台Thai 宗Tông 十Thập 類Loại 因Nhân 革Cách 論Luận
Quyển 0002
宋Tống 善Thiện 月Nguyệt 述Thuật

台Thai 宗Tông 十Thập 類Loại 因Nhân 革Cách 論Luận 卷quyển 第đệ 二nhị

習tập 氣khí 論luận 第đệ 四tứ

總tổng 篇thiên 上thượng

論luận 曰viết 。 惑hoặc 亦diệc 多đa 名danh 矣hĩ 。 習tập 氣khí 蓋cái 其kỳ 一nhất 也dã 。 習tập 本bổn 非phi 正chánh 。 而nhi 有hữu 名danh 正chánh 使sử 言ngôn 者giả 。 有hữu 對đối 正chánh 使sử 言ngôn 者giả 。 有hữu 與dữ 正chánh 使sử 互hỗ 言ngôn 之chi 者giả 。 今kim 論luận 則tắc 後hậu 二nhị 例lệ 也dã 。 夫phu 既ký 對đối 正chánh 使sử 言ngôn 之chi 。 則tắc 本bổn 無vô 自tự 體thể 。 從tùng 正chánh 惑hoặc 而nhi 為vi 氣khí 分phần/phân 。 亦diệc 習tập 續tục 於ư 前tiền 之chi 謂vị 也dã 。 故cố 曰viết 數số 習tập 煩phiền 惱não 。 所sở 成thành 氣khí 分phần/phân 。 習tập 之chi 氣khí 故cố 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 焉yên 。 譬thí 之chi 如như 久cửu 鎻# 脚cước 。 如như 乳nhũ 母mẫu 衣y 。 如như 盛thịnh 香hương 之chi 器khí 。 或hoặc □# 而nhi □# 無vô 則tắc 如như 微vi 煙yên 。 如như 少thiểu 鹽diêm 投đầu 於ư 大đại 河hà 。 其kỳ 為vi 習tập 氣khí 亦diệc 然nhiên 。 原nguyên □# 一nhất 真chân 理lý 性tánh 。 本bổn 明minh 本bổn 淨tịnh 。 尚thượng 何hà 惑hoặc 染nhiễm 之chi 有hữu 。 惟duy 其kỳ 理lý 雖tuy 本bổn 明minh 。 而nhi 實thật 未vị 嘗thường 明minh 。 性tánh 雖tuy 本bổn 淨tịnh 。 而nhi 實thật 未vị 嘗thường 淨tịnh 故cố 。 於ư 是thị 有hữu 惑hoặc 染nhiễm 焉yên 。 有hữu 習tập 氣khí 焉yên 。 所sở 以dĩ 竪thụ 言ngôn 之chi 有hữu 三tam 。 曰viết 見kiến 思tư 。 曰viết 塵trần 沙sa 。 曰viết 無vô 明minh 。 橫hoạnh/hoành 言ngôn 之chi 亦diệc 三tam 。 曰viết 貪tham 。 曰viết 瞋sân 。 曰viết 癡si 。 總tổng 言ngôn 之chi 亦diệc 三tam 。 曰viết 煩phiền 惱não 。 曰viết 障chướng 。 曰viết 惑hoặc 。 至chí 於ư 曰viết 蓋cái 曰viết 纏triền 曰viết 流lưu 曰viết 結kết 曰viết 使sử 曰viết 塵trần 勞lao 等đẳng 。 皆giai 惑hoặc 染nhiễm 之chi 出xuất 。 開khai 合hợp 之chi 異dị 名danh 也dã 。 然nhiên 則tắc 理lý 之chi 有hữu 惑hoặc 雖tuy 多đa 。 不bất 同đồng 虗hư 妄vọng 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 惑hoặc 之chi 有hữu 習tập 雖tuy 多đa 。 不bất 同đồng 餘dư 分phần/phân 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 苟cẩu 知tri 虗hư 妄vọng 非phi 實thật 。 必tất 達đạt 所sở 以dĩ 破phá 妄vọng 之chi 要yếu 。 若nhược 知tri 餘dư 分phần/phân 難nạn/nan 除trừ 。 則tắc 識thức 所sở 以dĩ 斷đoạn 習tập 之chi 本bổn 。 此thử 其kỳ 一nhất 家gia 。 論luận 習tập 惑hoặc 之chi 微vi 意ý 也dã 。 但đãn 惑hoặc 有hữu 通thông 別biệt 。 則tắc 名danh 相tướng 不bất 可khả 不bất 辨biện 。 習tập 有hữu 小tiểu 大đại 。 則tắc 其kỳ 義nghĩa 不bất 可khả 不bất 分phân 。 圓viên 位vị 論luận 斷đoạn 。 而nhi 有hữu 有hữu 無vô 進tiến 否phủ/bĩ 之chi 異dị 。 文văn 相tương/tướng 所sở 指chỉ 。 而nhi 有hữu 好hảo 惡ác 見kiến 愛ái 之chi 殊thù 。 至chí 於ư 教giáo 門môn 關quan 涉thiệp 。 有hữu 如như 扶phù 習tập 侵xâm 習tập 之chi 說thuyết 。 俱câu 斷đoạn 圓viên 斷đoạn 等đẳng 義nghĩa 。 是thị 皆giai 自tự 昔tích 所sở 議nghị 。 而nhi 不bất 可khả 不bất 明minh 者giả 。 故cố 於ư 是thị 論luận 之chi 。

別biệt 例lệ 中trung

右hữu 習tập 氣khí 類loại 文văn 。 總tổng 四tứ 十thập 有hữu 六lục 。 言ngôn 三tam 惑hoặc 正chánh 使sử 名danh 相tướng 者giả 九cửu 。 約ước 大đại 小Tiểu 乘Thừa 言ngôn 習tập 氣khí 不bất 同đồng 者giả 十thập 二nhị 。 明minh 圓viên 位vị 斷đoạn 習tập 有hữu 無vô 進tiến 否phủ/bĩ 者giả 八bát 。 文văn 指chỉ 結kết 習tập 有hữu 通thông 別biệt 同đồng 異dị 者giả 七thất 。 示thị 正chánh 習tập 斷đoạn 破phá 文văn 涉thiệp 餘dư 義nghĩa 者giả 十thập 。 凡phàm 五ngũ 例lệ 。

三tam 惑hoặc 正chánh 使sử 名danh 相tướng 例lệ (# 六lục 。 九cửu 。 十thập 。 十thập 三tam 。 十thập 四tứ 。 十thập 六lục 。 十thập 七thất 。 十thập 八bát 。 二nhị 十thập )# 。

論luận 曰viết 。 習tập 氣khí 正chánh 使sử 。 本bổn 末mạt 之chi 異dị 也dã 。 苟cẩu 不bất 先tiên 明minh 詣nghệ 本bổn 。 則tắc 末mạt 何hà 所sở 云vân 。 所sở 謂vị 正chánh 使sử 。 則tắc 三tam 惑hoặc 也dã 。 夫phu 惑hoặc 本bổn 不bất 定định 三tam 。 約ước 所sở 障chướng 諦đế 理lý 法pháp 相tướng 。 中trung 當đương 而nhi 云vân 三tam 爾nhĩ 。 故cố 曰viết 見kiến 思tư 阻trở 乎hồ 空không 寂tịch 等đẳng 。 又hựu 曰viết 。 通thông 別biệt 見kiến 思tư 。 障chướng 畢tất 竟cánh 空không 等đẳng 。 (# 此thử 復phục 稍sảo 異dị 後hậu 當đương 揀giản 之chi )# 今kim 還hoàn 約ước 三tam 惑hoặc 。 從tùng 諸chư 名danh 相tướng 。 義nghĩa 例lệ 非phi 一nhất 。 凡phàm 十thập 義nghĩa 明minh 之chi 。 一nhất 從tùng 得đắc 名danh 。 則tắc 有hữu 從tùng 解giải 從tùng 體thể 從tùng 所sở 障chướng 以dĩ 名danh 者giả 。 如như 見kiến 惑hoặc 兼kiêm 體thể 解giải 。 思tư 惑hoặc 唯duy 從tùng 解giải 准chuẩn 例lệ 。 無vô 明minh 則tắc 從tùng 體thể 。 塵trần 沙sa 從tùng 所sở 障chướng 。 又hựu 亦diệc 三tam 惑hoặc 通thông 名danh 無vô 明minh 。 而nhi 有hữu 枝chi 本bổn 之chi 異dị 。 通thông 名danh 無vô 知tri 。 而nhi 有hữu 染nhiễm 汙ô 不bất 染nhiễm 汙ô 之chi 別biệt 。 通thông 名danh 見kiến 思tư 。 而nhi 有hữu 通thông 別biệt 之chi 殊thù 。 則tắc 所sở 從tùng 得đắc 名danh 。 可khả 以dĩ 例lệ 推thôi 。 亦diệc 不bất 一nhất 槩# 也dã 。 二nhị 從tùng 惑hoặc 相tương/tướng 。 則tắc 界giới 內nội 外ngoại 。 各các 有hữu 相tương 應ứng 獨độc 頭đầu 。 謂vị 相tương 應ứng 則tắc 。 與dữ 諸chư 使sử 合hợp 者giả 。 獨độc 頭đầu 則tắc 。 直trực 爾nhĩ 障chướng 理lý 而nhi 已dĩ 。 三tam 從tùng 所sở 起khởi 前tiền 後hậu 。 則tắc 先tiên 無vô 明minh 。 後hậu 見kiến 思tư 。 如như 起khởi 信tín 所sở 謂vị 。 三tam 細tế 六lục 麤thô 。 次thứ 第đệ 生sanh 起khởi 。 塵trần 沙sa 既ký 本bổn 非phi 惑hoặc 。 故cố 不bất 預dự 焉yên 。 四tứ 從tùng 所sở 斷đoạn 次thứ 第đệ 義nghĩa 。 則tắc 反phản 上thượng 塵trần 沙sa 。 雖tuy 不bất 潤nhuận 生sanh 。 而nhi 以dĩ 障chướng 化hóa 導đạo 故cố 。 故cố 次thứ 見kiến 思tư 而nhi 斷đoạn 。 若nhược 望vọng 真chân 化hóa 方phương 便tiện 。 則tắc 與dữ 無vô 明minh 。 自tự 為vi 枝chi 本bổn 故cố 也dã 。 五ngũ 從tùng 所sở 障chướng 事sự 理lý 。 則tắc 見kiến 思tư 無vô 明minh 障chướng 理lý 。 塵trần 沙sa 障chướng 事sự 。 又hựu 約ước 見kiến 思tư 自tự 論luận 。 則tắc 見kiến 障chướng 理lý 。 思tư 障chướng 事sự 。 如như 曰viết 違vi 理lý 由do 見kiến 。 感cảm 報báo 由do 思tư 。 六lục 從tùng 能năng 斷đoạn 人nhân 。 則tắc 見kiến 思tư 通thông 三tam 乘thừa 斷đoạn 。 故cố 曰viết 通thông 惑hoặc 。 塵trần 沙sa 無vô 明minh 。 唯duy 菩Bồ 薩Tát 斷đoạn 。 故cố 曰viết 別biệt 惑hoặc 。 七thất 從tùng 所sở 依y 界giới 。 則tắc 見kiến 思tư 為vi 界giới 內nội 惑hoặc 。 故cố 共cộng 為vi 四tứ 住trụ 。 塵trần 沙sa 無vô 明minh 。 為vi 界giới 外ngoại 惑hoặc 。 故cố 自tự 為vi 一nhất 住trụ 。 若nhược 以dĩ 外ngoại 準chuẩn 內nội 。 各các 立lập 三tam 界giới 。 則tắc 四tứ 住trụ 之chi 名danh 。 隨tùy 教giáo 分phân 別biệt 故cố 。 通thông 唯duy 界giới 內nội 。 別biệt 唯duy 界giới 外ngoại 。 若nhược 別biệt 接tiếp 通thông 界giới 外ngoại 。 唯duy 一nhất 無vô 明minh 。 不bất 可khả 更cánh 開khai 四tứ 住trụ 也dã 。 八bát 從tùng 潤nhuận 生sanh 不bất 潤nhuận 生sanh 。 則tắc 見kiến 思tư 無vô 明minh 。 能năng 潤nhuận 界giới 內nội 外ngoại 生sanh 。 塵trần 沙sa 則tắc 不bất 潤nhuận 生sanh 。 又hựu 正chánh 使sử 潤nhuận 。 習tập 則tắc 不bất 潤nhuận 。 九cửu 從tùng 通thông 別biệt 開khai 合hợp 。 則tắc 有hữu 四tứ 句cú 。 謂vị 開khai 通thông 合hợp 別biệt 。 如như 上thượng 五ngũ 住trụ 。 開khai 別biệt 合hợp 通thông 。 如như 三tam 惑hoặc 。 通thông 別biệt 俱câu 開khai 。 則tắc 各các 有hữu 品phẩm 數số 。 通thông 別biệt 俱câu 合hợp 。 如như 前tiền 二nhị 惑hoặc 。 以dĩ 此thử 束thúc 之chi 。 無vô 不bất 盡tận 也dã 。 十thập 從tùng 喻dụ 者giả 。 如như 曰viết 見kiến 惑hoặc 如như 四tứ 十thập 里lý 水thủy 。 思tư 惑hoặc 如như 一nhất 滴tích 水thủy 。 又hựu 見kiến 思tư 如như 水thủy 上thượng 油du 。 無vô 明minh 如như 水thủy 中trung 乳nhũ 。 若nhược 以dĩ 三tam 惑hoặc 。 從tùng 教giáo 融dung 別biệt 。 則tắc 文văn 有hữu 切thiết 葱thông 剝bác 葱thông 之chi 喻dụ 。 即tức 次thứ 不bất 次thứ 也dã 。 然nhiên 則tắc 相tương/tướng 雖tuy 已dĩ 明minh 。 而nhi 體thể 猶do 未vị 顯hiển 。 舊cựu 亦diệc 多đa 說thuyết 。 今kim 謂vị 此thử 有hữu 同đồng 有hữu 異dị 。 同đồng 唯duy 一nhất 妄vọng 心tâm 。 而nhi 有hữu 三tam 惑hoặc 之chi 別biệt 。 故cố 無vô 明minh 以dĩ 不bất 了liễu 心tâm 。 著trước 二nhị 邊biên 為vi 體thể 。 塵trần 沙sa 以dĩ 劣liệt 慧tuệ 不bất 了liễu 。 諸chư 法pháp 為vi 體thể 。 見kiến 思tư 以dĩ 有hữu 漏lậu 心tâm 。 取thủ 著trước 六lục 塵trần 為vi 體thể 。 雖tuy 有hữu 它# 說thuyết 。 要yếu 不bất 出xuất 此thử 也dã 。

約ước 大đại 小Tiểu 乘Thừa 言ngôn 習tập 氣khí 不bất 同đồng 例lệ (# 四tứ 。 八bát 。 十thập 一nhất 。 十thập 二nhị 。 十thập 九cửu 。 二nhị 十thập 三tam 。 二nhị 十thập 四tứ 。 二nhị 十thập 九cửu 。 三tam 十thập 二nhị 。 四tứ 十thập 二nhị 。 四tứ 十thập 五ngũ 。 四tứ 十thập 六lục )# 。

論luận 曰viết 。 凡phàm 諸chư 經kinh 教giáo 。 言ngôn 習tập 氣khí 者giả 多đa 矣hĩ 。 如như 小Tiểu 乘Thừa 正chánh 習tập 。 其kỳ 說thuyết 常thường 定định 。 縱túng/tung 聞văn 大đại 教giáo 習tập 氣khí 之chi 說thuyết 。 據cứ 彼bỉ 當đương 分phần/phân 。 但đãn 謂vị 習tập 氣khí 而nhi 已dĩ 。 不bất 知tri 其kỳ 為vi 塵trần 沙sa 為vi 無vô 明minh 為vi 家gia 為vi 即tức 。 惟duy 其kỳ 以dĩ 小tiểu 覆phú 大đại 。 或hoặc 以dĩ 大đại 指chỉ 小tiểu 。 則tắc 正chánh 習tập 互hỗ 陳trần 。 約ước 大đại 教giáo 明minh 。 或hoặc 言ngôn 斷đoạn 習tập 。 或hoặc 不bất 斷đoạn 習tập 。 然nhiên 皆giai 隨tùy 文văn 。 用dụng 與dữ 各các 當đương 其kỳ 義nghĩa 。 未vị 始thỉ 有hữu 定định 論luận 也dã 。 惟duy 其kỳ 未vị 始thỉ 定định 論luận 。 故cố 知tri 習tập 氣khí 之chi 說thuyết 。 不bất 可khả 槩# 言ngôn 。 亦diệc 不bất 應ưng 執chấp 。 一nhất 文văn 一nhất 義nghĩa 。 以dĩ 相tương/tướng 矢thỉ 石thạch 。 何hà 者giả 使sử 正chánh 若nhược 果quả 。 正chánh 何hà 容dung 復phục 指chỉ 為vi 習tập 氣khí 。 習tập 若nhược 果quả 。 習tập 何hà 容dung 復phục 指chỉ 為vi 正chánh 使sử 。 若nhược 定định 有hữu 習tập 可khả 斷đoạn 。 則tắc 不bất 應ưng 說thuyết 無vô 斷đoạn 者giả 。 若nhược 定định 無vô 習tập 。 亦diệc 不bất 應ưng 說thuyết 有hữu 斷đoạn 者giả 。 苟cẩu 以dĩ 其kỳ 所sở 斷đoạn 。 考khảo 其kỳ 所sở 不bất 斷đoạn 。 以dĩ 其kỳ 所sở 無vô 。 覈# 其kỳ 所sở 有hữu 。 則tắc 言ngôn 有hữu 未vị 必tất 有hữu 。 言ngôn 無vô 未vị 必tất 無vô 。 言ngôn 習tập 氣khí 未vị 必tất 非phi 正chánh 使sử 。 言ngôn 正chánh 使sử 未vị 必tất 不bất 習tập 氣khí 。 以dĩ 是thị 知tri 其kỳ 文văn 相tương/tướng 。 本bổn 通thông 莫mạc 得đắc 而nhi 一nhất 。 雖tuy 然nhiên 名danh 可khả 通thông 。 而nhi 體thể 不bất 可khả 混hỗn 。 文văn 可khả 異dị 。 而nhi 理lý 不bất 可khả 易dị 。 要yếu 必tất 約ước 教giáo 旨chỉ 。 以dĩ 正chánh 大đại 途đồ 。 則tắc 其kỳ 說thuyết 固cố 得đắc 定định 也dã 。 何hà 則tắc 如như 無vô 明minh 塵trần 沙sa 。 大Đại 乘Thừa 教giáo 詮thuyên 。 本bổn 是thị 正chánh 使sử 。 而nhi 以dĩ 覆phú 小Tiểu 乘Thừa 相tương/tướng 。 不bất 可khả 言ngôn 是thị 別biệt 惑hoặc 。 使sử 知tri 有hữu 別biệt 惑hoặc 。 則tắc 須tu 知tri 有hữu 別biệt 理lý 之chi 妨phương 。 故cố 云vân 習tập 氣khí 。 苟cẩu 不bất 覆phú 相tương/tướng 。 據cứ 大đại 實thật 說thuyết 。 還hoàn 歸quy 正chánh 使sử 矣hĩ 。 故cố 曰viết 云vân 云vân 。 又hựu 如như 圓viên 人nhân 。 根căn 利lợi 障chướng 輕khinh 。 觀quán 行hành 復phục 勝thắng 。 豈khởi 容dung 斷đoạn 正chánh 之chi 外ngoại 。

復phục 有hữu 習tập 氣khí 。 如như 小Tiểu 乘Thừa 耶da 。 但đãn 以dĩ 隨tùy 文văn 用dụng 與dữ 故cố 。 有hữu 時thời 亦diệc 言ngôn 斷đoạn 習tập 。 如như 曰viết 云vân 云vân 。 今kim 故cố 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 。 順thuận 文văn 或hoặc 有hữu 。 據cứ 理lý 則tắc 無vô 。 何hà 以dĩ 言ngôn 之chi 。 如như 小tiểu 教giáo 三tam 乘thừa 。 習tập 有hữu 盡tận 否phủ/bĩ 。 侵xâm 不bất 侵xâm 之chi 異dị 。 得đắc 非phi 三tam 乘thừa 。 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 觀quán 有hữu 勝thắng 劣liệt 。 故cố 聲Thanh 聞Văn 但đãn 斷đoạn 正chánh 使sử 。 習tập 氣khí 全toàn 在tại 。 緣Duyên 覺Giác 習tập 氣khí 稍sảo 薄bạc 。 於ư 前tiền 故cố 云vân 侵xâm 習tập 非phi 有hữu 分phân 齊tề 。 而nhi 言ngôn 侵xâm 也dã 。 至chí 於ư 菩Bồ 薩Tát 。 根căn 利lợi 觀quán 勝thắng 。 無vô 復phục 存tồn 者giả 。 仍nhưng 前tiền 以dĩ 說thuyết 故cố 云vân 頓đốn 斷đoạn 。 約ước 是thị 以dĩ 分phần/phân 三tam 乘thừa 之chi 別biệt 。 然nhiên 在tại 菩Bồ 薩Tát 。 實thật 無vô 兩lưỡng 異dị 。 以dĩ 小tiểu 況huống 大đại 。 圓viên 頓đốn 無vô 習tập 。 其kỳ 理lý 明minh 矣hĩ 。 且thả 圓viên 論luận 正chánh 使sử 。 三tam 惑hoặc 尚thượng 不bất 容dung 有hữu 異dị 。 安an 有hữu 正chánh 習tập 。 而nhi 體thể 別biệt 乎hồ 。 孤cô 山sơn 之chi 言ngôn 是thị 也dã 。 如như 曰viết 界giới 外ngoại 見kiến 思tư 。 既ký 無vô 異dị 體thể 。 正chánh 使sử 習tập 氣khí 。 安an 得đắc 兩lưỡng 殊thù 。 今kim 於ư 此thử 說thuyết 。 誠thành 有hữu 取thủ 焉yên 。 而nhi 自tự 昔tích 先tiên 達đạt 。 以dĩ 三tam 家gia 二nhị 即tức 言ngôn 者giả 。 又hựu 復phục 於ư 中trung 。 紛phân 紜vân 異dị 指chỉ 。 去khứ 取thủ 失thất 當đương 。 是thị 皆giai 不bất 究cứu 教giáo 旨chỉ 本bổn 末mạt 。 徒đồ 以dĩ 名danh 相tướng 。 分phân 別biệt 而nhi 已dĩ 。 以dĩ 今kim 言ngôn 之chi 。 見kiến 思tư 家gia 習tập 。 據cứ 小Tiểu 乘Thừa 說thuyết 。 則tắc 固cố 有hữu 之chi 。 別biệt 惑hoặc 家gia 習tập 。 以dĩ 大đại 教giáo 言ngôn 。 未vị 必tất 有hữu 也dã 。 其kỳ 如như 即tức 習tập 。 祇kỳ 應ưng 約ước 大đại 小tiểu 教giáo 翻phiên 覆phú 言ngôn 之chi 。 不bất 必tất 佗tha 說thuyết 也dã 。 而nhi 或hoặc 以dĩ 懶lãn 化hóa 導đạo 心tâm 。 為vi 塵trần 沙sa 習tập 。 數số 起khởi 著trước 邊biên 之chi 心tâm 。 為vi 無vô 明minh 習tập 。 是thị 皆giai 相tương/tướng 。 沿duyên 承thừa 襲tập 之chi 說thuyết 。 未vị 必tất 其kỳ 然nhiên 也dã 。

圓viên 位vị 斷đoạn 習tập 進tiến 否phủ/bĩ 有hữu 無vô 例lệ (# 二nhị 十thập 一nhất 。 二nhị 十thập 六lục 。 二nhị 十thập 七thất 。 二nhị 十thập 八bát 。 三tam 十thập 六lục 。 三tam 十thập 七thất 。 三tam 十thập 八bát 。 四tứ 十thập 一nhất )# 。

論luận 曰viết 。 議nghị 習tập 氣khí 之chi 大đại 者giả 。 唯duy 圓viên 有hữu 所sở 謂vị 斷đoạn 位vị 進tiến 否phủ/bĩ 有hữu 無vô 。 習tập 氣khí 之chi 說thuyết 。 是thị 不bất 可khả 不bất 決quyết 擇trạch 。 而nhi 取thủ 正chánh 者giả 。 如như 四tứ 明minh 光quang 明minh 記ký 。 有hữu 曰viết 。 通thông 惑hoặc 正chánh 使sử 。 圓viên 七thất 信tín 盡tận 。 習tập 氣khí 至chí 佛Phật 。 同đồng 別biệt 習tập 盡tận 。 後hậu 人nhân 評bình 之chi 。 以dĩ 謂vị 橫hoạnh/hoành 竪thụ 不bất 収thâu 者giả 。 (# 云vân 云vân )# 今kim 謂vị 。 此thử 正chánh 得đắc 圓viên 斷đoạn 橫hoạnh/hoành 竪thụ 之chi 意ý 。 而nhi 反phản 謂vị 不bất 収thâu 何hà 也dã 。 若nhược 但đãn 云vân 通thông 惑hoặc 圓viên 七thất 信tín 盡tận 。 此thử 知tri 有hữu 竪thụ 而nhi 已dĩ 。 故cố 以dĩ 習tập 氣khí 。 同đồng 別biệt 習tập 盡tận 成thành 之chi 。 則tắc 顯hiển 竪thụ 而nhi 非phi 竪thụ 。 若nhược 止chỉ 如như 後hậu 說thuyết 。 此thử 知tri 有hữu 橫hoạnh/hoành 而nhi 已dĩ 。 還hoàn 以dĩ 前tiền 義nghĩa 成thành 之chi 。 則tắc 顯hiển 橫hoạnh/hoành 而nhi 非phi 橫hoạnh/hoành 。 非phi 橫hoạnh/hoành 非phi 竪thụ 。 圓viên 斷đoạn 之chi 旨chỉ 彰chương 矣hĩ 。 抑ức 又hựu 為vi 釋thích 正chánh 習tập 俱câu 盡tận 之chi 文văn 。 故cố 須tu 通thông 別biệt 。 各các 有hữu 正chánh 習tập 可khả 也dã 。 但đãn 圓viên 無vô 家gia 習tập 之chi 說thuyết 。 故cố 以dĩ 塵trần 沙sa 義nghĩa 。 為vi 通thông 習tập 。 則tắc 曰viết 。 以dĩ 今kim 家gia 於ư 小Tiểu 乘Thừa 習tập 氣khí 。 分phân 別biệt 四tứ 四tứ 十thập 六lục 門môn 故cố 。 此thử 則tắc 全toàn 准chuẩn 輔phụ 行hành 而nhi 說thuyết 。 別biệt 習tập 即tức 指chỉ 後hậu 品phẩm 無vô 明minh 。 故cố 曰viết 十Thập 地Địa 斷đoạn 愛ái 習tập 等đẳng 。 而nhi 曰viết 若nhược 別biệt 惑hoặc 者giả 。 四tứ 十thập 二nhị 品phẩm 。 斷đoạn 位vị 如như 常thường 。 正chánh 言ngôn 圓viên 無vô 習tập 氣khí 也dã 。 又hựu 曰viết 。 習tập 氣khí 具cụ 如như 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 說thuyết 。 乃nãi 取thủ 彼bỉ 所sở 引dẫn 文văn 。 以dĩ 為vi 證chứng 也dã 。 故cố 知tri 一nhất 往vãng 名danh 言ngôn 通thông 別biệt 。 各các 有hữu 正chánh 習tập 明minh 矣hĩ 。 然nhiên 則tắc 別biệt 習tập 。 既ký 指chỉ 十Thập 地Địa 所sở 斷đoạn 。 知tri 無vô 別biệt 體thể 。 還hoàn 指chỉ 無vô 明minh 為vi 習tập 爾nhĩ 。 不bất 然nhiên 有hữu 習tập 而nhi 無vô 正chánh 。 又hựu 非phi 其kỳ 理lý 也dã 。 所sở 以dĩ 塵trần 沙sa 。 同đồng 別biệt 習tập 盡tận 者giả 。 蓋cái 塵trần 沙sa 障chướng 事sự 。 無vô 明minh 障chướng 理lý 。 圓viên 頓đốn 事sự 理lý 。 不bất 可khả 異dị 故cố 。 若nhược 理lý 未vị 究cứu 顯hiển 。 事sự 亦diệc 未vị 盡tận 。 明minh 事sự 若nhược 盡tận 。 明minh 理lý 必tất 究cứu 顯hiển 。 此thử 塵trần 沙sa 。 所sở 以dĩ 盡tận 於ư 別biệt 理lý 究cứu 顯hiển 之chi 時thời 也dã 。 此thử 義nghĩa 旨chỉ 微vi 意ý 密mật 。 宜nghi 非phi 汎# 學học 者giả 所sở 知tri 。 因nhân 得đắc 以dĩ 示thị 之chi 。 其kỳ 光quang 明minh 文văn 句cú 。 有hữu 若nhược 通thông 若nhược 別biệt 究cứu 竟cánh 盡tận 在tại 於ư 佛Phật 之chi 文văn 。 孤cô 山sơn 以dĩ 謂vị 望vọng 前tiền 總tổng 說thuyết 。 四tứ 明minh 則tắc 曰viết 。 若nhược 至chí 佛Phật 地địa 。 不bất 唯duy 別biệt 盡tận 。 通thông 亦diệc 窮cùng 邊biên 。 今kim 謂vị 徇# 文văn 者giả 易dị 見kiến 。 孤cô 山sơn 之chi 說thuyết 非phi 也dã 。 究cứu 理lý 者giả 難nan 曉hiểu 。 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 是thị 也dã 。 今kim 但đãn 顯hiển 其kỳ 是thị 。 則tắc 其kỳ 非phi 可khả 知tri 。 何hà 者giả 良lương 以dĩ 圓viên 論luận 見kiến 思tư 。 必tất 該cai 始thỉ 終chung 。 有hữu 橫hoạnh/hoành 有hữu 竪thụ 。 所sở 障chướng 之chi 理lý 。 是thị 畢tất 竟cánh 空không 。 徧biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 故cố 使sử 能năng 障chướng 。 亦diệc 徧biến 十thập 方phương 。 是thị 則tắc 因Nhân 地Địa 所sở 斷đoạn 者giả 。 不bất 唯duy 未vị 盡tận 。 後hậu 位vị 之chi 見kiến 思tư 。 抑ức 亦diệc 未vị 窮cùng 。 十thập 方phương 之chi 通thông 惑hoặc 。 故cố 曰viết 蓋cái 由do 見kiến 思tư 等đẳng 。 然nhiên 則tắc 徧biến 十thập 方phương 界giới 者giả 。 約ước 橫hoạnh/hoành 言ngôn 也dã 。 因Nhân 地Địa 未vị 盡tận 者giả 。 約ước 竪thụ 說thuyết 也dã 。 且thả 曰viết 。 六lục 道đạo 眾chúng 生sanh 等đẳng 者giả 。 仍nhưng 約ước 見kiến 思tư 分phân 齊tề 以dĩ 說thuyết 。 則tắc 通thông 不bất 妨phương 別biệt 也dã 。 故cố 至chí 佛Phật 地địa 。 通thông 別biệt 橫hoạnh/hoành 竪thụ 。 方phương 究cứu 盡tận 者giả 。 不bất 虗hư 語ngữ 矣hĩ 。 又hựu 如như 止Chỉ 觀Quán 明minh 華hoa 嚴nghiêm 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 正chánh 習tập 俱câu 盡tận 文văn 。 有hữu 過quá 界giới 內nội 牟Mâu 尼Ni 之chi 說thuyết 。 然nhiên 彼bỉ 所sở 過quá 者giả 。 既ký 兼kiêm 正chánh 習tập 故cố 。 以dĩ 八bát 九cửu 十thập 信tín 所sở 斷đoạn 塵trần 沙sa 義nghĩa 。 為vi 習tập 盡tận 。 非phi 必tất 塵trần 沙sa 為vi 習tập 氣khí 也dã 。 又hựu 如như 淨tịnh 名danh 居cư 等đẳng 覺giác 之chi 位vị 。 而nhi 經kinh 歎thán 德đức 。 有hữu 無vô 復phục 餘dư 習tập 之chi 言ngôn 。 大đại 師sư 從tùng 容dung 釋thích 之chi 。 以dĩ 謂vị 雖tuy 有hữu 如như 無vô 。 惟duy 其kỳ 雖tuy 有hữu 言ngôn 之chi 故cố 事sự 等đẳng 微vi 烟yên 。 則tắc 不bất 可khả 謂vị 全toàn 無vô 。 猶do 須tu 入nhập 重trọng/trùng 玄huyền 門môn 。 以dĩ 破phá 此thử 習tập 。 惟duy 其kỳ 如như 無vô 言ngôn 之chi 故cố 無vô 復phục 鹹hàm 味vị 。 則tắc 不bất 可khả 謂vị 全toàn 有hữu 。 以dĩ 如như 無vô 故cố 。 故cố 曰viết 無vô 復phục 餘dư 習tập 。 是thị 則tắc 兩lưỡng 不bất 相tương 違vi 也dã 。 至chí 於ư 九cửu 地địa 。 斷đoạn 見kiến 習tập 等đẳng 。 是thị 皆giai 順thuận 釋thích 經kinh 文văn 。 彰chương 教giáo 道đạo 義nghĩa 。 故cố 以dĩ 後hậu 地địa 。 無vô 明minh 為vi 習tập 氣khí 。 若nhược 不bất 為vi 釋thích 。 此thử 等đẳng 文văn 相tương/tướng 。 則tắc 還hoàn 歸quy 常thường 途đồ 。 無vô 習tập 可khả 斷đoạn 矣hĩ 。 故cố 向hướng 曰viết 四tứ 十thập 二nhị 品phẩm 。 斷đoạn 位vị 如như 常thường 。 信tín 如như 其kỳ 說thuyết 。 即tức 無vô 習tập 義nghĩa 也dã 。

文văn 指chỉ 結kết 習tập 通thông 別biệt 同đồng 異dị 例lệ (# 二nhị 十thập 五ngũ 。 三tam 十thập 。 三tam 十thập 一nhất 。 三tam 十thập 三tam 。 三tam 十thập 四tứ 。 三tam 十thập 五ngũ 。 四tứ 十thập 四tứ )# 。

論luận 曰viết 。 迦Ca 葉Diếp 聞văn 琴cầm 而nhi 起khởi 舞vũ 。 身thân 子tử 畏úy 色sắc 而nhi 卻khước 花hoa 。 二nhị 者giả 有hữu 涉thiệp 乎hồ 大Đại 乘Thừa 習tập 氣khí 之chi 說thuyết 。 而nhi 有hữu 愛ái 惡ác 之chi 異dị 。 簡giản 之chi 已dĩ 如như 妙diệu 宗tông 鈔sao 。 (# 云vân 云vân )# 亦diệc 可khả 謂vị 盡tận 善thiện 矣hĩ 。 而nhi 猶do 有hữu 餘dư 說thuyết 者giả 。 大đại 師sư 會hội 之chi 為vi 一nhất 。 如như 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 。 曰viết 別biệt 惑hoặc 未vị 除trừ 故cố 。 為vi 界giới 外ngoại 色sắc 聲thanh 之chi 所sở 染nhiễm 汙ô 。 故cố 呵ha 言ngôn 結kết 習tập 未vị 盡tận 。 花hoa 則tắc 着trước 身thân 。 如như 大đại 論luận 迦Ca 葉Diếp 聞văn 琴cầm 等đẳng 。 而nhi 四tứ 明minh 離ly 之chi 為vi 二nhị 。 乃nãi 曰viết 云vân 云vân 。 此thử 自tự 來lai 所sở 以dĩ 不bất 能năng 無vô 疑nghi 。 至chí 有hữu 或hoặc 非phi 之chi 者giả 故cố 。 今kim 論luận 於ư 是thị 辨biện 明minh 也dã 。 曰viết 時thời 人nhân 但đãn 知tri 四tứ 明minh 離ly 之chi 為vi 二nhị 。 殊thù 不bất 知tri 大đại 師sư 亦diệc 離ly 之chi 也dã 。 文văn 不bất 云vân 乎hồ 。 故cố 天thiên 女nữ 呵ha 云vân 。 若nhược 於ư 佛Phật 法Pháp 中trung 。 有hữu 分phân 別biệt 者giả 。 為vi 不bất 如như 法Pháp 。 既ký 有hữu 分phân 別biệt 。 則tắc 是thị 見kiến 惑hoặc 入nhập 。 云vân 結kết 習tập 未vị 盡tận 。 花hoa 則tắc 著trước 身thân 。 故cố 有hữu 思tư 惑hoặc 等đẳng 。 故cố 知tri 大đại 師sư 文văn 中trung 。 自tự 該cai 兩lưỡng 說thuyết 。 何hà 獨độc 疑nghi 四tứ 明minh 耶da 。 由do 是thị 言ngôn 之chi 。 則tắc 迦Ca 葉Diếp 聞văn 琴cầm 。 固cố 唯duy 一nhất 意ý 。 而nhi 身thân 子tử 畏úy 花hoa 。 乃nãi 分phần/phân 二nhị 途đồ 。 而nhi 有hữu 著trước 有hữu 去khứ 者giả 。 取thủ 著trước 身thân 之chi 義nghĩa 。 則tắc 是thị 別biệt 思tư 。 別biệt 思tư 即tức 無vô 明minh 也dã 。 故cố 淨tịnh 名danh 兩lưỡng 處xứ 。 皆giai 指chỉ 結kết 習tập 未vị 盡tận 。 花hoa 著trước 身thân 句cú 。 以dĩ 對đối 思tư 惑hoặc 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 若nhược 取thủ 去khứ 花hoa 。 則tắc 是thị 別biệt 見kiến 。 別biệt 見kiến 即tức 塵trần 沙sa 也dã 。 故cố 妙diệu 宗tông 通thông 引dẫn 呵ha 斥xích 之chi 文văn 。 而nhi 特đặc 取thủ 畏úy 生sanh 死tử 義nghĩa 。 故cố 指chỉ 塵trần 沙sa 。 為vi 結kết 習tập 耳nhĩ 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 蓋cái 對đối 起khởi 舞vũ 之chi 愛ái 。 則tắc 去khứ 花hoa 為vi 惡ác 。 約ước 此thử 對đối 分phần/phân 二nhị 惑hoặc 故cố 也dã 。 是thị 不bất 唯duy 四tứ 明minh 。 有hữu 此thử 偏thiên 指chỉ 。 雖tuy 大đại 師sư 亦diệc 云vân 爾nhĩ 。 如như 曰viết 二Nhị 乘Thừa 厭yếm 世thế 五ngũ 欲dục 。 而nhi 取thủ 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 見kiến 菩Bồ 薩Tát 果quả 報báo 。 五ngũ 欲dục 亦diệc 謂vị 。 為vi 不bất 如như 法Pháp 。 捨xả 離ly 推thôi 卻khước 。 而nhi 不bất 得đắc 去khứ 。 乃nãi 至chí 云vân 。 天thiên 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 心tâm 感cảm 。 還hoàn 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 心tâm 散tán 。 而nhi 身thân 子tử 分phân 別biệt 。 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 有hữu 異dị 。 即tức 是thị 別biệt 見kiến 惑hoặc 也dã 。 豈khởi 非phi 其kỳ 說thuyết 一nhất 致trí 。 雖tuy 然nhiên 此thử 特đặc 。 以dĩ 教giáo 門môn 節tiết 目mục 言ngôn 之chi 。 而nhi 未vị 知tri 其kỳ 有hữu 同đồng 者giả 焉yên 。 故cố 復phục 更cánh 以dĩ 通thông 論luận 圓viên 其kỳ 說thuyết 。 於ư 此thử 應ưng 知tri 。 愛ái 惡ác 二nhị 心tâm 。 雖tuy 分phần/phân 二nhị 惑hoặc 。 取thủ 捨xả 二nhị 性tánh 。 本bổn 同đồng 一nhất 機cơ 。 初sơ 無vô 二nhị 法pháp 。 有hữu 愛ái 必tất 有hữu 惡ác 。 有hữu 愛ái 惡ác 則tắc 。 有hữu 諸chư 心tâm [(厂@((既-旡)-日+口))*頁]# 。 隨tùy 事sự 所sở 發phát 如như 何hà 。 是thị 則tắc 以dĩ 身thân 子tử 去khứ 花hoa 之chi 心tâm 。 或hoặc 遇ngộ 迦Ca 葉Diếp 之chi 琴cầm 則tắc 舞vũ 。 以dĩ 迦Ca 葉Diếp 起khởi 舞vũ 之chi 心tâm 。 遇ngộ 身thân 子tử 之chi 花hoa 則tắc 卻khước 。 而nhi 不bất 受thọ 其kỳ 實thật 。 本bổn 一nhất 機cơ 也dã 。 但đãn 所sở 從tùng 言ngôn 異dị 。 從tùng 動động 心tâm 染nhiễm 著trước 。 而nhi 言ngôn 謂vị 之chi 思tư 。 從tùng 分phân 別biệt 起khởi 愛ái 。 而nhi 言ngôn 謂vị 之chi 見kiến 。 政chánh 恐khủng 學học 者giả 。 因nhân 其kỳ 所sở 異dị 而nhi 異dị 之chi 。 故cố 特đặc 以dĩ 同đồng 者giả 成thành 之chi 。 庶thứ 其kỳ 說thuyết 之chi 圓viên 也dã 。 然nhiên 則tắc 聲thanh 色sắc 。 亦diệc 有hữu 同đồng 乎hồ 。 曰viết 同đồng 是thị 界giới 外ngoại 上thượng 妙diệu 色sắc 。 聲thanh 則tắc 不bất 異dị 也dã 。 苟cẩu 為vi 不bất 異dị 。 何hà 以dĩ 好hảo 惡ác 之chi 別biệt 。 曰viết 好hảo 惡ác 云vân 者giả 。 非phi 其kỳ 勝thắng 劣liệt 之chi 謂vị 也dã 。 直trực 以dĩ 欲dục 之chi 大đại 者giả 。 莫mạc 若nhược 於ư 色sắc 。 故cố 以dĩ 花hoa 為vi 不bất 如như 法Pháp 。 而nhi 力lực 去khứ 之chi 。 非phi 以dĩ 弊tệ 劣liệt 言ngôn 也dã 。 亦diệc 猶do 持trì 世thế 云vân 。 無vô 以dĩ 此thử 非phi 法pháp 之chi 物vật 。 是thị 已dĩ 抑ức 色sắc 鈍độn 而nhi 聲thanh 利lợi 。 如như 琴cầm 則tắc 屈khuất 曲khúc 巧xảo 妙diệu 。 故cố 動động 人nhân 也dã 。 易dị 感cảm 人nhân 也dã 。 深thâm 有hữu 況huống 菩Bồ 薩Tát 勝thắng 妙diệu 者giả 乎hồ 。 所sở 以dĩ 好hảo 惡ác 不bất 同đồng 也dã 。 然nhiên 而nhi 身thân 子tử 。 直trực 去khứ 花hoa 耳nhĩ 。 何hà 由do 知tri 其kỳ 分phân 別biệt 。 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 之chi 異dị 。 而nhi 為vi 別biệt 見kiến 耶da 。 曰viết 以dĩ 微vi 而nhi 知tri 著trước 也dã 。 尺xích 迦Ca 葉Diếp 聞văn 琴cầm 起khởi 舞vũ 。 正chánh 報báo 可khả 爾nhĩ 。 而nhi 須Tu 彌Di 低đê 昂ngang 。 亦diệc 復phục 不bất 安an 何hà 耶da 。 曰viết 此thử 是thị 何hà 人nhân 境cảnh 界giới 。 乃nãi 以dĩ 依y 正chánh 致trí 詰cật 。 然nhiên 極cực 有hữu 意ý 。 宜nghi 深thâm 思tư 之chi 。

示thị 正chánh 習tập 斷đoạn 破phá 文văn 涉thiệp 餘dư 義nghĩa 例lệ (# 一nhất 。 二nhị 。 三tam 。 五ngũ 。 七thất 。 十thập 五ngũ 。 二nhị 十thập 九cửu 。 四tứ 十thập 。 四tứ 十thập 三tam 。 二nhị 十thập 二nhị )# 。

論luận 曰viết 。 昔tích 人nhân 但đãn 知tri 執chấp 說thuyết 以dĩ 難nạn/nan 文văn 。 而nhi 不bất 知tri 即tức 文văn 以dĩ 為vi 說thuyết 。 夫phu 執chấp 說thuyết 以dĩ 難nạn/nan 文văn 。 則tắc 文văn 無vô 不bất 壅ủng 。 即tức 文văn 以dĩ 為vi 說thuyết 。 則tắc 理lý 無vô 不bất 通thông 何hà 也dã 。 如như 通thông 教giáo 明minh 留lưu 習tập 潤nhuận 生sanh 之chi 說thuyết 。 或hoặc 曰viết 。 扶phù 習tập 者giả 而nhi 約ước 位vị 有hữu 從tùng 因nhân 果quả 之chi 別biệt 。 或hoặc 因nhân 斷đoạn 果quả 留lưu 。 或hoặc 因nhân 留lưu 果quả 斷đoạn 。 使sử 執chấp 一nhất 說thuyết 為vi 難nạn/nan 。 則tắc 文văn 有hữu 所sở 不bất 通thông 。 故cố 各các 隨tùy 其kỳ 義nghĩa 焉yên 。 然nhiên 在tại 通thông 必tất 言ngôn 留lưu 習tập 者giả 。 蓋cái 此thử 教giáo 不bất 詮thuyên 真Chân 如Như 變biến 造tạo 。 至chí 果quả 則tắc 無vô 中trung 道đạo 。 應ưng 本bổn 凡phàm 所sở 。 受thọ 生sanh 必tất 由do 業nghiệp 惑hoặc 。 業nghiệp 惑hoặc 若nhược 盡tận 。 終chung 歸quy 灰hôi 斷đoạn 。 此thử 其kỳ 教giáo 旨chỉ 也dã 。 故cố 單đơn 習tập 不bất 能năng 潤nhuận 生sanh 。 要yếu 由do 誓thệ 願nguyện 扶phù 之chi 而nhi 後hậu 生sanh 。 獨độc 誓thệ 亦diệc 不bất 能năng 牽khiên 生sanh 。 必tất 順thuận 教giáo 旨chỉ 資tư 習tập 而nhi 後hậu 生sanh 。 則tắc 又hựu 曰viết 扶phù 習tập 焉yên 。 所sở 以dĩ 因nhân 斷đoạn 果quả 留lưu 者giả 。 本bổn 非phi 一nhất 文văn 。 然nhiên 因nhân 既ký 已dĩ 斷đoạn 。 而nhi 果quả 何hà 所sở 留lưu 。 以dĩ 是thị 知tri 其kỳ 不bất 然nhiên 也dã 。 而nhi 曰viết 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 進tiến 。 斷đoạn 色sắc 心tâm 無vô 知tri 者giả 。 此thử 約ước 斷đoạn 位vị 分phân 齊tề 言ngôn 也dã 。 其kỳ 實thật 利lợi 生sanh 必tất 也dã 。 固cố 留lưu 勿vật 斷đoạn 故cố 。 至chí 果quả 位vị 還hoàn 扶phù 此thử 習tập 。 而nhi 起khởi 化hóa 也dã 。 如như 妙diệu 樂lạc 文văn 示thị 果quả 位vị 。 而nhi 有hữu 近cận 從tùng 七thất 地địa 。 留lưu 習tập 潤nhuận 生sanh 之chi 言ngôn 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 若nhược 因nhân 留lưu 果quả 斷đoạn 。 則tắc 又hựu 約ước 因nhân 果quả 增tăng 勝thắng 而nhi 說thuyết 。 雖tuy 然nhiên 此thử 皆giai 教giáo 道đạo 之chi 論luận 。 實thật 道đạo 則tắc 不bất 然nhiên 也dã 。 又hựu 如như 支chi 佛Phật 侵xâm 習tập 議nghị 者giả 。 莫mạc 不bất 以dĩ 謂vị 正chánh 前tiền 習tập 後hậu 。 而nhi 支chi 佛Phật 不bất 唯duy 斷đoạn 正chánh 。 亦diệc 侵xâm 習tập 氣khí 。 信tín 如như 其kỳ 言ngôn 。 則tắc 別biệt 行hành 玄huyền 記ký 。 預dự 侵xâm 之chi 說thuyết 非phi 耶da 。 (# 云vân 云vân )# 今kim 謂vị 。 是thị 亦diệc 執chấp 說thuyết 。 以dĩ 害hại 文văn 也dã 。 應ưng 先tiên 覈# 舊cựu 說thuyết 。 未vị 為vi 至chí 論luận 。 而nhi 後hậu 隨tùy 文văn 。 通thông 變biến 其kỳ 說thuyết 。 何hà 者giả 祇kỳ 如như 舊cựu 言ngôn 侵xâm 習tập 。 約ước 何hà 分phân 齊tề 。 抑ức 盡tận 不bất 盡tận 否phủ/bĩ 。 盡tận 則tắc 何hà 異dị 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 盡tận 則tắc 何hà 云vân 支chi 佛Phật 。 理lý 在tại 習tập 外ngoại 。 是thị 知tri 文văn 本bổn 一nhất 往vãng 以dĩ 示thị 淺thiển 深thâm 。 所sở 以dĩ 隨tùy 文văn 通thông 變biến 者giả 。 據cứ 玄huyền 正chánh 約ước 侵xâm 習tập 。 以dĩ 明minh 支chi 佛Phật 淺thiển 處xứ 。 而nhi 記ký 復phục 對đối 極cực 果quả 彼bỉ 岸ngạn 言ngôn 之chi 。 則tắc 已dĩ 不bất 同đồng 常thường 途đồ 。 由do 是thị 記ký 中trung 。 順thuận 文văn 消tiêu 釋thích 。 特đặc 取thủ 因nhân 中trung 伏phục 斷đoạn 而nhi 說thuyết 伏phục 。 謂vị 伏phục 其kỳ 正chánh 使sử 。 使sử 重trọng/trùng 者giả 不bất 起khởi 斷đoạn 。 謂vị 輕khinh 者giả 先tiên 去khứ 。 則tắc 微vi 念niệm 不bất 生sanh 。 此thử 所sở 以dĩ 為vi 預dự 侵xâm 爾nhĩ 。 而nhi 不bất 曰viết 正chánh 使sứ 者giả 。 由do 不bất 制chế 果quả 。 且thả 復phục 俱câu 斷đoạn 故cố 。 以dĩ 二nhị 習tập 言ngôn 之chi 。 如như 曰viết 支chi 佛Phật 修tu 行hành 。 不bất 立lập 分phần/phân 果quả 。 蓋cái 先tiên 示thị 其kỳ 意ý 也dã 。 然nhiên 則tắc 先tiên 習tập 。 而nhi 後hậu 正chánh 可khả 乎hồ 。 曰viết 今kim 以dĩ 伏phục 斷đoạn 言ngôn 之chi 。 還hoàn 不bất 失thất 其kỳ 次thứ 。 亦diệc 猶do 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 先tiên 伏phục 見kiến 思tư 。 後hậu 斷đoạn 塵trần 沙sa 是thị 也dã 。 或hoặc 者giả 必tất 曰viết 。 至chí 果quả 還hoàn 更cánh 斷đoạn 習tập 否phủ/bĩ 。 此thử 人nhân 因nhân 中trung 。 微vi 念niệm 尚thượng 已dĩ 不bất 生sanh 。 況huống 後hậu 習tập 耶da 。 抑ức 今kim 明minh 侵xâm 習tập 。 無vô 定định 分phân 齊tề 。 亦diệc 何hà 須tu 致trí 疑nghi 。 以dĩ 是thị 言ngôn 之chi 。 習tập 氣khí 之chi 說thuyết 。 信tín 不bất 一nhất 途đồ 也dã 。 又hựu 如như 玄huyền 明minh 。 不Bất 動Động 三Tam 昧Muội 。 有hữu 業nghiệp 及cập 見kiến 思tư 。 同đồng 入nhập 俗tục 諦đế 。 所sở 破phá 之chi 說thuyết 。 妙diệu 樂lạc 示thị 六lục 心tâm 退thoái 。 有hữu 恐khủng 是thị 爾nhĩ 前tiền 見kiến 思tư 俱câu 斷đoạn 之chi 文văn 。 是thị 皆giai 日nhật 本bổn 嘗thường 所sở 致trí 難nạn/nan 。 而nhi 四tứ 明minh 已dĩ 有hữu 成thành 說thuyết 。 (# 云vân 云vân )# 苟cẩu 不bất 以dĩ 其kỳ 常thường 途đồ 為vi 妨phương 。 而nhi 即tức 文văn 以dĩ 為vi 說thuyết 。 茲tư 復phục 何hà 論luận 哉tai 。 至chí 於ư 一nhất 家gia 所sở 明minh 圓viên 斷đoạn 次thứ 不bất 次thứ 之chi 義nghĩa 。 (# 圓viên 斷đoạn 直trực 說thuyết 已dĩ 明minh )# 與dữ 夫phu 諸chư 文văn 。 違vi 異dị 之chi 論luận 。 皆giai 得đắc 以dĩ 觸xúc 類loại 通thông 之chi 。 則tắc 文văn 無vô 難nạn/nan 者giả 。 苟cẩu 循tuần 習tập 一nhất 定định 之chi 論luận 。 而nhi 固cố 執chấp 之chi 。 吾ngô 將tương 奈nại 何hà 。

餘dư 論luận 下hạ

論luận 曰viết 。 習tập 氣khí 本bổn 乎hồ 正chánh 使sử 。 正chánh 使sử 始thỉ 於ư 無vô 明minh 。 然nhiên 則tắc 無vô 明minh 孰thục 為vi 始thỉ 乎hồ 。 是thị 必tất 曰viết 無vô 明minh 之chi 始thỉ 。 始thỉ 於ư 法pháp 性tánh 。 而nhi 法pháp 性tánh 無vô 明minh 。 體thể 元nguyên 不bất 二nhị 。 故cố 知tri 其kỳ 始thỉ 。 始thỉ 實thật 非phi 始thỉ 。 若nhược 對đối 萬vạn 法pháp 而nhi 言ngôn 。 則tắc 萬vạn 法pháp 始thỉ 無vô 明minh 。 非phi 無vô 明minh 始thỉ 於ư 萬vạn 法pháp 也dã 。 故cố 曰viết 無vô 明minh 是thị 迷mê 真chân 之chi 始thỉ 是thị 也dã 。 然nhiên 則tắc 無vô 明minh 。 自tự 有hữu 始thỉ 乎hồ 。 其kỳ 無vô 始thỉ 乎hồ 。 抑ức 有hữu 其kỳ 始thỉ 。 而nhi 不bất 可khả 得đắc 知tri 耶da 。 曰viết 此thử 無vô 始thỉ 義nghĩa 。 論luận 之chi 尚thượng 矣hĩ 。 如như 唐đường (# 復phục 禮lễ )# 法Pháp 師sư 。 嘗thường 以dĩ 偈kệ 問vấn 天thiên 下hạ 學học 者giả 。 自tự 昔tích 答đáp 者giả 不bất 一nhất 。 (# 如như 宗tông 鏡kính 假giả 名danh 林lâm 間gian 草thảo 庵am 諸chư 錄lục 備bị 出xuất 云vân 云vân )# 今kim 不bất 暇hạ 評bình 之chi 。 姑cô 直trực 以dĩ 二nhị 義nghĩa 。 示thị 其kỳ 說thuyết 曰viết 。 一nhất 以dĩ 不bất 可khả 知tri 故cố 。 故cố 云vân 無vô 始thỉ 。 二nhị 以dĩ 知tri 本bổn 無vô 故cố 。 故cố 云vân 無vô 始thỉ 。 何hà 謂vị 也dã 蓋cái 無vô 明minh 乃nãi 不bất 覺giác 之chi 初sơ 。 以dĩ 不bất 覺giác 故cố 。 情tình 生sanh 智trí 隔cách 。 天thiên 雲vân 鏡kính 塵trần 。 要yếu 有hữu 其kỳ 始thỉ 。 但đãn 迷mê 者giả 不bất 知tri 此thử 。 即tức 初sơ 義nghĩa 也dã 。 若nhược 究cứu 竟cánh 離ly 念niệm 。 最tối 後hậu 際tế 斷đoạn 。 亦diệc 不bất 得đắc 知tri 。 後hậu 相tương/tướng 如như 初sơ 。 初sơ 相tương/tướng 如như 後hậu 。 其kỳ 理lý 不bất 二nhị 。 故cố 雖tuy 有hữu 知tri 。 而nhi 實thật 無vô 始thỉ 。 究cứu 竟cánh 叵phả 得đắc 。 此thử 即tức 次thứ 義nghĩa 也dã 。 又hựu 亦diệc 不bất 出xuất 事sự 理lý 之chi 義nghĩa 。 以dĩ 理lý 言ngôn 之chi 。 本bổn 無vô 始thỉ 終chung 。 以dĩ 事sự 言ngôn 之chi 。 有hữu 始thỉ 有hữu 終chung 。 事sự 即tức 理lý 故cố 。 雖tuy 有hữu 始thỉ 終chung 。 而nhi 無vô 始thỉ 終chung 。 理lý 即tức 事sự 故cố 。 約ước 無vô 始thỉ 終chung 。 而nhi 言ngôn 始thỉ 終chung 。 抑ức 亦diệc 可khả 云vân 。 始thỉ 終chung 若nhược 極cực 。 與dữ 無vô 始thỉ 終chung 更cánh 無vô 異dị 轍triệt 。 此thử 皆giai 起khởi 信tín 及cập 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 記ký 文văn 意ý 。 檢kiểm 之chi 可khả 知tri 也dã 。 (# 云vân 云vân )# 余dư 亦diệc 嘗thường 以dĩ 偈kệ 答đáp 云vân 。 廓khuếch 然nhiên 寂tịch 體thể 虗hư 。 寂tịch 照chiếu 非phi 起khởi 起khởi 。 起khởi 處xứ 未vị 全toàn 彰chương 。 何hà 礙ngại 不bất 止chỉ 止chỉ 。 此thử 如như 睡thụy 初sơ 困khốn 。 正chánh 夢mộng 安an 求cầu 始thỉ 。 (# 初sơ 義nghĩa 也dã )# 要yếu 有hữu 大đại 覺giác 人nhân 。 達đạt 之chi 亦diệc 何hà 理lý 。 (# 次thứ 義nghĩa 也dã )# 不bất 患hoạn 爾nhĩ 不bất 知tri 。 所sở 患hoạn 不bất 能năng 死tử 。 (# 云vân 云vân )# 抑ức 入nhập 以dĩ 性tánh 計kế 言ngôn 之chi 。 無vô 始thỉ 為vi 有hữu 始thỉ 。 以dĩ 離ly 性tánh 言ngôn 之chi 。 有hữu 始thỉ 為vi 無vô 始thỉ 。 雖tuy 即tức 今kim 舉cử 心tâm 動động 念niệm 。 亦diệc 曰viết 無vô 始thỉ 可khả 也dã 。 如như 曰viết 若nhược 定định 計kế 自tự 它# 。 能năng 生sanh 諸chư 法pháp 。 法pháp 則tắc 有hữu 始thỉ 是thị 也dã 。 故cố 復phục 有hữu 偈kệ 曰viết 。 有hữu 念niệm 同đồng 無vô 念niệm 。 無vô 初sơ 喚hoán 作tác 初sơ 。 要yếu 知tri 空không 劫kiếp 始thỉ 。 元nguyên 不bất 離ly 今kim 時thời 。 思tư 之chi 。 或hoặc 問vấn 。 玄huyền 文văn 障chướng 理lý 。 與dữ 心tâm 要yếu 之chi 文văn 。 如như 何hà 同đồng 異dị 。 曰viết 不bất 同đồng 也dã 。 玄huyền 文văn 唯duy 約ước 圓viên 論luận 故cố 。 得đắc 通thông 別biệt 俱câu 障chướng 。 畢tất 竟cánh 空không 等đẳng 。 心tâm 要yếu 義nghĩa 通thông 故cố 。 在tại 圓viên 則tắc 圓viên 。 在tại 偏thiên 則tắc 偏thiên 。 然nhiên 於ư 別biệt 見kiến 思tư 外ngoại 。 而nhi 又hựu 言ngôn 根căn 本bổn 無vô 明minh 何hà 耶da 。 曰viết 此thử 約ước 相tương 應ứng 獨độc 頭đầu 。 言ngôn 之chi 異dị 耳nhĩ 。 然nhiên 言ngôn 通thông 別biệt 見kiến 思tư 。 既ký 盡tận 之chi 矣hĩ 。 何hà 容dung 復phục 有hữu 所sở 謂vị 直trực 爾nhĩ 障chướng 理lý 惑hoặc 耶da 。 曰viết 一nhất 往vãng 雖tuy 爾nhĩ 。 不bất 可khả 敻# 異dị 。 但đãn 所sở 從tùng 言ngôn 不bất 同đồng 。 非phi 謂vị 體thể 別biệt 也dã 。 例lệ 如như 報báo 智trí 一nhất 也dã 。 而nhi 論luận 上thượng 冥minh 下hạ 契khế 。 (# 云vân 云vân )# 或hoặc 問vấn 。 塵trần 沙sa 諸chư 文văn 。 或hoặc 分phần/phân 三tam 品phẩm 。 或hoặc 言ngôn 界giới 內nội 外ngoại 。 以dĩ 二nhị 合hợp 三tam 殊thù 。 不bất 相tương 當đương 。 亦diệc 可khả 對đối 會hội 否phủ/bĩ 。 曰viết 此thử 亦diệc 隨tùy 教giáo 。 盈doanh 縮súc 不bất 定định 。 如như 通thông 教giáo 。 唯duy 斷đoạn 界giới 內nội 故cố 。 亦diệc 不bất 分phân 品phẩm 別biệt 。 既ký 該cai 於ư 內nội 外ngoại 。 且thả 塵trần 沙sa 位vị 長trường/trưởng 故cố 。 十thập 住trụ 界giới 內nội 。 既ký 當đương 下hạ 品phẩm 。 是thị 則tắc 中trung 上thượng 義nghĩa 。 當đương 界giới 外ngoại 明minh 矣hĩ 。 圓viên 教giáo 十thập 信tín 。 例lệ 亦diệc 應ưng 爾nhĩ 。 但đãn 位vị 短đoản 不bất 分phân 耳nhĩ 。 或hoặc 問vấn 。 塵trần 沙sa 若nhược 不bất 潤nhuận 生sanh 。 何hà 以dĩ 文văn 曰viết 。 若nhược 無vô 塵trần 沙sa 。 方phương 便tiện 不bất 生sanh 。 又hựu 曰viết 。 無vô 量lượng 塵trần 沙sa 。 招chiêu 無vô 量lượng 果quả 報báo 。 此thử 何hà 意ý 耶da 。 曰viết 記ký 主chủ 自tự 斷đoạn 之chi 矣hĩ 。 文văn 云vân 塵trần 沙sa 實thật 不bất 潤nhuận 界giới 外ngoại 生sanh 。 牽khiên 報báo 並tịnh 由do 無vô 。 漏lậu 業nghiệp 為vi 因nhân 。 無vô 漏lậu 業nghiệp 者giả 。 著trước 空không 之chi 心tâm 也dã 。 以dĩ 著trước 空không 故cố 。 不bất 了liễu 諸chư 法pháp 故cố 。 從tùng 所sở 不bất 了liễu 法pháp 。 一nhất 往vãng 對đối 土thổ/độ 。 亦diệc 得đắc 以dĩ 塵trần 沙sa 當đương 之chi 。 即tức 此thử 初sơ 文văn 是thị 也dã 。 次thứ 文văn 亦diệc 為vi 成thành 三tam 惑hoặc 。 各các 有hữu 招chiêu 集tập 果quả 報báo 之chi 意ý 。 故cố 以dĩ 它# 機cơ 。 塵trần 沙sa 之chi 病bệnh 即tức 見kiến 思tư 。 是thị 得đắc 有hữu 招chiêu 報báo 義nghĩa 。 皆giai 一nhất 往vãng 言ngôn 爾nhĩ 。 或hoặc 問vấn 。 妙diệu 宗tông 有hữu 云vân 。 見kiến 思tư 重trọng/trùng 數số 。 如như 塵trần 若nhược 沙sa 。 此thử 於ư 見kiến 思tư 塵trần 沙sa 。 的đích 屬thuộc 何hà 惑hoặc 。 曰viết 塵trần 沙sa 也dã 。 而nhi 言ngôn 見kiến 思tư 重trọng/trùng 數số 者giả 。 即tức 彼bỉ 見kiến 思tư 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 假giả 觀quán 所sở 知tri 之chi 病bệnh 。 凡phàm 有hữu 若nhược 干can 重trọng/trùng 數số 云vân 爾nhĩ 。 兼kiêm 識thức 藥dược 等đẳng 。 知tri 即tức 為vi 假giả 觀quán 。 不bất 知tri 則tắc 為vi 塵trần 沙sa 。 故cố 曰viết 塵trần 沙sa 不bất 是thị 障chướng 。 是thị 障chướng 障chướng 塵trần 沙sa 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 二Nhị 乘Thừa 塵trần 沙sa 。 何hà 處xứ 斷đoạn 耶da 不bất 斷đoạn 豈khởi 能năng 。 將tương 來lai 教giáo 化hóa 眾chúng 生sanh 。 曰viết 亦diệc 有hữu 時thời 處xứ 。 如như 般Bát 若Nhã 加gia 被bị 二nhị 人nhân 轉chuyển 教giáo 領lãnh 業nghiệp 。 說thuyết 者giả 。 聽thính 者giả 。 是thị 即tức 義nghĩa 。 當đương 破phá 塵trần 沙sa 也dã 。 如như 文văn 云vân 云vân 。 或hoặc 問vấn 。 圓viên 十thập 信tín 位vị 。 所sở 斷đoạn 塵trần 沙sa 。 合hợp 該cai 內nội 外ngoại 。 何hà 云vân 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 正chánh 習tập 俱câu 盡tận 。 此thử 乃nãi 界giới 內nội 正chánh 習tập 盡tận 耳nhĩ 。 曰viết 若nhược 約ước 三tam 惑hoặc 竪thụ 斷đoạn 。 此thử 塵trần 沙sa 惑hoặc 。 合hợp 十thập 信tín 盡tận 。 今kim 以dĩ 塵trần 沙sa 。 通thông 至chí 後hậu 地địa 故cố 。 約ước 真chân 似tự 相tương 望vọng 。 分phần/phân 內nội 外ngoại 耳nhĩ 。 或hoặc 問vấn 。 四tứ 明minh 所sở 謂vị 習tập 氣khí 。 同đồng 別biệt 習tập 盡tận 。 說thuyết 理lý 雖tuy 通thông 。 還hoàn 亦diệc 有hữu 文văn 證chứng 否phủ/bĩ 。 曰viết 非phi 無vô 文văn 據cứ 。 如như 上thượng 明minh 八bát 九cửu 十thập 信tín 止chỉ 斷đoạn 界giới 內nội 習tập 盡tận 。 而nhi 輔phụ 行hành 云vân 。 習tập 通thông 界giới 外ngoại 。 塵trần 沙sa 無vô 明minh 。 豈khởi 非phi 塵trần 沙sa 。 亦diệc 通thông 後hậu 位vị 耶da 。 又hựu 如như 大đại 論luận 云vân 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 猶do 有hữu 習tập 在tại 。 以dĩ 於ư 諸chư 法pháp 。 有hữu 所sở 不bất 知tri 故cố 。 豈khởi 非phi 正chánh 指chỉ 塵trần 沙sa 通thông 十Thập 地Địa 乎hồ 。 然nhiên 則tắc 塵trần 沙sa 。 十thập 信tín 已dĩ 斷đoạn 。 何hà 容dung 至chí 此thử 有hữu 所sở 不bất 知tri 。 曰viết 不bất 知tri 之chi 言ngôn 。 非phi 特đặc 學học 知tri 而nhi 已dĩ 。 正chánh 言ngôn 位vị 未vị 究cứu 極cực 故cố 理lý 與dữ 事sự 皆giai 未vị 究cứu 顯hiển 。 方phương 知tri 向hướng 說thuyết 。 其kỳ 義nghĩa 符phù 焉yên 。 或hoặc 問vấn 。 結kết 習tập 未vị 盡tận 之chi 文văn 。 本bổn 出xuất 淨tịnh 名danh 。 而nhi 大đại 論luận 指chỉ 云vân 。 於ư 聲Thanh 聞Văn 經kinh 說thuyết 。 為vi 習tập 氣khí 何hà 耶da 。 又hựu 如như 順thuận 正chánh 理lý 論luận 及cập 俱câu 舍xá 。 明minh 二nhị 種chủng 無vô 知tri 。 本bổn 出xuất 小Tiểu 乘Thừa 。 而nhi 云vân 塵trần 沙sa 即tức 是thị 習tập 氣khí 何hà 耶da 。 曰viết 淨tịnh 名danh 之chi 文văn 。 雖tuy 非phi 小Tiểu 乘Thừa 。 然nhiên 對đối 二Nhị 乘Thừa 。 覆phú 相tương/tướng 而nhi 說thuyết 。 是thị 亦diệc 義nghĩa 當đương 於ư 聲Thanh 聞Văn 經kinh 。 非phi 謂vị 小tiểu 教giáo 也dã 。 其kỳ 二nhị 論luận 之chi 文văn 。 蓋cái 約ước 教giáo 意ý 通thông 論luận 本bổn 非phi 正chánh 。 為vi 二Nhị 乘Thừa 人nhân 說thuyết 故cố 。 不bất 妨phương 云vân 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 淨tịnh 名danh 料liệu 揀giản 。 去khứ 花hoa 結kết 習tập 之chi 文văn 。 如như 迦Ca 葉Diếp 等đẳng 。 本bổn 是thị 別biệt 結kết 。 何hà 得đắc 指chỉ 為vi 通thông 結kết 之chi 習tập 。 曰viết 以dĩ 實thật 言ngôn 之chi 。 此thử 雖tuy 別biệt 惑hoặc 。 然nhiên 於ư 二Nhị 乘Thừa 。 亦diệc 只chỉ 謂vị 是thị 通thông 習tập 可khả 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 觀quán 音âm 玄huyền 記ký 。 釋thích 三tam 十thập 四tứ 心tâm 。 正chánh 習tập 俱câu 盡tận 。 有hữu 云vân 一nhất 言ngôn 於ư 習tập 。 有hữu 見kiến 思tư 習tập 及cập 塵trần 沙sa 習tập 等đẳng 。 然nhiên 此thử 一nhất 文văn 可khả 疑nghi 者giả 。 三tam 常thường 途đồ 祇kỳ 應ưng 言ngôn 。 是thị 見kiến 思tư 正chánh 習tập 。 今kim 兼kiêm 塵trần 沙sa 釋thích 之chi 。 一nhất 可khả 疑nghi 也dã 。 若nhược 據cứ 菩Bồ 薩Tát 所sở 斷đoạn 。 為vì 化hóa 眾chúng 生sanh 。 本bổn 先tiên 斷đoạn 塵trần 沙sa 。 今kim 言ngôn 二nhị 習tập 。 俱câu 時thời 而nhi 盡tận 。 二nhị 可khả 疑nghi 也dã 。 凡phàm 言ngôn 塵trần 沙sa 法Pháp 門môn 。 與dữ 四tứ 真Chân 諦Đế 。 本bổn 自tự 不bất 同đồng 。 今kim 合hợp 言ngôn 之chi 。 三tam 可khả 疑nghi 也dã 。 今kim 以dĩ 次thứ 釋thích 之chi 曰viết 。 諸chư 文văn 常thường 途đồ 。 至chí 果quả 但đãn 言ngôn 斷đoạn 見kiến 思tư 正chánh 習tập 而nhi 已dĩ 。 正chánh 以dĩ 塵trần 沙sa 先tiên 盡tận 故cố 也dã 。 而nhi 此thử 文văn 亦diệc 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 修tu 學học 。 塵trần 沙sa 法Pháp 門môn 。 治trị 其kỳ 劣liệt 慧tuệ 。 豈khởi 非phi 先tiên 斷đoạn 乎hồ 。 而nhi 曰viết 。 俱câu 時thời 而nhi 盡tận 者giả 。 蓋cái 以dĩ 塵trần 沙sa 法pháp 。 合hợp 真Chân 諦Đế 言ngôn 之chi 。 彰chương 二nhị 諦đế 同đồng 時thời 。 究cứu 顯hiển 果quả 位vị 故cố 云vân 也dã 。 是thị 亦diệc 小tiểu 教giáo 當đương 分phần/phân 。 正chánh 習tập 俱câu 盡tận 。 究cứu 竟cánh 在tại 佛Phật 之chi 意ý 。 故cố 知tri 四tứ 明minh 凡phàm 所sở 釋thích 義nghĩa 。 必tất 不bất 徒đồ 爾nhĩ 。 不bất 然nhiên 何hà 時thời 。 異dị 於ư 它# 文văn 。 學học 者giả 更cánh 試thí 詳tường 之chi 。

觀quán 法pháp 論luận 第đệ 五ngũ

總tổng 篇thiên 上thượng

論luận 曰viết 。 明minh 理lý 莫mạc 先tiên 乎hồ 教giáo 法pháp 。 會hội 道đạo 莫mạc 近cận 乎hồ 觀quán 門môn 。 非phi 教giáo 則tắc 理lý 無vô 以dĩ 彰chương 。 舍xá 觀quán 則tắc 道đạo 何hà 由do 契khế 。 故cố 一nhất 家gia 宗tông 趣thú 。 寔thật 以dĩ 二nhị 者giả 。 為vi 涉thiệp 道đạo 之chi 津tân 。 蓋cái 教giáo 以dĩ 詮thuyên 顯hiển 為vi 功công 。 必tất 由do 於ư 言ngôn 說thuyết 。 觀quán 以dĩ 契khế 悟ngộ 為vi 本bổn 。 乃nãi 在tại 於ư 忘vong 言ngôn 。 然nhiên 非phi 言ngôn 。 無vô 以dĩ 顯hiển 忘vong 言ngôn 之chi 至chí 。 非phi 忘vong 言ngôn 。 無vô 以dĩ 達đạt 言ngôn 說thuyết 之chi 妙diệu 。 故cố 如như 說thuyết 而nhi 證chứng 。 則tắc 教giáo 亦diệc 忘vong 言ngôn 。 從tùng 聞văn 而nhi 修tu 。 則tắc 觀quán 亦diệc 有hữu 說thuyết 。 今kim 姑cô 置trí 教giáo 。 而nhi 論luận 觀quán 焉yên 。 夫phu 觀quán 始thỉ 於ư 北bắc 齊tề 。 得đắc 之chi 中trung 論luận 四tứ 句cú 。 觀quán 法pháp 因nhân 祖tổ 千thiên 。 龍long 猛mãnh 傳truyền 之chi 南nam 嶽nhạc 。 南nam 嶽nhạc 授thọ 之chi 天thiên 台thai 。 方phương 是thị 之chi 時thời 。 其kỳ 為vi 觀quán 法pháp 。 至chí 簡giản 且thả 要yếu 。 師sư 資tư 授thọ 受thọ 之chi 際tế 。 可khả 謂vị 嚴nghiêm 矣hĩ 。 得đắc 其kỳ 旨chỉ 而nhi 默mặc 契khế 者giả 亦diệc 多đa 矣hĩ 。 惟duy 其kỳ 外ngoại 適thích 時thời 宜nghi 附phụ 會hội 經kinh 論luận 。 因nhân 裨bì 以dĩ 時thời 教giáo 之chi 說thuyết 。 而nhi 間gian 有hữu 進tiến 修tu 者giả 。 或hoặc 不bất 得đắc 其kỳ 門môn 。 或hoặc 有hữu 壅ủng 乎hồ 。 觀quán 藥dược 病bệnh 萬vạn 殊thù 。 妨phương 障chướng 非phi 一nhất 。 則tắc 又hựu 廣quảng 以dĩ 乘thừa 境cảnh 之chi 道đạo 。 一nhất 觀quán 一nhất 行hành 。 莫mạc 不bất 有hữu 法pháp 。 由do 是thị 一nhất 宗tông 教giáo 觀quán 。 從tùng 容dung 悉tất 備bị 。 而nhi 大đại 明minh 于vu 時thời 者giả 。 其kỳ 來lai 尚thượng 矣hĩ 。 然nhiên 而nhi 四tứ 句cú 三tam 觀quán 之chi 宗tông 。 亦diệc 因nhân 以dĩ 滋tư 蔓mạn 汎# 濫lạm 。 往vãng 往vãng 失thất 根căn 源nguyên 者giả 有hữu 之chi 。 非phi 不bất 知tri 守thủ 是thị 道đạo 。 以dĩ 嚴nghiêm 其kỳ 傳truyền 。 亦diệc 時thời 有hữu 不bất 得đắc 已dĩ 焉yên 耳nhĩ 。 然nhiên 猶do 遞đệ 相tương 祖tổ 述thuật 宗tông 承thừa 。 有hữu 在tại 元nguyên 元nguyên 本bổn 本bổn 。 傳truyền 至chí 乎hồ 四tứ 明minh 極cực 矣hĩ 。 自tự 是thị 分phần/phân 宗tông 列liệt 派phái 。 異dị 說thuyết 橫hoạnh 生sanh 。 偏thiên 見kiến 曲khúc 學học 。 亂loạn 于vu 其kỳ 中trung 。 紛phân 紛phân 藉tạ 藉tạ 。 莫mạc 可khả 紀kỷ 極cực 。 逮đãi 至chí 于vu 今kim 。 不bất 勝thắng 其kỳ 獘# 。 是thị 以dĩ 觀quán 法pháp 之chi 道đạo 日nhật 衰suy 。 宗tông 承thừa 之chi 說thuyết 益ích 病bệnh 。 間gian 有hữu 言ngôn 焉yên 。 亦diệc 多đa 不bất 得đắc 其kỳ 旨chỉ 。 是thị 非phi 失thất 當đương 。 何hà 敢cảm 造tạo 次thứ 取thủ 信tín 於ư 其kỳ 間gian 。 此thử 論luận 之chi 不bất 可khả 已dĩ 矣hĩ 。 然nhiên 觀quán 有hữu 多đa 門môn 。 行hành 亦diệc 不bất 一nhất 。 於ư 是thị 乎hồ 。 以dĩ 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 。 為vi 觀quán 法pháp 大đại 體thể 。 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 。 為vi 教giáo 行hành 樞xu 機cơ 。 十thập 乘thừa 四tứ 行hành 之chi 殊thù 。 事sự 理lý 教giáo 觀quán 等đẳng 別biệt 。 殆đãi 不bất 一nhất 端đoan 能năng 盡tận 。 今kim 略lược 舉cử 數số 例lệ 以dĩ 示thị 焉yên 。 庶thứ 幾kỷ 乎hồ 簡giản 易dị 之chi 道đạo 條điều 理lý 可khả 觀quán 也dã 。

別biệt 例lệ 中trung

右hữu 觀quán 法pháp 類loại 文văn 。 總tổng 六lục 十thập 有hữu 五ngũ 。 言ngôn 三tam 千thiên 大đại 旨chỉ 者giả 九cửu 。 言ngôn 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 者giả 十thập 。 言ngôn 十thập 乘thừa 觀quán 相tương/tướng 者giả 二nhị 。 言ngôn 四tứ 種chủng 三tam 昧muội 者giả 七thất 。 言ngôn 事sự 理lý 二nhị 觀quán 者giả 八bát 。 言ngôn 起khởi 教giáo 觀quán 通thông 初sơ 心tâm 所sở 修tu 者giả 一nhất 。 言ngôn 觀quán 心tâm 觀quán 佛Phật 者giả 一nhất 。 言ngôn 勝thắng 別biệt 三tam 觀quán 兼kiêm 餘dư 觀quán 相tương/tướng 者giả 三tam 。 言ngôn 通thông 相tương/tướng 三tam 觀quán 者giả 十thập 七thất 。 明minh 境cảnh 觀quán 不bất 二nhị 附phụ 餘dư 義nghĩa 者giả 七thất 。 凡phàm 十thập 例lệ 。

三tam 千thiên 大đại 旨chỉ 例lệ 之chi 上thượng (# 十thập 六lục 。 十thập 八bát 。 十thập 九cửu 。 二nhị 十thập 。 二nhị 十thập 一nhất 。 二nhị 十thập 六lục 。 三tam 十thập 六lục 。 四tứ 十thập 一nhất 。 四tứ 十thập 三tam )# 。

論luận 曰viết 。 夫phu 三tam 千thiên 者giả 。 諸chư 法pháp 之chi 總tổng 名danh 。 圓viên 具cụ 之chi 殊thù 稱xưng 。 吾ngô 佛Phật 以dĩ 之chi 。 為vi 所sở 證chứng 境cảnh 界giới 。 法pháp 華hoa 以dĩ 之chi 。 為vi 開khai 顯hiển 大đại 綱cương 天thiên 台thai 以dĩ 之chi 。 為vi 所sở 行hành 法Pháp 門môn 。 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 之chi 。 為vi 指chỉ 南nam 極cực 說thuyết 。 是thị 以dĩ 言ngôn 其kỳ 法pháp 。 則tắc 界giới 如như 世thế 間gian 。 無vô 法pháp 而nhi 不bất 具cụ 。 本bổn 其kỳ 理lý 。 則tắc 三tam 諦đế 妙diệu 性tánh 。 無vô 理lý 而nhi 不bất 彰chương 。 示thị 其kỳ 文văn 。 則tắc 出xuất 自tự 於ư 法pháp 華hoa 。 建kiến 其kỳ 言ngôn 。 則tắc 功công 推thôi 於ư 智trí 者giả 。 非phi 圓viên 心tâm 。 莫mạc 之chi 能năng 攝nhiếp 。 舍xá 妙diệu 悟ngộ 。 其kỳ 孰thục 能năng 明minh 。 融dung 萬vạn 法pháp 。 而nhi 歸quy 一nhất 心tâm 。 即tức 一nhất 心tâm 。 而nhi 達đạt 三tam 諦đế 者giả 。 其kỳ 唯duy 三tam 千thiên 乎hồ 。 夫phu 三tam 千thiên 之chi 道Đạo 理lý 。 固cố 高cao 深thâm 。 苟cẩu 得đắc 其kỳ 源nguyên 本bổn 。 自tự 明minh 白bạch 。 今kim 略lược 以dĩ 四tứ 義nghĩa 論luận 之chi 。 其kỳ 一nhất 曰viết 。 元nguyên 意ý 唯duy 觀quán 具cụ 。 其kỳ 二nhị 曰viết 。 三tam 諦đế 在tại 所sở 顯hiển 。 其kỳ 三tam 曰viết 。 事sự 理lý 本bổn 一nhất 體thể 。 其kỳ 四tứ 曰viết 。 即tức 具cụ 無vô 異dị 途đồ 。 得đắc 是thị 四tứ 意ý 。 則tắc 三tam 千thiên 宗tông 旨chỉ 。 思tư 過quá 半bán 矣hĩ 。 且thả 不bất 為vi 異dị 論luận 所sở 汩# 也dã 。 何hà 謂vị 元nguyên 意ý 唯duy 觀quán 具cụ 。 蓋cái 一nhất 家gia 觀quán 道đạo 。 圓viên 論luận 諸chư 法pháp 。 必tất 本bổn 一nhất 性tánh 。 一nhất 性tánh 之chi 妙diệu 。 三tam 諦đế 天thiên 然nhiên 。 此thử 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 。 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 所sở 以dĩ 明minh 百bách 界giới 千thiên 如như 。 三tam 千thiên 世thế 間gian 。 在tại 一nhất 念niệm 心tâm 。 不bất 前tiền 不bất 後hậu 者giả 。 宗tông 在tại 觀quán 具cụ 故cố 也dã 。 故cố 曰viết 一nhất 家gia 觀quán 門môn 。 良lương 由do 觀quán 具cụ 云vân 云vân 。 (# 陳trần 了liễu 翁ông 三tam 千thiên 有hữu 門môn 頌tụng 益ích 得đắc 此thử 意ý 云vân 云vân )# 若nhược 有hữu 一nhất 法Pháp 從tùng 心tâm 外ngoại 。 得đắc 不bất 由do 性tánh 起khởi 。 則tắc 法pháp 成thành 偏thiên 邪tà 。 體thể 非phi 常thường 住trụ 故cố 。 今kim 以dĩ 三tam 千thiên 之chi 妙diệu 。 為vi 觀quán 法pháp 指chỉ 南nam 。 終chung 窮cùng 究cứu 竟cánh 極cực 說thuyết 者giả 。 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 故cố 知tri 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 示thị 性tánh 具cụ 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 了liễu 唯duy 心tâm 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 達đạt 法pháp 妙diệu 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 知tri 體thể 一nhất 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 顯hiển 性tánh 融dung 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 見kiến 體thể 量lượng 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 彰chương 果quả 德đức 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 識thức 圓viên 心tâm 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 異dị 偏thiên 乘thừa 。 不bất 明minh 三tam 千thiên 。 無vô 以dĩ 顯hiển 宗tông 旨chỉ 。 然nhiên 則tắc 三tam 千thiên 之chi 說thuyết 。 所sở 顯hiển 若nhược 此thử 。 昔tích 人nhân 云vân 何hà 。 乃nãi 以dĩ 三tam 千thiên 。 為vi 定định 幻huyễn 假giả 。 為vi 非phi 道đạo 。 為vi 差sai 別biệt 法pháp 。 為vi 因nhân 緣duyên 生sanh 。 為vi 無vô 明minh 。 故cố 有hữu 斯tư 妄vọng 可khả 破phá 者giả 。 一nhất 何hà 反phản 祖tổ 違vi 宗tông 之chi 甚thậm 乎hồ 。 縱túng/tung 有hữu 一nhất 二nhị 文văn 義nghĩa 憑bằng 據cứ 。 要yếu 各các 有hữu 意ý 。 安an 得đắc 不bất 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 。 然nhiên 而nhi 直trực 以dĩ 妄vọng 為vi 說thuyết 耶da 。 其kỳ 文văn 後hậu 當đương 知tri 之chi 。 何hà 謂vị 三tam 諦đế 在tại 所sở 顯hiển 。 良lương 以dĩ 三tam 千thiên 。 雖tuy 法pháp 相tướng 之chi 廣quảng 。 數số 法pháp 之chi 多đa 。 要yếu 其kỳ 大đại 體thể 。 不bất 出xuất 三tam 諦đế 。 亦diệc 由do 三tam 諦đế 。 得đắc 有hữu 三tam 千thiên 。 所sở 以dĩ 非phi 空không 無vô 。 以dĩ 徧biến 相tương/tướng 則tắc 由do 空không 故cố 。 得đắc 以dĩ 相tương/tướng 三tam 千thiên 也dã 。 非phi 假giả 無vô 。 以dĩ 顯hiển 具cụ 則tắc 由do 假giả 故cố 。 得đắc 以dĩ 具cụ 三tam 千thiên 也dã 。 非phi 中trung 無vô 。 以dĩ 融dung 攝nhiếp 則tắc 由do 中trung 故cố 。 得đắc 以dĩ 攝nhiếp 三tam 千thiên 也dã 。 是thị 則tắc 三tam 諦đế 。 各các 當đương 其kỳ 義nghĩa 。 以dĩ 成thành 三tam 千thiên 。 不bất 然nhiên 則tắc 三tam 千thiên 之chi 法pháp 。 尚thượng 不bất 能năng 有hữu 。 況huống 能năng 盡tận 其kỳ 妙diệu 乎hồ 。 然nhiên 則tắc 三tam 千thiên 。 非phi 三tam 千thiên 。 體thể 是thị 三tam 諦đế 。 三tam 諦đế 非phi 三tam 諦đế 。 不bất 出xuất 一nhất 性tánh 。 故cố 自tự 一nhất 性tánh 。 而nhi 觀quán 三tam 諦đế 。 則tắc 三tam 諦đế 非phi 三tam 。 還hoàn 以dĩ 三tam 諦đế 。 而nhi 顯hiển 三tam 千thiên 。 則tắc 三tam 千thiên 本bổn 一nhất 。 以dĩ 其kỳ 三tam 千thiên 本bổn 一nhất 。 則tắc 數số 而nhi 非phi 數số 。 以dĩ 其kỳ 三tam 諦đế 非phi 三tam 。 則tắc 名danh 而nhi 非phi 名danh 。 名danh 而nhi 非phi 名danh 。 數số 而nhi 非phi 數số 。 則tắc 所sở 顯hiển 一nhất 性tánh 。 不bất 定định 空không 假giả 中trung 。 不bất 離ly 空không 假giả 中trung 。 言ngôn 有hữu 相tướng 無vô 相tướng 。 亦diệc 未vị 始thỉ 有hữu 無vô 。 故cố 曰viết 唯duy 一nhất 實thật 性tánh 。 無vô 空không 假giả 中trung 。 又hựu 曰viết 。 三tam 諦đế 無vô 形hình 。 俱câu 不bất 可khả 見kiến 。 即tức 三tam 諦đế 所sở 顯hiển 之chi 旨chỉ 也dã 。 故cố 以dĩ 是thị 而nhi 為vi 境cảnh 。 其kỳ 境cảnh 妙diệu 。 以dĩ 是thị 而nhi 為vi 觀quán 。 其kỳ 觀quán 融dung 。 以dĩ 是thị 而nhi 顯hiển 性tánh 。 其kỳ 性tánh 彰chương 。 以dĩ 是thị 而nhi 成thành 德đức 。 其kỳ 德đức 備bị 。 至chí 於ư 曰viết 然nhiên 即tức 假giả 法pháp 可khả 寄ký 事sự 辨biện 等đẳng 。 則tắc 又hựu 約ước 名danh 言ngôn 。 以dĩ 辨biện 相tương/tướng 耳nhĩ 。 非phi 所sở 謂vị 的đích 顯hiển 體thể 性tánh 也dã 。 夫phu 約ước 名danh 言ngôn 。 以dĩ 辨biện 相tương/tướng 者giả 。 則tắc 必tất 有hữu 形hình 對đối 等đẳng 義nghĩa 。 故cố 一nhất 往vãng 名danh 相tướng 。 不bất 得đắc 不bất 爾nhĩ 。 又hựu 何hà 足túc 為vi 定định 論luận 乎hồ 。 而nhi 或hoặc 者giả 不bất 達đạt 。 不bất 究cứu 所sở 顯hiển 。 是thị 何hà 道Đạo 理lý 。 乃nãi 於ư 能năng 顯hiển 名danh 相tướng 。 競cạnh 以dĩ 有hữu 相tướng 無vô 相tướng 之chi 論luận 。 遂toại 將tương 三tam 諦đế 乖quai 離ly 而nhi 說thuyết 。 又hựu 以dĩ 三tam 千thiên 。 偏thiên 於ư 俗tục 諦đế 。 以dĩ 是thị 而nhi 立lập 宗tông 者giả 。 固cố 非phi 其kỳ 異dị 是thị 。 而nhi 扶phù 宗tông 者giả 。 亦diệc 未vị 為vi 得đắc 是thị 。 皆giai 不bất 本bổn 根căn 源nguyên 。 徒đồ 事sự 名danh 相tướng 之chi 末mạt 。 其kỳ 不bất 足túc 與dữ 議nghị 此thử 道đạo 也dã 亦diệc 明minh 矣hĩ 。 何hà 謂vị 事sự 理lý 本bổn 一nhất 體thể 。 夫phu 事sự 理lý 之chi 義nghĩa 。 固cố 非phi 一nhất 途đồ 。 今kim 於ư 三tam 千thiên 而nhi 言ngôn 。 事sự 理lý 不bất 過quá 。 輔phụ 行hành 曰viết 。 一nhất 者giả 約ước 理lý 云vân 云vân 。 所sở 謂vị 理lý 造tạo 者giả 。 性tánh 具cụ 也dã 。 事sự 造tạo 者giả 。 緣duyên 生sanh 所sở 造tạo 。 十thập 界giới 之chi 事sự 也dã 。 然nhiên 理lý 無vô 所sở 存tồn 。 徧biến 在tại 於ư 事sự 。 良lương 由do 理lý 具cụ 。 方phương 有hữu 事sự 用dụng 。 則tắc 理lý 無vô 事sự 無vô 。 依y 事sự 無vô 理lý 。 無vô 本bổn 以dĩ 理lý 融dung 事sự 。 以dĩ 事sự 攝nhiếp 理lý 。 此thử 圓viên 頓đốn 事sự 理lý 。 所sở 以dĩ 其kỳ 本bổn 一nhất 致trí 。 其kỳ 體thể 不bất 二nhị 也dã 。 故cố 曰viết 圓viên 見kiến 事sự 理lý 。 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 。 趣thú 舉cử 一nhất 法pháp 。 事sự 理lý 具cụ 焉yên 。 祇kỳ 一nhất 三tam 千thiên 。 趣thú 事sự 趣thú 理lý 。 乍sạ 分phần/phân 二nhị 義nghĩa 。 故cố 自tự 性tánh 具cụ 言ngôn 之chi 。 即tức 三tam 千thiên 是thị 理lý 造tạo 。 自tự 變biến 造tạo 言ngôn 之chi 。 即tức 三tam 千thiên 是thị 事sự 造tạo 。 事sự 理lý 雖tuy 異dị 。 一nhất 體thể 元nguyên 同đồng 。 抑ức 又hựu 雖tuy 彰chương 二nhị 義nghĩa 。 正chánh 顯hiển 性tánh 德đức 。 若nhược 知tri 事sự 中trung 。 三tam 千thiên 全toàn 理lý 而nhi 造tạo 。 不bất 唯duy 顯hiển 性tánh 。 具cụ 之chi 德đức 亦diệc 顯hiển 。 所sở 造tạo 無vô 非phi 心tâm 性tánh 故cố 。 今kim 以dĩ 事sự 理lý 三tam 千thiên 。 並tịnh 為vi 所sở 顯hiển 。 良lương 在tại 此thử 也dã 。 事sự 理lý 既ký 然nhiên 。 修tu 性tánh 體thể 用dụng 。 莫mạc 不bất 皆giai 然nhiên 。 如như 曰viết 鏡kính 明minh 性tánh 十thập 界giới 。 像tượng 生sanh 脩tu 十thập 界giới 。 形hình 像tượng 修tu 性tánh 。 鏡kính 內nội 外ngoại 一nhất 。 又hựu 曰viết 。 三tam 千thiên 竝tịnh 常thường 。 俱câu 體thể 俱câu 用dụng 。 皆giai 其kỳ 旨chỉ 也dã 。 (# 云vân 云vân )# 而nhi 或hoặc 者giả 槩# 。 以dĩ 空không 中trung 對đối 俗tục 諦đế 。 而nhi 為vi 事sự 理lý 。 又hựu 謂vị 。 理lý 體thể 定định 無vô 差sai 別biệt 。 事sự 用dụng 定định 有hữu 差sai 別biệt 。 且thả 曰viết 。 勿vật 謂vị 相tương/tướng 即tức 之chi 故cố 。 矯kiểu 亂loạn 而nhi 談đàm 。 今kim 謂vị 。 一nhất 往vãng 義nghĩa 門môn 分phân 別biệt 。 文văn 固cố 有hữu 之chi 。 若nhược 執chấp 為vi 定định 論luận 。 則tắc 失thất 之chi 。 偏thiên 局cục 全toàn 乖quai 法pháp 體thể 。 矯kiểu 亂loạn 而nhi 談đàm 。 尚thượng 且thả 不bất 可khả 離ly 隔cách 而nhi 說thuyết 。 又hựu 安an 得đắc 乎hồ 。 何hà 謂vị 即tức 具cụ 無vô 異dị 途đồ 。 夫phu 談đàm 即tức 談đàm 具cụ 。 起khởi 自tự 一nhất 家gia 。 要yếu 必tất 兼kiêm 明minh 。 始thỉ 為vi 得đắc 旨chỉ 。 何hà 者giả 如như 止Chỉ 觀Quán 明minh 一nhất 念niệm 具cụ 三tam 千thiên 。 又hựu 曰viết 。 三tam 千thiên 即tức 一nhất 念niệm 。 一nhất 念niệm 即tức 三tam 千thiên 。 不bất 前tiền 不bất 後hậu 。 此thử 為vi 即tức 具cụ 之chi 大đại 者giả 。 仍nhưng 須tu 了liễu 知tri 。 即tức 不bất 可khả 無vô 具cụ 。 具cụ 不bất 可khả 無vô 即tức 。 即tức 而nhi 不bất 具cụ 。 非phi 圓viên 即tức 。 具cụ 而nhi 不bất 即tức 。 非phi 頓đốn 具cụ 。 頓đốn 具cụ 則tắc 。 無vô 法pháp 不bất 即tức 。 圓viên 即tức 則tắc 。 無vô 法pháp 不bất 具cụ 。 若nhược 即tức 具cụ 各các 明minh 。 而nhi 不bất 相tương 成thành 顯hiển 者giả 。 雖tuy 前tiền 偏thiên 教giáo 。 亦diệc 得đắc 言ngôn 之chi 。 惟duy 即tức 具cụ 兼kiêm 明minh 。 方phương 曰viết 圓viên 詮thuyên 。 故cố 曰viết 即tức 具cụ 。 唯duy 圓viên 及cập 別biệt 後hậu 位vị 是thị 也dã 。 所sở 以dĩ 言ngôn 即tức 即tức 具cụ 。 而nhi 論luận 即tức 。 言ngôn 具cụ 約ước 即tức 。 而nhi 論luận 具cụ 。 夫phu 惟duy 即tức 具cụ 。 而nhi 論luận 即tức 故cố 。 雖tuy 性tánh 德đức 三tam 千thiên 。 不bất 唯duy 具cụ 性tánh 。 亦diệc 即tức 事sự 中trung 之chi 相tướng 也dã 。 夫phu 惟duy 約ước 即tức 而nhi 論luận 具cụ 故cố 。 雖tuy 修tu 中trung 三tam 千thiên 。 即tức 於ư 理lý 性tánh 。 而nhi 不bất 妨phương 諸chư 相tướng 宛uyển 然nhiên 。 是thị 則tắc 祇kỳ 一nhất 三tam 千thiên 。 而nhi 論luận 修tu 性tánh 。 祇kỳ 一nhất 三tam 千thiên 。 而nhi 論luận 即tức 具cụ 。 理lý 無vô 異dị 途đồ 也dã 。 而nhi 或hoặc 者giả 乃nãi 。 以dĩ 理lý 具cụ 三tam 千thiên 。 具cụ 性tánh 而nhi 不bất 具cụ 相tương/tướng 。 即tức 性tánh 之chi 際tế 。 一nhất 法pháp 不bất 存tồn 。 又hựu 言ngôn 。 即tức 則tắc 事sự 為vi 能năng 即tức 。 理lý 為vi 所sở 即tức 。 言ngôn 具cụ 反phản 是thị 。 (# 云vân 云vân )# 今kim 謂vị 。 彼bỉ 說thuyết 一nhất 往vãng 與dữ 之chi 。 得đắc 形hình 對đối 偏thiên 強cường/cưỡng 之chi 義nghĩa 。 二nhị 往vãng 不bất 然nhiên 。 豈khởi 有hữu 圓viên 頓đốn 即tức 具cụ 之chi 旨chỉ 。 而nhi 以dĩ 局cục 限hạn 。 偏thiên 執chấp 能năng 明minh 乎hồ 。 然nhiên 霅# 川xuyên 之chi 說thuyết 。 信tín 如như 所sở 格cách 。 是thị 否phủ/bĩ 可khả 知tri 。 而nhi 四tứ 明minh 宗tông 旨chỉ 。 曾tằng 不bất 言ngôn 之chi 何hà 耶da 。 曰viết 四tứ 明minh 無vô 別biệt 宗tông 旨chỉ 。 但đãn 是thị 能năng 明minh 之chi 爾nhĩ 故cố 。 四tứ 明minh 宗tông 旨chỉ 。 即tức 荊kinh 谿khê 天thiên 台thai 之chi 宗tông 旨chỉ 也dã 。 但đãn 取thủ 彼bỉ 此thử 文văn 旨chỉ 。 而nhi 會hội 釋thích 之chi 。 無vô 不bất 泯mẫn 合hợp 者giả 。 故cố 不bất 別biệt 出xuất 耳nhĩ 。

不bất 思tư 議nghị 假giả 。 非phi 偏thiên 假giả 。 此thử 假giả 本bổn 。 具cụ 一nhất 切thiết 法pháp 。 真chân 空không 不bất 空không 。 非phi 但đãn 空không 。 圓viên 中trung 圓viên 滿mãn 。 非phi 但đãn 中trung 。 是thị 故cố 四tứ (# 元nguyên 作tác 三tam )# 門môn 之chi 初sơ 門môn 。 即tức 是thị 不bất 可khả 思tư 議nghị 假giả 。 初sơ 門môn 即tức 三tam 。 三tam 即tức 一nhất 。 (# 略lược 一nhất 句cú )# 猶do 如như 四tứ 指chỉ (# 元nguyên 作tác 一nhất 二nhị 三tam 四tứ )# 指chỉ 一nhất 月nguyệt 。 四tứ 點điểm 似tự 別biệt 。 唯duy 一nhất 空không 門môn 。 門môn 一nhất 一nhất 。 為vi 法Pháp 界Giới 。 (# 略lược 一nhất 句cú )# 不bất 以dĩ 妙diệu 假giả 有hữu 門môn 觀quán 。 誰thùy 知tri 法Pháp 界Giới 具cụ 足túc 法pháp 。 聞văn (# 元nguyên 作tác 見kiến )# 思tư 修tu 證chứng 。 無vô 不bất 妙diệu 心tâm 。 能năng 觀quán 此thử 體thể 具cụ 故cố 。 若nhược 祇kỳ 觀quán 心tâm 不bất 觀quán 具cụ 。 則tắc 於ư 一nhất 觀quán 分phần/phân 二nhị 家gia 。 一nhất 家gia 觀quán 門môn 異dị 諸chư 說thuyết 。 諸chư 說thuyết 雖tuy (# 元nguyên 作tác 自tự )# 異dị 。 觀quán 自tự 一nhất 。 彼bỉ 迷mê 一nhất 心tâm 具cụ 諸chư 法pháp 。 落lạc 在tại 通thông 別biệt 。 次thứ 第đệ 中trung 次thứ 第đệ 。 而nhi 生sanh 次thứ 第đệ 斷đoạn 。 豈khởi 知tri 十thập 界giới 本bổn 常thường 一nhất 。 三tam 千thiên 本bổn 一nhất 。 亦diệc 如như 是thị 。 皆giai 非phi 世thế 數số 可khả 分phân 別biệt 。 (# 此thử 下hạ 略lược 八bát 句cú 意ý 似tự 未vị 安an 故cố 也dã )# 妙diệu 境cảnh (# 元nguyên 作tác 古cổ 珠châu )# 元nguyên 無vô 空không 假giả 中trung 。 而nhi (# 元nguyên 作tác 今kim )# 亦diệc 不bất 離ly 空không 假giả 中trung 。 空không 即tức 是thị 心tâm 。 (# 元nguyên 作tác 空không )# 假giả 是thị 色sắc 。 (# 元nguyên 作tác 心tâm )# 。 非phi 色sắc 非phi 心tâm 。 名danh 曰viết 中trung 。 色sắc 心tâm 絕tuyệt 處xứ 。 (# 元nguyên 作tác 體thể 絕tuyệt )# 中trung 體thể 現hiện 。 於ư 一nhất 一nhất 法pháp 體thể 皆giai 具cụ 。 凡phàm 夫phu 心tâm 具cụ 。 即tức 佛Phật 具cụ 。 取thủ 著trước 不bất 圓viên 則tắc 不bất 具cụ 。 唯duy 一nhất 具cụ 字tự 。 顯hiển 今kim 宗tông 。 入nhập 此thử 宗tông 者giả 。 甚thậm (# 元nguyên 作tác 十thập )# 希hy 有hữu (# 右hữu 陳trần 了liễu 翁ông 三tam 千thiên 有hữu 門môn 偈kệ 今kim 附phụ 於ư 此thử 微vi 加gia 刪san 治trị 或hoặc 易dị 一nhất 二nhị 字tự 庶thứ 存tồn 顯hiển 要yếu )# 。

三tam 千thiên 論luận 文văn 例lệ 中trung (# 會hội 宗tông 附phụ )#

論luận 曰viết 。 明minh 大đại 旨chỉ 者giả 。 固cố 達đạt 於ư 文văn 義nghĩa 。 暗ám 文văn 義nghĩa 者giả 。 必tất 大đại 旨chỉ 未vị 通thông 。 故cố 次thứ 大đại 旨chỉ 。 而nhi 論luận 文văn 義nghĩa 焉yên 。 然nhiên 三tam 千thiên 之chi 文văn 多đa 矣hĩ 。 見kiến 於ư 斯tư 類loại 者giả 。 九cửu 文văn 而nhi 已dĩ 。 今kim 括quát 而nhi 論luận 之chi 。 兼kiêm 對đối 他tha 文văn 。 以dĩ 辨biện 同đồng 異dị 。 凡phàm 為vi 五ngũ 例lệ 。 一nhất 論luận 三tam 千thiên 所sở 出xuất 。 按án 輔phụ 行hành 所sở 指chỉ 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 。 唯duy 在tại 止Chỉ 觀Quán 。 以dĩ 為vi 究cứu 竟cánh 極cực 說thuyết 。 他tha 文văn 所sở 未vị 嘗thường 言ngôn 。 然nhiên 所sở 出xuất 文văn 一nhất 。 而nhi 對đối 者giả 三tam 。 一nhất 約ước 偏thiên 圓viên 則tắc 說thuyết 。 唯duy 在tại 圓viên 別biệt 則tắc 不bất 說thuyết 。 如như 輔phụ 行hành 明minh 凡phàm 夫phu 心tâm 中trung 具cụ 三tam 千thiên 。 有hữu 曰viết 。 別biệt 既ký 破phá 九cửu 顯hiển 一nhất 。 界giới 如như 漸tiệm 減giảm 。 不bất 言ngôn 三tam 千thiên 明minh 矣hĩ 。 奈nại 何hà 觀quán 心tâm 論luận 疏sớ/sơ 。 有hữu 曰viết 云vân 云vân 。 豈khởi 非phi 別biệt 亦diệc 說thuyết 耶da 。 曰viết 不bất 然nhiên 。 祇kỳ 如như 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 記ký 云vân 。 若nhược 凡phàm 夫phu 人nhân 。 迷mê 中trung 三tam 千thiên 。 豈khởi 亦diệc 謂vị 說thuyết 耶da 。 因nhân 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 。 言ngôn 凡phàm 夫phu 具cụ 三tam 千thiên 。 則tắc 可khả 言ngôn 凡phàm 夫phu 迷mê 中trung 解giải 三tam 千thiên 。 則tắc 不bất 可khả 例lệ 別biệt 教giáo 體thể 具cụ 三tam 千thiên 。 則tắc 可khả 言ngôn 別biệt 教giáo 說thuyết 三tam 千thiên 。 則tắc 不bất 可khả 以dĩ 。 此thử 拆# 之chi 斷đoạn 可khả 知tri 矣hĩ 。 雖tuy 然nhiên 而nhi 觀quán 心tâm 論luận 疏sớ/sơ 之chi 文văn 。 灼chước 然nhiên 此thử 云vân 何hà 耶da 。 曰viết 彼bỉ 雖tuy 似tự 言ngôn 三tam 千thiên 。 而nhi 不bất 即tức 心tâm 而nhi 具cụ 。 且thả 曰viết 。 是thị 如Như 來Lai 藏tạng 具cụ 足túc 等đẳng 。 故cố 知tri 在tại 果quả 不bất 在tại 因nhân 。 還hoàn 屬thuộc 教giáo 道đạo 之chi 義nghĩa 。 況huống 滅diệt 後hậu 釋thích 文văn 。 言ngôn 亦diệc 無vô 咎cữu 。 二nhị 約ước 今kim 昔tích 。 則tắc 昔tích 圓viên 不bất 可khả 說thuyết 。 今kim 圓viên 可khả 說thuyết 。 以dĩ 昔tích 未vị 開khai 二Nhị 乘Thừa 作tác 佛Phật 故cố 。 三tam 千thiên 之chi 旨chỉ 有hữu 虧khuy 。 唯duy 至chí 今kim 經kinh 。 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 一nhất 道đạo 無vô 偏thiên 。 故cố 曰viết 指chỉ 的đích 妙diệu 境cảnh 。 出xuất 自tự 法pháp 華hoa 。 即tức 十thập 如như 是thị 文văn 也dã 。 然nhiên 則tắc 十thập 如như 直trực 因nhân 果quả 法pháp 。 何hà 指chỉ 的đích 之chi 有hữu 耶da 。 或hoặc 據cứ 金kim 錍bề 十thập 如như 。 必tất 十thập 界giới 等đẳng 故cố 也dã 。 今kim 謂vị 此thử 不bất 必tất 然nhiên 。 應ưng 別biệt 指chỉ 本bổn 末mạt 究cứu 竟cánh 等đẳng 一nhất 句cú 。 始thỉ 是thị 妙diệu 境cảnh 所sở 出xuất 。 (# 云vân 云vân )# 三tam 約ước 三tam 部bộ 。 則tắc 止Chỉ 觀Quán 說thuyết 也dã 。 玄huyền 句cú 不bất 說thuyết 也dã 。 此thử 有hữu 通thông 別biệt 。 通thông 言ngôn 界giới 如như 。 莫mạc 非phi 三tam 千thiên 。 故cố 知tri 玄huyền 句cú 。 亦diệc 應ưng 可khả 說thuyết 。 但đãn 教giáo 觀quán 殊thù 途đồ 。 三tam 千thiên 之chi 旨chỉ 。 或hoặc 須tu 不bất 須tu 。 故cố 言ngôn 有hữu 詳tường 略lược 。 爾nhĩ 二nhị 論luận 二nhị 造tạo 釋thích 文văn 。 若nhược 以dĩ 指chỉ 的đích 妙diệu 境cảnh 。 出xuất 自tự 法pháp 華hoa 。 何hà 得đắc 卻khước 以dĩ 二nhị 造tạo 釋thích 華hoa 嚴nghiêm 文văn 耶da 。 曰viết 文văn 各các 有hữu 致trí 旨chỉ 實thật 相tướng 成thành 。 何hà 者giả 十thập 如như 。 既ký 約ước 開khai 顯hiển 。 言ngôn 究cứu 竟cánh 等đẳng 。 則tắc 無vô 法pháp 不bất 妙diệu 。 故cố 言ngôn 妙diệu 境cảnh 出xuất 自tự 法pháp 華hoa 。 心tâm 造tạo 既ký 該cai 事sự 理lý 二nhị 義nghĩa 。 故cố 得đắc 引dẫn 造tạo 證chứng 具cụ 。 則tắc 以dĩ 二nhị 造tạo 。 釋thích 華hoa 嚴nghiêm 文văn 宜nghi 矣hĩ 。 若nhược 論luận 相tương/tướng 成thành 。 則tắc 法pháp 華hoa 妙diệu 境cảnh 。 非phi 無vô 二nhị 造tạo 之chi 旨chỉ 。 華hoa 嚴nghiêm 心tâm 造tạo 。 何hà 妨phương 妙diệu 境cảnh 之chi 談đàm 。 但đãn 部bộ 旨chỉ 不bất 便tiện 。 一nhất 往vãng 從tùng 別biệt 釋thích 。 爾nhĩ 並tịnh 示thị 之chi 如như 別biệt 。 (# 云vân 云vân )# 三tam 論luận 取thủ 著trước 具cụ 否phủ/bĩ 。 如như 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 取thủ 著trước 心tâm 。 不bất 具cụ 三tam 千thiên 。 而nhi 輔phụ 行hành 又hựu 以dĩ 圓viên 人nhân 。 有hữu 不bất 知tri 互hỗ 徧biến 者giả 。 此thử 何hà 意ý 耶da 。 曰viết 若nhược 論luận 無vô 心tâm 而nhi 已dĩ 。 介giới 爾nhĩ 具cụ 足túc 。 何hà 有hữu 取thủ 著trước 。 而nhi 不bất 具cụ 乎hồ 。 然nhiên 此thử 云vân 者giả 。 須tu 知tri 二nhị 意ý 。 謂vị 約ước 體thể 通thông 收thu 。 據cứ 情tình 的đích 揀giản 。 以dĩ 初sơ 義nghĩa 言ngôn 之chi 。 尚thượng 無vô 無vô 心tâm 可khả 揀giản 。 安an 有hữu 心tâm 而nhi 不bất 具cụ 。 以dĩ 次thứ 義nghĩa 言ngôn 之chi 。 自tự 別biệt 教giáo 道đạo 。 已dĩ 還hoàn 皆giai 在tại 所sở 揀giản 之chi 例lệ 。 況huống 取thủ 著trước 妄vọng 念niệm 乎hồ 。 雖tuy 然nhiên 苟cẩu 達đạt 妄vọng 念niệm 無vô 一nhất 異dị 相tướng 。 則tắc 當đương 處xứ 三tam 千thiên 具cụ 足túc 。 不bất 在tại 遠viễn 求cầu 也dã 。 如như 次thứ 文văn 者giả 。 祇kỳ 是thị 寄ký 不bất 得đắc 意ý 。 以dĩ 示thị 具cụ 徧biến 爾nhĩ 。 故cố 曰viết 苟cẩu 順thuận 凡phàm 情tình 。 生sanh 內nội 外ngoại 見kiến 。 故cố 雖tuy 圓viên 人nhân 。 亦diệc 有hữu 不bất 得đắc 意ý 者giả 。 應ưng 照chiếu 理lý 體thể 。 本bổn 無vô 四tứ 性tánh 等đẳng 。 則tắc 以dĩ 理lý 泯mẫn 情tình 。 妙diệu 斯tư 達đạt 矣hĩ 。 四tứ 論luận 三tam 千thiên 情tình 法pháp 。 如như 向hướng 論luận 。 三tam 千thiên 即tức 所sở 顯hiển 之chi 德đức 。 而nhi 淨tịnh 名danh 復phục 以dĩ 之chi 。 配phối 非phi 道đạo 何hà 耶da 。 曰viết 若nhược 論luận 圓viên 頓đốn 教giáo 中trung 。 法pháp 法pháp 稱xưng 性tánh 。 若nhược 事sự 若nhược 理lý 。 善thiện 惡ác 淨tịnh 穢uế 。 無vô 可khả 捨xả 法pháp 。 所sở 可khả 離ly 者giả 。 情tình 病bệnh 而nhi 已dĩ 。 故cố 淨tịnh 名danh 云vân 。 但đãn 除trừ 其kỳ 病bệnh 。 不bất 除trừ 其kỳ 法pháp 。 其kỳ 病bệnh 若nhược 亡vong 。 體thể 自tự 復phục 本bổn 。 而nhi 諸chư 文văn 中trung 情tình 。 亦diệc 名danh 事sự 故cố 。 使sử 自tự 來lai 因nhân 。 以dĩ 事sự 為vi 所sở 破phá 。 殊thù 不bất 知tri 有hữu 理lý 具cụ 之chi 事sự 。 有hữu 情tình 染nhiễm 之chi 事sự 。 於ư 是thị 有hữu 即tức 離ly 具cụ 不bất 具cụ 焉yên 。 情tình 染nhiễm 之chi 事sự 。 須tu 離ly 故cố 。 亦diệc 可khả 破phá 理lý 具cụ 之chi 事sự 。 則tắc 是thị 法Pháp 門môn 。 何hà 離ly 之chi 有hữu 離ly 尚thượng 不bất 可khả 。 況huống 言ngôn 破phá 乎hồ 。 然nhiên 以dĩ 三tam 千thiên 。 為vi 非phi 道đạo 者giả 。 正chánh 顯hiển 真chân 妄vọng 不bất 二nhị 。 情tình 不bất 離ly 理lý 。 故cố 此thử 對đối 之chi 。 亦diệc 猶do 四tứ 明minh 。 以dĩ 修tu 善thiện 惡ác 。 對đối 於ư 事sự 造tạo 。 豈khởi 亦diệc 破phá 事sự 造tạo 耶da 。 故cố 知tri 文văn 各các 有hữu 意ý 。 若nhược 槩# 言ngôn 則tắc 失thất 之chi 矣hĩ 。 五ngũ 論luận 三tam 諦đế 義nghĩa 門môn 。 然nhiên 約ước 三tam 諦đế 。 而nhi 論luận 三tam 千thiên 。 有hữu 相tướng 無vô 相tướng 。 則tắc 義nghĩa 門môn 進tiến 否phủ/bĩ 。 文văn 復phục 不bất 同đồng 。 如như 以dĩ 亡vong 照chiếu 言ngôn 之chi 。 亡vong 則tắc 三tam 諦đế 俱câu 泯mẫn 。 空không 中trung 尚thượng 皆giai 叵phả 得đắc 。 況huống 言ngôn 三tam 千thiên 乎hồ 。 照chiếu 則tắc 空không 中trung 尚thượng 是thị 假giả 名danh 。 況huống 三tam 千thiên 乎hồ 。 如như 曰viết 三tam 諦đế 無vô 形hình 等đẳng 。 又hựu 曰viết 。 空không 中trung 尚thượng 無vô 等đẳng 是thị 也dã 。 且thả 三tam 諦đế 既ký 皆giai 假giả 立lập 。 何hà 妨phương 約ước 空không 而nhi 言ngôn 三tam 千thiên 。 以dĩ 能năng 徧biến 相tương/tướng 故cố 。 約ước 假giả 而nhi 言ngôn 三tam 千thiên 。 以dĩ 能năng 顯hiển 具cụ 故cố 。 約ước 中trung 而nhi 言ngôn 三tam 千thiên 。 以dĩ 能năng 融dung 攝nhiếp 故cố 。 然nhiên 以dĩ 中trung 邊biên 言ngôn 之chi 。 空không 假giả 雖tuy 有hữu 徧biến 相tương/tướng 體thể 具cụ 之chi 德đức 。 其kỳ 如như 融dung 攝nhiếp 。 三tam 千thiên 還hoàn 須tu 。 空không 假giả 即tức 中trung 。 功công 歸quy 中trung 道đạo 。 如như 金kim 錍bề 之chi 文văn 是thị 也dã 。 故cố 余dư 義nghĩa 解giải 。 又hựu 有hữu 言ngôn 。 各các 有hữu 當đương 義nghĩa 。 存tồn 互hỗ 形hình 之chi 說thuyết 。 (# 云vân 云vân )# 若nhược 以dĩ 遮già 照chiếu 言ngôn 之chi 。 則tắc 一nhất 往vãng 三tam 千thiên 。 屬thuộc 假giả 空không 中trung 。 則tắc 即tức 假giả 亡vong 泯mẫn 。 如như 曰viết 照chiếu 故cố 三tam 千thiên 恆hằng 具cụ 等đẳng 。 又hựu 曰viết 。 境cảnh 據cứ 假giả 邊biên 。 且thả 存tồn 其kỳ 數số 等đẳng 。 皆giai 其kỳ 旨chỉ 也dã 。 分phân 別biệt 雖tuy 爾nhĩ 。 克khắc 論luận 心tâm 性tánh 不bất 動động 。 何hà 嘗thường 定định 異dị 哉tai 。 若nhược 聞văn 空không 假giả 。 隨tùy 語ngữ 生sanh 解giải 。 斯tư 即tức 動động 也dã 。 何hà 謂vị 不bất 動động 乎hồ 。 至chí 於ư 約ước 真chân 俗tục 以dĩ 論luận 自tự 他tha 體thể 用dụng 事sự 理lý 等đẳng 。 義nghĩa 例lệ 可khả 知tri 也dã 。 然nhiên 亦diệc 分phần/phân 而nhi 不bất 分phân 。 不bất 分phân 而nhi 分phần/phân 。 如như 曰viết 理lý 性tánh 三tam 德đức 。 三tam 諦đế 三tam 千thiên 。 故cố 指chỉ 要yếu 有hữu 先tiên 例lệ 自tự 他tha 本bổn 同đồng 之chi 釋thích 。 便tiện 見kiến 自tự 行hành 唯duy 在tại 空không 中trung 之chi 文văn 。 乃nãi 不bất 分phân 而nhi 分phần/phân 。 既ký 約ước 自tự 他tha 。 以dĩ 分phần/phân 三tam 諦đế 。 而nhi 鈔sao 又hựu 曰viết 。 然nhiên 今kim 所sở 辨biện 自tự 他tha 。 俱câu 在tại 妙diệu 假giả 。 又hựu 曰viết 。 欲dục 約ước 三tam 諦đế 論luận 不bất 二nhị 故cố 。 乃nãi 分phần/phân 而nhi 不bất 分phân 也dã 。 由do 是thị 明minh 之chi 。 凡phàm 向hướng 所sở 謂vị 。 有hữu 相tướng 無vô 相tướng 之chi 說thuyết 。 皆giai 其kỳ 名danh 言ngôn 。 論luận 之chi 而nhi 已dĩ 。 若nhược 乃nãi 其kỳ 旨chỉ 。 則tắc 正chánh 言ngôn 似tự 。 反phản 言ngôn 乖quai 趣thú 合hợp 也dã 。 要yếu 須tu 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 有hữu 相tương/tướng 。 所sở 以dĩ 無vô 相tướng 可khả 也dã 。 有hữu 相tướng 無vô 相tướng 。 當đương 作tác 一nhất 句cú 。 一nhất 法Pháp 會hội 之chi 。 惟duy 其kỳ 實thật 相tướng 。 無vô 相tướng 所sở 以dĩ 。 三tam 千thiên 皆giai 實thật 。 惟duy 其kỳ 徧biến 相tương/tướng 一nhất 切thiết 。 所sở 以dĩ 相tương/tướng 相tương/tướng 宛uyển 然nhiên 。 是thị 則tắc 相tương/tướng 即tức 無vô 相tướng 也dã 。 無vô 相tướng 即tức 相tương/tướng 也dã 。 相tương/tướng 即tức 無vô 相tướng 。 謂vị 之chi 有hữu 相tương/tướng 可khả 乎hồ 。 無vô 相tướng 即tức 相tương/tướng 。 謂vị 之chi 無vô 相tướng 可khả 乎hồ 。 一nhất 有hữu 一nhất 無vô 。 既ký 皆giai 不bất 可khả 。 雙song 亦diệc 雙song 非phi 。 自tự 然nhiên 亡vong 離ly 。 此thử 有hữu 以dĩ 知tri 。 荊kinh 谿khê 四tứ 明minh 。 其kỳ 說thuyết 符phù 契khế 。 抑ức 有hữu 以dĩ 見kiến 。 四tứ 明minh 霅# 川xuyên 。 不bất 當đương 矢thỉ 石thạch 也dã 。 而nhi 時thời 人nhân 專chuyên 。 以dĩ 四tứ 明minh 說thuyết 三tam 千thiên 為vi 有hữu 相tương/tướng 者giả 亦diệc 悞ngộ 矣hĩ 。 偏thiên 於ư 有hữu 相tương/tướng 。 尚thượng 且thả 不bất 可khả 偏thiên 於ư 無vô 相tướng 及cập 亦diệc 有hữu 無vô 等đẳng 。 其kỳ 又hựu 可khả 得đắc 即tức 。 抑ức 又hựu 以dĩ 法pháp 相tướng 言ngôn 之chi 。 不bất 出xuất 單đơn 複phức 之chi 異dị 。 所sở 以dĩ 單đơn 明minh 。 則tắc 空không 破phá 假giả 立lập 。 中trung 為vi 絕tuyệt 待đãi 。 複phức 則tắc 俱câu 破phá 俱câu 立lập 。 俱câu 絕tuyệt 之chi 謂vị 也dã 。 言ngôn 有hữu 單đơn 複phức 。 理lý 實thật 無vô 殊thù 。 所sở 以dĩ 為vi 四tứ 明minh 宗tông 旨chỉ 不bất 異dị 荊kinh 谿khê 天thiên 台thai 之chi 正chánh 傳truyền 也dã 。 霅# 川xuyên 直trực 知tri 單đơn 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 故cố 未vị 免miễn 乖quai 離ly 。 要yếu 之chi 兩lưỡng 家gia 。 所sở 以dĩ 異dị 者giả 無vô 他tha 。 法pháp 相tướng 單đơn 複phức 而nhi 已dĩ 耳nhĩ 。

三tam 千thiên 釋thích 疑nghi 例lệ 下hạ

論luận 曰viết 。 三tam 千thiên 文văn 旨chỉ 。 雖tuy 已dĩ 明minh 白bạch 。 然nhiên 有hữu 餘dư 義nghĩa 。 與dữ 夫phu 昔tích 論luận 。 而nhi 決quyết 擇trạch 未vị 定định 者giả 。 更cánh 試thí 略lược 釋thích 之chi 。 或hoặc 問vấn 。 舊cựu 以dĩ 四tứ 明minh 謂vị 三tam 千thiên 。 通thông 乎hồ 三tam 諦đế 。 則tắc 曰viết 三tam 諦đế 。 各các 有hữu 三tam 千thiên 。 如như 義nghĩa 編biên 所sở 敘tự 。 其kỳ 說thuyết 果quả 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 乎hồ 。 曰viết 非phi 然nhiên 也dã 。 直trực 霅# 川xuyên 以dĩ 己kỷ 見kiến 定định 之chi 。 爾nhĩ 彼bỉ 因nhân 四tứ 明minh 有hữu 事sự 理lý 各các 論luận 三tam 千thiên 之chi 說thuyết 。 乃nãi 以dĩ 自tự 所sở 立lập 義nghĩa 。 約ước 三tam 諦đế 對đối 分phần/phân 事sự 理lý 言ngôn 之chi 。 豈khởi 非phi 理lý 體thể 空không 中trung 亦diệc 有hữu 三tam 千thiên 乎hồ 。 殊thù 不bất 知tri 。 四tứ 明minh 所sở 謂vị 事sự 理lý 。 乃nãi 三tam 千thiên 俱câu 體thể 俱câu 用dụng 之chi 事sự 理lý 。 正chánh 不bất 約ước 三tam 諦đế 。

論luận 。 蓋cái 厚hậu 誣vu 爾nhĩ 。 然nhiên 則tắc 以dĩ 四tứ 明minh 。 言ngôn 空không 中trung 為vi 有hữu 無vô 邪tà 。 曰viết 以dĩ 義nghĩa 言ngôn 之chi 。 亦diệc 無vô 而nhi 已dĩ 。 如như 曰viết 空không 中trung 名danh 遮già 。 一nhất 相tương/tướng 不bất 立lập 。 豈khởi 不bất 然nhiên 乎hồ 。 但đãn 四tứ 明minh 言ngôn 。 三tam 諦đế 一nhất 體thể 故cố 。 有hữu 不bất 定định 有hữu 。 無vô 不bất 定định 無vô 。 由do 是thị 言ngôn 之chi 。 謂vị 四tứ 明minh 三tam 千thiên 。 通thông 三tam 諦đế 。 則tắc 可khả 謂vị 三tam 諦đế 。 各các 有hữu 三tam 千thiên 。 則tắc 不bất 可khả 彼bỉ 併tinh 作tác 一nhất 說thuyết 。 殆đãi 於ư 相tương 反phản 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 昔tích 論luận 三tam 千thiên 體thể 相tướng 者giả 。 或hoặc 以dĩ 三tam 千thiên 。 為vi 通thông 體thể 三tam 諦đế 。 為vi 別biệt 相tướng 。 或hoặc 反phản 是thị 以dĩ 為vi 說thuyết 。 其kỳ 孰thục 為vi 正chánh 。 論luận 曰viết 。 通thông 言ngôn 各các 有hữu 其kỳ 義nghĩa 。 但đãn 別biệt 從tùng 正chánh 意ý 。 莫mạc 若nhược 以dĩ 三tam 諦đế 為vi 體thể 。 三tam 千thiên 為vi 相tương/tướng 。 斯tư 得đắc 其kỳ 正chánh 論luận 。 惟duy 其kỳ 三tam 千thiên 。 體thể 是thị 三tam 諦đế 故cố 。 應ưng 於ư 名danh 言ngôn 。 如như 十thập 法Pháp 界Giới 離ly 合hợp 。 十thập 如như 是thị 三tam 轉chuyển 。 通thông 對đối 別biệt 對đối 。 莫mạc 非phi 三tam 諦đế 者giả 。 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 霅# 川xuyên 定định 約ước 事sự 理lý 。 言ngôn 差sai 無vô 差sai 相tương/tướng 且thả 難nạn/nan 四tứ 明minh 。 事sự 理lý 體thể 用dụng 。 各các 有hữu 差sai 別biệt 。 以dĩ 為vi 迷mê 理lý 。 為vi 事sự 蹷# 本bổn 為vi 末mạt 者giả 。 其kỳ 說thuyết 孰thục 是thị 孰thục 非phi 。 曰viết 此thử 亦diệc 不bất 可khả 槩# 論luận 。 須tu 知tri 有hữu 相tương 對đối 相tương/tướng 即tức 。 形hình 奪đoạt 體thể 性tánh 等đẳng 義nghĩa 。 (# 云vân 云vân )# 而nhi 後hậu 得đắc 以dĩ 論luận 其kỳ 是thị 非phi 何hà 也dã 。 如như 霅# 川xuyên 。 但đãn 得đắc 形hình 對đối 義nghĩa 。 而nhi 失thất 體thể 性tánh 相tướng 即tức 故cố 。 得đắc 在tại 一nhất 往vãng 失thất 於ư 至chí 當đương 。 而nhi 四tứ 明minh 為vi 格cách 舊cựu 弊tệ 。 且thả 申thân 圓viên 旨chỉ 。 專chuyên 以dĩ 體thể 性tánh 相tướng 即tức 為vi 說thuyết 故cố 。 得đắc 在tại 至chí 論luận 。 其kỳ 名danh 言ngôn 形hình 對đối 之chi 義nghĩa 。 得đắc 以dĩ 略lược 也dã 。 今kim 引dẫn 一nhất 文văn 以dĩ 證chứng 理lý 。 非phi 一nhất 向hướng 無vô 差sai 事sự 。 非phi 一nhất 向hướng 差sai 別biệt 。 如như 輔phụ 行hành 曰viết 。 生sanh 之chi 與dữ 佛Phật 。 無vô 復phục 界giới 別biệt 。 數số 量lượng 之chi 異dị 。 以dĩ 理lý 等đẳng 故cố 。 數số 類loại 亦diệc 等đẳng 。 據cứ 此thử 足túc 以dĩ 折chiết 中trung 兩lưỡng 家gia 之chi 說thuyết 。 且thả 云vân 。 勿vật 執chấp 事sự 義nghĩa 而nhi 互hỗ 相tương 妨phương 。 斯tư 言ngôn 殆đãi 為vi 彼bỉ 發phát 。 聞văn 之chi 能năng 無vô 慚tàm 乎hồ 。 其kỳ 又hựu 以dĩ 理lý 所sở 具cụ 性tánh 。 如như 地địa 具cụ 桃đào 李# 。 不bất 可khả 求cầu 其kỳ 枝chi 葉diệp 者giả 。 今kim 謂vị 非phi 全toàn 無vô 相tướng 。 但đãn 事sự 理lý 形hình 奪đoạt 故cố 。 在tại 理lý 則tắc 全toàn 相tương/tướng 成thành 性tánh 。 在tại 事sự 則tắc 全toàn 性tánh 成thành 相tương/tướng 。 非phi 謂vị 於ư 理lý 全toàn 無vô 在tại 事sự 別biệt 有hữu 也dã 。 抑ức 四tứ 明minh 為vi 彰chương 圓viên 具cụ 故cố 。 曰viết 相tương/tướng 相tương/tướng 宛uyển 然nhiên 。 而nhi 或hoặc 者giả 以dĩ 十thập 如như 中trung 如như 是thị 相tương 當đương 之chi 。 盖# 不bất 知tri 十thập 如như 皆giai 性tánh 皆giai 相tương/tướng 故cố 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 本bổn 末mạt 究cứu 竟cánh 等đẳng 。 一nhất 如như 固cố 是thị 所sở 本bổn 妙diệu 境cảnh 。 亦diệc 九cửu 如như 之chi 總tổng 相tương/tướng 。 然nhiên 亦diệc 有hữu 別biệt 相tướng 乎hồ 。 有hữu 則tắc 未vị 見kiến 指chỉ 的đích 。 無vô 則tắc 三tam 千thiên 數số 虧khuy 耶da 。 曰viết 自tự 來lai 罕# 究cứu 。 此thử 亦diệc 難nạn/nan 明minh 。 若nhược 此thử 一nhất 如như 尚thượng 昧muội 。 則tắc 前tiền 九cửu 如như 特đặc 未vị 定định 耳nhĩ 。 按án 妙diệu 玄huyền 云vân 。 所sở 歸quy 趣thú 處xứ 。 為vi 究cứu 竟cánh 等đẳng 。 此thử 應ưng 有hữu 事sự 理lý 通thông 別biệt 二nhị 義nghĩa 。 約ước 理lý 通thông 論luận 。 固cố 以dĩ 三tam 諦đế 為vi 相tương/tướng 。 不bất 離ly 前tiền 九cửu 如như 。 從tùng 事sự 別biệt 說thuyết 。 則tắc 十thập 界giới 各các 有hữu 歸quy 趣thú 。 如như 止Chỉ 觀Quán 明minh 地địa 獄ngục 界giới 以dĩ 癡si 為vi 究cứu 竟cánh 等đẳng 文văn 。 以dĩ 一nhất 字tự 開khai 其kỳ 義nghĩa 端đoan 。 類loại 說thuyết 可khả 知tri 也dã 。 (# 云vân 云vân )# 或hoặc 問vấn 。 正chánh 報báo 一nhất 千thiên 可khả 爾nhĩ 。 依y 報báo 假giả 名danh 。 約ước 何hà 以dĩ 論luận 亦diệc 各các 一nhất 千thiên 耶da 。 曰viết 但đãn 知tri 正chánh 報báo 一nhất 千thiên 。 則tắc 以dĩ 依y 從tùng 正chánh 。 以dĩ 假giả 從tùng 實thật 。 自tự 應ưng 爾nhĩ 許hứa 。 所sở 謂vị 依y 報báo 。 非phi 直trực 國quốc 土độ 而nhi 已dĩ 。 亦diệc 有hữu 性tánh 相tướng 體thể 力lực 等đẳng 十thập 法pháp 。 所sở 謂vị 假giả 名danh 。 非phi 直trực 十thập 界giới 總tổng 名danh 而nhi 已dĩ 。 祇kỳ 於ư 實thật 法pháp 一nhất 千thiên 。 從tùng 而nhi 名danh 之chi 。 即tức 假giả 名danh 一nhất 千thiên 也dã 。 然nhiên 則tắc 依y 報báo 亦diệc 應ưng 。 有hữu 假giả 實thật 耶da 。 曰viết 例lệ 亦diệc 應ưng 爾nhĩ 。 但đãn 從tùng 正chánh 報báo 為vi 正chánh 。 亦diệc 假giả 名danh 則tắc 同đồng 故cố 。 從tùng 略lược 從tùng 合hợp 耳nhĩ 。 或hoặc 問vấn 。 三tam 千thiên 攝nhiếp 法pháp 足túc 乎hồ 。 曰viết 足túc 也dã 。 亦diệc 有hữu 餘dư 數số 乎hồ 。 曰viết 有hữu 之chi 。 如như 曰viết 百bách 界giới 中trung 之chi 千thiên 如như 。 如như 如như 十thập 如như 等đẳng 。 又hựu 曰viết 。 世thế 諦đế 心tâm 中trung 。 尚thượng 具cụ 無vô 量lượng 法pháp 等đẳng 。 然nhiên 有hữu 餘dư 數số 。 安an 在tại 其kỳ 為vi 足túc 乎hồ 。 曰viết 於ư 法pháp 則tắc 足túc 數số 。 則tắc 容dung 有hữu 廣quảng 略lược 也dã 。 然nhiên 則tắc 法pháp 足túc 。 而nhi 數số 廣quảng 略lược 何hà 也dã 。 曰viết 無vô 他tha 。 亦diệc 隨tùy 文văn 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 若nhược 乃nãi 彰chương 圓viên 融dung 之chi 旨chỉ 。 示thị 該cai 攝nhiếp 之chi 相tướng 。 則tắc 三tam 千thiên 足túc 以dĩ 蔽tế 之chi 。 惑hoặc 問vấn 。 諸chư 文văn 凡phàm 示thị 觀quán 境cảnh 。 或hoặc 言ngôn 三tam 千thiên 即tức 空không 假giả 中trung 。 或hoặc 但đãn 言ngôn 百bách 界giới 千thiên 如như 即tức 空không 即tức 中trung 。 四tứ 明minh 則tắc 曰viết 。 三tam 觀quán 相tương/tướng 成thành 。 霅# 川xuyên 乃nãi 云vân 。 說thuyết 有hữu 詳tường 略lược 故cố 。 假giả 有hữu 單đơn 複phức 。 二nhị 說thuyết 得đắc 失thất 。 相tương/tướng 去khứ 如như 何hà 。 曰viết 大đại 意ý 略lược 同đồng 。 但đãn 霅# 川xuyên 於ư 略lược 說thuyết 。 無vô 相tướng 成thành 之chi 義nghĩa 。 差sai 不bất 及cập 耳nhĩ 。 而nhi 四tứ 明minh 言ngôn 境cảnh 。 有hữu 結kết 成thành 未vị 結kết 之chi 異dị 。 所sở 以dĩ 假giả 觀quán 。 得đắc 以dĩ 略lược 否phủ/bĩ 。 不bất 然nhiên 則tắc 文văn 之chi 欠khiếm 剩thặng 也dã 。 至chí 於ư 曰viết 又hựu 準chuẩn 內nội 體thể 三tam 千thiên 。 即tức 空không 假giả 中trung 。 三tam 千thiên 已dĩ 是thị 妙diệu 假giả 。 猶do 尚thượng 更cánh 立lập 三tam 觀quán 。 此thử 則tắc 與dữ 霅# 川xuyên 意ý 同đồng 。 然nhiên 則tắc 止Chỉ 觀Quán 三tam 千thiên 妙diệu 境cảnh 。 既ký 是thị 正chánh 明minh 觀quán 法pháp 。 何hà 以dĩ 不bất 云vân 即tức 空không 假giả 中trung 。 曰viết 非phi 不bất 言ngôn 之chi 。 但đãn 文văn 相tương/tướng 稍sảo 廣quảng 。 不bất 即tức 言ngôn 耳nhĩ 。 至chí 下hạ 結kết 顯hiển 文văn 。 曰viết 若nhược 解giải 一nhất 心tâm 。 一nhất 切thiết 心tâm 等đẳng 。 始thỉ 以dĩ 三tam 諦đế 三tam 觀quán 及cập 諸chư 三tam 法pháp 。 共cộng 結kết 顯hiển 之chi 。 非phi 不bất 昭chiêu 著trước 。 人nhân 見kiến 文văn 不bất 即tức 言ngôn 。 遂toại 謂vị 妙diệu 境cảnh 不bất 言ngôn 三tam 觀quán 一nhất 。 何hà 疎sơ 略lược 乎hồ 。 或hoặc 問vấn 。 止Chỉ 觀Quán 引dẫn 三tam 譬thí 喻dụ 。 以dĩ 示thị 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 。 而nhi 霅# 川xuyên 以dĩ 初sơ 二nhị 喻dụ 。 謂vị 以dĩ 生sanh 顯hiển 具cụ 。 喻dụ 理lý 造tạo 三tam 千thiên 。 後hậu 一nhất 指chỉ 夢mộng 所sở 見kiến 事sự 。 喻dụ 變biến 造tạo 三tam 千thiên 。 意ý 以dĩ 後hậu 喻dụ 。 驗nghiệm 三tam 千thiên 無vô 明minh 故cố 。 有hữu 者giả 若nhược 為vi 疏sớ/sơ 理lý 耶da 。 曰viết 若nhược 論luận 喻dụ 旨chỉ 。 固cố 各các 有hữu 意ý 。 總tổng 言ngôn 不bất 出xuất 譬thí 於ư 前tiền 文văn 。 理lý 性tánh 自tự 他tha 橫hoạnh/hoành 竪thụ 結kết 成thành 等đẳng 相tương/tướng 即tức 。 記ký 文văn 所sở 示thị 者giả 如như 此thử 。 又hựu 曰viết 。 若nhược 自tự 若nhược 他tha 。 不bất 出xuất 三tam 諦đế 。 下hạ 之chi 二nhị 喻dụ 。 擬nghĩ 此thử 可khả 知tri 。 曾tằng 不bất 聞văn 以dĩ 二nhị 造tạo 帖# 釋thích 者giả 。 況huống 皆giai 譬thí 喻dụ 。 自tự 不bất 應ưng 執chấp 譬thí 難nạn/nan 法pháp 。 然nhiên 則tắc 文văn 以dĩ 三tam 千thiên 。 屬thuộc 無vô 明minh 者giả 。 盖# 對đối 一nhất 念niệm 法pháp 性tánh 故cố 。 一nhất 往vãng 順thuận 譬thí 。 且thả 以dĩ 三tam 千thiên 。 屬thuộc 於ư 諸chư 法pháp 。 諸chư 法pháp 本bổn 於ư 無vô 明minh 。 其kỳ 實thật 三tam 千thiên 之chi 妙diệu 。 必tất 合hợp 三tam 者giả 。 方phương 盡tận 其kỳ 理lý 故cố 。 曰viết 無vô 明minh 與dữ 一nhất 念niệm 。 不bất 出xuất 法pháp 性tánh 。 故cố 非phi 多đa 非phi 少thiểu 。 安an 得đắc 專chuyên 以dĩ 無vô 明minh 為vi 言ngôn 耶da 。 或hoặc 問vấn 。 以dĩ 對đối 會hội 四tứ 土thổ/độ 六lục 即tức 總tổng 別biệt 等đẳng 義nghĩa 。 余dư 既ký 別biệt 章chương 示thị 之chi 。 得đắc 以dĩ 略lược 也dã 。 或hoặc 問vấn 。 子tử 向hướng 以dĩ 三tam 千thiên 。 為vi 終chung 窮cùng 究cứu 竟cánh 極cực 說thuyết 。 未vị 易dị 以dĩ 語ngữ 言ngôn 文văn 字tự 盡tận 其kỳ 妙diệu 。 政chánh 恐khủng 學học 者giả 。 昧muội 於ư 自tự 得đắc 。 有hữu 不bất 說thuyết 三tam 千thiên 之chi 言ngôn 。 今kim 何hà 遽cự 說thuyết 耶da 。 曰viết 誠thành 有hữu 之chi 。 然nhiên 今kim 說thuyết 者giả 。 亦diệc 不bất 得đắc 已dĩ 焉yên 耳nhĩ 。 雖tuy 然nhiên 且thả 道đạo 祇kỳ 今kim 是thị 說thuyết 耶da 。 不bất 說thuyết 耶da 。 任nhậm 彼bỉ 自tự 答đáp (# 云vân 云vân )# 。

三tam 種chủng 觀quán 法pháp 例lệ (# 一nhất 。 二nhị 。 三tam 。 四tứ 。 五ngũ 。 六lục 。 廿# 八bát 。 廿# 九cửu 。 卅# 一nhất 。 四tứ 十thập )# 。

論luận 曰viết 。 明minh 觀quán 行hành 之chi 總tổng 攝nhiếp 。 被bị 根căn 性tánh 之chi 多đa 途đồ 。 而nhi 無vô 遺di 者giả 。 莫mạc 若nhược 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 焉yên 。 故cố 曰viết 夫phu 三tam 觀quán 者giả 。 義nghĩa 唯duy 三tam 種chủng 云vân 云vân 。 夫phu 圓viên 觀quán 一nhất 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 何hà 容dung 有hữu 所sở 謂vị 二nhị 三tam 耶da 。 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 立lập 者giả 。 盖# 有hữu 多đa 義nghĩa 。 故cố 以dĩ 意ý 則tắc 順thuận 機cơ 入nhập 道đạo 。 約ước 義nghĩa 則tắc 從tùng 行hành 從tùng 法pháp 從tùng 事sự 之chi 別biệt 。 又hựu 從tùng 行hành 則tắc 正chánh 示thị 行hành 門môn 。 餘dư 二nhị 則tắc 義nghĩa 立lập 成thành 觀quán 。 若nhược 各các 論luận 其kỳ 意ý 。 則tắc 復phục 隨tùy 文văn 。 用dụng 與dữ 不bất 同đồng 。 所sở 以dĩ 從tùng 行hành 觀quán 者giả 。 是thị 固cố 止Chỉ 觀Quán 。 專chuyên 為vi 觀quán 行hành 之chi 機cơ 。 立lập 以dĩ 乘thừa 境cảnh 。 從tùng 於ư 四tứ 行hành 。 俾tỉ 惑hoặc 滅diệt 理lý 顯hiển 。 功công 成thành 入nhập 位vị 。 至chí 清thanh 涼lương 池trì 。 而nhi 後hậu 已dĩ 亦diệc 謂vị 之chi 約ước 行hành 觀quán 。 其kỳ 如như 事sự 法pháp 觀quán 門môn 。 盖# 本bổn 於ư 玄huyền 句cú 。 赴phó 法pháp 行hành 之chi 機cơ 。 使sử 專chuyên 觀quán 則tắc 有hữu 所sở 。 不bất 待đãi 令linh 尋tầm 文văn 。 則tắc 彼bỉ 且thả 不bất 暇hạ 。 故cố 示thị 無vô 方phương 之chi 說thuyết 。 約ước 義nghĩa 作tác 觀quán 。 託thác 附phụ 而nhi 修tu 。 亦diệc 足túc 以dĩ 入nhập 。 故cố 有hữu 茲tư 二nhị 觀quán 之chi 設thiết 。 (# 觀quán 相tương/tướng 修tu 法pháp 。 備bị 諸chư 本bổn 文văn 。 不bất 可khả 具cụ 盡tận )# 通thông 言ngôn 不bất 過quá 以dĩ 三tam 觀quán 之chi 心tâm 觀quán 五ngũ 陰ấm 等đẳng 境cảnh 一nhất 也dã 。 而nhi 所sở 以dĩ 論luận 者giả 。 就tựu 今kim 類loại 文văn 。 大đại 約ước 不bất 出xuất 四tứ 說thuyết 。 其kỳ 一nhất 曰viết 。 事sự 法pháp 修tu 否phủ/bĩ 。 其kỳ 二nhị 曰viết 。 不bất 待đãi 觀quán 境cảnh 。 其kỳ 三tam 曰viết 。 歷lịch 託thác 同đồng 異dị 。 其kỳ 四tứ 曰viết 。 兼kiêm 互hỗ 修tu 相tương/tướng 。 何hà 謂vị 事sự 法pháp 修tu 否phủ/bĩ 。 盖# 其kỳ 說thuyết 始thỉ 因nhân 山sơn 外ngoại 。 一nhất 宗tông 以dĩ 事sự 法pháp 二nhị 觀quán 。 為vi 不bất 可khả 修tu 。 意ý 以dĩ 文văn 中trung 乘thừa 境cảnh 不bất 委ủy 。 及cập 不bất 簡giản 示thị 識thức 心tâm 。 且thả 據cứ 文văn 云vân 。 若nhược 此thử 一nhất 句cú 。 足túc 得đắc 修tu 行hành 十thập 境cảnh 十thập 乘thừa 。 便tiện 成thành 煩phiền 芿# 故cố 也dã 。 及cập 示thị 立lập 觀quán 。 凡phàm 有hữu 二nhị 意ý 故cố 。 (# 云vân 云vân )# 四tứ 明minh 則tắc 異dị 是thị 說thuyết 。 乃nãi 以dĩ 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 。 皆giai 為vi 行hành 立lập 。 俱câu 可khả 造tạo 修tu 。 略lược 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 據cứ 文văn 立lập 行hành 。 示thị 修tu 意ý 。 二nhị 觀quán 陰ấm 揀giản 境cảnh 。 示thị 修tu 相tương/tướng 。 三tam 以dĩ 廣quảng 決quyết 略lược 示thị 修tu 法pháp 。 此thử 復phục 多đa 途đồ 。 有hữu 於ư 事sự 法pháp 二nhị 觀quán 。 不bất 待đãi 修tu 習tập 。 而nhi 自tự 深thâm 證chứng 者giả 。 有hữu 於ư 略lược 觀quán 。 修tu 之chi 即tức 入nhập 者giả 。 有hữu 於ư 觀quán 道đạo 。 有hữu 壅ủng 即tức 須tu 決quyết 通thông 者giả 。 此thử 又hựu 二nhị 向hướng 大đại 師sư 在tại 世thế 。 咨tư 稟bẩm 口khẩu 訣quyết 。 人nhân 師sư 後hậu 代đại 。 懸huyền 取thủ 決quyết 通thông 。 並tịnh 顯hiển 事sự 法pháp 。 但đãn 可khả 修tu 也dã 。 (# 此thử 皆giai 義nghĩa 書thư 等đẳng 文văn 旨chỉ 云vân 云vân )# 後hậu 有hữu 霅# 川xuyên 師sư 者giả 。 亦diệc 嘗thường 論luận 之chi 。 彼bỉ 固cố 與dữ 四tứ 明minh 。 而nhi 亦diệc 不bất 奪đoạt 山sơn 外ngoại 。 盖# 傍bàng 宗tông 立lập 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 今kim 謂vị 彼bỉ 不bất 可khả 修tu 者giả 。 是thị 不bất 必tất 難nạn/nan 之chi 。 以dĩ 它# 宜nghi 直trực 問vấn 之chi 。 汝nhữ 將tương 何hà 以dĩ 為vi 修tu 耶da 。 豈khởi 必tất 同đồng 事sự 行hành 。 而nhi 為vi 修tu 乎hồ 。 抑ức 布bố 列liệt 乘thừa 境cảnh 。 然nhiên 後hậu 以dĩ 為vi 修tu 乎hồ 。 不bất 然nhiên 則tắc 既ký 。 略lược 有hữu 境cảnh 觀quán 。 可khả 以dĩ 安an 心tâm 矣hĩ 。 若nhược 何hà 不bất 可khả 修tu 耶da 。 果quả 不bất 可khả 修tu 。 則tắc 一nhất 家gia 所sở 傳truyền 。 四tứ 句cú 觀quán 法pháp 。 與dữ 夫phu 經kinh 教giáo 。 一nhất 觀quán 一nhất 行hành 。 例lệ 無vô 用dụng 耶da 。 彼bỉ 徒đồ 見kiến 喻dụ 。 疑nghi 一nhất 文văn 執chấp 為vi 定định 論luận 故cố 也dã 。 殊thù 不bất 知tri 。 彼bỉ 因nhân 僻tích 解giải 師sư 。 以dĩ 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 觀quán 心tâm 。 為vi 頓đốn 頓đốn 觀quán 形hình 。 今kim 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 為vi 漸tiệm 頓đốn 故cố 。 一nhất 往vãng 斥xích 奪đoạt 云vân 爾nhĩ 。 以dĩ 今kim 言ngôn 之chi 。 彼bỉ 略lược 此thử 廣quảng 。 既ký 無vô 異dị 途đồ 。 得đắc 以dĩ 決quyết 通thông 。 豈khởi 全toàn 不bất 可khả 依y 耶da 。 亦diệc 如như 義nghĩa 書thư 所sở 解giải 也dã 。 (# 云vân 云vân )# 文văn 既ký 非phi 據cứ 。 則tắc 所sở 立lập 二nhị 意ý 。 任nhậm 運vận 成thành 非phi 。 然nhiên 則tắc 四tứ 明minh 。 既ký 約ước 諸chư 義nghĩa 。 申thân 其kỳ 可khả 修tu 之chi 說thuyết 。 有hữu 符phù 文văn 合hợp 旨chỉ 之chi 。 得đắc 曲khúc 盡tận 機cơ 教giáo 之chi 相tướng 。 其kỳ 與dữ 山sơn 外ngoại 。 得đắc 失thất 遠viễn 矣hĩ 。 何hà 謂vị 不bất 待đãi 觀quán 境cảnh 。 良lương 以dĩ 玄huyền 文văn 。 示thị 立lập 觀quán 心tâm 意ý 云vân 。 即tức 聞văn 即tức 修tu 。 起khởi 精tinh 進tấn 心tâm 。 於ư 是thị 籤# 釋thích 云vân 云vân 。 故cố 有hữu 所sở 謂vị 不bất 待đãi 觀quán 境cảnh 之chi 論luận 。 彼bỉ 山sơn 外ngoại 宗tông 。 既ký 以dĩ 事sự 法pháp 不bất 可khả 修tu 。 則tắc 不bất 待đãi 之chi 言ngôn 。 任nhậm 當đương 自tự 失thất 。 但đãn 傳truyền 述thuật 四tứ 明minh 者giả 。

復phục 有hữu 異dị 同đồng 之chi 說thuyết 。 此thử 不bất 可khả 不bất 論luận 也dã 。 一nhất 曰viết 。 言ngôn 不bất 待đãi 者giả 。 即tức 不bất 待đãi 專chuyên 講giảng 止Chỉ 觀Quán 及cập 自tự 尋tầm 文văn 。 必tất 須tu 師sư 氏thị 口khẩu 訣quyết 。 懸huyền 取thủ 乘thừa 境cảnh 。 以dĩ 廣quảng 決quyết 略lược 。 方phương 可khả 修tu 者giả 。 一nhất 曰viết 。 若nhược 謂vị 以dĩ 廣quảng 決quyết 略lược 。 與dữ 專chuyên 講giảng 等đẳng 異dị 者giả 。 此thử 知tri 二nhị 五ngũ 。 而nhi 不bất 知tri 十thập 也dã 。 其kỳ 自tự 說thuyết 曰viết 。 義nghĩa 書thư 明minh 事sự 法pháp 觀quán 。 正chánh 不bất 必tất 以dĩ 廣quảng 決quyết 略lược 。 於ư 事sự 法pháp 有hữu 壅ủng 者giả 。 方phương 稟bẩm 決quyết 之chi 。 今kim 亦diệc 不bất 暇hạ 評bình 其kỳ 是thị 否phủ/bĩ 。 姑cô 約ước 四tứ 義nghĩa 。 述thuật 正chánh 其kỳ 說thuyết 。 而nhi 扶phù 顯hiển 之chi 。 四tứ 義nghĩa 者giả 何hà 謂vị 。 約ước 觀quán 定định 文văn 旨chỉ 。 隨tùy 機cơ 示thị 決quyết 。 通thông 對đối 舊cựu 言ngôn 。 不bất 待đãi 成thành 觀quán 論luận 所sở 歸quy 。 (# 此thử 並tịnh 義nghĩa 書thư 文văn 旨chỉ 云vân 云vân )# 然nhiên 則tắc 不bất 待đãi 之chi 言ngôn 。 意ý 有hữu 所sở 屬thuộc 。 盖# 正chánh 以dĩ 事sự 法pháp 之chi 略lược 。 對đối 彼bỉ 止Chỉ 觀Quán 故cố 。 修tu 略lược 觀quán 者giả 。 則tắc 不bất 待đãi 彼bỉ 約ước 行hành 之chi 境cảnh 觀quán 也dã 。 (# 一nhất )# 是thị 不bất 唯duy 不bất 待đãi 。 專chuyên 講giảng 自tự 尋tầm 。 亦diệc 不bất 待đãi 決quyết 通thông 此thử 。 其kỳ 修tu 事sự 法pháp 之chi 正chánh 者giả 。 但đãn 於ư 觀quán 道đạo 有hữu 壅ủng 者giả 。 方phương 決quyết 之chi 耳nhĩ 。 況huống 所sở 決quyết 通thông 。 還hoàn 通thông 事sự 法pháp 之chi 壅ủng 。 信tín 非phi 他tha 觀quán 也dã 。 (# 二nhị )# 而nhi 又hựu 曰viết 。 不bất 待đãi 等đẳng 者giả 。 此thử 因nhân 他tha 計kế 。 有hữu 是thị 之chi 斥xích 。 未vị 必tất 的đích 意ý 也dã 。 (# 三tam )# 是thị 則tắc 雖tuy 曰viết 不bất 待đãi 。 而nhi 妨phương 修tu 入nhập 。 縱túng/tung 有hữu 決quyết 通thông 。 仍nhưng 歸quy 事sự 法pháp 。 (# 四tứ )# 非phi 謂vị 纔tài 言ngôn 決quyết 通thông 。 便tiện 與dữ 止Chỉ 觀Quán 同đồng 科khoa 。 亦diệc 非phi 不bất 待đãi 專chuyên 講giảng 。 而nhi 必tất 須tu 咨tư 決quyết 等đẳng 。 評bình 者giả 雖tuy 知tri 事sự 法pháp 不bất 必tất 專chuyên 在tại 決quyết 通thông 。 未vị 審thẩm 決quyết 者giả 。 復phục 是thị 何hà 觀quán 。 抑ức 義nghĩa 書thư 之chi 文văn 。 將tương 如như 何hà 通thông 。 苟cẩu 得đắc 今kim 論luận 。 庶thứ 幾kỷ 盡tận 善thiện 矣hĩ 。 何hà 謂vị 歷lịch 託thác 同đồng 異dị 。 按án 義nghĩa 例lệ 有hữu 云vân 。 如như 方Phương 等Đẳng 普phổ 賢hiền 。 其kỳ 例lệ 可khả 識thức 文văn 。 本bổn 明minh 託thác 事sự 。 而nhi 卻khước 以dĩ 歷lịch 事sự 例lệ 之chi 。 又hựu 輔phụ 行hành 引dẫn 大đại 經kinh 等đẳng 文văn 。 本bổn 屬thuộc 歷lịch 事sự 。 而nhi 乃nãi 以dĩ 託thác 事sự 結kết 者giả 。 舊cựu 約ước 託thác 事sự 。 即tức 歷lịch 事sự 等đẳng 。 四tứ 句cú 収thâu 判phán 。 亦diệc 多đa 承thừa 用dụng 。 今kim 獨độc 謂vị 不bất 然nhiên 。 立lập 句cú 煩phiền 而nhi 無vô 當đương 。 指chỉ 文văn 乖quai 而nhi 有hữu 失thất 。 無vô 足túc 取thủ 者giả 。 直trực 以dĩ 二nhị 義nghĩa 斷đoạn 之chi 曰viết 。 約ước 觀quán 正chánh 名danh 。 則tắc 一nhất 向hướng 有hữu 異dị 。 據cứ 名danh 論luận 義nghĩa 。 則tắc 有hữu 通thông 有hữu 別biệt 。 如như 山sơn 城thành 等đẳng 。 觀quán 既ký 約ước 依y 。 觀quán 正chánh 以dĩ 外ngoại 表biểu 內nội 。 還hoàn 就tựu 心tâm 論luận 觀quán 。 則tắc 正chánh 名danh 託thác 事sự 。 故cố 與dữ 歷lịch 事sự 。 直trực 以dĩ 外ngoại 境cảnh 。 表biểu 對đối 觀quán 門môn 者giả 異dị 也dã 。 若nhược 據cứ 名danh 論luận 義nghĩa 。 歷lịch 事sự 得đắc 名danh 託thác 事sự 。 以dĩ 莫mạc 非phi 託thác 事sự 。 見kiến 理lý 故cố 也dã 。 此thử 則tắc 名danh 通thông 而nhi 觀quán 別biệt 。 如như 輔phụ 行hành 云vân 云vân 。 託thác 事sự 不bất 得đắc 名danh 歷lịch 事sự 。 但đãn 是thị 約ước 事sự 表biểu 託thác 。 未vị 必tất 歷lịch 境cảnh 用dụng 觀quán 。 則tắc 名danh 與dữ 觀quán 俱câu 別biệt 。 然nhiên 則tắc 義nghĩa 例lệ 文văn 者giả 。 盖# 因nhân 託thác 事sự 。 兼kiêm 示thị 歷lịch 事sự 。 同đồng 是thị 借tá 事sự 。 為vi 觀quán 故cố 也dã 。 故cố 云vân 若nhược 以dĩ 導đạo 執chấp 情tình 等đẳng 。 非phi 謂vị 以dĩ 例lệ 託thác 事sự 也dã 。 亦diệc 是thị 以dĩ 理lý 體thể 事sự 之chi 義nghĩa 同đồng 故cố 。 義nghĩa 書thư 云vân 。 且thả 大Đại 林Lâm 精Tinh 舍Xá 。 是thị 依y 報báo 色sắc 。 又hựu 以dĩ 理lý 智trí 體thể 之chi 正chánh 。 同đồng 方Phương 等Đẳng 普phổ 賢hiền 。 歷lịch 尊tôn 容dung 道đạo 具cụ 。 此thử 其kỳ 證chứng 也dã 。 若nhược 辨biện 異dị 者giả 。 則tắc 歷lịch 境cảnh 內nội 觀quán 之chi 殊thù 。 正chánh 觀quán 導đạo 情tình 之chi 別biệt 。 故cố 知tri 同đồng 異dị 。 不bất 易dị 研nghiên 詳tường 。 但đãn 此thử 區khu 分phần/phân 。 觀quán 道đạo 可khả 識thức 矣hĩ 。 何hà 謂vị 兼kiêm 互hỗ 修tu 相tương/tướng 。 此thử 因nhân 續tục 遺di 。 明minh 附phụ 法pháp 。 有hữu 含hàm 託thác 事sự 之chi 文văn 。 故cố 有hữu 三tam 種chủng 兼kiêm 修tu 之chi 相tướng 。 (# 云vân 云vân )# 或hoặc 者giả 以dĩ 謂vị 投đầu 足túc 淆# 混hỗn 。 決quyết 略lược 有hữu 妨phương 。 今kim 謂vị 不bất 然nhiên 。 是thị 皆giai 隨tùy 文văn 約ước 義nghĩa 。 而nhi 作tác 非phi 必tất 修tu 者giả 。 亦diệc 若nhược 是thị 交giao 牙nha 也dã 。 文văn 相tương/tướng 雖tuy 爾nhĩ 。 據cứ 實thật 用dụng 觀quán 。 還hoàn 各các 有hữu 歸quy 。 何hà 淆# 混hỗn 之chi 有hữu 。 如như 以dĩ 廣quảng 決quyết 略lược 。 謂vị 之chi 兼kiêm 修tu 者giả 。 以dĩ 十thập 乘thừa 不bất 出xuất 約ước 行hành 之chi 旨chỉ 故cố 也dã 。 至chí 於ư 光quang 明minh 附phụ 法pháp 。 有hữu 推thôi 運vận 之chi 釋thích 者giả 。 是thị 亦diệc 順thuận 文văn 。 乘thừa 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 未vị 必tất 便tiện 約ước 起khởi 心tâm 觀quán 也dã 。 故cố 文văn 有hữu 性tánh 。 既ký 具cụ 運vận 之chi 。 言ngôn 還hoàn 是thị 理lý 觀quán 耳nhĩ 。 餘dư 如như 別biệt 論luận 。

十thập 乘thừa 觀quán 相tương/tướng 例lệ (# 十thập 七thất 。 卅# 七thất )# 。

論luận 曰viết 。 一nhất 家gia 觀quán 門môn 。 入nhập 道đạo 所sở 以dĩ 。 乘thừa 必tất 至chí 十thập 者giả 。 盖# 入nhập 道đạo 之chi 要yếu 。 始thỉ 於ư 照chiếu 本bổn 。 照chiếu 本bổn 而nhi 後hậu 善thiện 修tu 。 善thiện 修tu 而nhi 後hậu 盡tận 法pháp 。 盡tận 法pháp 而nhi 後hậu 離ly 謬mậu 。 此thử 十thập 乘thừa 所sở 以dĩ 次thứ 第đệ 生sanh 起khởi 。 彼bỉ 上thượng 中trung 下hạ 根căn 。 深thâm 諳am 妨phương 障chướng 。 大đại 備bị 法pháp 藥dược 也dã 。 故cố 有hữu 不bất 照chiếu 照chiếu 則tắc 達đạt 矣hĩ 。 有hữu 不bất 善thiện 善thiện 則tắc 至chí 矣hĩ 。 有hữu 不bất 盡tận 盡tận 則tắc 得đắc 矣hĩ 。 有hữu 不bất 離ly 離ly 則tắc 入nhập 矣hĩ 。 然nhiên 則tắc 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 者giả 。 照chiếu 本bổn 之chi 謂vị 也dã 。 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 巧xảo 安an 止Chỉ 觀Quán 。 破phá 法pháp 徧biến 。 識thức 通thông 塞tắc 者giả 。 善thiện 修tu 之chi 謂vị 也dã 。 調điều 道Đạo 品Phẩm 。 對đối 治trị 助trợ 開khai 者giả 。 盡tận 法pháp 之chi 謂vị 也dã 。 知tri 次thứ 位vị 。 修tu 安an 忍nhẫn 。 離ly 法pháp 愛ái 者giả 。 難nạn/nan 謬mậu 之chi 謂vị 也dã 。 四tứ 者giả 既ký 備bị 。 然nhiên 後hậu 圓viên 實thật 之chi 道đạo 。 可khả 階giai 而nhi 升thăng 也dã 。 此thử 其kỳ 大đại 略lược 而nhi 已dĩ 。 然nhiên 所sở 當đương 論luận 者giả 有hữu 三tam 。 其kỳ 一nhất 對đối 根căn 進tiến 否phủ/bĩ 。 夫phu 觀quán 法pháp 匪phỉ 十thập 。 對đối 根căn 有hữu 殊thù 。 雖tuy 復phục 根căn 殊thù 。 但đãn 是thị 一nhất 不bất 思tư 議nghị 觀quán 。 觀quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 而nhi 對đối 根căn 之chi 說thuyết 。 文văn 或hoặc 進tiến 否phủ/bĩ 。 此thử 自tự 來lai 所sở 以dĩ 論luận 也dã 。 大đại 意ý 云vân 。 上thượng 根căn 唯duy 用dụng 一nhất 。 中trung 根căn 二nhị 至chí 七thất 。 下hạ 根căn 具cụ 用dụng 十thập 。 此thử 則tắc 由do 三tam 根căn 故cố 。 有hữu 十thập 乘thừa 也dã 。 然nhiên 則tắc 輔phụ 行hành 。 何hà 以dĩ 又hựu 曰viết 。 前tiền 之chi 四tứ 乘thừa 。 用dụng 無vô 前tiền 後hậu 。 苟cẩu 無vô 前tiền 後hậu 。 何hà 容dung 分phần/phân 配phối 二nhị 根căn 。 又hựu 曰viết 。 行hành 人nhân 觀quán 法pháp 。 極cực 至chí 正chánh 助trợ 。 正chánh 助trợ 則tắc 七thất 乘thừa 耳nhĩ 。 何hà 得đắc 又hựu 以dĩ 後hậu 三tam 對đối 下hạ 根căn 耶da 。 曰viết 文văn 各các 異dị 義nghĩa 。 母mẫu 得đắc 守thủ 一nhất 以dĩ 妨phương 諸chư 也dã 。 故cố 或hoặc 以dĩ 一nhất 人nhân 。 具cụ 用dụng 十thập 乘thừa 。 或hoặc 可khả 十thập 乘thừa 。 被bị 多đa 根căn 性tánh 。 以dĩ 至chí 一Nhất 乘Thừa 。 自tự 對đối 三tam 根căn 。 如như 曰viết 前tiền 四tứ 用dụng 無vô 前tiền 後hậu 者giả 。 此thử 約ước 一nhất 人nhân 。 具cụ 用dụng 說thuyết 也dã 。 故cố 文văn 續tục 云vân 。 通thông 塞tắc 等đẳng 三tam 。 成thành 就tựu 前tiền 四tứ 。 次thứ 位vị 等đẳng 三tam 。 以dĩ 判phán 前tiền 七thất 。 能năng 善thiện 用dụng 者giả 。 十thập 如như 指chỉ 掌chưởng 。 是thị 豈khởi 得đắc 以dĩ 大đại 意ý 對đối 根căn 難nạn/nan 乎hồ 。 又hựu 曰viết 。 觀quán 法pháp 極cực 於ư 正chánh 助trợ 者giả 。 車xa 體thể 具cụ 度độ 。 義nghĩa 備bị 故cố 也dã 。 後hậu 三tam 乘thừa 之chi 所sở 涉thiệp 。 雖tuy 正chánh 非phi 觀quán 法pháp 。 若nhược 下hạ 根căn 非phi 此thử 。 則tắc 不bất 足túc 以dĩ 離ly 謬mậu 。 或hoặc 難nạn/nan 於ư 入nhập 道đạo 。 故cố 用dụng 對đối 之chi 。 其kỳ 二nhị 前tiền 導đạo 缺khuyết 具cụ 。 凡phàm 論luận 乘thừa 體thể 。 必tất 三tam 法pháp 具cụ 足túc 。 若nhược 法pháp 若nhược 喻dụ 。 莫mạc 不bất 皆giai 然nhiên 。 所sở 謂vị 三tam 軌quỹ 和hòa 合hợp 。 為vi 一nhất 大Đại 乘Thừa 者giả 。 法pháp 也dã 。 其kỳ 車xa 高cao 廣quảng 。 駕giá 以dĩ 白bạch 牛ngưu 。 眾chúng 寶bảo 莊trang 嚴nghiêm 者giả 。 喻dụ 也dã 。 故cố 義nghĩa 例lệ 曰viết 云vân 云vân 。 此thử 則tắc 大đại 體thể 之chi 說thuyết 也dã 。 至chí 於ư 玄huyền 文văn 。 歷lịch 四tứ 教giáo 以dĩ 釋thích 乘thừa 義nghĩa 。 其kỳ 藏tạng 別biệt 二nhị 教giáo 。 乃nãi 以dĩ 觀quán 照chiếu 為vi 體thể 。 如như 文văn 云vân 云vân 。 然nhiên 則tắc 觀quán 照chiếu 。 既ký 當đương 前tiền 導đạo 。 若nhược 以dĩ 為vi 體thể 。 應ưng 缺khuyết 其kỳ 一nhất 耶da 。 抑ức 亦diệc 具cụ 而nhi 或hoặc 有hữu 說thuyết 乎hồ 。 曰viết 一nhất 法pháp 兩lưỡng 用dụng 。 何hà 必tất 他tha 求cầu 。 盖# 觀quán 照chiếu 體thể 是thị 智trí 性tánh 。 取thủ 其kỳ 照chiếu 用dụng 。 即tức 前tiền 導đạo 也dã 。 約ước 其kỳ 破phá 惑hoặc 顯hiển 理lý 。 從tùng 始thỉ 至chí 終chung 。 有hữu 運vận 進tiến 之chi 義nghĩa 。 即tức 車xa 體thể 也dã 。 故cố 文văn 曰viết 。 三tam 藏tạng 以dĩ 無vô 為vi 智trí 慧tuệ 。 名danh 觀quán 照chiếu 。 觀quán 照chiếu 豈khởi 非phi 前tiền 導đạo 乎hồ 。 且thả 曰viết 。 正chánh 為vi 車xa 體thể 。 豈khởi 非phi 一nhất 法pháp 。 而nhi 兩lưỡng 用dụng 乎hồ 。 別biệt 教giáo 例lệ 之chi 。 (# 云vân 云vân )# 然nhiên 以dĩ 法pháp 例lệ 。 喻dụ 是thị 應ưng 以dĩ 白bạch 牛ngưu 為vi 車xa 耶da 。 曰viết 正chánh 由do 昔tích 人nhân 。 以dĩ 喻dụ 蔽tế 法pháp 。 故cố 不bất 能năng 通thông 。 不bất 可khả 以dĩ 喻dụ 。 喻dụ 真chân 解giải 脫thoát 。 故cố 知tri 以dĩ 喻dụ 難nạn/nan 非phi 也dã 。 然nhiên 則tắc 藏tạng 別biệt 。 不bất 以dĩ 真chân 性tánh 為vi 體thể 者giả 。 玄huyền 文văn 固cố 言ngôn 之chi 矣hĩ 。 在tại 藏tạng 則tắc 真chân 不bất 能năng 運vận 故cố 。 證chứng 非phi 乘thừa 於ư 別biệt 。 則tắc 理lý 不bất 破phá 惑hoặc 故cố 。 用dụng 智trí 為vi 體thể 爾nhĩ 。 又hựu 如như 籤# 釋thích 云vân 云vân 。 即tức 其kỳ 意ý 也dã 。 其kỳ 三tam 指chỉ 體thể 同đồng 異dị 。 按án 義nghĩa 例lệ 曰viết 。 若nhược 無vô 十thập 境cảnh 乘thừa 。 則tắc 無vô 體thể 。 若nhược 無vô 十thập 法pháp 。 名danh 壞hoại 驢lư 車xa 。 是thị 則tắc 陰ấm 等đẳng 十thập 境cảnh 。 圓viên 人nhân 體thể 之chi 。 無vô 非phi 乘thừa 體thể 。 而nhi 釋thích 籤# 又hựu 曰viết 。 以dĩ 火hỏa 宅trạch 為vi 寶bảo 渚chử 。 必tất 為vị 所sở 焚phần 。 指chỉ 煩phiền 惑hoặc 。 為vi 能năng 乘thừa 義nghĩa 。 須tu 傾khuynh 覆phú 何hà 也dã 。 曰viết 祇kỳ 一nhất 障chướng 體thể 。 而nhi 取thủ 捨xả 或hoặc 異dị 者giả 。 盖# 體thể 有hữu 當đương 體thể 。 有hữu 所sở 依y 。 然nhiên 則tắc 義nghĩa 例lệ 指chỉ 為vi 體thể 者giả 。 是thị 所sở 依y 也dã 。 籤# 斥xích 為vi 非phi 者giả 。 非phi 當đương 體thể 也dã 。 若nhược 夫phu 當đương 體thể 。 則tắc 十thập 乘thừa 雖tuy 異dị 。 當đương 以dĩ 一nhất 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 為vi 體thể 可khả 也dã 。 雖tuy 然nhiên 圓viên 論luận 所sở 依y 。 依y 而nhi 復phục 即tức 。 則tắc 此thử 二nhị 體thể 。 義nghĩa 異dị 體thể 一nhất 也dã 。 故cố 曰viết 能năng 觀quán 觀quán 智trí 即tức 無vô 明minh 。 是thị 豈khởi 得đắc 敻# 別biệt 乎hồ 。 而nhi 釋thích 籤# 非phi 之chi 。 抑ức 又hựu 有hữu 旨chỉ 焉yên 。 文văn 意ý 乃nãi 由do 。 別biệt 顯hiển 一nhất 科khoa 。 正chánh 約ước 不bất 思tư 議nghị 三tam 法pháp 真chân 性tánh 而nhi 說thuyết 。 恐khủng 世thế 濫lạm 行hành 。 猶do 迷mê 此thử 故cố 。 故cố 約ước 車xa 體thể 。 對đối 餘dư 莊trang 校giáo 。 與dữ 奪đoạt 言ngôn 之chi 。 意ý 言ngôn 。 若nhược 迷mê 一nhất 家gia 不bất 思tư 議nghị 旨chỉ 。 寧ninh 缺khuyết 莊trang 嚴nghiêm 。 缺khuyết 莊trang 嚴nghiêm 則tắc 。 徒đồ 乘thừa 而nhi 已dĩ 。 車xa 體thể 猶do 存tồn 。 昧muội 斯tư 旨chỉ 則tắc 。 自tự 行hành 何hà 依y 。 一nhất 切thiết 皆giai 廢phế 。 然nhiên 則tắc 所sở 至chí 。 苟cẩu 迷mê 於ư 寶bảo 渚chử 。 斯tư 火hỏa 宅trạch 耳nhĩ 。 能năng 乘thừa 不bất 達đạt 於ư 妙diệu 境cảnh 。 斯tư 煩phiền 惑hoặc 耳nhĩ 。 故cố 云vân 也dã 。 其kỳ 有hữu 餘dư 義nghĩa 。 尋tầm 讀đọc 可khả 了liễu 。 不bất 俟sĩ 多đa 端đoan 。

四tứ 種chủng 三tam 昧muội 行hành 法pháp 例lệ (# 八bát 。 九cửu 。 十thập 。 十thập 四tứ 。 十thập 三tam 。 廿# 五ngũ 。 卅# 一nhất )# 。

論luận 曰viết 。 諸chư 經kinh 三tam 昧muội 。 固cố 不bất 一nhất 途đồ 。 而nhi 天thiên 台thai 以dĩ 身thân 儀nghi 四tứ 句cú 束thúc 之chi 。 故cố 有hữu 常thường 坐tọa 等đẳng 四tứ 三tam 昧muội 焉yên 。 是thị 為vi 五ngũ 略lược 之chi 大đại 行hành 三tam 種chủng 觀quán 法pháp 之chi 一nhất 也dã 。 其kỳ 行hành 門môn 方phương 法pháp 。 備bị 諸chư 止Chỉ 觀Quán 。 今kim 所sở 論luận 者giả 。 三tam 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 一nhất 曰viết 。 一nhất 行hành 所sở 本bổn 。 二nhị 曰viết 。 得đắc 名danh 所sở 從tùng 。 三tam 曰viết 。 二nhị 觀quán 通thông 別biệt 。 所sở 謂vị 一nhất 行hành 所sở 本bổn 者giả 。 按án 止Chỉ 觀Quán 云vân 。 出xuất 文Văn 殊Thù 問vấn 。 文Văn 殊Thù 說thuyết 兩lưỡng 般ban 若nhược 經kinh 。 其kỳ 文Văn 殊Thù 說thuyết 般Bát 若Nhã (# 文văn 凡phàm 三tam 。 出xuất 並tịnh 同đồng 本bổn 異dị 譯dịch 。 今kim 所sở 引dẫn 者giả 。 正chánh 出xuất 三tam 藏tạng 曼mạn 陀đà 羅la 仙tiên 所sở 譯dịch 云vân 云vân )# 明minh 。 一Nhất 行Hành 三Tam 昧Muội 。 其kỳ 文văn 顯hiển 矣hĩ 。 考khảo 經kinh 三tam 昧muội 。 本bổn 亦diệc 觀quán 佛Phật 。 如như 文văn 云vân 云vân 。 況huống 三tam 道đạo 之chi 文văn 。 前tiền 後hậu 散tán 出xuất 。 本bổn 不bất 一nhất 處xứ 。 而nhi 一nhất 家gia 有hữu 云vân 。 直trực 觀quán 三tam 道đạo 者giả 。 盖# 一nhất 往vãng 為vi 成thành 。 今kim 止Chỉ 觀Quán 端đoan 坐tọa 觀quán 。 陰ấm 界giới 入nhập 之chi 意ý 。 直trực 以dĩ 義nghĩa 用dụng 文văn 。 不bất 以dĩ 文văn 用dụng 文văn 。 且thả 欲dục 簡giản 異dị 般Bát 舟Chu 三Tam 昧Muội 。 觀quán 佛Phật 故cố 專chuyên 從tùng 三tam 道Đạo 理lý 性tánh 言ngôn 也dã 。 立lập 門môn 投đầu 足túc 雖tuy 爾nhĩ 。 究cứu 言ngôn 觀quán 理lý 不bất 離ly 事sự 。 觀quán 事sự 必tất 顯hiển 理lý 。 觀quán 心tâm 與dữ 佛Phật 同đồng 觀quán 。 佛Phật 與dữ 生sanh 等đẳng 。 其kỳ 歸quy 則tắc 一nhất 也dã 。 而nhi 言ngôn 文Văn 殊Thù 同đồng 般Bát 若Nhã 者giả 。 經kinh 直trực 名danh 所sở 問vấn 經kinh 恐khủng 從tùng 前tiền 本bổn 通thông 目mục 之chi 也dã 。 據cứ 經kinh 有hữu 云vân 。 於ư 九cửu 十thập 日nhật 。 修tu 無vô 我ngã 想tưởng 。 端đoan 坐tọa 專chuyên 念niệm 。 不bất 雜tạp 思tư 惟duy 。 即tức 今kim 行hành 相tương/tướng 。 所sở 以dĩ 兼kiêm 本bổn 者giả 。 一nhất 則tắc 期kỳ 限hạn 。 如như 所sở 問vấn 經kinh 。 一nhất 則tắc 觀quán 法pháp 。 如như 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 合hợp 二nhị 者giả 成thành 一nhất 三tam 昧muội 之chi 法pháp 焉yên 。 而nhi 四tứ 明minh 云vân 。 問vấn 菩Bồ 提Đề 經kinh 者giả 。 未vị 詳tường 指chỉ 意ý 。 置trí 之chi 可khả 也dã 。 所sở 謂vị 得đắc 名danh 所sở 從tùng 者giả 。 尋tầm 經kinh 一nhất 行hành 之chi 名danh 。 該cai 通thông 諸chư 義nghĩa 故cố 。 或hoặc 從tùng 理lý 從tùng 法pháp 。 從tùng 身thân 儀nghi 等đẳng 。 隨tùy 文văn 用dụng 義nghĩa 。 皆giai 得đắc 名danh 之chi 。 如như 經Kinh 云vân 。 繫hệ 緣duyên 法Pháp 界Giới 。 是thị 名danh 一Nhất 行Hành 三Tam 昧Muội 。 大đại 意ý 據cứ 此thử 。 以dĩ 理lý 顯hiển 行hành 。 豈khởi 非phi 從tùng 理lý 乎hồ 。 又hựu 云vân 。 欲dục 入nhập 一Nhất 行Hành 三Tam 昧Muội 。 當đương 先tiên 聞văn 般Bát 若Nhã 。 輔phụ 行hành 約ước 此thử 。 對đối 常thường 坐tọa 等đẳng 名danh 。 以dĩ 示thị 所sở 本bổn 。 豈khởi 非phi 從tùng 法pháp 乎hồ 。 又hựu 曰viết 。 應ưng 處xử 空không 閑nhàn 。 捨xả 諸chư 亂loạn 意ý 。 不bất 取thủ 相tương/tướng 皃# 。 繫hệ 心tâm 一nhất 佛Phật 。 專chuyên 稱xưng 名danh 字tự 。 隨tùy 佛Phật 方phương 所sở 。 端đoan 身thân 正chánh 向hướng 。 能năng 於ư 一nhất 佛Phật 。 念niệm 念niệm 相tương 續tục 等đẳng 。 記ký 文văn 約ước 此thử 。 正chánh 名danh 釋thích 義nghĩa 。 揀giản 異dị 餘dư 儀nghi 。 豈khởi 非phi 從tùng 身thân 儀nghi 乎hồ 。 故cố 知tri 經kinh 祖tổ 文văn 義nghĩa 常thường 通thông 。 而nhi 惑hoặc 者giả 執chấp 之chi 成thành 難nạn/nan 爾nhĩ 。 所sở 謂vị 二nhị 觀quán 通thông 別biệt 者giả 。 夫phu 行hành 必tất 有hữu 。 觀quán 雖tuy 四tứ 行hành 不bất 同đồng 。 其kỳ 所sở 修tu 觀quán 。 二nhị 途đồ 而nhi 已dĩ 。 而nhi 說thuyết 者giả 不bất 一nhất 。 或hoặc 曰viết 。 四tứ 行hành 通thông 修tu 二nhị 觀quán 者giả 。 或hoặc 曰viết 。 上thượng 三tam 三tam 昧muội 理lý 觀quán 。 第đệ 四tứ 三tam 昧muội 事sự 觀quán 者giả 。 或hoặc 曰viết 。 第đệ 四tứ 通thông 事sự 理lý 者giả 。 各các 據cứ 文văn 說thuyết 義nghĩa 。 (# 云vân 云vân )# 今kim 謂vị 論luận 空không 言ngôn 者giả 。 不bất 如như 正chánh 以dĩ 行hành 相tương/tướng 。 如như 止Chỉ 觀Quán 修tu 大đại 行hành 文văn 。 非phi 不bất 明minh 白bạch 。 何hà 莫mạc 之chi 用dụng 而nhi 自tự 臆ức 斷đoạn 耶da 。 其kỳ 所sở 謂vị 理lý 觀quán 者giả 。 莫mạc 過quá 常thường 坐tọa 。 直trực 觀quán 三tam 道đạo 等đẳng 者giả 。 是thị 而nhi 事sự 觀quán 者giả 。 豈khởi 非phi 第đệ 四tứ 三tam 昧muội 。 縱túng/tung 任nhậm 三tam 性tánh 。 於ư 四tứ 運vận 推thôi 撿kiểm 四tứ 性tánh 者giả 。 是thị 若nhược 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 。 則tắc 同đồng 上thượng 三tam 三tam 昧muội 矣hĩ 。 故cố 文văn 釋thích 四tứ 運vận 之chi 文văn 則tắc 曰viết 。 是thị 隨tùy 自tự 意ý 中trung 。 從tùng 末mạt 從tùng 事sự 。 而nhi 修tu 觀quán 法pháp 。 又hựu 以dĩ 諸chư 經kinh 行hành 法pháp 。 例lệ 上thượng 三tam 三tam 昧muội 則tắc 曰viết 。 如như 常thường 坐tọa 等đẳng 。 惑hoặc 唯duy 觀quán 理lý 。 豈khởi 非phi 正chánh 言ngôn 除trừ 三tam 性tánh 外ngoại 餘dư 皆giai 理lý 觀quán 故cố 也dã 。 然nhiên 則tắc 文văn 曰viết 二nhị 途đồ 不bất 可khả 廢phế 者giả 。 約ước 四tứ 三tam 昧muội 。 通thông 言ngôn 之chi 爾nhĩ 。 何hà 關quan 別biệt 對đối 義nghĩa 耶da 。 抑ức 彼bỉ 謂vị 之chi 通thông 。 乃nãi 以dĩ 運vận 性tánh 。 混hỗn 而nhi 為vi 一nhất 。 兼kiêm 彼bỉ 歷lịch 事sự 。 謂vị 莫mạc 非phi 事sự 觀quán 者giả 。 曾tằng 不bất 知tri 推thôi 性tánh 本bổn 通thông 。 雖tuy 止Chỉ 觀Quán 十thập 乘thừa 。 上thượng 三tam 三tam 昧muội 。 亦diệc 嘗thường 約ước 四tứ 句cú 推thôi 之chi 。 如như 修tu 德đức 境cảnh 三tam 昧muội 儀nghi 等đẳng 。 皆giai 是thị 也dã 。 豈khởi 以dĩ 此thử 等đẳng 例lệ 。 為vi 事sự 觀quán 乎hồ 。 其kỳ 所sở 以dĩ 異dị 者giả 。 推thôi 性tánh 而nhi 不bất 推thôi 運vận 。 猶do 理lý 觀quán 而nhi 已dĩ 。 即tức 運vận 而nhi 推thôi 性tánh 者giả 。 斯tư 事sự 觀quán 爾nhĩ 。 得đắc 斯tư 同đồng 異dị 。 夫phu 何hà 惑hoặc 焉yên 。 雖tuy 然nhiên 常thường 坐tọa 觀quán 三tam 道đạo 等đẳng 。 輔phụ 行hành 例lệ 為vi 歷lịch 事sự 。 而nhi 妙diệu 宗tông 特đặc 以dĩ 為vi 理lý 何hà 耶da 。 如như 曰viết 常thường 坐tọa 一nhất 種chủng 。 縱túng/tung 直trực 觀quán 理lý 等đẳng 。 又hựu 復phục 如như 上thượng 配phối 觀quán 。 有hữu 事sự 有hữu 理lý 。 而nhi 止Chỉ 觀Quán 又hựu 曰viết 。 方phương 法pháp 各các 異dị 。 理lý 觀quán 則tắc 同đồng 何hà 耶da 。 曰viết 各các 有hữu 所sở 以dĩ 。 義nghĩa 不bất 苟cẩu 然nhiên 。 何hà 者giả 如như 初sơ 文văn 為vi 釋thích 。 四tứ 行hành 方phương 法pháp 各các 異dị 故cố 。 各các 從tùng 事sự 出xuất 其kỳ 異dị 相tướng 。 又hựu 顯hiển 四tứ 行hành 。 理lý 觀quán 則tắc 同đồng 故cố 。 理lý 觀quán 之chi 名danh 。 不bất 專chuyên 常thường 坐tọa 。 此thử 則tắc 止Chỉ 觀Quán 之chi 意ý 也dã 。 其kỳ 妙diệu 宗tông 文văn 者giả 。 正chánh 顯hiển 從tùng 行hành 必tất 兼kiêm 歷lịch 事sự 意ý 。 明minh 十thập 六lục 觀quán 經kinh 。 是thị 從tùng 行hành 歷lịch 事sự 觀quán 故cố 。 以dĩ 常thường 坐tọa 對đối 餘dư 三tam 昧muội 縱túng/tung 奪đoạt 言ngôn 之chi 。 而nhi 輔phụ 行hành 又hựu 以dĩ 理lý 稱xưng 。 通thông 於ư 四tứ 行hành 者giả 。 盖# 對đối 所sở 歷lịch 事sự 別biệt 故cố 。 若nhược 事sự 若nhược 理lý 。 莫mạc 非phi 三tam 諦đế 之chi 理lý 觀quán 也dã 。 然nhiên 則tắc 事sự 觀quán 。 本bổn 推thôi 運vận 性tánh 。 而nhi 亦diệc 曰viết 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 何hà 耶da 。 曰viết 若nhược 得đắc 義nghĩa 例lệ 文văn 旨chỉ 。 此thử 不bất 足túc 疑nghi 。 (# 云vân 云vân )# 其kỳ 餘dư 文văn 義nghĩa 。 在tại 文văn 可khả 知tri 。 無vô 俟sĩ 別biệt 論luận 也dã 。

事sự 理lý 二nhị 觀quán 例lệ (# 十thập 三tam 。 卅# 二nhị 。 卅# 三tam 。 卅# 四tứ 。 四tứ 十thập 二nhị 。 四tứ 十thập 六lục 。 四tứ 十thập 七thất 。 四tứ 十thập 八bát )# 。

論luận 曰viết 。 人nhân 皆giai 可khả 以dĩ 入nhập 道đạo 。 而nhi 有hữu 靜tĩnh 散tán 利lợi 鈍độn 之chi 殊thù 。 法pháp 皆giai 可khả 以dĩ 成thành 觀quán 。 而nhi 有hữu 事sự 理lý 本bổn 末mạt 之chi 異dị 。 惟duy 以dĩ 其kỳ 法pháp 。 適thích 彼bỉ 之chi 機cơ 故cố 。 有hữu 所sở 謂vị 事sự 理lý 二nhị 觀quán 也dã 。 故cố 義nghĩa 例lệ 曰viết 。 觀quán 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 實thật 相tướng 。 二nhị 者giả 唯duy 識thức 。 實thật 相tướng 觀quán 理lý 。 唯duy 識thức 歷lịch 事sự 。 又hựu 曰viết 。 夫phu 觀quán 心tâm 法pháp 。 有hữu 事sự 有hữu 理lý 云vân 云vân 。 然nhiên 則tắc 二nhị 觀quán 明minh 文văn 。 本bổn 於ư 占chiêm 察sát 。 觀quán 門môn 行hành 相tương/tướng 。 備bị 諸chư 止Chỉ 觀Quán 。 從tùng 事sự 從tùng 理lý 之chi 旨chỉ 。 斷đoạn 自tự 於ư 荊kinh 谿khê 。 三tam 觀quán 四tứ 運vận 之chi 要yếu 。 復phục 符phù 乎hồ 大Đại 士Sĩ 。 所sở 以dĩ 成thành 一nhất 家gia 觀quán 門môn 。 為vi 入nhập 道đạo 之chi 要yếu 。 夫phu 何hà 論luận 哉tai 。 特đặc 由do 昔tích 之chi 說thuyết 者giả 。 以dĩ 非phi 說thuyết 為vi 至chí 當đương 。 至chí 於ư 境cảnh 觀quán 。 用dụng 與dữ 乖quai 謬mậu 頗phả 多đa 。 因nhân 恐khủng 後hậu 學học 。 習tập 非phi 勝thắng 是thị 。 混hỗn 亂loạn 觀quán 門môn 。 投đầu 心tâm 罔võng 措thố 。 是thị 不bất 可khả 不bất 辯biện 。 而nhi 正chánh 者giả 如như 論luận 。 事sự 理lý 之chi 名danh 。 則tắc 以dĩ 起khởi 心tâm 不bất 起khởi 心tâm 為vi 說thuyết 。 承thừa 其kỳ 說thuyết 者giả 多đa 矣hĩ 。 今kim 獨độc 謂vị 不bất 然nhiên 。 且thả 心tâm 之chi 起khởi 否phủ/bĩ 。 皆giai 事sự 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 若nhược 以dĩ 不bất 起khởi 心tâm 為vi 理lý 。 正chánh 同đồng 山sơn 外ngoại 以dĩ 一nhất 念niệm 為vi 真chân 性tánh 。 四tứ 明minh 闢tịch 之chi 。 非phi 不bất 切thiết 著trước 。 今kim 為vi 四tứ 明minh 。 說thuyết 者giả 可khả 復phục 。 蹈đạo 其kỳ 轍triệt 乎hồ 。 況huống 修tu 事sự 觀quán 者giả 。 固cố 正chánh 照chiếu 起khởi 心tâm 。 亦diệc 不bất 專chuyên 起khởi 心tâm 。 盖# 亦diệc 觀quán 於ư 已dĩ 未vị 心tâm 故cố 。 而nhi 理lý 觀quán 者giả 。 雖tuy 正chánh 從tùng 不bất 起khởi 心tâm 。 然nhiên 亦diệc 通thông 起khởi 心tâm 。 如như 觀quán 九cửu 境cảnh 心tâm 等đẳng 。 故cố 知tri 不bất 以dĩ 此thử 的đích 分phần/phân 事sự 理lý 。 更cánh 有hữu 約ước 寂tịch 照chiếu 制chế 縱túng/tung 推thôi 運vận 不bất 推thôi 運vận 等đẳng 為vi 說thuyết 。 是thị 皆giai 見kiến 其kỳ 末mạt 。 而nhi 不bất 得đắc 其kỳ 本bổn 者giả 也dã 。 以dĩ 今kim 言ngôn 之chi 。 不bất 必tất 他tha 求cầu 。 當đương 據cứ 諸chư 本bổn 文văn 可khả 也dã 。 即tức 義nghĩa 例lệ 有hữu 曰viết 。 事sự 理lý 亦diệc 名danh 本bổn 末mạt 。 本bổn 末mạt 相tương/tướng 映ánh 。 事sự 理lý 不bất 二nhị 。 豈khởi 非phi 正chánh 約ước 本bổn 末mạt 言ngôn 事sự 理lý 乎hồ 。 然nhiên 則tắc 何hà 謂vị 本bổn 末mạt 。 即tức 現hiện 前tiền 一nhất 念niệm 識thức 心tâm 。 推thôi 而nhi 極cực 之chi 。 根căn 乎hồ 一nhất 性tánh 。 此thử 之chi 謂vị 本bổn 。 亦diệc 即tức 此thử 念niệm 。 變biến 而nhi 通thông 之chi 。 至chí 於ư 起khởi 心tâm 。 此thử 之chi 謂vị 末mạt 。 末mạt 即tức 是thị 事sự 。 變biến 造tạo 十thập 界giới 也dã 。 本bổn 即tức 是thị 理lý 。 本bổn 寂tịch 三tam 千thiên 也dã 。 四tứ 明minh 則tắc 曰viết 。 事sự 理lý 二nhị 造tạo 。 既ký 其kỳ 不bất 分phân 事sự 理lý 二nhị 觀quán 。 從tùng 何hà 而nhi 得đắc 。 此thử 之chi 謂vị 也dã 。 所sở 以dĩ 同đồng 觀quán 一nhất 念niệm 識thức 心tâm 。 隨tùy 其kỳ 根căn 性tánh 。 從tùng 本bổn 從tùng 末mạt 之chi 異dị 。 從tùng 本bổn 故cố 。 直trực 達đạt 一nhất 念niệm 。 體thể 是thị 三tam 諦đế 。 則tắc 宜nghi 以dĩ 三tam 觀quán 觀quán 之chi 顯hiển 。 其kỳ 性tánh 本bổn 寂tịch 滅diệt 。 從tùng 末mạt 故cố 。 即tức 於ư 起khởi 心tâm 。 推thôi 以dĩ 四tứ 運vận 。 則tắc 宜nghi 以dĩ 四tứ 性tánh 撿kiểm 之chi 了liễu 。 其kỳ 性tánh 本bổn 無vô 生sanh 。 然nhiên 則tắc 無vô 生sanh 即tức 寂tịch 滅diệt 也dã 。 寂tịch 滅diệt 即tức 無vô 生sanh 也dã 。 其kỳ 成thành 功công 顯hiển 理lý 。 則tắc 一nhất 而nhi 已dĩ 。 由do 是thị 言ngôn 之chi 。 三tam 諦đế 三tam 觀quán 者giả 。 本bổn 也dã 。 理lý 也dã 。 四tứ 運vận 四tứ 性tánh 者giả 。 末mạt 也dã 。 事sự 也dã 。 所sở 以dĩ 相tương/tướng 映ánh 不bất 二nhị 者giả 。 盖# 相tương/tướng 映ánh 則tắc 。 自tự 異dị 而nhi 同đồng 。 不bất 二nhị 則tắc 。 自tự 同đồng 而nhi 同đồng 。 自tự 異dị 而nhi 同đồng 者giả 。 即tức 本bổn 末mạt 之chi 言ngôn 約ước 觀quán 。 所sở 以dĩ 三tam 觀quán 四tứ 性tánh 。 彼bỉ 此thử 牙nha 顯hiển 。 卒thốt 歸quy 於ư 同đồng 也dã 。 自tự 同đồng 而nhi 同đồng 者giả 。 即tức 事sự 理lý 之chi 言ngôn 約ước 體thể 。 所sở 以dĩ 兩lưỡng 種chủng 三tam 千thiên 。 本bổn 唯duy 一nhất 理lý 。 終chung 無vô 二nhị 致trí 也dã 。 是thị 不bất 唯duy 事sự 理lý 義nghĩa 明minh 。 抑ức 亦diệc 二nhị 觀quán 之chi 相tướng 。 顯hiển 然nhiên 可khả 從tùng 。 而nhi 自tự 來lai 混hỗn 為vi 一nhất 說thuyết 故cố 。 未vị 盡tận 理lý 然nhiên 。 據cứ 義nghĩa 例lệ 等đẳng 。 文văn 正chánh 以dĩ 起khởi 心tâm 。 對đối 不bất 起khởi 心tâm 。 而nhi 分phần/phân 事sự 理lý 。 何hà 謂vị 非phi 邪tà 。 曰viết 一nhất 往vãng 似tự 爾nhĩ 。 究cứu 論luận 不bất 然nhiên 。 如như 向hướng 評bình 舊cựu 可khả 知tri 。 若nhược 更cánh 言ngôn 者giả 。 今kim 不bất 問vấn 起khởi 與dữ 不bất 起khởi 。 但đãn 直trực 達đạt 法pháp 性tánh 者giả 。 為vi 理lý 觀quán 。 推thôi 撿kiểm 性tánh 運vận 者giả 。 為vi 事sự 觀quán 。 即tức 昔tích 人nhân 所sở 謂vị 起khởi 起khởi 。 皆giai 寂tịch 是thị 也dã 。 其kỳ 義nghĩa 例lệ 文văn 。 盖# 約ước 便tiện 宜nghi 云vân 。 爾nhĩ 如như 霅# 川xuyên 。 有hữu 曰viết 未vị 起khởi 分phân 別biệt 。 即tức 與dữ 真Chân 如Như 內nội 體thể 彌di 近cận 。 其kỳ 用dụng 觀quán 者giả 。 如như 伐phạt 樹thụ 得đắc 根căn 。 起khởi 心tâm 既ký 是thị 。 根căn 塵trần 所sở 生sanh 之chi 法pháp 。 其kỳ 用dụng 觀quán 者giả 。 如như 尋tầm 條điều 得đắc 本bổn 。 在tại 理lý 或hoặc 當đương 。 今kim 有hữu 取thủ 焉yên 。 但đãn 彼bỉ 以dĩ 識thức 心tâm 。 對đối 餘dư 陰ấm 。 分phân 之chi 為vi 未vị 善thiện 耳nhĩ 。 (# 於ư 此thử 應ưng 論luận 四tứ 三tam 昧muội 對đối 觀quán 之chi 義nghĩa 。 如như 上thượng 例lệ )# 至chí 於ư 歷lịch 事sự 之chi 事sự 。 與dữ 今kim 事sự 觀quán 。 固cố 所sở 不bất 同đồng 。 但đãn 義nghĩa 例lệ 有hữu 云vân 。 實thật 相tướng 觀quán 理lý 。 唯duy 識thức 歷lịch 事sự 。 事sự 理lý 不bất 二nhị 。 頗phả 若nhược 難nạn/nan 明minh 者giả 。 今kim 究cứu 其kỳ 文văn 。 略lược 得đắc 。

他tha 通thông 皆giai 屬thuộc 教giáo 。 止Chỉ 觀Quán 雖tuy 有hữu 教giáo 行hành 。 通thông 皆giai 屬thuộc 行hành 。 夫phu 惟duy 皆giai 教giáo 故cố 。 並tịnh 是thị 所sở 成thành 。 皆giai 行hành 故cố 。 並tịnh 是thị 能năng 成thành 。 以dĩ 能năng 成thành 故cố 。 若nhược 教giáo 若nhược 行hành 。 皆giai 可khả 論luận 修tu 。 方phương 彰chương 解giải 由do 行hành 成thành 之chi 意ý 。 此thử 其kỳ 可khả 修tu 之chi 大đại 旨chỉ 也dã 。 (# 更cánh 有hữu 餘dư 義nghĩa 。 此thử 不bất 詳tường 出xuất )# 但đãn 其kỳ 修tu 相tương/tướng 難nạn/nan 明minh 。 同đồng 異dị 莫mạc 辨biện 。 政chánh 使sử 示thị 之chi 。 亦diệc 莫mạc 不bất 以dĩ 若nhược 人nhân 善thiện 用dụng 止Chỉ 觀Quán 觀quán 心tâm 之chi 文văn 為vi 說thuyết 。 然nhiên 則tắc 與dữ 乘thừa 境cảnh 何hà 異dị 哉tai 。 謂vị 異dị 不bất 異dị 。 皆giai 未vị 免miễn 乎hồ 有hữu 妨phương 。 今kim 先tiên 示thị 其kỳ 修tu 相tương/tướng 。 而nhi 後hậu 同đồng 異dị 。 得đắc 以dĩ 辨biện 之chi 。 原nguyên 其kỳ 旨chỉ 者giả 。 本bổn 由do 一nhất 心tâm 。 具cụ 足túc 諸chư 法pháp 。 諸chư 佛Phật 證chứng 此thử 。 按án 心tâm 說thuyết 教giáo 。 四tứ 依y 先tiên 覺giác 。 覽lãm 教giáo 成thành 行hành 。 還hoàn 將tương 此thử 行hành 。 而nhi 修tu 一nhất 心tâm 。 此thử 心tâm 若nhược 開khai 。 全toàn 顯hiển 諸chư 法pháp 。 夫phu 觀quán 既ký 由do 教giáo 而nhi 成thành 。 則tắc 教giáo 必tất 由do 觀quán 而nhi 顯hiển 。 教giáo 觀quán 相tương/tướng 循tuần 。 迭điệt 相tương/tướng 為vi 用dụng 。 起khởi 教giáo 之chi 觀quán 。 蘊uẩn 乎hồ 是thị 矣hĩ 。 言ngôn 其kỳ 修tu 相tương/tướng 。 必tất 皆giai 妙diệu 境cảnh 。 妙diệu 觀quán 。 妙diệu 定định 。 妙diệu 慧tuệ 。 亦diệc 莫mạc 不bất 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 。 三tam 觀quán 而nhi 照chiếu 之chi 圓viên 頓đốn 十thập 乘thừa 而nhi 運vận 之chi 。 是thị 則tắc 善thiện 用dụng 十thập 乘thừa 。 乃nãi 所sở 以dĩ 善thiện 修tu 起khởi 教giáo 。 善thiện 修tu 起khởi 教giáo 。 乃nãi 所sở 以dĩ 善thiện 用dụng 十thập 乘thừa 。 不bất 善thiện 用dụng 修tu 者giả 反phản 是thị 。 雖tuy 然nhiên 此thử 知tri 同đồng 一nhất 圓viên 觀quán 而nhi 已dĩ 。 未vị 見kiến 其kỳ 異dị 也dã 。 今kim 示thị 其kỳ 所sở 以dĩ 異dị 者giả 。 所sở 從tùng 不bất 同đồng 。 其kỳ 說thuyết 有hữu 三tam 。 一nhất 者giả 從tùng 本bổn 。 以dĩ 此thử 十thập 乘thừa 元nguyên 依y 教giáo 立lập 。 從tùng 所sở 依y 本bổn 。 得đắc 名danh 起khởi 教giáo 。 二nhị 者giả 從tùng 用dụng 。 由do 修tu 妙diệu 觀quán 。 慧tuệ 性tánh 通thông 達đạt 。 一nhất 切thiết 佛Phật 法Pháp 。 皆giai 自tự 心tâm 顯hiển 。 從tùng 所sở 發phát 用dụng 。 故cố 名danh 起khởi 教giáo 。 三tam 者giả 從tùng 果quả 。 復phục 由do 十thập 乘thừa 觀quán 成thành 理lý 顯hiển 。 破phá 惑hoặc 入nhập 位vị 。 則tắc 能năng 果quả 後hậu 。 起khởi 教giáo 益ích 物vật 。 從tùng 果quả 名danh 因nhân 。 故cố 名danh 起khởi 教giáo 。 非phi 此thử 三tam 義nghĩa 。 則tắc 直trực 從tùng 觀quán 體thể 名danh 曰viết 十thập 乘thừa 。 故cố 不bất 二nhị 門môn 。 從tùng 相tương/tướng 異dị 說thuyết 。 乃nãi 以dĩ 別biệt 對đối 自tự 他tha 。 而nhi 止Chỉ 觀Quán 等đẳng 文văn 。 還hoàn 約ước 十thập 乘thừa 。 以dĩ 示thị 起khởi 教giáo 。 理lý 無vô 異dị 致trí 故cố 也dã 。 由do 是thị 言ngôn 之chi 。 彼bỉ 謂vị 但đãn 修tu 十thập 乘thừa 果quả 用dụng 自tự 顯hiển 。 不bất 必tất 修tu 起khởi 教giáo 者giả 。 盖# 不bất 得đắc 今kim 同đồng 異dị 之chi 義nghĩa 故cố 也dã 。 且thả 以dĩ 旨chỉ 同đồng 言ngôn 之chi 。 則tắc 修tu 十thập 乘thừa 。 固cố 已dĩ 修tu 起khởi 教giáo 。 而nhi 攝nhiếp 果quả 用dụng 矣hĩ 。 雖tuy 謂vị 不bất 別biệt 修tu 可khả 也dã 。 而nhi 彼bỉ 以dĩ 別biệt 修tu 。 難nạn/nan 之chi 妄vọng 也dã 。 以dĩ 其kỳ 相tương/tướng 異dị 言ngôn 之chi 。 雖tuy 謂vị 修tu 起khởi 教giáo 可khả 也dã 。 而nhi 彼bỉ 謂vị 之chi 。 不bất 必tất 修tu 非phi 也dã 。 既ký 非phi 且thả 妄vọng 。 安an 得đắc 而nhi 取thủ 乎hồ 。 然nhiên 則tắc 四tứ 明minh 有hữu 曰viết 。 若nhược 不bất 修tu 起khởi 教giáo 。 則tắc 不bất 能năng 成thành 就tựu 。 應ứng 機cơ 說thuyết 法Pháp 之chi 用dụng 者giả 。 非phi 直trực 言ngôn 修tu 而nhi 已dĩ 。 深thâm 求cầu 其kỳ 旨chỉ 。 盖# 推thôi 本bổn 要yếu 終chung 。 (# 意ý 如như 前tiền 從tùng 果quả 義nghĩa 中trung 示thị )# 且thả 有hữu 所sở 自tự 而nhi 云vân 故cố 。 義nghĩa 例lệ 曰viết 。 若nhược 無vô 大đại 悲bi 熏huân 於ư 法pháp 性tánh 。 理lý 藏tạng 不bất 開khai 。 (# 止chỉ )# 云vân 後hậu 時thời 則tắc 無vô 能năng 利lợi 之chi 法pháp 是thị 也dã 。 若nhược 乃nãi 證chứng 其kỳ 必tất 修tu 之chi 說thuyết 。 則tắc 如như 止Chỉ 觀Quán 示thị 心tâm 攝nhiếp 法pháp 。 今kim 文văn 明minh 自tự 他tha 皆giai 通thông 。 初sơ 心tâm 所sở 修tu 。 顯hiển 然nhiên 可khả 據cứ 。 何hà 固cố 昧muội 耶da 。 其kỳ 又hựu 以dĩ 輔phụ 行hành 所sở 謂vị 起khởi 教giáo 唯duy 尊tôn 果quả 後hậu 。 故cố 與dữ 初sơ 心tâm 化hóa 他tha 境cảnh 異dị 者giả 。 是thị 猶do 以dĩ 汎# 論luận 生sanh 起khởi 。 而nhi 蔽tế 文văn 旨chỉ 。 本bổn 通thông 文văn 意ý 。 政chánh 由do 起khởi 教giáo 。 通thông 於ư 初sơ 心tâm 。 有hữu 同đồng 依y 理lý 生sanh 解giải 化hóa 他tha 境cảnh 者giả 。 故cố 一nhất 往vãng 取thủ 此thử 果quả 後hậu 。 對đối 彼bỉ 初sơ 心tâm 。 以dĩ 辨biện 異dị 爾nhĩ 。 若nhược 專chuyên 果quả 後hậu 。 任nhậm 當đương 自tự 異dị 。 何hà 須tu 此thử 論luận 。 以dĩ 是thị 知tri 其kỳ 義nghĩa 。 有hữu 同đồng 異dị 故cố 也dã 。

觀quán 心tâm 觀quán 佛Phật 例lệ (# 二nhị 十thập )#

論luận 曰viết 。 觀quán 心tâm 所sở 以dĩ 觀quán 佛Phật 。 觀quán 佛Phật 所sở 以dĩ 觀quán 心tâm 。 其kỳ 理lý 本bổn 一nhất 。 孰thục 云vân 異dị 途đồ 。 然nhiên 則tắc 論luận 之chi 。 所sở 由do 興hưng 者giả 。 其kỳ 始thỉ 於ư 十thập 六lục 觀quán 經kinh 疏sớ/sơ 。 題đề 稱xưng 觀quán 佛Phật 。 而nhi 宗tông 曰viết 心tâm 觀quán 。 苟cẩu 宗tông 題đề 相tương 稱xứng 。 何hà 心tâm 佛Phật 偏thiên 言ngôn 。 於ư 是thị 論luận 之chi 不bất 一nhất 也dã 。 或hoặc 曰viết 。 觀quán 心tâm 固cố 違vi 於ư 觀quán 佛Phật 。 或hoặc 曰viết 。 觀quán 佛Phật 終chung 妨phương 乎hồ 心tâm 觀quán 。 故cố 莫mạc 若nhược 妙diệu 宗tông 約ước 心tâm 觀quán 佛Phật 為vi 兩lưỡng 得đắc 之chi 也dã 。 但đãn 不bất 善thiện 其kỳ 旨chỉ 者giả 。 猶do 以dĩ 義nghĩa 涉thiệp 兩lưỡng 途đồ 。 未vị 能năng 泯mẫn 一nhất 。 且thả 謂vị 定định 內nội 外ngoại 難nan 易dị 乖quai 違vi 者giả 。 今kim 謂vị 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 。 無vô 非phi 是thị 者giả 。 請thỉnh 試thí 申thân 述thuật 其kỳ 說thuyết 。 而nhi 後hậu 通thông 昔tích 之chi 非phi 。 扶phù 以dĩ 文văn 旨chỉ 焉yên 。 何hà 謂vị 也dã 。 然nhiên 論luận 心tâm 佛Phật 同đồng 源nguyên 。 本bổn 自tự 融dung 攝nhiếp 。 各các 從tùng 一nhất 境cảnh 。 豈khởi 不bất 相tương 收thu 。 故cố 妙diệu 宗tông 始thỉ 有hữu 心tâm 佛Phật 一nhất 體thể 之chi 說thuyết 。 此thử 則tắc 大đại 體thể 之chi 論luận 也dã 。 但đãn 今kim 明minh 觀quán 境cảnh 。 異dị 乎hồ 兩lưỡng 者giả 之chi 間gian 。 盖# 小Tiểu 乘Thừa 觀quán 佛Phật 。 不bất 能năng 即tức 心tâm 。 大đại 教giáo 觀quán 心tâm 。 未vị 必tất 託thác 佛Phật 。 皆giai 不bất 得đắc 有hữu 約ước 心tâm 觀quán 佛Phật 之chi 言ngôn 。 唯duy 是thị 此thử 經Kinh 。 與dữ 彼bỉ 般bát 舟chu 。 同đồng 託thác 彼bỉ 佛Phật 。 而nhi 修tu 圓viên 觀quán 。 既ký 託thác 彼bỉ 佛Phật 。 故cố 不bất 同đồng 餘dư 直trực 觀quán 心tâm 者giả 。 既ký 曰viết 圓viên 觀quán 。 故cố 雖tuy 觀quán 佛Phật 。 不bất 離ly 自tự 心tâm 。 故cố 有hữu 必tất 不bất 必tất 一nhất 段đoạn 之chi 義nghĩa 。 此thử 則tắc 今kim 文văn 之chi 旨chỉ 也dã 。 所sở 以dĩ 特đặc 曰viết 心tâm 觀quán 。 而nhi 不bất 言ngôn 觀quán 心tâm 者giả 。 非phi 謂vị 能năng 觀quán 。 亦diệc 非phi 直trực 所sở 觀quán 。 正chánh 顯hiển 此thử 經Kinh 即tức 心tâm 為vi 觀quán 也dã 。 然nhiên 而nhi 率suất 觀quán 彼bỉ 文văn 。 凡phàm 曰viết 託thác 。 曰viết 據cứ 。 曰viết 就tựu 。 曰viết 即tức 者giả 。 約ước 義nghĩa 云vân 爾nhĩ 。 其kỳ 旨chỉ 則tắc 一nhất 也dã 。 由do 是thị 論luận 之chi 。 政chánh 使sử 不bất 因nhân 今kim 文văn 宗tông 題đề 之chi 妨phương 。 但đãn 是thị 圓viên 觀quán 色sắc 等đẳng 外ngoại 境cảnh 。 亦diệc 必tất 須tu 曰viết 約ước 心tâm 觀quán 色sắc 可khả 也dã 。 是thị 知tri 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 。 得đắc 之chi 有hữu 本bổn 故cố 。 雖tuy 通thông 今kim 文văn 。 亦diệc 不bất 失thất 大đại 旨chỉ 。 所sở 以dĩ 為vi 至chí 當đương 之chi 說thuyết 。 若nhược 得đắc 一nhất 而nhi 違vi 諸chư 。 又hựu 安an 得đắc 為vi 善thiện 說thuyết 乎hồ 。 其kỳ 所sở 定định 內nội 外ngoại 難nan 易dị 者giả 。 盖# 以dĩ 其kỳ 旨chỉ 。 不bất 以dĩ 其kỳ 類loại 也dã 。 何hà 則tắc 。 然nhiên 此thử 內nội 外ngoại 之chi 言ngôn 。 非phi 有hữu 方phương 所sở 。 直trực 約ước 心tâm 佛Phật 法Pháp 相tương/tướng 言ngôn 之chi 。 故cố 以dĩ 佛Phật 為vi 外ngoại 。 以dĩ 心tâm 為vi 內nội 。 今kim 既ký 觀quán 佛Phật 。 豈khởi 非phi 外ngoại 乎hồ 。 此thử 乃nãi 非phi 內nội 非phi 外ngoại 。 而nhi 論luận 內nội 外ngoại 。 若nhược 以dĩ 方phương 所sở 而nhi 言ngôn 內nội 外ngoại 者giả 。 正chánh 同đồng 迷mê 為vi 內nội 外ngoại 。 又hựu 安an 得đắc 悟ngộ 唯duy 一nhất 心tâm 乎hồ 。 至chí 於ư 難nan 易dị 之chi 義nghĩa 。 亦diệc 以dĩ 法pháp 相tướng 言ngôn 之chi 。 故cố 一nhất 往vãng 觀quan 佛Phật 為vi 難nạn/nan 。 觀quán 心tâm 則tắc 易dị 。 今kim 既ký 約ước 心tâm 而nhi 觀quán 得đắc 。 不bất 曰viết 易dị 乎hồ 。 此thử 亦diệc 無vô 差sai 而nhi 差sai 。 約ước 非phi 難nạn/nan 非phi 易dị 。 而nhi 論luận 難nan 易dị 。 故cố 曰viết 以dĩ 旨chỉ 不bất 以dĩ 類loại 也dã 。 人nhân 不bất 見kiến 之chi 。 直trực 以dĩ 類loại 言ngôn 。 便tiện 謂vị 所sở 定định 失thất 當đương 者giả 。 誠thành 不bất 足túc 與dữ 議nghị 也dã 。 然nhiên 復phục 須tu 知tri 。 此thử 非phi 四tứ 明minh 臆ức 說thuyết 。 盖# 亦diệc 有hữu 所sở 自tự 。 而nhi 言ngôn 一nhất 如như 本bổn 疏sớ/sơ 釋thích 是thị 心tâm 是thị 佛Phật 之chi 文văn 。 凡phàm 為vi 二nhị 解giải 。 (# 云vân 云vân )# 二nhị 如như 輔phụ 行hành 釋thích 般Bát 舟Chu 三Tam 昧Muội 之chi 境cảnh 。 則tắc 有hữu 二nhị 佛Phật 。 (# 云vân 云vân )# 夫phu 惟duy 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 。 即tức 所sở 謂vị 西tây 方phương 。 從tùng 因nhân 感cảm 果quả 佛Phật 也dã 。 解giải 入nhập 相tương 應ứng 。 即tức 所sở 謂vị 自tự 心tâm 三tam 昧muội 佛Phật 也dã 。 故cố 文văn 曰viết 。 以dĩ 此thử 二nhị 佛Phật 。 共cộng 為vi 一nhất 境cảnh 。 為vi 順thuận 理lý 故cố 。 從tùng 初sơ 義nghĩa 釋thích 。 豈khởi 非phi 今kim 約ước 心tâm 觀quán 佛Phật 之chi 意ý 乎hồ 。 又hựu 如như 妙diệu 疏sớ/sơ 記ký 。 有hữu 曰viết 。 稱xưng 理lý 起khởi 想tưởng 。 但đãn 觀quán 一nhất 念niệm 妙diệu 理lý 即tức 足túc 。 何hà 須tu 土thổ/độ 想tưởng 。 答đáp 曰viết 云vân 云vân 。 乃nãi 至chí 若nhược 唯duy 觀quán 他tha 遮già 那na 之chi 土thổ/độ 。 必tất 迷mê 自tự 境cảnh 。 若nhược 了liễu 心tâm 觀quán 。 自tự 即tức 他tha 故cố 。 他tha 即tức 自tự 故cố 。 不bất 了liễu 此thử 境cảnh 。 自tự 尚thượng 成thành 他tha 。 況huống 觀quán 他tha 耶da 。 觀quán 土thổ/độ 既ký 爾nhĩ 。 佛Phật 身thân 心tâm 然nhiên 。 以dĩ 彼bỉ 格cách 此thử 。 其kỳ 理lý 一nhất 致trí 。 豈khởi 非phi 文văn 旨chỉ 的đích 有hữu 所sở 自tự 乎hồ 。 苟cẩu 如như 他tha 家gia 。 以dĩ 觀quán 佛Phật 三tam 昧muội 為vi 宗tông 。 而nhi 不bất 即tức 心tâm 而nhi 具cụ 者giả 。 幾kỷ 何hà 而nhi 不bất 向hướng 心tâm 外ngoại 觀quán 耶da 。 故cố 此thử 一nhất 說thuyết 。 尤vưu 所sở 當đương 知tri 。

勝thắng 別biệt 三tam 觀quán 兼kiêm 餘dư 觀quán 相tương/tướng 例lệ (# 十thập 二nhị 。 廿# 二nhị 。 廿# 三tam )# 。

論luận 曰viết 。 三tam 觀quán 之chi 義nghĩa 。 造tạo 修tu 者giả 所sở 急cấp 故cố 。 一nhất 家gia 所sở 傳truyền 。 宗tông 旨chỉ 繫hệ 焉yên 。 是thị 不bất 可khả 不bất 論luận 。 而nhi 明minh 習tập 而nhi 察sát 也dã 。 但đãn 隨tùy 宜nghi 異dị 習tập 。 觀quán 相tương/tướng 多đa 途đồ 。 率suất 而nhi 明minh 之chi 。 凡phàm 略lược 有hữu 四tứ 。 曰viết 一nhất 心tâm 。 曰viết 次thứ 第đệ 。 曰viết 勝thắng 別biệt 。 曰viết 通thông 相tương/tướng 。 通thông 言ngôn 莫mạc 非phi 三tam 觀quán 。 而nhi 名danh 相tướng 本bổn 乎hồ 瓔anh 珞lạc 。 於ư 是thị 有hữu 次thứ 第đệ 焉yên 。 有hữu 圓viên 觀quán 焉yên 。 (# 云vân 云vân )# 而nhi 所sở 謂vị 一nhất 心tâm 勝thắng 別biệt 者giả 。 其kỳ 皆giai 圓viên 觀quán 之chi 所sở 自tự 出xuất 。 通thông 相tương/tướng 則tắc 涉thiệp 乎hồ 兩lưỡng 間gian 。 而nhi 復phục 別biệt 途đồ 者giả 也dã 。 故cố 曰viết 三tam 觀quán 本bổn 宗tông 瓔anh 珞lạc 。 若nhược 別biệt 措thố 所sở 自tự 。 唯duy 次thứ 第đệ 三tam 觀quán 。 專chuyên 本bổn 彼bỉ 經kinh 。 以dĩ 其kỳ 文văn 顯hiển 故cố 也dã 。 餘dư 則tắc 各các 有hữu 文văn 旨chỉ 。 如như 一nhất 心tâm 則tắc 本bổn 乎hồ 中trung 智trí 二nhị 論luận 。 此thử 正chánh 今kim 家gia 所sở 傳truyền 。 勝thắng 別biệt 文văn 相tương/tướng 。 獨độc 見kiến 止Chỉ 觀Quán 。 餘dư 所sở 未vị 聞văn 。 唯duy 圓viên 覺giác 有hữu 。 所sở 謂vị 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 (# 靜tĩnh 空không 止chỉ )# 。 三Tam 摩Ma 鉢Bát 提Đề 。 (# 幻huyễn 假giả 觀quán )# 禪thiền 那na 。 (# 寂tịch 中trung 止Chỉ 觀Quán 等đẳng )# 於ư 中trung 隨tùy 舉cử 一nhất 觀quán 為vi 首thủ 。 今kim 以dĩ 偈kệ 括quát 之chi 。 謂vị 單đơn 三tam 複phức 具cụ 四tứ 。 單đơn 複phức 對đối 成thành 三tam 。 三tam 八bát 并tinh 一nhất 圓viên 。 漸tiệm 頓đốn 二nhị 十thập 五ngũ 。 故cố 有hữu 所sở 謂vị 。 二nhị 十thập 五ngũ 輪luân 。 似tự 今kim 勝thắng 別biệt 者giả 。 大đại 師sư 闇ám 合hợp 爾nhĩ 。 通thông 相tương/tướng 則tắc 本bổn 於ư 淨tịnh 名danh 也dã 。 (# 此thử 復phục 別biệt 例lệ )# 今kim 以dĩ 次thứ 論luận 之chi 。 夫phu 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 。 言ngôn 之chi 甚thậm 易dị 。 體thể 之chi 實thật 難nạn/nan 。 抑ức 三tam 句cú 言ngôn 則tắc 易dị 。 一nhất 句cú 道đạo 則tắc 難nạn/nan 。 其kỳ 始thỉ 本bổn 乎hồ 中trung 論luận 四tứ 句cú 觀quán 法pháp 。 (# 云vân 云vân )# 然nhiên 則tắc 觀quán 出xuất 於ư 論luận 。 論luận 本bổn 於ư 經kinh 經kinh 有hữu 淺thiển 深thâm 次thứ 不bất 次thứ 異dị 。 故cố 一nhất 家gia 對đối 教giáo 。 有hữu 通thông 別biệt 焉yên 。 北bắc 齊tề 則tắc 悟ngộ 一nhất 心tâm 之chi 深thâm 者giả 。 而nhi 天thiên 台thai 復phục 取thủ 智trí 論luận 三tam 智trí 在tại 一nhất 心tâm 中trung 得đắc 。 以dĩ 成thành 顯hiển 之chi 。 會hội 通thông 之chi 旨chỉ 歸quy 之chi 。 故cố 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 之chi 道đạo 。 始thỉ 盛thịnh 傳truyền 於ư 時thời 。 其kỳ 言ngôn 曰viết 。 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 法pháp 。 即tức 空không 即tức 假giả 即tức 中trung 。 (# 略lược 釋thích 如như 止Chỉ 觀Quán 第đệ 一nhất 云vân 云vân )# 又hựu 曰viết 。 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 等đẳng 。 備bị 在tại 諸chư 文văn 。 不bất 可khả 悉tất 具cụ 。 而nhi 義nghĩa 例lệ 以dĩ 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 。 三tam 觀quán 一nhất 心tâm 。 破phá 橫hoạnh/hoành 竪thụ 者giả 。 盖# 以dĩ 義nghĩa 言ngôn 也dã 。 又hựu 曰viết 。 空không 也dã 者giả 。 蕩đãng 一nhất 切thiết 法pháp 等đẳng 。 又hựu 曰viết 。 一nhất 念niệm 無vô 相tướng 。 謂vị 之chi 空không 等đẳng 。 四tứ 明minh 則tắc 曰viết 。 於ư 一nhất 心tâm 中trung 。 宛uyển 有hữu 三tam 用dụng 。 皆giai 其kỳ 旨chỉ 也dã 。 而nhi 所sở 當đương 論luận 者giả 。 蕩đãng 立lập 之chi 說thuyết 耳nhĩ 。 盖# 止Chỉ 觀Quán 有hữu 曰viết 。 天Thiên 竺Trúc 注chú 論luận 。 凡phàm 七thất 十thập 餘dư 家gia 。 不bất 應ưng 是thị 青thanh 目mục 。 而nhi 非phi 諸chư 師sư 。 霅# 川xuyên 扶phù 宗tông 引dẫn 之chi 曰viết 。 唯duy 青thanh 目mục 最tối 劣liệt 。 尚thượng 云vân 。 一nhất 蕩đãng 三tam 立lập 。 荊kinh 谿khê 云vân 。 盡tận 理lý 言ngôn 之chi 。 俱câu 蕩đãng 俱câu 立lập 。 以dĩ 其kỳ 言ngôn 出xuất 未vị 背bối/bội 宗tông 時thời 。 故cố 使sử 流lưu 輩bối 後hậu 學học 信tín 而nhi 承thừa 用dụng 之chi 。 今kim 考khảo 其kỳ 文văn 理lý 。 有hữu 大đại 不bất 然nhiên 者giả 。 此thử 不bất 得đắc 不bất 是thị 。 正chánh 之chi 按án 文văn 。 一nhất 蕩đãng 三tam 立lập 。 正chánh 一nhất 家gia 所sở 承thừa 宗tông 旨chỉ 。 若nhược 青thanh 目mục 則tắc 專chuyên 蕩đãng 。 故cố 不bất 可khả 依y 也dã 。 故cố 記ký 曰viết 云vân 云vân 。 曾tằng 不bất 聞văn 荊kinh 谿khê 。 有hữu 俱câu 蕩đãng 俱câu 立lập 之chi 言ngôn 。 不bất 知tri 霅# 川xuyên 。 何hà 從tùng 得đắc 此thử 。 苟cẩu 如như 彼bỉ 示thị 。 且thả 責trách 以dĩ 斯tư 文văn 。 不bất 意ý 獨độc 擅thiện 之chi 宗tông 。 翻phiên 為vi 最tối 劣liệt 之chi 說thuyết 。 一nhất 何hà 誣vu 甚thậm 乎hồ 。 雖tuy 然nhiên 。 使sử 以dĩ 四tứ 句cú 。 析tích 為vi 蕩đãng 立lập 。 何hà 如như 二nhị 俱câu 之chi 極cực 於ư 理lý 。 圓viên 於ư 義nghĩa 耶da 。 曰viết 固cố 有hữu 是thị 理lý 。 亦diệc 不bất 害hại 義nghĩa 。 若nhược 達đạt 一nhất 句cú 即tức 三tam 。 則tắc 二nhị 俱câu 之chi 旨chỉ 斯tư 在tại 。 何hà 必tất 徧biến 彰chương 其kỳ 名danh 。 而nhi 後hậu 始thỉ 顯hiển 邪tà 。 必tất 爾nhĩ 則tắc 不bất 唯duy 一nhất 句cú 。 蕩đãng 立lập 互hỗ 形hình 。 抑ức 彰chương 四tứ 句cú 離ly 而nhi 不bất 即tức 。 言ngôn 欲dục 融dung 而nhi 反phản 離ly 。 其kỳ 得đắc 為vi 善thiện 宗tông 旨chỉ 乎hồ 。 斯tư 說thuyết 也dã 。 盖# 有hữu 之chi 矣hĩ 。 如như 說thuyết 六lục 即tức 。 即tức 即tức 具cụ 六lục 之chi 類loại 。 是thị 皆giai 過quá 於ư 圓viên 說thuyết 之chi 敝tệ 也dã 。 其kỳ 次thứ 第đệ 三tam 觀quán 。 如như 瓔anh 珞lạc 所sở 明minh 云vân 云vân 。 即tức 今kim 別biệt 機cơ 所sở 用dụng 。 如như 曰viết 十thập 住trụ 修tu 空không 等đẳng 。 此thử 如như 常thường 說thuyết 。 而nhi 所sở 當đương 論luận 者giả 。 傍bàng 修tu 之chi 相tướng 耳nhĩ 。 按án 玄huyền 文văn 曰viết 。 十thập 住trụ 正chánh 修tu 空không 。 傍bàng 修tu 假giả 中trung 等đẳng 。 然nhiên 別biệt 非phi 一nhất 心tâm 。 且thả 無vô 並tịnh 慮lự 。 何hà 以dĩ 為vi 傍bàng 修tu 邪tà 。 曰viết 昔tích 人nhân 以dĩ 期kỳ 心tâm 示thị 之chi 。 盖# 雖tuy 期kỳ 心tâm 在tại 中trung 。 若nhược 非phi 空không 假giả 中trung 。 無vô 由do 入nhập 。 如như 曰viết 以dĩ 二nhị 觀quán 故cố 。 得đắc 入nhập 中trung 道đạo 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 觀quán 。 故cố 知tri 祇kỳ 修tu 空không 時thời 。 便tiện 是thị 傍bàng 修tu 假giả 中trung 。 後hậu 位vị 例lệ 之chi 。 非phi 兼kiêm 傍bàng 而nhi 修tu 也dã 。 雖tuy 然nhiên 此thử 有hữu 名danh 無vô 實thật 。 未vị 為vi 至chí 論luận 。 今kim 以dĩ 二nhị 義nghĩa 疏sớ/sơ 之chi 。 謂vị 據cứ 位vị 論luận 觀quán 。 則tắc 如như 常thường 所sở 明minh 。 約ước 人nhân 示thị 修tu 。 則tắc 進tiến 否phủ/bĩ 有hữu 異dị 。 良lương 以dĩ 別biệt 門môn 根căn 性tánh 多đa 途đồ 。 故cố 有hữu 利lợi 鈍độn 得đắc 意ý 不bất 得đắc 意ý 者giả 。 其kỳ 得đắc 意ý 者giả 。 尚thượng 於ư 三tam 十thập 心tâm 。 能năng 破phá 三tam 道đạo 。 成thành 十Thập 地Địa 位vị 。 又hựu 有hữu 上thượng 根căn 。 於ư 十thập 信tín 位vị 。 而nhi 出xuất 假giả 者giả 。 豈khởi 不bất 能năng 於ư 十thập 住trụ 修tu 假giả 中trung 邪tà 。 但đãn 利lợi 者giả 常thường 少thiểu 。 且thả 非phi 正chánh 修tu 假giả 中trung 位vị 。 故cố 云vân 傍bàng 耳nhĩ 。 是thị 則tắc 二nhị 義nghĩa 兼kiêm 得đắc 也dã 。 故cố 妙diệu 宗tông 。 示thị 先tiên 修tu 空không 觀quán 位vị 云vân 。 設thiết 欲dục 修tu 中trung 。 能năng 所sở 不bất 絕tuyệt 故cố 。 修tu 空không 為vi 正chánh 。 中trung 觀quán 為vi 傍bàng 。 即tức 其kỳ 例lệ 也dã 。 然nhiên 特đặc 見kiến 於ư 此thử 文văn 者giả 。 是thị 固cố 隨tùy 文văn 用dụng 與dữ 。 抑ức 又hựu 有hữu 說thuyết 焉yên 。 盖# 文văn 於ư 十thập 信tín 已dĩ 言ngôn 。 仰ngưỡng 信tín 此thử 理lý 故cố 。 十thập 住trụ 等đẳng 位vị 。 義nghĩa 當đương 依y 信tín 起khởi 修tu 。 而nhi 有hữu 傍bàng 正chánh 云vân 爾nhĩ 。 所sở 謂vị 勝thắng 別biệt 三tam 觀quán 者giả 。 本bổn 是thị 圓viên 人nhân 。 以dĩ 圓viên 解giải 心tâm 。 修tu 不bất 一nhất 觀quán 。 故cố 有hữu 多đa 入nhập 中trung 少thiểu 入nhập 二nhị 等đẳng 。 六lục 句cú 修tu 相tương/tướng 。 而nhi 曰viết 雖tuy 別biệt 增tăng 減giảm 。 而nhi 三tam 諦đế 無vô 缺khuyết 。 又hựu 如như 四tứ 三tam 昧muội 中trung 。 歷lịch 事sự 先tiên 修tu 空không 假giả 之chi 文văn 。 是thị 亦diệc 不bất 別biệt 而nhi 別biệt 。 即tức 其kỳ 相tương/tướng 也dã 。 若nhược 以dĩ 會hội 圓viên 覺giác 。 觀quán 相tương 似tự 同đồng 。 數số 義nghĩa 則tắc 異dị 彼bỉ 有hữu 增tăng 減giảm 。 故cố 三tam 觀quán 或hoặc 虧khuy 。 此thử 雖tuy 多đa 少thiểu 。 而nhi 三tam 諦đế 無vô 缺khuyết 。 以dĩ 無vô 缺khuyết 故cố 。 唯duy 六lục 句cú 而nhi 已dĩ 。 以dĩ 增tăng 減giảm 異dị 故cố 。 則tắc 有hữu 單đơn 複phức 具cụ 三tam 之chi 相tướng 。 必tất 約ước 二nhị 十thập 五ngũ 輪luân 。 方phương 盡tận 其kỳ 數số 。 則tắc 此thử 略lược 彼bỉ 廣quảng 。 略lược 固cố 不bất 足túc 以dĩ 攝nhiếp 廣quảng 。 而nhi 彼bỉ 亦diệc 未vị 可khả 收thu 此thử 。 故cố 知tri 經kinh 教giáo 名danh 相tướng 。 不bất 必tất 。

以dĩ 此thử 經Kinh 。 出xuất 乎hồ 方Phương 等Đẳng 。 論luận 其kỳ 化hóa 事sự 。 則tắc 正chánh 為vi 二Nhị 乘Thừa 。 保bảo 證chứng 偏thiên 空không 。 兼kiêm 為vi 凡phàm 夫phu 著trước 有hữu 。 菩Bồ 薩Tát 滯trệ 偏thiên 。 故cố 使sử 大Đại 士Sĩ 處xứ 處xứ 彈đàn 之chi 。 意ý 令linh 回hồi 心tâm 引dẫn 入nhập 圓viên 極cực 。 故cố 知tri 此thử 經Kinh 。 以dĩ 彈đàn 呵ha 折chiết 攝nhiếp 為vi 本bổn 。 適thích 機cơ 不bất 一nhất 為vi 宗tông 。 漸tiệm 引dẫn 入nhập 實thật 為vi 所sở 歸quy 。 密mật 示thị 圓viên 意ý 為vi 由do 致trí 。 教giáo 既ký 橫hoạnh/hoành 竪thụ 。 觀quán 亦diệc 隨tùy 宜nghi 。 通thông 別biệt 相tướng 成thành 。 進tiến 退thoái 合hợp 準chuẩn 。 有hữu 異dị 餘dư 部bộ 。 於ư 是thị 乎hồ 明minh 。 此thử 其kỳ 大đại 略lược 也dã 。 更cánh 試thí 詳tường 言ngôn 之chi 。 夫phu 彈đàn 呵ha 所sở 以dĩ 折chiết 伏phục 。 折chiết 伏phục 而nhi 後hậu 慰úy 喻dụ 。 慰úy 喻dụ 而nhi 後hậu 攝nhiếp 受thọ 。 攝nhiếp 受thọ 而nhi 後hậu 可khả 與dữ 至chí 極cực 。 至chí 極cực 則tắc 能năng 事sự 畢tất 矣hĩ 。 然nhiên 若nhược 直trực 彈đàn 呵ha 。 祇kỳ 應ưng 隨tùy 其kỳ 所sở 著trước 。 以dĩ 偏thiên 勝thắng 者giả 斥xích 之chi 。 雖tuy 三tam 觀quán 從tùng 別biệt 可khả 也dã 。 惟duy 其kỳ 呵ha 折chiết 意ý 在tại 攝nhiếp 受thọ 。 攝nhiếp 受thọ 宜nghi 無vô 異dị 途đồ 。 故cố 得đắc 通thông 。 以dĩ 三tam 教giáo 為vi 斥xích 。 此thử 則tắc 已dĩ 用dụng 攝nhiếp 受thọ 之chi 意ý 。 以dĩ 觀quán 準chuẩn 教giáo 。 豈khởi 得đắc 不bất 通thông 。 故cố 曰viết 此thử 經Kinh 以dĩ 彈đàn 呵ha 折chiết 攝nhiếp 為vi 本bổn 。 若nhược 為vi 一nhất 機cơ 。 以dĩ 論luận 攝nhiếp 受thọ 。 雖tuy 從tùng 圓viên 極cực 可khả 也dã 。 為vi 其kỳ 所sở 攝nhiếp 之chi 機cơ 不bất 一nhất 。 有hữu 橫hoạnh/hoành 有hữu 竪thụ 。 如như 諸chư 國quốc 王vương 長trưởng 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 弟đệ 子tử 。 眾chúng 機cơ 之chi 別biệt 橫hoạnh/hoành 也dã 。 而nhi 凡phàm 夫phu 著trước 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 住trụ 空không 。 菩Bồ 薩Tát 滯trệ 偏thiên 。 淺thiển 深thâm 次thứ 第đệ 竪thụ 也dã 。 惟duy 其kỳ 機cơ 緣duyên 。 雖tuy 橫hoạnh/hoành 而nhi 竪thụ 。 故cố 通thông 而nhi 復phục 別biệt 。 論luận 其kỳ 斷đoạn 證chứng 。 還hoàn 從tùng 次thứ 第đệ 。 故cố 曰viết 以dĩ 適thích 機cơ 不bất 一nhất 為vi 宗tông 。 抑ức 又hựu 意ý 其kỳ 彈đàn 呵ha 。 與dữ 攝nhiếp 受thọ 不bất 同đồng 。 (# 此thử 彈đàn 呵ha 與dữ 上thượng 異dị 。 攝nhiếp 受thọ 與dữ 上thượng 有hữu 同đồng 有hữu 異dị )# 故cố 彈đàn 呵ha 從tùng 通thông 。 今kim 其kỳ 鄙bỉ 耻sỉ 而nhi 已dĩ 。 不bất 必tất 徇# 機cơ 之chi 所sở 宜nghi 。 攝nhiếp 受thọ 從tùng 實thật 。 故cố 須tu 論luận 其kỳ 所sở 得đắc 。 則tắc 宜nghi 斷đoạn 證chứng 以dĩ 次thứ 。 夫phu 斷đoạn 證chứng 以dĩ 次thứ 者giả 。 竪thụ 攝nhiếp 也dã 。 彈đàn 呵ha 從tùng 通thông 者giả 。 橫hoạnh/hoành 被bị 也dã 。 橫hoạnh/hoành 被bị 不bất 妨phương 竪thụ 攝nhiếp 。 竪thụ 攝nhiếp 不bất 妨phương 撗hoàng 被bị 。 此thử 通thông 相tương/tướng 所sở 以dĩ 成thành 也dã 。 亦diệc 適thích 機cơ 之chi 相tướng 也dã 。

經kinh 。 文văn 通thông 而nhi 意ý 別biệt 。 室thất 外ngoại 之chi 經kinh 。 文văn 別biệt 而nhi 意ý 通thông 。 惟duy 通thông 別biệt 相tướng 。 有hữu 前tiền 後hậu 互hỗ 成thành 。 此thử 其kỳ 所sở 以dĩ 為vi 通thông 相tương/tướng 耳nhĩ 。 然nhiên 則tắc 一nhất 往vãng 據cứ 文văn 。 大đại 師sư 從tùng 別biệt 。 而nhi 記ký 主chủ 從tùng 通thông 何hà 也dã 。 曰viết 是thị 亦diệc 師sư 資tư 相tương/tướng 成thành 顯hiển 之chi 義nghĩa 也dã 。 盖# 大đại 師sư 正chánh 釋thích 三tam 觀quán 。 通thông 意ý 已dĩ 彰chương 。 故cố 明minh 成thành 上thượng 生sanh 下hạ 。 但đãn 從tùng 別biệt 說thuyết 。 此thử 則tắc 以dĩ 三tam 觀quán 之chi 通thông 旨chỉ 。 成thành 上thượng 下hạ 之chi 別biệt 文văn 故cố 也dã 。 能năng 成thành 既ký 通thông 。 所sở 成thành 豈khởi 別biệt 。 故cố 記ký 主chủ 復phục 以dĩ 上thượng 下hạ 之chi 文văn 。 自tự 相tương/tướng 成thành 顯hiển 。 則tắc 文văn 與dữ 觀quán 俱câu 通thông 。 雖tuy 則tắc 俱câu 通thông 。 而nhi 復phục 宗tông 明minh 義nghĩa 。 還hoàn 申thân 別biệt 意ý 。 故cố 曰viết 為vi 存tồn 方Phương 等Đẳng 。 徧biến 對đối 諸chư 土thổ/độ 。 (# 止chỉ )# 及cập 以dĩ 別biệt 呵ha 。 菩Bồ 薩Tát 弟đệ 子tử 。 即tức 其kỳ 意ý 也dã 。 要yếu 之chi 或hoặc 通thông 或hoặc 別biệt 。 進tiến 否phủ/bĩ 異dị 者giả 。 並tịnh 由do 未vị 至chí 今kim 經kinh 開khai 會hội 故cố 也dã 。 故cố 曰viết 若nhược 至chí 法pháp 華hoa 。 方phương 純thuần 一nhất 味vị 。 反phản 顯hiển 爾nhĩ 前tiền 未vị 宜nghi 一nhất 槩# 。 又hựu 曰viết 。 依y 教giáo 準chuẩn 部bộ 。 進tiến 退thoái 消tiêu 之chi 。 無vô 令linh 失thất 旨chỉ 。 豈khởi 非phi 正chánh 由do 方Phương 等Đẳng 部bộ 教giáo 。 法pháp 應ưng 爾nhĩ 故cố 。 則tắc 向hướng 所sở 謂vị 聖thánh 意ý 化hóa 源nguyên 者giả 信tín 矣hĩ 。

通thông 相tương/tướng 餘dư 論luận 上thượng

論luận 通thông 相tương/tướng 者giả 。 患hoạn 大đại 旨chỉ 之chi 不bất 明minh 。 大đại 旨chỉ 苟cẩu 明minh 。 小tiểu 節tiết 不bất 足túc 論luận 也dã 。 雖tuy 不bất 足túc 論luận 。 而nhi 不bất 得đắc 不bất 論luận 者giả 。 尚thượng 恐khủng 學học 者giả 。 以dĩ 小tiểu 惑hoặc 大đại 故cố 。 併tinh 以dĩ 伸thân 之chi 。 夫phu 通thông 相tương/tướng 一nhất 也dã 。 而nhi 諸chư 文văn 或hoặc 言ngôn 屬thuộc 圓viên 。 或hoặc 言ngôn 屬thuộc 別biệt 。 或hoặc 言ngôn 兼kiêm 於ư 圓viên 別biệt 。 或hoặc 示thị 該cai 於ư 三tam 教giáo 。 (# 云vân 云vân )# 其kỳ 所sở 以dĩ 異dị 判phán 何hà 也dã 。 曰viết 盖# 有hữu 由do 矣hĩ 。 義nghĩa 亦diệc 難nạn/nan 明minh 。 是thị 應ưng 先tiên 知tri 其kỳ 本bổn 。 始thỉ 可khả 定định 其kỳ 文văn 相tương/tướng 。 何hà 者giả 。 良lương 以dĩ 其kỳ 本bổn 方Phương 等Đẳng 。 部bộ 通thông 四tứ 教giáo 。 圓viên 帶đái 方phương 便tiện 。 故cố 其kỳ 能năng 判phán 之chi 教giáo 。 雖tuy 云vân 別biệt 圓viên 。 而nhi 非phi 常thường 途đồ 所sở 謂vị 別biệt 圓viên 。 乃nãi 通thông 約ước 四tứ 教giáo 三tam 觀quán 。 而nhi 論luận 別biệt 圓viên 。 言ngôn 通thông 亦diệc 爾nhĩ 。 至chí 於ư 所sở 判phán 通thông 相tương/tướng 。 亦diệc 復phục 多đa 途đồ 。 今kim 以dĩ 三tam 義nghĩa 論luận 之chi 。 俾tỉ 攝nhiếp 諸chư 文văn 盡tận 。 亦diệc 使sử 通thông 相tương/tướng 義nghĩa 明minh 。 所sở 謂vị 以dĩ 行hành 相tương/tướng 則tắc 屬thuộc 圓viên 。 分phần/phân 教giáo 則tắc 屬thuộc 別biệt 。 依y 文văn 則tắc 屬thuộc 通thông 。 且thả 疏sớ/sơ 曰viết 。 通thông 相tương/tướng 一nhất 心tâm 。 的đích 屬thuộc 於ư 圓viên 。 果quả 屬thuộc 於ư 圓viên 矣hĩ 。 何hà 容dung 復phục 通thông 三tam 教giáo 。 抑ức 取thủ 何hà 義nghĩa 。 云vân 的đích 屬thuộc 耶da 。 此thử 記ký 固cố 言ngôn 之chi 。 文văn 曰viết 。 行hành 相tương/tướng 無vô 殊thù 。 豈khởi 非phi 正chánh 約ước 行hành 相tương/tướng 與dữ 一nhất 心tâm 同đồng 故cố 耶da 。 故cố 曰viết 。 行hành 相tương/tướng 屬thuộc 圓viên 。 雖tuy 屬thuộc 於ư 圓viên 。 而nhi 不bất 專chuyên 於ư 圓viên 。 以dĩ 其kỳ 部bộ 旨chỉ 兼kiêm 通thông 。 有hữu 異dị 純thuần 獨độc 之chi 圓viên 。 故cố 疏sớ/sơ 復phục 有hữu 約ước 通thông 論luận 圓viên 之chi 揀giản 。 夫phu 既ký 約ước 通thông 論luận 圓viên 。 此thử 圓viên 所sở 以dĩ 復phục 通thông 乎hồ 三tam 教giáo 。 如như 記ký 所sở 謂vị 從tùng 教giáo 前tiền 後hậu 。 又hựu 曰viết 。 復phục 以dĩ 教giáo 分phần/phân 。 圓viên 教giáo 永vĩnh 異dị 。 空không 多đa 屬thuộc 通thông 等đẳng 。 皆giai 其kỳ 例lệ 也dã 。 故cố 曰viết 。 分phần/phân 教giáo 屬thuộc 別biệt 。 然nhiên 而nhi 文văn 曰viết 。 若nhược 分phần/phân 教giáo 釋thích 理lý 。 其kỳ 別biệt 圓viên 何hà 也dã 。 今kim 謂vị 非phi 指chỉ 所sở 從tùng 之chi 教giáo 。 云vân 具cụ 別biệt 圓viên 。 盖# 言ngôn 行hạnh 相tương/tướng 本bổn 圓viên 。 從tùng 教giáo 成thành 別biệt 。 兼kiêm 本bổn 言ngôn 之chi 。 是thị 故cố 云vân 爾nhĩ 。 亦diệc 如như 記ký 曰viết 。 通thông 相tương/tướng 雖tuy 圓viên 。 然nhiên 帶đái 方Phương 等Đẳng 。 乃nãi 成thành 圓viên 中trung 之chi 別biệt 相tướng 者giả 。 是thị 亦diệc 兼kiêm 本bổn 。 從tùng 教giáo 言ngôn 之chi 。 以dĩ 兼kiêm 本bổn 故cố 曰viết 圓viên 中trung 。 以dĩ 從tùng 教giáo 故cố 曰viết 別biệt 相tướng 。 則tắc 分phần/phân 教giáo 屬thuộc 別biệt 之chi 義nghĩa 。 深thâm 有hữu 旨chỉ 哉tai 。 若nhược 如như 舊cựu 說thuyết 。 便tiện 見kiến 錯thác 亂loạn 。 夫phu 如như 是thị 則tắc 圓viên 不bất 定định 圓viên 。 圓viên 方phương 成thành 別biệt 。 別biệt 不bất 定định 別biệt 。 別biệt 不bất 妨phương 圓viên 。 所sở 以dĩ 疏sớ/sơ 釋thích 三tam 觀quán 。 並tịnh 通thông 諸chư 教giáo 釋thích 相tương/tướng 。 然nhiên 則tắc 別biệt 意ý 。 則tắc 隨tùy 聞văn 各các 解giải 。 以dĩ 通thông 意ý 。 則tắc 全toàn 成thành 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 等đẳng 。 雖tuy 一nhất 一nhất 觀quán 各các 通thông 諸chư 教giáo 。 而nhi 空không 但đãn 在tại 空không 。 未vị 涉thiệp 假giả 中trung 。 餘dư 二nhị 例lệ 然nhiên 。 由do 是thị 而nhi 言ngôn 。 通thông 於ư 四tứ 教giáo 。 未vị 必tất 圓viên 於ư 三tam 觀quán 。 圓viên 於ư 三tam 觀quán 。 未vị 必tất 通thông 於ư 四tứ 教giáo 。 此thử 其kỳ 所sở 以dĩ 為vi 帶đái 方phương 便tiện 之chi 通thông 相tương/tướng 也dã 。 然nhiên 則tắc 圓viên 而nhi 且thả 通thông 者giả 。 其kỳ 開khai 顯hiển 之chi 實thật 教giáo 乎hồ 。 故cố 曰viết 依y 文văn 屬thuộc 通thông 。 (# 此thử 通thông 相tương/tướng 之chi 通thông 。 非phi 通thông 教giáo 之chi 通thông 。 例lệ 知tri 言ngôn 圓viên 亦diệc 二nhị 不bất 同đồng 云vân 云vân )# 而nhi 此thử 三tam 句cú 。 義nghĩa 必tất 相tương/tướng 由do 。 離ly 雖tuy 乍sạ 分phần/phân 。 旨chỉ 則tắc 本bổn 一nhất 。 本bổn 一nhất 故cố 。 無vô 非phi 通thông 相tương/tướng 。 乍sạ 分phần/phân 故cố 。 二nhị 釋thích 之chi 殊thù 。 即tức 初sơ 二nhị 義nghĩa 。 分phần/phân 教giáo 釋thích 也dã 。 後hậu 義nghĩa 依y 通thông 釋thích 也dã 。 二nhị 釋thích 雖tuy 殊thù 。 旨chỉ 亦diệc 不bất 別biệt 。 復phục 依y 之chi 言ngôn 。 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 其kỳ 如như 二nhị 釋thích 。 猶do 自tự 難nạn/nan 明minh 。 故cố 更cánh 申thân 之chi 。 今kim 謂vị 不bất 出xuất 結kết 示thị 上thượng 文văn 。 即tức 文văn 初sơ 至chí 通thông 屬thuộc 別biệt 圓viên 。 初sơ 義nghĩa 也dã 。 從tùng 自tự 此thử 以dĩ 下hạ 次thứ 義nghĩa 也dã 。 但đãn 一nhất 往vãng 初sơ 釋thích 。 從tùng 教giáo 雖tuy 通thông 別biệt 圓viên 。 義nghĩa 歸quy 於ư 別biệt 。 次thứ 釋thích 從tùng 義nghĩa 。 雖tuy 亦diệc 云vân 爾nhĩ 。 義nghĩa 歸quy 於ư 通thông 。 此thử 二nhị 釋thích 所sở 以dĩ 異dị 也dã 。 惟duy 其kỳ 二nhị 釋thích 。 皆giai 約ước 通thông 論luận 別biệt 圓viên 。 若nhược 與dữ 疏sớ/sơ 所sở 謂vị 別biệt 圓viên 異dị 者giả 。 故cố 復phục 料liệu 簡giản 云vân 。 若nhược 爾nhĩ 為vi 定định 別biệt 圓viên 。 則tắc 正chánh 問vấn 其kỳ 所sở 以dĩ 。 對đối 通thông 論luận 別biệt 圓viên 者giả 。 故cố 答đáp 之chi 以dĩ 適thích 機cơ 為vi 宗tông 。 祇kỳ 一nhất 通thông 相tương/tướng 。 隨tùy 聞văn 各các 解giải 。 此thử 其kỳ 別biệt 圓viên 之chi 定định 者giả 。 若nhược 然nhiên 則tắc 文văn 兼kiêm 料liệu 簡giản 三tam 義nghĩa 而nhi 已dĩ 。 謂vị 名danh 分phần/phân 義nghĩa 通thông 。 隨tùy 機cơ 恆hằng 別biệt 是thị 也dã 。 所sở 以dĩ 文văn 以dĩ 三tam 種chủng 三tam 觀quán 。 屬thuộc 對đối 別biệt 圓viên 者giả 。 名danh 分phần/phân 也dã 。 如như 向hướng 二nhị 釋thích 者giả 。 義nghĩa 通thông 也dã 。 隨tùy 機cơ 恆hằng 別biệt 。 雖tuy 不bất 關quan 二nhị 釋thích 。 而nhi 亦diệc 不bất 離ly 乎hồ 二nhị 釋thích 也dã 。 由do 言ngôn 是thị 之chi 。 雖tuy 有hữu 異dị 文văn 。 總tổng 不bất 出xuất 此thử 。 隨tùy 文văn 斷đoạn 義nghĩa 。 則tắc 可khả 知tri 也dã 。 或hoặc 者giả 不bất 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 。 然nhiên 便tiện 以dĩ 的đích 屬thuộc 等đẳng 文văn 。 作tác 定định 別biệt 圓viên 而nhi 解giải 。 又hựu 以dĩ 分phần/phân 教giáo 而nhi 混hỗn 通thông 釋thích 。 曾tằng 不bất 分phân 二nhị 圓viên 之chi 殊thù 。 亦diệc 不bất 體thể 二nhị 釋thích 之chi 旨chỉ 。 而nhi 曰viết 一nhất 是thị 通thông 相tương/tướng 。 一nhất 非phi 通thông 相tương/tướng 者giả 。 致trí 與dữ 一nhất 宗tông 文văn 旨chỉ 乖quai 違vi 。 一nhất 何hà 踈sơ 謬mậu 乎hồ 。

通thông 相tương/tướng 餘dư 論luận 下hạ

舊cựu 論luận 通thông 相tương/tướng 之chi 名danh 。 或hoặc 言ngôn 通thông 總tổng 。 或hoặc 言ngôn 對đối 別biệt 名danh 通thông 。 或hoặc 信tín 解giải 虗hư 通thông 之chi 通thông 。 雖tuy 皆giai 有hữu 文văn 。 若nhược 正chánh 名danh 釋thích 義nghĩa 。 當đương 從tùng 初sơ 二nhị 義nghĩa 也dã 。 然nhiên 言ngôn 總tổng 。 則tắc 總tổng 三Tam 歸Quy 一nhất 。 如như 對đối 別biệt 。 則tắc 自tự 一nhất 通thông 三tam 。 故cố 二nhị 說thuyết 皆giai 通thông 。 其kỳ 虗hư 通thông 之chi 義nghĩa 。 本bổn 非phi 釋thích 名danh 。 因nhân 虗hư 解giải 而nhi 云vân 爾nhĩ 。 如như 又hựu 曰viết 虗hư 解giải 踈sơ 通thông 是thị 也dã 。 若nhược 以dĩ 虗hư 解giải 為vi 名danh 。 則tắc 遺di 實thật 益ích 矣hĩ 。 其kỳ 不bất 可khả 者giả 此thử 也dã 。 然nhiên 則tắc 通thông 相tương/tướng 之chi 相tướng 。 其kỳ 相tương/tướng 如như 何hà 。 曰viết 是thị 固cố 如như 疏sớ/sơ 記ký 已dĩ 釋thích 。 然nhiên 不bất 可khả 不bất 了liễu 其kỳ 大đại 旨chỉ 。 今kim 舉cử 一nhất 義nghĩa 明minh 之chi 。 如như 入nhập 空không 則tắc 知tri 三tam 諦đế 俱câu 空không 。 雖tuy 空không 通thông 三tam 諦đế 。 但đãn 以dĩ 一nhất 空không 當đương 名danh 。 就tựu 觀quán 除trừ 惑hoặc 。 止chỉ 斷đoạn 見kiến 思tư 而nhi 已dĩ 。 故cố 曰viết 云vân 云vân 。 然nhiên 就tựu 觀quán 除trừ 惑hoặc 者giả 。 實thật 益ích 也dã 。 餘dư 二nhị 亦diệc 空không 者giả 。 虗hư 解giải 也dã 。 虗hư 解giải 則tắc 踈sơ 通thông 而nhi 已dĩ 。 未vị 能năng 除trừ 惑hoặc 。 故cố 曰viết 虗hư 解giải 。 而nhi 能năng 袪# 於ư 假giả 中trung 二nhị 執chấp 。 是thị 曰viết 虗hư 通thông 。 然nhiên 袪# 執chấp 與dữ 破phá 惑hoặc 異dị 者giả 。 是thị 猶do 雖tuy 未vị 除trừ 病bệnh 。 而nhi 亦diệc 不bất 執chấp 藥dược 也dã 。 自tự 有hữu 因nhân 達đạt 中trung 道đạo 空không 。 能năng 實thật 破phá 無vô 明minh 者giả 。 此thử 復phục 別biệt 途đồ 。 如như 曰viết 信tín 三tam 諦đế 空không 等đẳng 云vân 云vân 。 文văn 因nhân 對đối 明minh 例lệ 別biệt 耳nhĩ 。 或hoặc 於ư 此thử 定định 約ước 中trung 邊biên 論luận 虗hư 實thật 者giả 。 盖# 不bất 知tri 三tam 諦đế 各các 論luận 。 而nhi 偏thiên 據cứ 一nhất 文văn 故cố 也dã 。 此thử 特đặc 約ước 空không 觀quán 示thị 而nhi 已dĩ 。 學học 者giả 要yếu 當đương 以dĩ 三tam 隅ngung 反phản 。 則tắc 假giả 中trung 可khả 以dĩ 類loại 知tri 。 (# 云vân 云vân )# 或hoặc 論luận 機cơ 則tắc 曰viết 通thông 相tương/tướng 。 被bị 何hà 機cơ 者giả 。 是thị 何hà 言ngôn 歟# 。 如như 向hướng 國quốc 王vương 長trưởng 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 弟đệ 子tử 。 正chánh 得đắc 彈đàn 呵ha 攝nhiếp 受thọ 益ích 者giả 。 豈khởi 非phi 通thông 相tương/tướng 所sở 被bị 機cơ 乎hồ 。 又hựu 如như 三tam 教giáo 慰úy 喻dụ 。 為vi 信tín 行hành 人nhân 。 三tam 觀quán 調điều 伏phục 。 為vi 法pháp 行hành 人nhân 。 信tín 法pháp 非phi 所sở 被bị 機cơ 乎hồ 。 又hựu 曰viết 。 別biệt 圓viên 二nhị 人nhân 。 隨tùy 聞văn 各các 解giải 。 非phi 所sở 被bị 機cơ 乎hồ 。 抑ức 非phi 唯duy 佛Phật 世thế 。 至chí 於ư 滅diệt 後hậu 。 此thử 通thông 相tương 教giáo 。 若nhược 不bất 被bị 物vật 成thành 益ích 。 則tắc 徒đồ 施thí 耳nhĩ 。 云vân 何hà 更cánh 問vấn 被bị 何hà 機cơ 耶da 。 雖tuy 文văn 有hữu 曰viết 今kim 明minh 三tam 教giáo 。 但đãn 慰úy 喻dụ 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 取thủ 二Nhị 乘Thừa 。 以dĩ 其kỳ 無vô 慈từ 。 永vĩnh 入nhập 滅diệt 故cố 。 又hựu 曰viết 。 此thử 通thông 相tương/tướng 空không 。 不bất 關quan 二Nhị 乘Thừa 。 語ngữ 似tự 奪đoạt 彼bỉ 與dữ 此thử 者giả 。 盖# 亦diệc 呵ha 折chiết 二Nhị 乘Thừa 之chi 意ý 爾nhĩ 。 不bất 然nhiên 。 若nhược 別biệt 教giáo 慰úy 喻dụ 。 從tùng 空không 入nhập 假giả 觀quán 。 調điều 伏phục 成thành 上thượng 。 呵ha 十thập 弟đệ 子tử 。 無vô 為vi 緣duyên 集tập 者giả 。 此thử 復phục 何hà 乎hồ 。 或hoặc 又hựu 論luận 此thử 觀quán 門môn 修tu 不bất 修tu 者giả 。 是thị 亦diệc 論luận 之chi 太thái 過quá 。 今kim 謂vị 。 若nhược 有hữu 一nhất 法Pháp 。 一nhất 行hành 不bất 可khả 修tu 入nhập 者giả 。 則tắc 佛Phật 祖tổ 有hữu 空không 言ngôn 徒đồ 法pháp 之chi 失thất 。 況huống 此thử 通thông 相tương/tướng 。 有hữu 機cơ 可khả 被bị 。 有hữu 益ích 可khả 論luận 。 有hữu 惑hoặc 可khả 破phá 。 有hữu 觀quán 智trí 可khả 照chiếu 。 何hà 為vi 不bất 可khả 修tu 耶da 。 第đệ 弗phất 思tư 之chi 。 其kỳ 如như 前tiền 輩bối 異dị 論luận 。 則tắc 存tồn 諸chư 章chương 藻tảo 。 此thử 不bất 暇hạ 辨biện 勘khám 。 以dĩ 今kim 說thuyết 當đương 自tự 知tri 耳nhĩ 。

境cảnh 觀quán 不bất 二nhị 兼kiêm 附phụ 餘dư 義nghĩa 例lệ (# 七thất 。 十thập 七thất 。 廿# 七thất 。 卅# 五ngũ 。 卅# 八bát 。 四tứ 十thập 四tứ 。 四tứ 十thập 五ngũ )# 。

論luận 曰viết 。 立lập 境cảnh 立lập 觀quán 。 盖# 修tu 門môn 入nhập 道đạo 之chi 相tướng 。 不bất 得đắc 不bất 爾nhĩ 。 克khắc 論luận 體thể 性tánh 。 則tắc 其kỳ 本bổn 一nhất 。 其kỳ 歸quy 不bất 二nhị 。 惡ác 有hữu 境cảnh 觀quán 之chi 殊thù 哉tai 。 然nhiên 則tắc 苟cẩu 不bất 明minh 二nhị 。 何hà 以dĩ 會hội 一nhất 。 若nhược 不bất 明minh 一nhất 。 何hà 以dĩ 泯mẫn 二nhị 。 故cố 先tiên 論luận 二nhị 。 以dĩ 為vi 入nhập 道đạo 之chi 門môn 。 次thứ 述thuật 不bất 二nhị 。 以dĩ 致trí 理lý 性tánh 之chi 極cực 。 何hà 者giả 。 盖# 境cảnh 則tắc 起khởi 觀quán 之chi 所sở 。 觀quán 則tắc 照chiếu 境cảnh 之chi 用dụng 。 是thị 亦diệc 境cảnh 者giả 迷mê 之chi 始thỉ 。 觀quán 者giả 悟ngộ 之chi 初sơ 。 觀quán 極cực 則tắc 與dữ 境cảnh 為vi 一nhất 。 與dữ 境cảnh 為vi 一nhất 。 則tắc 境cảnh 無vô 迷mê 悟ngộ 。 迷mê 悟ngộ 自tự 觀quán 耳nhĩ 。 故cố 境cảnh 不bất 可khả 無vô 觀quán 。 觀quán 不bất 可khả 無vô 境cảnh 。 境cảnh 而nhi 無vô 觀quán 。 則tắc 境cảnh 不bất 能năng 顯hiển 。 境cảnh 既ký 不bất 顯hiển 。 妄vọng 何hà 由do 息tức 。 觀quán 而nhi 無vô 境cảnh 。 則tắc 觀quán 無vô 所sở 成thành 。 觀quán 既ký 不bất 成thành 。 理lý 何hà 由do 達đạt 。 故cố 兩lưỡng 者giả 相tương/tướng 由do 而nhi 有hữu 。 亦diệc 相tương/tướng 須tu 而nhi 成thành 。 此thử 。

台Thai 宗Tông 十Thập 類Loại 因Nhân 革Cách 論Luận 卷quyển 第đệ 二nhị