憨 山Sơn 老Lão 人Nhân 夢Mộng 遊Du 集Tập
Quyển 0011
( 侍Thị 者Giả ) 福Phước 善Thiện 日Nhật 錄Lục ( 門Môn 人Nhân ) 通Thông 炯 編Biên 輯

憨# 山Sơn 老Lão 人Nhân 夢Mộng 遊Du 集Tập 卷quyển 第đệ 十thập 一nhất

侍thị 。 者giả 。 福phước 。 善thiện 。 日nhật 錄lục 。

門môn 。 人nhân 。 通thông 。 炯# 。 編biên 輯# 。

嶺lĩnh 南nam 弟đệ 子tử 。 劉lưu 起khởi 相tương/tướng 。 重trọng/trùng 較giảo 。

法pháp 語ngữ 。

答đáp 湖hồ 州châu 僧Tăng 海hải 印ấn

問vấn 古cổ 人nhân 已dĩ 稟bẩm 單đơn 傳truyền 直trực 指chỉ 。 復phục 修tu 淨tịnh 業nghiệp 而nhi 欲dục 往vãng 生sanh 者giả 。 為vi 是thị 悟ngộ 後hậu 。 隨tùy 願nguyện 起khởi 行hành 耶da 。 為vi 是thị 未vị 悟ngộ 。 二nhị 行hành 兼kiêm 修tu 耶da 。 若nhược 兼kiêm 修tu 者giả 。 墮đọa 偷thâu 心tâm 。 岐kỳ 路lộ 心tâm 。 工công 夫phu 那na 得đắc 成thành 片phiến 。 如như 已dĩ 悟ngộ 。 則tắc 塵trần 塵trần 華hoa 藏tạng 。 在tại 在tại 蓮liên 苗miêu 。 十thập 方phương 無vô 不bất 可khả 者giả 。 何hà 獨độc 樂nhạo/nhạc/lạc 西tây 方phương 乎hồ 。

答đáp 。 承thừa 教giáo 有hữu 言ngôn 。 淨tịnh 土độ 有hữu 三tam 。 謂vị 常thường 寂tịch 光quang 土thổ/độ 。 實thật 報báo 莊trang 嚴nghiêm 土thổ/độ 。 方phương 便tiện 有hữu 餘dư 土thổ/độ 。 若nhược 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 與dữ 從tùng 上thượng 單đơn 傳truyền 悟ngộ 心tâm 諸chư 祖tổ 。 皆giai 受thọ 自tự 性tánh 法Pháp 樂lạc 。 無vô 一nhất 不bất 歸quy 常thường 寂tịch 光quang 土thổ/độ 者giả 。 是thị 謂vị 惟duy 心tâm 淨tịnh 土độ 。 若nhược 塵trần 塵trần 剎sát 剎sát 皆giai 淨tịnh 土độ 者giả 。 乃nãi 華hoa 藏tạng 莊trang 嚴nghiêm 實thật 報báo 土thổ/độ 耳nhĩ 。 亦diệc 惟duy 心tâm 所sở 現hiện 。 至chí 若nhược 求cầu 生sanh 西tây 方phương 淨tịnh 土độ 者giả 。 名danh 方phương 便tiện 有hữu 餘dư 土thổ/độ 。 乃nãi 華hoa 藏tạng 塵trần 剎sát 中trung 一nhất 土thổ/độ 耳nhĩ 。 此thử 是thị 欲dục 求cầu 往vãng 生sanh 者giả 。 論luận 云vân 。 眾chúng 生sanh 初sơ 學học 。 懼cụ 信tín 心tâm 難nạn/nan 成thành 。 意ý 欲dục 退thoái 者giả 。 當đương 知tri 如Như 來Lai 。 有hữu 勝thắng 方phương 便tiện 。 攝nhiếp 護hộ 信tín 心tâm 。 謂vị 以dĩ 專chuyên 念niệm 西tây 方phương 極Cực 樂Lạc 世Thế 界Giới 。 阿A 彌Di 陀Đà 佛Phật 。 所sở 修tu 善thiện 根căn 回hồi 向hướng 。 願nguyện 求cầu 即tức 得đắc 往vãng 生sanh 。 常thường 見kiến 歸quy 依y 佛Phật 。 故cố 終chung 無vô 有hữu 退thoái 。 此thử 乃nãi 未vị 悟ngộ 而nhi 修tu 者giả 。 即tức 永vĩnh 明minh 所sở 云vân 。 但đãn 得đắc 見kiến 彌di 陀đà 。 何hà 愁sầu 不bất 開khai 悟ngộ 之chi 意ý 也dã 。 若nhược 兼kiêm 修tu 此thử 行hành 。 如như 論luận 所sở 云vân 。 若nhược 觀quán 彼bỉ 佛Phật 真Chân 如Như 法Pháp 身thân 。 常thường 勤cần 修tu 習tập 。 畢tất 竟cánh 得đắc 生sanh 。 住trụ 正chánh 定định 故cố 。 此thử 豈khởi 偷thâu 心tâm 。 是thị 未vị 達đạt 念niệm 佛Phật 之chi 旨chỉ 。 不bất 知tri 淨tịnh 土độ 之chi 意ý 也dã 。 是thị 知tri 已dĩ 悟ngộ 者giả 。 不bất 待đãi 求cầu 而nhi 自tự 然nhiên 往vãng 生sanh 。 未vị 悟ngộ 者giả 。 亦diệc 非phi 偷thâu 心tâm 念niệm 佛Phật 可khả 生sanh 也dã 。

問vấn 參tham 禪thiền 貴quý 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 。 念niệm 佛Phật 貴quý 淨tịnh 念niệm 相tương 繼kế 。 茲tư 參tham 究cứu 念niệm 佛Phật 一nhất 門môn 。 意ý 在tại 妙diệu 悟ngộ 。 而nhi 得đắc 往vãng 生sanh 也dã 。 今kim 念niệm 佛Phật 時thời 。 雖tuy 心tâm 佛Phật 分phân 明minh 。 參tham 時thời 則tắc 二nhị 俱câu 坐tọa 斷đoạn 。 故cố 參tham 功công 漸tiệm 勝thắng 。 念niệm 佛Phật 漸tiệm 微vi 。 他tha 時thời 焉yên 得đắc 亦diệc 悟ngộ 亦diệc 生sanh 耶da 。

答đáp 。 參tham 禪thiền 。 貴quý 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 。 是thị 已dĩ 。 若nhược 言ngôn 念niệm 佛Phật 。 貴quý 淨tịnh 念niệm 相tương 繼kế 者giả 。 此thử 將tương 四tứ 字tự 佛Phật 號hiệu 。 放phóng 在tại 心tâm 中trung 。 為vi 淨tịnh 念niệm 耳nhĩ 。 殊thù 不bất 知tri 四tứ 字tự 佛Phật 號hiệu 。 相tương 繼kế 不bất 斷đoạn 者giả 。 是thị 名danh 繫hệ 念niệm 。 非phi 淨tịnh 念niệm 也dã 。 乃nãi 中trung 下hạ 根căn 人nhân 。 專chuyên 以dĩ 念niệm 佛Phật 求cầu 生sanh 西tây 方phương 。 正chánh 屬thuộc 方phương 便tiện 淨tịnh 土độ 一nhất 門môn 耳nhĩ 。 今kim 云vân 參tham 究cứu 念niệm 佛Phật 。 意ý 在tại 妙diệu 悟ngộ 者giả 。 乃nãi 是thị 以dĩ 一nhất 聲thanh 佛Phật 。 作tác 話thoại 頭đầu 參tham 究cứu 。 所sở 謂vị 念niệm 佛Phật 參tham 禪thiền 公công 案án 也dã 。 如như 從tùng 上thượng 諸chư 祖tổ 。 教giáo 人nhân 參tham 話thoại 頭đầu 。 如như 庭đình 前tiền 柏# 樹thụ 子tử 。 麻ma 三tam 斤cân 。 乾can/kiền/càn 矢thỉ 橛quyết 。 狗cẩu 子tử 無vô 佛Phật 性tánh 。 放phóng 下hạ 著trước 須Tu 彌Di 山Sơn 等đẳng 公công 案án 。 隨tùy 提đề 一nhất 則tắc 。 蘊uẩn 在tại 胸hung 中trung 。 默mặc 默mặc 參tham 究cứu 。 借tá 此thử 塞tắc 斷đoạn 意ý 根căn 。 使sử 妄vọng 想tưởng 不bất 行hành 。 久cửu 久cửu 話thoại 頭đầu 得đắc 力lực 。 忽hốt 然nhiên 㘞# 地địa 一nhất 聲thanh 。 如như 冷lãnh 灰hôi 豆đậu 爆bộc 。 將tương 無vô 明minh 業nghiệp 識thức 窠khòa 臼cữu 。 一nhất 拶# 百bách 碎toái 。 是thị 為vi 妙diệu 悟ngộ 。 即tức 參tham 究cứu 念niệm 佛Phật 。 亦diệc 如như 此thử 參tham 。 但đãn 提đề 起khởi 一nhất 聲thanh 佛Phật 來lai 。 即tức 疑nghi 審thẩm 是thị 誰thùy 。 深thâm 深thâm 覷thứ 究cứu 。 此thử 佛Phật 向hướng 何hà 處xứ 起khởi 。 念niệm 的đích 畢tất 竟cánh 是thị 誰thùy 。 如như 此thử 疑nghi 來lai 疑nghi 去khứ 。 參tham 之chi 又hựu 參tham 。 久cửu 久cửu 得đắc 力lực 。 忽hốt 然nhiên 了liễu 悟ngộ 。 此thử 為vi 念niệm 佛Phật 審thẩm 實thật 公công 案án 。 與dữ 參tham 究cứu 話thoại 頭đầu 。 原nguyên 無vô 兩lưỡng 樣# 。 畢tất 竟cánh 要yếu 參tham 到đáo 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 之chi 地địa 。 是thị 為vi 淨tịnh 念niệm 。 止Chỉ 觀Quán 云vân 。 若nhược 心tâm 馳trì 散tán 。 應ưng 當đương 攝nhiếp 來lai 歸quy 於ư 正chánh 念niệm 。 正chánh 念niệm 者giả 。 無vô 念niệm 也dã 。 無vô 念niệm 乃nãi 為vi 淨tịnh 念niệm 。 只chỉ 是thị 正chánh 念niệm 不bất 昧muội 。 乃nãi 為vi 相tương 繼kế 。 豈khởi 以dĩ 聲thanh 聲thanh 念niệm 佛Phật 不bất 斷đoạn 。 為vi 參tham 究cứu 淨tịnh 念niệm 耶da 。 此thử 不bất 但đãn 不bất 知tri 參tham 禪thiền 。 亦diệc 不bất 知tri 念niệm 佛Phật 矣hĩ 。 若nhược 參tham 究cứu 果quả 至chí 淨tịnh 念niệm 現hiện 前tiền 。 則tắc 淨tịnh 土độ 不bất 必tất 外ngoại 求cầu 。 而nhi 一nhất 念niệm 即tức 至chí 。 得đắc 上thượng 品phẩm 上thượng 生sanh 者giả 。 此thử 行hành 所sở 至chí 也dã 。

問vấn 即tức 心tâm 即tức 。 佛Phật 不bất 外ngoại 馳trì 求cầu 之chi 理lý 。 信tín 得đắc 及cập 。 見kiến 得đắc 徹triệt 了liễu 。 為vi 便tiện 。 隨tùy 緣duyên 消tiêu 業nghiệp 。 不bất 造tạo 新tân 殃ương 。 任nhậm 運vận 騰đằng 騰đằng 。 以dĩ 待đãi 夫phu 識thức 乾can/kiền/càn 自tự 得đắc 耶da 。 為vi 當đương 更cánh 起khởi 疑nghi 情tình 。 窮cùng 參tham 力lực 究cứu 。 以dĩ 求cầu 妙diệu 悟ngộ 耶da 。

答đáp 。 信tín 得đắc 即tức 心tâm 即tức 佛Phật 及cập 。 只chỉ 是thị 空không 信tín 。 須tu 要yếu 行hành 證chứng 。 若nhược 無vô 行hành 證chứng 。 徒đồ 信tín 無vô 益ích 。 豈khởi 有hữu 但đãn 以dĩ 信tín 字tự 便tiện 為vi 了liễu 徹triệt 耶da 。 古cổ 人nhân 云vân 。 先tiên 悟ngộ 後hậu 修tu 。 是thị 則tắc 悟ngộ 後hậu 正chánh 好hiếu 修tu 行hành 。 古cổ 德đức 云vân 。 學học 人nhân 但đãn 得đắc 一nhất 念niệm 頓đốn 契khế 自tự 心tâm 。 是thị 為vi 妙diệu 悟ngộ 。 尚thượng 有hữu 八bát 識thức 田điền 中trung 。 無vô 量lượng 劫kiếp 來lai 。 惡ác 習tập 種chủng 子tử 。 名danh 為vi 現hiện 業nghiệp 流lưu 識thức 。 既ký 悟ngộ 之chi 後hậu 。 即tức 將tương 悟ngộ 得đắc 道Đạo 理lý 。 二nhị 六lục 時thời 中trung 。 密mật 密mật 綿miên 綿miên 。 淨tịnh 除trừ 現hiện 業nghiệp 流lưu 識thức 。 名danh 之chi 為vi 修tu 。 不bất 是thị 捨xả 此thử 悟ngộ 外ngoại 。 更cánh 有hữu 修tu 也dã 。 淨tịnh 除trừ 現hiện 業nghiệp 。 乃nãi 為vi 隨tùy 緣duyên 消tiêu 舊cựu 業nghiệp 。 全toàn 仗trượng 悟ngộ 之chi 之chi 功công 。 乃nãi 能năng 有hữu 力lực 淨tịnh 除trừ 惡ác 習tập 。 若nhược 但đãn 空không 信tín 。 將tương 何hà 以dĩ 消tiêu 惡ác 習tập 乎hồ 。 所sở 云vân 。 疑nghi 情tình 參tham 究cứu 等đẳng 。 正chánh 是thị 淨tịnh 除trừ 現hiện 業nghiệp 工công 夫phu 。 若nhược 未vị 悟ngộ 時thời 。 須tu 究cứu 業nghiệp 習tập 流lưu 識thức 起khởi 處xứ 。 經Kinh 云vân 。 靜tĩnh 坐tọa 山sơn 林lâm 。 觀quán 自tự 心tâm 流lưu 注chú 等đẳng 。 若nhược 已dĩ 悟ngộ 後hậu 。 則tắc 惡ác 習tập 起khởi 處xứ 。 一nhất 照chiếu 便tiện 消tiêu 。 自tự 然nhiên 如như 紅hồng 爐lô 片phiến 雪tuyết 耳nhĩ 。 悟ngộ 後hậu 消tiêu 業nghiệp 。 與dữ 未vị 悟ngộ 時thời 工công 夫phu 。 日nhật 劫kiếp 相tương 倍bội 。 不bất 可khả 同đồng 日nhật 語ngữ 也dã 。

問vấn 。 參tham 禪thiền 暫tạm 有hữu 諸chư 念niệm 不bất 生sanh 時thời 。 其kỳ 話thoại 頭đầu 便tiện 提đề 不bất 起khởi 。 亦diệc 捺nại 不bất 落lạc 。 其kỳ 應ưng 緣duyên 時thời 。 若nhược 管quản 帶đái 又hựu 被bị 古cổ 人nhân 訶ha 斥xích 。 任nhậm 之chi 不bất 能năng 相tương 續tục 。 只chỉ 是thị 動động 靜tĩnh 兩lưỡng 閒gian/nhàn 。 如như 何hà 提đề 究cứu 。 疾tật 得đắc 相tương 應ứng 。

答đáp 。 參tham 禪thiền 暫tạm 有hữu 諸chư 念niệm 不bất 生sanh 時thời 。 此thử 非phi 真chân 不bất 生sanh 。 乃nãi 是thị 話thoại 頭đầu 得đắc 力lực 處xứ 耳nhĩ 。 此thử 得đắc 力lực 處xứ 。 不bất 能năng 久cửu 常thường 。 及cập 至chí 遇ngộ 緣duyên 便tiện 打đả 失thất 。 或hoặc 被bị 境cảnh 界giới 搖dao 奪đoạt 。 自tự 然nhiên 動động 靜tĩnh 兩lưỡng 般ban 。 起khởi 滅diệt 不bất 停đình 耳nhĩ 。 若nhược 果quả 能năng 用dụng 心tâm 。 單đơn 在tại 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 以dĩ 前tiền 著trước 力lực 。 久cửu 久cửu 純thuần 熟thục 。 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 。 本bổn 體thể 現hiện 前tiền 。 常thường 光quang 了liễu 了liễu 。 明minh 暗ám 不bất 迻# 。 動động 靜tĩnh 一nhất 如như 。 方phương 為vi 打đả 成thành 一nhất 片phiến 。 到đáo 此thử 應ưng 緣duyên 。 不bất 須tu 管quản 帶đái 。 自tự 然nhiên 任nhậm 運vận 合hợp 道đạo 。 豈khởi 有hữu 古cổ 人nhân 訶ha 斥xích 。 真chân 無vô 生sanh 意ý 耶da 。 參tham 禪thiền 工công 夫phu 。 只chỉ 在tại 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 以dĩ 前tiền 著trước 力lực 。 如như 此thử 提đề 究cứu 。 自tự 然nhiên 疾tật 得đắc 相tương 應ứng 。 若nhược 以dĩ 電điện 光quang 三tam 昧muội 為vi 得đắc 。 終chung 落lạc 識thức 情tình 窠khòa 臼cữu 。

問vấn 永vĩnh 嘉gia 云vân 。 誰thùy 無vô 念niệm 。 誰thùy 無vô 生sanh 。 雲vân 居cư 齊tề 云vân 。 不bất 斷đoạn 分phân 別biệt 。 不bất 捨xả 心tâm 相tương/tướng 。 似tự 悟ngộ 後hậu 有hữu 想tưởng 念niệm 也dã 。 又hựu 涌dũng 泉tuyền 云vân 。 不bất 許hứa 走tẩu 作tác 。 仰ngưỡng 山sơn 禪thiền 鬼quỷ 不bất 知tri 。 及cập 石thạch 霜sương 一nhất 念niệm 萬vạn 年niên 等đẳng 。 竟cánh 似tự 悟ngộ 後hậu 無vô 想tưởng 念niệm 也dã 。 豈khởi 應ưng 緣duyên 有hữu 。 而nhi 離ly 緣duyên 無vô 耶da 。 有hữu 無vô 二nhị 義nghĩa 。 願nguyện 垂thùy 一nhất 決quyết 。

答đáp 。 古cổ 人nhân 悟ngộ 的đích 就tựu 是thị 妄vọng 想tưởng 。 妄vọng 想tưởng 就tựu 是thị 悟ngộ 的đích 。 元nguyên 無vô 兩lưỡng 般ban 。 迷mê 人nhân 坐tọa 在tại 妄vọng 想tưởng 中trung 。 故cố 望vọng 妙diệu 悟ngộ 。 將tương 謂vị 別biệt 有hữu 耳nhĩ 。 棱# 伽già 云vân 。 從tùng 上thượng 諸chư 聖thánh 。 轉chuyển 相tương/tướng 傳truyền 授thọ 。 妄vọng 想tưởng 無vô 性tánh 。 豈khởi 有hữu 二nhị 耶da 但đãn 迷mê 時thời 用dụng 妄vọng 想tưởng 。 悟ngộ 時thời 用dụng 自tự 心tâm 。 豈khởi 有hữu 悟ngộ 後hậu 又hựu 起khởi 妄vọng 想tưởng 耶da 。

問vấn 永vĩnh 明minh 云vân 。 先tiên 以dĩ 聞văn 解giải 信tín 入nhập 。 後hậu 以dĩ 無vô 私tư 契khế 同đồng 。 一nhất 入nhập 信tín 門môn 。 便tiện 登đăng 祖tổ 位vị 。 夫phu 祖tổ 位vị 甚thậm 深thâm 。 聞văn 解giải 便tiện 可khả 登đăng 乎hồ 。 況huống 雲vân 門môn 已dĩ 透thấu 法Pháp 身thân 。 洞đỗng 山sơn 必tất 令linh 盡tận 識thức 。 是thị 證chứng 非phi 解giải 也dã 。 茲tư 解giải 位vị 稱xưng 祖tổ 。 當đương 必tất 有hữu 深thâm 義nghĩa 。

答đáp 。 教giáo 有hữu 信tín 解giải 行hành 證chứng 四tứ 門môn 。 其kỳ 解giải 有hữu 解giải 悟ngộ 之chi 解giải 。 知tri 解giải 之chi 解giải 。 若nhược 以dĩ 聞văn 信tín 入nhập 。 乃nãi 知tri 解giải 邊biên 事sự 。 若nhược 靈linh 雲vân 睹đổ 桃đào 華hoa 。 香hương 巖nham 聞văn 擊kích 竹trúc 。 頓đốn 了liễu 自tự 心tâm 。 此thử 解giải 悟ngộ 之chi 解giải 。 一nhất 解giải 便tiện 徹triệt 自tự 心tâm 。 即tức 將tương 解giải 字tự 吐thổ 卻khước 。 所sở 謂vị 入nhập 此thử 門môn 來lai 。 不bất 存tồn 知tri 解giải 。 便tiện 稱xưng 祖tổ 位vị 。 若nhược 聞văn 他tha 家gia 屋ốc 裡# 事sự 。 解giải 得đắc 當đương 為vì 己kỷ 有hữu 。 豈khởi 可khả 稱xưng 為vi 祖tổ 師sư 耶da 。 已dĩ 透thấu 法Pháp 身thân 。 若nhược 影ảnh 子tử 不bất 忘vong 。 正chánh 墮đọa 識thức 情tình 。 全toàn 存tồn 知tri 解giải 。 是thị 以dĩ 古cổ 人nhân 不bất 貴quý 。 若nhược 真chân 實thật 悟ngộ 的đích 。 豈khởi 特đặc 解giải 不bất 稱xưng 祖tổ 。 所sở 謂vị 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 即tức 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 豈khởi 可khả 與dữ 知tri 解giải 者giả 同đồng 耶da 。

問vấn 初sơ 祖tổ 示thị 棱# 伽già 以dĩ 印ấn 心tâm 。 黃hoàng 梅mai 令linh 讀đọc 金kim 剛cang 而nhi 見kiến 性tánh 。 乃nãi 至chí 俱câu 胝chi 準chuẩn 提đề 。 首thủ 山sơn 法pháp 華hoa 。 似tự 參tham 禪thiền 不bất 礙ngại 於ư 持trì 誦tụng 。 藥dược 山sơn 不bất 許hứa 看khán 經kinh 。 趙triệu 州châu 不bất 喜hỷ 念niệm 佛Phật 。 乃nãi 至chí 高cao 峰phong 曰viết 。 話thoại 頭đầu 緜# 密mật 。 便tiện 是thị 一nhất 卷quyển 不bất 斷đoạn 頭đầu 的đích 經kinh 。 又hựu 似tự 禁cấm 絕tuyệt 誦tụng 持trì 。 而nhi 貴quý 在tại 單đơn 提đề 心tâm 印ấn 。 從tùng 來lai 以dĩ 參tham 話thoại 頭đầu 為vi 主chủ 。 兼kiêm 持trì 華hoa 嚴nghiêm 及cập 念niệm 佛Phật 為vi 課khóa 。 今kim 欲dục 止chỉ 其kỳ 課khóa 。 一nhất 其kỳ 參tham 。 惟duy 存tồn 願nguyện 力lực 。 未vị 知tri 得đắc 否phủ/bĩ 。

答đáp 。 初sơ 祖tổ 黃hoàng 梅mai 。 以dĩ 棱# 伽già 金kim 剛cang 印ấn 心tâm 乃nãi 禪thiền 道đạo 初sơ 來lai 。 恐khủng 學học 人nhân 用dụng 心tâm 差sai 錯thác 。 故cố 以dĩ 經kinh 印ấn 正chánh 其kỳ 心tâm 。 不bất 致trí 誤ngộ 謬mậu 。 非phi 是thị 以dĩ 經kinh 為vì 己kỷ 解giải 也dã 。 俱câu 胝chi 準chuẩn 提đề 。 是thị 以dĩ 咒chú 為vi 話thoại 頭đầu 參tham 究cứu 。 亦diệc 從tùng 緣duyên 而nhi 入nhập 者giả 。 若nhược 首thủ 山sơn 法pháp 華hoa 。 乃nãi 悟ngộ 後hậu 聊liêu 以dĩ 作tác 佛Phật 事sự 耳nhĩ 。 所sở 謂vị 心tâm 悟ngộ 轉chuyển 法Pháp 華Hoa 。 非phi 以dĩ 誦tụng 經Kinh 作tác 功công 行hành 也dã 。 其kỳ 不bất 許hứa 看khán 經kinh 念niệm 佛Phật 者giả 。 正chánh 恐khủng 學học 人nhân 迷mê 卻khước 自tự 己kỷ 。 把bả 作tác 實thật 法Pháp 會hội 耳nhĩ 。 若nhược 參tham 禪thiền 人nhân 未vị 悟ngộ 時thời 。 不bất 妨phương 持trì 誦tụng 。 乃nãi 借tá 法pháp 力lực 加gia 持trì 。 以dĩ 為vi 助trợ 行hành 。 如như 三tam 期kỳ 懺sám 悔hối 。 古cổ 人nhân 必tất 不bất 可khả 少thiểu 。 若nhược 悟ngộ 後hậu 誦tụng 經Kinh 。 則tắc 字tự 字tự 心tâm 光quang 透thấu 露lộ 。 盡tận 為vi 妙diệu 行hạnh 。 豈khởi 比tỉ 循tuần 行hành 數số 墨mặc 。 春xuân 禽cầm 晝trú 嗁đề 者giả 耶da 。

問vấn 但đãn 愁sầu 不bất 作tác 佛Phật 。 莫mạc 愁sầu 佛Phật 不bất 解giải 。 語ngữ 古cổ 訓huấn 也dã 。 今kim 之chi 學học 者giả 。 不bất 務vụ 真chân 修tu 。 而nhi 務vụ 機cơ 鋒phong 轉chuyển 語ngữ 。 過quá 矣hĩ 。 然nhiên 自tự 知tri 未vị 悟ngộ 。

時thời 切thiết 提đề 撕# 。 只chỉ 因nhân 見kiến 地địa 未vị 明minh 。 恐khủng 是thị 盲manh 修tu 瞎hạt 煉luyện 。 故cố 以dĩ 師sư 資tư 道đạo 友hữu 閒gian/nhàn 。 問vấn 答đáp 醻# 唱xướng 。 此thử 亦diệc 無vô 傷thương 乎hồ 。 儻thảng 學học 力lực 不bất 通thông 商thương 量lượng 。 必tất 俟sĩ 悟ngộ 後hậu 吐thổ 語ngữ 。 則tắc 見kiến 地địa 尚thượng 虧khuy 。 從tùng 誰thùy 起khởi 行hành 耶da 。 況huống 陶đào 鎔dong 理lý 性tánh 。 決quyết 擇trạch 是thị 非phi 。 如như 三tam 登đăng 九cửu 上thượng 。 一nhất 句cú 千thiên 山sơn 。 俱câu 在tại 悟ngộ 前tiền 耶da 。

答đáp 。 古cổ 時thời 悟ngộ 心tâm 之chi 士sĩ 。 稱xưng 為vi 明minh 眼nhãn 人nhân 。 若nhược 作tác 家gia 相tương 見kiến 。 如như 兩lưỡng 鏡kính 相tương 照chiếu 。 不bất 拘câu 有hữu 語ngữ 無vô 語ngữ 。 自tự 然nhiên 目mục 擊kích 道đạo 存tồn 。 不bất 是thị 定định 要yếu 醻# 酢tạc 機cơ 鋒phong 。 相tương/tướng 尚thượng 為vi 高cao 也dã 。 後hậu 之chi 學học 者giả 。 狂cuồng 妄vọng 馳trì 騁sính 。 口khẩu 舌thiệt 便tiện 利lợi 。 誠thành 不bất 足túc 取thủ 。 若nhược 是thị 參tham 學học 有hữu 疑nghi 明minh 眼nhãn 人nhân 前tiền 。 真chân 誠thành 請thỉnh 益ích 。 披phi 露lộ 本bổn 心tâm 。 亦diệc 非phi 以dĩ 口khẩu 舌thiệt 相tướng 見kiến 。 至chí 若nhược 廣quảng 參tham 知tri 識thức 。 只chỉ 為vì 決quyết 擇trạch 此thử 心tâm 。 何hà 妨phương 落lạc 草thảo 盤bàn 桓hoàn 。 平bình 實thật 商thương 量lượng 。 方phương 是thị 本bổn 色sắc 道Đạo 人Nhân 。 若nhược 務vụ 機cơ 鋒phong 應ưng 醻# 。 乃nãi 門môn 頭đầu 戶hộ 底để 。 非phi 真chân 實thật 也dã 。 真chân 參tham 實thật 悟ngộ 之chi 士sĩ 。 決quyết 不bất 墮đọa 此thử 。

問vấn 見kiến 自tự 性tánh 者giả 。 得đắc 自tự 由do 於ư 生sanh 死tử 。 作tác 得đắc 主chủ 者giả 。 能năng 轉chuyển 業nghiệp 於ư 臨lâm 終chung 。 彼bỉ 諸chư 祖tổ 得đắc 自tự 由do 者giả 勿vật 論luận 。 其kỳ 草thảo 堂đường 青thanh 印ấn 禪thiền 師sư 等đẳng 。 那na 隔cách 世thế 便tiện 迷mê 耶da 。 豈khởi 悟ngộ 有hữu 淺thiển 深thâm 。 習tập 有hữu 重trọng 輕khinh 乎hồ 。 抑ức 亦diệc 大đại 悲bi 增tăng 上thượng 。 本bổn 高cao 迹tích 下hạ 。 而nhi 人nhân 自tự 不bất 知tri 乎hồ 。 不bất 然nhiên 。 學học 者giả 奚hề 取thủ 信tín 於ư 見kiến 性tánh 法Pháp 門môn 耶da 。

答đáp 。 古cổ 人nhân 所sở 云vân 。 一nhất 悟ngộ 便tiện 了liễu 生sanh 死tử 者giả 。 乃nãi 悟ngộ 自tự 性tánh 法Pháp 身thân 耳nhĩ 。 尚thượng 有hữu 積tích 劫kiếp 無vô 明minh 。 習tập 氣khí 種chủng 子tử 。 皆giai 生sanh 死tử 苦khổ 因nhân 。 未vị 得đắc 頓đốn 盡tận 。 故cố 須tu 多đa 劫kiếp 修tu 行hành 。 方phương 成thành 佛Phật 道Đạo 。 且thả 如như 七thất 信tín 菩Bồ 薩Tát 。 已dĩ 悟ngộ 自tự 性tánh 。 位vị 登đăng 不bất 退thoái 者giả 。 又hựu 歷lịch 四tứ 十thập 二nhị 位vị 。 漸tiệm 斷đoạn 無vô 明minh 習tập 氣khí 。 方phương 成thành 佛Phật 道Đạo 。 豈khởi 可khả 以dĩ 七thất 信tín 之chi 悟ngộ 。 便tiện 為vi 究cứu 竟cánh 了liễu 生sanh 死tử 耶da 。 是thị 知tri 變biến 易dị 生sanh 死tử 尚thượng 與dữ 微vi 苦khổ 相tương 應ứng 。 故cố 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 有hữu 隔cách 陰ấm 之chi 昏hôn 。 所sở 云vân 轉chuyển 業nghiệp 。 但đãn 是thị 道Đạo 力lực 殊thù 勝thắng 。 故cố 能năng 轉chuyển 非phi 定định 消tiêu 定định 業nghiệp 也dã 。 其kỳ 實thật 悟ngộ 有hữu 淺thiển 深thâm 。 習tập 有hữu 厚hậu 薄bạc 。 但đãn 悟ngộ 後hậu 。 處xử 生sanh 死tử 而nhi 不bất 被bị 生sanh 死tử 拘câu 留lưu 。 來lai 去khứ 自tự 在tại 。 故cố 稱xưng 變biến 易dị 生sanh 死tử 。 是thị 悟ngộ 心tâm 之chi 人nhân 。 在tại 生sanh 死tử 中trung 。 縱túng/tung 迷mê 亦diệc 易dị 覺giác 。 必tất 不bất 至chí 大đại 顛điên 倒đảo 耳nhĩ 。 經Kinh 云vân 。 一nhất 成thành 真chân 金kim 體thể 。 不bất 復phục 重trọng 為vi 鑛khoáng 。 豈khởi 可khả 預dự 憂ưu 其kỳ 復phục 迷mê 。 而nhi 輕khinh 見kiến 性tánh 法Pháp 門môn 耶da 。 若nhược 本bổn 高cao 跡tích 下hạ 。 又hựu 不bất 在tại 此thử 論luận 。 然nhiên 佛Phật 不bất 能năng 逃đào 定định 業nghiệp 。 又hựu 非phi 悟ngộ 心tâm 之chi 咎cữu 也dã 。

答đáp 段đoạn 幻huyễn 然nhiên 給cấp 諫gián

問vấn 曰viết 。 圓viên 妙diệu 真chân 心tâm 。 未vị 有hữu 不bất 由do 五ngũ 陰ấm 而nhi 障chướng 。 入nhập 如Như 來Lai 地địa 。 未vị 有hữu 不bất 由do 破phá 陰ấm 而nhi 成thành 。 棱# 嚴nghiêm 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 行hành 布bố 詳tường 矣hĩ 。 由do 淺thiển 淺thiển 而nhi 深thâm 深thâm 。 必tất 由do 破phá 某mỗ 陰ấm 。 而nhi 後hậu 躋tễ 某mỗ 位vị 。 以dĩ 破phá 障chướng 對đối 位vị 次thứ 。 諸chư 家gia 解giải 尚thượng 未vị 分phân 明minh 。 豈khởi 學học 問vấn 難nan 思tư 。 推thôi 敲# 難nạn/nan 到đáo 。 故cố 置trí 之chi 耶da 。 經Kinh 云vân 。 受thọ 陰ấm 盡tận 者giả 。 雖tuy 未vị 漏lậu 盡tận 。 心tâm 離ly 其kỳ 形hình 。 從tùng 是thị 凡phàm 身thân 上thượng 。 歷lịch 菩Bồ 薩Tát 六lục 十thập 聖thánh 位vị 。 可khả 見kiến 破phá 色sắc 陰ấm 。 決quyết 在tại 三tam 漸tiệm 次thứ 無vô 疑nghi 矣hĩ 。 且thả 又hựu 修tu 習tập 真chân 修tu 。 增tăng 進tiến 諸chư 功công 。 皆giai 在tại 色sắc 身thân 而nhi 起khởi 。 其kỳ 破phá 色sắc 陰ấm 。 一nhất 一nhất 可khả 徵trưng 。 獨độc 以dĩ 受thọ 想tưởng 等đẳng 。 攝nhiếp 入nhập 六lục 十thập 位vị 中trung 。 尚thượng 未vị 決quyết 別biệt 。 而nhi 經Kinh 云vân 。 又hựu 以dĩ 識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 如như 淨tịnh 瑠lưu 璃ly 。 內nội 含hàm 寶bảo 月nguyệt 。 如như 是thị 乃nãi 超siêu 十thập 信tín 等đẳng 。 可khả 見kiến 五ngũ 陰ấm 該cai 在tại 行hành 布bố 中trung 。 但đãn 後hậu 人nhân 未vị 細tế 心tâm 耳nhĩ 。 某mỗ 陰ấm 未vị 盡tận 。 則tắc 不bất 能năng 超siêu 十thập 信tín 。 某mỗ 陰ấm 未vị 盡tận 。 則tắc 不bất 能năng 超siêu 十thập 住trụ 等đẳng 。 至chí 於ư 識thức 陰ấm 銷tiêu 落lạc 。 六lục 十thập 位vị 次thứ 始thỉ 超siêu 。 今kim 若nhược 云vân 。 破phá 陰ấm 自tự 破phá 陰ấm 。 何hà 必tất 併tinh 歸quy 六lục 十thập 位vị 。 位vị 次thứ 自tự 位vị 次thứ 。 何hà 必tất 併tinh 歸quy 破phá 陰ấm 。 是thị 有hữu 二nhị 種chủng 門môn 頭đầu 矣hĩ 。 且thả 歷lịch 位vị 而nhi 不bất 併tinh 入nhập 五ngũ 陰ấm 。 則tắc 行hành 布bố 內nội 少thiểu 破phá 魔ma 之chi 功công 勛# 。 行hành 布bố 不bất 成thành 行hành 布bố 也dã 。 破phá 陰ấm 而nhi 不bất 併tinh 入nhập 三tam 賢hiền 十thập 聖thánh 。 則tắc 破phá 陰ấm 中trung 缺khuyết 修tu 證chứng 之chi 位vị 次thứ 。 破phá 陰ấm 不bất 成thành 破phá 陰ấm 也dã 。 望vọng 師sư 一nhất 一nhất 分phần/phân 疏sớ/sơ 。 開khai 我ngã 執chấp 迷mê 。 今kim 掠lược 宗tông 抄sao 案án 之chi 徒đồ 。 只chỉ 貴quý 眼nhãn 明minh 。 不bất 貴quý 踐tiễn 履lý 。 謂vị 毗tỳ 盧lô 頂đảnh 上thượng 行hành 。 有hữu 何hà 五ngũ 陰ấm 。 有hữu 何hà 行hành 布bố 。 大đại 妄vọng 語ngữ 成thành 。 害hại 將tương 何hà 極cực 。 至chí 於ư 宗tông 門môn 得đắc 道Đạo 之chi 祖tổ 。 亦diệc 謂vị 一nhất 了liễu 一nhất 切thiết 了liễu 。 不bất 歷lịch 三tam 祇kỳ 。 今kim 無vô 論luận 十Thập 地Địa 神thần 通thông 。 即tức 願nguyện 心tâm 住trụ 菩Bồ 薩Tát 。 能năng 遊du 十thập 方phương 。 所sở 往vãng 隨tùy 願nguyện 。 傳truyền 燈đăng 高cao 賢hiền 。 有hữu 此thử 手thủ 段đoạn 否phủ/bĩ 。 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 。 恐khủng 只chỉ 收thu 入nhập 初sơ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 中trung 。 未vị 必tất 是thị 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 後hậu 心tâm 也dã 。 次thứ 又hựu 見kiến 孤cô 山sơn 註chú 。 識thức 陰ấm 盡tận 文văn 。 諸chư 根căn 互hỗ 用dụng 。 即tức 圓viên 教giáo 相tương 似tự 。 七thất 信tín 界giới 內nội 。 思tư 惑hoặc 已dĩ 盡tận 也dã 。 能năng 入nhập 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 者giả 。 從tùng 相tương 似tự 位vị 。 超siêu 入nhập 等đẳng 覺giác 後hậu 心tâm 也dã 。 天thiên 台thai 明minh 圓viên 教giáo 。 利lợi 根căn 一nhất 生sanh 。 有hữu 超siêu 登đăng 十Thập 地Địa 。 與dữ 此thử 符phù 合hợp 。 甫phủ 閱duyệt 其kỳ 文văn 。 不bất 覺giác 鼓cổ 掌chưởng 曰viết 。 識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 如như 是thị 乃nãi 超siêu 十thập 信tín 。 十thập 住trụ 。 十thập 回hồi 向hướng 。 十Thập 地Địa 。 等đẳng 覺giác 云vân 云vân 。 超siêu 字tự 。 又hựu 不bất 歷lịch 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 者giả 也dã 。 然nhiên 則tắc 三tam 漸tiệm 次thứ 以dĩ 後hậu 。 即tức 破phá 五ngũ 陰ấm 。 陰ấm 若nhược 破phá 。 則tắc 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 可khả 盡tận 超siêu 乎hồ 。 若nhược 然nhiên 是thị 行hành 布bố 外ngoại 。 另# 有hữu 一nhất 種chủng 門môn 頭đầu 也dã 。 望vọng 師sư 詳tường 以dĩ 語ngứ 我ngã 。 困khốn 農nông 望vọng 雨vũ 。 以dĩ 日nhật 為vi 歲tuế 。 此thử 番phiên 請thỉnh 益ích 。 更cánh 切thiết 更cánh 深thâm 。 惟duy 勿vật 斳# 金kim 玉ngọc 是thị 禱đảo 。 武võ 昌xương 段đoạn 然nhiên 頓đốn 首thủ 。

答đáp 。 讀đọc 來lai 問vấn 棱# 嚴nghiêm 破phá 陰ấm 淺thiển 深thâm 。 與dữ 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 相tương 對đối 同đồng 別biệt 。 此thử 乃nãi 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 自tự 住trụ 三tam 摩ma 地địa 中trung 。 親thân 證chứng 境cảnh 界giới 。 非phi 凡phàm 情tình 所sở 可khả 妄vọng 測trắc 。 此thử 義nghĩa 從tùng 前tiền 諸chư 師sư 。 亦diệc 未vị 疑nghi 及cập 。 即tức 宗tông 鏡kính 深thâm 窮cùng 性tánh 相tướng 之chi 原nguyên 。 然nhiên 亦diệc 未vị 談đàm 及cập 此thử 。 學học 者giả 。 一nhất 向hướng 槩# 未vị 留lưu 心tâm 。 即tức 山sơn 野dã 通thông 議nghị 。 但đãn 於ư 三tam 漸tiệm 次thứ 。 及cập 結kết 位vị 之chi 文văn 。 小tiểu 有hữu 發phát 揮huy 。 亦diệc 未vị 詳tường 配phối 位vị 次thứ 。 如Như 來Lai 問vấn 云vân 云vân 。 深thâm 為vi 有hữu 見kiến 。 山sơn 野dã 膚phu 淺thiển 暗ám 昧muội 。 且thả 禪thiền 定định 未vị 深thâm 。 五ngũ 陰ấm 未vị 破phá 。 定định 中trung 境cảnh 界giới 。 安an 敢cảm 妄vọng 言ngôn 。 以dĩ 居cư 士sĩ 為vi 法pháp 心tâm 切thiết 。 問vấn 意ý 懇khẩn 到đáo 。 故cố 敢cảm 依y 聖thánh 言ngôn 量lượng 。 略lược 陳trần 其kỳ 槩# 。 所sở 言ngôn 五ngũ 陰ấm 。 乃nãi 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 通thông 受thọ 生sanh 死tử 之chi 苦khổ 具cụ 。 修tu 行hành 之chi 士sĩ 。 未vị 有hữu 不bất 破phá 五ngũ 陰ấm 。 而nhi 能năng 超siêu 生sanh 死tử 者giả 。 故cố 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 單đơn 單đơn 只chỉ 是thị 破phá 眾chúng 生sanh 五ngũ 陰ấm 。 生sanh 死tử 之chi 具cụ 。 即tức 一nhất 代đại 時thời 教giáo 。 盡tận 是thị 破phá 陰ấm 之chi 談đàm 。 散tán 在tại 五ngũ 時thời 。 無vô 處xứ 不bất 說thuyết 。 但đãn 未vị 次thứ 第đệ 。 唯duy 以dĩ 棱# 嚴nghiêm 經kinh 一nhất 經kinh 。 收thu 盡tận 一nhất 代đại 時thời 教giáo 。 統thống 攝nhiếp 迷mê 悟ngộ 修tu 證chứng 因nhân 果quả 。 備bị 殫đàn 聖thánh 凡phàm 二nhị 路lộ 。 以dĩ 便tiện 修tu 行hành 者giả 。 為vi 一nhất 路lộ 涅Niết 槃Bàn 門môn 。 故cố 修tu 證chứng 位vị 次thứ 。 始thỉ 終chung 詳tường 悉tất 。 且thả 又hựu 特đặc 申thân 定định 中trung 破phá 陰ấm 境cảnh 界giới 者giả 。 以dĩ 此thử 經Kinh 真chân 修tu 。 專chuyên 以dĩ 禪thiền 定định 。 一nhất 門môn 深thâm 入nhập 。 而nhi 以dĩ 破phá 陰ấm 騐# 其kỳ 淺thiển 深thâm 。 故cố 其kỳ 位vị 次thứ 不bất 同đồng 華hoa 嚴nghiêm 瓔anh 珞lạc 等đẳng 說thuyết 。 以dĩ 華hoa 嚴nghiêm 圓viên 圓viên 果quả 海hải 。 一nhất 位vị 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 位vị 。 雖tuy 設thiết 行hành 布bố 。 不bất 說thuyết 斷đoạn 證chứng 。 要yếu 在tại 藉tạ 顯hiển 圓viên 融dung 。 故cố 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 便tiện 成thành 正chánh 覺giác 。 是thị 以dĩ 果quả 覺giác 為vi 因nhân 心tâm 也dã 。 瓔anh 珞lạc 位vị 次thứ 雖tuy 詳tường 。 意ý 在tại 分phần/phân 斷đoạn 分phần/phân 證chứng 。 故cố 約ước 見kiến 思tư 塵trần 沙sa 無vô 明minh 。 以dĩ 定định 列liệt 行hành 布bố 。 如như 天thiên 台thai 所sở 明minh 。 此thử 經Kinh 與dữ 彼bỉ 二nhị 經kinh 。 迥huýnh 然nhiên 不bất 同đồng 。 單đơn 約ước 棱# 嚴nghiêm 大đại 定định 。 頓đốn 悟ngộ 漸tiệm 修tu 。 故cố 以dĩ 不bất 生sanh 滅diệt 心tâm 。 為vi 本bổn 修tu 因nhân 。 是thị 先tiên 悟ngộ 妙diệu 圓viên 真chân 心tâm 為vi 本bổn 發phát 心tâm 。 即tức 以dĩ 此thử 心tâm 。 漸tiệm 斷đoạn 習tập 氣khí 。 以dĩ 定định 位vị 次thứ 淺thiển 深thâm 。 正chánh 起khởi 信tín 論luận 。 發phát 心tâm 修tu 行hành 。 以dĩ 悟ngộ 真Chân 如Như 為vi 本bổn 。 至chí 其kỳ 斷đoạn 惑hoặc 。 論luận 又hựu 多đa 依y 相tương/tướng 宗tông 斷đoạn 證chứng 。 特đặc 約ước 六lục 麤thô 三tam 細tế 。 以dĩ 定định 位vị 次thứ 。 是thị 謂vị 先tiên 悟ngộ 後hậu 修tu 。 故cố 論luận 就tựu 破phá 惑hoặc 定định 位vị 則tắc 易dị 明minh 。 此thử 經Kinh 以dĩ 破phá 陰ấm 定định 位vị 則tắc 難nạn/nan 合hợp 。 何hà 也dã 。 若nhược 約ước 論luận 。 則tắc 信tín 位vị 斷đoạn 執chấp 取thủ 計kế 名danh 字tự 起khởi 業nghiệp 。 三tam 種chủng 麤thô 惑hoặc 。 三tam 賢hiền 斷đoạn 相tương 續tục 智trí 相tương/tướng 。 二nhị 惑hoặc 為vi 麤thô 中trung 之chi 細tế 。 細tế 中trung 之chi 麤thô 。 初Sơ 地Địa 至chí 七Thất 地Địa 。 斷đoạn 三tam 細tế 中trung 現hiện 相tướng 。 八bát 地địa 至chí 等đẳng 覺giác 斷đoạn 轉chuyển 相tương/tướng 。 金kim 剛cang 最tối 後hậu 斷đoạn 業nghiệp 相tương/tướng 。 此thử 經Kinh 中trung 斷đoạn 證chứng 之chi 明minh 文văn 也dã 。 今kim 若nhược 以dĩ 五ngũ 陰ấm 對đối 惑hoặc 。 合hợp 位vị 高cao 下hạ 。 則tắc 經kinh 義nghĩa 大đại 不bất 然nhiên 矣hĩ 。 以dĩ 經kinh 有hữu 明minh 文văn 。 則tắc 曰viết 理lý 須tu 頓đốn 悟ngộ 。 乘thừa 悟ngộ 併tinh 消tiêu 。 此thử 則tắc 不bất 歷lịch 諸chư 位vị 矣hĩ 。 事sự 須tu 漸tiệm 除trừ 。 因nhân 次thứ 第đệ 盡tận 。 此thử 又hựu 約ước 斷đoạn 以dĩ 明minh 位vị 也dã 。 此thử 經Kinh 先tiên 悟ngộ 後hậu 修tu 。 正chánh 與dữ 論luận 義nghĩa 相tương/tướng 符phù 。 若nhược 約ước 論luận 義nghĩa 。 先tiên 斷đoạn 惑hoặc 業nghiệp 。 在tại 三tam 賢hiền 。 後hậu 斷đoạn 無vô 明minh 在tại 登đăng 地địa 。 與dữ 今kim 經kinh 少thiểu 異dị 。 詳tường 今kim 經kinh 文văn 。 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 即tức 獲hoạch 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 從tùng 是thị 漸tiệm 修tu 。 安an 立lập 聖thánh 位vị 。 然nhiên 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 乃nãi 登đăng 地địa 已dĩ 證chứng 。 平bình 等đẳng 真Chân 如Như 。 方phương 得đắc 此thử 忍nhẫn 。 是thị 經Kinh 意ý 以dĩ 三tam 漸tiệm 中trung 。 專chuyên 以dĩ 真Chân 如Như 為vi 行hành 本bổn 。 且thả 云vân 。 反phản 流lưu 全toàn 一nhất 。 六lục 用dụng 不bất 行hành 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 皎hiệu 然nhiên 清thanh 淨tịnh 。 譬thí 如như 琉lưu 璃ly 。 內nội 懸huyền 寶bảo 月nguyệt 。 後hậu 文văn 云vân 。 識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 如như 淨tịnh 琉lưu 璃ly 。 內nội 含hàm 寶bảo 月nguyệt 。 如như 是thị 乃nãi 超siêu 十thập 信tín 。 以dĩ 至chí 等đẳng 覺giác 圓viên 明minh 。 入nhập 於ư 如Như 來Lai 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。 以dĩ 此thử 佛Phật 語ngữ 證chứng 之chi 。 則tắc 在tại 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 已dĩ 超siêu 諸chư 位vị 。 應ưng 於ư 未vị 登đăng 位vị 前tiền 。 已dĩ 破phá 識thức 陰ấm 。 又hựu 不bất 待đãi 相tương 似tự 信tín 位vị 矣hĩ 。 又hựu 何hà 敢cảm 妄vọng 以dĩ 破phá 陰ấm 次thứ 第đệ 。 配phối 諸chư 位vị 耶da 。 諦đế 觀quán 佛Phật 意ý 。 必tất 不bất 然nhiên 矣hĩ 。 此thử 經Kinh 正chánh 義nghĩa 。 大đại 與dữ 諸chư 經kinh 不bất 同đồng 者giả 。 以dĩ 諸chư 經kinh 葢# 隨tùy 時thời 隨tùy 機cơ 。 對đối 談đàm 修tu 證chứng 中trung 一nhất 段đoạn 義nghĩa 。 其kỳ 所sở 破phá 惑hoặc 。 亦diệc 隨tùy 機cơ 偏thiên 重trọng 。 乃nãi 一nhất 時thời 應ứng 病bệnh 之chi 藥dược 耳nhĩ 。 此thử 經Kinh 總tổng 收thu 一nhất 代đại 時thời 教giáo 。 無vô 機cơ 不bất 攝nhiếp 。 重trọng/trùng 在tại 單đơn 破phá 。 生sanh 死tử 根căn 本bổn 。 專chuyên 指chỉ 婬dâm 習tập 為vi 生sanh 死tử 之chi 根căn 。 大đại 定định 乃nãi 破phá 敵địch 之chi 具cụ 。 故cố 經kinh 特đặc 出xuất 。 發phát 業nghiệp 潤nhuận 生sanh 。 二nhị 種chủng 無vô 明minh 。 是thị 以dĩ 大đại 定định 直trực 破phá 八bát 識thức 根căn 本bổn 無vô 明minh 。 而nhi 以dĩ 定định 斫chước 窮cùng 。 縱túng/tung 八bát 識thức 未vị 破phá 。 而nhi 見kiến 思tư 塵trần 沙sa 麤thô 惑hoặc 。 任nhậm 運vận 先tiên 落lạc 。 至chí 若nhược 以dĩ 不bất 生sanh 滅diệt 心tâm 。 為vi 本bổn 修tu 因nhân 。 正chánh 是thị 以dĩ 金kim 剛cang 心tâm 。 為vi 禪thiền 定định 本bổn 。 故cố 經Kinh 云vân 。 是thị 名danh 妙diệu 蓮liên 華hoa 。 金kim 剛cang 王vương 寶bảo 覺giác 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 則tắc 初sơ 修tu 定định 時thời 。 在tại 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 以dĩ 定định 研nghiên 窮cùng 。 已dĩ 破phá 八bát 識thức 。 透thấu 出xuất 金kim 剛cang 心tâm 地địa 。 正chánh 是thị 理lý 須tu 頓đốn 悟ngộ 。 乘thừa 悟ngộ 併tinh 消tiêu 。 則tắc 能năng 超siêu 越việt 諸chư 位vị 矣hĩ 。 若nhược 云vân 。 從tùng 此thử 安an 立lập 聖thánh 位vị 。 則tắc 是thị 事sự 須tu 漸tiệm 除trừ 。 因nhân 次thứ 第đệ 盡tận 。 乃nãi 約ước 侵xâm 斷đoạn 。 歷lịch 劫kiếp 無vô 明minh 習tập 氣khí 。 特đặc 就tựu 厚hậu 薄bạc 輕khinh 重trọng 。 約ước 位vị 。 以dĩ 判phán 淺thiển 深thâm 高cao 下hạ 耳nhĩ 。 斯tư 約ước 頓đốn 悟ngộ 漸tiệm 修tu 。 則tắc 由do 破phá 陰ấm 而nhi 入nhập 位vị 。 元nguyên 無vô 二nhị 路lộ 也dã 。 此thử 義nghĩa 正chánh 與dữ 溈# 山sơn 云vân 。 若nhược 人nhân 一nhất 念niệm 頓đốn 了liễu 自tự 心tâm 。 是thị 名danh 為vi 悟ngộ 。 即tức 以dĩ 所sở 悟ngộ 。 淨tịnh 除trừ 現hiện 業nghiệp 流lưu 識thức 。 是thị 名danh 為vi 修tu 。 非phi 此thử 外ngoại 別biệt 有hữu 修tu 也dã 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 隨tùy 生sanh 死tử 流lưu 。 流lưu 有hữu 四tứ 種chủng 。 謂vị 欲dục 流lưu 。 有hữu 流lưu 見kiến 流lưu 。 無vô 明minh 流lưu 。 今kim 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 慾dục 愛ái 乾can 枯khô 。 根căn 境cảnh 不bất 偶ngẫu 。 現hiện 前tiền 殘tàn 質chất 。 不bất 復phục 續tục 生sanh 。 乃nãi 斷đoạn 欲dục 有hữu 見kiến 三tam 流lưu 也dã 。 名danh 乾can 慧tuệ 地địa 者giả 。 言ngôn 乾can 有hữu 其kỳ 慧tuệ 。 未vị 與dữ 如Như 來Lai 。 法Pháp 流lưu 水thủy 接tiếp 。 是thị 無vô 明minh 流lưu 尚thượng 未vị 乾can/kiền/càn 耳nhĩ 。 此thử 無vô 明minh 流lưu 。 乃nãi 金kim 剛cang 心tâm 中trung 無vô 明minh 流lưu 。 宗tông 門môn 目mục 為vi 真chân 常thường 流lưu 注chú 。 故cố 經kinh 結kết 位vị 文văn 云vân 。 是thị 覺giác 始thỉ 獲hoạch 。 金kim 剛cang 心tâm 中trung 。 初sơ 乾can 慧tuệ 地địa 。 此thử 言ngôn 從tùng 前tiền 漸tiệm 次thứ 。 得đắc 乾can/kiền/càn 慧tuệ 以dĩ 來lai 。 直trực 至chí 等đẳng 覺giác 。 金kim 剛cang 心tâm 中trung 。 無vô 明minh 習tập 氣khí 之chi 流lưu 。 才tài 得đắc 乾can/kiền/càn 耳nhĩ 。 由do 是thị 觀quán 之chi 。 於ư 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 已dĩ 破phá 八bát 識thức 。 頓đốn 悟ngộ 自tự 心tâm 。 從tùng 入nhập 信tín 以dĩ 來lai 。 直trực 至chí 等đẳng 覺giác 。 通thông 斷đoạn 無vô 明minh 習tập 氣khí 。 正chánh 是thị 事sự 須tu 漸tiệm 除trừ 。 因nhân 次thứ 第đệ 盡tận 也dã 。 所sở 以dĩ 無vô 明minh 。 必tất 歷lịch 諸chư 位vị 而nhi 後hậu 盡tận 者giả 。 以dĩ 從tùng 真chân 淨tịnh 界giới 中trung 。 瞥miết 生sanh 一nhất 念niệm 無vô 明minh 。 遂toại 起khởi 生sanh 死tử 。 無vô 量lượng 劫kiếp 來lai 。 起khởi 惑hoặc 造tạo 業nghiệp 。 皆giai 是thị 無vô 明minh 。 妄vọng 想tưởng 之chi 咎cữu 。 以dĩ 遭tao 曠khoáng 劫kiếp 生sanh 死tử 時thời 長trường/trưởng 。 染nhiễm 著trước 愛ái 慾dục 。 習tập 氣khí 深thâm 厚hậu 。 必tất 須tu 以dĩ 金kim 剛cang 心tâm 。 重trùng 重trùng 磨ma 煉luyện 。 方phương 始thỉ 得đắc 還hoàn 本bổn 源nguyên 心tâm 地địa 。 故cố 從tùng 信tín 位vị 。 即tức 云vân 圓viên 妙diệu 開khai 敷phu 。 中Trung 道Đạo 純thuần 真chân 。 末mạt 後hậu 乃nãi 云vân 。 如như 是thị 重trùng 重trùng 。 單đơn 複phức 十thập 二nhị 者giả 。 正chánh 顯hiển 以dĩ 此thử 大đại 定định 。 消tiêu 磨ma 習tập 氣khí 之chi 功công 也dã 。 且thả 如như 經Kinh 云vân 。 五ngũ 陰ấm 各các 各các 皆giai 是thị 。 妄vọng 想tưởng 為vi 本bổn 。 若nhược 破phá 陰ấm 對đối 位vị 。 則tắc 經kinh 初sơ 信tín 文văn 中trung 便tiện 云vân 。 即tức 以dĩ 此thử 心tâm 。 中trung 中trung 流lưu 入nhập 。 一nhất 切thiết 妄vọng 想tưởng 。 滅diệt 盡tận 無vô 餘dư 。 又hựu 安an 可khả 以dĩ 帶đái 陰ấm 而nhi 入nhập 諸chư 位vị 耶da 。 若nhược 帶đái 妄vọng 想tưởng 而nhi 修tu 。 則tắc 不bất 名danh 為vi 真chân 修tu 矣hĩ 。 且thả 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 慾dục 愛ái 乾can 枯khô 。 根căn 境cảnh 不bất 偶ngẫu 。 現hiện 前tiền 殘tàn 質chất 。 不bất 復phục 續tục 生sanh 。 此thử 則tắc 已dĩ 出xuất 三tam 界giới 生sanh 死tử 矣hĩ 。 後hậu 文văn 識thức 陰ấm 盡tận 。 則tắc 超siêu 命mạng 濁trược 。 豈khởi 但đãn 破phá 色sắc 陰ấm 耶da 。 受thọ 乃nãi 執chấp 受thọ 。 四tứ 大đại 有hữu 苦khổ 樂lạc 等đẳng 。 若nhược 受thọ 陰ấm 不bất 破phá 。 則tắc 不bất 得đắc 正chánh 受thọ 。 若nhược 想tưởng 陰ấm 不bất 破phá 。 則tắc 難nan 入nhập 妙diệu 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 若nhược 行hành 陰ấm 不bất 破phá 。 則tắc 生sanh 滅diệt 不bất 停đình 。 非phi 為vi 正chánh 定định 。 若nhược 識thức 陰ấm 不bất 破phá 。 則tắc 未vị 悟ngộ 真chân 心tâm 。 難nạn/nan 立lập 諸chư 位vị 。 由do 此thử 證chứng 之chi 。 則tắc 在tại 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 已dĩ 破phá 五ngũ 陰ấm 。 決quyết 不bất 帶đái 五ngũ 陰ấm 而nhi 入nhập 諸chư 位vị 也dã 明minh 矣hĩ 。 豈khởi 可khả 單đơn 破phá 色sắc 陰ấm 耶da 。 由do 五ngũ 陰ấm 俱câu 破phá 。 方phương 名danh 真chân 悟ngộ 。 由do 破phá 八bát 識thức 進tiến 修tu 。 乃nãi 名danh 真chân 修tu 。 是thị 則tắc 破phá 五ngũ 陰ấm 。 乃nãi 頓đốn 悟ngộ 其kỳ 理lý 。 其kỳ 後hậu 諸chư 位vị 。 但đãn 約ước 大đại 定định 。 以dĩ 消tiêu 磨ma 歷lịch 劫kiếp 無vô 明minh 習tập 氣khí 。 正chánh 謂vị 事sự 須tu 漸tiệm 除trừ 。 至chí 若nhược 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 諸chư 妙diệu 功công 德đức 。 以dĩ 如Như 來Lai 藏tạng 中trung 。 具cụ 有hữu 恆Hằng 沙sa 稱xưng 性tánh 功công 德đức 。 向hướng 被bị 無vô 明minh 。 變biến 作tác 恆Hằng 沙sa 生sanh 死tử 業nghiệp 習tập 。 今kim 以dĩ 金kim 剛cang 。 如Như 幻Huyễn 三Tam 昧Muội 。 磨ma 煉luyện 業nghiệp 習tập 。 化hóa 作tác 神thần 通thông 妙diệu 用dụng 耳nhĩ 。 以dĩ 所sở 化hóa 者giả 淺thiển 。 故cố 其kỳ 位vị 下hạ 。 所sở 化hóa 者giả 深thâm 。 故cố 其kỳ 位vị 高cao 。 圭# 山sơn 云vân 。 覺giác 前tiền 前tiền 非phi 。 名danh 後hậu 後hậu 位vị 。 以dĩ 此thử 觀quán 之chi 。 此thử 經Kinh 大đại 義nghĩa 。 單đơn 以dĩ 觀quán 心tâm 研nghiên 窮cùng 。 進tiến 破phá 無vô 明minh 。 約ước 位vị 以dĩ 明minh 證chứng 入nhập 之chi 淺thiển 深thâm 。 非phi 分phần/phân 斷đoạn 分phần/phân 證chứng 之chi 可khả 比tỉ 。 由do 先tiên 破phá 陰ấm 。 而nhi 後hậu 八bát 位vị 。 非phi 約ước 破phá 五ngũ 陰ấm 。 以dĩ 配phối 諸chư 位vị 也dã 明minh 矣hĩ 。 又hựu 豈khởi 可khả 執chấp 定định 破phá 陰ấm 。 以dĩ 併tinh 行hành 布bố 位vị 次thứ 耶da 。 然nhiên 破phá 陰ấm 之chi 說thuyết 。 佛Phật 恐khủng 諸chư 修tu 行hành 人nhân 。 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 。 錯thác 亂loạn 修tu 習tập 。 故cố 特đặc 申thân 明minh 。 以dĩ 防phòng 邪tà 誤ngộ 。 非phi 就tựu 此thử 以dĩ 明minh 位vị 也dã 。 且thả 識thức 陰ấm 未vị 破phá 。 墮đọa 落lạc 二Nhị 乘Thừa 。 則tắc 可khả 知tri 矣hĩ 。 若nhược 禪thiền 門môn 頓đốn 悟ngộ 自tự 心tâm 。 頓đốn 出xuất 生sanh 死tử 。 則tắc 不bất 落lạc 階giai 級cấp 。 乃nãi 是thị 三tam 漸tiệm 次thứ 中trung 。 頓đốn 破phá 八bát 識thức 。 自tự 然nhiên 超siêu 越việt 諸chư 位vị 。 然nhiên 祖tổ 師sư 雖tuy 云vân 超siêu 越việt 。 但đãn 云vân 素tố 法Pháp 身thân 佛Phật 。 未vị 必tất 具cụ 有hữu 相tướng 光quang 莊trang 嚴nghiêm 。 神thần 通thông 妙diệu 用dụng 。 即tức 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 未vị 有hữu 不bất 悟ngộ 自tự 心tâm 。 而nhi 成thành 佛Phật 者giả 。 若nhược 一nhất 悟ngộ 便tiện 了liễu 無vô 事sự 。 則tắc 諸chư 佛Phật 又hựu 何hà 假giả 更canh 歷lịch 三tam 大đại 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 耶da 。 今kim 人nhân 蒲bồ 團đoàn 未vị 穩ổn 。 以dĩ 世thế 智trí 聰thông 明minh 。 掠lược 古cổ 人nhân 公công 案án 。 自tự 逞sính 知tri 見kiến 。 妄vọng 言ngôn 證chứng 聖thánh 。 自tự 為vi 超siêu 佛Phật 越việt 祖tổ 。 乃nãi 是thị 憎tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 未vị 得đắc 謂vị 得đắc 。 墮đọa 大đại 妄vọng 語ngữ 。 可khả 不bất 懼cụ 哉tai 。 此thử 輩bối 豈khởi 可khả 以dĩ 破phá 陰ấm 不bất 破phá 陰ấm 。 與dữ 真chân 修tu 之chi 士sĩ 同đồng 日nhật 而nhi 語ngữ 耶da 。 昨tạc 東đông 行hành 。 見kiến 禪thiền 者giả 甚thậm 多đa 。 而nhi 墮đọa 上thượng 慢mạn 者giả 不bất 少thiểu 。 山sơn 野dã 特đặc 舉cử 破phá 陰ấm 。 以dĩ 印ấn 正chánh 之chi 。 聞văn 者giả 慚tàm 服phục 。 頗phả 折chiết 其kỳ 邪tà 。 見kiến 白bạch 衣y 談đàm 禪thiền 。 多đa 墮đọa 此thử 病bệnh 。 惟duy 今kim 真chân 修tu 。 但đãn 以dĩ 三tam 漸tiệm 次thứ 行hành 頓đốn 悟ngộ 自tự 心tâm 。 頓đốn 出xuất 生sanh 死tử 一nhất 著trước 為vi 急cấp 務vụ 。 若nhược 自tự 心tâm 一nhất 明minh 。 識thức 陰ấm 自tự 破phá 。 則tắc 前tiền 四tứ 陰ấm 。 不bất 待đãi 破phá 而nhi 自tự 破phá 。 且thả 如như 將tương 頭đầu 臨lâm 白bạch 刃nhận 。 一nhất 似tự 斬trảm 春xuân 風phong 。 豈khởi 色sắc 陰ấm 能năng 礙ngại 也dã 。 又hựu 云vân 。 老lão 僧Tăng 能năng 轉chuyển 十thập 二nhị 時thời 。 又hựu 云vân 。 入nhập 息tức 不bất 居cư 陰ấm 界giới 。 出xuất 息tức 不bất 涉thiệp 眾chúng 緣duyên 。 豈khởi 在tại 受thọ 想tưởng 行hành 陰ấm 裏lý 。 六lục 祖tổ 臨lâm 終chung 自tự 知tri 去khứ 處xứ 。 豈khởi 非phi 隨tùy 願nguyện 所sở 往vãng 。 如như 是thị 殆đãi 非phi 妄vọng 言ngôn 證chứng 聖thánh 。 者giả 可khả 擬nghĩ 也dã 。 吾ngô 人nhân 只chỉ 貴quý 究cứu 明minh 自tự 心tâm 。 求cầu 出xuất 生sanh 死tử 一nhất 著trước 。 且thả 不bất 必tất 論luận 破phá 陰ấm 與dữ 位vị 次thứ 合hợp 不bất 合hợp 。 以dĩ 理lý 揆quỹ 之chi 。 聖thánh 言ngôn 證chứng 明minh 。 暗ám 劣liệt 之chi 見kiến 如như 此thử 。 高cao 明minh 有hữu 以dĩ 教giáo 之chi 。

西tây 堂đường 廣quảng 智trí 請thỉnh 益ích 教giáo 乘thừa 六lục 疑nghi

一nhất 問vấn 古cổ 人nhân 判phán 教giáo 云vân 。 雙song 垂thùy 兩lưỡng 相tương/tướng 。 二nhị 始thỉ 同đồng 時thời 。 初sơ 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 。 本bổn 被bị 大Đại 乘Thừa 。 二Nhị 乘Thừa 絕tuyệt 分phần/phân 。 鹿lộc 苑uyển 轉chuyển 四Tứ 諦Đế 時thời 。 身thân 子tử 目Mục 連Liên 。 尚thượng 未vị 捨xả 邪tà 出xuất 家gia 。 何hà 故cố 華hoa 嚴nghiêm 結kết 末mạt 文văn 中trung 。 有hữu 聲Thanh 聞Văn 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng 。 若nhược 據cứ 結kết 文văn 。 二Nhị 乘Thừa 得đắc 聞văn 華hoa 嚴nghiêm 。 何hà 故cố 斥xích 云vân 二Nhị 乘Thừa 絕tuyệt 分phần/phân 。 文văn 義nghĩa 俱câu 違vi 。 願nguyện 垂thùy 分phần/phân 祈kỳ 。

答đáp 。 教giáo 中trung 說thuyết 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 一nhất 身thân 一nhất 智trí 慧tuệ 。 故cố 十thập 方phương 佛Phật 土độ 中trung 。 唯duy 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 法pháp 。 所sở 以dĩ 菩Bồ 提Đề 場Tràng 中trung 。 初sơ 成thành 正chánh 覺giác 。 即tức 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 為vi 最tối 上thượng 一Nhất 乘Thừa 法pháp 。 獨độc 被bị 大đại 根căn 眾chúng 生sanh 。 是thị 謂vị 稱xưng 實thật 智trí 說thuyết 。 爭tranh 柰nại 眾chúng 生sanh 根căn 機cơ 不bất 一nhất 。 有hữu 中trung 下hạ 劣liệt 解giải 。 不bất 見kiến 不bất 聞văn 。 則tắc 為vi 絕tuyệt 分phần/phân 。 故cố 隨tùy 劣liệt 機cơ 感cảm 。 現hiện 小tiểu 化hóa 身thân 。 八bát 相tương/tướng 成thành 道Đạo 。 於ư 鹿Lộc 野Dã 苑Uyển 。 說thuyết 三tam 乘thừa 法Pháp 。 所sở 謂vị 佛Phật 真chân 法Pháp 身thân 。 猶do 若nhược 虗hư 空không 。 應ứng 物vật 現hiện 形hình 。 如như 水thủy 中trung 月nguyệt 。 以dĩ 但đãn 隨tùy 機cơ 感cảm 。 故cố 現hiện 身thân 耳nhĩ 。 其kỳ 所sở 說thuyết 法Pháp 。 為vi 權quyền 智trí 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 會hội 上thượng 。 逝thệ 多đa 林lâm 中trung 。 文Văn 殊Thù 象tượng 王vương 迴hồi 旋toàn 。 則tắc 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng 。 六lục 千thiên 比Bỉ 丘Khâu 。 成thành 道Đạo 於ư 言ngôn 下hạ 。 是thị 亦diệc 地địa 上thượng 菩Bồ 薩Tát 。 名danh 大đại 阿A 羅La 漢Hán 。 今kim 佛Phật 既ký 現hiện 小tiểu 應ưng 身thân 。 示thị 生sanh 人nhân 閒gian/nhàn 。 而nhi 諸chư 外ngoại 道đạo 堅kiên 執chấp 我ngã 見kiến 。 未vị 易dị 攝nhiếp 化hóa 。 故cố 舍xá 利lợi 等đẳng 。 亦diệc 隨tùy 現hiện 聲Thanh 聞Văn 。 輔phụ 揚dương 法pháp 化hóa 。 為vi 影ảnh 響hưởng 眾chúng 。 所sở 謂vị 內nội 祕bí 外ngoại 現hiện 之chi 儔trù 。 非phi 實thật 聲Thanh 聞Văn 也dã 。 其kỳ 斥xích 二Nhị 乘Thừa 絕tuyệt 分phần/phân 者giả 。 乃nãi 斥xích 實thật 行hạnh 執chấp 相tướng 聲Thanh 聞Văn 。 而nhi 舍xá 利lợi 等đẳng 受thọ 呵ha 。 正chánh 為vi 鼓cổ 簧# 法pháp 化hóa 耳nhĩ 。 大đại 似tự 優ưu 戲hí 塲# 中trung 。 各các 作tác 一nhất 脚cước 。 以dĩ 發phát 悲bi 歡hoan 離ly 合hợp 之chi 情tình 。 及cập 至chí 散tán 塲# 。 則tắc 了liễu 無vô 干can 涉thiệp 。 故cố 菩Bồ 薩Tát 利lợi 生sanh 。 如như 嬉hi 戲hí 然nhiên 。 調điều 而nhi 應ưng 。 偶ngẫu 而nhi 會hội 。 豈khởi 實thật 法pháp 耶da 。

二nhị 問vấn 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 中trung 。 普phổ 眼nhãn 不bất 見kiến 普phổ 賢hiền 。 如như 是thị 三tam 度độ 入nhập 定định 。 徧biến 觀quán 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 不bất 見kiến 。 卻khước 來lai 白bạch 佛Phật 。 佛Phật 教giáo 靜tĩnh 三tam 昧muội 中trung 。 起khởi 念niệm 便tiện 見kiến 。 普phổ 眼nhãn 纔tài 起khởi 一nhất 念niệm 。 即tức 見kiến 在tại 虗hư 空không 中trung 。 若nhược 普phổ 賢hiền 之chi 身thân 。 是thị 一nhất 真chân 法Pháp 界Giới 。 應ưng 在tại 三tam 昧muội 中trung 見kiến 。 何hà 故cố 不bất 見kiến 。 若nhược 普phổ 賢hiền 是thị 色sắc 相tướng 身thân 。 未vị 入nhập 定định 時thời 應ưng 見kiến 。 何hà 故cố 佛Phật 教giáo 起khởi 念niệm 方phương 見kiến 耶da 。

答đáp 。 法Pháp 身thân 無vô 相tướng 。 饒nhiêu 他tha 普phổ 眼nhãn 。 亦diệc 莫mạc 能năng 覰# 。 於ư 定định 中trung 求cầu 而nhi 不bất 見kiến 者giả 。 以dĩ 法Pháp 身thân 無vô 彼bỉ 此thử 迭điệt 相tương 見kiến 故cố 。 是thị 知tri 可khả 見kiến 者giả 。 乃nãi 就tựu 第đệ 二nhị 門môn 頭đầu 。 故cố 起khởi 念niệm 方phương 見kiến 耳nhĩ 。

三tam 問vấn 起khởi 信tín 論luận 中trung 。 真Chân 如Như 內nội 熏huân 。 故cố 有hữu 妄vọng 心tâm 。 厭yếm 生sanh 死tử 苦khổ 。 要yếu 求cầu 涅Niết 槃Bàn 。 妄vọng 心tâm 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 依y 事sự 識thức 熏huân 修tu 。 二nhị 者giả 菩Bồ 薩Tát 。 依y 業nghiệp 識thức 熏huân 修tu 。 今kim 之chi 學học 人nhân 參tham 究cứu 。 但đãn 依y 事sự 識thức 。 不bất 能năng 依y 業nghiệp 識thức 。 參tham 禪thiền 本bổn 是thị 。 大Đại 乘Thừa 法Pháp 門môn 。 若nhược 依y 事sự 識thức 而nhi 參tham 。 返phản 成thành 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 之chi 行hành 。 若nhược 參tham 時thời 二nhị 識thức 同đồng 用dụng 。 又hựu 違vi 古cổ 人nhân 云vân 。 離ly 心tâm 意ý 識thức 參tham 。 願nguyện 垂thùy 開khai 決quyết 。

答đáp 。 教giáo 說thuyết 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 依y 事sự 識thức 修tu 。 菩Bồ 薩Tát 依y 業nghiệp 識thức 修tu 。 乃nãi 約ước 就tựu 依y 識thức 發phát 心tâm 取thủ 證chứng 耳nhĩ 。 今kim 參tham 禪thiền 人nhân 發phát 心tâm 。 雖tuy 是thị 事sự 識thức 。 而nhi 用dụng 志chí 直trực 要yếu 打đả 破phá 業nghiệp 識thức 漆tất 桶# 。 直trực 透thấu 向hướng 上thượng 未vị 迷mê 已dĩ 前tiền 一nhất 著trước 。 不bất 落lạc 二nhị 識thức 巢sào 臼cữu 。 若nhược 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 。 便tiện 不bất 能năng 離ly 心tâm 意ý 識thức 矣hĩ 。

四tứ 問vấn 古cổ 人nhân 云vân 。 不bất 貴quý 子tử 之chi 行hành 履lý 。 祇kỳ 貴quý 子tử 之chi 見kiến 地địa 。 又hựu 云vân 。 見kiến 地địa 不bất 明minh 。 墮đọa 落lạc 坑khanh 壍tiệm 。 今kim 諸chư 方phương 解giải 說thuyết 有hữu 二nhị 。 一nhất 說thuyết 博bác 學học 經kinh 論luận 。 依y 解giải 名danh 為vi 見kiến 地địa 。 一nhất 說thuyết 悟ngộ 明minh 後hậu 。 方phương 為vi 見kiến 地địa 。 若nhược 學học 解giải 為vi 見kiến 地địa 。 何hà 故cố 宗tông 門môn 不bất 許hứa 看khán 教giáo 。 若nhược 悟ngộ 後hậu 方phương 是thị 見kiến 地địa 。 即tức 今kim 初sơ 心tâm 操thao 履lý 。 以dĩ 何hà 法pháp 為vi 見kiến 地địa 。 免miễn 離ly 墮đọa 坑khanh 之chi 患hoạn 耶da 。

答đáp 。 解giải 為vi 見kiến 地địa 。 有hữu 三tam 種chủng 不bất 同đồng 。 有hữu 學học 解giải 。 有hữu 信tín 解giải 。 有hữu 悟ngộ 解giải 。 若nhược 從tùng 教giáo 上thượng 。 或hoặc 祖tổ 師sư 公công 案án 上thượng 解giải 得đắc 。 佛Phật 祖tổ 究cứu 竟cánh 處xứ 。 不bất 落lạc 枝chi 岐kỳ 。 此thử 雖tuy 是thị 名danh 見kiến 地địa 。 謂vị 依y 地địa 作tác 解giải 。 其kỳ 有hữu 未vị 親thân 言ngôn 教giáo 。 但đãn 只chỉ 決quyết 定định 信tín 自tự 心tâm 。 了liễu 無vô 一nhất 物vật 。 是thị 為vi 信tín 解giải 。 若nhược 參tham 究cứu 。 一nhất 旦đán 明minh 本bổn 有hữu 。 是thị 為vi 悟ngộ 解giải 。 此thử 三tam 皆giai 名danh 見kiến 地địa 。 但đãn 依y 他tha 解giải 。 多đa 落lạc 知tri 見kiến 障chướng 。 信tín 解giải 如như 此thử 。 亦diệc 要yếu 操thao 修tu 以dĩ 臻trăn 實thật 證chứng 。 其kỳ 悟ngộ 解giải 雖tuy 一nhất 念niệm 頓đốn 悟ngộ 。 尚thượng 有hữu 無vô 始thỉ 微vi 細tế 惑hoặc 障chướng 。 亦diệc 要yếu 淨tịnh 除trừ 。 是thị 三tam 種chủng 見kiến 地địa 雖tuy 貴quý 。 若nhược 不bất 行hành 履lý 。 終chung 難nạn/nan 究cứu 竟cánh 。 今kim 古cổ 人nhân 所sở 貴quý 見kiến 地địa 者giả 。 但đãn 就tựu 根căn 器khí 為vi 本bổn 。 非phi 金kim 不bất 行hành 履lý 。 古cổ 人nhân 一nhất 期kỳ 之chi 語ngữ 。 不bất 可khả 作tác 實thật 法Pháp 會hội 也dã 。

五ngũ 。 問vấn 古cổ 人nhân 云vân 參tham 究cứu 。 在tại 搬# 柴sài 運vận 水thủy 行hành 脚cước 處xứ 參tham 。 今kim 之chi 學học 者giả 。 要yếu 在tại 靜tĩnh 坐tọa 。 參tham 功công 有hữu 力lực 。 若nhược 在tại 四tứ 威uy 儀nghi 中trung 。 與dữ 物vật 交giao 接tiếp 。 心tâm 念niệm 紛phân 飛phi 。 話thoại 頭đầu 沈trầm 沒một 。 若nhược 惟duy 靜tĩnh 坐tọa 。 又hựu 違vi 古cổ 人nhân 操thao 履lý 。 若nhược 與dữ 物vật 交giao 。 終chung 日nhật 散tán 心tâm 。 如như 何hà 令linh 學học 人nhân 日nhật 用dụng 中trung 。 動động 靜tĩnh 無vô 違vi 也dã 。

答đáp 。 古cổ 人nhân 做tố 工công 夫phu 。 要yếu 在tại 行hành 住trụ 坐tọa 臥ngọa 。 四tứ 威uy 儀nghi 中trung 看khán 取thủ 。 不bất 是thị 教giáo 你nễ 死tử 死tử 枯khô 坐tọa 也dã 。 以dĩ 初sơ 入nhập 禪thiền 。 心tâm 多đa 散tán 動động 。 姑cô 就tựu 靜tĩnh 坐tọa 攝nhiếp 心tâm 。 其kỳ 實thật 要yếu 將tương 靜tĩnh 中trung 做tố 的đích 。 去khứ 動động 處xứ 驗nghiệm 看khán 如như 何hà 。 若nhược 用dụng 心tâm 綿miên 密mật 。 自tự 然nhiên 動động 靜tĩnh 如như 一nhất 。 打đả 成thành 一nhất 片phiến 矣hĩ 。 今kim 對đối 境cảnh 心tâm 念niệm 紛phân 飛phi 。 是thị 於ư 話thoại 頭đầu 全toàn 不bất 得đắc 力lực 。 豈khởi 真chân 參tham 之chi 人nhân 耶da 。 為vi 今kim 只chỉ 要yếu 話thoại 頭đầu 得đắc 力lực 。 不bất 拘câu 動động 靜tĩnh 。 自tự 然nhiên 不bất 被bị 他tha 轉chuyển 矣hĩ 。

六lục 問vấn 又hựu 經Kinh 云vân 。 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 。 三tam 無vô 差sai 別biệt 。 又hựu 云vân 。 佛Phật 界giới 等đẳng 。 眾chúng 生sanh 界giới 等đẳng 。 又hựu 云vân 。 度độ 盡tận 眾chúng 生sanh 。 方phương 成thành 佛Phật 道Đạo 。 若nhược 生sanh 佛Phật 平bình 等đẳng 。 佛Phật 無vô 度độ 生sanh 之chi 義nghĩa 。 如như 何hà 度độ 盡tận 眾chúng 生sanh 。 方phương 成thành 佛Phật 道Đạo 。 若nhược 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 度độ 盡tận 眾chúng 生sanh 。 佛Phật 界giới 似tự 乎hồ 漸tiệm 增tăng 。 眾chúng 生sanh 界giới 似tự 乎hồ 漸tiệm 減giảm 。 云vân 何hà 謂vị 生sanh 佛Phật 平bình 等đẳng 耶da 。

答đáp 。 心tâm 佛Phật 眾chúng 生sanh 。 本bổn 來lai 平bình 等đẳng 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 是thị 佛Phật 。 心tâm 中trung 之chi 眾chúng 生sanh 。 故cố 佛Phật 度độ 自tự 心tâm 之chi 眾chúng 生sanh 。 若nhược 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 空không 。 是thị 為vi 度độ 盡tận 眾chúng 生sanh 。 即tức 成thành 自tự 心tâm 之chi 佛Phật 。 縱túng/tung 一nhất 心tâm 盡tận 作tác 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 眾chúng 生sanh 自tự 作tác 自tự 心tâm 之chi 眾chúng 生sanh 。 而nhi 佛Phật 界giới 不bất 減giảm 。 縱túng/tung 眾chúng 生sanh 界giới 盡tận 。 只chỉ 是thị 消tiêu 得đắc 各các 各các 眾chúng 生sanh 界giới 。 以dĩ 心tâm 平bình 等đẳng 故cố 。 而nhi 佛Phật 亦diệc 不bất 增tăng 。 佛Phật 觀quán 眾chúng 生sanh 界giới 空không 。 若nhược 眾chúng 生sanh 自tự 心tâm 不bất 空không 。 則tắc 眾chúng 生sanh 亦diệc 不bất 減giảm 。 譬thí 如như 長trường/trưởng 空không 雲vân 屯truân 霧vụ 暗ám 。 而nhi 空không 亦diệc 不bất 減giảm 。 雲vân 散tán 霧vụ 消tiêu 。 而nhi 空không 亦diệc 不bất 增tăng 。 雖tuy 終chung 日nhật 暗ám 。 終chung 日nhật 消tiêu 。 而nhi 空không 體thể 湛trạm 然nhiên 。 此thử 則tắc 佛Phật 界giới 豈khởi 。 有hữu 增tăng 減giảm 耶da 。

答đáp 大đại 潔khiết 六lục 問vấn

一nhất 問vấn 持trì 律luật 曰viết 初sơ 學học 。 不bất 知tri 持trì 律luật 。 恐khủng 舉cử 動động 即tức 錯thác 。 受thọ 有hữu 次thứ 第đệ 。 決quyết 無vô 莽mãng 獵liệp 。 然nhiên 其kỳ 閒gian/nhàn 大đại 小tiểu 區khu 乘thừa 。 權quyền 實thật 應ứng 用dụng 。 雖tuy 根căn 因nhân 利lợi 鈍độn 。 機cơ 隨tùy 淺thiển 深thâm 。 不bất 無vô 弊tệ 端đoan 。 幸hạnh 提đề 軌quỹ 則tắc 。 使sử 利lợi 者giả 仰ngưỡng 遵tuân 。 而nhi 鈍độn 者giả 拓thác 武võ 乎hồ 。

答đáp 。 佛Phật 所sở 設thiết 戒giới 。 律luật 部bộ 載tái 之chi 詳tường 矣hĩ 。 本bổn 意ý 為vi 眾chúng 生sanh 有hữu 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 煩phiền 惱não 。 故cố 設thiết 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 律luật 儀nghi 。 為vi 對đối 病bệnh 之chi 藥dược 。 欲dục 令linh 煩phiền 惱não 病bệnh 除trừ 。 法Pháp 身thân 清thanh 淨tịnh 。 因nhân 機cơ 有hữu 大đại 小tiểu 。 故cố 戒giới 有hữu 三tam 品phẩm 。 曰viết 沙Sa 彌Di 十Thập 戒Giới 。 比Bỉ 丘Khâu 二nhị 百bách 五ngũ 十thập 戒giới 。 菩Bồ 薩Tát 十thập 重trọng 四tứ 十thập 八bát 輕khinh 戒giới 。 以dĩ 沙Sa 彌Di 比Bỉ 丘Khâu 二nhị 種chủng 戒giới 。 乃nãi 因nhân 事sự 而nhi 設thiết 。 名danh 為vi 遮già 戒giới 。 謂vị 遮già 止chỉ 過quá 非phi 。 雖tuy 大đại 小tiểu 同đồng 遵tuân 。 而nhi 多đa 為vi 小Tiểu 乘Thừa 。 但đãn 執chấp 身thân 不bất 行hành 。 有hữu 能năng 執chấp 心tâm 不bất 起khởi 者giả 。 即tức 為vi 大Đại 乘Thừa 。 亦diệc 在tại 事sự 相tướng 戒giới 。 至chí 若nhược 梵Phạm 網võng 經kinh 所sở 說thuyết 。 十thập 重trọng 四tứ 十thập 八bát 輕khinh 戒giới 。 名danh 為vi 性tánh 戒giới 。 乃nãi 我ngã 本bổn 師sư 盧lô 舍xá 那na 報báo 佛Phật 所sở 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 心tâm 地địa 法Pháp 門môn 。 名danh 金kim 剛cang 寶bảo 戒giới 。 命mạng 釋Thích 迦Ca 文Văn 佛Phật 。 展triển 轉chuyển 傳truyền 化hóa 。 所sở 言ngôn 性tánh 戒giới 者giả 。 謂vị 了liễu 達đạt 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 本bổn 來lai 無vô 染nhiễm 。 頓đốn 悟ngộ 本bổn 有hữu 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 性tánh 自tự 具cụ 足túc 。 故cố 名danh 為vi 戒giới 。 經Kinh 云vân 若nhược 人nhân 受thọ 佛Phật 戒giới 。 即tức 入nhập 諸chư 佛Phật 位vị 。 故cố 釋Thích 迦Ca 四tứ 十thập 九cửu 年niên 所sở 說thuyết 者giả 。 但đãn 傳truyền 此thử 戒giới 法pháp 而nhi 已dĩ 。 末mạt 後hậu 拈niêm 華hoa 所sở 示thị 者giả 。 亦diệc 示thị 此thử 戒giới 性tánh 而nhi 已dĩ 。 歷lịch 代đại 祖tổ 師sư 所sở 悟ngộ 者giả 。 亦diệc 圓viên 此thử 戒giới 光quang 而nhi 已dĩ 。 故cố 觀quán 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 佛Phật 性tánh 種chủng 子tử 。 本bổn 來lai 平bình 等đẳng 。 以dĩ 同đồng 具cụ 平bình 等đẳng 法Pháp 身thân 故cố 。 以dĩ 佛Phật 性tánh 而nhi 觀quán 眾chúng 生sanh 。 則tắc 凡phàm 起khởi 一nhất 念niệm 殺sát 盜đạo 婬dâm 妄vọng 。 乃nãi 至chí 說thuyết 四tứ 眾chúng 過quá 。 自tự 讚tán 毀hủy 他tha 。 謗báng 三Tam 寶Bảo 者giả 。 即tức 斷đoạn 佛Phật 慧tuệ 命mạng 。 與dữ 殺sát 佛Phật 無vô 異dị 矣hĩ 。 故cố 列liệt 十thập 重trọng/trùng 之chi 科khoa 。 若nhược 以dĩ 平bình 等đẳng 。 法Pháp 身thân 而nhi 觀quán 眾chúng 生sanh 。 則tắc 無vô 可khả 殺sát 盜đạo 婬dâm 妄vọng 。 乃nãi 至chí 毀hủy 謗báng 者giả 。 以dĩ 乃nãi 圓viên 滿mãn 頓đốn 戒giới 。 然nhiên 所sở 重trọng/trùng 者giả 。 獨độc 在tại 佛Phật 性tánh 種chủng 子tử 。 即tức 佛Phật 之chi 慧tuệ 命mạng 故cố 。 不bất 獨độc 上thượng 根căn 利lợi 智trí 能năng 受thọ 。 即tức 黃hoàng 門môn 二nhị 根căn 。 婬dâm 男nam 婬dâm 女nữ 。 乃nãi 至chí 鬼quỷ 神thần 。 但đãn 解giải 法Pháp 師sư 語ngữ 者giả 。 皆giai 堪kham 受thọ 之chi 。 只chỉ 要yếu 信tín 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 佛Phật 性tánh 種chủng 子tử 。 即tức 是thị 平bình 等đẳng 法Pháp 身thân 。 苟cẩu 能năng 作tác 如như 是thị 觀quán 。 則tắc 於ư 一nhất 切thiết 日nhật 用dụng 現hiện 前tiền 所sở 遇ngộ 境cảnh 界giới 。 盡tận 是thị 戒giới 光quang 明minh 地địa 。 如như 此thử 不bất 獨độc 執chấp 身thân 不bất 行hành 。 而nhi 於ư 殺sát 盜đạo 婬dâm 妄vọng 。 觸xúc 目mục 念niệm 念niệm 佛Phật 性tánh 現hiện 前tiền 。 則tắc 頓đốn 化hóa 為vi 光quang 明minh 聚tụ 矣hĩ 。 又hựu 豈khởi 特đặc 執chấp 心tâm 不bất 起khởi 而nhi 已dĩ 耶da 。 然nhiên 持trì 之chi 之chi 法pháp 。 在tại 遮già 戒giới 固cố 難nạn/nan 。 端đoan 在tại 檢kiểm 束thúc 三tam 業nghiệp 。 制chế 伏phục 過quá 非phi 。 唯duy 此thử 性tánh 戒giới 實thật 難nạn/nan 。 要yếu 以dĩ 一nhất 片phiến 金kim 剛cang 心tâm 。 持trì 之chi 勿vật 失thất 。 但đãn 一nhất 念niệm 昧muội 卻khước 。 即tức 全toàn 身thân 墮đọa 落lạc 。 豈khởi 細tế 事sự 哉tai 。 故cố 華hoa 嚴nghiêm 十thập 信tín 初sơ 心tâm 。 持trì 此thử 戒giới 者giả 。 說thuyết 淨tịnh 行hạnh 品phẩm 一nhất 百bách 二nhị 十thập 大đại 願nguyện 。 則tắc 日nhật 用dụng 無vô 滲# 漏lậu 處xứ 。 尚thượng 隨tùy 事sự 相tướng 。 至chí 若nhược 十thập 住trụ 初sơ 心tâm 。 持trì 此thử 戒giới 者giả 。 有hữu 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 。 審thẩm 觀quán 離ly 相tương/tướng 。 便tiện 是thị 持trì 此thử 戒giới 之chi 方phương 法pháp 也dã 。 初sơ 機cơ 常thường 持trì 此thử 二nhị 品phẩm 經kinh 。 則tắc 久cửu 久cửu 自tự 然nhiên 相tương 應ứng 矣hĩ 。 所sở 云vân 弊tệ 者giả 。 在tại 遮già 戒giới 有hữu 執chấp 相tướng 。 自tự 是thị 多đa 我ngã 慢mạn 自tự 高cao 。 憎tăng 毀hủy 戒giới 者giả 之chi 弊tệ 。 持trì 性tánh 戒giới 者giả 。 有hữu 未vị 得đắc 謂vị 得đắc 。 縱túng/tung 放phóng 任nhậm 情tình 。 認nhận 賊tặc 為vi 子tử 之chi 弊tệ 。 祛khư 此thử 二nhị 端đoan 。 無vô 問vấn 利lợi 鈍độn 。 皆giai 名danh 真chân 持trì 戒giới 者giả 。

二nhị 問vấn 參tham 禪thiền 曰viết 。 守thủ 律luật 而nhi 不bất 如như 自tự 性tánh 。 終chung 屬thuộc 顢# 頇# 。 欲dục 求cầu 見kiến 性tánh 。 無vô 過quá 參tham 究cứu 。 其kỳ 閒gian/nhàn 疑nghi 悟ngộ 交giao 關quan 。 子tử 賊tặc 難nạn/nan 判phán 。 幸hạnh 垂thùy 永vĩnh 鑒giám 。 免miễn 墮đọa 迷mê 坑khanh 。

答đáp 。 佛Phật 說thuyết 沙Sa 門Môn 所sở 習tập 。 戒giới 定định 慧tuệ 三tam 學học 。 然nhiên 律luật 即tức 戒giới 學học 。 其kỳ 參tham 究cứu 即tức 定định 學học 也dã 。 惟duy 教giáo 中trung 所sở 設thiết 定định 學học 。 乃nãi 三tam 觀quán 妙diệu 門môn 。 為vi 悟ngộ 心tâm 之chi 捷tiệp 徑kính 。 後hậu 因nhân 禪thiền 道đạo 東đông 來lai 。 重trọng/trùng 在tại 直trực 指chỉ 單đơn 傳truyền 見kiến 性tánh 為vi 禪thiền 。 而nhi 不bất 言ngôn 定định 。 然nhiên 禪thiền 即tức 定định 也dã 。 初sơ 達đạt 磨ma 示thị 二nhị 祖tổ 。 只chỉ 是thị 个# 覓mịch 心tâm 。 了liễu 不bất 可khả 得đắc 。 名danh 為vi 頓đốn 悟ngộ 。 乃nãi 至chí 六lục 祖tổ 。 只chỉ 是thị 教giáo 人nhân 不bất 思tư 善thiện 不bất 思tư 惡ác 。 那na 个# 是thị 自tự 己kỷ 。 本bổn 來lai 面diện 目mục 。 即tức 此thử 返phản 求cầu 自tự 心tâm 。 便tiện 是thị 參tham 究cứu 工công 夫phu 。 初sơ 無vô 看khán 話thoại 頭đầu 下hạ 疑nghi 情tình 之chi 說thuyết 。 後hậu 至chí 黃hoàng 蘗bách 以dĩ 下hạ 。 乃nãi 教giáo 人nhân 看khán 話thoại 頭đầu 。 以dĩ 古cổ 人nhân 一nhất 則tắc 公công 案án 為vi 本bổn 參tham 。 相tương/tướng 傳truyền 為vi 實thật 法pháp 。 及cập 至chí 今kim 時thời 。 師sư 家gia 教giáo 人nhân 。 但đãn 參tham 公công 案án 。 不bất 究cứu 自tự 心tâm 。 因nhân 此thử 疑nghi 誤ngộ 多đa 人nhân 。 故cố 今kim 參tham 禪thiền 者giả 多đa 。 未vị 有hữu 得đắc 正chánh 知tri 見kiến 者giả 。 且thả 又hựu 自tự 以dĩ 參tham 禪thiền 毀hủy 教giáo 。 葢# 為vi 非phi 真chân 參tham 禪thiền 也dã 。 殊thù 不bất 知tri 古cổ 人nhân 為vi 學học 人nhân 難nan 入nhập 。 特đặc 以dĩ 一nhất 期kỳ 方phương 便tiện 權quyền 宜nghi 。 只chỉ 要yếu 人nhân 識thức 自tự 本bổn 心tâm 耳nhĩ 。 佛Phật 祖tổ 豈khởi 有hữu 二nhị 心tâm 耶da 。 殊thù 不bất 知tri 提đề 話thoại 頭đầu 。 堵đổ 截tiệt 意ý 根căn 。 不bất 容dung 一nhất 念niệm 生sanh 滅diệt 遷thiên 流lưu 。 即tức 是thị 入nhập 定định 要yếu 門môn 。 而nhi 今kim 別biệt 作tác 奇kỳ 特đặc 想tưởng 。 故cố 多đa 自tự 誤ngộ 耳nhĩ 。 唯duy 今kim 參tham 究cứu 。 不bất 可khả 無vô 話thoại 頭đầu 。 以dĩ 初sơ 心tâm 散tán 亂loạn 難nan 制chế 。 要yếu 此thử 作tác 巴ba 鼻tị 。 當đương 未vị 提đề 時thời 。 須tu 要yếu 先tiên 持trì 身thân 心tâm 。 內nội 外ngoại 一nhất 齊tề 放phóng 下hạ 。 放phóng 到đáo 無vô 可khả 放phóng 處xứ 。 從tùng 此thử 緩hoãn 緩hoãn 。 極cực 力lực 提đề 起khởi 話thoại 頭đầu 。 返phản 看khán 起khởi 處xứ 。 從tùng 何hà 處xứ 起khởi 。 畢tất 竟cánh 是thị 个# 甚thậm 麼ma 。 因nhân 未vị 明minh 見kiến 自tự 心tâm 。 故cố 下hạ 疑nghi 情tình 云vân 。 如như 何hà 是thị 我ngã 自tự 己kỷ 本bổn 命mạng 元nguyên 辰thần 。 如như 此thử 追truy 求cầu 。 是thị 名danh 參tham 究cứu 。 要yếu 念niệm 念niệm 不bất 昧muội 。 心tâm 心tâm 不bất 移di 。 日nhật 夜dạ 靠# 定định 。 廢phế 寢tẩm 忘vong 餐xan 。 忽hốt 然nhiên 冷lãnh 灰hôi 豆đậu 爆bộc 。 本bổn 體thể 一nhất 念niệm 現hiện 前tiền 。 是thị 謂vị 悟ngộ 自tự 本bổn 心tâm 。 到đáo 此thử 依y 然nhiên 只chỉ 是thị 舊cựu 時thời 人nhân 。 更cánh 無vô 一nhất 毫hào 奇kỳ 特đặc 處xứ 。 若nhược 得đắc 一nhất 念niệm 歡hoan 喜hỷ 。 便tiện 自tự 為vi 足túc 。 是thị 名danh 認nhận 賊tặc 為vi 子tử 矣hĩ 。 何hà 況huống 作tác 種chủng 種chủng 知tri 見kiến 。 說thuyết 偈kệ 說thuyết 頌tụng 。 為vi 奇kỳ 貨hóa 耶da 。 切thiết 不bất 可khả 墮đọa 此thử 魔ma 網võng 。

三tam 問vấn 公công 案án 曰viết 。 話thoại 頭đầu 破phá 碎toái 後hậu 。 一nhất 千thiên 七thất 百bách 葛cát 藤đằng 。 勢thế 如như 破phá 竹trúc 。 然nhiên 一nhất 則tắc 稍sảo 譌# 。 一nhất 齊tề 雲vân 霧vụ 。 從tùng 前tiền 破phá 碎toái 。 方phương 信tín 鬼quỷ 關quan 。 不bất 識thức 此thử 弊tệ 。 而nhi 掉trạo 弄lộng 精tinh 魂hồn 。 三tam 途đồ 潛tiềm 伏phục 矣hĩ 。

答đáp 。 學học 人nhân 果quả 能năng 明minh 見kiến 自tự 心tâm 。 到đáo 不bất 疑nghi 之chi 地địa 。 則tắc 與dữ 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 歷lịch 代đại 祖tổ 師sư 。 一nhất 个# 鼻tị 孔khổng 出xuất 氣khí 。 又hựu 說thuyết 甚thậm 公công 案án 不bất 公công 案án 。 此thử 事sự 不bất 是thị 初sơ 機cơ 分phần/phân 上thượng 事sự 。 且thả 姑cô 置trí 之chi 。 不bất 必tất 在tại 念niệm 。

四tứ 問vấn 印ấn 教giáo 曰viết 。 不bất 向hướng 教giáo 上thượng 印ấn 證chứng 者giả 。 不bất 得đắc 正chánh 知tri 見kiến 。 此thử 和hòa 尚thượng 舊cựu 訓huấn 也dã 。 然nhiên 義nghĩa 路lộ 是thị 宿túc 習tập 。 宿túc 習tập 難nan 消tiêu 。 如như 油du 入nhập 麵miến 。 萬vạn 一nhất 印ấn 處xứ 。 有hữu 一nhất 絲ti 意ý 識thức 。 則tắc 悟ngộ 者giả 轉chuyển 落lạc 陰ấm 魔ma 。 資tư 發phát 邪tà 見kiến 。 為vi 害hại 匪phỉ 細tế 。 幸hạnh 揭yết 關quan 頭đầu 。

答đáp 。 老lão 人nhân 尋tầm 常thường 要yếu 修tu 行hành 人nhân 。 以dĩ 教giáo 印ấn 心tâm 者giả 。 謂vị 是thị 為vi 自tự 己kỷ 所sở 知tri 所sở 見kiến 。 一nhất 向hướng 無vô 明minh 眼nhãn 人nhân 。 指chỉ 示thị 邪tà 正chánh 。 要yếu 以dĩ 佛Phật 經Kinh 印ấn 正chánh 。 如như 棱# 嚴nghiêm 棱# 伽già 圓viên 覺giác 經kinh 中trung 。 所sở 說thuyết 皆giai 禪thiền 定định 工công 夫phu 。 悟ngộ 心tâm 之chi 要yếu 。 將tương 自tự 心tâm 對đối 照chiếu 看khán 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 不bất 如như 佛Phật 說thuyết 。 故cố 云vân 。 以dĩ 聖thánh 教giáo 為vi 明minh 鏡kính 。 照chiếu 見kiến 自tự 心tâm 。 不bất 是thị 將tương 經kinh 中trung 玄huyền 妙diệu 言ngôn 句cú 。 回hồi 為vì 己kỷ 解giải 也dã 。 如như 子tử 所sở 問vấn 者giả 。 正chánh 不bất 知tri 話thoại 頭đầu 落lạc 處xứ 也dã 。 至chí 若nhược 吾ngô 人nhân 種chủng 種chủng 心tâm 病bệnh 。 唯duy 佛Phật 披phi 露lộ 殆đãi 盡tận 。 如như 棱# 嚴nghiêm 七thất 趣thú 升thăng 沈trầm 之chi 狀trạng 。 五ngũ 十thập 種chủng 陰ấm 魔ma 之chi 形hình 。 棱# 伽già 外ngoại 道đạo 二Nhị 乘Thừa 之chi 邪tà 見kiến 。 非phi 佛Phật 細tế 說thuyết 。 又hựu 何hà 從tùng 而nhi 知tri 懼cụ 耶da 。 吾ngô 所sở 謂vị 印ấn 心tâm 者giả 此thử 耳nhĩ 。 只chỉ 要yếu 以dĩ 教giáo 照chiếu 心tâm 。 不bất 在tại 義nghĩa 路lộ 。 不bất 義nghĩa 路lộ 至chí 。 若nhược 宿túc 習tập 種chủng 種chủng 。 又hựu 不bất 止chỉ 義nghĩa 路lộ 也dã 。

五ngũ 問vấn 闡xiển 教giáo 曰viết 。 法pháp 布bố 施thí 者giả 大đại 。 法Pháp 供cúng 養dường 者giả 最tối 。 因nhân 悟ngộ 印ấn 教giáo 。 即tức 印ấn 闡xiển 教giáo 。 似tự 乎hồ 契khế 佛Phật 知tri 見kiến 。 大đại 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 然nhiên 悟ngộ 非phi 真chân 悟ngộ 。 以dĩ 印ấn 自tự 信tín 。 印ấn 非phi 真chân 印ấn 。 以dĩ 闡xiển 自tự 任nhậm 。 抹mạt 卻khước 諸chư 註chú 。 獨độc 逞sính 己kỷ 明minh 。 是thị 獅sư 是thị 狐hồ 。 易dị 於ư 自tự 慁# 。 是thị 闡xiển 是thị 謗báng 。 難nạn/nan 於ư 自tự 知tri 。 幸hạnh 垂thùy 精tinh 判phán 。 永vĩnh 奉phụng 蓍thi 龜quy 。

答đáp 。 為vi 佛Phật 弟đệ 子tử 。 念niệm 佛Phật 恩ân 難nan 報báo 。 唯duy 有hữu 替thế 佛Phật 傳truyền 法pháp 。 為vi 真chân 報báo 恩ân 者giả 。 故cố 古cổ 之chi 宏hoành 法pháp 諸chư 師sư 。 有hữu 三tam 種chủng 不bất 同đồng 。 一nhất 自tự 悟ngộ 本bổn 性tánh 。 妙diệu 契khế 佛Phật 心tâm 。 於ư 佛Phật 言ngôn 教giáo 。 如như 從tùng 自tự 己kỷ 胸hung 中trung 流lưu 出xuất 。 四tứ 辯biện 無vô 礙ngại 。 且thả 又hựu 深thâm 入nhập 教giáo 海hải 。 波ba 瀾lan 浩hạo 瀚# 。 如như 清thanh 涼lương 圭# 峯phong 。 天thiên 台thai 諸chư 大đại 祖tổ 師sư 是thị 也dã 。 二nhị 雖tuy 未vị 悟ngộ 自tự 心tâm 。 依y 佛Phật 言ngôn 教giáo 。 印ấn 定định 自tự 心tâm 。 廣quảng 探thám 教giáo 海hải 。 如như 所sở 解giải 說thuyết 。 不bất 謬mậu 佛Phật 意ý 。 此thử 雖tuy 未vị 超siêu 言ngôn 象tượng 。 而nhi 不bất 敢cảm 妄vọng 以dĩ 己kỷ 見kiến 縱túng/tung 談đàm 。 依y 教giáo 敷phu 演diễn 。 如như 從tùng 前tiền 諸chư 大đại 法Pháp 師sư 是thị 也dã 。 三tam 有hữu 夙túc 習tập 般Bát 若Nhã 種chủng 子tử 。 如như 有hữu 禪thiền 定định 工công 夫phu 。 自tự 明minh 己kỷ 心tâm 。 妙diệu 契khế 佛Phật 意ý 。 但đãn 未vị 廣quảng 涉thiệp 多đa 聞văn 。 而nhi 正chánh 見kiến 不bất 謬mậu 。 雖tuy 有hữu 以dĩ 淺thiển 為vi 深thâm 之chi 過quá 。 而nhi 無vô 謗báng 法pháp 之chi 愆khiên 。 其kỳ 所sở 宏hoành 揚dương 。 皆giai 以dĩ 法Pháp 施thí 為vi 心tâm 。 不bất 求cầu 世thế 閒gian/nhàn 。 名danh 利lợi 恭cung 敬kính 。 如như 昔tích 溫ôn 陵lăng 寂tịch 音âm 諸chư 老lão 是thị 也dã 。 此thử 皆giai 法Pháp 施thí 之chi 大đại 者giả 。 至chí 有hữu 聰thông 明minh 利lợi 根căn 。 但đãn 恃thị 己kỷ 見kiến 為vi 得đắc 。 排bài 斥xích 古cổ 今kim 。 縱túng/tung 口khẩu 橫hoạnh/hoành 談đàm 。 唯duy 以dĩ 宏hoành 法pháp 為vi 利lợi 者giả 。 此thử 則tắc 不bất 唯duy 破phá 壞hoại 佛Phật 法Pháp 。 抑ức 且thả 誤ngộ 墮đọa 後hậu 人nhân 。 如như 是thị 豈khởi 可khả 以dĩ 闡xiển 法pháp 稱xưng 乎hồ 。 此thử 了liễu 然nhiên 易dị 見kiến 。 不bất 問vấn 可khả 知tri 。

六lục 問vấn 頌tụng 古cổ 曰viết 。 古cổ 人nhân 悟ngộ 後hậu 。 頌tụng 古cổ 如như 描# 畫họa 虗hư 空không 。 不bất 落lạc 色sắc 相tướng 。 今kim 人nhân 悟ngộ 未vị 能năng 徹triệt 。 輒triếp 易dị 頌tụng 古cổ 。 句cú 出xuất 詩thi 想tưởng 。 機cơ 同đồng 滑hoạt 稽khể 。 以dĩ 為vi 悟ngộ 語ngữ 悟ngộ 境cảnh 。 膾khoái 炙chích 人nhân 口khẩu 。 一nhất 轉chuyển 墮đọa 狐hồ 。 恬điềm 不bất 知tri 懼cụ 。 此thử 末Mạt 法Pháp 流lưu 弊tệ 乎hồ 。 吾ngô 輩bối 易dị 失thất 此thử 坑khanh 。 幸hạnh 發phát 鍼châm 砭# 。 普phổ 荷hà 深thâm 慈từ 。

答đáp 。 頌tụng 古cổ 從tùng 上thượng 有hữu 之chi 。 不bất 過quá 發phát 揮huy 古cổ 人nhân 作tác 略lược 。 聊liêu 示thị 門môn 庭đình 施thi 設thiết 。 以dĩ 彰chương 大đại 機cơ 大đại 用dụng 。 且thả 出xuất 自tự 己kỷ 。 縱túng/tung 奪đoạt 殺sát 活hoạt 之chi 手thủ 。 非phi 徒đồ 矢thỉ 口khẩu 縱túng/tung 情tình 。 搆câu 畫họa 為vi 得đắc 也dã 。 此thử 頌tụng 古cổ 闡xiển 教giáo 二nhị 事sự 。 皆giai 非phi 初sơ 機cơ 所sở 急cấp 。 何hà 須tu 預dự 設thiết 。 古cổ 德đức 云vân 。 但đãn 得đắc 了liễu 悟ngộ 自tự 心tâm 。 不bất 愁sầu 不bất 會hội 說thuyết 法Pháp 。 如như 是thị 初sơ 心tâm 。 唯duy 以dĩ 究cứu 心tâm 。 求cầu 明minh 己kỷ 躬cung 大đại 事sự 為vi 急cấp 。 切thiết 不bất 可khả 懷hoài 此thử 見kiến 也dã 。 吾ngô 人nhân 苟cẩu 能năng 了liễu 悟ngộ 自tự 心tâm 。 縱túng/tung 不bất 闡xiển 教giáo 。 不bất 頌tụng 古cổ 。 亦diệc 是thị 真chân 實thật 出xuất 家gia 。 不bất 負phụ 在tại 袈ca 裟sa 下hạ 也dã 。

憨# 山Sơn 老Lão 人Nhân 夢Mộng 遊Du 集Tập 卷quyển 第đệ 十thập 一nhất