憨 山Sơn 老Lão 人Nhân 夢Mộng 遊Du 集Tập
Quyển 0039
( 侍Thị 者Giả ) 福Phước 善Thiện 日Nhật 錄Lục ( 門Môn 人Nhân ) 通Thông 炯 編Biên 輯

憨# 山Sơn 老Lão 人Nhân 夢Mộng 遊Du 集Tập 卷quyển 第đệ 三tam 十thập 九cửu

侍thị 。 者giả 。 福phước 。 善thiện 。 日nhật 錄lục 。

門môn 。 人nhân 。 通thông 。 炯# 。 編biên 輯# 。

嶺lĩnh 南nam 弟đệ 子tử 。 劉lưu 起khởi 相tương/tướng 。 重trọng/trùng 較giảo 。

說thuyết

雜tạp 說thuyết

滾# 滾# 紅hồng 塵trần 。 漫mạn 漫mạn 世thế 路lộ 。 多đa 少thiểu 英anh 雄hùng 。 盡tận 被bị 擔đảm 誤ngộ 。 賞thưởng 心tâm 樂nhạo/nhạc/lạc 事sự 。 詩thi 酒tửu 忘vong 憂ưu 。 琴cầm 書thư 雖tuy 雅nhã 。 猶do 讓nhượng 一nhất 籌trù 。 金kim 谷cốc 蘭lan 亭đình 。 於ư 今kim 荒hoang 矣hĩ 。 縱túng/tung 有hữu 虗hư 名danh 。 與dữ 人nhân 俱câu 已dĩ 。 竹trúc 下hạ 逢phùng 僧Tăng 。 目mục 中trung 何hà 有hữu 。 豈khởi 但đãn 偷thâu 閒gian/nhàn 。 徒đồ 為vi 借tá 口khẩu 。 是thị 知tri 出xuất 世thế 。 最tối 上thượng 一nhất 著trước 。 可khả 惜tích 時thời 人nhân 。 昧muội 而nhi 不bất 覺giác 。 五ngũ 欲dục 場tràng 中trung 種chủng 種chủng 惡ác 緣duyên 。 如như 沸phí 湯thang 裂liệt 火hỏa 。 能năng 發phát 一nhất 念niệm 為vi 生sanh 死tử 心tâm 。 如như 火hỏa 中trung 生sanh 蓮liên 。 甚thậm 難nan 得đắc 也dã 。 苟cẩu 不bất 深thâm 生sanh 厭yếm 懼cụ 。 求cầu 出xuất 離ly 道đạo 。 難nạn/nan 免miễn 燒thiêu 煑chử 。

世thế 之chi 聰thông 明minh 之chi 士sĩ 。 生sanh 來lai 但đãn 知tri 世thế 閒gian/nhàn 功công 名danh 富phú 貴quý 。 妻thê 子tử 愛ái 戀luyến 之chi 樂lạc 。 以dĩ 為vi 人nhân 生sanh 在tại 世thế 。 止chỉ 此thử 而nhi 已dĩ 。 不bất 知tri 大đại 有hữu 。 過quá 於ư 此thử 者giả 。 古cổ 之chi 豪hào 傑kiệt 之chi 士sĩ 。 直trực 出xuất 生sanh 死tử 者giả 無vô 他tha 。 特đặc 看khán 破phá 此thử 耳nhĩ 。

佛Phật 言ngôn 。

我ngã 於ư 然Nhiên 燈Đăng 佛Phật 所sở 。 實thật 無vô 授thọ 記ký 。 若nhược 有hữu 授thọ 記ký 。 即tức 為vi 著trước 我ngã 。 作tác 佛Phật 猶do 恐khủng 著trước 我ngã 。 況huống 生sanh 死tử 事sự 業nghiệp 乎hồ 。

但đãn 願nguyện 空không 諸chư 所sở 有hữu 。 切thiết 勿vật 實thật 諸chư 所sở 無vô 。 此thử 語ngữ 不bất 獨độc 為vi 老lão 龐# 家gia 傳truyền 之chi 祕bí 。 佛Phật 祖tổ 皆giai 然nhiên 。

前tiền 聖thánh 所sở 知tri 。 轉chuyển 相tương/tướng 傳truyền 授thọ 。 妄vọng 想tưởng 無vô 性tánh 。 若nhược 妄vọng 有hữu 性tánh 。 則tắc 佛Phật 祖tổ 無vô 出xuất 頭đầu 處xứ 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 生sanh 滅diệt 之chi 稱xưng 也dã 。 悟ngộ 無vô 生sanh 者giả 。 方phương 見kiến 剎sát 那na 。 此thử 語ngữ 疑nghi 殺sát 天thiên 下hạ 人nhân 。

如như 幻huyễn 三tam 摩ma 提đề 。 金kim 剛cang 王vương 寶bảo 覺giác 。 彈đàn 指chỉ 超siêu 無Vô 學Học 。 此thử 法pháp 神thần 速tốc 若nhược 是thị 。 仰ngưỡng 山sơn 夢mộng 升thăng 兜Đâu 率Suất 天thiên 白bạch 槌chùy 。 與dữ 文Văn 殊Thù 貶biếm 入nhập 鐵Thiết 圍Vi 山Sơn 公công 案án 。 是thị 同đồng 是thị 別biệt 。 世Thế 尊Tôn 偏thiên 向hướng 魔ma 王vương 宮cung 中trung 。 說thuyết 心tâm 地địa 法Pháp 門môn 。 可khả 笑tiếu 別biệt 無vô 淨tịnh 土độ 耶da 。

一nhất 切thiết 諸chư 病bệnh 。 從tùng 癡si 愛ái 生sanh 。 癡si 愛ái 不bất 生sanh 。 顛điên 倒đảo 想tưởng 滅diệt 。 名danh 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 生sanh 。 我ngã 說thuyết 剎sát 那na 義nghĩa 。 當đương 生sanh 即tức 有hữu 滅diệt 。 不bất 為vi 愚ngu 者giả 說thuyết 。 是thị 可khả 與dữ 愚ngu 者giả 說thuyết 耶da 。

夢mộng 幻huyễn 泡bào 影ảnh 。 露lộ 電điện 陽dương 燄diệm 。 鏡kính 像tượng 水thủy 月nguyệt 。 乾can/kiền/càn 城thành 芭ba 蕉tiêu 。 此thử 十thập 種chủng 喻dụ 為vi 入nhập 道đạo 基cơ 本bổn 。 知tri 之chi 者giả 希hy 。

妄vọng 想tưởng 興hưng 而nhi 涅Niết 槃Bàn 現hiện 。 煩phiền 惱não 起khởi 而nhi 佛Phật 道Đạo 成thành 。 此thử 法pháp 唯duy 五ngũ 眼nhãn 圓viên 明minh 。 方phương 許hứa 知tri 見kiến 。

三tam 寸thốn 氣khí 消tiêu 誰thùy 是thị 主chủ 。 百bách 年niên 身thân 後hậu 漫mạn 虗hư 名danh 。 此thử 語ngữ 。 如Như 來Lai 二nhị 十thập 年niên 破phá 執chấp 之chi 談đàm 。 無vô 以dĩ 過quá 之chi 。

真chân 歇hiết 了liễu 禪thiền 師sư 臥ngọa 病bệnh 詩thi 云vân 。 病bệnh 後hậu 始thỉ 知tri 身thân 是thị 苦khổ 。 健kiện 時thời 多đa 為vi 別biệt 人nhân 忙mang 。 誠thành 哉tai 是thị 言ngôn 也dã 。

性tánh 本bổn 非phi 水thủy 火hỏa 。 寒hàn 熱nhiệt 自tự 然nhiên 生sanh 。 此thử 予# 昔tích 居cư 海hải 上thượng 時thời 。 病bệnh 中trung 詩thi 也dã 。 今kim 寄ký 居cư 海hải 外ngoại 。 故cố 病bệnh 忽hốt 作tác 。 宛uyển 若nhược 舊cựu 態thái 。 蓋cái 病bệnh 不bất 因Nhân 地Địa 異dị 。 情tình 不bất 為vi 境cảnh 遷thiên 。 而nhi 趣thú 味vị 自tự 別biệt 。 難nan 以dĩ 語ngữ 人nhân 。

東đông 坡# 云vân 。 凡phàm 有hữu 所sở 好hiếu 。 必tất 有hữu 所sở 蔽tế 。 余dư 讀đọc 居cư 儋# 耳nhĩ 集tập 。 覺giác 範phạm 後hậu 至chí 海hải 外ngoại 。 就tựu 舊cựu 館quán 訪phỏng 其kỳ 遺di 事sự 。 有hữu 老lão 嫗# 答đáp 曰viết 。 蘇tô 相tương/tướng 公công 無vô 奈nại 好hiếu 作tác 詩thi 。 何hà 老lão 嫗# 尚thượng 知tri 其kỳ 好hảo/hiếu 。 豈khởi 非phi 蔽tế 耶da 。

東đông 坡# 初sơ 被bị 放phóng 。 至chí 嶺lĩnh 外ngoại 。 食thực 茘lệ 枝chi 美mỹ 。 因nhân 云vân 。 日nhật 啖đạm 茘lệ 枝chi 三tam 百bách 顆khỏa 。 不bất 妨phương 常thường 作tác 嶺lĩnh 南nam 人nhân 。 余dư 始thỉ 誦tụng 之chi 。 將tương 謂vị 其kỳ 矯kiểu 。 余dư 居cư 此thử 幾kỷ 六lục 年niên 矣hĩ 。 每mỗi 遇ngộ 時thời 新tân 一nhất 度độ 。 不bất 覺giác 誦tụng 此thử 什thập 伯bá 過quá 。

余dư 平bình 生sanh 愛ái 書thư 晉tấn 唐đường 諸chư 帖# 。 或hoặc 雅nhã 事sự 之chi 。 宋tống 之chi 四tứ 家gia 。 猶do 未vị 經kinh 思tư 。 及cập 被bị 放phóng 海hải 外ngoại 。 每mỗi 想tưởng 東đông 坡# 居cư 儋# 耳nhĩ 時thời 。 桄# 榔# 葊# 中trung 風phong 味vị 。 不bất 覺giác 書thư 法pháp 近cận 之chi 。 獻hiến 之chi 云vân 。 外ngoại 人nhân 那na 得đắc 知tri 此thử 語ngữ 。 殊thù 有hữu 味vị 也dã 。 書thư 法pháp 之chi 妙diệu 。 實thật 未vị 易dị 言ngôn 。 古cổ 來lai 臨lâm 書thư 者giả 多đa 。 皆giai 非phi 究cứu 竟cánh 語ngữ 。 獨độc 余dư 有hữu 云vân 。 如như 雁nhạn 度độ 長trường/trưởng 空không 。 影ảnh 沈trầm 秋thu 水thủy 。 此thử 若nhược 禪thiền 家gia 所sở 說thuyết 。 徹triệt 底để 掀# 翻phiên 一nhất 句cú 也dã 。 學học 者giả 於ư 此thử 透thấu 得đắc 。 可khả 參tham 書thư 法pháp 上thượng 乘thừa 。

昔tích 人nhân 論luận 詩thi 。 皆giai 以dĩ 禪thiền 比tỉ 之chi 。 殊thù 不bất 知tri 詩thi 乃nãi 真chân 禪thiền 也dã 。 陶đào 靖tĩnh 節tiết 云vân 。 采thải 菊# 東đông 籬# 下hạ 。 悠du 然nhiên 見kiến 南nam 山sơn 。 山sơn 氣khí 日nhật 夕tịch 佳giai 。 飛phi 鳥điểu 相tương/tướng 與dữ 還hoàn 。 末mạt 云vân 。 此thử 中trung 有hữu 真chân 意ý 。 欲dục 辨biện 已dĩ 忘vong 言ngôn 。 此thử 等đẳng 語ngữ 句cú 。 把bả 作tác 詩thi 看khán 。 猶do 乎hồ 蒙mông 童đồng 讀đọc 上thượng 大đại 人nhân 。 丘khâu 乙ất 己kỷ 也dã 。 唐đường 人nhân 獨độc 李# 太thái 白bạch 語ngữ 。 自tự 造tạo 玄huyền 妙diệu 。 在tại 不bất 知tri 禪thiền 而nhi 能năng 道đạo 耳nhĩ 。 若nhược 王vương 維duy 多đa 佛Phật 語ngữ 。 後hậu 人nhân 爭tranh 誇khoa 善thiện 禪thiền 。 要yếu 之chi 豈khởi 非phi 禪thiền 耶da 。 特đặc 文văn 字tự 禪thiền 耳nhĩ 。 非phi 若nhược 陶đào 李# 。 造tạo 乎hồ 文văn 字tự 之chi 外ngoại 。

余dư 少thiểu 時thời 。 讀đọc 陳trần 思tư 王vương 洛lạc 神thần 賦phú 。 翩# 若nhược 驚kinh 鴻hồng 。 婉uyển 若nhược 遊du 龍long 。 只chỉ 作tác 形hình 容dung 洛lạc 神thần 語ngữ 。 常thường 私tư 謂vị 驚kinh 鴻hồng 可khả 睹đổ 。 遊du 龍long 則tắc 未vị 知tri 也dã 。 昔tích 居cư 海hải 上thượng 時thời 。 一nhất 日nhật 侵xâm 晨thần 。 朝triêu 霞hà 在tại 空không 。 日nhật 未vị 出xuất 紅hồng 。 萬vạn 里lý 無vô 雲vân 。 海hải 空không 一nhất 色sắc 。 忽hốt 見kiến 太thái 虗hư 片phiến 雲vân 乍sạ 興hưng 。 海hải 水thủy 倒đảo 流lưu 上thượng 天thiên 。 如như 銀ngân 河hà 挂quải 九cửu 天thiên 之chi 狀trạng 。 大đại 以dĩ 為vi 奇kỳ 。 頃khoảnh 見kiến 一nhất 龍long 。 婉uyển 蜒diên 雲vân 中trung 。 頭đầu 角giác 鱗lân 甲giáp 。 分phân 明minh 如như 掌chưởng 中trung 物vật 。 自tự 空không 落lạc 海hải 。 其kỳ 婉uyển 蜒diên 之chi 態thái 。 妙diệu 不bất 可khả 言ngôn 。 世thế 閒gian/nhàn 之chi 物vật 。 無vô 可khả 喻dụ 者giả 。 始thỉ 知tri 古cổ 人nhân 言ngôn 非phi 苟cẩu 發phát 。 因nhân 回hồi 思tư 非phi 特đặc 龍long 也dã 。 佛Phật 之chi 利lợi 生sanh 。 威uy 儀nghi 具cụ 足túc 。 故cố 稱xưng 大đại 人nhân 行hành 履lý 。 如như 龍long 象tượng 云vân 。

知tri 止chỉ

吾ngô 師sư 佛Phật 聖thánh 人nhân 。 出xuất 家gia 學học 道Đạo 。 乃nãi 止chỉ 雪Tuyết 山Sơn 修tu 行hành 。 及cập 成thành 正chánh 覺giác 。 即tức 據cứ 菩Bồ 提Đề 場Tràng 中trung 說thuyết 法Pháp 。 葢# 雪Tuyết 山Sơn 清thanh 涼lương 處xứ 也dã 。 意ý 其kỳ 眾chúng 生sanh 。 同đồng 處xứ 五ngũ 欲dục 。 都đô 為vi 煩phiền 惱não 之chi 火hỏa 。 晝trú 夜dạ 燒thiêu 煑chử 。 熾sí 然nhiên 不bất 息tức 。 而nhi 吾ngô 人nhân 獨độc 欲dục 出xuất 離ly 。 非phi 夫phu 置trí 於ư 盡tận 絕tuyệt 之chi 地địa 。 埋mai 此thử 身thân 心tâm 。 於ư 萬vạn 仞nhận 冰băng 雪tuyết 之chi 中trung 。 使sử 之chi 徹triệt 骨cốt 嚴nghiêm 寒hàn 。 以dĩ 之chi 凍đống 餓ngạ 。 大đại 死tử 而nhi 復phục 蘇tô 者giả 。 又hựu 何hà 以dĩ 止chỉ 烈liệt 燄diệm 。 免miễn 銷tiêu 鑠thước 哉tai 。 哉tai 吾ngô 師sư 止chỉ 此thử 而nhi 修tu 行hành 。 菩Bồ 提Đề 覺giác 場tràng 。 且thả 曰viết 。 其kỳ 地địa 金kim 剛cang 所sở 成thành 。 乃nãi 極cực 堅kiên 固cố 處xứ 也dã 。 其kỳ 所sở 說thuyết 法Pháp 。 乃nãi 性tánh 海hải 法Pháp 門môn 。 原nguyên 夫phu 智trí 海hải 無vô 性tánh 。 迷mê 之chi 而nhi 為vi 業nghiệp 為vi 識thức 。 故cố 曰viết 藏tạng 識thức 海hải 。 常thường 住trụ 境cảnh 界giới 風phong 所sở 動động 。 悟ngộ 之chi 而nhi 為vi 覺giác 為vi 智trí 。 故cố 曰viết 覺giác 海hải 性tánh 澄trừng 圓viên 。 圓viên 澄trừng 覺giác 元nguyên 妙diệu 。 意ý 顯hiển 眾chúng 生sanh 。 同đồng 此thử 法pháp 性tánh 之chi 原nguyên 。 妄vọng 有hữu 動động 靜tĩnh 迷mê 悟ngộ 之chi 別biệt 。 欲dục 令linh 吾ngô 人nhân 。 即tức 動động 以dĩ 觀quán 靜tĩnh 。 即tức 迷mê 以dĩ 照chiếu 悟ngộ 。 不bất 為vi 魔ma 外ngoại 之chi 惑hoặc 所sở 傾khuynh 。 不bất 為vi 境cảnh 界giới 。 之chi 風phong 所sở 動động 。 非phi 夫phu 據cứ 乎hồ 最tối 極cực 。 堅kiên 固cố 之chi 地Địa 。 又hựu 何hà 以dĩ 摧tồi 邪tà 外ngoại 。 建kiến 大đại 業nghiệp 哉tai 。 故cố 吾ngô 師sư 據cứ 此thử 而nhi 說thuyết 法Pháp 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 吾ngô 師sư 之chi 所sở 據cứ 。 欲dục 吾ngô 人nhân 之chi 共cộng 據cứ 也dã 。 故cố 予# 有hữu 意ý 於ư 那Na 羅La 延Diên 。 那Na 羅La 延Diên 。 堅kiên 固cố 也dã 。 處xử 臨lâm 大đại 海hải 。 儼nghiễm 乎hồ 法Pháp 門môn 。 居cư 名danh 海hải 印ấn 。 炳bỉnh 乎hồ 三tam 昧muội 。 語ngữ 曰viết 。 於ư 止chỉ 知tri 其kỳ 所sở 止chỉ 。 吾ngô 人nhân 止chỉ 此thử 。 可khả 謂vị 止chỉ 其kỳ 所sở 止chỉ 矣hĩ 。 又hựu 曰viết 。 里lý 仁nhân 為vi 美mỹ 。 擇trạch 不bất 處xứ 仁nhân 。 焉yên 得đắc 知tri 。 又hựu 曰viết 。 綿miên 蠻# 黃hoàng 鳥điểu 。 止chỉ 於ư 丘khâu 隅ngung 。 於ư 止chỉ 知tri 其kỳ 所sở 止chỉ 。 可khả 以dĩ 人nhân 而nhi 不bất 如như 鳥điểu 乎hồ 。 吾ngô 將tương 三tam 復phục 斯tư 言ngôn 。

安an 貧bần

語ngữ 曰viết 。 貧bần 而nhi 無vô 諂siểm 。 富phú 而nhi 無vô 驕kiêu 。 驕kiêu 則tắc 失thất 富phú 。 諂siểm 則tắc 獻hiến 貧bần 。 是thị 故cố 未vị 若nhược 貧bần 而nhi 樂nhạo/nhạc/lạc 也dã 。 貧bần 而nhi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 則tắc 無vô 不bất 樂lạc 。 是thị 以dĩ 顏nhan 子tử 之chi 陋lậu 巷hạng 。 原nguyên 憲hiến 之chi 環hoàn 堵đổ 。 子tử 路lộ 之chi 縕# 袍bào 。 榮vinh 公công 之chi 帶đái 素tố 。 豈khởi 無vô 所sở 樂lạc 而nhi 樂nhạo/nhạc/lạc 哉tai 。 苟cẩu 得đắc 其kỳ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 則tắc 雖tuy 天thiên 下hạ 不bất 易dị 已dĩ 也dã 。 噫# 。 宜nghi 乎hồ 許hứa 由do 務vụ 光quang 。 囓khiết 缺khuyết 披phi 衣y 。 而nhi 荷hà 決quyết 絕tuyệt 之chi 行hành 焉yên 。 孔khổng 子tử 亦diệc 曰viết 。 飯phạn 蔬# 食thực 飲ẩm 水thủy 。 曲khúc 肱# 而nhi 枕chẩm 之chi 。 樂nhạo/nhạc/lạc 亦diệc 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 。 不bất 義nghĩa 而nhi 富phú 且thả 貴quý 。 於ư 我ngã 如như 浮phù 雲vân 。

學học 要yếu

嘗thường 言ngôn 為vi 學học 有hữu 三tam 要yếu 。 所sở 謂vị 不bất 知tri 春xuân 秋thu 。 不bất 能năng 涉thiệp 世thế 。 不bất 精tinh 老lão 莊trang 。 不bất 能năng 忘vong 世thế 。 不bất 參tham 禪thiền 。 不bất 能năng 出xuất 世thế 。 此thử 三tam 者giả 。 經kinh 世thế 出xuất 世thế 之chi 學học 備bị 矣hĩ 。 缺khuyết 則tắc 一nhất 偏thiên 。 缺khuyết 二nhị 則tắc 隘ải 。 三tam 者giả 無vô 一nhất 。 而nhi 稱xưng 人nhân 者giả 。 則tắc 肖tiếu 之chi 而nhi 已dĩ 。 雖tuy 然nhiên 不bất 可khả 以dĩ 不bất 知tri 要yếu 。 要yếu 者giả 。 宗tông 也dã 。 故cố 曰viết 。 言ngôn 有hữu 宗tông 。 事sự 有hữu 君quân 。 言ngôn 而nhi 無vô 宗tông 。 則tắc 蔓mạn 衍diễn 無vô 統thống 。 事sự 而nhi 無vô 君quân 。 則tắc 支chi 離ly 日nhật 紛phân 。 學học 而nhi 無vô 要yếu 。 則tắc 渙# 散tán 寡quả 成thành 。 是thị 故cố 學học 者giả 。 斷đoạn 不bất 可khả 以dĩ 不bất 務vụ 要yếu 矣hĩ 。 然nhiên 是thị 三tam 者giả 之chi 要yếu 在tại 一nhất 心tâm 。 務vụ 心tâm 之chi 要yếu 在tại 參tham 禪thiền 。 參tham 禪thiền 之chi 要yếu 在tại 忘vong 世thế 。 忘vong 世thế 之chi 要yếu 在tại 適thích 時thời 。 適thích 時thời 之chi 要yếu 在tại 達đạt 變biến 。 達đạt 變biến 之chi 要yếu 在tại 見kiến 理lý 。 見kiến 理lý 之chi 要yếu 在tại 定định 志chí 。 定định 志chí 之chi 要yếu 在tại 安an 分phần/phân 。 安an 分phân 之chi 要yếu 在tại 寡quả 慾dục 。 寡quả 慾dục 之chi 要yếu 在tại 自tự 知tri 。 自tự 知tri 之chi 要yếu 在tại 重trọng/trùng 生sanh 。 重trọng/trùng 生sanh 之chi 要yếu 在tại 務vụ 內nội 。 務vụ 內nội 之chi 要yếu 在tại 顓# 一nhất 。 一nhất 得đắc 而nhi 天thiên 下hạ 之chi 理lý 得đắc 矣hĩ 。 稱xưng 理lý 而nhi 涉thiệp 世thế 。 則tắc 無vô 不bất 忘vong 也dã 。 無vô 不bất 有hữu 也dã 。 不bất 忘vong 不bất 有hữu 。 則tắc 物vật 無vô 不bất 忘vong 。 物vật 無vô 不bất 有hữu 。 物vật 無vô 不bất 忘vong 。 物vật 無vô 不bất 有hữu 。 則tắc 無vô 入nhập 而nhi 不bất 自tự 得đắc 矣hĩ 。 故cố 曰viết 。 天thiên 地địa 與dữ 我ngã 並tịnh 生sanh 。 萬vạn 物vật 與dữ 我ngã 為vi 一nhất 。 會hội 萬vạn 物vật 而nhi 為vì 己kỷ 者giả 。 其kỳ 唯duy 聖thánh 人nhân 乎hồ 。 噫# 。 至chí 矣hĩ 盡tận 矣hĩ 。 妙diệu 極cực 於ư 一nhất 心tâm 。 而nhi 無vô 遺di 事sự 矣hĩ 。 是thị 故cố 學học 者giả 。 固cố 不bất 可khả 以dĩ 不bất 知tri 要yếu 。

牧mục 心tâm

安an 心tâm 在tại 乎hồ 虗hư 。 持trì 心tâm 在tại 乎hồ 平bình 。 用dụng 心tâm 在tại 乎hồ 照chiếu 。 悟ngộ 心tâm 在tại 乎hồ 忘vong 。 心tâm 體thể 本bổn 虗hư 。 物vật 欲dục 交giao 錯thác 。 妄vọng 想tưởng 集tập 積tích 。 了liễu 無vô 一nhất 隙khích 。 是thị 以dĩ 氣khí 蒸chưng 體thể 昏hôn 。 熠dập 熠dập 炎diễm 炎diễm 。 而nhi 不bất 安an 矣hĩ 。 故cố 曰viết 。 物vật 撤triệt 疏sớ/sơ 明minh 。 不bất 撤triệt 則tắc 不bất 虗hư 。 不bất 虗hư 則tắc 不bất 明minh 。 不bất 明minh 則tắc 不bất 安an 。 故cố 安an 心tâm 在tại 乎hồ 虗hư 。 心tâm 本bổn 如như 如như 。 內nội 外ngoại 平bình 等đẳng 。 其kỳ 不bất 平bình 者giả 。 由do 乎hồ 重trọng/trùng 輕khinh 。 是thị 以dĩ 愚ngu 者giả 重trọng/trùng 其kỳ 外ngoại 。 智trí 者giả 重trọng/trùng 其kỳ 內nội 。 聖thánh 人nhân 重trọng/trùng 兩lưỡng 忘vong 。 重trọng/trùng 外ngoại 者giả 墜trụy 。 重trọng/trùng 內nội 者giả 矯kiểu 。 兩lưỡng 忘vong 者giả 平bình 。 平bình 則tắc 無vô 不bất 中trung 。 故cố 持trì 心tâm 在tại 乎hồ 平bình 。 心tâm 體thể 本bổn 明minh 。 無vô 所sở 不bất 照chiếu 。 由do 其kỳ 汩# 昏hôn 。 故cố 有hữu 所sở 不bất 照chiếu 。 觀quán 夫phu 世thế 人nhân 。 日nhật 益ích 其kỳ 汩# 昏hôn 。 雖tuy 用dụng 卒tuất 無vô 以dĩ 自tự 鑒giám 耳nhĩ 。 故cố 用dụng 心tâm 在tại 乎hồ 照chiếu 。 心tâm 本bổn 不bất 迷mê 。 由do 失thất 照chiếu 故cố 迷mê 。 迷mê 祛khư 則tắc 照chiếu 泯mẫn 矣hĩ 。 故cố 悟ngộ 心tâm 在tại 乎hồ 忘vong 。

觀quán 心tâm

觀quán 心tâm 。 第đệ 一nhất 微vi 妙diệu 法Pháp 門môn 也dã 。 夫phu 心tâm 為vi 一nhất 身thân 之chi 主chủ 。 萬vạn 行hạnh 之chi 本bổn 。 心tâm 不bất 明minh 。 欲dục 身thân 正chánh 而nhi 行hành 端đoan 者giả 。 鮮tiên 矣hĩ 。 是thị 故cố 世thế 閒gian/nhàn 一nhất 切thiết 種chủng 種chủng 苦khổ 惱não 。 皆giai 從tùng 妄vọng 想tưởng 顛điên 倒đảo 所sở 生sanh 。 若nhược 顛điên 倒đảo 不bất 生sanh 。 則tắc 生sanh 無vô 生sanh 矣hĩ 。 無vô 生sanh 則tắc 雖tuy 生sanh 而nhi 無vô 生sanh 。 生sanh 而nhi 無vô 生sanh 。 則tắc 念niệm 亦diệc 無vô 念niệm 。 無vô 念niệm 則tắc 顛điên 倒đảo 何hà 起khởi 。 有hữu 起khởi 則tắc 非phi 正chánh 觀quán 也dã 。 正chánh 觀quán 則tắc 無vô 不bất 正chánh 。

讀đọc 莊trang 子tử

真chân 宰tể 本bổn 無vô 形hình 。 超siêu 然nhiên 塵trần 垢cấu 外ngoại 。 忽hốt 爾nhĩ 一nhất 念niệm 迷mê 。 闖# 入nhập 者giả 皮bì 袋đại 。 如như 被bị 裹khỏa 猿viên 猴hầu 。 左tả 右hữu 不bất 自tự 在tại 。 起khởi 坐tọa 要yếu 奉phụng 承thừa 。 飢cơ 渴khát 索sách 管quản 待đãi 。 名danh 利lợi 為vi 他tha 忙mang 。 田điền 園viên 盡tận 典điển 賣mại 。 更cánh 有hữu 一nhất 種chủng 癡si 。 將tương 臉liệm 要yếu 人nhân 愛ái 。 脂chi 粉phấn 摸mạc 臭xú 皮bì 。 恰kháp 似tự 精tinh 鬼quỷ 怪quái 。 箇cá 箇cá 都đô 為vi 他tha 。 惹nhạ 下hạ 來lai 生sanh 債trái 。 傷thương 嗟ta 今kim 古cổ 人nhân 。 誰thùy 肯khẳng 自tự 驚kinh 駭hãi 。 惟duy 有hữu 漆tất 園viên 生sanh 。 此thử 味vị 少thiểu 知tri 解giải 。

圓viên 扇thiên/phiến 說thuyết

予# 己kỷ 丑sửu 夏hạ 日nhật 。 偶ngẫu 為vi 狂cuồng 士sĩ 所sở 黷# 。 寓# 墨mặc 之chi 東đông 郭quách 。 有hữu 出xuất 扇thiên/phiến 索sách 書thư 者giả 。 因nhân 信tín 口khẩu 為vi 說thuyết 。 以dĩ 記ký 之chi 。

大đại 火hỏa 橫hoạnh/hoành 流lưu 。 銷tiêu 金kim 鑠thước 石thạch 。 瓮úng 牖dũ 兩lưỡng 閒gian/nhàn 者giả 。 尟tiển 不bất 為vi 其kỳ 燒thiêu 煑chử 矣hĩ 。 嗟ta 乎hồ 人nhân 者giả 。 苟cẩu 得đắc 吾ngô 皮bì 骨cốt 以dĩ 自tự 持trì 之chi 。 則tắc 食thực 息tức 起khởi 居cư 。 唯duy 命mạng 是thị 聽thính 。 使sử 清thanh 涼lương 之chi 樂lạc 。 頓đốn 生sanh 於ư 肘trửu 腋dịch 。 炎diễm 蒸chưng 之chi 狀trạng 。 即tức 解giải 於ư 肌cơ 膚phu 。 蟁văn 蚋nhuế 之chi 隊đội 。 指chỉ 揮huy 而nhi 立lập 退thoái 。 嘬# 噆thản 之chi 苦khổ 。 擘phách 畫họa 而nhi 潛tiềm 消tiêu 。 又hựu 何hà 誇khoa 生sanh 羽vũ 翩# 以dĩ 御ngự 泠# 風phong 。 乘thừa 飛phi 雲vân 而nhi 遊du 六lục 合hợp 。 悲bi 夫phu 。 涼lương 飈biểu 一nhất 至chí 。 委ủy 成thành 棄khí 捐quyên 。 霜sương 露lộ 纔tài 興hưng 。 視thị 為vi 長trường/trưởng 物vật 。 是thị 豈khởi 非phi 為vi 而nhi 不bất 宰tể 。 功công 成thành 而nhi 不bất 居cư 者giả 。 夫phu 何hà 以dĩ 與dữ 此thử 哉tai 。

寂tịch 寞mịch 說thuyết

寂tịch 寞mịch 之chi 為vi 言ngôn 易dị 。 而nhi 履lý 之chi 為vi 難nạn/nan 。 其kỳ 自tự 得đắc 於ư 心tâm 。 尤vưu 難nạn/nan 於ư 履lý 行hành 焉yên 。 即tức 㳷vẫn 㳷vẫn 世thế 故cố 。 無vô 論luận 其kỳ 低đê 昂ngang 。 然nhiên 在tại 古cổ 豪hào 傑kiệt 士sĩ 。 或hoặc 出xuất 或hoặc 處xứ 。 行hành 顯hiển 而nhi 心tâm 隱ẩn 。 誠thành 難nan 以dĩ 概khái 迹tích 見kiến 。 非phi 夫phu 具cụ 超siêu 力lực 之chi 眼nhãn 。 而nhi 持trì 圓viên 照chiếu 之chi 鑑giám 者giả 。 又hựu 何hà 以dĩ 壯tráng 其kỳ 形hình 容dung 哉tai 。 噫# 。 宜nghi 乎hồ 楚sở 狂cuồng 行hành 歌ca 於ư 仲trọng 尼ni 。 許hứa 由do 掉trạo 頭đầu 於ư 堯# 舜thuấn 。 雖tuy 然nhiên 。 豈khởi 二nhị 子tử 之chi 是thị 。 而nhi 三tam 聖thánh 之chi 非phi 耶da 。 是thị 各các 是thị 其kỳ 是thị 。 而nhi 以dĩ 是thị 為vi 得đắc 者giả 。 原nguyên 於ư 大Đại 道Đạo 皆giai 影ảnh 響hưởng 耳nhĩ 。 惡ác 影ảnh 而nhi 和hòa 響hưởng 者giả 。 其kỳ 難nạn 語ngữ 寂tịch 寞mịch 之chi 旨chỉ 。 向hướng 道đạo 君quân 子tử 。 有hữu 寢tẩm 處xứ 焉yên 。

誠thành 心tâm 說thuyết 示thị 曇đàm 支chi

心tâm 不bất 誠thành 不bất 明minh 。 性tánh 不bất 靜tĩnh 不bất 定định 。 精tinh 不bất 聚tụ 不bất 完hoàn 。 神thần 不bất 凝ngưng 不bất 逸dật 。 志chí 不bất 壹nhất 不bất 篤đốc 。 氣khí 不bất 養dưỡng 不bất 和hòa 。 忿phẫn 不bất 懲# 不bất 平bình 。 慾dục 不bất 窒# 不bất 寡quả 。 學học 不bất 講giảng 不bất 博bác 。 問vấn 不bất 辯biện 不bất 通thông 。 節tiết 不bất 立lập 不bất 堅kiên 。 操thao 不bất 持trì 不bất 勁# 。 是thị 故cố 君quân 子tử 之chi 學học 。 在tại 重trọng/trùng 其kỳ 人nhân 所sở 輕khinh 。 益ích 其kỳ 人nhân 所sở 損tổn 。 取thủ 其kỳ 人nhân 所sở 棄khí 。 得đắc 其kỳ 人nhân 所sở 無vô 。 故cố 道đạo 大đại 德đức 弘hoằng 。 身thân 裕# 名danh 貴quý 。 超siêu 然nhiên 而nhi 無vô 對đối 者giả 也dã 。

澤trạch 山sơn 說thuyết

聞văn 之chi 莊trang 生sanh 有hữu 言ngôn 曰viết 。 藏tạng 舟chu 於ư 壑hác 。 藏tạng 山sơn 於ư 澤trạch 。 謂vị 之chi 固cố 矣hĩ 。 然nhiên 有hữu 力lực 者giả 。 負phụ 之chi 而nhi 趨xu 。 昧muội 者giả 不bất 覺giác 。 葢# 言ngôn 有hữu 所sở 藏tạng 。 則tắc 有hữu 所sở 負phụ 。 無vô 藏tạng 則tắc 無vô 負phụ 矣hĩ 。 雖tuy 然nhiên 以dĩ 無vô 藏tạng 為vi 至chí 。 愚ngu 意ý 有hữu 所sở 藏tạng 。 則tắc 較giảo 不bất 藏tạng 者giả 勝thắng 焉yên 。 故cố 曰viết 。 山sơn 懷hoài 玉ngọc 而nhi 草thảo 木mộc 潤nhuận 。 川xuyên 貯trữ 珠châu 而nhi 岸ngạn 不bất 枯khô 。 豈khởi 非phi 內nội 有hữu 所sở 藏tạng 。 而nhi 外ngoại 有hữu 所sở 光quang 者giả 耶da 。 是thị 故cố 君quân 子tử 貴quý 藏tạng 器khí 於ư 身thân 。 待đãi 時thời 而nhi 後hậu 用dụng 也dã 。 且thả 夫phu 山sơn 之chi 積tích 也dã 厚hậu 。 故cố 高cao 而nhi 眾chúng 美mỹ 具cụ 。 澤trạch 之chi 積tích 也dã 深thâm 。 故cố 下hạ 而nhi 眾chúng 德đức 歸quy 。 取thủ 象tượng 君quân 子tử 。 又hựu 有hữu 以dĩ 焉yên 。

覺giác 夢mộng 說thuyết

幻huyễn 人nhân 方phương 乘thừa 一nhất 葉diệp 。 而nhi 泊bạc 幻huyễn 海hải 之chi 濱tân 。 將tương 與dữ 窈yểu 淼# 之chi 眾chúng 。 居cư 廣quảng 漠mạc 以dĩ 休hưu 焉yên 。 適thích 有hữu 浮phù 遊du 先tiên 生sanh 者giả 。 觸xúc 而nhi 問vấn 曰viết 。 嘻# 。 異dị 哉tai 。 吾ngô 覩đổ 子tử 之chi 難nạn/nan 窮cùng 也dã 。 望vọng 其kỳ 形hình 也dã 飄phiêu 若nhược 雲vân 。 目mục 其kỳ 容dung 也dã 凄# 若nhược 氷băng 。 叩khấu 其kỳ 中trung 也dã 空không 空không 。 即tức 之chi 也dã 溫ôn 。 繹# 之chi 而nhi 淵uyên 且thả 深thâm 。 緘giam 乎hồ 若nhược 悶muộn 。 汎# 乎hồ 若nhược 乘thừa 。 擬nghĩ 之chi 而nhi 似tự 人nhân 非phi 人nhân 。 何hà 居cư 何hà 事sự 。 而nhi 至chí 此thử 乎hồ 。 幻huyễn 人nhân 無vô 以dĩ 應ưng 。 唯duy 唯duy 默mặc 默mặc 。 無vô 知tri 無vô 識thức 。 無vô 示thị 無vô 說thuyết 。 與dữ 之chi 寢tẩm 息tức 。 坐tọa 臥ngọa 飲ẩm 食thực 。 起khởi 居cư 寤ngụ 寐mị 。 無vô 閒gian/nhàn 者giả 旬tuần 日nhật 。 先tiên 生sanh 心tâm 爍thước 意ý 消tiêu 。 而nhi 將tương 與dữ 之chi 俱câu 化hóa 。 先tiên 生sanh 且thả 行hành 。 有hữu 請thỉnh 於ư 幻huyễn 人nhân 曰viết 。 予# 風phong 波ba 之chi 民dân 也dã 。 願nguyện 假giả 舟chu 楫tiếp 。 即tức 浮phù 遊du 而nhi 之chi 彼bỉ 岸ngạn 者giả 以dĩ 憑bằng 。 師sư 無vô 意ý 乎hồ 。 曰viết 居cư 。 是thị 何hà 說thuyết 也dã 。 子tử 獨độc 不bất 見kiến 夢mộng 人nhân 乎hồ 。 方phương 其kỳ 長trường 夜dạ 之chi 寢tẩm 也dã 。 必tất 沈trầm 酣# 顛điên 瞑minh 。 精tinh 神thần 惛hôn 瞀# 。 魂hồn 慮lự 變biến 慴triệp 。 形hình 若nhược 尸thi 解giải 。 而nhi 心tâm 若nhược 魍vọng 魎lượng 。 居cư 不bất 移di 席tịch 。 而nhi 百bách 怪quái 生sanh 焉yên 。

時thời 不bất 加gia 頃khoảnh 。 而nhi 千thiên 載tái 邈mạc 焉yên 。 至chí 其kỳ 冥minh 冥minh 漠mạc 漠mạc 。 徬# 徨# 四tứ 顧cố 。 或hoặc 登đăng 無vô 極cực 之chi 顛điên 。 或hoặc 臨lâm 不bất 測trắc 之chi 淵uyên 。 毒độc 龍long 在tại 前tiền 。 猛mãnh 兕hủy 在tại 後hậu 。 進tiến 之chi 而nhi 履lý 危nguy 。 卻khước 之chi 而nhi 迫bách 險hiểm 。 入nhập 之chi 而nhi 無vô 罅# 。 升thăng 之chi 而nhi 若nhược 墜trụy 。 且thả 將tương 攀phàn 枯khô 枝chi 而nhi 挹ấp 朽hủ 藤đằng 。 加gia 以dĩ 蜂phong 蠆sái 攢toàn 眸mâu 。 蛇xà 蝎hạt 繫hệ 足túc 。 當đương 是thị 時thời 也dã 。 窮cùng 心tâm 困khốn 智trí 。 出xuất 之chi 而nhi 無vô 方phương 。 脫thoát 之chi 而nhi 無vô 術thuật 。 救cứu 之chi 而nhi 無vô 人nhân 。 呼hô 之chi 而nhi 誰thùy 與dữ 為vi 親thân 。 是thị 何hà 惶hoàng 惶hoàng 業nghiệp 業nghiệp 。 現hiện 諸chư 形hình 色sắc 。 而nhi 發phát 乎hồ 呻thân 吟ngâm 。 即tức 有hữu 覺giác 者giả 。 竟cánh 何hà 以dĩ 寧ninh 。 惟duy 其kỳ 猛mãnh 然nhiên 叱sất 吒tra 。 躍dược 然nhiên 而nhi 起khởi 。 一nhất 覺giác 而nhi 大đại 寤ngụ 之chi 。 回hồi 視thị 夢mộng 事sự 。 若nhược 依y 稀# 彷phảng 彿phất 。 然nhiên 求cầu 之chi 而nhi 不bất 得đắc 。 語ngữ 之chi 而nhi 不bất 及cập 也dã 。 是thị 必tất 將tương 與dữ 覺giác 者giả 。 一nhất 笑tiếu 而nhi 釋thích 之chi 矣hĩ 。 噫# 。 豈khởi 獨độc 夢mộng 人nhân 哉tai 。 世thế 盡tận 然nhiên 也dã 。 先tiên 生sanh 試thí 將tương 持trì 此thử 自tự 覺giác 。 以dĩ 覺giác 諸chư 夢mộng 者giả 。

醫y 說thuyết 贈tặng 李# 高cao 士sĩ

余dư 被bị 放phóng 之chi 八bát 年niên 。 癸quý 卯mão 冬đông 。 偶ngẫu 自tự 曹tào 溪khê 。 隨tùy 緣duyên 乞khất 食thực 於ư 凌lăng 江giang 水thủy 西tây 。 適thích 有hữu 丈trượng 人nhân 。 龐# 眉mi 皓hạo 髯nhiêm 。 訪phỏng 余dư 於ư 旅lữ 泊bạc 。 覩đổ 其kỳ 狀trạng 貌mạo 偉# 然nhiên 。 知tri 為vi 隱ẩn 者giả 也dã 。 扣khấu 其kỳ 業nghiệp 。 則tắc 曰viết 岐kỳ 黃hoàng 。 余dư 是thị 知tri 為vi 達đạt 士sĩ 也dã 。 或hoặc 曰viết 。 昔tích 人nhân 有hữu 言ngôn 。 達đạt 則tắc 為vi 良lương 相tương/tướng 。 不bất 達đạt 則tắc 為vi 良lương 醫y 。 余dư 謂vị 不bất 然nhiên 。 葢# 達đạt 為vi 醫y 。 而nhi 不bất 達đạt 為vi 相tương/tướng 耳nhĩ 。 何hà 者giả 。 夫phu 相tương/tướng 之chi 任nhậm 。 燮# 陰âm 陽dương 而nhi 葆# 元nguyên 氣khí 。 劑tề 眾chúng 物vật 而nhi 仁nhân 羣quần 生sanh 。 致trí 人nhân 君quân 於ư 泰thái 定định 。 措thố 天thiên 下hạ 於ư 又hựu 安an 。 此thử 其kỳ 職chức 也dã 。 而nhi 未vị 必tất 盡tận 。 即tức 盡tận 而nhi 功công 未vị 必tất 忘vong 。 以dĩ 其kỳ 先tiên 己kỷ 後hậu 物vật 。 因nhân 利lợi 輸du 忠trung 。 且thả 必tất 外ngoại 假giả 人nhân 主chủ 之chi 權quyền 。 資tư 眾chúng 多đa 之chi 手thủ 。 以dĩ 濟tế 其kỳ 事sự 。 況huống 兢căng 兢căng 於ư 得đắc 失thất 是thị 非phi 。 榮vinh 辱nhục 之chi 場tràng 。 終chung 身thân 卒thốt 業nghiệp 。 而nhi 道đạo 未vị 必tất 光quang 。 日nhật 夜dạ 營doanh 營doanh 。 勞lao 神thần 焦tiêu 思tư 。 以dĩ 至chí 戕# 生sanh 傷thương 性tánh 。 老lão 死tử 而nhi 不bất 悟ngộ 者giả 眾chúng 矣hĩ 。 奚hề 其kỳ 達đạt 。 若nhược 夫phu 醫y 則tắc 反phản 是thị 。 其kỳ 職chức 也dã 。 以dĩ 命mạng 為vi 任nhậm 。 以dĩ 仁nhân 為vi 心tâm 。 以dĩ 義nghĩa 為vi 質chất 。 以dĩ 物vật 為vì 己kỷ 。 以dĩ 去khứ 邪tà 為vi 務vụ 。 以dĩ 正chánh 氣khí 為vi 理lý 。 以dĩ 經kinh 為vi 度độ 。 以dĩ 權quyền 為vi 用dụng 。 故cố 其kỳ 治trị 也dã 。 必tất 致trí 心tâm 君quân 於ư 晏# 然nhiên 。 措thố 四tứ 肢chi 於ư 調điều 適thích 。 凡phàm 遇ngộ 危nguy 履lý 困khốn 。 運vận 獨độc 斷đoạn 之chi 智trí 。 持trì 特đặc 立lập 之chi 操thao 。 不bất 惑hoặc 於ư 眾chúng 口khẩu 。 不bất 避tị 其kỳ 羣quần 邪tà 。 多đa 方phương 緩hoãn 急cấp 。 進tiến 退thoái 合hợp 宜nghi 。 以dĩ 大đại 中trung 為vi 準chuẩn 。 以dĩ 至chí 靜tĩnh 為vi 先tiên 。 及cập 其kỳ 奏tấu 效hiệu 也dã 。 不bất 計kế 其kỳ 利lợi 。 不bất 伐phạt 其kỳ 功công 。 斯tư 豈khởi 為vi 而nhi 不bất 宰tể 。 功công 而nhi 不bất 居cư 者giả 耶da 。 非phi 天thiên 下hạ 之chi 至chí 達đạt 者giả 。 又hựu 何hà 以dĩ 與dữ 於ư 此thử 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 忘vong 己kỷ 之chi 功công 大đại 。 忘vong 利lợi 之chi 名danh 高cao 。 不bất 忘vong 者giả 。 顯hiển 報báo 而nhi 幽u 罰phạt 。 兼kiêm 忘vong 者giả 。 先tiên 微vi 而nhi 後hậu 著trước 。 足túc 知tri 忘vong 功công 者giả 。 後hậu 必tất 大đại 也dã 。 嗟ta 乎hồ 人nhân 者giả 。 苟cẩu 能năng 操thao 良lương 醫y 之chi 心tâm 以dĩ 治trị 國quốc 。 則tắc 何hà 國quốc 不bất 治trị 。 持trì 忘vong 己kỷ 之chi 心tâm 以dĩ 御ngự 物vật 。 則tắc 何hà 物vật 不bất 容dung 。 物vật 容dung 則tắc 并tinh 包bao 。 國quốc 治trị 則tắc 兼kiêm 善thiện 。 此thử 聖thánh 人nhân 之chi 成thành 功công 。 丈trượng 夫phu 之chi 能năng 事sự 也dã 。 斯tư 則tắc 術thuật 異dị 而nhi 功công 一nhất 。 名danh 異dị 而nhi 實thật 同đồng 。 又hựu 何hà 以dĩ 顯hiển 晦hối 計kế 其kỳ 等đẳng 差sai 。 貴quý 賤tiện 擬nghĩ 其kỳ 神thần 明minh 者giả 哉tai 。 以dĩ 丈trượng 人nhân 高cao 其kỳ 行hành 而nhi 神thần 其kỳ 醫y 。 余dư 因nhân 論luận 醫y 之chi 祕bí 。 以dĩ 贅# 丈trượng 人nhân 之chi 行hành 李# 。 冀ký 觀quán 者giả 。 不bất 獨độc 知tri 丈trượng 人nhân 之chi 醫y 。 且thả 因nhân 醫y 以dĩ 進tiến 君quân 子tử 之chi 業nghiệp 。 將tương 施thí 之chi 於ư 天thiên 下hạ 國quốc 家gia 。 共cộng 覩đổ 軒hiên 黃hoàng 之chi 化hóa 也dã 。 丈trượng 人nhân 。 達đạt 者giả 也dã 。 知tri 丈trượng 人nhân 之chi 心tâm 。 則tắc 無vô 往vãng 而nhi 不bất 達đạt 矣hĩ 。

此thử 光quang 樓lâu 說thuyết

曲khúc 阿a 曰viết 鶴hạc 溪khê 。 為vi 紫tử 柏# 大đại 師sư 演diễn 化hóa 地địa 。 居cư 士sĩ 賀hạ 氏thị 。 聚tụ 族tộc 而nhi 奉phụng 師sư 最tối 謹cẩn 。 有hữu 雲vân 峰phong 長trưởng 者giả 。 先tiên 於ư 丁đinh 亥hợi 歲tuế 。 建kiến 樓lâu 一nhất 區khu 以dĩ 奉phụng 三Tam 尊Tôn 。 越việt 丙bính 申thân 。 大đại 師sư 過quá 而nhi 眉mi 之chi 曰viết 。 此thử 光quang 。 又hựu 二nhị 十thập 年niên 。 大đại 師sư 入nhập 滅diệt 。 已dĩ 一nhất 紀kỷ 。 老lão 人nhân 自tự 嶺lĩnh 外ngoại 。 走tẩu 雙song 徑kính 。 會hội 大đại 師sư 入nhập 塔tháp 期kỳ 。 取thủ 道đạo 溪khê 上thượng 。 諸chư 長trưởng 者giả 居cư 士sĩ 。 見kiến 老lão 人nhân 如như 見kiến 師sư 。 悲bi 喜hỷ 交giao 集tập 。 齋trai 款# 連liên 日nhật 。 有hữu 長trưởng 者giả 子tử 懋# 謙khiêm 。 得đắc 承thừa 此thử 光quang 。 未vị 達đạt 本bổn 有hữu 。 作tác 禮lễ 乞khất 說thuyết 。 志chí 不bất 忘vong 也dã 。 老lão 人nhân 欣hân 然nhiên 謂vị 曰viết 。 此thử 大đại 師sư 以dĩ 斯tư 樓lâu 作tác 廣quảng 長trường 舌thiệt 也dã 。 且thả 盡tận 十thập 方phương 是thị 常thường 寂tịch 光quang 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 用dụng 此thử 光quang 於ư 六lục 根căn 門môn 頭đầu 。 照chiếu 天thiên 照chiếu 地địa 。 是thị 故cố 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 日nhật 月nguyệt 星tinh 辰thần 。 草thảo 芥giới 人nhân 畜súc 。 鱗lân 甲giáp 羽vũ 毛mao 。 無vô 不bất 從tùng 此thử 光quang 中trung 顯hiển 現hiện 。 斯tư 則tắc 樓lâu 即tức 此thử 光quang 。 光quang 即tức 此thử 樓lâu 。 包bao 含hàm 萬vạn 象tượng 。 無vô 不bất 融dung 攝nhiếp 。 居cư 此thử 樓lâu 者giả 。 敬kính 事sự 三Tam 寶Bảo 。 禮lễ 念niệm 歸quy 依y 。 磬khánh 聲thanh 佛Phật 號hiệu 。 乃nãi 至chí 妻thê 子tử 團đoàn 圞# 。 食thực 息tức 起khởi 居cư 。 十thập 二nhị 時thời 中trung 。 折chiết 旋toàn 俯phủ 仰ngưỡng 。 戲hí 笑tiếu 譏cơ 呵ha 。 一nhất 切thiết 動động 容dung 。 無vô 非phi 此thử 光quang 之chi 妙diệu 用dụng 。 雖tuy 夢mộng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 猶do 是thị 此thử 光quang 之chi 所sở 發phát 揮huy 。 苟cẩu 能năng 一nhất 念niệm 知tri 歸quy 。 則tắc 此thử 光quang 固cố 是thị 吾ngô 家gia 本bổn 有hữu 。 天thiên 然nhiên 自tự 在tại 。 不bất 從tùng 外ngoại 得đắc 。 如như 是thị 現hiện 成thành 。 一nhất 切thiết 受thọ 用dụng 。 豈khởi 可khả 自tự 昧muội 。 甘cam 為vi 光quang 外ngoại 之chi 人nhân 耶da 。 懋# 謙khiêm 日nhật 用dụng 真chân 見kiến 。 善thiện 能năng 應ứng 用dụng 。 不bất 孤cô 本bổn 有hữu 。 不bất 唯duy 大đại 師sư 法Pháp 身thân 常thường 住trụ 。 說thuyết 無Vô 盡Tận 法Pháp 門Môn 。 盈doanh 耳nhĩ 洞đỗng 心tâm 。 即tức 可khả 不bất 出xuất 塵trần 勞lao 。 端đoan 居cư 極cực 樂lạc 矣hĩ 。 又hựu 何hà 於ư 光quang 外ngoại 別biệt 見kiến 此thử 樓lâu 耶da 。 即tức 老lão 人nhân 此thử 說thuyết 。 大đại 似tự 日nhật 下hạ 挑thiêu 燈đăng 。 畫họa 蛇xà 添# 足túc 耳nhĩ 。 士sĩ 其kỳ 識thức 之chi 。

無vô 情tình 佛Phật 性tánh 義nghĩa 說thuyết

予# 養dưỡng 疴# 匡khuông 山sơn 。 閉bế 關quan 謝tạ 緣duyên 。 空không 一nhất 子tử 扣khấu 關quan 而nhi 請thỉnh 曰viết 。 某mỗ 甲giáp 乞khất 食thực 人nhân 閒gian/nhàn 。 聞văn 士sĩ 君quân 子tử 談đàm 佛Phật 性tánh 義nghĩa 。 有hữu 不bất 信tín 無vô 情tình 說thuyết 法Pháp 者giả 。 有hữu 謂vị 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 各các 各các 分phần/phân 具cụ 。 如như 大đại 海hải 漚âu 。 不bất 信tín 圓viên 滿mãn 具cụ 足túc 者giả 。 願nguyện 請thỉnh 大đại 師sư 。 為vi 決quyết 所sở 疑nghi 。 予# 曰viết 。 固cố 哉tai 。 此thử 義nghĩa 甚thậm 深thâm 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 非phi 夙túc 具cụ 上thượng 根căn 種chủng 子tử 者giả 。 未vị 易dị 信tín 也dã 。 即tức 其kỳ 所sở 見kiến 。 亦diệc 佛Phật 所sở 說thuyết 。 但đãn 非phi 了liễu 義nghĩa 之chi 談đàm 耳nhĩ 。 苟cẩu 不bất 證chứng 信tín 。 了liễu 義nghĩa 大Đại 乘Thừa 。 參tham 請thỉnh 明minh 眼nhãn 知tri 識thức 。 未vị 悟ngộ 唯duy 心tâm 之chi 旨chỉ 者giả 。 則tắc 鮮tiên 有hữu 不bất 作tác 如như 是thị 解giải 也dã 。 無vô 情tình 說thuyết 法Pháp 。 教giáo 有hữu 明minh 言ngôn 。 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 如Như 來Lai 出xuất 現hiện 品phẩm 云vân 。 辟tịch 如như 諸chư 天thiên 。 有hữu 大đại 法Pháp 鼓cổ 。 名danh 為vi 覺giác 悟ngộ 。 若nhược 諸chư 天thiên 子tử 。 行hành 放phóng 逸dật 時thời 。 於ư 虗hư 空không 中trung 出xuất 聲thanh 告cáo 言ngôn 。 汝nhữ 等đẳng 當đương 知tri 。 一nhất 切thiết 欲dục 樂lạc 。 皆giai 悉tất 無vô 常thường 。 虗hư 妄vọng 顛điên 倒đảo 。 須tu 臾du 變biến 壞hoại 。 但đãn 誑cuống 愚ngu 夫phu 。 令linh 其kỳ 戀luyến 著trước 。 汝nhữ 莫mạc 放phóng 逸dật 。 若nhược 放phóng 逸dật 者giả 。 陊# 諸chư 惡ác 趣thú 。 後hậu 悔hối 無vô 及cập 。 諸chư 天thiên 聞văn 已dĩ 。 生sanh 大đại 憂ưu 怖bố 。 慚tàm 愧quý 改cải 悔hối 。 且thả 天thiên 鼓cổ 音âm 豈khởi 有hữu 情tình 耶da 。 而nhi 能năng 說thuyết 法Pháp 覺giác 悟ngộ 諸chư 天thiên 。 至chí 若nhược 光quang 明minh 雲vân 臺đài 寶bảo 網võng 。 各các 出xuất 妙diệu 音âm 。 說thuyết 偈kệ 讚tán 佛Phật 。 乃nãi 至chí 塵trần 說thuyết 。 剎sát 說thuyết 。 此thử 又hựu 誰thùy 為vi 舌thiệt 相tướng 耶da 。 即tức 光quang 音âm 天thiên 人nhân 。 全toàn 無vô 覺giác 觀quán 語ngữ 言ngôn 。 但đãn 以dĩ 光quang 中trung 出xuất 音âm 。 各các 各các 辦biện 事sự 。 且thả 光quang 中trung 之chi 音âm 。 豈khởi 從tùng 口khẩu 出xuất 耶da 。 是thị 皆giai 無vô 情tình 說thuyết 法Pháp 之chi 實thật 證chứng 也dã 。 又hựu 若nhược 宗tông 門môn 。 香hương 嚴nghiêm 聞văn 擊kích 竹trúc 以dĩ 明minh 心tâm 。 靈linh 雲vân 覩đổ 桃đào 花hoa 而nhi 悟ngộ 道đạo 。 又hựu 從tùng 何hà 善Thiện 知Tri 識Thức 口khẩu 門môn 而nhi 入nhập 耶da 。 又hựu 云vân 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 各các 各các 分phần/phân 具cụ 。 此thử 亦diệc 教giáo 中trung 有hữu 說thuyết 。 但đãn 為vi 三tam 乘thừa 劣liệt 機cơ 。 覆phú 相tương/tướng 之chi 談đàm 。 非phi 究cứu 竟cánh 一Nhất 乘Thừa 。 極cực 則tắc 語ngữ 也dã 。 即tức 如như 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 我ngã 今kim 普phổ 見kiến 於ư 一nhất 切thiết 。 身thân 中trung 成thành 等Đẳng 正Chánh 覺Giác 。 且thả 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 一nhất 佛Phật 也dã 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 非phi 一nhất 人nhân 也dã 。 若nhược 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 各các 各các 分phần/phân 具cụ 。 則tắc 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 各các 成thành 一nhất 佛Phật 。 是thị 則tắc 齊tề 成thành 有hữu 多đa 佛Phật 矣hĩ 。 若nhược 止chỉ 一nhất 佛Phật 。 且thả 是thị 各các 具cụ 。 又hựu 何hà 言ngôn 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 身thân 中trung 成thành 正chánh 覺giác 耶da 。 又hựu 云vân 奇kỳ 哉tai 。 奇kỳ 哉tai 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 具cụ 有hữu 如Như 來Lai 智trí 慧tuệ 德đức 相tương/tướng 。 然nhiên 如Như 來Lai 德đức 相tương/tướng 。 法Pháp 身thân 全toàn 體thể 也dã 。 眾chúng 生sanh 具cụ 有hữu 。 豈khởi 分phần/phân 具cụ 耶da 。 三tam 祖tổ 云vân 。 圓viên 同đồng 太thái 虗hư 。 無vô 欠khiếm 無vô 餘dư 。 此thử 言ngôn 人nhân 人nhân 與dữ 佛Phật 同đồng 體thể 。 非phi 但đãn 言ngôn 佛Phật 也dã 。 圓viên 覺giác 經Kinh 云vân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 證chứng 圓viên 覺giác 。 非phi 特đặc 具cụ 也dã 。 故cố 阿A 難Nan 云vân 。 我ngã 與dữ 如Như 來Lai 。 寶bảo 覺giác 明minh 心tâm 。 各các 各các 圓viên 滿mãn 。 所sở 謂vị 諸chư 佛Phật 。 法Pháp 身thân 入nhập 我ngã 性tánh 。 我ngã 性tánh 還hoàn 共cộng 如Như 來Lai 合hợp 。 一nhất 月nguyệt 普phổ 現hiện 一nhất 切thiết 水thủy 。 一nhất 切thiết 水thủy 月nguyệt 一nhất 月nguyệt 攝nhiếp 。 一nhất 室thất 千thiên 燈đăng 。 光quang 光quang 交giao 映ánh 。 如như 此thử 圓viên 滿mãn 廣quảng 大đại 法Pháp 門môn 。 昔tích 二Nhị 乘Thừa 在tại 座tòa 。 如như 盲manh 如như 聾lung 。 宜nghi 乎hồ 曲khúc 見kiến 。 驚kinh 怖bố 其kỳ 言ngôn 而nhi 不bất 信tín 也dã 。 惜tích 乎hồ 俗tục 諦đế 。 學học 佛Phật 法Pháp 者giả 。 多đa 習tập 口khẩu 耳nhĩ 知tri 見kiến 。 未vị 有hữu 真chân 參tham 實thật 究cứu 工công 夫phu 。 未vị 悟ngộ 廣quảng 大đại 圓viên 明minh 之chi 體thể 。 即tức 有hữu 所sở 見kiến 。 但đãn 認nhận 昭chiêu 昭chiêu 靈linh 靈linh 識thức 神thần 影ảnh 子tử 。 把bả 作tác 實thật 事sự 。 且thả 又hựu 執chấp 定định 血huyết 肉nhục 之chi 軀khu 。 封phong 為vi 我ngã 相tương/tướng 。 其kỳ 實thật 未vị 開khai 隻chỉ 眼nhãn 。 故cố 生sanh 種chủng 種chủng 分phân 別biệt 。 以dĩ 權quyền 說thuyết 為vi 了liễu 義nghĩa 。 以dĩ 己kỷ 見kiến 為vi 究cứu 竟cánh 耳nhĩ 。 今kim 不bất 必tất 論luận 無vô 情tình 說thuyết 法Pháp 不bất 說thuyết 法Pháp 。 佛Phật 性tánh 各các 具cụ 不bất 各các 具cụ 。 豈khởi 不bất 聞văn 法Pháp 界giới 觀quán 頌tụng 云vân 。 若nhược 人nhân 欲dục 識thức 真chân 空không 理lý 。 心tâm 內nội 真Chân 如Như 還hoàn 徧biến 外ngoại 。 情tình 與dữ 無vô 情tình 共cộng 一nhất 體thể 。 處xứ 處xứ 皆giai 同đồng 真chân 法Pháp 界Giới 。 但đãn 將tương 此thử 偈kệ 蘊uẩn 在tại 胸hung 中trung 。 一nhất 切thiết 日nhật 用dụng 六lục 根căn 門môn 頭đầu 。 見kiến 色sắc 聞văn 聲thanh 處xứ 。 一nhất 印ấn 印ấn 定định 。 久cửu 久cửu 純thuần 熟thục 。 自tự 然nhiên 內nội 外ngoại 一nhất 如như 。 有hữu 情tình 無vô 情tình 。 打đả 成thành 一nhất 片phiến 。 一nhất 旦đán 豁hoát 然nhiên 了liễu 悟ngộ 。 是thị 時thời 方phương 知tri 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 共cộng 轉chuyển 根căn 本bổn 法Pháp 輪luân 。 鱗lân 甲giáp 羽vũ 毛mao 。 普Phổ 現Hiện 色Sắc 身Thân 三Tam 昧Muội 。 心tâm 外ngoại 無vô 法pháp 。 滿mãn 目mục 青thanh 山sơn 。 到đáo 此thử 方phương 信tín 趙triệu 州châu 有hữu 時thời 拈niêm 一nhất 莖hành 草thảo 。 作tác 丈trượng 六lục 金kim 身thân 用dụng 。 有hữu 時thời 將tương 丈trượng 六lục 金kim 身thân 作tác 一nhất 莖hành 草thảo 用dụng 。 古cổ 德đức 示thị 眾chúng 云vân 。 大đại 眾chúng 見kiến 麼ma 。 即tức 今kim 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 歷lịch 代đại 祖tổ 師sư 。 一nhất 齊tề 向hướng 老lão 僧Tăng 拂phất 子tử 頭đầu 放phóng 光quang 動động 地địa 。 斯tư 乃nãi 稟bẩm 明minh 於ư 心tâm 。 不bất 假giả 外ngoại 也dã 。 又hựu 何hà 向hướng 含hàm 元nguyên 殿điện 裏lý 覓mịch 長trường/trưởng 安an 耶da 。 空không 一nhất 子tử 聞văn 說thuyết 。 歡hoan 喜hỷ 踊dũng 躍dược 。 作tác 禮lễ 而nhi 退thoái 。

四tứ 願nguyện 齋trai 說thuyết

四tứ 願nguyện 者giả 。 眾chúng 生sanh 無vô 邊biên 誓thệ 願nguyện 度độ 。 煩phiền 惱não 無vô 盡tận 誓thệ 願nguyện 斷đoạn 。 法Pháp 門môn 無vô 量lượng 誓thệ 願nguyện 學học 。 佛Phật 道Đạo 無vô 上thượng 誓thệ 願nguyện 成thành 。 之chi 四tứ 者giả 。 乃nãi 吾ngô 佛Phật 弟đệ 子tử 。 修tu 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 者giả 。 之chi 所sở 發phát 也dã 。 然nhiên 菩Bồ 薩Tát 非phi 別biệt 人nhân 。 乃nãi 大đại 心tâm 凡phàm 夫phu 。 於ư 塵trần 勞lao 中trung 。 有hữu 志chí 上thượng 求cầu 作tác 佛Phật 者giả 。 承thừa 教giáo 有hữu 言ngôn 。 若nhược 要yếu 上thượng 求cầu 佛Phật 果Quả 。 必tất 須tu 下hạ 化hóa 眾chúng 生sanh 。 欲dục 化hóa 眾chúng 生sanh 。 必tất 先tiên 志chí 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 欲dục 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 必tất 先tiên 廣quảng 學học 法Pháp 門môn 。 故cố 此thử 四tứ 事sự 相tướng 與dữ 而nhi 有hữu 。 眾chúng 生sanh 乃nãi 佛Phật 之chi 對đối 也dã 。 煩phiền 惱não 者giả 。 眾chúng 生sanh 之chi 本bổn 也dã 。 法Pháp 門môn 者giả 。 治trị 煩phiền 惱não 之chi 藥dược 也dã 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 無vô 邊biên 者giả 。 因nhân 煩phiền 惱não 無vô 盡tận 也dã 。 以dĩ 煩phiền 惱não 無vô 盡tận 。 故cố 法Pháp 門môn 亦diệc 無vô 量lượng 也dã 。 難nan 度độ 者giả 願nguyện 度độ 。 難nạn/nan 斷đoạn 者giả 願nguyện 斷đoạn 。 難nạn/nan 學học 者giả 願nguyện 學học 。 三tam 者giả 既ký 能năng 。 則tắc 佛Phật 道Đạo 雖tuy 無vô 上thượng 。 亦diệc 可khả 成thành 矣hĩ 。 是thị 所sở 謂vị 四Tứ 弘Hoằng 誓Thệ 願Nguyện 。 有hữu 大đại 心tâm 者giả 。 方phương 能năng 發phát 此thử 大đại 願nguyện 。 具cụ 大đại 願nguyện 者giả 。 方phương 能năng 建kiến 大đại 業nghiệp 。 立lập 大đại 功công 。 成thành 大đại 名danh 。 是thị 皆giai 以dĩ 大đại 行hành 資tư 願nguyện 。 非phi 虗hư 願nguyện 耳nhĩ 。 是thị 四tứ 者giả 。 非phi 假giả 外ngoại 求cầu 。 乃nãi 求cầu 諸chư 己kỷ 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 何hà 以dĩ 明minh 之chi 。 以dĩ 吾ngô 人nhân 自tự 心tâm 本bổn 來lai 是thị 佛Phật 。 與dữ 眾chúng 生sanh 原nguyên 無vô 二nhị 體thể 也dã 。 因nhân 一nhất 念niệm 有hữu 我ngã 。 我ngã 一nhất 立lập 。 則tắc 敵địch 我ngã 者giả 皆giai 人nhân 。 人nhân 又hựu 一nhất 我ngã 。 眾chúng 我ngã 聚tụ 而nhi 眾chúng 生sanh 成thành 矣hĩ 。 眾chúng 生sanh 所sở 本bổn 。 本bổn 乎hồ 煩phiền 惱não 。 煩phiền 惱não 堅kiên 執chấp 。 則tắc 我ngã 相tương/tướng 益ích 固cố 。 我ngã 相tương/tướng 固cố 。 則tắc 人nhân 不bất 亡vong 。 我ngã 喪táng 則tắc 人nhân 不bất 立lập 。 人nhân 不bất 立lập 。 則tắc 煩phiền 惱não 空không 。 是thị 則tắc 我ngã 心tâm 煩phiền 惱não 若nhược 盡tận 。 則tắc 返phản 觀quán 人nhân 我ngã 。 如như 空không 花hoa 耳nhĩ 。 我ngã 若nhược 空không 花hoa 。 則tắc 覓mịch 眾chúng 生sanh 。 若nhược 邀yêu 空không 花hoa 而nhi 結kết 空không 果quả 。 彼bỉ 此thử 求cầu 之chi 。 了liễu 不bất 可khả 得đắc 矣hĩ 。 所sở 謂vị 煩phiền 惱não 盡tận 。 而nhi 眾chúng 生sanh 空không 。 斯tư 則tắc 不bất 度độ 而nhi 自tự 度độ 矣hĩ 。 是thị 相tương/tướng 與dữ 而nhi 無vô 也dã 。 然nhiên 舉cử 世thế 之chi 人nhân 。 莫mạc 不bất 有hữu 我ngã 。 有hữu 我ngã 者giả 。 皆giai 以dĩ 煩phiền 惱não 。 煩phiền 惱não 用dụng 事sự 。 非phi 真chân 心tâm 也dã 。 然nhiên 煩phiền 惱não 者giả 。 情tình 也dã 。 若nhược 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 而nhi 以dĩ 煩phiền 惱não 之chi 心tâm 斷đoạn 之chi 。 是thị 借tá 賊tặc 兵binh 而nhi 齎tê 盜đạo 糧lương 也dã 。 以dĩ 情tình 入nhập 情tình 。 如như 以dĩ 火hỏa 投đầu 火hỏa 。 名danh 曰viết 益ích 多đa 。 求cầu 欲dục 斷đoạn 之chi 。 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 故cố 不bất 得đắc 不bất 學học 法Pháp 門môn 耳nhĩ 。 法Pháp 門môn 者giả 。 乃nãi 出xuất 情tình 之chi 法pháp 。 為vi 消tiêu 煩phiền 惱não 之chi 具cụ 。 所sở 謂vị 空không 法pháp 也dã 。 空không 法pháp 者giả 。 佛Phật 之chi 心tâm 也dã 。 所sở 明minh 之chi 事sự 。 佛Phật 之chi 行hành 也dã 。 學học 佛Phật 者giả 。 以dĩ 吾ngô 人nhân 之chi 心tâm 。 體thể 佛Phật 之chi 心tâm 。 以dĩ 日nhật 用dụng 之chi 事sự 。 効hiệu 佛Phật 之chi 行hành 。 是thị 以dĩ 自tự 心tâm 之chi 佛Phật 心tâm 。 學học 自tự 心tâm 之chi 佛Phật 行hạnh 。 斷đoạn 自tự 心tâm 之chi 煩phiền 惱não 。 度độ 自tự 心tâm 之chi 眾chúng 生sanh 。 則tắc 如như 湯thang 消tiêu 冰băng 。 不bất 勞lao 餘dư 力lực 矣hĩ 。 是thị 則tắc 四tứ 願nguyện 固cố 難nạn/nan 。 若nhược 返phản 求cầu 之chi 。 吾ngô 心tâm 中trung 無vô 不bất 具cụ 足túc 。 自tự 不bất 假giả 於ư 外ngoại 也dã 。 若nhược 知tri 不bất 假giả 於ư 外ngoại 。 則tắc 吾ngô 人nhân 現hiện 前tiền 此thử 身thân 。 是thị 有hữu 我ngã 也dã 。 近cận 而nhi 一nhất 家gia 之chi 兄huynh 弟đệ 妻thê 奴nô 。 遠viễn 而nhi 天thiên 下hạ 國quốc 家gia 生sanh 民dân 物vật 類loại 。 皆giai 眾chúng 生sanh 也dã 。 返phản 求cầu 自tự 心tâm 現hiện 前tiền 日nhật 用dụng 。 若nhược 以dĩ 煩phiền 惱não 之chi 心tâm 而nhi 為vi 之chi 。 然nhiên 於ư 自tự 身thân 。 六lục 鑿tạc 相tương/tướng 攘nhương 。 況huống 家gia 齊tề 而nhi 國quốc 治trị 天thiên 下hạ 平bình 乎hồ 。 苟cẩu 即tức 此thử 一nhất 念niệm 現hiện 前tiền 。 以dĩ 空không 法pháp 而nhi 用dụng 事sự 。 則tắc 念niệm 念niệm 煩phiền 惱não 轉chuyển 為vi 智trí 光quang 。 照chiếu 了liễu 眾chúng 生sanh 。 同đồng 歸quy 自tự 性tánh 。 則tắc 與dữ 佛Phật 同đồng 體thể 。 此thử 則tắc 煩phiền 惱não 空không 而nhi 眾chúng 生sanh 盡tận 。 眾chúng 生sanh 盡tận 而nhi 佛Phật 道Đạo 成thành 。 民dân 胞bào 物vật 與dữ 。 浩hạo 然nhiên 大đại 均quân 。 又hựu 豈khởi 願nguyện 為vi 徒đồ 設thiết 哉tai 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 出xuất 世thế 之chi 法Pháp 。 在tại 即tức 世thế 而nhi 成thành 。 吾ngô 人nhân 自tự 今kim 已dĩ 往vãng 。 凡phàm 所sở 作tác 為vi 。 無vô 論luận 致trí 君quân 澤trạch 民dân 。 未vị 嘗thường 一nhất 事sự 一nhất 行hành 。 不bất 出xuất 四Tứ 弘Hoằng 誓Thệ 願Nguyện 。 無vô 非phi 成thành 佛Phật 之chi 行hành 。 豈khởi 特đặc 為vi 操thao 虗hư 尚thượng 事sự 。 耳nhĩ 目mục 寄ký 與dữ 而nhi 已dĩ 哉tai 。 某mỗ 以dĩ 此thử 見kiến 志chí 。 其kỳ 有hữu 得đắc 於ư 此thử 乎hồ 。

感cảm 應ứng 說thuyết

佛Phật 說thuyết 一nhất 切thiết 。 世thế 閒gian/nhàn 善thiện 惡ác 因nhân 果quả 報báo 應ứng 。 如như 影ảnh 隨tùy 形hình 。 毫hào 不bất 可khả 爽sảng 。 而nhi 世thế 人nhân 不bất 信tín 者giả 。 謂vị 為vi 虗hư 談đàm 。 孔khổng 聖thánh 安an 命mạng 之chi 說thuyết 。 世thế 有hữu 信tín 者giả 。 每mỗi 每mỗi 推thôi 算toán 。 但đãn 求cầu 福phước 利lợi 勝thắng 事sự 則tắc 喜hỷ 。 而nhi 惡ác 聞văn 其kỳ 災tai 患hoạn 。 此thử 惑hoặc 之chi 甚thậm 也dã 。 殊thù 不bất 知tri 死tử 生sanh 晝trú 夜dạ 。 三tam 世thế 輪luân 迴hồi 。 如như 昨tạc 日nhật 今kim 朝triêu 之chi 事sự 耳nhĩ 。 請thỉnh 以dĩ 近cận 事sự 喻dụ 之chi 。 譬thí 夫phu 請thỉnh 客khách 。 凡phàm 設thiết 席tịch 之chi 物vật 。 無vô 論luận 精tinh 麤thô 豐phong 儉kiệm 。 色sắc 色sắc 預dự 備bị 現hiện 成thành 。 則tắc 臨lâm 時thời 陳trần 列liệt 。 一nhất 一nhất 具cụ 足túc 。 若nhược 少thiểu 有hữu 欠khiếm 闕khuyết 。 必tất 不bất 全toàn 美mỹ 。 此thử 一nhất 定định 之chi 事sự 也dã 。 人nhân 生sanh 一nhất 世thế 。 正chánh 報báo 身thân 命mạng 延diên 促xúc 。 依y 報báo 家gia 產sản 資tư 財tài 。 功công 名danh 貧bần 富phú 貴quý 賤tiện 。 秋thu 毫hào 皆giai 是thị 前tiền 生sanh 修tu 定định 。 今kim 生sanh 所sở 受thọ 用dụng 者giả 。 不bất 從tùng 外ngoại 來lai 。 盡tận 是thị 自tự 作tác 自tự 受thọ 耳nhĩ 。 故cố 曰viết 。 若nhược 知tri 前tiền 世thế 因nhân 。 今kim 生sanh 受thọ 者giả 是thị 。 若nhược 知tri 未vị 來lai 果quả 。 今kim 生sanh 作tác 者giả 是thị 。 世thế 人nhân 自tự 恃thị 智trí 能năng 才tài 技kỹ 。 可khả 以dĩ 致trí 功công 名danh 富phú 貴quý 。 殊thù 不bất 知tri 功công 名danh 富phú 貴quý 。 非phi 才tài 智trí 可khả 致trí 。 以dĩ 吾ngô 前tiền 世thế 修tu 定định 。 今kim 世thế 偶ngẫu 因nhân 才tài 智trí 會hội 合hợp 而nhi 然nhiên 。 故cố 得đắc 之chi 而nhi 喜hỷ 者giả 。 惑hoặc 也dã 。 又hựu 吾ngô 固cố 有hữu 之chi 富phú 貴quý 功công 名danh 。 而nhi 為vi 人nhân 之chi 所sở 破phá 壞hoại 者giả 。 則tắc 疾tật 怨oán 其kỳ 人nhân 。 深thâm 恨hận 其kỳ 事sự 。 殊thù 不bất 知tri 我ngã 之chi 福phước 量lượng 所sở 包bao 者giả 止chỉ 此thử 。 其kỳ 破phá 壞hoại 者giả 。 皆giai 非phi 我ngã 分phân 之chi 所sở 宜nghi 有hữu 。 亦diệc 或hoặc 少thiểu 欠khiếm 彼bỉ 人nhân 而nhi 失thất 之chi 。 以dĩ 為vi 憂ưu 者giả 則tắc 反phản 怨oán 天thiên 尤vưu 人nhân 。 以dĩ 致trí 結kết 冤oan 而nhi 不bất 解giải 者giả 。 過quá 也dã 。 是thị 知tri 孔khổng 聖thánh 之chi 安an 命mạng 。 即tức 吾ngô 佛Phật 之chi 因nhân 果quả 。 若nhược 知tri 安an 命mạng 。 則tắc 貧bần 富phú 得đắc 失thất 。 一nhất 切thiết 委ủy 之chi 前tiền 定định 。 皆giai 我ngã 自tự 造tạo 。 則tắc 窮cùng 達đạt 壽thọ 夭yểu 。 皆giai 吾ngô 命mạng 之chi 固cố 然nhiên 。 若nhược 明minh 信tín 因nhân 果quả 。 則tắc 今kim 生sanh 受thọ 用dụng 一nhất 切thiết 。 皆giai 我ngã 前tiền 世thế 修tu 成thành 。 原nguyên 非phi 他tha 人nhân 之chi 可khả 與dữ 。 亦diệc 非phi 智trí 力lực 之chi 可khả 能năng 。 即tức 有hữu 才tài 智trí 而nhi 致trí 之chi 者giả 。 亦diệc 是thị 我ngã 分phân 之chi 固cố 有hữu 也dã 。 如như 此thử 。 又hựu 何hà 計kế 較giảo 得đắc 失thất 。 而nhi 勞lao 苦khổ 心tâm 慮lự 。 妄vọng 積tích 恩ân 怨oán 於ư 其kỳ 閒gian/nhàn 哉tai 。 若nhược 明minh 智trí 之chi 士sĩ 。 的đích 信tín 因nhân 果quả 報báo 應ứng 。 不bất 必tất 計kế 其kỳ 前tiền 之chi 得đắc 失thất 。 但đãn 稱xưng 今kim 生sanh 現hiện 前tiền 所sở 有hữu 。 以dĩ 種chủng 未vị 來lai 之chi 福phước 田điền 。 如như 世thế 之chi 農nông 者giả 。 擇trạch 良lương 田điền 而nhi 深thâm 耕canh 易dị 耨nậu 播bá 種chủng 及cập 時thời 。 則tắc 秋thu 成thành 所sở 穫hoạch 。 一nhất 以dĩ 什thập 伯bá 計kế 。 此thử 又hựu 明minh 白bạch 皎hiệu 然nhiên 者giả 。 但đãn 在tại 所sở 種chủng 之chi 田điền 。 有hữu 肥phì 瘠tích 之chi 不bất 同đồng 耳nhĩ 。 佛Phật 說thuyết 供cúng 養dường 佛Phật 法Pháp 僧Tăng 。 三Tam 寶Bảo 為vi 勝thắng 田điền 。 孝hiếu 事sự 父phụ 母mẫu 為vi 敬kính 田điền 。 濟tế 貧bần 拔bạt 苦khổ 為vi 心tâm 田điền 。 吾ngô 願nguyện 世thế 之chi 智trí 士sĩ 。 不bất 必tất 計kế 已dĩ 往vãng 之chi 得đắc 失thất 。 但đãn 種chủng 未vị 來lai 之chi 福phước 田điền 。 苟cẩu 能năng 省tỉnh 無vô 益ích 過quá 度độ 之chi 費phí 。 節tiết 身thân 口khẩu 侈xỉ 靡mĩ 之chi 財tài 。 種chủng 之chi 於ư 三tam 田điền 之chi 中trung 。 不bất 惟duy 增tăng 長trưởng 未vị 來lai 。 福phước 德đức 莊trang 嚴nghiêm 。 則tắc 將tương 現hiện 世thế 。 亦diệc 身thân 安an 心tâm 樂nhạo/nhạc/lạc 。 為vi 第đệ 一nhất 福phước 人nhân 也dã 。 若nhược 能năng 種chủng 福phước 於ư 三tam 田điền 。 再tái 能năng 留lưu 心tâm 於ư 佛Phật 法Pháp 。 以dĩ 念niệm 佛Phật 而nhi 消tiêu 妄vọng 想tưởng 。 以dĩ 慈từ 悲bi 而nhi 轉chuyển 貪tham 瞋sân 。 以dĩ 軟nhuyễn 和hòa 而nhi 化hóa 強cường/cưỡng 暴bạo 。 以dĩ 謙khiêm 光quang 而nhi 折chiết 我ngã 慢mạn 。 如như 此thử 則tắc 是thị 大đại 心tâm 菩Bồ 薩Tát 之chi 行hạnh 也dã 。 居cư 士sĩ 果quả 能năng 信tín 此thử 。 當đương 稱xưng 最tối 勝thắng 勇dũng 猛mãnh 丈trượng 夫phu 。

張trương 孝hiếu 子tử 甘cam 露lộ 說thuyết

余dư 嘗thường 讀đọc 方phương 外ngoại 志chí 。 謂vị 混hỗn 沌# 初sơ 分phần/phân 。 而nhi 人nhân 始thỉ 生sanh 。 體thể 有hữu 光quang 明minh 。 蜚# 行hành 自tự 在tại 。 吸hấp 風phong 飲ẩm 露lộ 。 不bất 產sản 五ngũ 穀cốc 。 泉tuyền 涌dũng 露lộ 降giáng/hàng 。 凝ngưng 結kết 如như 脂chi 。 名danh 曰viết 地địa 肥phì 。 味vị 若nhược 醍đề 醐hồ 。 人nhân 食thực 之chi 甘cam 。 嗜thị 而nhi 無vô 厭yếm 。 其kỳ 體thể 漸tiệm 重trọng/trùng 。 不bất 能năng 自tự 舉cử 。 故cố 地địa 肥phì 薄bạc 而nhi 五ngũ 穀cốc 生sanh 。 五ngũ 穀cốc 生sanh 而nhi 地địa 肥phì 絕tuyệt 矣hĩ 。 人nhân 始thỉ 穀cốc 食thực 而nhi 情tình 竇đậu 鑿tạc 。 欲dục 火hỏa 生sanh 。 故cố 醇thuần 氣khí 澆kiêu 而nhi 露lộ 不bất 甘cam 。 泉tuyền 不bất 醴# 。 俟sĩ 聖thánh 帝đế 明minh 王vương 出xuất 。 天thiên 德đức 合hợp 而nhi 醇thuần 氣khí 守thủ 者giả 。 故cố 甘cam 露lộ 降giáng/hàng 。 醴# 泉tuyền 涌dũng 。

時thời 則tắc 為vi 禎# 為vi 祥tường 。 為vi 靈linh 為vi 瑞thụy 。 感cảm 於ư 人nhân 而nhi 應ưng 於ư 天thiên 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 今kim 之chi 瑞thụy 。 古cổ 之chi 常thường 也dã 。 堯# 舜thuấn 之chi 世thế 數số 致trí 焉yên 。 三tam 代đại 無vô 紀kỷ 。 春xuân 秋thu 不bất 載tái 。 至chí 西tây 漢hán 武võ 帝đế 降giáng/hàng 。 始thỉ 以dĩ 為vi 年niên 。 嗣tự 是thị 代đại 有hữu 之chi 。 我ngã 明minh 洪hồng 武võ 八bát 年niên 。 聖thánh 祖tổ 詣nghệ 齋trai 宮cung 。 祀tự 上thượng 帝đế 。 甘cam 露lộ 降giáng/hàng 於ư 圜viên 丘khâu 之chi 松tùng 杪# 。 凝ngưng 枝chi 垂thùy 懸huyền 。 其kỳ 狀trạng 如như 珠châu 。 其kỳ 甘cam 若nhược 飴di 。 乃nãi 敕sắc 羣quần 臣thần 採thải 而nhi 啖đạm 之chi 。 命mạng 為vi 詩thi 歌ca 制chế 論luận 以dĩ 紀kỷ 之chi 。 世thế 廟miếu 亦diệc 然nhiên 。 是thị 知tri 甘cam 露lộ 之chi 瑞thụy 。 皆giai 見kiến 於ư 王vương 者giả 之chi 德đức 。 而nhi 未vị 聞văn 降giáng/hàng 於ư 野dã 。 今kim 龍long 山sơn 張trương 子tử 鳴minh 球# 。 以dĩ 篤đốc 孝hiếu 。 感cảm 甘cam 露lộ 降giáng/hàng 庭đình 槐# 。 香hương 美mỹ 異dị 常thường 。 經kinh 旬tuần 不bất 散tán 。 其kỳ 故cố 何hà 哉tai 。 嘗thường 試thí 論luận 之chi 。 孝hiếu 者giả 。 天thiên 之chi 經kinh 也dã 。 地địa 之chi 義nghĩa 也dã 。 民dân 之chi 行hành 也dã 。 孝hiếu 德đức 至chí 而nhi 中trung 和hòa 之chi 氣khí 育dục 。 中trung 和hòa 育dục 而nhi 醇thuần 氣khí 守thủ 。 醇thuần 氣khí 守thủ 而nhi 天thiên 德đức 合hợp 。 天thiên 德đức 合hợp 而nhi 禎# 祥tường 應ưng 。 故cố 甘cam 露lộ 降giáng/hàng 。 醴# 泉tuyền 涌dũng 也dã 。 夫phu 孝hiếu 一nhất 也dã 。 自tự 天thiên 子tử 以dĩ 至chí 庶thứ 人nhân 。 本bổn 無vô 二nhị 致trí 。 第đệ 心tâm 圓viên 而nhi 氣khí 足túc 者giả 。 應ưng 之chi 速tốc 。 久cửu 近cận 亦diệc 然nhiên 。 余dư 故cố 謂vị 張trương 子tử 之chi 孝hiếu 。 自tự 有hữu 所sở 不bất 知tri 。 故cố 禎# 祥tường 應ưng 之chi 如như 此thử 久cửu 。 而nhi 說thuyết 之chi 者giả 。 猶do 有hữu 所sở 未vị 至chí 也dã 。 嗟ta 乎hồ 。 人nhân 心tâm 之chi 溺nịch 也dã 久cửu 矣hĩ 。 然nhiên 靡mĩ 不bất 有hữu 此thử 形hình 。 有hữu 此thử 形hình 。 靡mĩ 不bất 有hữu 此thử 性tánh 。 性tánh 既ký 盡tận 而nhi 孝hiếu 德đức 全toàn 。 而nhi 禎# 祥tường 應ưng 。 而nhi 人nhân 有hữu 若nhược 張trương 子tử 者giả 。 一nhất 孝hiếu 興hưng 於ư 家gia 。 百bách 孝hiếu 興hưng 於ư 鄉hương 。 千thiên 萬vạn 億ức 兆triệu 興hưng 於ư 國quốc 。 以dĩ 及cập 於ư 天thiên 下hạ 。 則tắc 人nhân 不bất 減giảm 聖thánh 。 事sự 不bất 減giảm 古cổ 。 而nhi 天thiên 下hạ 國quốc 家gia 可khả 登đăng 於ư 太thái 上thượng 。 混hỗn 茫mang 均quân 享hưởng 華hoa 胥# 之chi 樂lạc 。 吾ngô 將tương 必tất 謂vị 露lộ 皆giai 甘cam 。 泉tuyền 皆giai 醴# 而nhi 飲ẩm 啖đạm 隨tùy 宜nghi 。 不bất 俟sĩ 謳# 歌ca 鼓cổ 腹phúc 。 又hựu 何hà 以dĩ 瑞thụy 應ứng 為vi 哉tai 。

不bất 遷thiên 字tự 說thuyết

門môn 人nhân 梁lương 四tứ 相tương/tướng 。 稽khể 首thủ 作tác 禮lễ 。 乞khất 表biểu 其kỳ 字tự 。 余dư 字tự 之chi 曰viết 不bất 遷thiên 。 意ý 取thủ 肇triệu 公công 論luận 旨chỉ 也dã 。 余dư 少thiểu 讀đọc 肇triệu 論luận 。 至chí 旋toàn 嵐lam 偃yển 岳nhạc 而nhi 常thường 靜tĩnh 。 江giang 河hà 競cạnh 注chú 而nhi 不bất 流lưu 。 野dã 馬mã 飄phiêu 鼓cổ 而nhi 不bất 動động 。 日nhật 月nguyệt 麗lệ 天thiên 而nhi 不bất 周chu 。 茫mang 然nhiên 莫mạc 知tri 所sở 指chỉ 。 萬vạn 曆lịch 甲giáp 戌tuất 行hành 脚cước 至chí 河hà 中trung 。 與dữ 道đạo 友hữu 妙diệu 峰phong 結kết 冬đông 於ư 山sơn 陰ấm 道đạo 院viện 。 因nhân 校giáo 刻khắc 此thử 論luận 。 恍hoảng 然nhiên 有hữu 所sở 悟ngộ 入nhập 。 及cập 揭yết 簾# 。 覩đổ 風phong 吹xuy 樹thụ 葉diệp 。 飄phiêu 颺dương 滿mãn 空không 。 乃nãi 自tự 證chứng 之chi 曰viết 。 肇triệu 公công 真chân 不bất 吾ngô 欺khi 也dã 。 每mỗi 以dĩ 舉cử 似tự 於ư 人nhân 。 咸hàm 曰viết 。 遷thiên 中trung 有hữu 不bất 遷thiên 者giả 。 余dư 笑tiếu 曰viết 。 若nhược 然nhiên 則tắc 為vi 理lý 不bất 遷thiên 。 非phi 肇triệu 公công 所sở 謂vị 物vật 不bất 遷thiên 也dã 。 然nhiên 既ký 曰viết 。 即tức 物vật 不bất 遷thiên 。 豈khởi 捨xả 物vật 以dĩ 求cầu 理lý 。 釋thích 動động 以dĩ 求cầu 靜tĩnh 哉tai 。 梁lương 生sanh 諱húy 四tứ 相tương/tướng 。 然nhiên 萬vạn 物vật 靡mĩ 不bất 為vi 此thử 。 四tứ 相tướng 所sở 遷thiên 。 而nhi 不bất 遷thiên 之chi 物vật 。 非phi 常thường 情tình 所sở 可khả 測trắc 識thức 。 獨độc 肇triệu 公công 洞đỗng 見kiến 肺phế 肝can 。 今kim 梁lương 生sanh 歸quy 心tâm 法Pháp 門môn 。 其kỳ 有hữu 志chí 於ư 此thử 乎hồ 。 苟cẩu 得đắc 不bất 遷thiên 之chi 妙diệu 。 則tắc 日nhật 用dụng 現hiện 前tiền 。 種chủng 種chủng 動động 靜tĩnh 閒gian/nhàn 忙mang 。 逆nghịch 順thuận 苦khổ 樂lạc 。 得đắc 失thất 勞lao 逸dật 。 利lợi 衰suy 毀hủy 譽dự 。 以dĩ 至chí 富phú 貴quý 貧bần 賤tiện 。 大đại 而nhi 禍họa 患hoạn 死tử 生sanh 。 則tắc 了liễu 不bất 見kiến 有hữu 纖tiêm 毫hào 去khứ 來lai 相tương/tướng 也dã 。 即tức 釋Thích 迦Ca 之chi 分phần 身thân 。 觀quán 音âm 之chi 隨tùy 應ứng 。 普phổ 賢hiền 之chi 萬vạn 行hạnh 莊trang 嚴nghiêm 。 乃nãi 至chí 世thế 出xuất 世thế 法Pháp 。 一nhất 口khẩu 吸hấp 盡tận 。 又hựu 奚hề 止chỉ 於ư 現hiện 宰tể 官quan 身thân 。 而nhi 說thuyết 法Pháp 者giả 乎hồ 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 堯# 舜thuấn 以dĩ 之chi 垂thùy 拱củng 。 伊y 呂lữ 以dĩ 之chi 救cứu 民dân 。 顏nhan 子tử 以dĩ 之chi 簞đan 瓢biều 。 孔khổng 子tử 所sở 以dĩ 無vô 入nhập 而nhi 不bất 自tự 得đắc 也dã 。 子tử 在tại 川xuyên 上thượng 曰viết 。 逝thệ 者giả 如như 斯tư 夫phu 。 不bất 捨xả 晝trú 夜dạ 。 嗟ta 乎hồ 。 夫phu 子tử 此thử 語ngữ 。 真chân 長trường 夜dạ 夢mộng 中trung 木mộc 鐸đạc 也dã 。 肇triệu 公công 引dẫn 而nhi 伸thân 之chi 。 老lão 人nhân 以dĩ 此thử 字tự 梁lương 生sanh 。 能năng 無vô 負phụ 此thử 語ngữ 。 可khả 稱xưng 聖thánh 門môn 的đích 骨cốt 子tử 。 況huống 法Pháp 門môn 乎hồ 。

黃hoàng 用dụng 中trung 字tự 說thuyết

黃hoàng 生sanh 元nguyên 衡hành 。 余dư 字tự 之chi 曰viết 用dụng 中trung 。 因nhân 為vi 之chi 說thuyết 。 夫phu 中trung 非phi 有hữu 體thể 。 安an 可khả 用dụng 耶da 。 以dĩ 衡hành 視thị 之chi 。 其kỳ 中trung 自tự 見kiến 。 然nhiên 衡hành 為vi 天thiên 下hạ 平bình 。 萬vạn 物vật 之chi 準chuẩn 也dã 。 人nhân 之chi 所sở 必tất 信tín 。 可khả 不bất 言ngôn 而nhi 喻dụ 。 惜tích 乎hồ 。 人nhân 知tri 衡hành 之chi 可khả 信tín 。 而nhi 不bất 知tri 其kỳ 用dụng 中trung 在tại 是thị 。 猶do 凡phàm 人nhân 知tri 食thực 之chi 可khả 飽bão 。 而nhi 不bất 知tri 可khả 飽bão 者giả 味vị 耳nhĩ 。 以dĩ 味vị 精tinh 而nhi 食thực 麤thô 也dã 。 故cố 曰viết 惟duy 精tinh 惟duy 一nhất 。 允duẫn 執chấp 厥quyết 中trung 。 不bất 知tri 味vị 則tắc 不bất 知tri 精tinh 。 不bất 知tri 中trung 則tắc 不bất 善thiện 用dụng 。 能năng 用dụng 其kỳ 中trung 。 始thỉ 稱xưng 大đại 用dụng 。 黃hoàng 生sanh 志chí 之chi 。

歐âu 嘉gia 可khả 字tự 說thuyết

歐âu 生sanh 興hưng 際tế 。 遠viễn 來lai 謁yết 余dư 。 少thiếu 年niên 勤cần 苦khổ 。 余dư 見kiến 而nhi 嘉gia 其kỳ 志chí 。 因nhân 字tự 之chi 曰viết 嘉gia 可khả 。 凡phàm 曰viết 可khả 者giả 。 訓huấn 為vi 僅cận 可khả 。 僅cận 則tắc 有hữu 所sở 未vị 盡tận 。 非phi 也dã 。 夫phu 人nhân 之chi 欲dục 於ư 心tâm 者giả 。 可khả 則tắc 嗜thị 之chi 。 不bất 可khả 則tắc 厭yếm 之chi 。 且thả 心tâm 之chi 嗜thị 慾dục 。 不bất 盡tận 不bất 止chỉ 。 亦diệc 有hữu 欲dục 盡tận 而nhi 不bất 止chỉ 者giả 。 豈khởi 曰viết 僅cận 哉tai 。 是thị 古cổ 今kim 之chi 人nhân 。 雖tuy 在tại 可khả 中trung 。 而nhi 不bất 知tri 其kỳ 可khả 也dã 。 獨độc 禪thiền 門môn 向hướng 上thượng 一nhất 路lộ 。 以dĩ 心tâm 印ấn 心tâm 。 謂vị 之chi 印ấn 可khả 。 在tại 聖thánh 人nhân 則tắc 曰viết 無vô 可khả 不bất 可khả 。 然nhiên 無vô 不bất 可khả 者giả 。 則tắc 無vô 有hữu 不bất 可khả 者giả 矣hĩ 。 故cố 舉cử 世thế 之chi 人nhân 與dữ 物vật 。 世thế 與dữ 時thời 。

時thời 與dữ 命mạng 。 皆giai 有hữu 確xác 然nhiên 不bất 易dị 之chi 可khả 。 苟cẩu 知tri 其kỳ 不bất 易dị 之chi 道đạo 。 則tắc 窮cùng 達đạt 一nhất 際tế 。 險hiểm 夷di 一nhất 致trí 。 出xuất 處xứ 一nhất 時thời 。 如như 斯tư 則tắc 無vô 不bất 可khả 者giả 矣hĩ 。 人nhân 能năng 洞đỗng 見kiến 此thử 可khả 。 則tắc 無vô 往vãng 而nhi 非phi 所sở 遇ngộ 也dã 。 歐âu 生sanh 知tri 此thử 之chi 際tế 。 名danh 為vi 實thật 際tế 。 實thật 際tế 豈khởi 小tiểu 可khả 哉tai 。

士sĩ 修tu 字tự 說thuyết

鄭trịnh 生sanh 尚thượng 志chí 問vấn 字tự 於ư 予# 。 予# 字tự 之chi 曰viết 士sĩ 修tu 。 蓋cái 志chí 於ư 道đạo 。 非phi 修tu 不bất 足túc 以dĩ 盡tận 道đạo 。 然nhiên 道đạo 在tại 吾ngô 人nhân 。 本bổn 來lai 具cụ 足túc 。 無vô 欠khiếm 無vô 餘dư 。 良lương 由do 物vật 欲dục 葑# 蔽tế 。 而nhi 失thất 其kỳ 固cố 有hữu 。 以dĩ 致trí 六lục 鑿tạc 相tương/tướng 攘nhương 。 六lục 官quan 失thất 職chức 。 此thử 愚ngu 不bất 肖tiếu 者giả 所sở 不bất 及cập 。 即tức 有hữu 志chí 者giả 。 又hựu 或hoặc 賢hiền 者giả 行hành 之chi 過quá 。 智trí 者giả 知tri 之chi 過quá 。 聖thánh 人nhân 所sở 以dĩ 折chiết 衷# 之chi 。 抑ức 其kỳ 太thái 過quá 。 引dẫn 其kỳ 不bất 及cập 。 歸quy 於ư 大đại 中trung 至chí 正chánh 之chi 體thể 。 以dĩ 完hoàn 其kỳ 本bổn 有hữu 。 不bất 失thất 其kỳ 天thiên 真chân 。 故cố 謂vị 之chi 修tu 耳nhĩ 。 非phi 舍xá 此thử 之chi 外ngoại 別biệt 有hữu 修tu 也dã 。 故cố 曰viết 。 修tu 道Đạo 之chi 謂vị 教giáo 。 是thị 知tri 聖thánh 人nhân 教giáo 人nhân 。 非phi 有hữu 益ích 於ư 人nhân 也dã 。 但đãn 就tựu 其kỳ 所sở 賦phú 而nhi 裁tài 成thành 之chi 。 因nhân 其kỳ 所sở 志chí 。 而nhi 引dẫn 發phát 之chi 。 以dĩ 至chí 於ư 日nhật 用dụng 見kiến 聞văn 知tri 覺giác 之chi 閒gian/nhàn 。 起khởi 居cư 食thực 息tức 之chi 內nội 。 無vô 非phi 本bổn 明minh 獨độc 露lộ 之chi 地địa 。 苦khổ 於ư 夙túc 習tập 而nhi 障chướng 之chi 。 故cố 即tức 其kỳ 所sở 明minh 以dĩ 通thông 其kỳ 蔽tế 。 如như 目mục 為vi 色sắc 蔽tế 。 即tức 色sắc 以dĩ 通thông 之chi 。 耳nhĩ 為vi 聲thanh 蔽tế 。 即tức 聲thanh 以dĩ 通thông 之chi 。 舌thiệt 為vi 味vị 蔽tế 。 即tức 味vị 以dĩ 通thông 之chi 。 鼻tị 為vi 香hương 蔽tế 。 即tức 香hương 以dĩ 通thông 之chi 。 身thân 為vi 觸xúc 蔽tế 。 即tức 觸xúc 以dĩ 通thông 之chi 。 意ý 以dĩ 知tri 蔽tế 。 即tức 知tri 以dĩ 通thông 之chi 。 洗tẩy 其kỳ 夙túc 習tập 。 而nhi 發phát 其kỳ 本bổn 明minh 。 譬thí 如như 磨ma 鏡kính 。 垢cấu 淨tịnh 明minh 現hiện 。 然nhiên 鏡kính 明minh 本bổn 具cụ 。 非phi 因nhân 磨ma 洗tẩy 而nhi 增tăng 益ích 之chi 也dã 。 以dĩ 其kỳ 所sở 習tập 者giả 道đạo 。 故cố 用dụng 志chí 以dĩ 啟khải 之chi 。 苟cẩu 無vô 專chuyên 一nhất 不bất 拔bạt 之chi 志chí 。 必tất 為vi 習tập 染nhiễm 所sở 奪đoạt 。 而nhi 日nhật 流lưu 於ư 顛điên 瞑minh 。 邈mạc 然nhiên 而nhi 不bất 知tri 返phản 。 不bất 足túc 以dĩ 為vi 人nhân 矣hĩ 。 又hựu 足túc 以dĩ 稱xưng 士sĩ 哉tai 。 故cố 予# 曰viết 。 士sĩ 貴quý 乎hồ 志chí 。 志chí 貴quý 乎hồ 修tu 也dã 。 為vi 士sĩ 修tu 說thuyết 。

徐từ 子tử 厚hậu 字tự 說thuyết

徐từ 生sanh 天thiên 載tái 作tác 禮lễ 請thỉnh 字tự 。 余dư 字tự 之chi 曰viết 子tử 厚hậu 。 因nhân 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 。 天thiên 乃nãi 吾ngô 性tánh 之chi 本bổn 然nhiên 者giả 。 而nhi 言ngôn 載tái 者giả 。 義nghĩa 取thủ 性tánh 能năng 載tái 物vật 也dã 。 傳truyền 曰viết 致trí 中trung 和hòa 。 天thiên 地địa 位vị 焉yên 。 萬vạn 物vật 育dục 焉yên 。 蓋cái 中trung 乃nãi 性tánh 之chi 體thể 。 和hòa 乃nãi 性tánh 之chi 德đức 也dã 。 吾ngô 人nhân 能năng 致trí 盡tận 其kỳ 性tánh 。 則tắc 體thể 周chu 而nhi 德đức 廣quảng 。 則tắc 能năng 位vị 天thiên 地địa 。 育dục 萬vạn 物vật 。 此thử 特đặc 性tánh 分phân 之chi 固cố 然nhiên 。 第đệ 止chỉ 性tánh 雖tuy 本bổn 具cụ 。 苟cẩu 非phi 所sở 養dưỡng 。 則tắc 不bất 能năng 極cực 廣quảng 大đại 以dĩ 盡tận 精tinh 微vi 。 故cố 余dư 取thủ 其kỳ 厚hậu 者giả 。 意ý 欲dục 深thâm 其kỳ 所sở 養dưỡng 。 以dĩ 重trọng/trùng 其kỳ 厚hậu 。 方phương 能năng 持trì 載tái 而nhi 不bất 遺di 。 故cố 曰viết 。 風phong 之chi 積tích 也dã 不bất 厚hậu 。 則tắc 負phụ 大đại 翼dực 也dã 無vô 力lực 。 水thủy 之chi 積tích 也dã 不bất 厚hậu 。 則tắc 負phụ 大đại 舟chu 也dã 無vô 力lực 。 然nhiên 吾ngô 人nhân 本bổn 具cụ 性tánh 德đức 。 雖tuy 天thiên 然nhiên 廣quảng 大đại 。 自tự 非phi 積tích 養dưỡng 深thâm 厚hậu 。 則tắc 負phụ 大đại 任nhậm 也dã 無vô 力lực 。 是thị 故cố 古cổ 之chi 豪hào 傑kiệt 之chi 士sĩ 。 賦phú 特đặc 達đạt 之chi 才tài 者giả 。 靡mĩ 不bất 刻khắc 苦khổ 勵lệ 志chí 。 以dĩ 淬# 其kỳ 利lợi 器khí 。 以dĩ 待đãi 天thiên 下hạ 國quốc 家gia 之chi 大đại 用dụng 。 以dĩ 建kiến 千thiên 載tái 不bất 朽hủ 之chi 大đại 業nghiệp 。 所sở 以dĩ 光quang 照chiếu 百bách 世thế 。 澤trạch 流lưu 無vô 窮cùng 。 所sở 謂vị 源nguyên 遠viễn 而nhi 流lưu 長trường/trưởng 。 厚hậu 之chi 至chí 也dã 。 以dĩ 其kỳ 性tánh 為vi 天thiên 地địa 萬vạn 物vật 之chi 本bổn 。 故cố 能năng 盡tận 其kỳ 性tánh 。 則tắc 可khả 與dữ 天thiên 地địa 參tham 。 方phương 盡tận 丈trượng 夫phu 之chi 能năng 事sự 。 能năng 事sự 畢tất 。 則tắc 可khả 名danh 為vi 人nhân 。 否phủ/bĩ 則tắc 與dữ 物vật 同đồng 腐hủ 朽hủ 。 又hựu 何hà 以dĩ 稱xưng 丈trượng 夫phu 哉tai 。 是thị 以dĩ 聖thánh 人nhân 處xứ 其kỳ 厚hậu 。 不bất 處xứ 其kỳ 薄bạc 。 居cư 其kỳ 實thật 。 不bất 居cư 其kỳ 華hoa 。 去khứ 華hoa 取thủ 實thật 。 厚hậu 之chi 道đạo 也dã 。 故cố 余dư 字tự 之chi 曰viết 。 子tử 厚hậu 。 子tử 其kỳ 勉miễn 之chi 。

容dung 我ngã 字tự 說thuyết

天thiên 地địa 至chí 大đại 。 萬vạn 物vật 無vô 所sở 不bất 容dung 。 而nhi 且thả 曰viết 容dung 我ngã 。 豈khởi 我ngã 獨độc 不bất 能năng 見kiến 容dung 哉tai 。 雖tuy 然nhiên 必tất 有hữu 說thuyết 矣hĩ 。 昔tích 人nhân 有hữu 云vân 。 誰thùy 云vân 天thiên 地địa 寬khoan 。 出xuất 門môn 惟duy 有hữu 礙ngại 。 是thị 亦diệc 有hữu 不bất 能năng 見kiến 容dung 者giả 。 非phi 天thiên 地địa 不bất 能năng 容dung 我ngã 。 由do 我ngã 不bất 能năng 容dung 於ư 天thiên 地địa 耳nhĩ 。 是thị 以dĩ 聖thánh 人nhân 。 并tinh 包bao 萬vạn 物vật 而nhi 。 不bất 為vì 己kỷ 有hữu 。 不bất 為vì 己kỷ 有hữu 是thị 無vô 我ngã 。 無vô 我ngã 則tắc 無vô 物vật 。 無vô 物vật 則tắc 無vô 物vật 與dữ 敵địch 。 無vô 物vật 與dữ 敵địch 。 則tắc 物vật 我ngã 忘vong 。 物vật 我ngã 忘vong 。 則tắc 物vật 皆giai 我ngã 。 物vật 皆giai 我ngã 。 則tắc 我ngã 混hỗn 於ư 萬vạn 物vật 矣hĩ 。 以dĩ 其kỳ 混hỗn 同đồng 。 故cố 能năng 容dung 我ngã 。 此thử 聖thánh 人nhân 之chi 能năng 事sự 也dã 。 唯duy 忘vong 機cơ 者giả 似tự 之chi 。 故cố 以dĩ 此thử 字tự 李# 丈trượng 人nhân 。

謝tạ 汝nhữ 忠trung 字tự 說thuyết

章chương 貢cống 孺nhụ 子tử 。 名danh 曰viết 上thượng 嘉gia 。 請thỉnh 余dư 為vi 字tự 。 字tự 之chi 曰viết 汝nhữ 忠trung 。 謂vị 移di 孝hiếu 於ư 忠trung 。 固cố 上thượng 之chi 所sở 嘉gia 者giả 也dã 。 以dĩ 孺nhụ 子tử 得đắc 丙bính 而nhi 生sanh 。 丙bính 火hỏa 象tượng 君quân 德đức 也dã 。 陽dương 明minh 而nhi 剛cang 正chánh 。 外ngoại 剛cang 而nhi 中trung 柔nhu 。 德đức 之chi 實thật 也dã 。 故cố 曰viết 柔nhu 嘉gia 。 謂vị 陽dương 剛cang 而nhi 陰ấm 柔nhu 。 君quân 剛cang 而nhi 臣thần 柔nhu 。 此thử 上thượng 下hạ 之chi 正chánh 。 天thiên 地địa 之chi 和hòa 也dã 。 以dĩ 大đại 來lai 而nhi 小tiểu 往vãng 。 陽dương 求cầu 陰ấm 。 陰ấm 入nhập 陽dương 。 故cố 在tại 卦# 為vi 離ly 為vi 火hỏa 。 在tại 人nhân 為vi 心tâm 為vi 目mục 。 心tâm 精tinh 而nhi 溢dật 於ư 目mục 。 目mục 視thị 而nhi 主chủ 於ư 心tâm 。 內nội 外ngoại 一nhất 也dã 。 故cố 君quân 之chi 求cầu 臣thần 。 如như 心tâm 之chi 於ư 目mục 。 臣thần 之chi 事sự 君quân 。 若nhược 目mục 之chi 於ư 心tâm 。 是thị 則tắc 內nội 外ngoại 一nhất 而nhi 用dụng 不bất 異dị 。 德đức 合hợp 而nhi 功công 成thành 。 故cố 可khả 嘉gia 也dã 。 否phủ/bĩ 則tắc 殆đãi 已dĩ 。 所sở 謂vị 耳nhĩ 視thị 而nhi 目mục 聽thính 。 則tắc 天thiên 君quân 失thất 守thủ 。 五ngũ 官quan 失thất 職chức 。 求cầu 其kỳ 嘉gia 也dã 。 詎cự 不bất 難nan 乎hồ 哉tai 。 是thị 知tri 人nhân 臣thần 之chi 事sự 君quân 。 若nhược 目mục 之chi 聽thính 命mạng 於ư 心tâm 者giả 。 忠trung 之chi 至chí 也dã 。 故cố 予# 因nhân 其kỳ 嘉gia 而nhi 益ích 嘉gia 之chi 。 以dĩ 忠trung 固cố 可khả 嘉gia 也dã 。 予# 觀quán 孺nhụ 子tử 神thần 邁mại 而nhi 骨cốt 駿tuấn 。 氣khí 和hòa 而nhi 心tâm 泰thái 。 大đại 人nhân 之chi 質chất 也dã 。 語ngữ 曰viết 。 大đại 人nhân 者giả 。 不bất 失thất 赤xích 子tử 之chi 心tâm 也dã 。 其kỳ 實thật 則tắc 預dự 秉bỉnh 大đại 人nhân 之chi 象tượng 。 業nghiệp 已dĩ 見kiến 乎hồ 儀nghi 容dung 體thể 貌mạo 之chi 閒gian/nhàn 。 即tức 仲trọng 尼ni 之chi 為vi 兒nhi 戲hí 。 陳trần 俎# 豆đậu 。 設thiết 禮lễ 容dung 。 豈khởi 非phi 天thiên 有hữu 所sở 授thọ 。 而nhi 人nhân 有hữu 以dĩ 成thành 之chi 耶da 。 先tiên 生sanh 以dĩ 是thị 月nguyệt 。 送tống 孺nhụ 子tử 進tiến 小tiểu 學học 。 即tức 詺# 此thử 名danh 。 予# 字tự 之chi 曰viết 以dĩ 忠trung 。 先tiên 生sanh 欲dục 予# 書thư 此thử 。 藏tạng 之chi 珍trân 襲tập 。 將tương 為vi 孺nhụ 子tử 之chi 左tả 券khoán 云vân 。

覺giác 之chi 字tự 說thuyết

方phương 遺di 民dân 氏thị 。 從tùng 父phụ 宦# 遊du 衡hành 。 禮lễ 予# 問vấn 出xuất 世thế 法pháp 。 因nhân 請thỉnh 法pháp 名danh 。 詺# 之chi 曰viết 福phước 心tâm 。 以dĩ 心tâm 為vi 福phước 田điền 之chi 本bổn 。 眾chúng 善thiện 之chi 所sở 歸quy 。 如như 膏cao 壤nhưỡng 而nhi 生sanh 百bách 穀cốc 也dã 。 復phục 請thỉnh 字tự 。 字tự 之chi 曰viết 覺giác 之chi 。 以dĩ 佛Phật 者giả 覺giác 也dã 。 古cổ 德đức 云vân 。 即tức 心tâm 即tức 佛Phật 。 以dĩ 此thử 心tâm 本bổn 來lai 是thị 佛Phật 。 因nhân 迷mê 之chi 而nhi 為vì 眾chúng 生sanh 。 是thị 迷mê 覺giác 之chi 變biến 也dã 。 吾ngô 人nhân 日nhật 用dụng 現hiện 前tiền 一nhất 念niệm 。 覺giác 則tắc 一nhất 念niệm 佛Phật 。 念niệm 念niệm 常thường 覺giác 。 則tắc 為vi 常thường 住trụ 佛Phật 。 不bất 覺giác 則tắc 永vĩnh 墮đọa 迷mê 途đồ 。 失thất 其kỳ 故cố 有hữu 。 如như 人nhân 有hữu 目mục 。 而nhi 居cư 暗ám 室thất 。 一nhất 無vô 所sở 見kiến 。 所sở 謂vị 顛điên 瞑minh 而nhi 不bất 自tự 覺giác 者giả 也dã 。 以dĩ 心tâm 是thị 福phước 田điền 。 以dĩ 覺giác 為vi 種chủng 子tử 。 日nhật 用dụng 不bất 覺giác 。 如như 有hữu 田điền 不bất 耕canh 。 安an 可khả 以dĩ 望vọng 有hữu 秋thu 乎hồ 。 吾ngô 故cố 曰viết 覺giác 之chi 。 覺giác 之chi 者giả 。 種chủng 福phước 之chi 本bổn 也dã 。 方phương 子tử 能năng 覺giác 。 則tắc 不bất 辜cô 本bổn 有hữu 。 乃nãi 福phước 之chi 大đại 者giả 也dã 。

讀đọc 達đạt 師sư 洞đỗng 聞văn 字tự 說thuyết

洞đỗng 聞văn 之chi 語ngữ 。 則tắc 遵tuân 文Văn 殊Thù 擇trạch 圓viên 通thông 。 以dĩ 觀quán 音âm 耳nhĩ 根căn 為vi 勝thắng 。 又hựu 以dĩ 普phổ 賢hiền 心tâm 聞văn 洞đỗng 十thập 方phương 為vi 準chuẩn 則tắc 。 一nhất 以dĩ 耳nhĩ 圓viên 。 一nhất 以dĩ 心tâm 洞đỗng 也dã 。 若nhược 在tại 老lão 憨# 分phần/phân 上thượng 。 看khán 他tha 虗hư 空không 與dữ 眉mi 毛mao 廝tư 結kết 。 比tỉ 比tỉ 說thuyết 法Pháp 。 萬vạn 象tượng 皆giai 聞văn 。 則tắc 三tam 大Đại 士Sĩ 一nhất 場tràng 懡# 㦬# 。 而nhi 紫tử 柏# 此thử 語ngữ 。 亦diệc 無vô 地địa 可khả 寄ký 矣hĩ 。 此thử 處xứ 透thấu 得đắc 。 方phương 稱xưng 洞đỗng 聞văn 。

與dữ 堂đường 主chủ 天thiên 香hương 更cánh 字tự 無vô 隱ẩn 說thuyết

堂đường 主chủ 明minh 桂quế 。 舊cựu 字tự 天thiên 香hương 。 請thỉnh 海hải 印ấn 老lão 人nhân 易dị 之chi 。 以dĩ 其kỳ 近cận 於ư 俗tục 也dã 。 老lão 人nhân 笑tiếu 而nhi 應ưng 曰viết 。 名danh 是thị 假giả 名danh 。 況huống 真chân 非phi 可khả 名danh 。 凡phàm 可khả 名danh 者giả 皆giai 俗tục 耳nhĩ 。 因nhân 而nhi 罷bãi 去khứ 。 一nhất 日nhật 偶ngẫu 詣nghệ 丈trượng 室thất 白bạch 曰viết 。 弟đệ 子tử 夜dạ 來lai 夢mộng 師sư 為vi 更cánh 其kỳ 字tự 。 及cập 問vấn 字tự 。 何hà 乃nãi 忘vong 之chi 矣hĩ 。 老lão 人nhân 復phục 大đại 笑tiếu 曰viết 。 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 皆giai 如như 昨tạc 夢mộng 。 然nhiên 所sở 可khả 名danh 字tự 者giả 。 皆giai 夢mộng 語ngữ 也dã 。 善thiện 知tri 諸chư 法pháp 如như 夢mộng 。 則tắc 一nhất 切thiết 名danh 字tự 語ngữ 言ngôn 。 無vô 非phi 夢mộng 事sự 。 苟cẩu 觀quán 法pháp 如như 夢mộng 。 則tắc 佛Phật 法Pháp 常thường 現hiện 前tiền 。 因nhân 詺# 之chi 曰viết 無vô 隱ẩn 。 意ý 取thủ 分phân 明minh 目mục 前tiền 。 六lục 根căn 相tướng 對đối 。 無vô 非phi 佛Phật 事sự 。 且thả 如như 靈linh 雲vân 見kiến 桃đào 花hoa 而nhi 悟ngộ 道đạo 。 香hương 嚴nghiêm 聞văn 擊kích 竹trúc 以dĩ 明minh 心tâm 。 此thử 皆giai 即tức 聲thanh 色sắc 門môn 頭đầu 而nhi 實thật 證chứng 者giả 。 山sơn 谷cốc 道Đạo 人Nhân 。 依y 晦hối 堂đường 和hòa 尚thượng 。 乞khất 指chỉ 捷tiệp 徑kính 處xứ 。 堂đường 曰viết 。 祇kỳ 如như 仲trọng 尼ni 道đạo 。 二nhị 三tam 子tử 。 以dĩ 我ngã 為vi 隱ẩn 乎hồ 。 吾ngô 無vô 隱ẩn 乎hồ 爾nhĩ 。 太thái 史sử 居cư 常thường 如như 何hà 理lý 論luận 。 公công 擬nghĩ 對đối 。 堂đường 曰viết 不bất 是thị 不bất 是thị 。 一nhất 日nhật 。 侍thị 堂đường 山sơn 行hành 次thứ 。

時thời 巖nham 桂quế 盛thịnh 放phóng 。 堂đường 問vấn 曰viết 。 聞văn 木mộc 樨# 華hoa 香hương 麼ma 。 公công 曰viết 聞văn 。 堂đường 曰viết 。 吾ngô 無vô 隱ẩn 乎hồ 爾nhĩ 。 公công 釋thích 然nhiên 即tức 拜bái 曰viết 。 和hòa 尚thượng 恁nhẫm 麼ma 老lão 婆bà 心tâm 切thiết 。 此thử 乃nãi 者giả 俗tục 漢hán 從tùng 香hương 塵trần 而nhi 得đắc 悟ngộ 入nhập 者giả 。 堂đường 主chủ 莫mạc 道đạo 從tùng 香hương 塵trần 而nhi 入nhập 者giả 。 可khả 字tự 無vô 隱ẩn 。 其kỳ 他tha 又hựu 有hữu 隱ẩn 耶da 。 仲trọng 尼ni 又hựu 曰viết 。 吾ngô 無vô 行hành 而nhi 不bất 與dữ 二nhị 三tam 子tử 者giả 。 是thị 丘khâu 也dã 。 參tham 。

虗hư 懷hoài 字tự 說thuyết

五ngũ 臺đài 竹trúc 林lâm 大đại 師sư 。 入nhập 滅diệt 之chi 明minh 年niên 戊# 午ngọ 。 門môn 人nhân 大đại 謙khiêm 遠viễn 來lai 匡khuông 山sơn 。 求cầu 予# 為vi 塔tháp 銘minh 。 公công 受thọ 業nghiệp 京kinh 都đô 。 西tây 山sơn 碧bích 雲vân 寺tự 。 碧bích 雲vân 為vi 王vương 城thành 勝thắng 剎sát 。 四tứ 事sự 之chi 豐phong 。 第đệ 一nhất 享hưởng 僧Tăng 中trung 最tối 勝thắng 欲dục 樂lạc 者giả 。 公công 能năng 捨xả 此thử 。 而nhi 之chi 寒hàn 巖nham 冰băng 雪tuyết 中trung 。 親thân 近cận 知tri 識thức 。 潛tiềm 心tâm 佛Phật 法Pháp 。 竹trúc 林lâm 門môn 人nhân 以dĩ 千thiên 百bách 計kế 。 獨độc 公công 以dĩ 末mạt 後hậu 光quang 明minh 不bất 朽hủ 為vi 念niệm 。 其kỳ 存tồn 心tâm 重trọng/trùng 本bổn 可khả 知tri 已dĩ 。 及cập 予# 與dữ 坐tọa 談đàm 。 扣khấu 其kỳ 所sở 蘊uẩn 。 專chuyên 注chú 理lý 觀quán 。 謹cẩn 於ư 律luật 行hành 。 則tắc 其kỳ 所sở 趨xu 。 又hựu 非phi 世thế 諦đế 碌# 碌# 者giả 比tỉ 。 予# 甚thậm 嘉gia 之chi 。 先tiên 字tự 愈dũ 光quang 。 予# 嫌hiềm 其kỳ 衒huyễn 也dã 。 乃nãi 為vi 更cánh 之chi 曰viết 虗hư 懷hoài 。 葢# 取thủ 其kỳ 虗hư 心tâm 而nhi 能năng 受thọ 益ích 也dã 。 良lương 以dĩ 眾chúng 生sanh 長trưởng 寢tẩm 生sanh 死tử 而nhi 不bất 寤ngụ 者giả 。 直trực 以dĩ 沈trầm 瞑minh 五ngũ 欲dục 積tích 習tập 濃nồng 厚hậu 。 煩phiền 滿mãn 胸hung 襟khâm 。 故cố 凡phàm 所sở 舉cử 措thố 。 皆giai 為vi 業nghiệp 資tư 。 以dĩ 其kỳ 執chấp 而nhi 不bất 化hóa 其kỳ 所sở 有hữu 。 則tắc 積tích 垢cấu 益ích 深thâm 。 垢cấu 益ích 深thâm 而nhi 業nghiệp 益ích 重trọng/trùng 。 積tích 迷mê 不bất 已dĩ 。 而nhi 苦khổ 道đạo 愈dũ 長trường/trưởng 。 終chung 無vô 返phản 省tỉnh 。 何hà 光quang 之chi 有hữu 。 究cứu 其kỳ 所sở 以dĩ 。 其kỳ 心tâm 不bất 虗hư 之chi 過quá 也dã 。 聖thánh 人nhân 虗hư 己kỷ 以dĩ 遊du 世thế 者giả 。 以dĩ 能năng 捨xả 其kỳ 所sở 執chấp 耳nhĩ 。 所sở 執chấp 既ký 捨xả 則tắc 心tâm 自tự 空không 。 心tâm 空không 則tắc 境cảnh 自tự 寂tịch 。 心tâm 空không 境cảnh 寂tịch 。 則tắc 物vật 我ngã 兼kiêm 忘vong 。 我ngã 忘vong 則tắc 無vô 能năng 執chấp 之chi 心tâm 。 物vật 忘vong 則tắc 絕tuyệt 所sở 執chấp 之chi 境cảnh 。 斯tư 則tắc 心tâm 境cảnh 求cầu 之chi 。 了liễu 不bất 可khả 得đắc 。 虗hư 之chi 至chí 也dã 。 其kỳ 懷hoài 若nhược 此thử 。 則tắc 超siêu 然nhiên 獨độc 立lập 而nhi 與dữ 道đạo 同đồng 遊du 。 又hựu 何hà 一nhất 物vật 之chi 可khả 拘câu 。 纖tiêm 塵trần 之chi 為vi 累lũy/lụy/luy 乎hồ 。 然nhiên 以dĩ 無vô 有hữu 入nhập 無vô 有hữu 。 妙diệu 行hạnh 冥minh 符phù 。 橫hoạnh/hoành 身thân 為vi 物vật 。 所sở 謂vị 不bất 起khởi 。 滅diệt 定định 而nhi 現hiện 諸chư 威uy 儀nghi 。 此thử 至chí 人nhân 涉thiệp 世thế 之chi 能năng 事sự 。 又hựu 豈khởi 止chỉ 勞lao 謙khiêm 而nhi 已dĩ 哉tai 。 葢# 光quang 而nhi 不bất 耀diệu 者giả 也dã 。

聶niếp 應ưng 如như 字tự 說thuyết

聶niếp 生sanh 遊du 於ư 達đạt 觀quán 禪thiền 師sư 之chi 門môn 。 師sư 字tự 曰viết 應ưng 如như 。 予# 觀quán 其kỳ 字tự 。 因nhân 知tri 師sư 所sở 以dĩ 授thọ 生sanh 者giả 。 最tối 上thượng 法Pháp 門môn 也dã 。 乃nãi 為vi 之chi 說thuyết 。 夫phu 如như 非phi 相tướng 似tự 之chi 說thuyết 。 葢# 直trực 指chỉ 吾ngô 人nhân 本bổn 體thể 而nhi 言ngôn 。 所sở 謂vị 真Chân 如Như 者giả 。 乃nãi 一nhất 心tâm 之chi 異dị 稱xưng 也dã 。 然nhiên 真chân 則tắc 不bất 妄vọng 。 如như 則tắc 不bất 變biến 。 故cố 名danh 真Chân 如Như 。 以dĩ 其kỳ 心tâm 光quang 明minh 廣quảng 大đại 。 湛trạm 若nhược 虗hư 空không 。 其kỳ 體thể 寂tịch 然nhiên 。 乃nãi 至chí 日nhật 往vãng 月nguyệt 來lai 。 昏hôn 明minh 相tướng 代đại 。 雲vân 行hành 鳥điểu 飛phi 。 風phong 動động 塵trần 起khởi 。 四tứ 時thời 循tuần 環hoàn 。 日nhật 夜dạ 無vô 隙khích 。 種chủng 種chủng 變biến 幻huyễn 。 起khởi 滅diệt 不bất 停đình 。 而nhi 空không 體thể 凝ngưng 然nhiên 。 寂tịch 然nhiên 不bất 動động 。 吾ngô 人nhân 稟bẩm 此thử 真Chân 如Như 之chi 性tánh 。 賴lại 以dĩ 成thành 形hình 。 而nhi 為vi 妄vọng 想tưởng 遷thiên 流lưu 。 榮vinh 辱nhục 憂ưu 喜hỷ 好hảo 惡ác 喜hỷ 怒nộ 疾tật 病bệnh 禍họa 患hoạn 。 乃nãi 至chí 死tử 生sanh 代đại 謝tạ 。 種chủng 種chủng 變biến 幻huyễn 而nhi 為vi 遮già 障chướng 。 是thị 則tắc 自tự 體thể 本bổn 如như 。 而nhi 今kim 不bất 如như 矣hĩ 。 故cố 禪thiền 師sư 因nhân 其kỳ 固cố 有hữu 而nhi 導đạo 之chi 曰viết 。 子tử 應ưng 當đương 如như 。 故cố 曰viết 應ưng 如như 。 謂vị 本bổn 來lai 自tự 如như 。 而nhi 今kim 不bất 如như 。 欲dục 復phục 本bổn 有hữu 。 不bất 必tất 外ngoại 求cầu 。 但đãn 當đương 如như 耳nhĩ 。 苟cẩu 如như 其kỳ 本bổn 如như 。 更cánh 何hà 如như 哉tai 。 是thị 知tri 吾ngô 人nhân 聖thánh 凡phàm 不bất 隔cách 。 端đoan 在tại 迷mê 悟ngộ 如như 與dữ 不bất 如như 之chi 間gian 。 不bất 如như 則tắc 凡phàm 。 如như 則tắc 聖thánh 矣hĩ 。 般Bát 若Nhã 云vân 。 所sở 言ngôn 如Như 來Lai 者giả 。 即tức 諸chư 法pháp 如như 義nghĩa 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 不bất 獨độc 心tâm 體thể 本bổn 如như 。 而nhi 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 近cận 取thủ 諸chư 身thân 。 則tắc 四tứ 大đại 六lục 根căn 。 細tế 而nhi 披phi 剝bác 。 則tắc 三tam 十thập 六lục 物vật 。 內nội 外ngoại 皆giai 如như 。 遠viễn 取thủ 諸chư 物vật 。 則tắc 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 鱗lân 介giới 羽vũ 毛mao 。 草thảo 木mộc 微vi 塵trần 。 極cực 盡tận 世thế 閒gian/nhàn 一nhất 切thiết 相tướng 狀trạng 。 靡mĩ 不bất 皆giai 如như 。 故cố 曰viết 。 青thanh 青thanh 翠thúy 竹trúc 。 總tổng 是thị 真Chân 如Như 。 鬱uất 鬱uất 黃hoàng 花hoa 。 無vô 非phi 般Bát 若Nhã 。 以dĩ 此thử 而nhi 觀quán 。 則tắc 諸chư 法pháp 本bổn 自tự 如như 如như 。 諸chư 法pháp 既ký 如như 。 又hựu 何hà 好hảo 惡ác 當đương 情tình 取thủ 捨xả 。 而nhi 為vị 生sanh 死tử 。 之chi 業nghiệp 所sở 留lưu 礙ngại 哉tai 。 所sở 謂vị 萬vạn 境cảnh 本bổn 閒gian/nhàn 。 而nhi 人nhân 自tự 鬧náo 。 若nhược 人nhân 轉chuyển 物vật 即tức 同đồng 如Như 來Lai 。 物vật 轉chuyển 則tắc 心tâm 境cảnh 皆giai 如như 。 物vật 我ngã 兼kiêm 忘vong 。 聖thánh 凡phàm 平bình 等đẳng 。 生sanh 死tử 去khứ 來lai 。 如như 夢mộng 如như 幻huyễn 。 與dữ 吾ngô 靈linh 覺giác 之chi 體thể 。 有hữu 何hà 交giao 涉thiệp 。 是thị 故cố 吾ngô 人nhân 有hữu 志chí 。 出xuất 生sanh 死tử 者giả 。 應ưng 當đương 如như 也dã 。 故cố 曰viết 應ưng 如như 。 子tử 其kỳ 識thức 之chi 。

何hà 希hy 有hữu 字tự 說thuyết

何hà 生sanh 字tự 希hy 有hữu 。 篤đốc 志chí 向hướng 道đạo 。 人nhân 能năng 向hướng 道đạo 。 誠thành 希hy 有hữu 也dã 。 若nhược 真chân 能năng 見kiến 道đạo 。 則tắc 更cánh 為vi 希hy 有hữu 。 余dư 嘗thường 讀đọc 金kim 剛cang 經kinh 。 至chí 空không 生sanh 歎thán 世Thế 尊Tôn 曰viết 。 希hy 有hữu 。 余dư 甚thậm 疑nghi 之chi 。 及cập 尋tầm 其kỳ 未vị 歎thán 以dĩ 前tiền 。 並tịnh 無vô 甚thậm 奇kỳ 特đặc 。 亦diệc 無vô 玄huyền 妙diệu 語ngữ 。 惟duy 言ngôn 世Thế 尊Tôn 著trước 衣y 持trì 鉢bát 。 飯phạn 食thực 經kinh 行hành 。 洗tẩy 足túc 敷phu 座tòa 而nhi 已dĩ 。 更cánh 無vô 別biệt 奇kỳ 特đặc 也dã 。 空không 生sanh 何hà 所sở 見kiến 而nhi 驚kinh 歎thán 若nhược 是thị 。 此thử 語ngữ 千thiên 載tái 上thượng 下hạ 佛Phật 祖tổ 註chú 解giải 不bất 破phá 。 忽hốt 被bị 空không 生sanh 看khán 破phá 世Thế 尊Tôn 行hành 履lý 處xứ 。 不bất 覺giác 失thất 聲thanh 乃nãi 爾nhĩ 。 何hà 生sanh 希hy 有hữu 。 果quả 何hà 所sở 見kiến 而nhi 希hy 有hữu 耶da 。 苟cẩu 如như 空không 生sanh 看khán 破phá 世Thế 尊Tôn 處xứ 。 看khán 破phá 自tự 家gia 屋ốc 裏lý 。 此thử 葢# 家gia 常thường 日nhật 用dụng 過quá 活hoạt 事sự 耳nhĩ 。 更cánh 指chỉ 何hà 法pháp 為vi 希hy 有hữu 法pháp 。 何hà 事sự 為vi 希hy 有hữu 事sự 耶da 。 儻thảng 未vị 著trước 眼nhãn 。 但đãn 以dĩ 文văn 字tự 相tương/tướng 而nhi 爭tranh 誇khoa 讚tán 歎thán 之chi 。 恐khủng 他tha 日nhật 回hồi 頭đầu 一nhất 覰# 。 則tắc 見kiến 又hựu 不bất 希hy 有hữu 矣hĩ 。 何hà 生sanh 乞khất 法pháp 語ngữ 。 以dĩ 老lão 人nhân 無vô 法pháp 可khả 說thuyết 。 故cố 因nhân 其kỳ 說thuyết 。 而nhi 說thuyết 之chi 以dĩ 此thử 。

香hương 林lâm 字tự 說thuyết

大đại 都đô 慈từ 善thiện 長trưởng 老lão 。 名danh 真chân 孝hiếu 。 達đạt 師sư 字tự 之chi 曰viết 。 香hương 林lâm 。 請thỉnh 余dư 為vi 說thuyết 。 余dư 居cư 五ngũ 羊dương 時thời 。 見kiến 西tây 洋dương 番phiên 舶bạc 載tái 旃chiên 檀đàn 至chí 。 詢tuân 其kỳ 所sở 產sản 。 則tắc 曰viết 產sản 香hương 之chi 國quốc 。 最tối 毒độc 熱nhiệt 而nhi 多đa 巨cự 蛇xà 。 其kỳ 蛇xà 自tự 毒độc 。 熱nhiệt 莫mạc 可khả 解giải 。 獨độc 賴lại 此thử 香hương 以dĩ 解giải 之chi 。 故cố 盤bàn 附phụ 其kỳ 上thượng 。 以dĩ 得đắc 清thanh 涼lương 。 香hương 因nhân 蛇xà 毒độc 而nhi 亦diệc 盛thịnh 。 且thả 其kỳ 樹thụ 孤cô 生sanh 。 生sanh 處xứ 不bất 生sanh 眾chúng 草thảo 。 獨độc 香hương 成thành 林lâm 。 故cố 古cổ 德đức 云vân 。 旃chiên 檀đàn 內nội 絕tuyệt 凡phàm 材tài 。 今kim 達đạt 師sư 以dĩ 香hương 林lâm 美mỹ 孝hiếu 。 字tự 豈khởi 無vô 謂vị 哉tai 。 惟duy 我ngã 釋Thích 迦Ca 本bổn 師sư 出xuất 世thế 。 說thuyết 戒giới 定định 慧tuệ 三tam 學học 。 獨độc 專chuyên 於ư 戒giới 。 戒giới 品phẩm 甚thậm 多đa 。 獨độc 尊tôn 梵Phạm 網võng 大đại 戒giới 。 此thử 戒giới 乃nãi 是thị 。 教giáo 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 非phi 金kim 剛cang 心tâm 不bất 能năng 持trì 之chi 。 伏phục 覩đổ 經kinh 開khai 戒giới 品phẩm 。 以dĩ 孝hiếu 為vi 本bổn 。 故cố 經Kinh 云vân 。 孝hiếu 名danh 為vi 戒giới 。 謂vị 孝hiếu 順thuận 父phụ 母mẫu 。 孝hiếu 順thuận 師sư 僧Tăng 三Tam 寶Bảo 。 孝hiếu 順thuận 至chí 道Đạo 之chi 法Pháp 。 孝hiếu 順thuận 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 且thả 律luật 載tái 戒giới 品phẩm 。 麤thô 列liệt 五ngũ 百bách 。 細tế 則tắc 三tam 千thiên 威uy 儀nghi 。 八bát 萬vạn 細tế 行hạnh 。 佛Phật 獨độc 指chỉ 孝hiếu 字tự 為vi 本bổn 。 意ý 謂vị 佛Phật 子tử 能năng 盡tận 此thử 孝hiếu 。 則tắc 一nhất 切thiết 戒giới 品phẩm 。 一nhất 心tâm 具cụ 足túc 。 此thử 豈khởi 非phi 若nhược 旃chiên 檀đàn 孤cô 生sanh 。 三tam 毒độc 熱nhiệt 惱não 燒thiêu 炙chích 身thân 心tâm 。 無vô 可khả 解giải 救cứu 。 至chí 依y 於ư 戒giới 。 乃nãi 得đắc 清thanh 涼lương 。 豈khởi 非phi 若nhược 旃chiên 檀đàn 能năng 消tiêu 蛇xà 之chi 大đại 毒độc 耶da 。 孝hiếu 生sanh 於ư 眾chúng 生sanh 熱nhiệt 惱não 心tâm 地địa 。 自tự 體thể 清thanh 淨tịnh 以dĩ 消tiêu 煩phiền 惱não 。 煩phiền 惱não 逼bức 而nhi 戒giới 光quang 圓viên 。 豈khởi 非phi 若nhược 旃chiên 檀đàn 生sanh 於ư 毒độc 熱nhiệt 之chi 地địa 。 自tự 體thể 清thanh 涼lương 。 而nhi 因nhân 熱nhiệt 毒độc 以dĩ 成thành 其kỳ 香hương 耶da 。 一nhất 孝hiếu 全toàn 而nhi 眾chúng 戒giới 滿mãn 。 戒giới 滿mãn 而nhi 孝hiếu 愈dũ 真chân 。 如như 栴chiên 檀đàn 林lâm 。 故cố 曰viết 香hương 林lâm 。 以dĩ 之chi 為vi 名danh 。 不bất 亦diệc 宜nghi 乎hồ 。 此thử 乃nãi 達đạt 大đại 師sư 不bất 說thuyết 而nhi 說thuyết 也dã 。 余dư 說thuyết 為vi 贅# 。

堅kiên 白bạch 字tự 說thuyết

壽thọ 公công 為vi 京kinh 都đô 住trụ 持trì 。 雅nhã 志chí 向hướng 上thượng 。 喜hỷ 近cận 知tri 識thức 。 雖tuy 未vị 游du 歷lịch 百bách 城thành 。 而nhi 諸chư 方phương 名danh 行hành 尊tôn 宿túc 至chí 者giả 。 無vô 不bất 隨tùy 喜hỷ 。 可khả 稱xưng 坐tọa 參tham 。 往vãng 親thân 吾ngô 法pháp 兄huynh 古cổ 梅mai 法Pháp 師sư 。 師sư 深thâm 器khí 重trọng/trùng 。 嘗thường 以dĩ 堅kiên 白bạch 字tự 之chi 。 予# 因nhân 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 。 佛Phật 性tánh 之chi 在tại 纏triền 。 如như 摩ma 尼ni 之chi 墮đọa 溷hỗn 。 蓮liên 花hoa 之chi 處xứ 泥nê 。 不bất 為vị 煩phiền 惱não 。 穢uế 濁trược 所sở 昏hôn 。 不bất 為vi 五ngũ 欲dục 淤ứ 泥nê 所sở 污ô 。 葢# 其kỳ 自tự 性tánh 天thiên 然nhiên 。 本bổn 然nhiên 清thanh 淨tịnh 光quang 明minh 。 皎hiệu 潔khiết 若nhược 此thử 也dã 。 而nhi 人nhân 者giả 。 見kiến 穢uế 濁trược 而nhi 不bất 知tri 摩ma 尼ni 之chi 光quang 明minh 。 見kiến 淤ứ 泥nê 而nhi 不bất 知tri 蓮liên 花hoa 之chi 香hương 潔khiết 。 是thị 以dĩ 汩# 汩# 塵trần 勞lao 。 而nhi 不bất 知tri 自tự 性tánh 。 之chi 圓viên 明minh 也dã 。 公công 生sanh 長trưởng 塵trần 中trung 。 矯kiểu 矯kiểu 有hữu 出xuất 塵trần 志chí 。 心tâm 期kỳ 極cực 樂lạc 。 厭yếm 離ly 生sanh 死tử 。 是thị 果quả 一nhất 念niệm 孤cô 明minh 。 應ưng 緣duyên 常thường 照chiếu 。 方phương 且thả 即tức 塵trần 勞lao 作tác 佛Phật 事sự 。 轉chuyển 穢uế 邦bang 成thành 淨tịnh 土độ 。 又hựu 豈khởi 直trực 以dĩ 堅kiên 白bạch 同đồng 異dị 目mục 之chi 哉tai 。 雖tuy 然nhiên 志chí 不bất 磨ma 不bất 堅kiên 。 心tâm 不bất 洗tẩy 不bất 白bạch 。 吾ngô 人nhân 志chí 不bất 堅kiên 磨ma 以dĩ 忍nhẫn 。 心tâm 不bất 白bạch 洗tẩy 以dĩ 戒giới 。 若nhược 忍nhẫn 至chí 無vô 生sanh 。 戒giới 歸quy 自tự 性tánh 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 即tức 所sở 謂vị 磨ma 之chi 不bất 磷# 者giả 是thị 也dã 。 若nhược 磨ma 之chi 不bất 磷# 。 則tắc 涅niết 亦diệc 不bất 緇# 矣hĩ 。 堅kiên 則tắc 不bất 壞hoại 。 白bạch 則tắc 不bất 渝du 。 不bất 壞hoại 不bất 渝du 。 實thật 相tướng 常thường 住trụ 。 淨tịnh 土độ 無vô 量lượng 壽thọ 。 義nghĩa 在tại 是thị 乎hồ 。 公công 果quả 以dĩ 吾ngô 言ngôn 觀quán 自tự 心tâm 。 則tắc 懷hoài 中trung 之chi 物vật 。 當đương 自tự 現hiện 前tiền 。 是thị 不bất 負phụ 其kỳ 親thân 友hữu 也dã 。 不bất 然nhiên 則tắc 不bất 獨độc 負phụ 他tha 人nhân 。 抑ức 且thả 自tự 負phụ 。 公công 其kỳ 勉miễn 旃chiên 。 是thị 為vi 說thuyết 。

自tự 性tánh 說thuyết

嘗thường 謂vị 人nhân 生sanh 而nhi 主chủ 之chi 者giả 性tánh 。 性tánh 一nhất 而nhi 品phẩm 不bất 一nhất 。 至chí 有hữu 聖thánh 賢hiền 之chi 分phần 者giả 。 以dĩ 有hữu 生sanh 知tri 學học 知tri 困khốn 知tri 之chi 不bất 同đồng 。 由do 夫phu 習tập 之chi 厚hậu 薄bạc 。 故cố 成thành 有hữu 難nan 易dị 。 生sanh 知tri 之chi 聖thánh 。 故cố 不bất 世thế 見kiến 。 學học 困khốn 之chi 知tri 。 正chánh 在tại 習tập 之chi 厚hậu 薄bạc 耳nhĩ 。 故cố 曰viết 。 性tánh 近cận 習tập 遠viễn 。 其kỳ 是thị 之chi 謂vị 乎hồ 。 吾ngô 人nhân 多đa 在tại 學học 地địa 。 其kỳ 用dụng 力lực 之chi 功công 。 不bất 必tất 向hướng 外ngoại 馳trì 求cầu 。 當đương 知tri 自tự 性tánh 為vi 主chủ 。 於ư 此thử 著trước 力lực 。 不bất 能năng 頓đốn 見kiến 自tự 性tánh 。 當đương 驗nghiệm 習tập 氣khí 厚hậu 薄bạc 。 切thiết 磋# 琢trác 磨ma 。 於ư 根căn 本bổn 處xứ 著trước 力lực 。 譬thí 如như 磨ma 鏡kính 。 塵trần 垢cấu 若nhược 除trừ 。 光quang 明minh 自tự 現hiện 。 吾ngô 人nhân 日nhật 用dụng 工công 夫phu 。 最tối 簡giản 最tối 切thiết 。 無vô 過quá 於ư 此thử 。 故cố 曰viết 。 學học 道Đạo 之chi 要yếu 但đãn 治trị 習tập 。 習tập 盡tận 而nhi 性tánh 自tự 盡tận 耳nhĩ 。 以dĩ 其kỳ 自tự 性tánh 本bổn 明minh 。 更cánh 無vô 增tăng 益ích 。 唯duy 在tại 人nhân 欲dục 障chướng 蔽tế 。 貪tham 瞋sân 癡si 愛ái 而nhi 為vi 種chủng 子tử 。 沈trầm 湎miện 其kỳ 中trung 。 故cố 為vi 所sở 困khốn 。 是thị 知tri 困khốn 非phi 窮cùng 困khốn 之chi 困khốn 。 蓋cái 為vi 惡ác 習tập 所sở 困khốn 耳nhĩ 。 孔khổng 子tử 曰viết 。 不bất 為vi 酒tửu 困khốn 。 此thử 特đặc 被bị 困khốn 之chi 一nhất 端đoan 。 凡phàm 厥quyết 有hữu 生sanh 。 所sở 困khốn 非phi 一nhất 。 不bất 為vi 諸chư 障chướng 困khốn 。 便tiện 稱xưng 大đại 力lực 量lượng 人nhân 。 故cố 學học 道Đạo 人nhân 。 第đệ 一nhất 先tiên 具cụ 勇dũng 猛mãnh 根căn 骨cốt 。 如như 一nhất 人nhân 與dữ 萬vạn 人nhân 敵địch 。 大đại 似tự 李# 廣quảng 單đơn 騎kỵ 。 出xuất 入nhập 虜lỗ 庭đình 。 吾ngô 人nhân 果quả 於ư 聲thanh 色sắc 貨hóa 利lợi 物vật 欲dục 場tràng 中trung 。 單đơn 刀đao 出xuất 入nhập 。 足túc 稱xưng 雄hùng 猛mãnh 丈trượng 夫phu 。 以dĩ 此thử 言ngôn 學học 。 但đãn 於ư 不bất 困khốn 處xứ 便tiện 見kiến 自tự 性tánh 。 非phi 是thị 離ly 困khốn 之chi 外ngoại 。 別biệt 求cầu 學học 知tri 之chi 功công 也dã 。 所sở 以dĩ 禪thiền 家gia 言ngôn 立lập 地địa 成thành 佛Phật 者giả 。 乃nãi 頓đốn 見kiến 自tự 性tánh 而nhi 已dĩ 。 非phi 是thị 別biệt 有hữu 一nhất 佛Phật 可khả 成thành 。 佛Phật 者giả 覺giác 也dã 。 即tức 自tự 己kỷ 本bổn 有hữu 光quang 明minh 覺giác 性tánh 。 能năng 見kiến 此thử 性tánh 。 立lập 地địa 便tiện 是thị 聖thánh 人nhân 。 到đáo 此thử 則tắc 不bất 見kiến 有hữu 生sanh 學học 困khốn 知tri 之chi 異dị 。 始thỉ 是thị 盡tận 性tánh 工công 夫phu 。 此thử 性tánh 一nhất 盡tận 。 則tắc 以dĩ 之chi 事sự 君quân 為vi 真chân 忠trung 。 以dĩ 之chi 事sự 親thân 為vi 真chân 孝hiếu 。 以dĩ 之chi 交giao 友hữu 為vi 真chân 信tín 。 以dĩ 之chi 於ư 夫phu 婦phụ 為vi 真chân 和hòa 。 施thí 之chi 於ư 天thiên 下hạ 國quốc 家gia 。 凡phàm 有hữu 所sở 作tác 。 一nhất 事sự 一nhất 法pháp 。 皆giai 為vi 不bất 朽hủ 之chi 功công 業nghiệp 。 所sở 謂vị 功công 大đại 名danh 顯hiển 者giả 無vô 他tha 術thuật 。 由do 夫phu 真chân 耳nhĩ 。 己kỷ 酉dậu 冬đông 暮mộ 。 予# 舟chu 次thứ 芙phù 蓉dung 江giang 上thượng 。 章chương 含hàm 黎lê 子tử 見kiến 訪phỏng 。 覩đổ 其kỳ 光quang 儀nghi 瑩oánh 然nhiên 冰băng 玉ngọc 。 溫ôn 厚hậu 和hòa 雅nhã 。 是thị 其kỳ 多đa 生sanh 遊du 心tâm 性tánh 地địa 。 習tập 氣khí 消tiêu 磨ma 。 故cố 發phát 現hiện 於ư 形hình 儀nghi 之chi 表biểu 者giả 如như 此thử 。 即tức 從tùng 此thử 增tăng 進tiến 用dụng 力lực 不bất 已dĩ 。 直trực 至chí 私tư 欲dục 淨tịnh 盡tận 之chi 地địa 。 聖thánh 賢hiền 不bất 期kỳ 至chí 而nhi 自tự 至chí 耳nhĩ 。 若nhược 夫phu 功công 名danh 事sự 業nghiệp 。 如như 響hưởng 應ứng 聲thanh 。 似tự 影ảnh 隨tùy 形hình 。 猶do 欬khái 唾thóa 之chi 餘dư 耳nhĩ 。 故cố 曰viết 道đạo 之chi 真chân 以dĩ 治trị 身thân 。 其kỳ 緒tự 餘dư 以dĩ 為vi 天thiên 下hạ 國quốc 家gia 。 是thị 皆giai 自tự 性tánh 之chi 真chân 光quang 。 非phi 分phần/phân 外ngoại 事sự 也dã 。 君quân 其kỳ 志chí 之chi 。

憨# 山Sơn 老Lão 人Nhân 夢Mộng 遊Du 集Tập 卷quyển 第đệ 三tam 十thập 九cửu