thật 體thể 故cố 。 彼bỉ 謂vị 現hiện 在tại 有hữu 執chấp 受thọ 之chi 色sắc 根căn 。 决# 定định 由do 有hữu 能năng 執chấp 受thọ 之chi 心tâm 而nhi 後hậu 能năng 執chấp 受thọ 之chi 也dã 。 先tiên 業nghiệp 所sở 引dẫn 。 不bất 由do 現hiện 在tại 之chi 緣duyên 而nhi 起khởi 。 一nhất 類loại 無vô 記ký 。 非phi 善thiện 非phi 染nhiễm 。 能năng 徧biến 為vi 依y 止chỉ 。 相tương 續tục 而nhi 不bất 斷đoạn 也dã 。 眼nhãn 等đẳng 轉chuyển 識thức 以dĩ 兼kiêm 善thiện 染nhiễm 。 無vô 一nhất 類loại 能năng 徧biến 相tương 續tục 執chấp 受thọ 色sắc 根căn 之chi 義nghĩa 。 總tổng 是thị 色sắc 根căn 當đương 有hữu 執chấp 受thọ 之chi 心tâm 。 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 非phi 轉chuyển 識thức 心tâm 也dã 。

○# 三tam 顯hiển 意ý 通thông 妨phương 。

此thử 言ngôn 意ý 顯hiển 眼nhãn 等đẳng 轉chuyển 識thức 。 皆giai 無vô 一nhất 類loại 能năng 徧biến 相tương 續tục 執chấp 受thọ 自tự 內nội 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 非phi 顯hiển 能năng 執chấp 受thọ 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 勿vật 諸chư 佛Phật 色sắc 身thân 。 無vô 執chấp 受thọ 故cố 。 然nhiên 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 漏lậu 色sắc 身thân 。 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 故cố 作tác 是thị 說thuyết 。

通thông 妨phương 簡giản 別biệt 。 使sử 不bất 滯trệ 名danh 而nhi 得đắc 意ý 也dã 。 良lương 以dĩ 諸chư 佛Phật 唯duy 無vô 垢cấu 心tâm 。 執chấp 持trì 無vô 漏lậu 色sắc 身thân 。 有hữu 情tình 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 執chấp 持trì 有hữu 漏lậu 色sắc 身thân 。 上thượng 明minh 執chấp 持trì 於ư 轉chuyển 識thức 言ngôn 無vô 。 於ư 異dị 熟thục 言ngôn 唯duy 。 非phi 異dị 熟thục 外ngoại 。 更cánh 無vô 所sở 有hữu 名danh 唯duy 。 以dĩ 能năng 執chấp 持trì 有hữu 漏lậu 者giả 。 獨độc 是thị 異dị 熟thục 名danh 唯duy 耳nhĩ 。 若nhược 以dĩ 唯duy 為vi 唯duy 。 勿vật 諸chư 佛Phật 色sắc 身thân 。 無vô 有hữu 執chấp 受thọ 。 而nhi 亦diệc 以dĩ 異dị 熟thục 為vi 執chấp 受thọ 耶da 。 是thị 故cố 當đương 得đắc 其kỳ 意ý 。

○# 四tứ 總tổng 破phá 諸chư 法pháp 。

謂vị 諸chư 轉chuyển 識thức 。 現hiện 緣duyên 起khởi 故cố 。 如như 聲thanh 風phong 等đẳng 。 彼bỉ 善thiện 染nhiễm 等đẳng 。 非phi 業nghiệp 引dẫn 故cố 。 如như 非phi 擇trạch 滅diệt 。 異dị 熟thục 生sanh 者giả 。 非phi 異dị 熟thục 故cố 。 非phi 徧biến 依y 故cố 。 不bất 相tương 續tục 故cố 。 如như 電điện 光quang 等đẳng 。 不bất 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 漏lậu 色sắc 身thân 。 諸chư 心tâm 識thức 言ngôn 。 亦diệc 攝nhiếp 心tâm 所sở 。 定định 相tương 應ứng 故cố 。 如như 唯duy 識thức 言ngôn 。 非phi 諸chư 色sắc 根căn 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 可khả 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 無vô 所sở 緣duyên 故cố 。 如như 虚# 空không 等đẳng 。

量lượng 破phá 諸chư 法pháp 。 皆giai 非phi 執chấp 受thọ 。 益ích 顯hiển 執chấp 受thọ 。 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 也dã 。 初sơ 量lượng 破phá 轉chuyển 識thức 。 次thứ 量lượng 破phá 心tâm 所sở 。 三tam 量lượng 破phá 根căn 行hành 。 承thừa 上thượng 轉chuyển 識thức 無vô 如như 是thị 義nghĩa 等đẳng 者giả 。 謂vị 諸chư 轉chuyển 識thức 不bất 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 因nhân 云vân 。 隨tùy 現hiện 緣duyên 起khởi 故cố 。 如như 聲thanh 風phong 等đẳng 。 彼bỉ 善thiện 染nhiễm 等đẳng 。 不bất 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 因nhân 云vân 。 非phi 業nghiệp 引dẫn 故cố 。 如như 非phi 擇trạch 滅diệt 。 異dị 熟thục 生sanh 者giả 不bất 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 非phi 異dị 熟thục 故cố 。 非phi 徧biến 依y 故cố 。 不bất 相tương 續tục 故cố 。 如như 電điện 光quang 等đẳng 。 初sơ 一nhất 量lượng 。 總tổng 約ước 轉chuyển 識thức 。 次thứ 二nhị 量lượng 。 別biệt 約ước 三tam 性tánh 。 必tất 三tam 量lượng 者giả 。 欲dục 詳tường 盡tận 故cố 。 現hiện 緣duyên 起khởi 者giả 。 以dĩ 現hiện 在tại 九cửu 緣duyên 等đẳng 引dẫn 起khởi 。 非phi 異dị 熟thục 先tiên 業nghiệp 所sở 引dẫn 也dã 。 非phi 引dẫn 業nghiệp 故cố 者giả 。 簡giản 非phi 異dị 熟thục 一nhất 類loại 。 又hựu 自tự 力lực 所sở 招chiêu 。 非phi 他tha 業nghiệp 引dẫn 也dã 。 如như 非phi 擇trạch 滅diệt 者giả 。 如như 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 非phi 假giả 他tha 惑hoặc 斷đoạn 後hậu 而nhi 始thỉ 淨tịnh 也dã 。 異dị 熟thục 生sanh 者giả 。 轉chuyển 識thức 唯duy 依y 異dị 熟thục 體thể 生sanh 。 通thông 善thiện 惡ác 性tánh 。 非phi 如như 異dị 熟thục 。 唯duy 無vô 記ký 性tánh 也dã 。 量lượng 破phá 心tâm 所sở 者giả 。 轉chuyển 識thức 心tâm 所sở 不bất 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 因nhân 云vân 。 與dữ 諸chư 心tâm 識thức 定định 相tương 應ứng 故cố 。 如như 唯duy 識thức 言ngôn 。 轉chuyển 識thức 既ký 不bất 能năng 執chấp 受thọ 。 心tâm 所sở 亦diệc 不bất 執chấp 受thọ 也dã 。 量lượng 破phá 根căn 行hành 者giả 。 色sắc 根căn 不bất 相tương 應ứng 。 不bất 能năng 執chấp 受thọ 有hữu 色sắc 根căn 身thân 。 因nhân 云vân 。 無vô 所sở 緣duyên 故cố 。 如như 虚# 空không 等đẳng 。 以dĩ 彼bỉ 色sắc 根căn 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 非phi 能năng 緣duyên 心tâm 故cố 。 不bất 能năng 緣duyên 所sở 緣duyên 。 豈khởi 能năng 執chấp 受thọ 。 以dĩ 執chấp 受thọ 者giả 。 必tất 緣duyên 所sở 緣duyên 故cố 也dã 。

○# 五ngũ 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

故cố 應ưng 別biệt 有hữu 能năng 執chấp 受thọ 心tâm 。 彼bỉ 心tâm 即tức 是thị 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

結kết 執chấp 受thọ 歸quy 於ư 第đệ 八bát 。 竟cánh 引dẫn 釋thích 執chấp 受thọ 之chi 意ý 也dã 。 彼bỉ 心tâm 即tức 此thử 識thức 。 豈khởi 不bất 此thử 識thức 即tức 彼bỉ 心tâm 。 此thử 其kỳ 理lý 之chi 可khả 徴# 者giả 四tứ 也dã 。

○# 五ngũ 壽thọ 煖noãn 識thức (# 五ngũ )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 二nhị 正chánh 釋thích 其kỳ 義nghĩa 三tam 以dĩ 理lý 通thông 妨phương 四tứ 顯hiển 以dĩ 有hữu 漏lậu 五ngũ 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 。

又hựu 契Khế 經Kinh 說thuyết 。 壽thọ 煖noãn 識thức 三tam 。 更cánh 互hỗ 依y 持trì 。 得đắc 相tương 續tục 住trụ 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 能năng 持trì 壽thọ 煖noãn 。 令linh 久cửu 住trụ 識thức 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

○# 二nhị 正chánh 釋thích 其kỳ 義nghĩa 。

謂vị 諸chư 轉chuyển 識thức 。 有hữu 間gian 有hữu 轉chuyển 。 如như 聲thanh 風phong 等đẳng 。 無vô 恆hằng 持trì 用dụng 不bất 可khả 立lập 為vi 持trì 壽thọ 煖noãn 識thức 。 唯duy 異dị 熟thục 識thức 。 無vô 間gian 無vô 轉chuyển 。 猶do 如như 壽thọ 煖noãn 。 有hữu 恆hằng 持trì 用dụng 。 故cố 可khả 立lập 為vi 持trì 壽thọ 煖noãn 識thức 。

比tỉ 量lượng 可khả 否phủ/bĩ 。 釋thích 有hữu 持trì 壽thọ 煖noãn 識thức 也dã 。 初sơ 量lượng 簡giản 轉chuyển 識thức 。 次thứ 量lượng 立lập 異dị 熟thục 。 承thừa 上thượng 云vân 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 久cửu 住trụ 識thức 不bất 應ưng 有hữu 者giả 。 果quả 何hà 所sở 謂vị 。 簡giản 云vân 。 謂vị 諸chư 轉chuyển 識thức 。 不bất 可khả 立lập 為vi 持trì 壽thọ 煖noãn 識thức 以dĩ 有hữu 間gian 有hữu 轉chuyển 。 無vô 恆hằng 持trì 用dụng 。 如như 聲thanh 風phong 等đẳng 。 則tắc 若nhược 有hữu 此thử 識thức 。 久cửu 住trụ 識thức 應ưng 有hữu 者giả 。 果quả 何hà 所sở 謂vị 。 立lập 云vân 。 謂vị 唯duy 異dị 熟thục 識thức 可khả 立lập 為vi 持trì 壽thọ 煖noãn 識thức 。 以dĩ 無vô 間gian 無vô 轉chuyển 。 有hữu 恆hằng 持trì 用dụng 。 猶do 如như 壽thọ 煖noãn 也dã 。 間gian 。 間gian 斷đoạn 。 轉chuyển 。 轉chuyển 易dị 。 皆giai 不bất 恆hằng 義nghĩa 。 壽thọ 煖noãn 住trụ 持trì 。 决# 定định 無vô 有hữu 間gian 轉chuyển 。 有hữu 恆hằng 持trì 用dụng 。 故cố 云vân 如như 壽thọ 煖noãn 也dã 。

○# 三tam 以dĩ 理lý 通thông 妨phương 。

經kinh 說thuyết 三tam 法pháp 。 更cánh 互hỗ 依y 持trì 。 而nhi 壽thọ 與dữ 煖noãn 。 一nhất 類loại 相tương 續tục 。 唯duy 識thức 不bất 然nhiên 。 豈khởi 符phù 正chánh 理lý 。 雖tuy 說thuyết 三tam 法pháp 。 更cánh 互hỗ 依y 持trì 。 而nhi 許hứa 唯duy 煖noãn 。 不bất 徧biến 三tam 界giới 。 何hà 不bất 許hứa 識thức 。 獨độc 有hữu 間gian 轉chuyển 。 此thử 於ư 前tiền 理lý 。 非phi 為vi 過quá 難nạn/nan 。 謂vị 若nhược 是thị 處xứ 具cụ 有hữu 三tam 法pháp 。 無vô 間gian 轉chuyển 者giả 。 可khả 恆hằng 相tương/tướng 持trì 。 不bất 爾nhĩ 。 便tiện 無vô 恆hằng 相tương/tướng 持trì 用dụng 。 前tiền 以dĩ 此thử 理lý 。 顯hiển 三tam 法pháp 中trung 所sở 說thuyết 識thức 。 言ngôn 。 非phi 詮thuyên 轉chuyển 識thức 。 舉cử 煖noãn 不bất 徧biến 。 豈khởi 壞hoại 前tiền 理lý 。 故cố 前tiền 所sở 說thuyết 。 其kỳ 理lý 極cực 成thành 。

以dĩ 理lý 通thông 妨phương 難nạn/nan 。 見kiến 持trì 壽thọ 煖noãn 識thức 必tất 不bất 可khả 易dị 也dã 。 初sơ 立lập 理lý 。 次thứ 設thiết 難nạn/nan 。 三tam 通thông 難nạn/nan 。 立lập 理lý 者giả 。 承thừa 上thượng 恐khủng 有hữu 難nạn/nan 云vân 。 經kinh 說thuyết 識thức 言ngôn 。 或hoặc 詮thuyên 轉chuyển 識thức 。 亦diệc 未vị 可khả 知tri 。 何hà 為vi 定định 是thị 第đệ 八bát 識thức 耶da 。 故cố 釋thích 云vân 。 經kinh 說thuyết 三tam 法pháp 等đẳng 也dã 。 意ý 以dĩ 煖noãn 不bất 自tự 立lập 。 依y 壽thọ 而nhi 持trì 。 壽thọ 不bất 自tự 立lập 。 依y 識thức 而nhi 持trì 。 識thức 非phi 自tự 立lập 。 依y 於ư 壽thọ 煖noãn 。 三tam 法pháp 皆giai 是thị 一nhất 類loại 而nhi 非phi 善thiện 染nhiễm 。 皆giai 是thị 相tương 續tục 而nhi 無vô 間gián 斷đoạn 。 故cố 得đắc 更cánh 互hỗ 依y 持trì 。 此thử 正chánh 理lý 也dã 。 如như 壽thọ 與dữ 煖noãn 。 一nhất 類loại 相tương 續tục 。 識thức 有hữu 間gian 轉chuyển 。 是thị 二nhị 法pháp 皆giai 然nhiên 。 唯duy 識thức 不bất 然nhiên 。 豈khởi 符phù 三tam 法pháp 更cánh 互hỗ 依y 持trì 之chi 正chánh 理lý 乎hồ 。 設thiết 難nạn/nan 者giả 意ý 謂vị 。 更cánh 互hỗ 依y 持trì 。 既ký 曰viết 三tam 法pháp 。 則tắc 許hứa 否phủ/bĩ 宜nghi 俱câu 於ư 三tam 法pháp 。 雖tuy 說thuyết 三tam 法pháp 更cánh 互hỗ 依y 持trì 。 而nhi 許hứa 唯duy 煖noãn 不bất 徧biến 三tam 界giới 。 何hà 不bất 許hứa 識thức 獨độc 有hữu 間gian 轉chuyển 。 定định 執chấp 無vô 間gian 無vô 轉chuyển 異dị 熟thục 識thức 耶da 。 以dĩ 無vô 色sắc 界giới 。 既ký 無vô 色sắc 質chất 。 亦diệc 無vô 有hữu 煖noãn 。 故cố 云vân 不bất 徧biến 。 通thông 難nạn/nan 者giả 意ý 謂vị 。 汝nhữ 舉cử 此thử 難nạn/nan 。 將tương 謂vị 是thị 過quá 。 可khả 以dĩ 壞hoại 正chánh 理lý 也dã 。 豈khởi 知tri 此thử 於ư 前tiền 理lý 。 非phi 為vi 過quá 難nạn/nan 。 前tiền 理lý 云vân 何hà 。 謂vị 於ư 是thị 處xứ 。 具cụ 有hữu 三tam 法pháp 。 無vô 間gian 轉chuyển 者giả 。 可khả 恆hằng 相tương/tướng 持trì 。 不bất 爾nhĩ 。 便tiện 無vô 恆hằng 相tương/tướng 持trì 用dụng 。 前tiền 以dĩ 此thử 三tam 。 俱câu 無vô 間gian 轉chuyển 之chi 理lý 。 意ý 許hứa 非phi 轉chuyển 識thức 也dã 明minh 矣hĩ 。 既ký 非phi 轉chuyển 識thức 。 舉cử 煖noãn 不bất 徧biến 。 豈khởi 壞hoại 前tiền 意ý 許hứa 之chi 理lý 乎hồ 。 前tiền 理lý 不bất 壞hoại 。 其kỳ 說thuyết 極cực 成thành 。

○# 四tứ 顯hiển 以dĩ 有hữu 漏lậu 。

又hựu 三tam 法pháp 中trung 。 壽thọ 煖noãn 二nhị 種chủng 。 既ký 唯duy 有hữu 漏lậu 。 故cố 知tri 彼bỉ 識thức 。 如như 壽thọ 與dữ 暖noãn 。 定định 非phi 無vô 漏lậu 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 起khởi 無vô 漏lậu 心tâm 。

爾nhĩ 時thời 何hà 識thức 。 能năng 持trì 彼bỉ 壽thọ 。

以dĩ 有hữu 漏lậu 顯hiển 有hữu 第đệ 八bát 為vi 能năng 持trì 也dã 。 初sơ 以dĩ 理lý 顯hiển 三tam 法pháp 定định 俱câu 有hữu 漏lậu 。 次thứ 以dĩ 理lý 難nạn/nan 無vô 漏lậu 不bất 持trì 有hữu 漏lậu 。 意ý 謂vị 若nhược 以dĩ 轉chuyển 識thức 。 不bất 以dĩ 第đệ 八bát 。 則tắc 三tam 法pháp 既ký 皆giai 有hữu 漏lậu 。 那na 含hàm 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 第đệ 六lục 轉chuyển 識thức 。 既ký 起khởi 無vô 漏lậu 。 則tắc 無vô 有hữu 漏lậu 。 若nhược 無vô 第đệ 八bát 。

爾nhĩ 時thời 何hà 識thức 能năng 持trì 有hữu 漏lậu 之chi 壽thọ 耶da 。 不bất 應ưng 無vô 漏lậu 之chi 心tâm 。 能năng 持trì 有hữu 漏lậu 。 唯duy 第đệ 八bát 因nhân 中trung 恆hằng 是thị 有hữu 漏lậu 。 故cố 能năng 持trì 於ư 壽thọ 煖noãn 之chi 有hữu 漏lậu 。

○# 五ngũ 結kết 歸quy 第đệ 八bát 。

由do 此thử 故cố 知tri 。 有hữu 異dị 熟thục 識thức 。 一nhất 類loại 恆hằng 徧biến 。 能năng 持trì 壽thọ 煖noãn 。 彼bỉ 識thức 即tức 是thị 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

結kết 指chỉ 持trì 壽thọ 煖noãn 於ư 第đệ 八bát 也dã 。 由do 此thử 證chứng 釋thích 通thông 妨phương 。 有hữu 漏lậu 能năng 持trì 故cố 知tri 有hữu 識thức 能năng 持trì 。 彼bỉ 識thức 即tức 第đệ 八bát 。 豈khởi 不bất 第đệ 八bát 即tức 彼bỉ 識thức 。 此thử 其kỳ 理lý 之chi 可khả 徴# 者giả 五ngũ 也dã 。

○# 六lục 生sanh 死tử 心tâm (# 四tứ )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 二nhị 正chánh 釋thích 其kỳ 義nghĩa 三tam 斥xích 破phá 異dị 解giải 四tứ 約ước 觸xúc 顯hiển 有hữu 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 。

又hựu 契Khế 經Kinh 說thuyết 諸chư 有hữu 情tình 類loại 。 受thọ 生sanh 命mạng 終chung 。 必tất 住trụ 散tán 心tâm 。 非phi 無vô 心tâm 定định 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 生sanh 死tử 時thời 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

○# 二nhị 正chánh 釋thích 其kỳ 義nghĩa 。

謂vị 生sanh 死tử 時thời 。 身thân 心tâm 惛hôn 昧muội 。 如như 睡thụy 無vô 夢mộng 。 極cực 悶muộn 絕tuyệt 時thời 。 明minh 了liễu 轉chuyển 識thức 。 必tất 不bất 現hiện 起khởi 。 又hựu 此thử 位vị 中trung 。 六lục 種chủng 轉chuyển 識thức 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 不bất 可khả 知tri 故cố 。 如như 無vô 心tâm 位vị 。 必tất 不bất 現hiện 行hành 。 六lục 種chủng 轉chuyển 識thức 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 有hữu 必tất 可khả 知tri 。 如như 餘dư 時thời 故cố 。 真chân 異dị 熟thục 識thức 。 極cực 微vi 細tế 故cố 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 俱câu 不bất 可khả 了liễu 。 是thị 引dẫn 業nghiệp 果quả 。 一nhất 期kỳ 相tương 續tục 。 恆hằng 無vô 變biến 轉chuyển 。 是thị 散tán 有hữu 心tâm 。 名danh 生sanh 死tử 心tâm 。 不bất 違vi 正chánh 理lý 。

以dĩ 生sanh 死tử 時thời 位vị 相tương 續tục 不bất 變biến 。 簡giản 顯hiển 散tán 有hữu 之chi 是thị 非phi 也dã 。 初sơ 簡giản 轉chuyển 識thức 。 次thứ 顯hiển 異dị 熟thục 。 散tán 有hữu 心tâm 。 謂vị 生sanh 死tử 二nhị 位vị 。 諸chư 心tâm 離ly 散tán 。 唯duy 此thử 識thức 有hữu 。 名danh 散tán 有hữu 心tâm 。 又hựu 非phi 定định 名danh 散tán 。 非phi 無vô 名danh 有hữu 。 非phi 無vô 心tâm 定định 。 名danh 散tán 有hữu 心tâm 。 上thượng 云vân 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 生sanh 死tử 時thời 心tâm 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。 反phản 顯hiển 必tất 有hữu 此thử 識thức 。 生sanh 死tử 時thời 心tâm 。 方phương 能năng 有hữu 也dã 。 然nhiên 果quả 何hà 以dĩ 見kiến 之chi 耶da 。 以dĩ 心tâm 唯duy 八bát 種chủng 。 若nhược 生sanh 死tử 時thời 。 無vô 有hữu 第đệ 八bát 。 尚thượng 有hữu 轉chuyển 識thức 。 可khả 稱xưng 有hữu 心tâm 。 今kim 轉chuyển 識thức 亦diệc 無vô 。 故cố 不bất 應ưng 有hữu 。 生sanh 死tử 之chi 時thời 位vị 然nhiên 耳nhĩ 。

時thời 者giả 。 謂vị 生sanh 與dữ 死tử 時thời 。 身thân 心tâm 惛hôn 昧muội 。 悶muộn 絕tuyệt 之chi 極cực 。 如như 睡thụy 無vô 夢mộng 。 明minh 了liễu 轉chuyển 識thức 。 必tất 不bất 現hiện 起khởi 。 位vị 者giả 。 生sanh 與dữ 死tử 位vị 。 以dĩ 順thuận 而nhi 量lượng 之chi 。 此thử 位vị 六lục 種chủng 轉chuyển 識thức 。 必tất 不bất 現hiện 行hành 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 不bất 可khả 知tri 故cố 。 如như 無vô 心tâm 定định 。 反phản 而nhi 驗nghiệm 之chi 。 此thử 位vị 六lục 種chủng 轉chuyển 識thức 。 若nhược 定định 現hiện 行hành 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 有hữu 必tất 可khả 知tri 。 喻dụ 如như 餘dư 時thời 。 是thị 則tắc 生sanh 死tử 時thời 位vị 。 决# 無vô 轉chuyển 識thức 。 轉chuyển 識thức 豈khởi 生sanh 死tử 時thời 位vị 散tán 有hữu 之chi 心tâm 耶da 。 然nhiên 何hà 以dĩ 見kiến 有hữu 第đệ 八bát 。 即tức 有hữu 生sanh 死tử 時thời 心tâm 。 謂vị 真chân 異dị 熟thục 。 極cực 微vi 細tế 故cố 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 俱câu 不bất 可khả 了liễu 。 非phi 是thị 無vô 心tâm 。 是thị 引dẫn 業nghiệp 果quả 。 為vi 總tổng 報báo 主chủ 。 一nhất 期kỳ 相tương 續tục 恆hằng 無vô 變biến 轉chuyển 。 是thị 故cố 色sắc 心tâm 雖tuy 散tán 。 此thử 識thức 宛uyển 存tồn 。 名danh 散tán 有hữu 心tâm 。 不bất 違vi 正chánh 理lý 。 古cổ 云vân 。 百bách 骸hài 潰hội 散tán 。 一nhất 物vật 常thường 靈linh 。 劫kiếp 火hỏa 洞đỗng 然nhiên 。 這giá 個cá 不bất 壞hoại 者giả 。 固cố 不bất 即tức 此thử 。 亦diệc 不bất 離ly 此thử 也dã 。

○# 三tam 斥xích 破phá 異dị 解giải 。

有hữu 說thuyết 五ngũ 識thức 。 此thử 位vị 定định 無vô 。 意ý 識thức 取thủ 境cảnh 或hoặc 因nhân 五ngũ 識thức 。 或hoặc 因nhân 他tha 教giáo 。 或hoặc 定định 為vi 因nhân 。 生sanh 位vị 諸chư 因nhân 。 既ký 不bất 可khả 得đắc 。 故cố 受thọ 生sanh 位vị 。 意ý 識thức 亦diệc 無vô 。 若nhược 爾nhĩ 。 有hữu 情tình 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 後hậu 時thời 意ý 識thức 。 應ưng 永vĩnh 不bất 生sanh 。 定định 心tâm 必tất 由do 散tán 意ý 識thức 引dẫn 。 五ngũ 識thức 他tha 教giáo 。 彼bỉ 界giới 必tất 無vô 。 引dẫn 定định 散tán 心tâm 。 無vô 由do 起khởi 故cố 。 若nhược 謂vị 彼bỉ 定định 。 由do 串xuyến 習tập 力lực 。 後hậu 時thời 率suất 爾nhĩ 。 能năng 現hiện 在tại 前tiền 。 彼bỉ 初sơ 生sanh 時thời 。 寧ninh 不bất 現hiện 起khởi 。 又hựu 欲dục 色sắc 界giới 。 初sơ 受thọ 生sanh 時thời 。 串xuyến 習tập 意ý 識thức 。 亦diệc 應ưng 現hiện 起khởi 。 若nhược 由do 惛hôn 昧muội 。 初sơ 未vị 現hiện 前tiền 。 此thử 即tức 前tiền 因nhân 。 何hà 勞lao 別biệt 說thuyết 。 有hữu 餘dư 部bộ 執chấp 。 生sanh 死tử 等đẳng 位vị 。 別biệt 有hữu 一nhất 類loại 微vi 細tế 意ý 識thức 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 俱câu 不bất 可khả 了liễu 。 應ưng 知tri 即tức 是thị 。 此thử 第đệ 八bát 識thức 。 極cực 成thành 意ý 識thức 。 不bất 如như 是thị 故cố 。

破phá 小Tiểu 乘Thừa 以dĩ 意ý 識thức 為vi 散tán 有hữu 心tâm 。 指chỉ 所sở 執chấp 微vi 細tế 意ý 識thức 是thị 散tán 有hữu 心tâm 也dã 。 初sơ 敘tự 彼bỉ 執chấp 情tình 。 次thứ 破phá 彼bỉ 執chấp 情tình 。 三tam 破phá 彼bỉ 轉chuyển 救cứu 。 四tứ 指chỉ 出xuất 第đệ 八bát 。 敘tự 執chấp 者giả 。 執chấp 意ý 葢# 謂vị 。 生sanh 位vị 不bất 但đãn 定định 無vô 五ngũ 識thức 。 亦diệc 無vô 意ý 識thức 。 以dĩ 同đồng 時thời 意ý 識thức 。 須tu 同đồng 時thời 五ngũ 識thức 為vi 明minh 了liễu 而nhi 生sanh 。 散tán 位vị 獨độc 頭đầu 意ý 識thức 。 須tu 聞văn 他tha 言ngôn 教giáo 引dẫn 起khởi 而nhi 生sanh 。 定định 位vị 獨độc 頭đầu 意ý 識thức 。 須tu 禪thiền 定định 引dẫn 起khởi 而nhi 生sanh 。 今kim 生sanh 位vị 五ngũ 識thức 未vị 明minh 著trước 故cố 。 同đồng 時thời 意ý 識thức 無vô 因nhân 。 耳nhĩ 惛hôn 不bất 聞văn 言ngôn 教giáo 。 散tán 位vị 無vô 因nhân 。 散tán 位vị 無vô 定định 定định 中trung 獨độc 頭đầu 無vô 因nhân 。 諸chư 因nhân 不bất 可khả 得đắc 。 意ý 識thức 亦diệc 無vô 由do 生sanh 。 意ý 識thức 既ký 無vô 。 何hà 言ngôn 受thọ 生sanh 命mạng 終chung 。 必tất 住trụ 散tán 心tâm 耶da 。 破phá 執chấp 者giả 意ý 謂vị 誠thành 如như 所sở 執chấp 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 後hậu 時thời 意ý 識thức 。 應ưng 永vĩnh 不bất 生sanh 。 以dĩ 定định 由do 散tán 意ý 加gia 行hành 引dẫn 起khởi 。 散tán 由do 五ngũ 識thức 他tha 教giáo 引dẫn 起khởi 。 彼bỉ 界giới 既ký 無vô 他tha 教giáo 。 五ngũ 識thức 散tán 意ý 亦diệc 無vô 。 然nhiên 而nhi 無vô 色sắc 在tại 定định 。 散tán 意ý 時thời 常thường 現hiện 起khởi 。 何hà 得đắc 以dĩ 言ngôn 無vô 也dã 。 破phá 轉chuyển 救cứu 者giả 。 恐khủng 彼bỉ 救cứu 云vân 。 彼bỉ 定định 不bất 由do 散tán 意ý 引dẫn 起khởi 。 由do [尋-口+凡]# 常thường 串xuyến 習tập 意ý 識thức 熏huân 習tập 定định 力lực 。 後hậu 生sanh 彼bỉ 界giới 。 定định 即tức 率suất 爾nhĩ 現hiện 起khởi 者giả 。 則tắc 彼bỉ 初sơ 生sanh 無vô 色sắc 。 亦diệc 應ưng 串xuyến 習tập 意ý 識thức 率suất 爾nhĩ 現hiện 起khởi 矣hĩ 。 無vô 色sắc 且thả 然nhiên 。 生sanh 色sắc 與dữ 欲dục 。 何hà 獨độc 不bất 然nhiên 。 串xuyến 習tập 意ý 識thức 。 亦diệc 應ưng 現hiện 起khởi 矣hĩ 。 若nhược 謂vị 初sơ 受thọ 生sanh 時thời 。 由do 惛hôn 昧muội 故cố 。 未vị 即tức 現hiện 前tiền 者giả 。 此thử 之chi 惛hôn 昧muội 。 即tức 前tiền 所sở 說thuyết 。 不bất 可khả 了liễu 知tri 。 生sanh 死tử 散tán 有hữu 心tâm 也dã 。 何hà 勞lao 別biệt 說thuyết 第đệ 六lục 為vi 耶da 。 指chỉ 出xuất 第đệ 八bát 者giả 。 若nhược 謂vị 生sanh 死tử 位vị 中trung 。 別biệt 有hữu 一nhất 類loại 微vi 細tế 意ý 識thức 。 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 俱câu 不bất 可khả 了liễu 。 應ưng 知tri 此thử 不bất 可khả 了liễu 者giả 。 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 密mật 說thuyết 第đệ 八bát 識thức 。 非phi 是thị 第đệ 六lục 。 以dĩ 第đệ 六lục 行hành 相tương/tướng 所sở 緣duyên 。 皆giai 可khả 了liễu 知tri 。 是thị 極cực 成thành 義nghĩa 。 不bất 如như 是thị 之chi 可khả 了liễu 知tri 也dã 。

○# 四tứ 約ước 觸xúc 顯hiển 有hữu 。

又hựu 將tương 死tử 時thời 。 由do 善thiện 惡ác 業nghiệp 。 下hạ 上thượng 身thân 分phần/phân 。 冷lãnh 觸xúc 漸tiệm 起khởi 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 事sự 不bất 成thành 。 轉chuyển 識thức 不bất 能năng 執chấp 受thọ 身thân 故cố 。 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 。 各các 別biệt 依y 故cố 。 或hoặc 不bất 行hành 故cố 第đệ 六lục 意ý 識thức 。 不bất 住trụ 身thân 故cố 。 境cảnh 不bất 定định 故cố 。 徧biến 寄ký 身thân 中trung 。 恆hằng 相tương 續tục 故cố 。 不bất 應ưng 冷lãnh 觸xúc 。 由do 彼bỉ 漸tiệm 生sanh 。 唯duy 異dị 熟thục 心tâm 。 由do 先tiên 業nghiệp 力lực 。 恆hằng 徧biến 相tương 續tục 。 執chấp 受thọ 身thân 分phần/phân 。 捨xả 執chấp 受thọ 處xứ 。 冷lãnh 觸xúc 便tiện 生sanh 。 壽thọ 煖noãn 識thức 三tam 。 不bất 相tương 離ly 故cố 。 冷lãnh 觸xúc 起khởi 處xứ 。 即tức 是thị 非phi 情tình 。 雖tuy 變biến 亦diệc 緣duyên 。 而nhi 不bất 執chấp 受thọ 。 故cố 知tri 定định 有hữu 此thử 第đệ 八bát 識thức 。

約ước 冷lãnh 觸xúc 漸tiệm 起khởi 。 顯hiển 執chấp 受thọ 是thị 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 初sơ 標tiêu 顯hiển 第đệ 八bát 是thị 觸xúc 事sự 。 二nhị 釋thích 簡giản 轉chuyển 識thức 非phi 觸xúc 事sự 。 三tam 釋thích 明minh 第đệ 八bát 有hữu 觸xúc 事sự 。 前tiền 約ước 生sanh 位vị 已dĩ 顯hiển 。 今kim 約ước 死tử 位vị 重trọng/trùng 顯hiển 。 故cố 云vân 又hựu 將tương 死tử 時thời 等đẳng 也dã 。 由do 善thiện 惡ác 業nghiệp 。 下hạ 上thượng 身thân 分phần/phân 。 冷lãnh 觸xúc 漸tiệm 起khởi 者giả 。 以dĩ 生sanh 平bình 作tác 惡ác 業nghiệp 者giả 。 將tương 死tử 時thời 識thức 於ư 所sở 依y 從tùng 上thượng 分phần/phân 捨xả 。 即tức 從tùng 上thượng 分phần/phân 冷lãnh 觸xúc 隨tùy 起khởi 。 如như 是thị 漸tiệm 捨xả 。 乃nãi 至chí 心tâm 處xứ 。 作tác 善thiện 業nghiệp 者giả 。 將tương 死tử 之chi 時thời 。 識thức 於ư 所sở 依y 從tùng 下hạ 分phần/phân 捨xả 。 即tức 從tùng 下hạ 分phần/phân 冷lãnh 觸xúc 隨tùy 起khởi 。 如như 是thị 漸tiệm 捨xả 。 乃nãi 至chí 心tâm 處xứ 。 當đương 知tri 後hậu 識thức 唯duy 心tâm 處xứ 捨xả 。 從tùng 此thử 冷lãnh 觸xúc 徧biến 滿mãn 所sở 依y 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 事sự 不bất 成thành 。 反phản 顯hiển 有hữu 第đệ 八bát 。 則tắc 有hữu 執chấp 受thọ 。 有hữu 執chấp 受thọ 。 則tắc 有hữu 捨xả 執chấp 受thọ 。 有hữu 捨xả 執chấp 受thọ 。 方phương 成thành 冷lãnh 觸xúc 漸tiệm 起khởi 之chi 事sự 也dã 。 簡giản 轉chuyển 識thức 者giả 。 簡giản 其kỳ 無vô 冷lãnh 觸xúc 漸tiệm 起khởi 之chi 事sự 也dã 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 不bất 能năng 執chấp 受thọ 。 異dị 於ư 第đệ 八bát 執chấp 受thọ 。 各các 別biệt 依y 根căn 。 異dị 於ư 第đệ 八bát 徧biến 依y 。 或hoặc 緣duyên 闕khuyết 不bất 行hành 。 異dị 於ư 第đệ 八bát 恆hằng 起khởi 。 且thả 六lục 不bất 住trụ 身thân 中trung 。 唯duy 依y 。 於ư 心tâm 。 異dị 第đệ 八bát 住trụ 於ư 身thân 中trung 。 境cảnh 有hữu 三tam 世thế 色sắc 心tâm 不bất 定định 。 異dị 第đệ 八bát 唯duy 三tam 性tánh 境cảnh 。 且thả 徧biến 寄ký 身thân 中trung 。 寓# 於ư 諸chư 根căn 。 恆hằng 相tương 續tục 故cố 。 隨tùy 逐trục 諸chư 塵trần 。 無vô 時thời 暫tạm 捨xả 。 以dĩ 此thử 諸chư 義nghĩa 。 不bất 應ưng 冷lãnh 觸xúc 。 由do 彼bỉ 而nhi 生sanh 也dã 。 明minh 第đệ 八bát 者giả 。 明minh 冷lãnh 觸xúc 由do 第đệ 八bát 有hữu 也dã 。 由do 第đệ 八bát 者giả 。 唯duy 異dị 熟thục 識thức 。 是thị 能năng 執chấp 受thọ 。 捨xả 執chấp 受thọ 處xứ 冷lãnh 觸xúc 便tiện 生sanh 。 以dĩ 壽thọ 煖noãn 識thức 三tam 。 不bất 相tương 離ly 故cố 。 無vô 識thức 之chi 處xứ 。 便tiện 無vô 有hữu 煖noãn 。 冷lãnh 觸xúc 起khởi 處xứ 。 如như 外ngoại 器khí 界giới 。 即tức 是thị 非phi 情tình 。 葢# 此thử 識thức 雖tuy 變biến 。 亦diệc 緣duyên 為vi 境cảnh 。 而nhi 不bất 執chấp 受thọ 。 同đồng 於ư 非phi 情tình 。 是thị 則tắc 據cứ 經kinh 理lý 以dĩ 詳tường 釋thích 。 慿# 正chánh 義nghĩa 而nhi 破phá 情tình 。 復phục 驗nghiệm 之chi 於ư 轉chuyển 識thức 。 曾tằng 無vô 執chấp 受thọ 。 豈khởi 有hữu 捨xả 執chấp 之chi 冷lãnh 觸xúc 。 異dị 熟thục 既ký 有hữu 執chấp 受thọ 。 自tự 有hữu 捨xả 執chấp 之chi 冷lãnh 觸xúc 。 以dĩ 此thử 之chi 故cố 。 知tri 定định 有hữu 第đệ 八bát 。 不bất 必tất 疑nghi 也dã 。 問vấn 。 何hà 名danh 六lục 不bất 住trụ 身thân 。 答đáp 。 身thân 即tức 五ngũ 根căn 。 謂vị 六lục 不bất 依y 於ư 五ngũ 根căn 。 而nhi 依y 於ư 心tâm 故cố 。 問vấn 。 既ký 徧biến 寄ký 身thân 。 又hựu 恆hằng 相tương 續tục 。 何hà 異dị 第đệ 八bát 。 答đáp 。 此thử 約ước 第đệ 六lục 當đương 分phần/phân 。 言ngôn 相tương 似tự 而nhi 實thật 不bất 同đồng 。 以dĩ 第đệ 六lục 在tại 在tại 處xứ 處xứ 。 常thường 處xứ 諸chư 根căn 曰viết 徧biến 寄ký 。 隨tùy 逐trục 諸chư 塵trần 。 無vô 有hữu 暫tạm 捨xả 曰viết 相tương 續tục 。 此thử 皆giai 不bất 徧biến 之chi 徧biến 。 有hữu 間gian 之chi 恆hằng 。 豈khởi 可khả 類loại 於ư 第đệ 八bát 恆hằng 徧biến 。 亦diệc 可khả 反phản 言ngôn 如như 上thượng 所sở 釋thích 。

○# 七thất 緣duyên 起khởi 依y (# 二nhị )# 。 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 二nhị 正chánh 釋thích 其kỳ 義nghĩa 。

○# 初sơ 引dẫn 經kinh 證chứng 成thành 。

又hựu 契Khế 經Kinh 說thuyết 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 。 如như 是thị 二nhị 法Pháp 。 展triển 轉chuyển 相tương 依y 。 譬thí 如như 蘆lô 束thúc 。 俱câu 時thời 而nhi 轉chuyển 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 。 彼bỉ 識thức 自tự 體thể 。 不bất 應ưng 有hữu 故cố 。

引dẫn 緣duyên 起khởi 相tương 依y 之chi 理lý 。 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 初sơ 引dẫn 經kinh 顯hiển 理lý 。 次thứ 據cứ 理lý 證chứng 成thành 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 者giả 。 名danh 即tức 四tứ 蘊uẩn 心tâm 法pháp 。 色sắc 即tức 羯yết 羅la 藍lam 等đẳng 色sắc 法pháp 。 識thức 即tức 第đệ 八bát 為vi 名danh 外ngoại 識thức 支chi 。 與dữ 名danh 色sắc 為vi 依y 者giả 。 瑜du 伽già 云vân 。 識thức 於ư 現hiện 法Pháp 中trung 。 用dụng 名danh 色sắc 為vi 緣duyên 。 名danh 色sắc 於ư 後hậu 法pháp 中trung 。 用dụng 識thức 為vi 緣duyên 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 以dĩ 於ư 母mẫu 腹phúc 中trung 。 有hữu 相tương 續tục 時thời 。 說thuyết 互hỗ 為vi 緣duyên 故cố 。 由do 識thức 為vi 緣duyên 。 於ư 母mẫu 腹phúc 中trung 。 諸chư 精tinh 血huyết 等đẳng 名danh 色sắc 所sở 攝nhiếp 受thọ 。 和hòa 合hợp 共cộng 成thành 羯yết 羅la 藍lam 性tánh 。 此thử 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 也dã 。 即tức 此thử 名danh 色sắc 為vi 緣duyên 。 復phục 令linh 彼bỉ 識thức 於ư 此thử 得đắc 住trụ 。 此thử 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 也dã 。 十thập 二nhị 支chi 中trung 。 此thử 二nhị 逆nghịch 順thuận 互hỗ 緣duyên 。 餘dư 皆giai 順thuận 緣duyên 。 自tự 體thể 者giả 。 反phản 證chứng 有hữu 第đệ 八bát 為vi 自tự 體thể 也dã 。

○# 二nhị 正chánh 釋thích 其kỳ 義nghĩa 。

謂vị 彼bỉ 經kinh 中trung 。 自tự 作tác 是thị 釋thích 。 名danh 謂vị 非phi 色sắc 四tứ 蘊uẩn 。 色sắc 謂vị 羯yết 羅la 藍lam 等đẳng 。 此thử 二nhị 與dữ 識thức 相tương 依y 而nhi 住trụ 。 如như 二nhị 蘆lô 束thúc 。 更cánh 互hỗ 為vi 緣duyên 。 恆hằng 俱câu 時thời 轉chuyển 。 不bất 相tương 捨xả 離ly 。 眼nhãn 等đẳng 轉chuyển 識thức 。 攝nhiếp 在tại 名danh 中trung 。 此thử 識thức 若nhược 無vô 。 說thuyết 誰thùy 為vi 識thức 亦diệc 不bất 可khả 。 說thuyết 名danh 中trung 識thức 蘊uẩn 謂vị 五ngũ 識thức 身thân 。 識thức 謂vị 第đệ 六lục 。 羯yết 羅la 藍lam 時thời 。 無vô 五ngũ 識thức 故cố 。 又hựu 諸chư 轉chuyển 識thức 。 有hữu 間gian 轉chuyển 故cố 。 無vô 力lực 恆hằng 時thời 。 執chấp 持trì 名danh 色sắc 。 寧ninh 說thuyết 恆hằng 與dữ 。 名danh 色sắc 為vi 緣duyên 。 故cố 彼bỉ 識thức 言ngôn 。 顯hiển 第đệ 八bát 識thức 。

依y 經kinh 釋thích 義nghĩa 。 正chánh 明minh 有hữu 第đệ 八bát 也dã 。 初sơ 依y 經kinh 釋thích 義nghĩa 。 次thứ 遮già 彼bỉ 轉chuyển 救cứu 。 三tam 結kết 有hữu 第đệ 八bát 。 依y 經kinh 釋thích 義nghĩa 者giả 。 經kinh 中trung 自tự 作tác 是thị 釋thích 。 而nhi 以dĩ 名danh 色sắc 各các 攝nhiếp 蘊uẩn 中trung 。 曰viết 此thử 二nhị 與dữ 識thức 相tương 依y 而nhi 住trụ 。 此thử 二nhị 既ký 是thị 名danh 色sắc 。 則tắc 識thức 竟cánh 是thị 何hà 法pháp 。 眼nhãn 等đẳng 轉chuyển 識thức 攝nhiếp 在tại 名danh 中trung 。 第đệ 八bát 若nhược 無vô 。 說thuyết 誰thùy 為vi 識thức 耶da 。 轉chuyển 救cứu 者giả 。 恐khủng 彼bỉ 救cứu 云vân 。 名danh 中trung 識thức 蘊uẩn 者giả 。 謂vị 五ngũ 識thức 身thân 。 所sở 謂vị 識thức 支chi 。 即tức 是thị 第đệ 六lục 。 故cố 破phá 云vân 。 不bất 可khả 以dĩ 識thức 是thị 第đệ 六lục 意ý 識thức 。 小Tiểu 乘Thừa 不bất 許hứa 羯yết 羅la 藍lam 時thời 。 有hữu 五ngũ 識thức 故cố 。 結kết 有hữu 第đệ 八bát 者giả 。 以dĩ 與dữ 名danh 色sắc 為vi 緣duyên 者giả 。 必tất 其kỳ 有hữu 力lực 。 恆hằng 時thời 能năng 持trì 名danh 色sắc 。 轉chuyển 識thức 既ký 有hữu 間gian 轉chuyển 。 無vô 力lực 恆hằng 持trì 。 緣duyên 將tương 何hà 出xuất 。 以dĩ 是thị 之chi 故cố 。 彼bỉ 經kinh 名danh 色sắc 緣duyên 識thức 。 識thức 緣duyên 名danh 色sắc 。 識thức 言ngôn 定định 顯hiển 第đệ 八bát 。 决# 非phi 前tiền 六lục 。

(# 紹thiệu 興hưng 府phủ 上thượng 虞ngu 縣huyện 祖tổ 貫quán 今kim 移di 住trụ 會hội 稽khể 縣huyện 信tín 士sĩ 倪nghê 元nguyên 瓚# 捐quyên 資tư 壹nhất 拾thập 貳nhị 兩lưỡng 刻khắc 此thử

唯duy 識thức 論luận 訂# 正chánh 第đệ 三tam 卷quyển 。 上thượng 薦tiến 。

先tiên 考khảo 雨vũ 田điền 府phủ 君quân

先tiên 妣# 曹tào 太thái 恭cung 人nhân 早tảo 生sanh 。 蓮liên 界giới 并tinh 保bảo 。

在tại 堂đường 母mẫu 施thí 太thái 安an 人nhân 壽thọ 年niên 綿miên 遠viễn

崇sùng 禎# 辛tân 未vị 歲tuế 季quý 春xuân 望vọng 日nhật 謹cẩn 識thức )#

贒# 預dự

成Thành 唯Duy 識Thức 論Luận 訂# 正Chánh 卷quyển 第đệ 三tam (# 終chung )#

(# 姑cô 蘇tô 信tín 女nữ 張trương 門môn 李# 氏thị 大đại 緣duyên 助trợ 板bản )#

Print Friendly, PDF & Email