山Sơn 家Gia 緒Tự 餘Dư 集Tập
Quyển 0003
宋Tống 善Thiện 月Nguyệt 述Thuật

山Sơn 家Gia 緒Tự 餘Dư 集Tập 卷quyển 下hạ

四tứ 明minh 沙Sa 門Môn 栢# 庭đình 。 善thiện 月nguyệt 。 述thuật 。

教giáo 篇thiên 。

三tam 法pháp 縱tung 橫hoành 義nghĩa (# 上thượng )#

凡phàm 所sở 詮thuyên 法pháp 苟cẩu 非phi 一nhất 體thể 而nhi 融dung 妙diệu 者giả 則tắc 縱tung 橫hoành 而nhi 已dĩ 縱tung 橫hoành 則tắc 一nhất 異dị 並tịnh 別biệt 一nhất 異dị 並tịnh 別biệt 者giả 思tư 議nghị 之chi 說thuyết 也dã 故cố 一nhất 家gia 別biệt 門môn 有hữu 所sở 謂vị 三tam 法pháp 縱tung 橫hoành 者giả 蓋cái 出xuất 此thử 也dã 但đãn 縱tung 橫hoành 之chi 義nghĩa 不bất 自tự 顯hiển 要yếu 由do 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 以dĩ 圓viên 形hình 別biệt 而nhi 後hậu 得đắc 以dĩ 言ngôn 之chi 夫phu 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 者giả 如như 大đại 經kinh 三tam 德đức 涅Niết 槃Bàn 譬thí 之chi 圓viên 伊y 三tam 點điểm 有hữu 異dị 乎hồ 點điểm 水thủy 列liệt 火hỏa 即tức 不bất 縱tung 橫hoành 義nghĩa 也dã 然nhiên 則tắc 言ngôn 縱tung 橫hoành 者giả 上thượng 下hạ 表biểu 裏lý 相tương 望vọng 之chi 謂vị 也dã 故cố 記ký 曰viết 上thượng 下hạ 是thị 縱túng/tung 義nghĩa 表biểu 裏lý 是thị 橫hoạnh/hoành 義nghĩa 又hựu 曰viết 竝tịnh 之chi 則tắc 橫hoạnh/hoành 累lũy/lụy/luy 之chi 則tắc 縱túng/tung 分phân 之chi 則tắc 異dị 是thị 也dã 於ư 是thị 而nhi 論luận 縱tung 橫hoành 者giả 稍sảo 涉thiệp 文văn 旨chỉ 相tương/tướng 頗phả 難nạn/nan 明minh 此thử 自tự 昔tích 所sở 以dĩ 辨biện 示thị (# 云vân 云vân )# 而nhi 莫mạc 能năng 一nhất 之chi 也dã 今kim 姑cô 示thị 其kỳ 大đại 旨chỉ 焉yên 夫phu 三tam 法pháp 者giả 諸chư 文văn 或hoặc 曰viết 三tam 德đức 三tam 如Như 來Lai 等đẳng 約ước 果quả 德đức 以dĩ 為vi 言ngôn 也dã 又hựu 曰viết 三tam 因nhân 舉cử 因nhân 以dĩ 類loại 果quả 也dã 或hoặc 通thông 言ngôn 三tam 法pháp 則tắc 弊tệ 諸chư 以dĩ 為vi 說thuyết 也dã 故cố 玄huyền 云vân 法Pháp 身thân 本bổn 有hữu 般Bát 若Nhã 修tu 成thành 解giải 脫thoát 始thỉ 滿mãn 不bất 但đãn 果quả 德đức 縱túng/tung 成thành 因nhân 示thị 局cục 限hạn 妙diệu 疏sớ/sơ 曰viết 因nhân 時thời 三tam 法pháp 縱tung 橫hoành 果quả 時thời 三tam 法pháp 亦diệc 縱tung 橫hoành 等đẳng 又hựu 曰viết 若nhược 但đãn 性tánh 德đức 三tam 如Như 來Lai 者giả 是thị 橫hoạnh/hoành 等đẳng 至chí 於ư 三tam 文văn 所sở 釋thích 并tinh 指chỉ 止Chỉ 觀Quán 及cập 記ký 而nhi 止Chỉ 觀Quán 所sở 敘tự 大đại 小tiểu 諸chư 師sư 要yếu 各các 不bất 出xuất 縱tung 橫hoành 一nhất 途đồ 之chi 說thuyết (# 云vân 云vân )# 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 即tức 修tu 性tánh 因nhân 果quả 皆giai 得đắc 辨biện 夫phu 縱tung 橫hoành 義nghĩa 也dã 今kim 先tiên 示thị 修tu 性tánh 縱tung 橫hoành 而nhi 後hậu 以dĩ 因nhân 果quả 義nghĩa 會hội 釋thích 之chi 且thả 夫phu 修tu 性tánh 義nghĩa 者giả 具cụ 論luận 應ưng 如như 因nhân 果quả 各các 論luận 縱tung 橫hoành 可khả 也dã 如như 性tánh 德đức 三Tam 身Thân 本bổn 是thị 橫hoạnh/hoành 義nghĩa 約ước 隱ẩn 顯hiển 說thuyết 亦diệc 得đắc 是thị 縱túng/tung 三Tam 身Thân 隱ẩn 顯hiển 雖tuy 是thị 縱túng/tung 義nghĩa 俱câu 修tu 竝tịnh 性tánh 亦diệc 得đắc 是thị 橫hoạnh/hoành (# 此thử 皆giai 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 文văn 意ý )# 三Tam 身Thân 既ký 爾nhĩ 餘dư 法pháp 例lệ 然nhiên 故cố 知tri 修tu 性tánh 各các 具cụ 縱tung 橫hoành 明minh 矣hĩ 而nhi 文văn 中trung 偏thiên 言ngôn 者giả 蓋cái 直trực 明minh 修tu 性tánh 各các 三tam 如Như 來Lai 故cố 且thả 以dĩ 修tu 縱túng/tung 性tánh 橫hoạnh 相tương 對đối 言ngôn 之chi 準chuẩn 向hướng 所sở 明minh 其kỳ 實thật 修tu 三tam 亦diệc 得đắc 是thị 橫hoạnh/hoành 性tánh 三tam 亦diệc 得đắc 是thị 縱túng/tung 文văn 雖tuy 影ảnh 略lược 義nghĩa 必tất 兼kiêm 具cụ 也dã 而nhi 又hựu 特đặc 加gia 三Tam 身Thân 前tiền 後hậu 義nghĩa 者giả 既ký 以dĩ 修tu 三tam 為vi 縱túng/tung 該cai 乎hồ 隱ẩn 顯hiển 前tiền 後hậu 二nhị 義nghĩa 故cố 也dã 或hoặc 者giả 乃nãi 以dĩ 修tu 三tam 在tại 因nhân 約ước 地địa 前tiền 諸chư 位vị 次thứ 第đệ 說thuyết 者giả 。 非phi 也dã 旦đán 如Như 來Lai 之chi 言ngôn 除trừ 性tánh 德đức 外ngoại 多đa 在tại 於ư 果quả 不bất 應ưng 因nhân 修tu 而nhi 得đắc 果quả 號hiệu 雖tuy 因nhân 中trung 性tánh 習tập 有hữu 生sanh 佛Phật 之chi 文văn 亦diệc 祇kỳ 生sanh 於ư 果quả 上thượng 佛Phật 耳nhĩ 況huống 記ký 中trung 明minh 指chỉ 止Chỉ 觀Quán 及cập 記ký 義nghĩa 當đương 果quả 中trung 隱ẩn 顯hiển 故cố 也dã 若nhược 指chỉ 同đồng 初sơ 師sư 前tiền 後hậu 之chi 說thuyết 復phục 濫lạm 次thứ 義nghĩa 故cố 不bất 應ưng 爾nhĩ (# 云vân 云vân )# 。

三tam 法pháp 縱tung 橫hoành 義nghĩa (# 中trung )#

理lý 性tánh 三tam 法pháp 據cứ 向hướng 所sở 申thân 亦diệc 以dĩ 明minh 矣hĩ 而nhi 猶do 有hữu 餘dư 論luận 者giả 蓋cái 釋thích 籤# 有hữu 曰viết 雖tuy 一nhất 點điểm 在tại 上thượng 等đẳng (# 云vân 云vân )# 是thị 因nhân 以dĩ 圓viên 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 對đối 顯hiển 別biệt 之chi 縱tung 橫hoành 故cố 有hữu 所sở 謂vị 別biệt 教giáo 法Pháp 身thân 為vi 惑hoặc 所sở 覆phú 成thành 於ư 縱túng/tung 義nghĩa 理lý 體thể 具cụ 足túc 而nhi 不bất 相tương 收thu 成thành 於ư 橫hoạnh/hoành 義nghĩa 此thử 雖tuy 妙diệu 宗tông 委ủy 出xuất 其kỳ 意ý (# 云vân 云vân )# 與dữ 向hướng 所sở 明minh 大đại 旨chỉ 無vô 別biệt 而nhi 猶do 自tự 難nạn/nan 明minh 何hà 也dã 且thả 彼bỉ 教giáo 詮thuyên 本bổn 唯duy 一nhất 理lý 而nhi 曰viết 三tam 法pháp 具cụ 足túc 成thành 橫hoạnh/hoành 此thử 一nhất 難nạn/nan 明minh 也dã 既ký 具cụ 三tam 德đức 二nhị 合hợp 是thị 修tu 而nhi 曰viết 三tam 皆giai 在tại 性tánh 此thử 二nhị 難nạn/nan 明minh 也dã 既ký 三tam 在tại 性tánh 則tắc 性tánh 具cụ 三tam 矣hĩ 而nhi 但đãn 曰viết 法Pháp 身thân 為vi 惑hoặc 所sở 覆phú 此thử 又hựu 何hà 也dã 然nhiên 則tắc 此thử 義nghĩa 苟cẩu 不bất 得đắc 今kim 教giáo 權quyền 理lý 實thật 之chi 說thuyết 灼chước 爾nhĩ 難nạn/nan 明minh 今kim 因nhân 而nhi 申thân 之chi 先tiên 通thông 示thị 次thứ 結kết 顯hiển 通thông 示thị 者giả 夫phu 別biệt 教giáo 所sở 詮thuyên 理lý 性tánh 之chi 德đức 本bổn 與dữ 圓viên 教giáo 同đồng 一nhất 理lý 實thật 同đồng 理lý 實thật 故cố 體thể 德đức 無vô 虧khuy 故cố 佛Phật 性tánh 中trung 初sơ 無vô 兩lưỡng 異dị 但đãn 以dĩ 教giáo 詮thuyên 有hữu 權quyền 有hữu 實thật 別biệt 詮thuyên 既ký 帶đái 一nhất 分phần/phân 教giáo 權quyền 故cố 使sử 所sở 詮thuyên 中trung 道đạo 佛Phật 性tánh 離ly 於ư 二nhị 邊biên 。 不bất 即tức 九cửu 界giới 故cố 名danh 但đãn 中trung 佛Phật 性tánh 之chi 理lý 理lý 教giáo 權quyền 實thật 其kỳ 旨chỉ 如như 此thử 然nhiên 復phục 須tu 知tri 理lý 實thật 教giáo 權quyền 義nghĩa 必tất 相tương/tướng 有hữu 故cố 使sử 教giáo 門môn 進tiến 否phủ/bĩ 彌di 復phục 難nan 會hội 是thị 故cố 論luận 斯tư 門môn 者giả 但đãn 應ưng 以dĩ 此thử 而nhi 會hội 融dung 不bất 應ưng 以dĩ 此thử 。 而nhi 致trí 妨phương 致trí 妨phương 則tắc 終chung 不bất 能năng 通thông 會hội 融dung 則tắc 了liễu 無vô 異dị 致trí 次thứ 結kết 顯hiển 者giả 然nhiên 則tắc 三tam 法pháp 縱tung 橫hoành 所sở 以dĩ 異dị 者giả 以dĩ 有hữu 教giáo 權quyền 理lý 實thật 與dữ 奪đoạt 之chi 義nghĩa 也dã (# 此thử 義nghĩa 名danh 同đồng 舊cựu 說thuyết 而nhi 義nghĩa 意ý 永vĩnh 異dị )# 故cố 約ước 理lý 實thật 而nhi 與dữ 之chi 則tắc 曰viết 理lý 體thể 具cụ 足túc 約ước 教giáo 權quyền 而nhi 奪đoạt 之chi 則tắc 曰viết 三tam 法pháp 成thành 橫hoạnh/hoành 約ước 理lý 實thật 而nhi 與dữ 之chi 則tắc 曰viết 法Pháp 身thân 本bổn 有hữu 約ước 教giáo 權quyền 而nhi 奪đoạt 之chi 則tắc 曰viết 覆phú 理lý 成thành 縱túng/tung 而nhi 法pháp 有hữu 一nhất 三tam 之chi 異dị 者giả 對đối 於ư 二nhị 邊biên 故cố 唯duy 一nhất 約ước 於ư 佛Phật 界giới 故cố 有hữu 三tam 唯duy 一nhất 則tắc 文văn 附phụ 教giáo 權quyền 有hữu 三tam 則tắc 義nghĩa 歸quy 理lý 實thật 權quyền 實thật 相tướng 有hữu 思tư 之chi 可khả 知tri (# 云vân 云vân )# 故cố 吾ngô 四tứ 明minh 申thân 此thử 之chi 義nghĩa 凡phàm 以dĩ 知tri 不bất 知tri 為vi 言ngôn 者giả 政chánh 由do 教giáo 詮thuyên 有hữu 權quyền 有hữu 實thật 實thật 故cố 云vân 知tri 權quyền 故cố 不bất 知tri 良lương 以dĩ 此thử 也dã 所sở 以dĩ 與dữ 之chi 奪đoạt 之chi 云vân 者giả 是thị 皆giai 約ước 圓viên 以dĩ 形hình 別biệt 也dã 若nhược 本bổn 在tại 當đương 教giáo 尚thượng 無vô 縱tung 橫hoành 之chi 言ngôn 豈khởi 有hữu 與dữ 奪đoạt 之chi 說thuyết 昔tích 人nhân 多đa 不bất 究cứu 此thử 所sở 以dĩ 尤vưu 迷mê 今kim 既ký 申thân 之chi 則tắc 向hướng 諸chư 文văn 皆giai 煥hoán 然nhiên 也dã 抑ức 又hựu 別biệt 門môn 凡phàm 如như 此thử 例lệ 皆giai 得đắc 以dĩ 此thử 類loại 通thông 之chi 殆đãi 無vô 餘dư 論luận 也dã 。

三tam 法pháp 縱tung 橫hoành 義nghĩa (# 下hạ )#

然nhiên 修tu 性tánh 既ký 明minh 則tắc 因nhân 果quả 義nghĩa 可khả 以dĩ 類loại 曉hiểu 而nhi 猶do 須tu 會hội 釋thích 者giả 以dĩ 有hữu 同đồng 異dị 不bất 一nhất 故cố 也dã 於ư 此thử 應ưng 先tiên 知tri 同đồng 異dị 之chi 相tướng 如như 諸chư 文văn 有hữu 以dĩ 因nhân 果quả 即tức 對đối 修tu 性tánh 者giả 此thử 據cứ 因nhân 之chi 本bổn 修tu 之chi 終chung 也dã 有hữu 以dĩ 因nhân 果quả 屬thuộc 修tu 而nhi 性tánh 非phi 因nhân 果quả 者giả 此thử 據cứ 修tu 之chi 相tướng 性tánh 之chi 體thể 也dã 有hữu 以dĩ 修tu 通thông 因nhân 果quả 而nhi 性tánh 唯duy 局cục 因nhân 者giả 有hữu 以dĩ 因nhân 通thông 修tu 性tánh 而nhi 果quả 唯duy 局cục 理lý 者giả (# 云vân 云vân )# 是thị 則tắc 果quả 之chi 與dữ 性tánh 一nhất 向hướng 局cục 修tu 之chi 與dữ 因nhân 有hữu 通thông 有hữu 局cục 義nghĩa 不bất 一nhất 槩# 也dã 若nhược 以dĩ 之chi 會hội 今kim 修tu 性tánh 者giả 亦diệc 義nghĩa 不bất 一nhất 向hướng 然nhiên 則tắc 因nhân 有hữu 局cục 性tánh 之chi 因nhân 有hữu 通thông 修tu 之chi 因nhân 局cục 性tánh 之chi 因nhân 則tắc 因nhân 之chi 縱tung 橫hoành 不bất 異dị 性tánh 之chi 縱tung 橫hoành 若nhược 通thông 修tu 之chi 因nhân 則tắc 縱túng/tung 義nghĩa 易dị 知tri 如như 十thập 住trụ 修tu 空không 等đẳng 是thị 也dã 而nhi 橫hoạnh/hoành 義nghĩa 難nan 見kiến 今kim 以dĩ 二nhị 文văn 示thị 其kỳ 相tương/tướng 一nhất 如như 戒giới 疏sớ/sơ 明minh 三tam 十thập 心tâm 位vị 通thông 名danh 解giải 行hành 於ư 解giải 行hành 中trung 凡phàm 有hữu 四tứ 名danh 其kỳ 第đệ 四tứ 曰viết 道đạo 種chủng 文văn 云vân 性tánh 種chủng 性tánh 能năng 生sanh 法pháp 佛Phật 習tập 種chủng 性tánh 能năng 生sanh 報báo 佛Phật 此thử 既ký 通thông 指chỉ 三tam 十thập 心tâm 位vị 名danh 為vi 性tánh 習tập 道đạo 種chủng 等đẳng 豈khởi 非phi 因nhân 位vị 約ước 行hành 橫hoạnh/hoành 論luận 之chi 相tướng 乎hồ 又hựu 如như 玄huyền 文văn 明minh 果quả 縱túng/tung 云vân 不bất 但đãn 果quả 德đức 縱túng/tung 成thành 因nhân 亦diệc 局cục 限hạn 引dẫn 地địa 人nhân 云vân 初Sơ 地Địa 具cụ 足túc 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 於ư 餘dư 非phi 不bất 修tu 隨tùy 力lực 隨tùy 分phân 。 以dĩ 言ngôn 檀đàn 滿mãn 夫phu 隨tùy 分phân 檀đàn 滿mãn 者giả 縱túng/tung 也dã 於ư 餘dư 非phi 不bất 修tu 者giả 橫hoạnh/hoành 也dã 是thị 亦diệc 真chân 因nhân 橫hoạnh/hoành 論luận 之chi 相tướng 爾nhĩ 約ước 果quả 縱tung 橫hoành 者giả 若nhược 果quả 唯duy 在tại 修tu 則tắc 不bất 異dị 向hướng 修tu 之chi 縱tung 橫hoành 但đãn 玄huyền 文văn 以dĩ 法Pháp 身thân 本bổn 有hữu 二nhị 德đức 修tu 成thành 為vi 果quả 縱túng/tung 有hữu 同đồng 前tiền 法pháp 次thứ 報báo 後hậu 應ưng 之chi 義nghĩa 故cố 與dữ 三Tam 身Thân 橫hoạnh/hoành 顯hiển 一nhất 往vãng 難nan 會hội 通thông 耳nhĩ 今kim 直trực 釋thích 之chi 曰viết 所sở 以dĩ 法Pháp 身thân 。 本bổn 有hữu 在tại 因nhân 屬thuộc 性tánh 而nhi 並tịnh 以dĩ 果quả 言ngôn 者giả 以dĩ 因nhân 從tùng 果quả 從tùng 強cường/cưỡng 為vi 言ngôn 也dã 亦diệc 猶do 九cửu 法pháp 皆giai 修tu 云vân 爾nhĩ 然nhiên 既ký 對đối 性tánh 是thị 縱túng/tung 而nhi 又hựu 橫hoạnh/hoành 論luận 三Tam 身Thân 者giả 以dĩ 性tánh 德đức 法Pháp 身thân 既ký 已dĩ 修tu 顯hiển 故cố 與dữ 報báo 應ứng 同đồng 為vi 所sở 發phát 亦diệc 得đắc 是thị 橫hoạnh/hoành 也dã 亦diệc 是thị 由do 性tánh 三tam 之chi 橫hoạnh/hoành 成thành 果quả 上thượng 之chi 橫hoạnh/hoành 故cố 也dã 此thử 四tứ 明minh 所sở 以dĩ 有hữu 謂vị 法pháp 報báo 應ứng 三tam 果quả 中trung 濟tế 顯hiển 證chứng 時thời 橫hoạnh/hoành 也dã 乃nãi 至chí 云vân 復phục 由do 此thử 教giáo 性tánh 具cụ 三tam 法pháp 而nhi 不bất 相tương 收thu 致trí 使sử 功công 成thành 三Tam 身Thân 橫hoạnh/hoành 顯hiển 是thị 也dã 由do 是thị 明minh 之chi 一nhất 家gia 縱tung 橫hoành 之chi 說thuyết 義nghĩa 不bất 出xuất 此thử 但đãn 以dĩ 此thử 義nghĩa 往vãng 會hội 諸chư 文văn 無vô 不bất 條điều 理lý 者giả 雖tuy 然nhiên 此thử 特đặc 思tư 議nghị 之chi 縱tung 橫hoành 猶do 可khả 辨biện 而nhi 明minh 也dã 而nhi 人nhân 莫mạc 不bất 以dĩ 為vi 難nan 。 而nhi 論luận 之chi 至chí 於ư 不bất 思tư 議nghị 。 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 則tắc 非phi 辨biện 可khả 明minh 非phi 論luận 所sở 及cập 而nhi 人nhân 反phản 不bất 以dĩ 為vi 意ý 何hà 哉tai 。

秘bí 密mật 傳truyền 不bất 傳truyền 義nghĩa

吾ngô 佛Phật 設thiết 教giáo 顯hiển 密mật 被bị 機cơ 於ư 中trung 密mật 教giáo 傳truyền 述thuật 可khả 否phủ/bĩ 說thuyết 者giả 頗phả 難nạn/nan 之chi 蓋cái 疏sớ/sơ 曰viết 秘bí 密mật 者giả 隱ẩn 而nhi 不bất 傳truyền 記ký 釋thích (# 云vân 云vân )# 苟cẩu 不bất 可khả 傳truyền 則tắc 經kinh 無vô 其kỳ 文văn 教giáo 絕tuyệt 其kỳ 迹tích 龍long 猛mãnh 何hà 自tự 分phần/phân 二nhị 種chủng 法Pháp 輪luân 曰viết 顯hiển 曰viết 密mật 天thiên 台thai 安an 得đắc 立lập 化hóa 儀nghi 四tứ 教giáo 曰viết 頓đốn 漸tiệm 不bất 定định 及cập 以dĩ 秘bí 密mật 扣khấu 此thử 兩lưỡng 端đoan 當đương 何hà 適thích 然nhiên 乎hồ 曰viết 一nhất 不bất 可khả 偏thiên 傳truyền 不bất 傳truyền 蓋cái 各các 有hữu 意ý 記ký 釋thích 之chi 文văn 顯hiển 矣hĩ 因nhân 即tức 其kỳ 文văn 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 正chánh 用dụng 成thành 密mật 不bất 可khả 傳truyền 敘tự 已dĩ 發phát 迹tích 故cố 可khả 傳truyền 何hà 以dĩ 明minh 之chi 。 如như 佛Phật 在tại 鹿lộc 苑uyển 為vi 空không 中trung 無vô 量lượng 諸chư 天thiên 。 密mật 說thuyết 般Bát 若Nhã 五ngũ 人nhân 不bất 知tri 也dã 。 當đương 時thời 機cơ 眾chúng 亦diệc 曾tằng 無vô 知tri 者giả 其kỳ 如như 諸chư 天thiên 子tử 。 直trực 聞văn 顯hiển 談đàm 耳nhĩ 亦diệc 何hà 知tri 其kỳ 密mật 耶da 不bất 知tri 則tắc 是thị 不bất 可khả 傳truyền 也dã 即tức 說thuyết 所sở 謂vị 赴phó 機cơ 之chi 密mật 非phi 所sở 傳truyền 耳nhĩ 今kim 故cố 曰viết 正chánh 用dụng 成thành 密mật 不bất 可khả 傳truyền 至chí 第đệ 四tứ 時thời 正chánh 說thuyết 般Bát 若Nhã 先tiên 所sở 得đắc 道Đạo 諸chư 天thiên 始thỉ 讚tán 敘tự 云vân 我ngã 見kiến 閻Diêm 浮Phù 提Đề 。 第đệ 二nhị 法Pháp 輪luân 轉chuyển 夫phu 第đệ 二nhị 云vân 者giả 必tất 其kỳ 初sơ 已dĩ 說thuyết 與dữ 今kim 同đồng 故cố 云vân 爾nhĩ 既ký 指chỉ 鹿lộc 苑uyển 為vi 初sơ 而nhi 彼bỉ 顯hiển 唯duy 說thuyết 小tiểu 阿A 難Nan 以dĩ 是thị 始thỉ 得đắc 知tri 之chi 因nhân 集tập 成thành 顯hiển 文văn 即tức 此thử 為vi 可khả 傳truyền 如như 記ký 所sở 謂vị 秘bí 密mật 所sở 用dụng 全toàn 是thị 顯hiển 教giáo 是thị 故cố 傳truyền 秘bí 祇kỳ 名danh 傳truyền 顯hiển 今kim 故cố 曰viết 敘tự 己kỷ 發phát 迹tích 故cố 可khả 傳truyền 也dã 龍long 猛mãnh 由do 是thị 以dĩ 般Bát 若Nhã 顯hiển 敘tự 推thôi 此thử 眾chúng 已dĩ 聞văn 以dĩ 彼bỉ 機cơ 不bất 知tri 驗nghiệm 當đương 時thời 密mật 被bị 故cố 約ước 秘bí 密mật 引dẫn 而nhi 申thân 之chi 天thiên 台thai 於ư 是thị 根căn 本bổn 佛Phật 經Kinh 祖tổ 述thuật 大đại 論luận 推thôi 廣quảng 此thử 義nghĩa 徧biến 通thông 四tứ 時thời 例lệ 有hữu 密mật 教giáo 焉yên 然nhiên 則tắc 敘tự 出xuất 已dĩ 顯hiển 況huống 荊kinh 溪khê 云vân 祇kỳ 名danh 傳truyền 顯hiển 何hà 密mật 之chi 有hữu 耶da 曰viết 文văn 雖tuy 已dĩ 顯hiển 且thả 有hữu 密mật 義nghĩa 故cố 也dã 密mật 義nghĩa 雖tuy 通thông 而nhi 特đặc 約ước 此thử 示thị 者giả 蓋cái 取thủ 密mật 教giáo 發phát 迹tích 於ư 此thử 餘dư 未vị 之chi 前tiền 聞văn 雖tuy 涅Niết 槃Bàn 有hữu 所sở 謂vị 如như 我ngã 始thỉ 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 初sơ 成thành 正chánh 覺giác 。 亦diệc 有hữu 恆Hằng 沙sa 菩Bồ 薩Tát 曾tằng 問vấn 斯tư 義nghĩa 而nhi 玄huyền 文văn 作tác 密mật 義nghĩa 用dụng 之chi 稍sảo 同đồng 敘tự 顯hiển 然nhiên 考khảo 經kinh 本bổn 意ý 乃nãi 元nguyên 初sơ 圓viên 滿mãn 始thỉ 坐tọa 非phi 今kim 方phương 便tiện 道Đạo 場Tràng 所sở 以dĩ 古cổ 師sư 或hoặc 作tác 密mật 釋thích 而nhi 章chương 安an 非phi 之chi 非phi 之chi 云vân 者giả 經kinh 明minh 遠viễn 本bổn 密mật 非phi 正chánh 意ý 疏sớ/sơ 釋thích 之chi 文văn 是thị 也dã 用dụng 之chi 云vân 者giả 一nhất 往vãng 借tá 秘bí 密mật 助trợ 入nhập 之chi 也dã 籤# 釋thích 之chi 文văn 是thị 也dã 故cố 論luận 發phát 迹tích 唯duy 自tự 般Bát 若Nhã 耳nhĩ 若nhược 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 六lục 根căn 淨tịnh 位vị 能năng 以dĩ 妙diệu 音âm 徧biến 三Tam 千Thiên 界Giới 謂vị 之chi 傳truyền 秘bí 教giáo 者giả 無vô 它# 蓋cái 約ước 妙diệu 音âm 徧biến 處xứ 彼bỉ 彼bỉ 聞văn 之chi 而nhi 互hỗ 不bất 相tương 知tri 。 義nghĩa 如như 秘bí 密mật 豈khởi 同đồng 極cực 果quả 赴phó 機cơ 所sở 用dụng 哉tai 故cố 輔phụ 行hành 曰viết 不bất 同đồng 佛Phật 化hóa 故cố 曰viết 能năng 傳truyền 稟bẩm 教giáo 之chi 人nhân 仍nhưng 無vô 密mật 益ích 無vô 密mật 益ích 者giả 以dĩ 未vị 得đắc 三tam 輪luân 不bất 思tư 議nghị 化hóa 一nhất 音âm 異dị 解giải 之chi 用dụng 故cố 無vô 秘bí 密mật 不bất 定định 之chi 益ích 也dã 彼bỉ 不bất 知tri 之chi 曲khúc 說thuyết 多đa 矣hĩ 。

置trí 毒độc 喻dụ

教giáo 門môn 有hữu 所sở 謂vị 置trí 毒độc 之chi 難nạn/nan 者giả 其kỳ 文văn 出xuất 涅Niết 槃Bàn 按án 經kinh 本bổn 以dĩ 置trí 毒độc 乳nhũ 中trúng 毒độc 味vị 不bất 失thất 實thật 不bất 置trí 毒độc 於ư 醍đề 醐hồ 中trung 以dĩ 譬thí 五ngũ 道đạo 佛Phật 性tánh 是thị 一nhất 是thị 不bất 置trí 醍đề 醐hồ 也dã 明minh 矣hĩ 至chí 於ư 止Chỉ 觀Quán 引dẫn 用dụng 證chứng 觀quán 則tắc 又hựu 曰viết 乃nãi 至chí 置trí 毒độc 醍đề 醐hồ 醍đề 醐hồ 殺sát 人nhân 是thị 果quả 置trí 耶da 不bất 置trí 耶da 置trí 則tắc 違vi 經kinh 不bất 置trí 則tắc 傷thương 論luận 因nhân 是thị 論luận 者giả 競cạnh 焉yên 或hoặc 曰viết 文văn 悞ngộ 者giả 或hoặc 曰viết 以dĩ 發phát 名danh 置trí 者giả 或hoặc 曰viết 約ước 教giáo 約ước 行hành 不bất 同đồng 者giả 是thị 豈khởi 唯duy 不bất 明minh 置trí 之chi 之chi 說thuyết 抑ức 亦diệc 未vị 究cứu 不bất 置trí 之chi 旨chỉ 兩lưỡng 無vô 一nhất 得đắc 亦diệc 何hà 足túc 與dữ 議nghị 優ưu 劣liệt 哉tai 今kim 謂vị 若nhược 審thẩm 隨tùy 文văn 用dụng 與dữ 名danh 用dụng 義nghĩa 異dị 之chi 說thuyết 於ư 答đáp 是thị 也dã 何hà 有hữu 且thả 夫phu 不bất 置trí 之chi 旨chỉ 者giả 意ý 顯hiển 五ngũ 道đạo 雖tuy 殊thù 佛Phật 性tánh 不bất 變biến 若nhược 必tất 五ngũ 味vị 一nhất 一nhất 偏thiên 置trí 則tắc 成thành 五ngũ 道đạo 有hữu 各các 一nhất 佛Phật 性tánh 之chi 過quá 豈khởi 所sở 謂vị 常thường 一nhất 不bất 變biến 哉tai 謂vị 之chi 不bất 置trí 宜nghi 矣hĩ 然nhiên 而nhi 止Chỉ 觀Quán 亦diệc 置trí 云vân 者giả 嘗thường 聞văn 諸chư 牧mục 庵am 曰viết 親thân 撿kiểm 彼bỉ 文văn 曾tằng 無vô 此thử 言ngôn 引dẫn 教giáo 證chứng 觀quán 故cố 義nghĩa 加gia 之chi 正chánh 得đắc 今kim 隨tùy 文văn 用dụng 與dữ 之chi 旨chỉ 既ký 足túc 承thừa 用dụng 不bất 別biệt 為vi 說thuyết 也dã 所sở 以dĩ 加gia 之chi 云vân 者giả 文văn 意ý 元nguyên 由do 證chứng 不bất 定định 觀quán 當đương 文văn 雖tuy 略lược 至chí 下hạ 攝nhiếp 法pháp 文văn 中trung 有hữu 曰viết 若nhược 觀quán 因nhân 緣duyên 又hựu 觀quán 因nhân 緣duyên 即tức 是thị 佛Phật 性tánh 。 佛Phật 性tánh 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 是thị 名danh 乳nhũ 中trung 殺sát 人nhân 乃nãi 至chí 觀quán 即tức 中trung 亦diệc 然nhiên 輔phụ 行hành 釋thích 有hữu 二nhị 意ý 一nhất 者giả 現hiện 在tại 習tập 圓viên 二nhị 者giả 發phát 圓viên 宿túc 習tập (# 云vân 云vân )# 然nhiên 則tắc 以dĩ 圓viên 知tri 圓viên 習tập 之chi 心tâm 觀quán 於ư 因nhân 緣duyên 。 即tức 空không 假giả 中trung 因nhân 觀quán 而nhi 發phát 即tức 見kiến 佛Phật 性tánh 。 豈khởi 非phi 義nghĩa 當đương 徧biến 置trí 五ngũ 味vị 耶da 故cố 曰viết 初sơ 觀quán 因nhân 緣duyên 如như 乳nhũ 例lệ 後hậu 可khả 知tri 其kỳ 義nghĩa 顯hiển 然nhiên 無vô 勞lao 致trí 惑hoặc 也dã 又hựu 非phi 獨độc 此thử 文văn 為vi 然nhiên 至chí 於ư 玄huyền 文văn 明minh 開khai 登đăng 地địa 之chi 中trung 亦diệc 云vân 置trí 毒độc 醍đề 醐hồ 故cố 知tri 此thử 以dĩ 中trung 為vi 醍đề 醐hồ 耳nhĩ 若nhược 曰viết 文văn 悞ngộ 豈khởi 玄huyền 亦diệc 悞ngộ 耶da 雖tuy 然nhiên 隨tùy 文văn 用dụng 與dữ 之chi 說thuyết 何hà 以dĩ 為vi 證chứng 。 是thị 不bất 必tất 它# 求cầu 也dã 祇kỳ 如như 此thử 經Kinh 置trí 毒độc 一nhất 文văn 經kinh 譬thí 五ngũ 道đạo 今kim 譬thí 五ngũ 味vị 故cố 曰viết 故cố 經kinh 一nhất 五ngũ 以dĩ 譬thí 二nhị 五ngũ 於ư 理lý 無vô 傷thương 亦diệc 即tức 玄huyền 文văn 所sở 謂vị 此thử 譬thí 兩lưỡng 用dụng 等đẳng 又hựu 義nghĩa 例lệ 曰viết 若nhược 用dụng 置trí 毒độc 則tắc 有hữu 兩lưỡng 種chủng 醍đề 醐hồ 殺sát 人nhân 豈khởi 非phi 一nhất 家gia 從tùng 義nghĩa 處xứ 處xứ 徧biến 入nhập 置trí 與dữ 不bất 置trí 隨tùy 義nghĩa 用dụng 之chi 耶da 然nhiên 則tắc 若nhược 正chánh 論luận 置trí 毒độc 亦diệc 祇kỳ 置trí 於ư 眾chúng 生sanh 心tâm 乳nhũ 而nhi 已dĩ 何hà 者giả 良lương 以dĩ 如Như 來Lai 始thỉ 為vi 愽# 地địa 初sơ 心tâm 說thuyết 此thử 實thật 相tướng 之chi 法pháp 令linh 其kỳ 受thọ 聞văn 知tri 解giải 成thành 了liễu 因nhân 種chủng 名danh 之chi 為vi 置trí 毒độc 當đương 後hậu 時thời 開khai 發phát 之chi 爾nhĩ 政chánh 使sử 不bất 受thọ 不bất 能năng 知tri 解giải 亦diệc 將tương 強cường/cưỡng 而nhi 毒độc 之chi 故cố 曰viết 置trí 於ư 凡phàm 夫phu 心tâm 乳nhũ 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 若nhược 乃nãi 後hậu 位vị 聞văn 教giáo 稟bẩm 益ích 毒độc 義nghĩa 則tắc 疎sơ 縱túng/tung 推thôi 遠viễn 種chủng 亦diệc 祇kỳ 在tại 於ư 初sơ 心tâm 故cố 曰viết 若nhược 不bất 探thám 賾trách 當đương 時thời 入nhập 位vị 等đẳng 所sở 謂vị 探thám 賾trách 者giả 窮cùng 深thâm 之chi 義nghĩa 也dã 惟duy 其kỳ 不bất 能năng 深thâm 窮cùng 此thử 理lý 故cố 不bất 得đắc 當đương 時thời 入nhập 位vị 然nhiên 而nhi 毒độc 種chủng 不bất 失thất 故cố 隨tùy 聞văn 之chi 遠viễn 近cận 法pháp 之chi 多đa 少thiểu 根căn 之chi 生sanh 熟thục 行hành 之chi 淺thiển 深thâm 要yếu 藉tạ 今kim 生sanh 重trọng 聞văn 方phương 發phát 爾nhĩ 此thử 其kỳ 置trí 發phát 之chi 相tướng 也dã 或hoặc 者giả 乃nãi 曰viết 置trí 毒độc 不bất 論luận 知tri 者giả 又hựu 曰viết 寄ký 大đại 於ư 小tiểu 以dĩ 論luận 置trí 者giả 又hựu 與dữ 下hạ 種chủng 對đối 論luận 凡phàm 多đa 異dị 義nghĩa 者giả 是thị 皆giai 舊cựu 傳truyền 迂# 闊khoát 之chi 論luận 亦diệc 不bất 足túc 承thừa 也dã 彼bỉ 不bất 論luận 知tri 者giả 守thủ 其kỳ 喻dụ 不bất 通thông 其kỳ 法pháp 也dã 寄ký 大đại 於ư 小tiểu 者giả 又hựu 因nhân 不bất 定định 而nhi 失thất 之chi 鑿tạc 也dã 彼bỉ 以dĩ 不bất 定định 發phát 者giả 於ư 漸tiệm 得đắc 頓đốn 故cố 也dã 殊thù 不bất 知tri 於ư 頓đốn 得đắc 漸tiệm 者giả 亦diệc 不bất 定định 種chủng 復phục 如như 何hà 置trí 耶da 是thị 皆giai 失thất 於ư 大đại 體thể 也dã 然nhiên 則tắc 置trí 毒độc 之chi 與dữ 下hạ 種chủng 大đại 同đồng 小tiểu 異dị 耳nhĩ 所sở 以dĩ 大đại 同đồng 者giả 置trí 毒độc 豈khởi 非phi 不bất 定định 種chủng 耶da 但đãn 一nhất 往vãng 大đại 小tiểu 通thông 局cục 定định 不bất 定định 等đẳng 異dị 又hựu 可khả 置trí 毒độc 多đa 從tùng 對đối 治trị 得đắc 名danh 下hạ 種chủng 多đa 約ước 為vi 人nhân 之chi 義nghĩa 故cố 復phục 小tiểu 異dị 耳nhĩ 若nhược 曰viết 顯hiển 密mật 不bất 定định 種chủng 子tử 為vi 如như 何hà 說thuyết 者giả 是thị 乃nãi 大đại 術thuật 在tại 於ư 世Thế 尊Tôn 豈khởi 得đắc 以dĩ 有hữu 涯nhai 之chi 辨biện 窮cùng 無vô 窮cùng 之chi 智trí 哉tai 置trí 之chi 可khả 也dã 。

論luận 金kim 光quang 明minh 題đề 旨chỉ

愚ngu 昔tích 嘗thường 謂vị 言ngôn 有hữu 病bệnh 於ư 道đạo 者giả 同đồng 不bất 可khả 不bất 辨biện 也dã 如như 自tự 昔tích 定định 金kim 光quang 明minh 一nhất 題đề 直trực 三tam 字tự 耳nhĩ 於ư 道đạo 未vị 云vân 病bệnh 也dã 何hà 足túc 以dĩ 守thủ 二nhị 三tam 家gia 之chi 學học 而nhi 累lũy/lụy/luy 數sổ 十thập 世thế 之chi 辨biện 乎hồ 及cập 竊thiết 讀đọc 茲tư 玄huyền 然nhiên 後hậu 知tri 是thị 題đề 不bất 得đắc 不bất 辨biện 者giả 蓋cái 不bất 先tiên 正chánh 其kỳ 名danh 則tắc 一nhất 一nhất 經kinh 義nghĩa 皆giai 迂# 僻tích 其kỳ 於ư 法pháp 性tánh 之chi 道đạo 病bệnh 孰thục 甚thậm 焉yên 故cố 從tùng 而nhi 辨biện 之chi 然nhiên 觀quán 昔tích 之chi 為vi 說thuyết 者giả 皆giai 由do 大đại 旨chỉ 不bất 明minh 徒đồ 以dĩ 文văn 義nghĩa 相tương/tướng 膠giao 擾nhiễu 宗tông 途đồ 相tương/tướng 矢thỉ 石thạch 故cố 紛phân 紛phân 之chi 論luận 何hà 由do 決quyết 乎hồ 今kim 所sở 論luận 者giả 。 宜nghi 先tiên 示thị 以dĩ 大đại 旨chỉ 次thứ 及cập 文văn 義nghĩa 則tắc 宗tông 途đồ 法pháp 譬thí 之chi 說thuyết 有hữu 歸quy 不bất 俟sĩ 乎hồ 評bình 而nhi 自tự 判phán 也dã 所sở 謂vị 大đại 旨chỉ 者giả 原nguyên 夫phu 劫kiếp 初sơ 湛trạm 然nhiên 萬vạn 物vật 無vô 字tự 孰thục 為vi 名danh 相tướng 及cập 聖thánh 人nhân 有hữu 作tác 則tắc 真chân 立lập 俗tục 無vô 有hữu 名danh 而nhi 非phi 法pháp 名danh 相tướng 既ký 立lập 則tắc 有hữu 事sự 物vật 之chi 名danh 有hữu 法pháp 義nghĩa 之chi 名danh 既ký 而nhi 經kinh 教giáo 或hoặc 以dĩ 事sự 物vật 比tỉ 擬nghĩ 法Pháp 門môn 故cố 法pháp 譬thí 於ư 是thị 始thỉ 彰chương 此thử 其kỳ 大đại 凡phàm 也dã 惟duy 其kỳ 文văn 相tương/tướng 多đa 途đồ 名danh 義nghĩa 亦diệc 異dị 故cố 有hữu 以dĩ 事sự 物vật 之chi 名danh 而nhi 為vi 譬thí 者giả 有hữu 直trực 名danh 事sự 物vật 而nhi 非phi 譬thí 者giả 有hữu 名danh 濫lạm 事sự 物vật 而nhi 實thật 指chỉ 法Pháp 門môn 者giả 有hữu 二nhị 名danh 並tịnh 列liệt 而nhi 事sự 物vật 義nghĩa 當đương 譬thí 者giả 有hữu 因nhân 名danh 通thông 事sự 理lý 而nhi 得đắc 約ước 機cơ 解giải 論luận 義nghĩa 推thôi 者giả 故cố 知tri 未vị 可khả 據cứ 名danh 斷đoạn 義nghĩa 要yếu 必tất 約ước 文văn 以dĩ 定định 題đề 此thử 金Kim 光Quang 明Minh 。 名danh 者giả 文văn 直trực 指chỉ 召triệu 之chi 也dã 既ký 不bất 云vân 如như 復phục 非phi 竝tịnh 列liệt 之chi 例lệ 驗nghiệm 直trực 指chỉ 法Pháp 門môn 從tùng 法pháp 立lập 稱xưng 也dã 必tất 矣hĩ 但đãn 名danh 少thiểu 濫lạm 耳nhĩ 若nhược 兼kiêm 附phụ 文văn 是thị 亦diệc 直trực 名danh (# 去khứ 呼hô )# 事sự 物vật 之chi 名danh 也dã 然nhiên 則tắc 文văn 出xuất 經kinh 家gia 經kinh 家gia 由do 乎hồ 佛Phật 唱xướng 所sở 以dĩ 玄huyền 義nghĩa 有hữu 附phụ 文văn 當đương 體thể 之chi 釋thích 而nhi 拾thập 遺di 則tắc 曰viết 是thị 法pháp 非phi 譬thí 也dã 若nhược 乃nãi 譬thí 釋thích 蓋cái 名danh 通thông 事sự 理lý 不bất 妨phương 約ước 被bị 機cơ 順thuận 古cổ 從tùng 容dung 釋thích 耳nhĩ 非phi 所sở 謂vị 定định 題đề 也dã 夫phu 是thị 則tắc 唯duy 二nhị 義nghĩa 而nhi 已dĩ 謂vị 定định 題đề 唯duy 法pháp 釋thích 義nghĩa 兼kiêm 譬thí 所sở 以dĩ 定định 題đề 唯duy 法pháp 者giả 文văn 局cục 也dã 釋thích 義nghĩa 通thông 譬thí 者giả 名danh 通thông 也dã 文văn 中trung 凡phàm 曰viết 是thị 法pháp 非phi 譬thí 而nhi 又hựu 曰viết 通thông 譬thí 者giả 如như 是thị 而nhi 已dĩ 但đãn 釋thích 義nghĩa 未vị 必tất 定định 題đề 定định 題đề 必tất 兼kiêm 釋thích 義nghĩa 故cố 以dĩ 文văn 旨chỉ 言ngôn 之chi 三tam 皆giai 釋thích 名danh 而nhi 譬thí 釋thích 獨độc 非phi 定định 題đề 耳nhĩ 然nhiên 義nghĩa 通thông 法pháp 譬thí 而nhi 文văn 局cục 法pháp 說thuyết 者giả 今kim 原nguyên 其kỳ 意ý 略lược 得đắc 二nhị 義nghĩa 一nhất 者giả 直trực 彰chương 法pháp 義nghĩa 成thành 妙diệu 解giải 故cố 二nhị 者giả 以dĩ 真chân 奪đoạt 俗tục 反phản 常thường 情tình 故cố 從tùng 法pháp 唱xướng 題đề 意ý 恐khủng 在tại 此thử 而nhi 次thứ 論luận 以dĩ 文văn 相tương/tướng 者giả 按án 夫phu 玄huyền 釋thích 凡phàm 五ngũ 科khoa 初sơ 二nhị 置trí 之chi 考khảo 其kỳ 次thứ 三tam 番phiên 則tắc 一nhất 譬thí 二nhị 法pháp 次thứ 第đệ 親thân 疎sơ 不bất 無vô 深thâm 旨chỉ 何hà 也dã 且thả 譬thí 釋thích 非phi 正chánh 而nhi 先tiên 之chi 者giả 承thừa 古cổ 而nhi 來lai 其kỳ 義nghĩa 則tắc 疎sơ 故cố 次thứ 附phụ 文văn 雖tuy 正chánh 從tùng 法pháp 立lập 斥xích 彼bỉ 義nghĩa 推thôi 然nhiên 猶do 以dĩ 義nghĩa 存tồn 譬thí 非phi 無vô 譬thí 也dã 直trực 疎sơ 之chi 而nhi 已dĩ 此thử 則tắc 望vọng 前tiền 稍sảo 親thân 望vọng 後hậu 猶do 寬khoan 若nhược 夫phu 當đương 體thể 則tắc 竝tịnh 不bất 取thủ 文văn 義nghĩa 親thân 疎sơ 直trực 約ước 法pháp 說thuyết 其kỳ 於ư 題đề 義nghĩa 尤vưu 的đích 豈khởi 非phi 以dĩ 三tam 番phiên 則tắc 從tùng 疎sơ 至chí 親thân 終chung 須tu 捨xả 譬thí 從tùng 法pháp 有hữu 符phù 向hướng 定định 題đề 之chi 義nghĩa 而nhi 卒thốt 之chi 以dĩ 料liệu 揀giản 者giả 然nhiên 此thử 文văn 為vi 頗phả 難nạn/nan 所sở 以dĩ 執chấp 諍tranh 反phản 之chi 而nhi 不bất 能năng 通thông 弊tệ 此thử 故cố 也dã 今kim 先tiên 示thị 來lai 歷lịch 後hậu 釋thích 所sở 疑nghi 來lai 意ý 乃nãi 由do 文văn 體thể 二nhị 釋thích 捨xả 譬thí 從tùng 法pháp 則tắc 譬thí 義nghĩa 全toàn 疎sơ 因nhân 挍giảo 古cổ 譬thí 釋thích 對đối 今kim 依y 文văn 為vi 問vấn 且thả 究cứu 存tồn 譬thí 之chi 所sở 以dĩ 也dã 至chí 答đáp 中trung 則tắc 以dĩ 被bị 根căn 雙song 存tồn 為vi 言ngôn 故cố 不bất 可khả 棄khí 也dã 豈khởi 非phi 以dĩ 料liệu 揀giản 則tắc 兼kiêm 被bị 利lợi 鈍độn 不bất 妨phương 約ước 義nghĩa 雙song 存tồn 有hữu 合hợp 今kim 釋thích 義nghĩa 之chi 旨chỉ 乎hồ 然nhiên 則tắc 被bị 根căn 直trực 約ước 法pháp 譬thí 示thị 之chi 足túc 矣hĩ 而nhi 又hựu 二nhị 皆giai 云vân 譬thí 何hà 耶da 曰viết 利lợi 人nhân 即tức 法pháp 作tác 譬thí 云vân 者giả 其kỳ 實thật 解giải 即tức 法pháp 作tác 能năng 譬thí 之chi 事sự 名danh 爾nhĩ 非phi 即tức 譬thí 解giải 也dã 然nhiên 而nhi 曰viết 譬thí 者giả 此thử 對đối 鈍độn 根căn 翻phiên 例lệ 言ngôn 之chi 文văn 辭từ 之chi 巧xảo 也dã 所sở 以dĩ 翻phiên 例lệ 者giả 意ý 顯hiển 利lợi 鈍độn 雖tuy 法pháp 譬thí 取thủ 解giải 不bất 同đồng 而nhi 所sở 聞văn 祇kỳ 一nhất 金kim 光quang 明minh 之chi 名danh 是thị 則tắc 鈍độn 根căn 所sở 解giải 之chi 譬thí 義nghĩa 當đương 利lợi 人nhân 所sở 即tức 之chi 法pháp 利lợi 根căn 所sở 解giải 之chi 法pháp 乃nãi 即tức 鈍độn 根căn 能năng 譬thí 之chi 事sự 故cố 云vân 也dã 若nhược 爾nhĩ 則tắc 正chánh 以dĩ 機cơ 解giải 義nghĩa 推thôi 故cố 須tu 譬thí 釋thích 四tứ 明minh 何hà 以dĩ 云vân 順thuận 古cổ 耶da 曰viết 非phi 直trực 順thuận 古cổ 作tác 譬thí 蓋cái 因nhân 順thuận 古cổ 首thủ 先tiên 廣quảng 明minh 爾nhĩ 又hựu 復phục 順thuận 於ư 可khả 順thuận 使sử 無vô 此thử 理lý 當đương 直trực 破phá 之chi 何hà 順thuận 之chi 有hữu 得đắc 被bị 根căn 義nghĩa 方phương 知tri 順thuận 古cổ 有hữu 功công 是thị 則tắc 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 雖tuy 欲dục 弗phất 取thủ 得đắc 乎hồ 雖tuy 然nhiên 苟cẩu 無vô 古cổ 可khả 順thuận 將tương 如như 何hà 明minh 之chi 應ưng 如như 妙diệu 玄huyền 料liệu 揀giản 可khả 也dã (# 彼bỉ 釋thích 題đề 名danh 之chi 後hậu 料liệu 揀giản 法pháp 譬thí 之chi 義nghĩa 云vân 云vân )# 然nhiên 則tắc 十thập 種chủng 三tam 法pháp 文văn 應ưng 缺khuyết 耶da 是thị 亦diệc 不bất 可khả 缺khuyết 應ưng 如như 妙diệu 玄huyền 類loại 通thông 可khả 也dã (# 彼bỉ 三tam 法pháp 妙diệu 以dĩ 三tam 軌quỹ 類loại 通thông 十thập 種chủng 三tam 法pháp )# 然nhiên 今kim 所sở 說thuyết 苟cẩu 當đương 於ư 理lý 直trực 於ư 義nghĩa 設thiết 雖tuy 祖tổ 文văn 亦diệc 將tương 與dữ 之chi 條điều 理lý 惟duy 其kỳ 不bất 眩huyễn 於ư 文văn 然nhiên 後hậu 能năng 見kiến 其kỳ 意ý 不bất 然nhiên 難nạn/nan 矣hĩ 乎hồ 觀quán 者giả 無vô 誚tiếu 焉yên 。

判Phán 提Đề 謂Vị 經Kinh 釋Thích 難Nạn/nan

或hoặc 問vấn 五ngũ 時thời 收thu 經kinh 足túc 乎hồ 曰viết 足túc 也dã 足túc 則tắc 何hà 以dĩ 提đề 謂vị 一nhất 經kinh (# 佛Phật 初sơ 成thành 道Đạo 未vị 趣thú 鹿lộc 園viên 時thời 說thuyết 其kỳ 所sở 說thuyết 法Pháp 。 五Ngũ 戒Giới 世thế 善thiện 當đương 機cơ 得đắc 益ích 並tịnh 結kết 小Tiểu 乘Thừa 忍nhẫn 耳nhĩ )# 既ký 非phi 大Đại 乘Thừa 復phục 不bất 預dự 小tiểu 攝nhiếp 何hà 也dã 如như 玄huyền 文văn 有hữu 曰viết 柰nại 苑uyển 之chi 前tiền 不bất 預dự 小Tiểu 乘Thừa 攝nhiếp 是thị 也dã 曰viết 判phán 經kinh 固cố 多đa 法pháp 矣hĩ 而nhi 立lập 教giáo 亦diệc 未vị 易dị 也dã 何hà 則tắc 蓋cái 凡phàm 判phán 攝nhiếp 必tất 約ước 教giáo 益ích 論luận 之chi 教giáo 益ích 未vị 定định 則tắc 又hựu 交giao 相tương/tướng 顯hiển 也dã 故cố 有hữu 所sở 謂vị 以dĩ 益ích 驗nghiệm 教giáo 以dĩ 教giáo 定định 益ích 者giả 焉yên 夫phu 以dĩ 益ích 驗nghiệm 教giáo 即tức 輔phụ 行hành 有hữu 曰viết 但đãn 觀quán 諸chư 經kinh 會hội 未vị 得đắc 道Đạo 即tức 識thức 所sở 說thuyết 共cộng 別biệt 之chi 意ý 也dã 以dĩ 教giáo 定định 益ích 者giả 即tức 妙diệu 樂lạc 有hữu 曰viết 教giáo 若nhược 唯duy 小tiểu 顯hiển 露lộ 終chung 無vô 結kết 得đắc 大đại 益ích 密mật 得đắc 大đại 益ích 教giáo 不bất 可khả 傳truyền 此thử 為vi 一nhất 家gia 判phán 經kinh 之chi 大đại 式thức 也dã 然nhiên 以dĩ 教giáo 益ích 判phán 今kim 提đề 謂vị 者giả 按án 此thử 經Kinh 教giáo 益ích (# 如như 前tiền 注chú 云vân 云vân )# 則tắc 鹿lộc 苑uyển 時thời 收thu 三tam 藏tạng 教giáo 攝nhiếp 可khả 也dã 其kỳ 文văn 證chứng 則tắc 見kiến 乎hồ 妙diệu 樂lạc 四tứ 教giáo 義nghĩa 等đẳng (# 云vân 云vân )# 此thử 說thuyết 及cập 引dẫn 證chứng 舊cựu 或hoặc 知tri 之chi 而nhi 猶do 未vị 以dĩ 為vi 然nhiên 者giả 蓋cái 有hữu 前tiền 文văn 之chi 難nạn/nan 未vị 易dị 釋thích 通thông 故cố 也dã 雖tuy 有hữu 向hướng 說thuyết 又hựu 惡ác 得đắc 而nhi 言ngôn 焉yên 余dư 謂vị 是thị 固cố 破phá 古cổ 之chi 文văn 而nhi 又hựu 須tu 知tri 其kỳ 所sở 以dĩ 可khả 也dã 古cổ 師sư 之chi 失thất 在tại 於ư 立lập 教giáo 故cố 曰viết 立lập 教giáo 亦diệc 未vị 易dị 也dã 蓋cái 凡phàm 今kim 立lập 教giáo 以dĩ 正chánh 不bất 以dĩ 傍bàng 以dĩ 出xuất 世thế 不bất 以dĩ 不bất 出xuất 世thế 而nhi 北bắc 地địa 師sư 以dĩ 提đề 謂vị 為vi 人nhân 天thiên 初sơ 教giáo 則tắc 是thị 以dĩ 世thế 法pháp 立lập 教giáo 者giả 也dã 豈khởi 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 被bị 物vật 之chi 正chánh 意ý 乎hồ 故cố 玄huyền 文văn 具cụ 約ước 六lục 義nghĩa 難nạn/nan 之chi 其kỳ 甚thậm 詳tường 且thả 著trước 者giả 蓋cái 亦diệc 大đại 有hữu 害hại 矣hĩ 此thử 其kỳ 第đệ 五ngũ 約ước 結kết 集tập 難nạn/nan 之chi 文văn 所sở 以dĩ 結kết 集tập 小tiểu 藏tạng 起khởi 自tự 鹿lộc 苑uyển 而nhi 在tại 前tiền 之chi 經kinh 不bất 預dự 者giả 得đắc 非phi 以dĩ 人nhân 天thiên 乘thừa 非phi 佛Phật 化hóa 正chánh 意ý 故cố 也dã 尚thượng 何hà 得đắc 立lập 為vi 初sơ 教giáo 乎hồ 破phá 古cổ 之chi 意ý 在tại 此thử 而nhi 已dĩ 然nhiên 而nhi 佛Phật 說thuyết 之chi 何hà 也dã 蓋cái 為vi 緣duyên 宜nghi 權quyền 符phù 本bổn 習tập 耳nhĩ 既ký 非phi 正chánh 轉chuyển 法Pháp 輪luân 而nhi 又hựu 僧Tăng 寶bảo 不bất 足túc 化hóa 事sự 未vị 備bị 故cố 論luận 結kết 集tập 者giả 不bất 以dĩ 提đề 謂vị 為vi 始thỉ 而nhi 始thỉ 於ư 鹿lộc 園viên 也dã 雖tuy 曰viết 不bất 預dự 非phi 不bất 集tập 也dã 苟cẩu 為vi 不bất 集tập 而nhi 世thế 所sở 行hành 祖tổ 所sở 引dẫn 用dụng 者giả 何hà 乎hồ 是thị 知tri 一nhất 往vãng 云vân 爾nhĩ 由do 是thị 而nhi 言ngôn 論luận 取thủ 佛Phật 化hóa 正chánh 意ý 故cố 不bất 以dĩ 此thử 經Kinh 為vi 三tam 藏tạng 始thỉ 今kim 約ước 教giáo 益ích 部bộ 類loại 則tắc 得đắc 以dĩ 彼bỉ 時thời 教giáo 傍bàng 攝nhiếp 也dã 既ký 申thân 其kỳ 難nạn 易dị 者giả 可khả 了liễu 亦diệc 揀giản 之chi 如như 別biệt 也dã 。

識thức 辨biện (# 上thượng )#

學học 莫mạc 善thiện 於ư 明minh 心tâm 而nhi 莫mạc 不bất 善thiện 於ư 不bất 知tri 心tâm 苟cẩu 識thức 之chi 不bất 辨biện 是thị 不bất 知tri 心tâm 也dã 可khả 不bất 謂vị 之chi 大đại 哀ai 乎hồ 然nhiên 則tắc 識thức 本bổn 自tự 心tâm 復phục 何hà 所sở 辨biện 而nhi 識thức 辨biện 云vân 者giả 為vi 不bất 能năng 明minh 者giả 言ngôn 也dã 抑ức 又hựu 諸chư 文văn 言ngôn 識thức 多đa 途đồ 體thể 相tướng 難nan 曉hiểu 至chí 於ư 立lập 識thức 生sanh 法pháp 翻phiên 宗tông 助trợ 計kế 尤vưu 難nan 會hội 通thông 故cố 心tâm 辨biện 而nhi 後hậu 明minh 於ư 是thị 作tác 識thức 辨biện 夫phu 心tâm 意ý 識thức 三tam 同đồng 出xuất 而nhi 異dị 名danh 也dã 而nhi 諸chư 文văn 或hoặc 即tức 心tâm 意ý 以dĩ 言ngôn 識thức 或hoặc 對đối 心tâm 意ý 以dĩ 言ngôn 識thức 或hoặc 從tùng 義nghĩa 別biệt 名danh 或hoặc 約ước 識thức 異dị 號hiệu 雖tuy 所sở 出xuất 不bất 同đồng 要yếu 之chi 識thức 本bổn 於ư 心tâm 一nhất 也dã 故cố 識thức 雖tuy 多đa 而nhi 心tâm 則tắc 一nhất 然nhiên 以dĩ 識thức 從tùng 心tâm 則tắc 識thức 亦diệc 不bất 異dị 所sở 謂vị 識thức 能năng 了liễu 別biệt 之chi 義nghĩa 也dã 故cố 曰viết 分phân 別biệt 曰viết 識thức 又hựu 曰viết 識thức 名danh 覺giác 了liễu 是thị 智trí 慧tuệ 之chi 異dị 名danh 凡phàm 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 之chi 性tánh 皆giai 識thức 也dã 故cố 分phần/phân 而nhi 為vi 六lục 根căn 則tắc 曰viết 六lục 識thức 總tổng 而nhi 為vi 意ý 則tắc 曰viết 意ý 識thức 列liệt 之chi 於ư 五ngũ 陰ấm 則tắc 曰viết 識thức 陰ấm 其kỳ 實thật 皆giai 一nhất 心tâm 也dã 但đãn 教giáo 詮thuyên 大đại 小tiểu 故cố 識thức 亦diệc 通thông 局cục 若nhược 六lục 識thức 則tắc 大đại 小tiểu 通thông 詮thuyên 別biệt 約ước 大đại 教giáo 則tắc 又hựu 有hữu 所sở 謂vị 七thất 八bát 九cửu 識thức 焉yên (# 華hoa 梵Phạm 名danh 義nghĩa 委ủy 釋thích 如như 別biệt 云vân 云vân )# 今kim 合hợp 而nhi 明minh 之chi 總tổng 為vi 五ngũ 義nghĩa 一nhất 曰viết 本bổn 末mạt 二nhị 曰viết 真chân 妄vọng 三tam 曰viết 事sự 業nghiệp 四tứ 曰viết 三tam 性tánh 五ngũ 曰viết 四tứ 類loại 一nhất 曰viết 本bổn 末mạt 者giả 或hoặc 約ước 真chân 妄vọng 以dĩ 論luận 本bổn 末mạt 或hoặc 迭điệt 論luận 本bổn 末mạt 今kim 皆giai 不bất 用dụng 唯duy 取thủ 八bát 識thức 為vi 本bổn 而nhi 以dĩ 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 識thức 為vi 末mạt 如như 玄huyền 文văn 所sở 謂vị 若nhược 阿a 黎lê 耶da 中trung 有hữu 生sanh 死tử 種chủng 子tử (# 止chỉ )# 道đạo 後hậu 真Chân 如Như 名danh 為vi 淨tịnh 識thức 等đẳng 此thử 則tắc 舉cử 本bổn 攝nhiếp 末mạt 從tùng 八bát 識thức 之chi 源nguyên 派phái 出xuất 真Chân 如Như 分phân 別biệt 等đẳng 識thức 乃nãi 即tức 一nhất 而nhi 論luận 三tam 也dã 若nhược 從tùng 近cận 為vi 言ngôn 即tức 末mạt 明minh 本bổn 者giả 則tắc 七thất 八bát 等đẳng 識thức 還hoàn 依y 六lục 識thức 而nhi 具cụ 也dã 二nhị 曰viết 真chân 妄vọng 者giả 一nhất 往vãng 且thả 以dĩ 九cửu 識thức 為vi 真chân 八bát 識thức 等đẳng 為vi 妄vọng 二nhị 往vãng 論luận 之chi 此thử 復phục 論luận 計kế 不bất 同đồng (# 如như 下hạ 更cánh 明minh )# 三tam 曰viết 事sự 業nghiệp 者giả 准chuẩn 起khởi 信tín 論luận 多đa 諸chư 名danh 字tự 即tức 業nghiệp 轉chuyển 現hiện 等đẳng 總tổng 名danh 業nghiệp 識thức 依y 諸chư 凡phàm 夫phu 隨tùy 事sự 分phân 別biệt 者giả 名danh 為vi 事sự 識thức 事sự 識thức 則tắc 依y 見kiến 愛ái 煩phiền 惱não 增tăng 長trưởng 義nghĩa 業nghiệp 識thức 則tắc 依y 無vô 明minh 熏huân 習tập 所sở 起khởi 若nhược 判phán 今kim 諸chư 識thức 則tắc 八bát 識thức 為vi 業nghiệp 六lục 識thức 名danh 事sự 二Nhị 乘Thừa 七thất 識thức 既ký 居cư 其kỳ 兩lưỡng 間gian 亦diệc 義nghĩa 必tất 兩lưỡng 屬thuộc 若nhược 能năng 熏huân 識thức 分phần/phân 則tắc 七thất 八bát 二nhị 識thức 既ký 皆giai 無vô 明minh 熏huân 起khởi 俱câu 是thị 業nghiệp 識thức 故cố 四tứ 明minh 曰viết 二Nhị 乘Thừa 所sở 見kiến 尊tôn 特đặc 功công 由do 業nghiệp 識thức 等đẳng 是thị 也dã 若nhược 所sở 起khởi 識thức 相tương/tướng 則tắc 第đệ 七thất 全toàn 是thị 忻hãn 惡ác 分phân 別biệt 之chi 識thức 分phân 別biệt 猶do 是thị 事sự 識thức 故cố 也dã 故cố 起khởi 信tín 論luận 曰viết 依y 分phân 別biệt 事sự 識thức 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 心tâm 所sở 見kiến 者giả 名danh 為vi 應ưng 身thân 等đẳng 是thị 也dã 四tứ 曰viết 三tam 性tánh 者giả 應ưng 知tri 諸chư 識thức 不bất 出xuất 三tam 性tánh 而nhi 有hữu 通thông 局cục 之chi 異dị 即tức 善thiện 性tánh 惡ác 性tánh 局cục 也dã 無vô 記ký 性tánh 通thông 也dã 故cố 四tứ 明minh 曰viết 無vô 記ký 徧biến 該cai 八bát 識thức 善thiện 惡ác 心tâm 唯duy 第đệ 六lục 識thức 然nhiên 一nhất 家gia 觀quán 境cảnh 於ư 第đệ 六lục 識thức 而nhi 言ngôn 無vô 記ký 者giả 良lương 由do 無vô 記ký 徧biến 通thông 諸chư 識thức 亦diệc 即tức 六lục 識thức 是thị 八bát 識thức 故cố 也dã 五ngũ 曰viết 四tứ 類loại 者giả 即tức 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 菩Bồ 薩Tát 佛Phật 也dã 約ước 此thử 四tứ 類loại 以dĩ 次thứ 對đối 於ư 六lục 七thất 八bát 九cửu 識thức 者giả 如như 此thử 光quang 明minh 。 玄huyền 義nghĩa 所sở 明minh (# 云vân 云vân )# 蓋cái 欲dục 令linh 易dị 解giải 故cố 約ước 教giáo 道đạo 義nghĩa 分phân 別biệt 言ngôn 之chi 亦diệc 可khả 約ước 漸tiệm 轉chuyển 義nghĩa 分phân 別biệt 四tứ 相tương/tướng 麤thô 必tất 含hàm 細tế 則tắc 凡phàm 夫phu 具cụ 四tứ 二Nhị 乘Thừa 漸tiệm 減giảm 至chí 佛Phật 唯duy 一nhất 則tắc 又hựu 如như 拾thập 遺di 記ký 所sở 示thị 也dã (# 云vân 云vân )# 實thật 而nhi 論luận 之chi 祇kỳ 一nhất 念niệm 心tâm 所sở 具cụ 之chi 法pháp 何hà 容dung 前tiền 後hậu 與dữ 獨độc 一nhất 耶da 但đãn 以dĩ 此thử 諸chư 義nghĩa 區khu 而nhi 別biệt 之chi 則tắc 識thức 相tương/tướng 稍sảo 明minh 大đại 槩# 可khả 得đắc 矣hĩ 。

識thức 辨biện (# 中trung )#

自tự 昔tích 教giáo 門môn 辨biện 同đồng 時thời 意ý 識thức 者giả 多đa 矣hĩ 而nhi 罕# 言ngôn 五ngũ 意ý 識thức 者giả 言ngôn 五ngũ 意ý 識thức 者giả 或hoặc 有hữu 之chi 至chí 於ư 七thất 八bát 識thức 相tương/tướng 則tắc 未vị 之chi 明minh 也dã 設thiết 雖tuy 辨biện 明minh 往vãng 往vãng 失thất 當đương 今kim 得đắc 以dĩ 辨biện 示thị 之chi 所sở 謂vị 五ngũ 意ý 識thức 者giả 昔tích 之chi 論luận 者giả 莫mạc 不bất 以dĩ 謂vị 直trực 爾nhĩ 對đối 境cảnh 者giả 為vi 五ngũ 識thức 從tùng 而nhi 分phân 別biệt 種chủng 種chủng 。 不bất 同đồng 者giả 為vi 五ngũ 意ý 識thức 其kỳ 說thuyết 然nhiên 乎hồ 曰viết 非phi 也dã 若nhược 果quả 如như 所sở 明minh 則tắc 受thọ 想tưởng 二nhị 心tâm 耳nhĩ 曾tằng 不bất 知tri 輔phụ 行hành 有hữu 曰viết 五ngũ 識thức 五ngũ 意ý 識thức 及cập 第đệ 六lục 識thức 竝tịnh 能năng 生sanh 於ư 受thọ 等đẳng 三tam 心tâm 能năng 所sở 既ký 異dị 豈khởi 得đắc 混hỗn 同đồng 今kim 謂vị 此thử 五ngũ 識thức 等đẳng 竝tịnh 且thả 屬thuộc 能năng 生sanh 之chi 識thức 但đãn 具cụ 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 之chi 性tánh 故cố 得đắc 五ngũ 識thức 等đẳng 名danh 其kỳ 實thật 未vị 言ngôn 對đối 境cảnh 發phát 識thức 以dĩ 對đối 境cảnh 發phát 識thức 即tức 已dĩ 是thị 受thọ 等đẳng 心tâm 也dã 然nhiên 而nhi 識thức 及cập 意ý 識thức 所sở 以dĩ 異dị 者giả 以dĩ 識thức 從tùng 根căn 則tắc 曰viết 五ngũ 識thức 約ước 意ý 約ước 境cảnh 則tắc 曰viết 五ngũ 意ý 識thức 以dĩ 識thức 言ngôn 之chi 雖tuy 未vị 對đối 境cảnh 要yếu 必tất 寄ký 對đối 境cảnh 以dĩ 示thị 相tương/tướng 如như 眼nhãn 見kiến 色sắc 時thời 。 見kiến 即tức 眼nhãn 識thức 意ý 亦diệc 同đồng 見kiến 即tức 眼nhãn 意ý 識thức 然nhiên 分phần/phân 二nhị 別biệt 有hữu 俱câu 不bất 俱câu 俱câu 則tắc 相tương 續tục 分phân 別biệt 不bất 俱câu 即tức 雖tuy 對đối 而nhi 遣khiển 故cố 解giải 深thâm 密mật 經Kinh 云vân 五ngũ 意ý 同đồng 時thời 必tất 定định 有hữu 一nhất 分phân 別biệt 意ý 識thức 。 同đồng 時thời 而nhi 轉chuyển 。 此thử 言ngôn 五ngũ 識thức 與dữ 五ngũ 意ý 識thức 俱câu 也dã 又hựu 珠châu 林lâm 云vân 且thả 如như 眼nhãn 識thức 初sơ 墮đọa 於ư 境cảnh 名danh 率suất 爾nhĩ 墮đọa 心tâm 同đồng 時thời 意ý 識thức 先tiên 未vị 緣duyên 此thử 等đẳng 此thử 言ngôn 不bất 與dữ 意ý 識thức 俱câu 也dã 眼nhãn 識thức 既ký 然nhiên 餘dư 識thức 例lệ 爾nhĩ 是thị 則tắc 對đối 境cảnh 而nhi 生sanh 者giả 五ngũ 識thức 也dã 同đồng 時thời 緣duyên 境cảnh 者giả 五ngũ 意ý 識thức 也dã 所sở 以dĩ 緣duyên 現hiện 量lượng 時thời 則tắc 有hữu 二nhị 識thức 俱câu 緣duyên 至chí 緣duyên 比tỉ 量lượng 及cập 分phân 別biệt 時thời 唯duy 意ý 識thức 當đương 情tình 五ngũ 識thức 卻khước 無vô 用dụng 是thị 則tắc 意ý 識thức 緣duyên 二nhị 境cảnh 五ngũ 識thức 唯duy 緣duyên 現hiện 故cố 輔phụ 行hành 曰viết 同đồng 時thời 意ý 識thức 緣duyên 現hiện 五ngũ 塵trần 及cập 落lạc 謝tạ 塵trần 即tức 此thử 謂vị 也dã 然nhiên 則tắc 若nhược 曉hiểu 此thử 識thức 所sở 謂vị 同đồng 時thời 意ý 識thức 從tùng 而nhi 可khả 知tri 但đãn 此thử 同đồng 時thời 體thể 是thị 六lục 識thức 徧biến 在tại 諸chư 根căn 曰viết 五ngũ 意ý 識thức 復phục 與dữ 五ngũ 意ý 同đồng 緣duyên 則tắc 曰viết 同đồng 時thời 意ý 識thức 得đắc 名danh 雖tuy 異dị 識thức 則tắc 一nhất 也dã 而nhi 自tự 昔tích 惑hoặc 於ư 名danh 言ngôn 乃nãi 別biệt 求cầu 所sở 謂vị 同đồng 時thời 意ý 識thức 及cập 論luận 同đồng 時thời 皆giai 為vi 未vị 允duẫn 以dĩ 失thất 其kỳ 本bổn 故cố 也dã 今kim 謂vị 既ký 與dữ 五ngũ 識thức 同đồng 緣duyên 則tắc 同đồng 時thời 之chi 義nghĩa 得đắc 矣hĩ 但đãn 文văn 指chỉ 通thông 別biệt 有hữu 起khởi 未vị 起khởi 轉chuyển 不bất 轉chuyển 等đẳng 故cố 諸chư 文văn 於ư 是thị 言ngôn 之chi 異dị 爾nhĩ 如như 轉chuyển 行hành 於ư 同đồng 時thời 意ý 識thức 外ngoại 別biệt 言ngôn 起khởi 五ngũ 意ý 識thức 者giả 此thử 指chỉ 六lục 識thức 為vi 同đồng 時thời 亦diệc 是thị 一nhất 往vãng 對đối 五ngũ 意ý 識thức 為vi 所sở 起khởi 故cố 非phi 謂vị 同đồng 時thời 專chuyên 在tại 六lục 識thức 而nhi 妙diệu 記ký 以dĩ 同đồng 時thời 意ý 識thức 非phi 初sơ 剎sát 那na 者giả 正chánh 由do 意ý 識thức 該cai 起khởi 未vị 起khởi 此thử 當đương 已dĩ 起khởi 之chi 識thức 故cố 揀giản 非phi 初sơ 念niệm 也dã 自tự 有hữu 意ý 識thức 已dĩ 轉chuyển 成thành 於ư 分phân 別biệt 與dữ 五ngũ 識thức 不bất 必tất 同đồng 時thời 如như 唯duy 識thức 論luận 云vân 意ý 識thức 分phân 別biệt 時thời 無vô 眼nhãn 等đẳng 識thức 於ư 先tiên 滅diệt 故cố 若nhược 也dã 俱câu 轉chuyển 如như 深thâm 密mật 所sở 謂vị 云vân 者giả 豈khởi 不bất 同đồng 時thời 觸xúc 類loại 長trường/trưởng 之chi 可khả 以dĩ 意ý 得đắc 是thị 皆giai 隨tùy 文văn 用dụng 義nghĩa 學học 者giả 善thiện 知tri 通thông 變biến 可khả 也dã 所sở 謂vị 七thất 八bát 識thức 相tương/tướng 者giả 於ư 此thử 應ưng 先tiên 知tri 名danh 義nghĩa 同đồng 異dị 次thứ 的đích 示thị 八bát 識thức 之chi 相tướng 所sở 以dĩ 名danh 義nghĩa 同đồng 異dị 者giả 蓋cái 楞lăng 嚴nghiêm 有hữu 曰viết 陀đà 那na 微vi 細tế 識thức 。 習tập 氣khí 成thành 暴bạo 流lưu 。 然nhiên 以dĩ 其kỳ 名danh 則tắc 七thất 識thức 考khảo 其kỳ 義nghĩa 則tắc 八bát 識thức 而nhi 說thuyết 者giả (# 云vân 云vân )# 是thị 果quả 何hà 識thức 耶da 曰viết 今kim 不bất 以dĩ 名danh 定định 義nghĩa 要yếu 當đương 以dĩ 義nghĩa 定định 名danh 然nhiên 據cứ 微vi 細tế 之chi 言ngôn 正chánh 指chỉ 八bát 識thức 而nhi 曰viết 阿a 陀đà 那na 者giả 今kim 以dĩ 二nhị 義nghĩa 伸thân 之chi 謂vị 約ước 體thể 橫hoạnh/hoành 論luận 約ước 相tương/tướng 竪thụ 辨biện 夫phu 惟duy 約ước 體thể 橫hoạnh/hoành 論luận 則tắc 阿a 陀đà 那na 即tức 阿a 黎lê 耶da 更cánh 無vô 別biệt 體thể 但đãn 隨tùy 義nghĩa 別biệt 得đắc 名danh 不bất 同đồng 此thử 經Kinh 中trung 所sở 以dĩ 本bổn 指chỉ 八bát 識thức 而nhi 特đặc 彰chương 陀đà 那na 之chi 號hiệu 者giả 蓋cái 從tùng 執chấp 我ngã 之chi 義nghĩa 且thả 為vi 生sanh 下hạ 習tập 氣khí 暴bạo 流lưu 句cú 因nhân 以dĩ 名danh 之chi 其kỳ 實thật 微vi 細tế 體thể 是thị 八bát 識thức 也dã 夫phu 惟duy 約ước 相tương/tướng 竪thụ 辨biện 則tắc 七thất 識thức 名danh 陀đà 那na 八bát 識thức 名danh 黎lê 耶da 識thức 相tương/tướng 既ký 別biệt 名danh 不bất 可khả 混hỗn 此thử 天thiên 台thai 所sở 以dĩ 隨tùy 名danh 辨biện 識thức 竪thụ 約ước 一nhất 途đồ 示thị 之chi 各các 有hữu 所sở 以dĩ 安an 得đắc 相tương/tướng 妨phương 而nhi 集tập 解giải 家gia 以dĩ 八bát 識thức 異dị 名danh 釋thích 者giả 此thử 知tri 有hữu 初sơ 義nghĩa 而nhi 已dĩ 而nhi 不bất 知tri 有hữu 。 次thứ 義nghĩa 所sở 以dĩ 未vị 善thiện 霅# 川xuyên 之chi 說thuyết 以dĩ 梵Phạn 語ngữ 名danh 通thông 且thả 約ước 三tam 法pháp 融dung 會hội 者giả 不bất 特đặc 華hoa 梵Phạm 無vô 當đương 顯hiển 違vi 吾ngô 祖tổ 而nhi 又hựu 於ư 向hướng 二nhị 義nghĩa 殆đãi 無vô 所sở 歸quy 固cố 不bất 足túc 取thủ 也dã 然nhiên 而nhi 四tứ 明minh 直trực 以dĩ 七thất 識thức 引dẫn 用dụng 者giả 既ký 非phi 正chánh 釋thích 經kinh 文văn 一nhất 往vãng 據cứ 名danh 證chứng 義nghĩa 則tắc 無vô 害hại 也dã 得đắc 今kim 二nhị 義nghĩa 方phương 知tri 七thất 八bát 名danh 義nghĩa 有hữu 歸quy 然nhiên 明minh 八bát 識thức 相tương/tướng 者giả 散tán 出xuất 經kinh 論luận 誠thành 未vị 易dị 明minh 今kim 略lược 示thị 之chi 有hữu 通thông 相tương/tướng 別biệt 相tướng 通thông 相tương/tướng 者giả 即tức 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 心tâm 源nguyên 目mục 為vi 如Như 來Lai 藏tạng 亦diệc 曰viết 含hàm 藏tạng 識thức 等đẳng (# 如như 百bách 法pháp 疏sớ/sơ 宗tông 鏡kính 錄lục 有hữu 諸chư 異dị 名danh 非phi 示thị 相tương/tướng 之chi 要yếu 故cố 略lược 之chi )# 此thử 識thức 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 含hàm 藏tạng 諸chư 法pháp 具cụ 善thiện 惡ác 種chủng 子tử 由do 無vô 明minh 等đẳng 熏huân 變biến 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 法pháp 於ư 是thị 出xuất 生sanh 故cố 總tổng 謂vị 之chi 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 此thử 其kỳ 通thông 相tương/tướng 也dã 若nhược 對đối 餘dư 識thức 以dĩ 辨biện 別biệt 相tướng 者giả 如như 玄huyền 文văn 有hữu 曰viết 若nhược 異dị 此thử 兩lưỡng 識thức 即tức 阿a 黎lê 耶da (# 如như 前tiền 引dẫn )# 所sở 以dĩ 異dị 者giả 對đối 九cửu 識thức 則tắc 動động 不bất 動động 異dị 對đối 七thất 識thức 則tắc 分phân 別biệt 無vô 分phân 別biệt 。 殊thù 故cố 起khởi 信tín 論luận 曰viết 以dĩ 依y 不bất 覺giác 故cố 心tâm 動động 說thuyết 名danh 為vi 業nghiệp 此thử 言ngôn 業nghiệp 識thức 動động 心tâm 是thị 也dã 又hựu 曰viết 離ly 於ư 分phân 齊tề 唯duy 依y 心tâm 現hiện 不bất 離ly 真Chân 如Như 等đẳng 此thử 言ngôn 業nghiệp 識thức 所sở 見kiến 無vô 有hữu 分phân 別biệt 。 也dã 惟duy 其kỳ 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 非phi 全toàn 是thị 妄vọng 非phi 全toàn 妄vọng 故cố 則tắc 幾kỷ 於ư 真chân 以dĩ 猶do 有hữu 動động 故cố 非phi 全toàn 是thị 真chân 非phi 全toàn 真chân 故cố 仍nhưng 屬thuộc 於ư 妄vọng 是thị 則tắc 真chân 妄vọng 際tế 極cực 之chi 處xứ 故cố 染nhiễm 淨tịnh 善thiện 惡ác 含hàm 藏tạng 於ư 此thử 又hựu 如như 藏tạng 疏sớ/sơ 以dĩ 四tứ 句cú 辨biện 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 此thử 則tắc 亦diệc 生sanh 滅diệt 亦diệc 不bất 生sanh 滅diệt 。 如như 海hải 含hàm 動động 靜tĩnh 等đẳng 亦diệc 其kỳ 相tương/tướng 也dã 其kỳ 如như 諸chư 文văn 有hữu 異dị 云vân 者giả 亦diệc 姑cô 以dĩ 此thử 正chánh 之chi 而nhi 已dĩ 。

識thức 辨biện (# 下hạ )#

夫phu 心tâm 為vi 立lập 識thức 之chi 源nguyên 識thức 為vi 生sanh 法pháp 之chi 本bổn 但đãn 識thức 有hữu 染nhiễm 淨tịnh 故cố 生sanh 法pháp 不bất 同đồng 由do 論luận 計kế 殊thù 途đồ 故cố 是thị 非phi 互hỗ 諍tranh 謂vị 是thị 者giả 以dĩ 強cường/cưỡng 而nhi 助trợ 弱nhược 知tri 非phi 者giả 翻phiên 劣liệt 而nhi 歸quy 勝thắng 故cố 於ư 立lập 識thức 生sanh 法pháp 又hựu 有hữu 所sở 謂vị 翻phiên 宗tông 助trợ 計kế 者giả 焉yên 今kim 以dĩ 次thứ 明minh 之chi 如như 昔tích 弘hoằng 地địa 論luận 師sư 分phần/phân 於ư 南nam 北bắc 譯dịch 攝nhiếp 論luận 者giả 有hữu 乎hồ 梁lương 唐đường 皆giai 隨tùy 其kỳ 所sở 計kế 立lập 識thức 不bất 同đồng 故cố 或hoặc 立lập 九cửu 識thức 菴am 摩ma 羅la (# 梁lương 真Chân 諦Đế )# 或hoặc 但đãn 立lập 八bát 識thức 黎lê 耶da 謂vị 九cửu 識thức 者giả 異dị 名danh 耳nhĩ (# 唐đường 三tam 藏tạng )# 若nhược 地địa 論luận 所sở 計kế 則tắc 同đồng 依y 八bát 識thức 而nhi 有hữu 真chân 妄vọng 之chi 異dị 竝tịnh 如như 文văn (# 云vân 云vân )# 惟duy 其kỳ 立lập 識thức 不bất 同đồng 故cố 計kế 生sanh 法pháp 有hữu 異dị 有hữu 約ước 立lập 識thức 而nhi 論luận 生sanh 法pháp 者giả 有hữu 唯duy 依y 八bát 識thức 而nhi 計kế 真chân 妄vọng 者giả 有hữu 以dĩ 地địa 攝nhiếp 二nhị 論luận 對đối 論luận 生sanh 法pháp 者giả 是thị 皆giai 隨tùy 文văn 用dụng 與dữ 非phi 謂vị 文văn 相tương/tướng 有hữu 卒thốt 互hỗ 也dã 何hà 者giả 如như 文văn 曰viết 真Chân 諦Đế 所sở 譯dịch 則tắc 依y 菴am 摩ma 羅la 後hậu 代đại 諸chư 譯dịch 并tinh 依y 黎lê 耶da 此thử 約ước 立lập 識thức 而nhi 論luận 生sanh 法pháp 故cố 一nhất 往vãng 梁lương 攝nhiếp 依y 真chân 唐đường 攝nhiếp 依y 妄vọng 若nhược 據cứ 八bát 識thức 則tắc 真Chân 諦Đế 非phi 不bất 依y 妄vọng 蓋cái 亦diệc 計kế 黎lê 耶da 是thị 無vô 記ký 無vô 明minh 生sanh 諸chư 法pháp 故cố 唐đường 攝nhiếp 非phi 不bất 依y 真chân 或hoặc 於ư 八bát 識thức 計kế 法pháp 性tánh 生sanh 諸chư 法pháp 故cố 由do 是thị 而nhi 知tri 二nhị 論luận 立lập 識thức 則tắc 別biệt 以dĩ 有hữu 八bát 九cửu 增tăng 減giảm 不bất 同đồng 生sanh 法pháp 則tắc 通thông 以dĩ 各các 計kế 真chân 妄vọng 生sanh 法pháp 故cố 也dã 又hựu 文văn 曰viết 弘hoằng 地địa 論luận 師sư 二nhị 處xứ 不bất 同đồng 相tương/tướng 洲châu 北bắc 道đạo 計kế 黎lê 耶da 以dĩ 為vi 依y 持trì 相tương/tướng 洲châu 南nam 道đạo 計kế 真Chân 如Như 以dĩ 為vi 依y 持trì 此thử 並tịnh 自tự 就tựu 八bát 識thức 計kế 於ư 真chân 妄vọng 何hà 者giả 以dĩ 南nam 地địa 所sở 計kế 之chi 真chân 還hoàn 依y 黎lê 耶da 故cố 文văn 曰viết 若nhược 地địa 人nhân 明minh 阿a 黎lê 耶da 是thị 真chân 常thường 淨tịnh 識thức 則tắc 其kỳ 計kế 妄vọng 者giả 可khả 知tri 故cố 與dữ 舊cựu 譯dịch 攝nhiếp 論luận 異dị 矣hĩ 然nhiên 而nhi 文văn 例lệ 之chi 者giả 例lệ 其kỳ 各các 計kế 似tự 同đồng 非phi 例lệ 立lập 識thức 也dã 若nhược 乃nãi 玄huyền 文văn 偏thiên 約ước 地địa 攝nhiếp 對đối 論luận 者giả 蓋cái 大đại 師sư 唯duy 見kiến 梁lương 攝nhiếp 故cố 文văn 無vô 及cập 唐đường 論luận 者giả 至chí 荊kinh 谿khê 文văn 中trung 始thỉ 言ngôn 之chi 耳nhĩ 而nhi 特đặc 取thủ 南nam 地địa 者giả 乃nãi 一nhất 往vãng 對đối 梁lương 譯dịch 示thị 各các 計kế 之chi 相tướng 故cố 略lược 不bất 言ngôn 北bắc 道đạo 非phi 謂vị 地địa 論luận 唯duy 真chân 攝nhiếp 論luận 專chuyên 妄vọng 而nhi 已dĩ 所sở 以dĩ 翻phiên 宗tông 助trợ 計kế 之chi 難nạn/nan 者giả 無vô 它# 蓋cái 難nạn/nan 者giả 曰viết 文văn 云vân 加gia 復phục 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 興hưng 謂vị 梁lương 攝nhiếp 也dã 梁lương 攝nhiếp 本bổn 依y 菴am 羅la 而nhi 曰viết 亦diệc 計kế 黎lê 耶da 以dĩ 助trợ 北bắc 道đạo 何hà 也dã 又hựu 曰viết 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 明minh 十thập 勝thắng 相tương/tướng 義nghĩa 咸hàm 謂vị 深thâm 極cực 是thị 固cố 梁lương 攝nhiếp 也dã 而nhi 曰viết 使sử 地địa 論luận 番phiên 宗tông 果quả 可khả 地địa 論luận 耶da 或hoặc 南nam 或hoặc 北bắc 未vị 免miễn 疑nghi 妨phương (# 云vân 云vân )# 今kim 釋thích 之chi 曰viết 苟cẩu 得đắc 向hướng 用dụng 與dữ 之chi 意ý 與dữ 夫phu 通thông 別biệt 之chi 說thuyết 無vô 足túc 難nạn/nan 者giả 姑cô 以dĩ 一nhất 言ngôn 斷đoạn 之chi 使sử 番phiên 宗tông 助trợ 計kế 兩lưỡng 皆giai 曉hiểu 然nhiên 何hà 者giả 是thị 皆giai 以dĩ 立lập 識thức 混hỗn 於ư 生sanh 法pháp 故cố 致trí 斯tư 惑hoặc 也dã 若nhược 知tri 立lập 識thức 是thị 別biệt 生sanh 法pháp 是thị 通thông 者giả 何hà 妨phương 梁lương 攝nhiếp 亦diệc 計kế 黎lê 耶da 助trợ 同đồng 北bắc 道đạo 然nhiên 則tắc 亦diệc 計kế 云vân 者giả 蓋cái 對đối 北bắc 地địa 言ngôn 之chi 既ký 同đồng 北bắc 地địa 則tắc 計kế 勝thắng 南nam 道đạo 使sử 南nam 地địa 番phiên 宗tông 南nam 向hướng 攝nhiếp 也dã 又hựu 可khả 知tri 矣hĩ 人nhân 不bất 見kiến 此thử 往vãng 往vãng 膠giao 擾nhiễu 於ư 文văn 相tương/tướng 者giả 不bất 知tri 其kỳ 幾kỷ 也dã 夫phu 如như 今kim 之chi 說thuyết 復phục 何hà 難nạn/nan 哉tai 雖tuy 然nhiên 此thử 皆giai 宗tông 計kế 之chi 說thuyết 評bình 之chi 已dĩ 如như 玄huyền 及cập 止Chỉ 觀Quán 等đẳng 文văn 至chí 論luận 一nhất 家gia 立lập 識thức 生sanh 法pháp 之chi 旨chỉ 果quả 何hà 如như 耶da 曰viết 是thị 不bất 應ưng 一nhất 向hướng 。 更cánh 當đương 約ước 大đại 體thể 通thông 論luận 之chi 可khả 也dã 抑ức 學học 者giả 尋tầm 談đàm 其kỳ 文văn 當đương 自tự 得đắc 之chi 。 故cố 此thử 未vị 暇hạ 也dã 。

三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 斷đoạn 伏phục 義nghĩa

異dị 義nghĩa 難nạn/nan 乎hồ 定định 一nhất 定định 一nhất 難nạn/nan 乎hồ 至chí 當đương 一nhất 而nhi 且thả 當đương 者giả 其kỳ 唯duy 善thiện 說thuyết 乎hồ 舊cựu 論luận 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 斷đoạn 惑hoặc 不bất 斷đoạn 之chi 義nghĩa 說thuyết 至chí 于vu 今kim 亦diệc 已dĩ 歸quy 一nhất 莫mạc 不bất 謂vị 斷đoạn 者giả 非phi 而nhi 不bất 斷đoạn 者giả 是thị 也dã 然nhiên 因nhân 其kỳ 已dĩ 定định 多đa 不bất 盡tận 心tâm 求cầu 其kỳ 至chí 當đương 者giả 或hoặc 鮮tiên 矣hĩ 今kim 姑cô 取thủ 教giáo 部bộ 大đại 體thể 之chi 旨chỉ 以dĩ 全toàn 夫phu 不bất 斷đoạn 之chi 說thuyết 庶thứ 幾kỷ 乎hồ 此thử 義nghĩa 明minh 白bạch 則tắc 彼bỉ 好hảo/hiếu 難nạn/nan 者giả 無vô 自tự 而nhi 攻công 焉yên 蓋cái 其kỳ 說thuyết 有hữu 三tam 一nhất 曰viết 教giáo 意ý 旁bàng 正chánh 二nhị 曰viết 部bộ 旨chỉ 破phá 立lập 三tam 曰viết 文văn 相tương/tướng 斷đoạn 伏phục 且thả 教giáo 意ý 傍bàng 正chánh 者giả 原nguyên 夫phu 此thử 教giáo 之chi 興hưng 良lương 由do 小tiểu 根căn 於ư 頓đốn 無vô 益ích 故cố 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 則tắc 正chánh 為vi 二Nhị 乘Thừa 傍bàng 為vi 菩Bồ 薩Tát 且thả 二Nhị 乘Thừa 於ư 生sanh 死tử 所sở 猒# 患hoạn 若nhược 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 斷đoạn 。 而nhi 更cánh 生sanh 者giả 其kỳ 小tiểu 根căn 必tất 疑nghi 亦diệc 將tương 與dữ 己kỷ 教giáo 併tinh 不bất 受thọ 矣hĩ 此thử 佛Phật 所sở 以dĩ 覆phú 相tương/tướng 不bất 言ngôn 實thật 欲dục 行hành 其kỳ 小tiểu 化hóa 故cố 也dã 如như 四tứ 教giáo 義nghĩa 之chi 文văn 是thị 也dã 然nhiên 而nhi 不bất 妨phương 傍bàng 為vi 當đương 機cơ 有hữu 是thị 根căn 器khí 者giả 說thuyết 事sự 六Lục 度Độ 權quyền 生sanh 事sự 善thiện 濟tế 用dụng 若nhược 足túc 其kỳ 教giáo 則tắc 廢phế 其kỳ 人nhân 自tự 轉chuyển 此thử 又hựu 因nhân 覆phú 相tương/tướng 而nhi 兩lưỡng 得đắc 之chi 也dã 如như 妙diệu 玄huyền 之chi 文văn 是thị 也dã 然nhiên 則tắc 覆phú 相tương/tướng 故cố 言ngôn 不bất 斷đoạn 否phủ/bĩ 則tắc 應ưng 斷đoạn 耶da 曰viết 教giáo 既ký 不bất 言ngôn 斷đoạn 從tùng 何hà 立lập 借tá 使sử 有hữu 之chi 置trí 之chi 可khả 也dã 舊cựu 或hoặc 作tác 此thử 說thuyết 覆phú 相tương/tướng 者giả 非phi 也dã 所sở 謂vị 部bộ 旨chỉ 破phá 立lập 者giả 誠thành 如như 向hướng 說thuyết 則tắc 固cố 有hữu 是thị 菩Bồ 薩Tát 矣hĩ 其kỳ 不bất 言ngôn 斷đoạn 惑hoặc 正chánh 當đương 教giáo 意ý 而nhi 大đại 論luận 斥xích 之chi 曰viết 大đại 錯thác 者giả 何hà 耶da 曰viết 惟duy 其kỳ 正chánh 當đương 教giáo 意ý 此thử 其kỳ 所sở 以dĩ 斥xích 之chi 也dã 應ưng 須tu 知tri 破phá 立lập 之chi 旨chỉ 可khả 也dã 故cố 妙diệu 玄huyền 云vân 若nhược 毗tỳ 曇đàm 婆bà 娑sa 中trung 明minh 菩Bồ 薩Tát 義nghĩa 龍long 樹thụ 往vãng 往vãng 破phá 之chi 謂vị 其kỳ 失thất 佛Phật 方phương 便tiện 是thị 故cố 須tu 破phá 申thân 佛Phật 方phương 便tiện 是thị 故cố 須tu 立lập 良lương 以dĩ 大đại 論luận 宗tông 釋thích 般Bát 若Nhã 般Bát 若Nhã 部bộ 旨chỉ 廢phế 一nhất 存tồn 三tam 故cố 得đắc 處xứ 處xứ 以dĩ 衍diễn 斥xích 小tiểu 則tắc 三tam 藏tạng 一nhất 教giáo 全toàn 當đương 所sở 廢phế 豈khởi 止chỉ 菩Bồ 薩Tát 一nhất 義nghĩa 而nhi 已dĩ 然nhiên 則tắc 經kinh 立lập 論luận 破phá 固cố 各các 有hữu 意ý 言ngôn 乖quai 而nhi 趣thú 合hợp 也dã 而nhi 弘hoằng 者giả 失thất 旨chỉ 乃nãi 探thám 取thủ 大Đại 乘Thừa 經Kinh 釋thích 所sở 弘hoằng 論luận 菩Bồ 薩Tát 之chi 義nghĩa 此thử 則tắc 失thất 佛Phật 方phương 便tiện 之chi 過quá 亦diệc 彰chương 論luận 主chủ 不bất 解giải 之chi 失thất 故cố 尤vưu 所sở 宜nghi 破phá 者giả 若nhược 乃nãi 申thân 佛Phật 方phương 便tiện 此thử 則tắc 須tu 立lập 故cố 妙diệu 樂lạc 曰viết 阿a 含hàm 亦diệc 明minh 不bất 斷đoạn 結kết 菩Bồ 薩Tát 而nhi 大đại 論luận 斥xích 權quyền 非phi 謂vị 全toàn 無vô 蓋cái 言ngôn 經kinh 亦diệc 有hữu 之chi 則tắc 非phi 全toàn 無vô 但đãn 以dĩ 斥xích 權quyền 云vân 無vô 耳nhĩ 而nhi 惑hoặc 者giả 乃nãi 反phản 據cứ 此thử 謂vị 亦diệc 有hữu 斷đoạn 結kết 者giả 非phi 也dã 夫phu 惟duy 破phá 立lập 如như 此thử 豈khởi 得đắc 執chấp 一nhất 而nhi 難nạn/nan 乎hồ 所sở 謂vị 文văn 相tương/tướng 伏phục 斷đoạn 者giả 卒thốt 觀quán 諸chư 文văn 多đa 皆giai 云vân 伏phục 而nhi 有hữu 曰viết 斷đoạn 者giả 三tam 義nghĩa 而nhi 已dĩ 謂vị 名danh 伏phục 為vi 斷đoạn 以dĩ 有hữu 漏lậu 智trí 斷đoạn 至chí 果quả 終chung 斷đoạn 皆giai 非phi 今kim 所sở 謂vị 斷đoạn 也dã 亦diệc 何hà 足túc 論luận 乎hồ 。

家gia 家gia 定định 頌tụng 說thuyết

小tiểu 教giáo 名danh 位vị 果quả 向hướng 之chi 間gian 有hữu 所sở 謂vị 家gia 家gia 者giả 論luận 之chi 久cửu 矣hĩ 其kỳ 為vi 說thuyết 亦diệc 定định 焉yên 豈khởi 俟sĩ 重trọng/trùng 述thuật 然nhiên 今kim 所sở 申thân 言ngôn 者giả 亦diệc 正chánh 其kỳ 定định 說thuyết 而nhi 已dĩ 且thả 言ngôn 家gia 家gia 者giả 謂vị 於ư 人nhân 天thiên 受thọ 生sanh 處xứ 不bất 一nhất 也dã 蓋cái 欲dục 思tư 有hữu 九cửu 而nhi 潤nhuận 生sanh 則tắc 七thất 初sơ 則tắc 惑hoặc 麤thô 難nạn/nan 斷đoạn 且thả 觀quán 力lực 弱nhược 故cố 品phẩm 少thiểu 而nhi 生sanh 多đa 次thứ 則tắc 相tương 當đương 後hậu 則tắc 反phản 上thượng 理lý 數số 然nhiên 爾nhĩ 所sở 以dĩ 惑hoặc 九cửu 而nhi 生sanh 七thất 也dã 且thả 制chế 果quả 疏sớ/sơ 數số 則tắc 又hựu 異dị 乎hồ 潤nhuận 生sanh 之chi 義nghĩa 者giả 此thử 乃nãi 惑hoặc 從tùng 於ư 果quả 約ước 一nhất 來lai 不bất 還hoàn 為vi 之chi 分phần 齊tề 故cố 也dã 大đại 槩# 雖tuy 爾nhĩ 而nhi 斷đoạn 證chứng 者giả 則tắc 隨tùy 其kỳ 根căn 性tánh 。 有hữu 任nhậm 有hữu 次thứ 有hữu 超siêu 者giả 焉yên 於ư 其kỳ 超siêu 者giả 則tắc 有hữu 本bổn 斷đoạn 有hữu 小tiểu 有hữu 大đại 有hữu 大đại 大đại 者giả 焉yên 然nhiên 任nhậm 者giả 為vi 下hạ 次thứ 者giả 為vi 中trung 超siêu 者giả 為vi 上thượng 又hựu 任nhậm 次thứ 則tắc 定định 超siêu 則tắc 不bất 定định 惟duy 其kỳ 不bất 定định 故cố 有hữu 小tiểu 大đại 大đại 大đại 者giả 矣hĩ 論luận 所sở 斷đoạn 惑hoặc 乃nãi 有hữu 同đồng 時thời 有hữu 異dị 時thời 有hữu 先tiên 斷đoạn 思tư 而nhi 後hậu 斷đoạn 見kiến 也dã 有hữu 以dĩ 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 知tri 斷đoạn 之chi 者giả 同đồng 時thời 則tắc 超siêu 斷đoạn 是thị 也dã 異dị 時thời 則tắc 任nhậm 次thứ 是thị 也dã 先tiên 思tư 後hậu 見kiến 本bổn 斷đoạn 是thị 也dã 所sở 以dĩ 本bổn 斷đoạn 即tức 有hữu 漏lậu 智trí 斷đoạn 也dã 後hậu 斷đoạn 見kiến 時thời 方phương 論luận 果quả 證chứng 然nhiên 亦diệc 止chỉ 乎hồ 三tam 果quả 而nhi 已dĩ 以dĩ 有hữu 漏lậu 智trí 弱nhược 故cố 抑ức 之chi 也dã 若nhược 最tối 後hậu 思tư 惑hoặc 不bất 容dung 有hữu 漏lậu 智trí 斷đoạn 是thị 故cố 本bổn 斷đoạn 無vô 證chứng 四Tứ 果Quả 者giả 自tự 餘dư 超siêu 次thứ 皆giai 無vô 漏lậu 智trí 斷đoạn 所sở 以dĩ 先tiên 明minh 此thử 者giả 意ý 為vi 下hạ 所sở 定định 張trương 本bổn 苟cẩu 得đắc 此thử 旨chỉ 思tư 過quá 半bán 矣hĩ 然nhiên 則tắc 論luận 之chi 所sở 以dĩ 難nạn/nan 者giả 在tại 夫phu 定định 論luận 所sở 頌tụng 耳nhĩ 俱câu 舍xá 頌tụng (# 云vân 云vân )# 又hựu 止Chỉ 觀Quán 引dẫn 用dụng 婆bà 娑sa 則tắc 曰viết 超siêu 斷đoạn 五ngũ 品phẩm 名danh 家gia 家gia 而nhi 妙diệu 玄huyền 有hữu 謂vị 斷đoạn 一nhất 至chí 五ngũ 約ước 此thử 論luận 家gia 家gia 輔phụ 行hành 又hựu 曰viết 若nhược 超siêu 若nhược 次thứ 進tiến 斷đoạn 三tam 四tứ 此thử 等đẳng 根căn 性tánh 超siêu 次thứ 難nạn/nan 明minh 所sở 斷đoạn 進tiến 否phủ/bĩ 或hoặc 異dị 故cố 使sử 由do 來lai 定định 之chi 不bất 一nhất (# 云vân 云vân )# 今kim 亦diệc 為vi 之chi 說thuyết 曰viết 定định 俱câu 舍xá 則tắc 頌tụng 次thứ 為vi 當đương 論luận 婆bà 娑sa 則tắc 宗tông 計kế 殊thù 途đồ 何hà 者giả 按án 論luận 釋thích 曰viết 即tức 預dự 流lưu 者giả 進tiến 斷đoạn 修tu 惑hoặc 三tam 緣duyên 具cụ 足túc 轉chuyển 名danh 家gia 家gia 夫phu 既ký 曰viết 預dự 流lưu 進tiến 斷đoạn 則tắc 已dĩ 非phi 本bổn 斷đoạn 超siêu 斷đoạn 人nhân 矣hĩ 又hựu 曰viết 三tam 緣duyên 具cụ 足túc 則tắc 亦diệc 揀giản 異dị 餘dư 不bất 足túc 者giả 非phi 頌tụng 次thứ 斷đoạn 而nhi 何hà 但đãn 據cứ 此thử 釋thích 亦diệc 已dĩ 明minh 矣hĩ 况# 復phục 輔phụ 行hành 引dẫn 而nhi 釋thích 之chi 則tắc 又hựu 曰viết 此thử 次thứ 斷đoạn 義nghĩa 與dữ 今kim 文văn 同đồng 豈khởi 非phi 正chánh 結kết 俱câu 舍xá 頌tụng 次thứ 同đồng 今kim 止Chỉ 觀Quán 乎hồ 然nhiên 據cứ 止Chỉ 觀Quán 本bổn 不bất 於ư 次thứ 斷đoạn 名danh 家gia 家gia 而nhi 荊kinh 溪khê 引dẫn 彼bỉ 釋thích 此thử 者giả 乃nãi 全toàn 得đắc 玄huyền 文văn 斷đoạn 一nhất 至chí 五ngũ 約ước 此thử 論luận 家gia 家gia 之chi 旨chỉ 然nhiên 則tắc 玄huyền 文văn 本bổn 言ngôn 次thứ 第đệ 斷đoạn 而nhi 亦diệc 至chí 五ngũ 品phẩm 論luận 者giả 非phi 然nhiên 也dã 蓋cái 言ngôn 約ước 此thử 之chi 間gian 論luận 耳nhĩ 其kỳ 實thật 還hoàn 是thị 三tam 四tứ 品phẩm 中trung 與dữ 俱câu 舍xá 義nghĩa 同đồng 也dã 而nhi 輔phụ 行hành 有hữu 所sở 謂vị 若nhược 超siêu 若nhược 次thứ 者giả 上thượng 文văn 既ký 曰viết 先tiên 於ư 人nhân 中trung 得đắc 見kiến 道đạo 已dĩ 則tắc 非phi 兼kiêm 除trừ 同đồng 時thời 之chi 例lệ 固cố 已dĩ 非phi 小tiểu 超siêu 矣hĩ 具cụ 論luận 釋thích 曰viết 以dĩ 有hữu 增tăng 進tiến 於ư 所sở 受thọ 生sanh 或hoặc 多đa 或hoặc 少thiểu 。 或hoặc 過quá 此thử 故cố 增tăng 進tiến 豈khởi 非phi 超siêu 義nghĩa 耶da 故cố 知tri 祇kỳ 是thị 次thứ 中trung 論luận 超siêu 此thử 定định 名danh 與dữ 先tiên 達đạt 同đồng 而nhi 義nghĩa 別biệt 也dã 然nhiên 或hoặc 病bệnh 其kỳ 無vô 據cứ 者giả 即tức 此thử 明minh 文văn 何hà 勞lao 它# 據cứ 是thị 則tắc 頌tụng 次thứ 義nghĩa 歸quy 一nhất 揆quỹ 矣hĩ 雖tuy 然nhiên 其kỳ 必tất 頌tụng 次thứ 何hà 也dã 舊cựu 皆giai 未vị 見kiến 此thử 旨chỉ 故cố 於ư 其kỳ 說thuyết 不bất 定định 今kim 輙triếp 出xuất 其kỳ 意ý 蓋cái 超siêu 者giả 過quá 任nhậm 則tắc 不bất 及cập 過quá 與dữ 不bất 及cập 不bất 足túc 為vi 常thường 論luận 抑ức 又hựu 次thứ 者giả 定định 餘dư 則tắc 不bất 定định 故cố 也dã 其kỳ 特đặc 頌tụng 次thứ 如như 是thị 而nhi 已dĩ 所sở 以dĩ 婆bà 娑sa 宗tông 計kế 殊thù 途đồ 者giả 此thử 以dĩ 超siêu 斷đoạn 論luận 家gia 家gia 故cố 與dữ 俱câu 舍xá 不bất 同đồng 根căn 性tánh 雖tuy 異dị 莫mạc 不bất 皆giai 須tu 二nhị 生sanh 家gia 家gia 以dĩ 超siêu 斷đoạn 者giả 雖tuy 至chí 五ngũ 品phẩm 未vị 全toàn 損tổn 生sanh 之chi 功công 故cố 曰viết 此thử 之chi 五ngũ 品phẩm 同đồng 四tứ 品phẩm 故cố 是thị 也dã 此thử 言ngôn 超siêu 次thứ 皆giai 得đắc 有hữu 家gia 家gia 義nghĩa 故cố 得đắc 兩lưỡng 論luận 言ngôn 之chi 不bất 同đồng 非phi 會hội 根căn 性tánh 及cập 有hữu 抑ức 同đồng 若nhược 抑ức 若nhược 會hội 皆giai 未vị 免miễn 失thất 也dã 由do 是thị 言ngôn 之chi 則tắc 從tùng 論luận 所sở 計kế 雖tuy 通thông 二nhị 根căn 據cứ 文văn 斷đoạn 頌tụng 唯duy 局cục 次thứ 斷đoạn 其kỳ 說thuyết 判phán 然nhiên 矣hĩ 若nhược 夫phu 文văn 義nghĩa 餘dư 疑nghi 則tắc 有hữu 曲khúc 辨biện 者giả 詳tường 焉yên 今kim 得đắc 以dĩ 略lược 。

涅Niết 槃Bàn 五ngũ 佛Phật 子tử 回hồi 心tâm 義nghĩa

大đại 經kinh 有hữu 所sở 謂vị 五ngũ 人nhân 生sanh 方phương 便tiện 土thổ/độ 經kinh 八bát 六lục 四tứ 二nhị 十thập 千thiên 劫kiếp 得đắc 菩Bồ 提Đề 者giả 。 或hoặc 以dĩ 前tiền 三tam 果quả 為vi 難nan 以dĩ 通thông 惑hoặc 未vị 盡tận 未vị 當đương 出xuất 界giới 故cố 也dã 於ư 是thị 先tiên 達đạt 辨biện 論luận (# 云vân 云vân )# 然nhiên 不bất 暇hạ 考khảo 論luận 是thị 非phi 姑cô 直trực 斷đoạn 之chi 曰viết 必tất 先tiên 不bất 盡tận 通thông 惑hoặc 而nhi 得đắc 生sanh 者giả 但đãn 觀quán 涅Niết 槃Bàn 現hiện 病bệnh 品phẩm 文văn 與dữ 夫phu 輔phụ 行hành 經kinh 七thất 生sanh 已dĩ 。 任nhậm 運vận 入nhập 般bát 之chi 言ngôn 昭chiêu 然nhiên 義nghĩa 見kiến 是thị 皆giai 須tu 至chí 四Tứ 果Quả 可khả 也dã 然nhiên 而nhi 文văn 有hữu 初sơ 二nhị 三tam 果quả 云vân 者giả 輔phụ 行hành 釋thích 之chi 亦diệc 明minh 矣hĩ 故cố 曰viết 所sở 言ngôn 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 等đẳng 從tùng 本bổn 為vi 名danh 又hựu 曰viết 從tùng 根căn 利lợi 鈍độn 故cố 使sử 出xuất 界giới 經kinh 劫kiếp 長trường 短đoản 此thử 文văn 人nhân 皆giai 知tri 之chi 。 而nhi 罕# 有hữu 得đắc 其kỳ 所sở 以dĩ 從tùng 本bổn 從tùng 根căn 者giả 故cố 多đa 迷mê 之chi 今kim 言ngôn 從tùng 本bổn 者giả 蓋cái 謂vị 且thả 從tùng 涅Niết 槃Bàn 當đương 會hội 所sở 指chỉ 有hữu 此thử 五ngũ 人nhân 云vân 爾nhĩ 其kỳ 實thật 竝tịnh 須tu 隨tùy 惑hoặc 多đa 少thiểu 次thứ 第đệ 經kinh 生sanh 惑hoặc 盡tận 始thỉ 得đắc 出xuất 界giới 且thả 言ngôn 從tùng 根căn 利lợi 鈍độn 者giả 還hoàn 約ước 現hiện 在tại 界giới 內nội 住trụ 果quả 淺thiển 深thâm 以dĩ 判phán 它# 日nhật 界giới 外ngoại 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 何hà 則tắc 以dĩ 此thử 等đẳng 同đồng 一nhất 時thời 會hội 而nhi 有hữu 住trụ 初sơ 果quả 淺thiển 位vị 者giả 有hữu 至chí 四Tứ 果Quả 極cực 位vị 者giả 驗nghiệm 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 然nhiên 也dã 故cố 使sử 界giới 外ngoại 經kinh 劫kiếp 亦diệc 長trường 短đoản 不bất 同đồng 非phi 謂vị 彼bỉ 土độ 猶do 存tồn 三tam 四Tứ 果Quả 別biệt 也dã 故cố 妙diệu 樂lạc 記ký 釋thích 根căn 利lợi 鈍độn 文văn 云vân 一nhất 者giả 五ngũ 中trung 前tiền 三tam 人nhân 鈍độn 以dĩ 住trụ 果quả 故cố 足túc 顯hiển 今kim 義nghĩa 也dã 若nhược 夫phu 經kinh 存tồn 教giáo 道đạo 之chi 說thuyết 逼bức 令linh 現hiện 發phát 之chi 意ý 亦diệc 義nghĩa 理lý 當đương 然nhiên 耳nhĩ 今kim 姑cô 據cứ 文văn 釋thích 難nạn/nan 如như 此thử 。

觀quán 篇thiên

觀quán 境cảnh 真chân 妄vọng 論luận

教giáo 不bất 可khả 不bất 正chánh 觀quán 不bất 可khả 不bất 明minh 教giáo 不bất 正chánh 則tắc 妙diệu 道đạo 混hỗn 於ư 偏thiên 乘thừa 觀quán 不bất 明minh 則tắc 宗tông 旨chỉ 匿nặc 於ư 僻tích 解giải 此thử 一nhất 家gia 教giáo 觀quán 所sở 以dĩ 不bất 得đắc 。 不bất 辨biện 者giả 其kỳ 來lai 久cửu 矣hĩ 夫phu 教giáo 門môn 既ký 明minh 之chi 於ư 上thượng 則tắc 觀quán 門môn 宜nghi 論luận 之chi 於ư 後hậu 也dã 如như 指chỉ 要yếu 釋thích 一nhất 念niệm 之chi 文văn 而nhi 有hữu 真chân 妄vọng 兩lưỡng 說thuyết 排bài 異dị 顯hiển 正chánh 申thân 明minh 此thử 義nghĩa 非phi 不bất 詳tường 著trước 然nhiên 而nhi 後hậu 世thế 猶do 有hữu 昧muội 者giả 無vô 他tha 祇kỳ 由do 說thuyết 者giả 始thỉ 不bất 以dĩ 大đại 體thể 宗tông 趣thú 為vi 論luận 徒đồ 以dĩ 文văn 相tương/tướng 膠giao 擾nhiễu 而nhi 已dĩ 故cố 於ư 兩lưỡng 途đồ 不bất 能năng 直trực 其kỳ 說thuyết 苟cẩu 真chân 妄vọng 不bất 直trực 則tắc 情tình 智trí 莫mạc 辨biện 情tình 智trí 不bất 辨biện 則tắc 教giáo 旨chỉ 不bất 明minh 教giáo 旨chỉ 不bất 明minh 則tắc 解giải 行hành 失thất 趣thú 解giải 行hành 失thất 趣thú 則tắc 宗tông 途đồ 之chi 說thuyết 亂loạn 於ư 其kỳ 間gian 於ư 是thị 有hữu 正chánh 有hữu 偏thiên 有hữu 非phi 與dữ 是thị 是thị 非phi 既ký 判phán 則tắc 境cảnh 觀quán 得đắc 以dĩ 正chánh 能năng 所sở 得đắc 以dĩ 分phần/phân 能năng 所sở 既ký 分phân 別biệt 文văn 旨chỉ 有hữu 歸quy 文văn 旨chỉ 有hữu 歸quy 則tắc 思tư 修tu 者giả 無vô 惑hoặc 而nhi 後hậu 會hội 於ư 忘vong 能năng 所sở 非phi 真chân 妄vọng 之chi 至chí 理lý 然nhiên 後hậu 為vi 得đắc 也dã 今kim 故cố 略lược 作tác 十thập 義nghĩa 論luận 之chi (# 云vân 云vân )# 。

初sơ 論luận 真chân 妄vọng 大đại 體thể

東đông 流lưu 聖thánh 教giáo 雖tuy 一nhất 大đại 法Pháp 藏tạng 一nhất 言ngôn 蔽tế 之chi 不bất 出xuất 真chân 妄vọng 而nhi 已dĩ 言ngôn 真chân 妄vọng 則tắc 佛Phật 化hóa 舉cử 在tại 是thị 矣hĩ 天thiên 台thai 教giáo 宗tông 蓋cái 申thân 佛Phật 化hóa 者giả 也dã 雖tuy 時thời 教giáo 不bất 同đồng 然nhiên 必tất 以dĩ 真chân 妄vọng 二nhị 門môn 成thành 一nhất 家gia 之chi 樞xu 鍵kiện 舍xá 是thị 亦diệc 不bất 足túc 以dĩ 盡tận 吾ngô 道đạo 是thị 知tri 真chân 妄vọng 大đại 有hữu 所sở 關quan 故cố 必tất 先tiên 論luận 其kỳ 大đại 體thể 初sơ 名danh 次thứ 法pháp 而nhi 後hậu 約ước 修tu 性tánh 事sự 理lý 明minh 之chi 名danh 者giả 何hà 也dã 謂vị 真chân 即tức 真chân 實thật 亦diệc 如như 實thật 義nghĩa 妄vọng 謂vị 虗hư 妄vọng 亦diệc 迷mê 妄vọng 義nghĩa 法pháp 者giả 名danh 下hạ 之chi 實thật 也dã 其kỳ 實thật 不bất 出xuất 十thập 界giới 該cai 乎hồ 通thông 別biệt 二nhị 義nghĩa 通thông 義nghĩa 如như 後hậu (# 云vân 云vân )# 別biệt 中trung 復phục 通thông 局cục 不bất 同đồng 通thông 則tắc 十thập 界giới 迭điệt 論luận 一nhất 往vãng 如như 善thiện 惡ác 之chi 義nghĩa 。 (# 云vân 云vân )# 局cục 則tắc 佛Phật 界giới 為vi 真chân 九cửu 界giới 屬thuộc 妄vọng 此thử 方phương 盡tận 理lý 也dã 然nhiên 約ước 修tu 性tánh 以dĩ 明minh 者giả 蓋cái 一nhất 真chân 法Pháp 界Giới 本bổn 絕tuyệt 迷mê 悟ngộ 平bình 等đẳng 覺giác 心tâm 詎cự 論luận 修tu 證chứng 則tắc 非phi 真chân 非phi 妄vọng 可khả 也dã 雖tuy 非phi 真chân 妄vọng 而nhi 性tánh 德đức 圓viên 具cụ 法pháp 法pháp 宛uyển 然nhiên 故cố 性tánh 不bất 定định 住trụ 全toàn 性tánh 而nhi 起khởi 隨tùy 染nhiễm 淨tịnh 緣duyên 變biến 造tạo 十thập 界giới 是thị 則tắc 性tánh 非phi 真chân 妄vọng 而nhi 修tu 有hữu 真chân 妄vọng 此thử 對đối 論luận 義nghĩa 也dã 既ký 性tánh 德đức 圓viên 具cụ 豈khởi 有hữu 真chân 妄vọng 在tại 於ư 性tánh 外ngoại 性tánh 之chi 真chân 妄vọng 既ký 許hứa 圓viên 具cụ 全toàn 性tánh 之chi 修tu 何hà 妨phương 融dung 泯mẫn 故cố 亦diệc 得đắc 論luận 雙song 非phi 真chân 妄vọng 此thử 又hựu 各các 論luận 義nghĩa 也dã 然nhiên 則tắc 性tánh 中trung 雖tuy 有hữu 真chân 妄vọng 以dĩ 其kỳ 本bổn 來lai 融dung 通thông 寂tịch 滅diệt 故cố 併tinh 名danh 為vi 真chân 此thử 真chân 非phi 對đối 妄vọng 而nhi 立lập 乃nãi 非phi 真chân 非phi 妄vọng 之chi 真chân 也dã 故cố 起khởi 信tín 論luận 云vân 言ngôn 真Chân 如Như 者giả 無vô 有hữu 可khả 遣khiển 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 悉tất 皆giai 真chân 故cố 亦diệc 無vô 可khả 立lập 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 如như 故cố 又hựu 不bất 二nhị 門môn 云vân 雖tuy 濁trược 成thành 本bổn 有hữu 而nhi 全toàn 體thể 是thị 清thanh 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 修tu 中trung 雖tuy 有hữu 真chân 妄vọng 以dĩ 對đối 妄vọng 立lập 真chân 故cố 併tinh 名danh 為vi 妄vọng 故cố 楞lăng 嚴nghiêm 云vân 言ngôn 妄vọng 顯hiển 諸chư 真chân 。 妄vọng 真chân 同đồng 二nhị 妄vọng 。 又hựu 大đại 論luận 云vân 佛Phật 及cập 涅Niết 槃Bàn 二nhị 法pháp 皆giai 從tùng 妄vọng 法pháp 生sanh 故cố 是thị 也dã 修tu 性tánh 既ký 爾nhĩ 事sự 理lý 亦diệc 然nhiên 以dĩ 事sự 理lý 不bất 出xuất 修tu 性tánh 故cố 也dã 此thử 猶do 義nghĩa 門môn 分phân 別biệt 之chi 說thuyết 。 若nhược 夫phu 以dĩ 理lý 融dung 事sự 以dĩ 事sự 攝nhiếp 理lý 事sự 理lý 融dung 即tức 而nhi 言ngôn 者giả 則tắc 真chân 妄vọng 同đồng 源nguyên 縛phược 脫thoát 不bất 二nhị 惟duy 其kỳ 真chân 妄vọng 同đồng 源nguyên 則tắc 所sở 出xuất 本bổn 一nhất 以dĩ 所sở 出xuất 本bổn 一nhất 則tắc 真chân 即tức 妄vọng 妄vọng 即tức 真chân 此thử 縛phược 脫thoát 所sở 以dĩ 不bất 二nhị 也dã 了liễu 此thử 一nhất 義nghĩa 真chân 妄vọng 冷lãnh 然nhiên 此thử 其kỳ 大đại 略lược 爾nhĩ 。

二nhị 論luận 情tình 智trí 迷mê 解giải

夫phu 真chân 妄vọng 之chi 言ngôn 有hữu 約ước 法pháp 體thể 言ngôn 者giả 有hữu 約ước 情tình 智trí 言ngôn 者giả 兩lưỡng 者giả 其kỳ 言ngôn 雖tuy 同đồng 所sở 以dĩ 真chân 妄vọng 則tắc 不bất 同đồng 也dã 如như 向hướng 所sở 示thị 者giả 法pháp 體thể 也dã 在tại 性tánh 在tại 修tu 無vô 不bất 咸hàm 爾nhĩ 以dĩ 約ước 體thể 故cố 始thỉ 終chung 常thường 一nhất 。 則tắc 無vô 隱ẩn 顯hiển 之chi 異dị 苟cẩu 無vô 隱ẩn 顯hiển 則tắc 體thể 非phi 真chân 妄vọng 非phi 真chân 妄vọng 故cố 當đương 體thể 虗hư 融dung 虗hư 融dung 故cố 無vô 礙ngại 無vô 礙ngại 則tắc 受thọ 熏huân 之chi 德đức 熏huân 有hữu 染nhiễm 淨tịnh 故cố 情tình 智trí 於ư 是thị 斯tư 作tác 智trí 為vi 其kỳ 真chân 情tình 為vi 其kỳ 妄vọng 體thể 雖tuy 無vô 二nhị 用dụng 有hữu 相tương/tướng 翻phiên 故cố 以dĩ 染nhiễm 為vi 緣duyên 者giả 情tình 之chi 所sở 自tự 起khởi 情tình 之chi 所sở 以dĩ 起khởi 智trí 之chi 所sở 以dĩ 亡vong 故cố 曰viết 情tình 生sanh 智trí 隔cách 想tưởng 變biến 體thể 殊thù 則tắc 有hữu 九cửu 界giới 之chi 妄vọng 法pháp 也dã 以dĩ 淨tịnh 為vi 緣duyên 者giả 智trí 之chi 所sở 自tự 生sanh 智trí 之chi 所sở 以dĩ 生sanh 情tình 之chi 所sở 以dĩ 泯mẫn 故cố 曰viết 背bối/bội 塵trần 合hợp 覺giác 反phản 妄vọng 歸quy 真chân 則tắc 有hữu 佛Phật 界giới 之chi 真chân 法pháp 也dã 是thị 猶do 情tình 智trí 相tương/tướng 翻phiên 之chi 說thuyết 未vị 為vi 法pháp 體thể 之chi 論luận 也dã 若nhược 約ước 法pháp 體thể 而nhi 論luận 情tình 智trí 者giả 情tình 則tắc 十thập 界giới 俱câu 迷mê 智trí 則tắc 十thập 界giới 俱câu 解giải 解giải 則tắc 為vi 真chân 迷mê 則tắc 為vi 妄vọng 如như 前tiền 通thông 義nghĩa 是thị 也dã 即tức 指chỉ 要yếu 所sở 謂vị 情tình 著trước 則tắc 淨tịnh 穢uế 俱câu 染nhiễm 理lý 性tánh 則tắc 淨tịnh 穢uế 俱câu 淨tịnh 又hựu 不bất 二nhị 門môn 云vân 三tam 千thiên 在tại 理lý 同đồng 名danh 無vô 明minh 三tam 千thiên 果quả 成thành 咸hàm 稱xưng 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 真chân 妄vọng 雖tuy 通thông 情tình 智trí 還hoàn 局cục 局cục 故cố 俱câu 解giải 之chi 智trí 仍nhưng 屬thuộc 於ư 佛Phật 俱câu 迷mê 之chi 情tình 還hoàn 屬thuộc 九cửu 界giới 然nhiên 則tắc 智trí 屬thuộc 於ư 佛Phật 者giả 解giải 之chi 終chung 極cực 也dã 情tình 屬thuộc 九cửu 界giới 者giả 迷mê 之chi 始thỉ 末mạt 也dã 迷mê 始thỉ 始thỉ 於ư 真chân 迷mê 轉chuyển 即tức 成thành 解giải 解giải 極cực 極cực 於ư 性tánh 性tánh 極cực 即tức 還hoàn 源nguyên 但đãn 迷mê 未vị 轉chuyển 則tắc 全toàn 體thể 在tại 理lý 必tất 推thôi 理lý 以dĩ 革cách 迷mê 解giải 未vị 極cực 則tắc 猶do 帶đái 於ư 情tình 必tất 照chiếu 情tình 而nhi 達đạt 理lý 解giải 時thời 全toàn 情tình 而nhi 為vi 智trí 迷mê 時thời 全toàn 智trí 而nhi 為vi 情tình 雖tuy 情tình 智trí 相tương/tướng 翻phiên 而nhi 其kỳ 體thể 本bổn 一nhất 是thị 則tắc 雖tuy 有hữu 始thỉ 終chung 而nhi 無vô 始thỉ 終chung 約ước 無vô 始thỉ 終chung 而nhi 言ngôn 始thỉ 終chung 者giả 則tắc 始thỉ 於ư 非phi 真chân 非phi 妄vọng 而nhi 起khởi 真chân 起khởi 妄vọng 終chung 則tắc 復phục 乎hồ 一nhất 性tánh 亦diệc 得đắc 謂vị 之chi 從tùng 真chân 起khởi 妄vọng 也dã 所sở 以dĩ 初sơ 後hậu 皆giai 真chân 而nhi 一nhất 容dung 起khởi 妄vọng 一nhất 不bất 復phục 變biến 何hà 耶da 曰viết 體thể 一nhất 而nhi 智trí 異dị 也dã 所sở 以dĩ 體thể 一nhất 者giả 以dĩ 本bổn 融dung 故cố 受thọ 熏huân 受thọ 熏huân 則tắc 起khởi 妄vọng 初sơ 無vô 二nhị 理lý 之chi 異dị 然nhiên 而nhi 智trí 異dị 者giả 以dĩ 證chứng 極cực 故cố 不bất 變biến 不bất 反phản 則tắc 唯duy 真chân 故cố 無vô 復phục 妄vọng 之chi 作tác 也dã 如như 圓viên 覺giác 銷tiêu 金kim 鑛khoáng 之chi 喻dụ 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 焉yên (# 云vân 云vân )# 然nhiên 則tắc 體thể 本bổn 不bất 異dị 。 而nhi 有hữu 變biến 不bất 變biến 者giả 情tình 與dữ 智trí 之chi 間gian 也dã 所sở 以dĩ 情tình 智trí 即tức 逆nghịch 順thuận 二nhị 修tu 情tình 逆nghịch 故cố 背bối/bội 性tánh 成thành 迷mê 體thể 以dĩ 非phi 隱ẩn 而nhi 隱ẩn 智trí 順thuận 故cố 了liễu 性tánh 為vi 行hành 體thể 以dĩ 非phi 顯hiển 而nhi 顯hiển 隱ẩn 顯hiển 自tự 彼bỉ 體thể 性tánh 常thường 恆hằng 始thỉ 終chung 不bất 變biến 者giả 也dã 若nhược 知tri 此thử 旨chỉ 則tắc 識thức 所sở 以dĩ 如như 是thị 。 而nhi 為vi 情tình 如như 是thị 而nhi 為vi 智trí 迷mê 解giải 真chân 妄vọng 例lệ 之chi 可khả 知tri 一nhất 體thể 相tướng 翻phiên 從tùng 而nhi 可khả 曉hiểu 苟cẩu 得đắc 其kỳ 實thật 則tắc 義nghĩa 當đương 有hữu 歸quy 不bất 瞢măng 元nguyên 由do 理lý 自tự 無vô 壅ủng 也dã 。

三tam 論luận 立lập 教giáo 詮thuyên 旨chỉ

法pháp 體thể 一nhất 如như 聖thánh 凡phàm 平bình 等đẳng 非phi 所sở 以dĩ 立lập 教giáo 且thả 夫phu 教giáo 之chi 所sở 以dĩ 立lập 者giả 蓋cái 聖thánh 人nhân 有hữu 以dĩ 見kiến 情tình 智trí 可khả 以dĩ 相tương/tướng 翻phiên 也dã 故cố 情tình 翻phiên 於ư 智trí 則tắc 足túc 以dĩ 喪táng 本bổn 智trí 翻phiên 於ư 情tình 則tắc 足túc 以dĩ 入nhập 道đạo 於ư 是thị 垂thùy 世thế 設thiết 教giáo 使sử 機cơ 緣duyên 稟bẩm 而nhi 知tri 化hóa 然nhiên 後hậu 轉chuyển 迷mê 成thành 解giải 轉chuyển 凡phàm 成thành 聖thánh 聖thánh 之chi 又hựu 聖thánh 以dĩ 至chí 於ư 極cực 則tắc 聖thánh 人nhân 立lập 教giáo 能năng 事sự 畢tất 矣hĩ 但đãn 教giáo 旨chỉ 有hữu 通thông 別biệt 故cố 法pháp 有hữu 淺thiển 深thâm 由do 機cơ 有hữu 利lợi 鈍độn 故cố 說thuyết 有hữu 即tức 離ly 雖tuy 有hữu 小tiểu 大đại 真chân 中trung 偏thiên 圓viên 權quyền 實thật 四tứ 教giáo 之chi 異dị 無vô 不bất 皆giai 為vi 對đối 妄vọng 明minh 真chân 以dĩ 真chân 破phá 妄vọng 此thử 則tắc 當đương 分phân 之chi 意ý 也dã (# 云vân 云vân )# 若nhược 約ước 跨khóa 節tiết 通thông 意ý 則tắc 前tiền 三tam 教giáo 通thông 皆giai 屬thuộc 妄vọng 圓viên 方phương 是thị 真chân 以dĩ 別biệt 教giáo 道đạo 以dĩ 還hoàn 竝tịnh 屬thuộc 背bối/bội 性tánh 成thành 迷mê 故cố 也dã 教giáo 門môn 雖tuy 爾nhĩ 法pháp 體thể 不bất 然nhiên 然nhiên 約ước 教giáo 門môn 而nhi 論luận 法pháp 體thể 者giả 則tắc 又hựu 即tức 離ly 不bất 同đồng 今kim 置trí 藏tạng 通thông 而nhi 論luận 別biệt 圓viên 者giả 別biệt 教giáo 則tắc 離ly 妄vọng 談đàm 真chân 故cố 妄vọng 屬thuộc 所sở 破phá 別biệt 顯hiển 於ư 真chân 至chí 於ư 用dụng 觀quán 觀quán 境cảnh 亦diệc 祇kỳ 觀quán 於ư 妄vọng 中trung 之chi 真chân 非phi 即tức 妄vọng 是thị 真chân 所sở 以dĩ 別biệt 人nhân 專chuyên 緣duyên 理lý 性tánh 破phá 九cửu 顯hiển 一nhất 旁bàng 遮già 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 又hựu 曰viết 能năng 造tạo 心tâm 是thị 所sở 造tạo 法pháp 非phi 皆giai 此thử 意ý 也dã 圓viên 教giáo 則tắc 即tức 妄vọng 談đàm 真chân 故cố 妄vọng 屬thuộc 所sở 即tức 真chân 非phi 別biệt 顯hiển 至chí 於ư 用dụng 觀quán 觀quán 境cảnh 乃nãi 直trực 觀quán 於ư 妄vọng 當đương 體thể 即tức 真chân 無vô 別biệt 真chân 也dã 縱túng/tung 說thuyết 斷đoạn 破phá 亦diệc 祇kỳ 約ước 即tức 論luận 斷đoạn 名danh 達đạt 為vi 除trừ 則tắc 破phá 無vô 破phá 相tương/tướng 所sở 以dĩ 圓viên 人nhân 能năng 體thể 三tam 道đạo 即tức 是thị 三tam 德đức 九cửu 界giới 無vô 所sở 破phá 即tức 佛Phật 法Pháp 界giới 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 觀quán 陰ấm 成thành 不bất 思tư 議nghị 者giả 。 良lương 在tại 於ư 此thử 斯tư 皆giai 所sở 被bị 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 故cố 使sử 說thuyết 亦diệc 即tức 離ly 不bất 同đồng 雖tuy 說thuyết 有hữu 即tức 離ly 而nhi 體thể 本bổn 不bất 異dị 。 以dĩ 其kỳ 體thể 不bất 異dị 故cố 故cố 智trí 言ngôn 即tức 者giả 稱xưng 理lý 之chi 談đàm 言ngôn 離ly 者giả 隨tùy 情tình 之chi 說thuyết 稱xưng 理lý 則tắc 為vi 實thật 隨tùy 情tình 則tắc 為vi 權quyền 此thử 別biệt 圓viên 所sở 以dĩ 異dị 也dã 別biệt 可khả 離ly 妄vọng 而nhi 圓viên 必tất 須tu 即tức 抑ức 圓viên 無vô 別biệt 圓viên 全toàn 彼bỉ 偏thiên 法pháp 而nhi 顯hiển 圓viên 理lý 始thỉ 謂vị 之chi 圓viên 也dã 然nhiên 則tắc 今kim 稟bẩm 圓viên 教giáo 而nhi 修tu 圓viên 觀quán 者giả 豈khởi 得đắc 棄khí 妄vọng 而nhi 觀quán 真chân 乎hồ 抑ức 無vô 妄vọng 而nhi 可khả 觀quán 乎hồ 若nhược 唯duy 觀quán 真chân 而nhi 離ly 妄vọng 者giả 是thị 全toàn 迷mê 圓viên 宗tông 所sở 詮thuyên 之chi 旨chỉ 也dã 。

四tứ 論luận 解giải 行hành 殊thù 致trí

教giáo 所sở 以dĩ 開khai 解giải 解giải 所sở 以dĩ 立lập 行hàng 行hàng 必tất 立lập 境cảnh 立lập 觀quán 有hữu 證chứng 有hữu 修tu 其kỳ 致trí 本bổn 一nhất 如như 向hướng 所sở 示thị 圓viên 詮thuyên 之chi 旨chỉ 既ký 而nhi 即tức 妄vọng 談đàm 真chân 豈khởi 不bất 如như 是thị 而nhi 解giải 如như 是thị 而nhi 觀quán 宜nghi 若nhược 無vô 異dị 途đồ 者giả 然nhiên 解giải 約ước 虗hư 論luận 行hành 從tùng 實thật 辨biện 則tắc 又hựu 不bất 得đắc 不bất 異dị 其kỳ 說thuyết 所sở 以dĩ 解giải 約ước 虗hư 論luận 故cố 依y 圓viên 詮thuyên 教giáo 旨chỉ 了liễu 法pháp 體thể 本bổn 妙diệu 解giải 情tình 虗hư 通thông 唯duy 不bất 思tư 議nghị 尚thượng 何hà 陰ấm 妄vọng 之chi 有hữu 雖tuy 不bất 云vân 觀quán 妄vọng 可khả 也dã 所sở 以dĩ 昔tích 人nhân 多đa 謂vị 觀quán 真chân 者giả 蓋cái 有hữu 見kiến 於ư 此thử 爾nhĩ 然nhiên 謂vị 解giải 妙diệu 而nhi 行hành 亦diệc 然nhiên 者giả 非phi 也dã 曾tằng 不bất 知tri 行hành 從tùng 實thật 辨biện 則tắc 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 從tùng 本bổn 以dĩ 來lai 。 未vị 曾tằng 離ly 念niệm 乃nãi 至chí 等đẳng 覺giác 猶do 有hữu 微vi 念niệm 未vị 忘vong 又hựu 曰viết 三tam 千thiên 未vị 顯hiển 驗nghiệm 體thể 仍nhưng 迷mê 豈khởi 非phi 位vị 未vị 極cực 則tắc 念niệm 未vị 忘vong 念niệm 未vị 忘vong 則tắc 情tình 未vị 盡tận 但đãn 有hữu 一nhất 念niệm 情tình 想tưởng 尚thượng 在tại 是thị 即tức 陰ấm 妄vọng 之chi 境cảnh 雖tuy 有hữu 厚hậu 薄bạc 強cường 弱nhược 之chi 異dị 然nhiên 必tất 照chiếu 情tình 而nhi 達đạt 理lý 即tức 妄vọng 而nhi 顯hiển 真chân 方phương 彰chương 圓viên 觀quán 有hữu 破phá 妄vọng 顯hiển 真chân 之chi 功công 陰ấm 境cảnh 得đắc 入nhập 理lý 起khởi 觀quán 之chi 要yếu 也dã 故cố 指chỉ 要yếu 有hữu 云vân 廣quảng 示thị 妙diệu 解giải 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 即tức 今kim 解giải 約ước 虗hư 論luận 之chi 義nghĩa 也dã 又hựu 曰viết 立lập 行hành 造tạo 修tu 須tu 簡giản 其kỳ 處xứ 即tức 今kim 行hành 從tùng 實thật 辨biện 之chi 義nghĩa 也dã 故cố 知tri 解giải 行hành 雖tuy 俱câu 圓viên 頓đốn 虗hư 實thật 既ký 殊thù 真chân 妄vọng 須tu 辨biện 是thị 則tắc 言ngôn 真chân 者giả 於ư 理lý 甚thậm 通thông 於ư 事sự 未vị 允duẫn 觀quán 妄vọng 則tắc 於ư 性tánh 不bất 違vi 於ư 修tu 極cực 當đương 然nhiên 今kim 正chánh 約ước 事sự 門môn 修tu 門môn 而nhi 立lập 境cảnh 立lập 觀quán 豈khởi 得đắc 不bất 以dĩ 觀quán 妄vọng 之chi 說thuyết 為vi 圓viên 門môn 境cảnh 觀quán 之chi 准chuẩn 的đích 乎hồ 。

五ngũ 論luận 宗tông 途đồ 建kiến 立lập

得đắc 今kim 解giải 行hành 殊thù 致trí 之chi 旨chỉ 則tắc 境cảnh 觀quán 真chân 妄vọng 理lý 自tự 明minh 白bạch 尚thượng 何hà 說thuyết 乎hồ 是thị 以dĩ 在tại 昔tích 九cửu 祖tổ 之chi 前tiền 未vị 聞văn 異dị 論luận 者giả 蓋cái 深thâm 明minh 此thử 旨chỉ 故cố 也dã 惟duy 其kỳ 解giải 行hành 混hỗn 而nhi 不bất 分phân 或hoặc 以dĩ 解giải 而nhi 定định 其kỳ 行hành 或hoặc 以dĩ 行hành 而nhi 弊tệ 其kỳ 解giải 或hoặc 謂vị 解giải 行hành 咸hàm 然nhiên 故cố 始thỉ 有hữu 文văn 旨chỉ 之chi 難nạn/nan 旨chỉ 之chi 難nạn/nan 者giả 然nhiên 境cảnh 通thông 萬vạn 法pháp 近cận 取thủ 諸chư 心tâm 心tâm 分phần/phân 悟ngộ 迷mê 境cảnh 有hữu 真chân 妄vọng 今kim 為vi 觀quán 真chân 為vi 觀quán 妄vọng 耶da 真chân 不bất 待đãi 觀quán 觀quán 豈khởi 存tồn 妄vọng 觀quán 而nhi 存tồn 妄vọng 非phi 圓viên 觀quán 也dã 文văn 之chi 難nạn/nan 者giả 凡phàm 文văn 有hữu 真chân 妄vọng 相tương 違vi 者giả 皆giai 是thị 也dã (# 云vân 云vân )# 故cố 宗tông 途đồ 於ư 是thị 始thỉ 立lập 真chân 妄vọng 於ư 是thị 始thỉ 辨biện 乃nãi 有hữu 二nhị 三tam 冢# 之chi 說thuyết 始thỉ 奉phụng 先tiên 以dĩ 今kim 十thập 不bất 二nhị 門môn 一nhất 念niệm 直trực 作tác 真chân 性tánh 靈linh 知tri 寂tịch 體thể 而nhi 釋thích 一nhất 念niệm 即tức 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 義nghĩa 當đương 觀quán 真chân 更cánh 有hữu 人nhân 全toàn 不bất 許hứa 立lập 陰ấm 界giới 入nhập 以dĩ 為vi 所sở 觀quán 唯duy 云vân 不bất 思tư 議nghị 者giả 。 則tắc 唯duy 觀quán 真chân 而nhi 已dĩ 此thử 之chi 二nhị 說thuyết 雖tuy 學học 斯tư 宗tông 而nhi 成thành 別biệt 見kiến 自tự 昔tích 斥xích 為vi 山sơn 外ngoại 宗tông 者giả 是thị 也dã 而nhi 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 如như 向hướng 以dĩ 解giải 行hành 示thị 之chi 可khả 謂vị 明minh 別biệt 其kỳ 旨chỉ 者giả 也dã 雖tuy 未vị 始thỉ 偏thiên 於ư 一nhất 端đoan 然nhiên 約ước 行hành 門môn 的đích 示thị 所sở 觀quán 對đối 彼bỉ 立lập 宗tông 謂vị 之chi 觀quán 妄vọng 可khả 也dã 如như 義nghĩa 書thư 云vân 子tử 於ư 扶phù 宗tông 記ký 中trung 以dĩ 觀quán 妄vọng 念niệm 為vi 宗tông 等đẳng 然nhiên 妄vọng 不bất 從tùng 妄vọng 觀quán 妄vọng 所sở 以dĩ 即tức 真chân 故cố 謂vị 之chi 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 也dã 至chí 後hậu 扶phù 宗tông 更cánh 當đương 點điểm 示thị (# 云vân 云vân )# 又hựu 孤cô 山sơn 曰viết 昔tích 人nhân 觀quán 真chân 今kim 人nhân 觀quán 妄vọng 我ngã 今kim 達đạt 六lục 識thức 之chi 妄vọng 心tâm 顯hiển 三tam 諦đế 之chi 妙diệu 理lý 然nhiên 一nhất 往vãng 其kỳ 言ngôn 雖tuy 同đồng 旨chỉ 則tắc 大đại 異dị 此thử 本bổn 它# 宗tông 轉chuyển 計kế 之chi 義nghĩa 而nhi 乃nãi 回hồi 為vì 己kỷ 說thuyết 意ý 則tắc 雙song 收thu 并tinh 破phá 兩lưỡng 家gia 言ngôn 則tắc 巧xảo 矣hĩ 旨chỉ 則tắc 未vị 然nhiên 也dã 以dĩ 彼bỉ 大đại 體thể 宗tông 旨chỉ 考khảo 之chi 是thị 猶do 觀quán 真chân 而nhi 已dĩ 何hà 也dã 彼bỉ 既ký 以dĩ 三tam 法pháp 之chi 心tâm 屬thuộc 理lý 是thị 其kỳ 能năng 造tạo 又hựu 論luận 總tổng 別biệt 則tắc 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 理lý 豈khởi 非phi 真chân 耶da 且thả 謂vị 變biến 造tạo 之chi 事sự 不bất 具cụ 三tam 千thiên 攝nhiếp 事sự 歸quy 理lý 方phương 具cụ 三tam 千thiên 則tắc 事sự 屬thuộc 所sở 破phá 全toàn 非phi 即tức 義nghĩa 雖tuy 云vân 達đạt 妄vọng 還hoàn 觀quán 妄vọng 內nội 之chi 真chân 抑ức 若nhược 果quả 同đồng 四tứ 明minh 復phục 何hà 異dị 而nhi 不bất 取thủ 由do 是thị 論luận 之chi 雖tuy 知tri 達đạt 妄vọng 之chi 言ngôn 殊thù 非phi 觀quán 妄vọng 之chi 旨chỉ 霅# 川xuyên 雖tuy 不bất 正chánh 明minh 其kỳ 義nghĩa 據cứ 文văn 心tâm 解giải 亦diệc 釋thích 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 文văn 云vân 但đãn 是thị 攝nhiếp 事sự 即tức 理lý 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 自tự 異dị 偏thiên 指chỉ 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 若nhược 但đãn 以dĩ 事sự 中trung 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 豈khởi 有hữu 攝nhiếp 別biệt 之chi 義nghĩa 乎hồ 此thử 則tắc 全toàn 同đồng 孤cô 山sơn 故cố 密mật 扶phù 其kỳ 義nghĩa 而nhi 潛tiềm 斥xích 四tứ 明minh 也dã 今kim 但đãn 正chánh 孤cô 山sơn 之chi 失thất 則tắc 霅# 川xuyên 有hữu 不bất 足túc 論luận 者giả 專chuyên 闢tịch 山sơn 外ngoại 之chi 非phi 則tắc 孤cô 山sơn 之chi 說thuyết 有hữu 不bất 足túc 評bình 者giả 然nhiên 則tắc 闢tịch 山sơn 外ngoại 而nhi 顯hiển 正chánh 宗tông 者giả 委ủy 如như 指chỉ 要yếu 但đãn 讀đọc 彼bỉ 文văn 自tự 見kiến 臧tang 否bĩ 不bất 俟sĩ 別biệt 斥xích 也dã 。

六lục 論luận 扶phù 宗tông 得đắc 旨chỉ

凡phàm 四tứ 明minh 之chi 說thuyết 非phi 別biệt 有hữu 所sở 謂vị 宗tông 旨chỉ 蓋cái 祇kỳ 是thị 能năng 明minh 宗tông 旨chỉ 者giả 耳nhĩ 或hoặc 有hữu 云vân 四tứ 明minh 宗tông 旨chỉ 者giả 非phi 也dã 然nhiên 觀quán 指chỉ 要yếu 以dĩ 解giải 行hành 二nhị 途đồ 示thị 境cảnh 有hữu 真chân 妄vọng 固cố 不bất 偏thiên 於ư 一nhất 端đoan 但đãn 言ngôn 觀quán 境cảnh 正chánh 約ước 行hành 論luận 故cố 立lập 宗tông 定định 境cảnh 乃nãi 以dĩ 觀quán 妄vọng 為vi 要yếu 故cố 文văn (# 云vân 云vân )# 然nhiên 既ký 無vô 別biệt 宗tông 旨chỉ 則tắc 非phi 自tự 為vi 臆ức 說thuyết 也dã 蓋cái 其kỳ 本bổn 得đắc 於ư 荊kinh 溪khê 如như 輔phụ 行hành 有hữu 先tiên 重trọng/trùng 明minh 境cảnh 之chi 文văn 即tức 指chỉ 三tam 科khoa 是thị 也dã 豈khởi 非phi 正chánh 以dĩ 陰ấm 入nhập 境cảnh 為vi 所sở 觀quán 乎hồ 至chí 次thứ 明minh 修tu 觀quán 文văn 中trung 方phương 論luận 十thập 乘thừa 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 等đẳng 即tức 能năng 觀quán 觀quán 也dã 始thỉ 山sơn 外ngoại 誤ngộ 謂vị 此thử 文văn 正chánh 明minh 修tu 觀quán 及cập 四tứ 明minh 以dĩ 科khoa 節tiết 示thị 之chi 方phương 知tri 其kỳ 非phi 聞văn 義nghĩa 而nhi 改cải 得đắc 非phi 境cảnh 觀quán 明minh 白bạch 真chân 妄vọng 確xác 然nhiên 有hữu 不bất 可khả 易dị 之chi 論luận 故cố 能năng 折chiết 彼bỉ 異dị 論luận 也dã 然nhiên 而nhi 荊kinh 溪khê 亦diệc 不bất 自tự 為vi 義nghĩa 其kỳ 又hựu 出xuất 於ư 止Chỉ 觀Quán 文văn 相tương/tướng 乃nãi 觀quán 道đạo 之chi 當đương 然nhiên 觀quán 道đạo 當đương 然nhiên 者giả 經kinh 教giáo 所sở 自tự 出xuất 也dã 所sở 以dĩ 華hoa 嚴nghiêm 有hữu 心tâm 造tạo 之chi 文văn 天thiên 台thai 約ước 之chi 以dĩ 示thị 境cảnh 觀quán 之chi 本bổn 即tức 所sở 謂vị 迷mê 中trung 一nhất 念niệm 妄vọng 心tâm 也dã 此thử 心tâm 能năng 造tạo 生sanh 造tạo 佛Phật 即tức 事sự 即tức 理lý 近cận 而nhi 且thả 要yếu 故cố 玄huyền 文văn 以dĩ 此thử 心tâm 在tại 因nhân 觀quán 心tâm 則tắc 易dị 又hựu 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 此thử 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 法pháp 即tức 境cảnh 成thành 觀quán 等đẳng 皆giai 其kỳ 旨chỉ 也dã 彼bỉ 謂vị 此thử 心tâm 為vi 真chân 性tánh 又hựu 曰viết 是thị 非phi 染nhiễm 非phi 淨tịnh 。 之chi 心tâm 者giả 是thị 皆giai 迷mê 背bối/bội 一nhất 家gia 建kiến 立lập 也dã 又hựu 法pháp 華hoa 有hữu 修tu 攝nhiếp 其kỳ 心tâm 。 之chi 言ngôn 疏sớ/sơ 中trung 指chỉ 為vi 觀quán 心tâm 明minh 文văn 若nhược 是thị 真chân 心tâm 何hà 待đãi 修tu 攝nhiếp 若nhược 非phi 所sở 觀quán 何hà 謂vị 明minh 文văn 故cố 知tri 四tứ 明minh 云vân 觀quán 妄vọng 者giả 蓋cái 深thâm 得đắc 經kinh 祖tổ 文văn 旨chỉ 源nguyên 流lưu 故cố 也dã 夫phu 既ký 據cứ 其kỳ 妄vọng 矣hĩ 故cố 以dĩ 違vi 文văn 背bội 義nghĩa 斥xích 彼bỉ 觀quán 真chân 之chi 失thất 其kỳ 有hữu 旨chỉ 哉tai 若nhược 以dĩ 彼bỉ 顯hiển 此thử 則tắc 四tứ 明minh 之chi 得đắc 變biến 是thị 可khả 知tri 亦diệc 不bất 別biệt 顯hiển 也dã 。

七thất 論luận 境cảnh 觀quán 能năng 所sở

然nhiên 立lập 宗tông 既ký 云vân 觀quán 妄vọng 而nhi 又hựu 曰viết 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 依y 陰ấm 觀quán 不bất 思tư 議nghị 等đẳng 是thị 果quả 觀quán 真chân 耶da 觀quán 妄vọng 耶da 曰viết 亦diệc 觀quán 妄vọng 而nhi 已dĩ 矣hĩ 但đãn 直trực 約ước 境cảnh 論luận 唯duy 云vân 觀quán 妄vọng 兼kiêm 境cảnh 示thị 觀quán 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 是thị 則tắc 凡phàm 言ngôn 即tức 真chân 觀quán 不bất 思tư 議nghị 等đẳng 已dĩ 屬thuộc 觀quán 邊biên 義nghĩa 也dã 此thử 旨chỉ 難nạn/nan 明minh 則tắc 又hựu 依y 文văn 准chuẩn 觀quán 表biểu 發phát 其kỳ 相tương/tướng 立lập 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 焉yên 依y 文văn 者giả 依y 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 破phá 賊tặc 之chi 文văn 也dã 準chuẩn 觀quán 者giả 凡phàm 論luận 境cảnh 觀quán 大đại 全toàn 之chi 旨chỉ 義nghĩa 必tất 該cai 此thử 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 故cố 也dã 故cố 指chỉ 要yếu 云vân 應ưng 知tri 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 對đối 觀quán 知tri 邊biên 不bất 分phân 而nhi 分phần/phân 等đẳng 然nhiên 穢uế 等đẳng 并tinh 依y 身thân 力lực 之chi 言ngôn 乃nãi 觀quán 依y 於ư 諦đế 即tức 初sơ 重trọng/trùng 也dã 意ý 對đối 所sở 破phá 之chi 賊tặc 並tịnh 屬thuộc 能năng 破phá 即tức 次thứ 重trọng/trùng 也dã 故cố 曰viết 豈khởi 非phi 諦đế 觀quán 俱câu 為vi 能năng 觀quán 耶da 而nhi 此thử 義nghĩa 復phục 難nan 曉hiểu 故cố 自tự 立lập 砧# 槌chùy 器khí 諸chư 淳thuần 朴phác 一nhất 譬thí 以dĩ 示thị 之chi 相tướng 則tắc 易dị 見kiến 也dã 所sở 以dĩ 必tất 分phần/phân 此thử 二nhị 重trọng/trùng 者giả 蓋cái 若nhược 無vô 初sơ 重trọng/trùng 則tắc 觀quán 無vô 所sở 本bổn 智trí 何hà 所sở 契khế 故cố 觀quán 必tất 本bổn 於ư 諦đế 亦diệc 必tất 契khế 於ư 境cảnh 此thử 三tam 觀quán 所sở 以dĩ 觀quán 於ư 三tam 諦đế 故cố 有hữu 初sơ 重trọng/trùng 之chi 能năng 所sở 若nhược 無vô 次thứ 重trọng/trùng 則tắc 觀quán 何hà 所sở 用dụng 境cảnh 何hà 所sở 顯hiển 故cố 觀quán 必tất 觀quán 於ư 境cảnh 而nhi 後hậu 顯hiển 於ư 諦đế 此thử 諦đế 觀quán 所sở 以dĩ 合hợp 一nhất 能năng 觀quán 之chi 觀quán 觀quán 於ư 陰ấm 入nhập 之chi 境cảnh 故cố 有hữu 次thứ 重trọng/trùng 之chi 能năng 所sở 此thử 二nhị 能năng 所sở 祇kỳ 一nhất 能năng 所sở 不bất 可khả 以dĩ 義nghĩa 而nhi 謂vị 敻# 殊thù 但đãn 約ước 解giải 約ước 觀quán 故cố 立lập 初sơ 重trọng/trùng 約ước 行hành 約ước 境cảnh 故cố 立lập 次thứ 重trọng/trùng 亦diệc 可khả 以dĩ 解giải 言ngôn 之chi 即tức 次thứ 重trọng/trùng 是thị 初sơ 重trùng 以dĩ 行hành 言ngôn 之chi 即tức 初sơ 重trọng/trùng 是thị 次thứ 重trùng 更cánh 約ước 境cảnh 觀quán 言ngôn 之chi 其kỳ 義nghĩa 例lệ 然nhiên 義nghĩa 門môn 雖tuy 爾nhĩ 用dụng 必tất 一nhất 時thời 善thiện 守thủ 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 則tắc 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 具cụ 矣hĩ 難nan 以dĩ 言ngôn 喻dụ 唯duy 可khả 意ý 知tri (# 云vân 云vân )# 。

八bát 論luận 文văn 旨chỉ 所sở 歸quy

善thiện 夫phu 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 之chi 旨chỉ 則tắc 觀quán 真chân 觀quán 妄vọng 未vị 始thỉ 殊thù 途đồ 但đãn 言ngôn 觀quán 真chân 未vị 必tất 觀quán 妄vọng 言ngôn 觀quán 妄vọng 者giả 必tất 該cai 於ư 真chân 故cố 兩lưỡng 重trọng/trùng 能năng 所sở 實thật 以dĩ 次thứ 重trọng/trùng 為vi 正chánh 而nhi 四tứ 明minh 亦diệc 以dĩ 觀quán 妄vọng 為vi 宗tông 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 然nhiên 諸chư 文văn 中trung 多đa 云vân 觀quán 真chân 所sở 以dĩ 自tự 昔tích 持trì 論luận 不bất 已dĩ 今kim 既ký 辨biện 明minh 須tu 論luận 所sở 歸quy 然nhiên 則tắc 荊kinh 溪khê 四tứ 明minh 固cố 言ngôn 之chi 矣hĩ 故cố 指chỉ 要yếu 云vân 問vấn 常thường 坐tọa 中trung (# 云vân 云vân )# 又hựu 云vân 故cố 止Chỉ 觀Quán 亦diệc 云vân 但đãn 信tín 法pháp 性tánh 等đẳng 故cố 知tri 諸chư 文văn 凡phàm 如như 此thử 類loại 語ngữ 似tự 弃khí 妄vọng 觀quán 真chân 或hoặc 直trực 約ước 理lý 性tánh 說thuyết 者giả 不bất 出xuất 三tam 義nghĩa 而nhi 已dĩ 謂vị 能năng 觀quán 觀quán 法pháp 所sở 顯hiển 法Pháp 門môn 破phá 昔tích 計kế 故cố 約ước 對đối 治trị 說thuyết 夫phu 惟duy 能năng 觀quán 觀quán 法pháp 所sở 顯hiển 法Pháp 門môn 則tắc 非phi 所sở 謂vị 所sở 觀quán 境cảnh 也dã 夫phu 惟duy 破phá 昔tích 計kế 故cố 約ước 對đối 治trị 說thuyết 則tắc 非phi 所sở 謂vị 正chánh 論luận 觀quán 也dã 雖tuy 非phi 正chánh 論luận 觀quán 境cảnh 而nhi 亦diệc 不bất 少thiểu 所sở 觀quán 祇kỳ 如như 但đãn 信tín 法pháp 性tánh 及cập 體thể 達đạt 起khởi 對đối 等đẳng 言ngôn 豈khởi 無vô 所sở 信tín 所sở 達đạt 之chi 法pháp 所sở 信tín 所sở 達đạt 者giả 非phi 觀quán 妄vọng 而nhi 何hà 故cố 指chỉ 要yếu 云vân 今kim 問vấn 法Pháp 界Giới 因nhân 何hà 有hữu 起khởi 對đối 耶da 乃nãi 至chí 云vân 未vị 審thẩm 信tín 何hà 法pháp 為vi 法pháp 性tánh 等đẳng 是thị 則tắc 言ngôn 雖tuy 似tự 異dị 旨chỉ 實thật 不bất 違vi 三tam 義nghĩa 或hoặc 殊thù 還hoàn 歸quy 一nhất 致trí 也dã 雖tuy 然nhiên 其kỳ 如như 諸chư 文văn 灼chước 然nhiên 必tất 令linh 違vi 情tình 觀quán 理lý 今kim 何hà 變biến 此thử 云vân 觀quán 妄vọng 耶da 如như 義nghĩa 例lệ 云vân 今kim 所sở 觀quán 者giả 違vi 情tình 觀quán 理lý 不bất 可khả 更cánh 令linh 違vi 理lý 順thuận 情tình 又hựu 輔phụ 行hành 云vân 今kim 雖tuy 初sơ 觀quán 豈khởi 令linh 順thuận 迷mê 制chế 心tâm 從tùng 理lý 無vô 非phi 心tâm 性tánh 曰viết 今kim 云vân 觀quán 妄vọng 非phi 謂vị 順thuận 情tình 蓋cái 即tức 妄vọng 境cảnh 以dĩ 觀quán 真chân 理lý 是thị 則tắc 雖tuy 曰viết 觀quán 妄vọng 而nhi 不bất 隨tùy 於ư 妄vọng 不bất 隨tùy 妄vọng 故cố 則tắc 非phi 順thuận 情tình 雖tuy 亦diệc 觀quán 真chân 而nhi 不bất 偏thiên 於ư 真chân 不bất 偏thiên 真chân 故cố 即tức 事sự 觀quán 理lý 所sở 以dĩ 即tức 事sự 觀quán 理lý 故cố 事sự 有hữu 顯hiển 理lý 之chi 功công 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 故cố 真chân 有hữu 破phá 妄vọng 之chi 用dụng 然nhiên 則tắc 違vi 情tình 觀quán 理lý 達đạt 妄vọng 即tức 真chân 了liễu 無vô 異dị 轍triệt 方phương 曰viết 一nhất 家gia 境cảnh 觀quán 之chi 妙diệu 也dã 。

九cửu 論luận 陰ấm 境cảnh 立lập 否phủ/bĩ

觀quán 妄vọng 無vô 別biệt 法pháp 唯duy 陰ấm 界giới 入nhập 而nhi 已dĩ 陰ấm 言ngôn 其kỳ 實thật 妄vọng 言ngôn 其kỳ 情tình 也dã 今kim 既ký 觀quán 妄vọng 即tức 觀quán 陰ấm 爾nhĩ 所sở 以dĩ 指chỉ 要yếu 合hợp 而nhi 申thân 之chi 良lương 在tại 此thử 也dã 陰ấm 境cảnh 立lập 否phủ/bĩ 豈khởi 須tu 更cánh 論luận 然nhiên 有hữu 許hứa 觀quán 妄vọng 而nhi 不bất 許hứa 立lập 陰ấm 者giả 此thử 固cố 知tri 二nhị 五ngũ 不bất 知tri 十thập 之chi 蔽tế 也dã 尚thượng 恐khủng 學học 者giả 亦diệc 惑hoặc 於ư 此thử 故cố 復phục 論luận 之chi 且thả 立lập 陰ấm 所sở 以dĩ 難nạn/nan 者giả 其kỳ 實thật 無vô 它# 蓋cái 釋thích 籤# 有hữu 曰viết 陰ấm 等đẳng 十thập 境cảnh 唯duy 在tại 三tam 教giáo 若nhược 果quả 唯duy 在tại 偏thiên 則tắc 圓viên 無vô 其kỳ 陰ấm 矣hĩ 妄vọng 從tùng 何hà 立lập 而nhi 必tất 曰viết 觀quán 陰ấm 妄vọng 耶da 今kim 謂vị 苟cẩu 得đắc 向hướng 真chân 妄vọng 之chi 意ý 此thử 自tự 可khả 解giải 但đãn 須tu 通thông 彼bỉ 一nhất 文văn 可khả 也dã 然nhiên 陰ấm 等đẳng 十thập 境cảnh 兼kiêm 發phát 不bất 發phát 克khắc 論luận 境cảnh 相tướng 固cố 唯duy 前tiền 三tam 今kim 且thả 置trí 餘dư 論luận 陰ấm 是thị 豈khởi 它# 法pháp 哉tai 即tức 人nhân 人nhân 自tự 己kỷ 實thật 法pháp 而nhi 已dĩ 矣hĩ 所sở 謂vị 五ngũ 陰ấm 。 重trọng 擔đảm 常thường 自tự 現hiện 前tiền 豈khởi 得đắc 更cánh 論luận 立lập 不bất 立lập 乎hồ 然nhiên 則tắc 四tứ 明minh 特đặc 云vân 立lập 者giả 非phi 自tự 為vi 言ngôn 也dã 蓋cái 對đối 彼bỉ 不bất 許hứa 立lập 者giả 言ngôn 爾nhĩ 理lý 而nhi 言ngôn 之chi 尚thượng 不bất 當đương 立lập 況huống 言ngôn 不bất 立lập 乎hồ 雖tuy 然nhiên 苟cẩu 知tri 四tứ 明minh 言ngôn 立lập 之chi 意ý 則tắc 立lập 猶do 可khả 爾nhĩ 而nhi 彼bỉ 不bất 立lập 者giả 終chung 不bất 近cận 也dã 已dĩ 如như 指chỉ 要yếu 所sở 許hứa (# 云vân 云vân )# 其kỳ 如như 曰viết 陰ấm 等đẳng 境cảnh 唯duy 三tam 教giáo 者giả 舊cựu 亦diệc 多đa 論luận 今kim 皆giai 置trí 之chi 因nhân 立lập 理lý 以dĩ 釋thích 之chi 曰viết 境cảnh 無vô 彼bỉ 此thử 教giáo 自tự 偏thiên 圓viên 所sở 以dĩ 境cảnh 無vô 彼bỉ 此thử 則tắc 觀quán 之chi 成thành 圓viên 者giả 此thử 境cảnh 也dã 判phán 之chi 屬thuộc 偏thiên 者giả 亦diệc 此thử 境cảnh 也dã 夫phu 惟duy 判phán 之chi 屬thuộc 偏thiên 即tức 文văn 有hữu 曰viết 陰ấm 等đẳng 十thập 境cảnh 唯duy 在tại 三tam 教giáo 是thị 也dã 夫phu 惟duy 觀quán 之chi 成thành 圓viên 即tức 文văn 有hữu 曰viết 今kim 是thị 圓viên 人nhân 所sở 觀quán 境cảnh 界giới 觀quán 已dĩ 今kim 成thành 不bất 思tư 議nghị 故cố 。 是thị 也dã 又hựu 亦diệc 不bất 出xuất 事sự 理lý 相tương/tướng 即tức 之chi 義nghĩa 故cố 輔phụ 行hành 云vân 理lý 即tức 事sự 故cố 一nhất 一nhất 境cảnh 相tướng 別biệt 不bất 同đồng 事sự 即tức 理lý 故cố 一nhất 一nhất 境cảnh 皆giai 不bất 思tư 議nghị 。 雖tuy 事sự 理lý 互hỗ 即tức 而nhi 有hữu 陰ấm 境cảnh 不bất 思tư 議nghị 之chi 異dị 其kỳ 實thật 體thể 不bất 異dị 也dã 所sở 以dĩ 教giáo 自tự 偏thiên 圓viên 則tắc 凡phàm 三tam 障chướng 四tứ 魔ma 者giả 偏thiên 也dã 即tức 不bất 思tư 議nghị 。 者giả 圓viên 也dã 判phán 雖tuy 偏thiên 圓viên 體thể 無vô 遷thiên 就tựu 雖tuy 無vô 彼bỉ 此thử 境cảnh 相tướng 宛uyển 然nhiên 指chỉ 要yếu 之chi 文văn 約ước 教giáo 旨chỉ 以dĩ 判phán 境cảnh 相tướng 耳nhĩ 然nhiên 則tắc 圓viên 果quả 無vô 陰ấm 耶da 曰viết 教giáo 旨chỉ 雖tuy 妙diệu 其kỳ 如như 人nhân 何hà 但đãn 以dĩ 己kỷ 論luận 思tư 之chi 自tự 克khắc 不bất 必tất 它# 求cầu 也dã 。

十thập 論luận 旨chỉ 歸quy 還hoàn 源nguyên

凡phàm 向hướng 所sở 論luận 雖tuy 有hữu 多đa 義nghĩa 要yếu 其kỳ 大đại 節tiết 率suất 歸quy 境cảnh 觀quán 而nhi 已dĩ 所sở 以dĩ 旨chỉ 歸quy 者giả 則tắc 又hựu 意ý 在tại 境cảnh 觀quán 雙song 亡vong 雙song 亡vong 則tắc 一nhất 性tánh 一nhất 性tánh 則tắc 還hoàn 源nguyên 還hoàn 源nguyên 即tức 極cực 至chí 也dã 今kim 欲dục 明minh 其kỳ 說thuyết 先tiên 覆phú 述thuật 境cảnh 觀quán 大đại 旨chỉ 而nhi 後hậu 示thị 還hoàn 源nguyên 之chi 致trí 且thả 觀quán 有hữu 麤thô 妙diệu 權quyền 實thật 境cảnh 有hữu 思tư 議nghị 不bất 思tư 議nghị 等đẳng 置trí 其kỳ 權quyền 麤thô 直trực 示thị 不bất 思tư 議nghị 。 者giả 源nguyên 夫phu 覺giác 性tánh 湛trạm 圓viên 法Pháp 界Giới 一nhất 相tướng 。 無vô 彼bỉ 無vô 此thử 。 亡vong 所sở 亡vong 能năng 則tắc 未vị 始thỉ 有hữu 乎hồ 境cảnh 觀quán 也dã 但đãn 以dĩ 不bất 覺giác 故cố 動động 一nhất 念niệm 強cường/cưỡng 明minh 萬vạn 法pháp 斯tư 起khởi 此thử 境cảnh 觀quán 之chi 所sở 由do 始thỉ 也dã 故cố 楞lăng 嚴nghiêm 云vân 無vô 明minh 照chiếu 生sanh 所sở 等đẳng 又hựu 起khởi 信tín 云vân 以dĩ 依y 能năng 見kiến 故cố 境cảnh 界giới 妄vọng 現hiện (# 云vân 云vân )# 既ký 而nhi 迷mê 妄vọng 失thất 真chân 觸xúc 境cảnh 生sanh 著trước 不bất 自tự 知tri 返phản 故cố 佛Phật 祖tổ 於ư 是thị 知tri 境cảnh 觀quán 可khả 以dĩ 復phục 本bổn 也dã 乃nãi 即tức 出xuất 門môn 而nhi 示thị 歸quy 路lộ 順thuận 乎hồ 性tánh 德đức 本bổn 來lai 明minh 靜tĩnh 於ư 無vô 為vi 法Pháp 中trung 。 示thị 有hữu 差sai 別biệt 雖tuy 非phi 能năng 非phi 所sở 強cưỡng 說thuyết 理lý 觀quán 為vi 能năng 觀quán 亦diệc 非phi 能năng 非phi 所sở 強cưỡng 說thuyết 色sắc 心tâm 為vi 所sở 觀quán 所sở 以dĩ 立lập 境cảnh 立lập 觀quán 旨chỉ 在tại 妙diệu 契khế 一nhất 如như 苟cẩu 契khế 一nhất 如như 則tắc 無vô 能năng 所sở 可khả 得đắc 矣hĩ 是thị 知tri 境cảnh 觀quán 乃nãi 起khởi 妄vọng 之chi 源nguyên 亦diệc 變biến 迷mê 之chi 始thỉ 亦diệc 可khả 境cảnh 者giả 迷mê 之chi 始thỉ 觀quán 者giả 悟ngộ 之chi 初sơ 觀quán 極cực 則tắc 還hoàn 與dữ 境cảnh 為vi 一nhất 與dữ 境cảnh 為vi 一nhất 則tắc 境cảnh 無vô 迷mê 悟ngộ 迷mê 悟ngộ 自tự 觀quán 耳nhĩ 而nhi 此thử 境cảnh 觀quán 又hựu 有hữu 相tương/tướng 成thành 融dung 泯mẫn 之chi 旨chỉ 不bất 可khả 不bất 知tri 。 也dã 故cố 統thống 例lệ 曰viết 由do 相tương 待đãi 以dĩ 成thành 法pháp 即tức 絕tuyệt 待đãi 以dĩ 照chiếu 本bổn 斯tư 言ngôn 妙diệu 盡tận 其kỳ 致trí 今kim 即tức 而nhi 示thị 之chi 所sở 謂vị 由do 相tương 待đãi 以dĩ 成thành 法pháp 者giả 蓋cái 境cảnh 觀quán 兩lưỡng 法pháp 一nhất 不bất 可khả 缺khuyết 而nhi 有hữu 相tương/tướng 成thành 之chi 旨chỉ 何hà 者giả 若nhược 但đãn 境cảnh 無vô 觀quán 則tắc 境cảnh 不bất 能năng 顯hiển 境cảnh 既ký 不bất 顯hiển 妄vọng 何hà 由do 息tức 若nhược 但đãn 觀quán 無vô 境cảnh 則tắc 觀quán 何hà 所sở 成thành 觀quán 既ký 不bất 成thành 理lý 何hà 由do 達đạt 是thị 則tắc 觀quán 有hữu 顯hiển 境cảnh 之chi 功công 境cảnh 有hữu 成thành 觀quán 之chi 用dụng 亦diệc 是thị 由do 境cảnh 故cố 有hữu 觀quán 由do 觀quán 故cố 有hữu 境cảnh 兩lưỡng 者giả 相tương/tướng 須tu 故cố 能năng 成thành 一nhất 家gia 觀quán 法pháp 也dã 然nhiên 若nhược 直trực 相tương/tướng 成thành 而nhi 不bất 融dung 即tức 者giả 則tắc 是thị 境cảnh 外ngoại 有hữu 觀quán 觀quán 外ngoại 有hữu 境cảnh 能năng 所sở 不bất 能năng 冥minh 一nhất 猶do 是thị 思tư 議nghị 之chi 說thuyết 若nhược 夫phu 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 觀quán 者giả 則tắc 全toàn 境cảnh 作tác 觀quán 還hoàn 照chiếu 性tánh 源nguyên 照chiếu 性tánh 之chi 處xứ 觀quán 全toàn 是thị 境cảnh 境cảnh 觀quán 無vô 外ngoại 能năng 所sở 一nhất 如như 即tức 絕tuyệt 待đãi 義nghĩa 也dã 故cố 曰viết 三tam 諦đế 三tam 觀quán 三tam 非phi 三tam 等đẳng 又hựu 云vân 無vô 始thỉ 色sắc 心tâm 等đẳng 又hựu 云vân 非phi 但đãn 所sở 觀quán 等đẳng 此thử 所sở 謂vị 即tức 絕tuyệt 待đãi 以dĩ 照chiếu 本bổn 也dã 照chiếu 而nhi 不bất 已dĩ 乃nãi 復phục 於ư 性tánh 性tánh 則tắc 無vô 有hữu 境cảnh 觀quán 之chi 異dị 境cảnh 觀quán 尚thượng 不bất 可khả 得đắc 。 況huống 有hữu 能năng 所sở 之chi 二nhị 乎hồ 故cố 曰viết 於ư 境cảnh 觀quán 雙song 絕tuyệt 之chi 處xứ 融dung 妙diệu 三tam 千thiên 一nhất 時thời 顯hiển 現hiện 然nhiên 云vân 三tam 千thiên 顯hiển 現hiện 者giả 猶do 約ước 修tu 門môn 云vân 爾nhĩ 究cứu 竟cánh 到đáo 頭đầu 亦diệc 無vô 三tam 千thiên 可khả 得đắc 方phương 曰viết 還hoàn 源nguyên 之chi 旨chỉ 也dã 大đại 略lược 如như 此thử 宜nghi 善thiện 會hội 之chi 。

心tâm 造tạo 文văn 旨chỉ

荊kinh 溪khê 曰viết 若nhược 不bất 談đàm 唯duy 心tâm 了liễu 體thể 具cụ 者giả 一nhất 切thiết 大đại 教giáo 全toàn 為vi 無vô 用dụng 夫phu 唯duy 心tâm 者giả 心tâm 造tạo 之chi 謂vị 也dã 體thể 具cụ 者giả 即tức 造tạo 而nhi 說thuyết 具cụ 之chi 謂vị 也dã 惟duy 其kỳ 一nhất 切thiết 大đại 教giáo 功công 歸quy 於ư 此thử 斯tư 所sở 以dĩ 為vi 一nhất 。 家gia 宗tông 致trí 歟# 故cố 止Chỉ 觀Quán 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 引dẫn 華hoa 嚴nghiêm 心tâm 造tạo 以dĩ 明minh 十thập 界giới 乃nãi 至chí 結kết 成thành 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 即tức 其kỳ 文văn 也dã 至chí 於ư 布bố 在tại 諸chư 文văn 固cố 以dĩ 詳tường 矣hĩ 而nhi 猶do 有hữu 論luận 者giả 非phi 論luận 其kỳ 所sở 說thuyết 論luận 其kỳ 說thuyết 者giả 而nhi 已dĩ 於ư 是thị 先tiên 知tri 有hữu 心tâm 具cụ 焉yên 有hữu 心tâm 變biến 焉yên 有hữu 造tạo 焉yên 有hữu 生sanh 焉yên 皆giai 心tâm 法pháp 之chi 說thuyết 也dã 言ngôn 其kỳ 次thứ 也dã 由do 具cụ 故cố 變biến 由do 變biến 故cố 造tạo 造tạo 故cố 諸chư 法pháp 之chi 所sở 由do 生sanh 。 故cố 推thôi 而nhi 上thượng 之chi 由do 心tâm 生sanh 而nhi 至chí 乎hồ 心tâm 具cụ 推thôi 而nhi 下hạ 之chi 由do 心tâm 具cụ 而nhi 至chí 乎hồ 心tâm 生sanh 抑ức 心tâm 具cụ 本bổn 也dã 心tâm 生sanh 末mạt 也dã 心tâm 變biến 心tâm 造tạo 由do 本bổn 而nhi 之chi 於ư 末mạt 者giả 也dã 義nghĩa 有hữu 相tương/tướng 由do 理lý 無vô 次thứ 第đệ 蓋cái 即tức 具cụ 論luận 變biến 即tức 變biến 論luận 造tạo 即tức 造tạo 論luận 生sanh 故cố 也dã 故cố 曰viết 心tâm 之chi 色sắc 心tâm 即tức 心tâm 名danh 變biến 變biến 名danh 為vi 造tạo 造tạo 謂vị 體thể 用dụng 即tức 其kỳ 旨chỉ 也dã 然nhiên 約ước 教giáo 門môn 而nhi 分phân 別biệt 者giả 則tắc 有hữu 通thông 局cục 本bổn 末mạt 之chi 異dị 故cố 小tiểu 教giáo 唯duy 論luận 心tâm 生sanh 不bất 言ngôn 心tâm 具cụ 大đại 教giáo 變biến 是thị 縱túng/tung 說thuyết 心tâm 生sanh 亦diệc 全toàn 生sanh 是thị 具cụ 造tạo 通thông 於ư 四tứ 變biến 義nghĩa 唯duy 二nhị 此thử 四tứ 教giáo 淺thiển 深thâm 於ư 是thị 所sở 以dĩ 見kiến 也dã 教giáo 門môn 雖tuy 爾nhĩ 理lý 豈khởi 異dị 乎hồ 但đãn 詮thuyên 之chi 有hữu 本bổn 末mạt 或hoặc 到đáo 不bất 到đáo 耳nhĩ 此thử 其kỳ 大đại 略lược 也dã 今kim 置trí 其kỳ 諸chư 姑cô 約ước 圓viên 宗tông 以dĩ 論luận 心tâm 造tạo 者giả 即tức 記ký 主chủ 特đặc 約ước 事sự 理lý 二nhị 義nghĩa 而nhi 釋thích 心tâm 造tạo 之chi 文văn 自tự 昔tích 所sở 以dĩ 論luận 也dã 究cứu 其kỳ 文văn 旨chỉ 雖tuy 有hữu 多đa 說thuyết 然nhiên 皆giai 未vị 得đắc 文văn 旨chỉ 之chi 正chánh 或hoặc 但đãn 得đắc 其kỳ 斥xích 意ý 所sở 以dĩ 未vị 善thiện 也dã 今kim 謂vị 事sự 理lý 之chi 義nghĩa 大đại 有hữu 所sở 關quan 義nghĩa 苟cẩu 合hợp 焉yên 無vô 往vãng 不bất 可khả 是thị 應ưng 通thông 別biệt 論luận 之chi 可khả 也dã 通thông 則tắc 經kinh 文văn 宗tông 旨chỉ 皆giai 得đắc 言ngôn 之chi 所sở 以dĩ 經kinh 文văn 者giả 經kinh 談đàm 圓viên 別biệt 此thử 正chánh 明minh 圓viên 圓viên 則tắc 事sự 理lý 不bất 可khả 偏thiên 廢phế 故cố 一nhất 言ngôn 心tâm 造tạo 諸chư 法pháp 而nhi 有hữu 心tâm 具cụ 有hữu 變biến 變biến 又hựu 有hữu 權quyền 有hữu 實thật 實thật 即tức 三tam 世thế 變biến 造tạo 權quyền 即tức 聖thánh 人nhân 變biến 化hóa 所sở 造tạo 所sở 謂vị 圓viên 旨chỉ 義nghĩa 備bị 於ư 斯tư 故cố 曰viết 云vân 云vân 經kinh 文văn 以dĩ 心tâm 例lệ 於ư 生sanh 佛Phật 心tâm 既ký 具cụ 二nhị 生sanh 佛Phật 亦diệc 然nhiên 故cố 各các 具cụ 二nhị 造tạo 是thị 則tắc 三tam 法pháp 俱câu 事sự 並tịnh 理lý 俱câu 事sự 故cố 皆giai 通thông 變biến 造tạo 並tịnh 理lý 故cố 皆giai 造tạo 即tức 是thị 具cụ 方phương 彰chương 圓viên 詮thuyên 無vô 差sai 之chi 旨chỉ 所sở 以dĩ 宗tông 旨chỉ 云vân 者giả 蓋cái 一nhất 家gia 圓viên 宗tông 事sự 理lý 不bất 二nhị 故cố 舉cử 理lý 必tất 攝nhiếp 於ư 事sự 言ngôn 事sự 必tất 該cai 於ư 理lý 事sự 非phi 理lý 無vô 以dĩ 彰chương 圓viên 具cụ 理lý 非phi 事sự 無vô 以dĩ 顯hiển 圓viên 即tức 即tức 具cụ 兼kiêm 之chi 方phương 曰viết 圓viên 旨chỉ 故cố 曰viết 圓viên 見kiến 事sự 理lý 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 是thị 則tắc 事sự 即tức 理lý 也dã 理lý 即tức 事sự 也dã 未vị 有hữu 無vô 理lý 之chi 事sự 事sự 外ngoại 之chi 理lý 者giả 也dã 然nhiên 則tắc 今kim 言ngôn 心tâm 造tạo 約ước 義nghĩa 雖tuy 事sự 事sự 必tất 有hữu 理lý 故cố 曰viết 一nhất 者giả 約ước 理lý 等đẳng 此thử 猶do 通thông 意ý 而nhi 已dĩ 的đích 論luận 文văn 旨chỉ 須tu 知tri 別biệt 意ý 蓋cái 止Chỉ 觀Quán 本bổn 正chánh 明minh 心tâm 具cụ 而nhi 引dẫn 心tâm 造tạo 為vi 說thuyết 使sử 向hướng 無vô 此thử 旨chỉ 而nhi 不bất 作tác 是thị 釋thích 則tắc 引dẫn 造tạo 示thị 具cụ 殊thù 不bất 相tương 當đương 抑ức 將tương 令linh 後hậu 學học 認nhận 造tạo 為vi 具cụ 非phi 今kim 所sở 謂vị 具cụ 也dã 夫phu 今kim 所sở 謂vị 具cụ 者giả 造tạo 即tức 是thị 具cụ 非phi 造tạo 而nhi 後hậu 具cụ 也dã 故cố 特đặc 申thân 之chi 云vân 爾nhĩ 所sở 以dĩ 約ước 理lý 云vân 者giả 符phù 文văn 之chi 旨chỉ 也dã 約ước 事sự 云vân 者giả 順thuận 經kinh 之chi 義nghĩa 也dã 抑ức 據cứ 後hậu 結kết 示thị 則tắc 立lập 理lý 所sở 以dĩ 攝nhiếp 事sự 也dã 事sự 由do 理lý 攝nhiếp 則tắc 事sự 固cố 有hữu 本bổn 故cố 可khả 即tức 事sự 而nhi 觀quán 理lý 此thử 止Chỉ 觀Quán 所sở 以dĩ 唯duy 從tùng 具cụ 示thị 也dã 論luận 從tùng 具cụ 示thị 而nhi 記ký 兼kiêm 言ngôn 者giả 意ý 如như 向hướng 說thuyết 是thị 亦diệc 以dĩ 事sự 理lý 趣thú 造tạo 義nghĩa 云vân 也dã 若nhược 乃nãi 以dĩ 事sự 理lý 趣thú 具cụ 義nghĩa 云vân 者giả 則tắc 有hữu 理lý 具cụ 修tu 具cụ 之chi 說thuyết 也dã 夫phu 惟duy 理lý 具cụ 修tu 具cụ 事sự 造tạo 理lý 造tạo 文văn 四tứ 義nghĩa 二nhị 意ý 唯duy 在tại 一nhất 也dã 意ý 唯duy 在tại 一nhất 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 也dã 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 言ngôn 意ý 所sở 不bất 及cập 也dã 。

三tam 千thiên 總tổng 別biệt 義nghĩa

三tam 千thiên 之chi 言ngôn 總tổng 別biệt 其kỳ 融dung 攝nhiếp 之chi 謂vị 也dã 然nhiên 三tam 千thiên 之chi 所sở 以dĩ 融dung 攝nhiếp 者giả 由do 一nhất 性tánh 以dĩ 顯hiển 其kỳ 妙diệu 也dã 故cố 覩đổ 諸chư 法pháp 之chi 融dung 攝nhiếp 則tắc 三tam 千thiên 之chi 旨chỉ 得đắc 矣hĩ 但đãn 其kỳ 旨chỉ 不bất 易dị 明minh 故cố 於ư 是thị 乎hồ 言ngôn 之chi 蓋cái 不bất 二nhị 門môn 有hữu 曰viết 總tổng 在tại 一nhất 念niệm 等đẳng (# 云vân 云vân )# 夫phu 總tổng 者giả 一nhất 切thiết 法pháp 趣thú 也dã 別biệt 者giả 各các 當đương 其kỳ 名danh 也dã 言ngôn 總tổng 則tắc 攝nhiếp 無vô 不bất 盡tận 言ngôn 別biệt 則tắc 舉cử 無vô 所sở 遺di 總tổng 有hữu 攝nhiếp 別biệt 之chi 功công 別biệt 有hữu 趣thú 總tổng 之chi 用dụng 一nhất 即tức 一nhất 切thiết 。 一nhất 切thiết 即tức 一nhất 。 卷quyển 舒thư 自tự 在tại 無vô 不bất 可khả 者giả 是thị 融dung 攝nhiếp 之chi 相tướng 也dã 而nhi 特đặc 見kiến 於ư 不bất 二nhị 門môn 者giả 則tắc 又hựu 述thuật 門môn 之chi 元nguyên 意ý 也dã 何hà 者giả 蓋cái 玄huyền 文văn 十thập 妙diệu 法Pháp 相tương/tướng 者giả 別biệt 也dã 止Chỉ 觀Quán 心tâm 具cụ 三tam 千thiên 者giả 總tổng 也dã 撮toát 十thập 妙diệu 為vi 觀quán 法pháp 大đại 體thể 此thử 十thập 門môn 所sở 以dĩ 攝nhiếp 別biệt 入nhập 總tổng 也dã 指chỉ 要yếu 所sở 以dĩ 專chuyên 約ước 三tam 千thiên 以dĩ 言ngôn 之chi 者giả 由do 此thử 故cố 也dã 抑ức 又hựu 得đắc 乎hồ 荊kinh 溪khê 曰viết 三tam 千thiên 總tổng 別biệt 咸hàm 空không 假giả 中trung 又hựu 曰viết 塵trần 身thân 與dữ 法Pháp 身thân 量lượng 同đồng 等đẳng 即tức 其kỳ 旨chỉ 也dã 是thị 豈khởi 唯duy 教giáo 門môn 然nhiên 哉tai 經kinh 固cố 有hữu 之chi 也dã 如như 淨tịnh 名danh 有hữu 所sở 謂vị 毛mao 吞thôn 巨cự 海hải 芥giới 內nội 須Tu 彌Di 者giả 由do 菩Bồ 薩Tát 住trụ 不bất 思tư 議nghị 解giải 脫thoát 。 故cố 也dã 而nhi 楞lăng 嚴nghiêm 所sở 謂vị 一nhất 為vi 無vô 量lượng 。 無vô 量lượng 為vi 一nhất 。 小tiểu 中trung 現hiện 大đại 。 大đại 中trung 現hiện 小tiểu 。 者giả 由do 如Như 來Lai 以dĩ 妙diệu 明minh 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 合hợp 如Như 來Lai 藏tạng 。 故cố 也dã 是thị 則tắc 諸chư 佛Phật 。 聖thánh 人nhân 凡phàm 成thành 就tựu 此thử 不bất 思tư 議nghị 卷quyển 舒thư 大đại 用dụng 者giả 率suất 由do 此thử 道đạo 也dã 由do 是thị 而nhi 知tri 一nhất 性tánh 融dung 攝nhiếp 者giả 總tổng 別biệt 之chi 本bổn 也dã 三tam 千thiên 諸chư 法pháp 者giả 總tổng 別biệt 之chi 末mạt 也dã 舉cử 本bổn 攝nhiếp 末mạt 則tắc 一nhất 一nhất 法pháp 皆giai 法pháp 果quả 性tánh 全toàn 體thể 而nhi 作tác 故cố 互hỗ 趣thú 無vô 外ngoại 也dã 由do 末mạt 顯hiển 本bổn 則tắc 一nhất 一nhất 性tánh 咸hàm 空không 假giả 中trung 故cố 融dung 妙diệu 難nan 思tư 也dã 是thị 則tắc 全toàn 本bổn 為vi 末mạt 末mạt 即tức 本bổn 也dã 全toàn 末mạt 為vi 本bổn 本bổn 即tức 末mạt 也dã 未vị 有hữu 本bổn 而nhi 無vô 末mạt 末mạt 而nhi 無vô 本bổn 者giả 也dã 事sự 理lý 體thể 用dụng 亦diệc 莫mạc 不bất 然nhiên 圓viên 頓đốn 教giáo 旨chỉ 法pháp 如như 是thị 故cố 然nhiên 山sơn 外ngoại 宗tông 家gia 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 以dĩ 事sự 為vi 別biệt 者giả 彼bỉ 固cố 建kiến 立lập 如như 是thị 。 也dã 委ủy 評bình 已dĩ 如như 指chỉ 要yếu 以dĩ 今kim 言ngôn 之chi 是thị 未vị 知tri 本bổn 末mạt 之chi 說thuyết 故cố 也dã 果quả 如như 所sở 云vân 則tắc 總tổng 但đãn 有hữu 本bổn 而nhi 無vô 末mạt 苟cẩu 無vô 其kỳ 末mạt 於ư 何hà 而nhi 總tổng 乎hồ 別biệt 但đãn 有hữu 末mạt 而nhi 無vô 本bổn 苟cẩu 無vô 其kỳ 本bổn 何hà 以dĩ 趣thú 總tổng 乎hồ 時thời 人nhân 但đãn 知tri 總tổng 即tức 理lý 以dĩ 攝nhiếp 別biệt 而nhi 不bất 知tri 別biệt 亦diệc 待đãi 理lý 而nhi 趣thú 總tổng 也dã 若nhược 分phần/phân 理lý 以dĩ 為vi 總tổng 則tắc 別biệt 無vô 其kỳ 理lý 矣hĩ 別biệt 可khả 無vô 理lý 乎hồ 使sử 別biệt 有hữu 其kỳ 理lý 則tắc 總tổng 亦diệc 須tu 有hữu 其kỳ 事sự 可khả 也dã 總tổng 無vô 其kỳ 事sự 則tắc 一nhất 麤thô 一nhất 獨độc 而nhi 可khả 乎hồ 抑ức 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 是thị 倒đảo 本bổn 為vi 末mạt 也dã 以dĩ 事sự 為vi 別biệt 是thị 得đắc 末mạt 失thất 本bổn 也dã 如như 曰viết 未vị 喻dụ 更cánh 以dĩ 譬thí 示thị 之chi 此thử 總tổng 別biệt 義nghĩa 如như 帝đế 珠châu 之chi 互hỗ 映ánh 也dã 然nhiên 則tắc 珠châu 何hà 以dĩ 映ánh 以dĩ 其kỳ 明minh 也dã 明minh 譬thí 則tắc 理lý 也dã 珠châu 譬thí 則tắc 總tổng 別biệt 也dã 然nhiên 若nhược 以dĩ 理lý 為vi 總tổng 是thị 以dĩ 明minh 為vi 珠châu 明minh 實thật 非phi 珠châu 也dã 以dĩ 喻dụ 合hợp 法pháp 細tế 窮cùng 遂toại 之chi 彼bỉ 無vô 所sở 逃đào 其kỳ 非phi 以dĩ 乖quai 法pháp 理lý 當đương 然nhiên 故cố 也dã 若nhược 乃nãi 四tứ 明minh 則tắc 不bất 然nhiên 事sự 理lý 三tam 千thiên 各các 論luận 總tổng 別biệt 總tổng 別biệt 之chi 本bổn 元nguyên 由do 一nhất 性tánh 一nhất 性tánh 融dung 攝nhiếp 總tổng 別biệt 相tướng 收thu 雖tuy 有hữu 事sự 理lý 之chi 殊thù 竝tịnh 指chỉ 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 又hựu 以dĩ 此thử 義nghĩa 而nhi 會hội 本bổn 法pháp 其kỳ 旨chỉ 亦diệc 爾nhĩ 委ủy 如như 鈔sao 文văn (# 云vân 云vân )# 今kim 論luận 之chi 曰viết 夫phu 既ký 事sự 理lý 各các 論luận 總tổng 別biệt 則tắc 顯hiển 事sự 理lý 不bất 二nhị 得đắc 於ư 圓viên 宗tông 即tức 具cụ 之chi 旨chỉ 也dã 既ký 而nhi 總tổng 別biệt 通thông 於ư 事sự 理lý 則tắc 本bổn 末mạt 兼kiêm 具cụ 故cố 無vô 山sơn 外ngoại 偏thiên 倒đảo 之chi 失thất 也dã 總tổng 別biệt 之chi 本bổn 元nguyên 由do 一nhất 性tánh 則tắc 未vị 嘗thường 獨độc 指chỉ 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 也dã 然nhiên 亦diệc 有hữu 特đặc 而nhi 單đơn 指chỉ 者giả 順thuận 文văn 消tiêu 釋thích 耳nhĩ 抑ức 大đại 體thể 既ký 正chánh 雖tuy 單đơn 言ngôn 可khả 也dã 而nhi 竝tịnh 指chỉ 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 者giả 則tắc 又hựu 得đắc 乎hồ 從tùng 近cận 要yếu 立lập 觀quán 境cảnh 之chi 意ý 也dã 雖tuy 分phần/phân 二nhị 義nghĩa 實thật 無vô 二nhị 體thể 總tổng 唯duy 一nhất 念niệm 故cố 也dã 是thị 亦diệc 止Chỉ 觀Quán 輔phụ 行hành 心tâm 具cụ 心tâm 造tạo 之chi 旨chỉ 也dã 若nhược 即tức 此thử 念niệm 而nhi 論luận 二nhị 總tổng 者giả 當đương 體thể 性tánh 具cụ 此thử 理lý 總tổng 也dã 約ước 變biến 造tạo 說thuyết 此thử 事sự 總tổng 也dã 二nhị 總tổng 既ký 然nhiên 二nhị 別biệt 亦diệc 爾nhĩ 故cố 知tri 二nhị 義nghĩa 但đãn 是thị 趣thú 事sự 趣thú 理lý 言ngôn 之chi 不bất 同đồng 其kỳ 所sở 以dĩ 總tổng 別biệt 則tắc 一nhất 而nhi 已dĩ 而nhi 或hoặc 者giả 乃nãi 言ngôn 四tứ 明minh 有hữu 多đa 總tổng 別biệt 義nghĩa 是thị 豈khởi 知tri 言ngôn 者giả 耶da 且thả 以dĩ 之chi 會hội 本bổn 法pháp 者giả 則tắc 深thâm 符phù 一nhất 家gia 之chi 釋thích 義nghĩa 也dã 然nhiên 本bổn 法pháp 約ước 修tu 性tánh 而nhi 定định 論luận 總tổng 別biệt 則tắc 通thông 於ư 事sự 理lý 何hà 得đắc 會hội 之chi 曰viết 會hội 其kỳ 義nghĩa 也dã 非phi 直trực 以dĩ 總tổng 別biệt 而nhi 會hội 本bổn 法pháp 也dã 所sở 以dĩ 義nghĩa 者giả 即tức 文văn 有hữu 曰viết 此thử 則tắc 從tùng 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 應ưng 知tri 若nhược 事sự 若nhược 理lý 皆giai 有hữu 此thử 義nghĩa 是thị 也dã 然nhiên 則tắc 在tại 本bổn 法pháp 則tắc 曰viết 如như 此thử 四tứ 重trọng/trùng 竝tịnh 由do 迷mê 中trung 實thật 相tướng 而nhi 立lập 在tại 總tổng 別biệt 則tắc 曰viết 若nhược 事sự 若nhược 理lý 竝tịnh 指chỉ 事sự 中trung 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 所sở 以dĩ 一nhất 念niệm 為vi 總tổng 由do 即tức 一nhất 性tánh 故cố 其kỳ 義nghĩa 雅nhã 合hợp 也dã 而nhi 非phi 直trực 會hội 本bổn 法pháp 者giả 蓋cái 本bổn 即tức 一nhất 性tánh 一nhất 性tánh 即tức 理lý 理lý 為vi 總tổng 別biệt 之chi 本bổn 非phi 理lý 為vi 總tổng 也dã 要yếu 知tri 總tổng 別biệt 竝tịnh 所sở 立lập 法pháp 耳nhĩ 然nhiên 而nhi 文văn 作tác 此thử 問vấn 何hà 也dã 曰viết 問vấn 且thả 一nhất 往vãng 答đáp 則tắc 不bất 然nhiên 在tại 文văn 可khả 見kiến 也dã 由do 是thị 明minh 之chi 四tứ 明minh 所sở 說thuyết 無vô 不bất 合hợp 者giả 亦diệc 法pháp 理lý 所sở 當đương 與dữ 也dã 故cố 今kim 但đãn 正chánh 兩lưỡng 家gia 之chi 說thuyết 則tắc 餘dư 師sư 異dị 同đồng 之chi 論luận 不bất 待đãi 言ngôn 矣hĩ 。

十thập 種chủng 境cảnh 界giới 義nghĩa

普phổ 賢hiền 觀quán 經kinh 十thập 種chủng 境cảnh 界giới 天thiên 台thai 略lược 指chỉ 而nhi 不bất 詳tường 明minh 故cố 代đại 後hậu 代đại 人nhân 師sư 遂toại 多đa 異dị 論luận 然nhiên 莫mạc 不bất 以dĩ 經kinh 文văn 四tứ 種chủng 證chứng 相tương/tướng 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 以dĩ 為vi 十thập 境cảnh 但đãn 普phổ 賢hiền 一nhất 境cảnh 或hoặc 總tổng 或hoặc 別biệt 諸chư 佛Phật 一nhất 境cảnh 有hữu 取thủ 不bất 取thủ 及cập 標tiêu 指chỉ 經kinh 文văn 進tiến 否phủ/bĩ 異dị 耳nhĩ 且thả 皆giai 意ý 之chi 說thuyết 亦diệc 何hà 行hành 取thủ 折chiết 中trung 哉tai 故cố 無vô 得đắc 而nhi 評bình 焉yên 而nhi 獨độc 於ư 意ý 之chi 中trung 竊thiết 嘗thường 深thâm 求cầu 其kỳ 致trí 乃nãi 有hữu 大đại 異dị 不bất 然nhiên 於ư 昔tích 聞văn 者giả 請thỉnh 試thí 陳trần 之chi 且thả 天thiên 台thai 正chánh 指chỉ 此thử 為vi 十thập 信tín 之chi 位vị 故cố 玄huyền 文văn 曰viết 普phổ 賢hiền 觀quán 明minh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 前tiền 有hữu 十thập 境cảnh 界giới 即tức 此thử 位vị 也dã 苟cẩu 如như 舊cựu 說thuyết 則tắc 應ưng 將tương 此thử 十thập 境cảnh 竪thụ 配phối 十thập 信tín 可khả 也dã 不bất 然nhiên 何hà 以dĩ 便tiện 指chỉ 此thử 為vi 十thập 信tín 位vị 耶da 抑ức 若nhược 果quả 次thứ 第đệ 孰thục 淺thiển 孰thục 深thâm 何hà 前tiền 何hà 後hậu 而nhi 又hựu 感cảm 見kiến 證chứng 相tương/tướng 與dữ 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 間gian 出xuất 何hà 耶da 然nhiên 於ư 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 境cảnh 後hậu 便tiện 得đắc 旋toàn 總tổng 持trì 及cập 六lục 根căn 淨tịnh 摩ma 頭đầu 授thọ 記ký 至chí 於ư 分phân 身thân 境cảnh 後hậu 而nhi 又hựu 得đắc 之chi 淨tịnh 六lục 根căn 後hậu 而nhi 再tái 摩ma 頭đầu 此thử 又hựu 若nhược 何hà 及cập 結kết 境cảnh 界giới 名danh 則tắc 普phổ 賢hiền 眼nhãn 根căn 皆giai 言ngôn 初sơ 者giả 何hà 耶da 但đãn 此thử 覈# 之chi 故cố 知tri 未vị 可khả 以dĩ 此thử 足túc 十thập 境cảnh 而nhi 配phối 十thập 信tín 也dã 然nhiên 則tắc 今kim 說thuyết 宜nghi 如như 何hà 示thị 曰viết 以dĩ 今kim 言ngôn 之chi 即tức 總tổng 前tiền 諸chư 境cảnh 直trực 一nhất 最tối 初sơ 境cảnh 界giới 。 耳nhĩ 故cố 得đắc 二nhị 皆giai 云vân 初sơ 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 以dĩ 次thứ 歷lịch 於ư 十thập 信tín 所sở 證chứng 則tắc 智trí 有hữu 淺thiển 深thâm 境cảnh 有hữu 明minh 昧muội 此thử 其kỳ 所sở 以dĩ 成thành 十thập 種chủng 耳nhĩ 但đãn 經kinh 文văn 詳tường 其kỳ 一nhất 略lược 其kỳ 九cửu 舉cử 初sơ 而nhi 知tri 末mạt 也dã 終chung 無vô 生sanh 入nhập 正chánh 位vị 由do 後hậu 而nhi 顯hiển 前tiền 也dã 間gian 多đa 寶bảo 於ư 六lục 根căn 竪thụ 中trung 有hữu 橫hoạnh/hoành 也dã 獲hoạch 總tổng 持trì 摩ma 頭đầu 而nhi 至chí 於ư 再tái 者giả 橫hoạnh/hoành 不bất 妨phương 竪thụ 也dã 故cố 知tri 定định 位vị 無vô 生sanh 之chi 前tiền 境cảnh 必tất 具cụ 十thập 而nhi 橫hoạnh/hoành 竪thụ 對đối 義nghĩa 旨chỉ 當đương 如như 此thử 以dĩ 圓viên 必tất 具cụ 二nhị 義nghĩa 故cố 也dã 經kinh 文văn 繡tú 密mật 有hữu 如như 此thử 者giả 不bất 作tác 此thử 示thị 實thật 難nạn/nan 疏sớ/sơ 理lý 學học 者giả 宜nghi 更cánh 詳tường 焉yên 。

示thị 陀đà 羅la 尼ni 行hành 位vị 進tiến 否phủ/bĩ

禮lễ 經kinh 曰viết 其kỳ 先tiên 祖tổ 無vô 善thiện 而nhi 稱xưng 之chi 是thị 誣vu 也dã 有hữu 善thiện 而nhi 弗phất 知tri 不bất 明minh 也dã 知tri 而nhi 弗phất 傳truyền 不bất 仁nhân 也dã 有hữu 況huống 乎hồ 吾ngô 祖tổ 智trí 者giả 行hành 位vị 功công 德đức 法Pháp 門môn 。 深thâm 妙diệu 其kỳ 可khả 弗phất 短đoản 而nhi 傳truyền 之chi 哉tai 自tự 昔tích 莫mạc 不bất 以dĩ 大đại 師sư 證chứng 位vị 進tiến 否phủ/bĩ 為vi 一nhất 疑nghi 難nan 蓋cái 據cứ 大đại 師sư 行hành 位vị 有hữu 本bổn 有hữu 迹tích 本bổn 固cố 等đẳng 妙diệu 相tướng 測trắc 之chi 人nhân 也dã 姑cô 置trí 本bổn 而nhi 論luận 迹tích 按án 別biệt 傳truyền 云vân 吾ngô 不bất 領lãnh 徒đồ 必tất 淨tịnh 六lục 根căn 為vi 它# 損tổn 己kỷ 祇kỳ 是thị 五ngũ 品phẩm 耳nhĩ 然nhiên 而nhi 所sở 證chứng 法Pháp 門môn 則tắc 既ký 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 。 矣hĩ 且thả 陀đà 羅la 尼ni 位vị 當đương 十thập 信tín (# 云vân 云vân )# 苟cẩu 以dĩ 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 。 為vi 實thật 則tắc 五ngũ 品phẩm 應ưng 非phi 耶da 若nhược 以dĩ 五ngũ 品phẩm 為vi 當đương 則tắc 陀đà 羅la 尼ni 應ưng 濫lạm 耶da 兩lưỡng 者giả 若nhược 為vi 定định 之chi 曰viết 如như 論luận 其kỳ 迹tích 當đương 以dĩ 五ngũ 品phẩm 為vi 定định 而nhi 所sở 證chứng 者giả 荊kinh 溪khê 四tứ 明minh 政chánh 恐khủng 此thử 疑nghi 固cố 嘗thường 通thông 之chi 矣hĩ 而nhi 人nhân 不bất 之chi 曉hiểu 乃nãi 反phản 授thọ 它# 文văn 立lập 異dị 義nghĩa 以dĩ 為vi 說thuyết 所sở 以dĩ 未vị 善thiện 耳nhĩ 今kim 的đích 准chuẩn 二nhị 祖tổ 之chi 文văn 以dĩ 申thân 厥quyết 旨chỉ 其kỳ 文văn 曰viết 今kim 舉cử 三tam 中trung 之chi 一nhất 故cố 云vân 一nhất 旋toàn 約ước 位vị 竪thụ 明minh 雖tuy 在tại 六lục 根căn 七thất 信tín 已dĩ 前tiền 今kim 通thông 明minh 之chi 乃nãi 在tại 初sơ 心tâm 乃nãi 至chí 云vân 此thử 則tắc 章chương 安an 述thuật 大đại 師sư 已dĩ 證chứng (# 此thử 因nhân 釋thích 位vị 妙diệu 文văn )# 而nhi 四tứ 明minh 即tức 曰viết 三tam 陀đà 羅la 尼ni 雖tuy 通thông 初sơ 後hậu 似tự 位vị 得đắc 之chi 其kỳ 相tương/tướng 最tối 顯hiển 文văn 雖tuy 不bất 正chánh 明minh 大đại 師sư 行hành 位vị 謂vị 非phi 述thuật 已dĩ 證chứng 則tắc 又hựu 不bất 可khả 也dã 但đãn 文văn 相tương/tướng 隱ẩn 略lược 義nghĩa 或hoặc 難nan 見kiến 今kim 約ước 二nhị 義nghĩa 申thân 之chi 謂vị 橫hoạnh/hoành 竪thụ 通thông 別biệt 也dã 文văn 直trực 言ngôn 竪thụ 而nhi 已dĩ 竪thụ 必tất 對đối 橫hoạnh/hoành 又hựu 曰viết 通thông 而nhi 已dĩ 通thông 必tất 對đối 別biệt 文văn 互hỗ 現hiện 耳nhĩ 意ý 謂vị 橫hoạnh/hoành 論luận 則tắc 位vị 位vị 三tam 種chủng 竪thụ 論luận 則tắc 對đối 位vị 前tiền 後hậu 通thông 義nghĩa 通thông 於ư 始thỉ 終chung 別biệt 義nghĩa 對đối 位vị 如như 常thường (# 云vân 云vân )# 不bất 然nhiên 豈khởi 有hữu 竪thụ 通thông 之chi 義nghĩa 門môn 乎hồ 然nhiên 則tắc 大đại 師sư 以dĩ 五ngũ 品phẩm 位vị 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 者giả 。 蓋cái 竪thụ 中trung 之chi 通thông 耳nhĩ 以dĩ 文văn 會hội 義nghĩa 蓋cái 可khả 知tri 矣hĩ 然nhiên 復phục 須tu 究cứu 通thông 別biệt 之chi 所sở 以dĩ 也dã 今kim 以dĩ 義nghĩa 斷đoạn 之chi 曰viết 約ước 觀quán 體thể 同đồng 故cố 通thông 約ước 位vị 相tương/tướng 顯hiển 故cố 別biệt 夫phu 惟duy 約ước 觀quán 體thể 同đồng 即tức 釋thích 籤# 有hữu 曰viết 此thử 三tam 祇kỳ 是thị 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 持trì 一nhất 切thiết 法pháp 。 通thông 為vi 總tổng 持trì 如như 云vân 一nhất 空không 一nhất 切thiết 空không 等đẳng 又hựu 義nghĩa 例lệ 曰viết 五ngũ 品phẩm 即tức 是thị 觀quán 行hành 三tam 觀quán 六lục 根căn 相tướng 似tự 三tam 觀quán 初sơ 住trụ 已dĩ 去khứ 分phần/phân 證chứng 三tam 觀quán 若nhược 別biệt 異dị 之chi 則tắc 名danh 復phục 不bất 同đồng 耳nhĩ 其kỳ 實thật 一nhất 也dã 夫phu 惟duy 約ước 位vị 相tương/tướng 顯hiển 即tức 四tứ 明minh 所sở 謂vị 似tự 位vị 得đắc 之chi 其kỳ 相tương/tướng 最tối 顯hiển 以dĩ 約ước 十thập 信tín 之chi 位vị 斷đoạn 見kiến 思tư 等đẳng 義nghĩa 顯hiển 故cố 也dã 由do 是thị 論luận 之chi 進tiến 不bất 違vi 教giáo 門môn 常thường 途đồ 退thoái 不bất 失thất 大đại 師sư 所sở 證chứng 斯tư 其kỳ 為vi 正chánh 說thuyết 也dã 凡phàm 餘dư 文văn 相tương/tướng 舊cựu 能năng 釋thích 通thông 者giả 茲tư 不bất 復phục 揀giản 。

授thọ 安an 心tâm 法pháp 議nghị

學học 佛Phật 之chi 道đạo 無vô 他tha 求cầu 其kỳ 安an 心tâm 而nhi 已dĩ 然nhiên 則tắc 心tâm 何hà 以dĩ 安an 何hà 以dĩ 不bất 安an 曰viết 心tâm 源nguyên 本bổn 自tự 不bất 動động 何hà 以dĩ 安an 為vi 安an 之chi 云vân 者giả 為vi 夫phu 妄vọng 心tâm 流lưu 動động 則tắc 不bất 能năng 復phục 性tánh 必tất 使sử 之chi 安an 而nhi 後hậu 性tánh 可khả 復phục 也dã 然nhiên 則tắc 心tâm 何hà 以dĩ 動động 曰viết 心tâm 亦diệc 未vị 嘗thường 動động 為vi 其kỳ 一nhất 念niệm 忽hốt 迷mê 不bất 達đạt 物vật 我ngã 均quân 為vi 一nhất 性tánh 故cố 動động 也dã 於ư 是thị 能năng 所sở 彰chương 焉yên 內nội 外ngoại 立lập 焉yên 境cảnh 界giới 形hình 焉yên 物vật 苟cẩu 立lập 矣hĩ 心tâm 有hữu 以dĩ 應ưng 之chi 心tâm 苟cẩu 生sanh 矣hĩ 物vật 得đắc 以dĩ 誘dụ 之chi 而nhi 始thỉ 心tâm 隨tùy 境cảnh 轉chuyển 遂toại 物vật 攀phàn 緣duyên 物vật 有hữu 萬vạn 殊thù 而nhi 心tâm 亦diệc 萬vạn 殊thù 心tâm 必tất 有hữu 事sự 事sự 成thành 則tắc 業nghiệp 興hưng 業nghiệp 興hưng 則tắc 報báo 起khởi 此thử 九cửu 界giới 三tam 道đạo 所sở 以dĩ 紛phân 論luận 而nhi 不bất 息tức 者giả 也dã 原nguyên 其kỳ 所sở 自tự 皆giai 由do 一nhất 心tâm 之chi 動động 遂toại 而nhi 至chí 於ư 膠giao 固cố 沉trầm 溺nịch 流lưu 以dĩ 忘vong 返phản 殆đãi 不bất 可khả 牽khiên 復phục 也dã 是thị 果quả 無vô 以dĩ 救cứu 之chi 歟# 佛Phật 祖tổ 垂thùy 世thế 亦diệc 必tất 有hữu 道đạo 矣hĩ 此thử 安an 心tâm 法pháp 所sở 以dĩ 授thọ 也dã 但đãn 法pháp 無vô 虗hư 授thọ 隨tùy 器khí 異dị 宜nghi 於ư 是thị 有hữu 等đẳng 差sai 焉yên 上thượng 者giả 無vô 心tâm 可khả 安an 無vô 法pháp 可khả 授thọ 是thị 謂vị 安an 心tâm 故cố 須Tu 菩Bồ 提Đề 問vấn 佛Phật 應ưng 云vân 何hà 住trụ 。 云vân 何hà 降hàng 伏phục 其kỳ 心tâm 。 而nhi 佛Phật 直trực 告cáo 之chi 以dĩ 應ưng 無vô 所sở 住trụ 。 二nhị 祖tổ 求cầu 安an 心tâm 於ư 達đạt 磨ma 則tắc 曰viết 將tương 心tâm 來lai 與dữ 汝nhữ 安an 是thị 皆giai 無vô 安an 之chi 安an 乃nãi 曰viết 真chân 安an 非phi 授thọ 之chi 授thọ 是thị 為vi 至chí 授thọ 安an 心tâm 之chi 要yếu 莫mạc 經kinh 於ư 此thử 但đãn 上thượng 達đạt 之chi 人nhân 不bất 常thường 有hữu 故cố 此thử 法pháp 牢lao 入nhập 焉yên 次thứ 則tắc 有hữu 心tâm 可khả 安an 亦diệc 有hữu 法pháp 可khả 授thọ 如như 吾ngô 宗tông 教giáo 以dĩ 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 觀quán 一nhất 念niệm 心tâm 使sử 不bất 可khả 以dĩ 空không 得đắc 不bất 可khả 以dĩ 假giả 得đắc 不bất 可khả 以dĩ 中trung 得đắc 外ngoại 無vô 一nhất 法pháp 。 當đương 情tình 內nội 則tắc 一nhất 心tâm 融dung 泯mẫn 安an 於ư 諦đế 理lý 然nhiên 後hậu 為vi 至chí 此thử 以dĩ 理lý 觀quán 安an 心tâm 者giả 也dã 或hoặc 以dĩ 四tứ 性tánh 推thôi 撿kiểm 一nhất 念niệm 起khởi 心tâm 使sử 不bất 得đắc 自tự 生sanh 不bất 得đắc 他tha 生sanh 不bất 得đắc 共cộng 生sanh 不bất 得đắc 無vô 因nhân 生sanh 既ký 皆giai 叵phả 得đắc 了liễu 本bổn 無vô 生sanh 安an 於ư 空không 慧tuệ 此thử 以dĩ 事sự 觀quán 安an 心tâm 者giả 也dã 又hựu 摩ma 訶ha 止Chỉ 觀Quán 以dĩ 妙diệu 定định 妙diệu 慧tuệ 巧xảo 安an 其kỳ 心tâm 隨tùy 其kỳ 機cơ 宜nghi 則tắc 有hữu 六lục 十thập 四tứ 。 番phiên 安an 心tâm 不bất 同đồng 如như 玄huyền 句cú 事sự 法pháp 觀quán 門môn 亦diệc 略lược 有hữu 安an 心tâm 法pháp 可khả 以dĩ 修tu 之chi 此thử 皆giai 天thiên 台thai 示thị 行hành 者giả 以dĩ 安an 心tâm 之chi 法pháp 至chí 於ư 或hoặc 傳truyền 口khẩu 訣quyết 或hoặc 示thị 心tâm 要yếu 皆giai 安an 心tâm 法pháp 也dã 然nhiên 則tắc 天thiên 台thai 觀quán 門môn 乃nãi 即tức 心tâm 達đạt 於ư 無vô 心tâm 雖tuy 據cứ 其kỳ 中trung 不bất 遺di 上thượng 下hạ 此thử 其kỳ 所sở 以dĩ 悉tất 備bị 歟# 又hựu 其kỳ 次thứ 者giả 固cố 有hữu 心tâm 矣hĩ 心tâm 不bất 易dị 安an 必tất 強cường/cưỡng 為vi 之chi 制chế 嚴nghiêm 為vi 之chi 法pháp 而nhi 後hậu 心tâm 可khả 息tức 也dã 此thử 以dĩ 息tức 心tâm 為vi 安an 非phi 安an 安an 也dã 若nhược 夫phu 雖tuy 制chế 而nhi 不bất 息tức 斯tư 為vi 下hạ 矣hĩ 雖tuy 有hữu 是thị 等đẳng 差sai 苟cẩu 善thiện 用dụng 之chi 皆giai 足túc 以dĩ 安an 心tâm 息tức 妄vọng 而nhi 達đạt 乎hồ 本bổn 源nguyên 者giả 也dã 此thử 玄huyền 文văn 所sở 謂vị 禪thiền 亦diệc 如như 是thị 授thọ 安an 心tâm 法pháp 如như 教giáo 修tu 行hành 。 即tức 得đắc 發phát 定định 是thị 也dã 豈khởi 如như 今kim 之chi 所sở 謂vị 禪thiền 尚thượng 虗hư 言ngôn 而nhi 無vô 實thật 義nghĩa 乎hồ 若nhược 然nhiên 者giả 今kim 之chi 禪thiền 非phi 古cổ 之chi 禪thiền 也dã 夫phu 古cổ 之chi 言ngôn 禪thiền 者giả 猶do 得đắc 依y 言ngôn 以dĩ 體thể 道đạo 如như 說thuyết 而nhi 操thao 趣thú 也dã 今kim 之chi 言ngôn 禪thiền 者giả 則tắc 不bất 然nhiên 其kỳ 為vi 禪thiền 也dã 恢khôi 詭quỷ 譎# 恠# 言ngôn 句cú 窠khòa 臼cữu 動động 以dĩ 千thiên 百bách 而nhi 莫mạc 知tri 適thích 從tùng 良lương 難nạn/nan 言ngôn 矣hĩ 是thị 則tắc 古cổ 之chi 禪thiền 也dã 純thuần 今kim 之chi 禪thiền 也dã 或hoặc 欺khi 而nhi 已dĩ 矣hĩ 使sử 古cổ 之chi 禪thiền 施thí 於ư 今kim 之chi 人nhân 必tất 無vô 效hiệu 今kim 之chi 禪thiền 施thí 於ư 古cổ 之chi 人nhân 亦diệc 無vô 益ích 是thị 今kim 宜nghi 今kim 之chi 禪thiền 古cổ 宜nghi 古cổ 之chi 禪thiền 禪thiền 無vô 古cổ 今kim 宜nghi 之chi 者giả 人nhân 也dã 嗚ô 呼hô 安an 得đắc 古cổ 人nhân 而nhi 與dữ 之chi 議nghị 古cổ 之chi 禪thiền 哉tai 。

香hương 華hoa 體thể 徧biến 說thuyết

二nhị 三tam 子tử 將tương 事sự 懺sám 摩ma (# 翻phiên 云vân 悔hối 過quá )# 因nhân 以dĩ 所sở 謂vị 香hương 華hoa 體thể 徧biến 為vi 請thỉnh 者giả 余dư 曰viết 此thử 香hương 華hoa 體thể 徧biến 之chi 說thuyết 在tại 用dụng 心tâm 而nhi 不bất 在tại 事sự 物vật 在tại 得đắc 趣thú 而nhi 不bất 在tại 語ngữ 言ngôn 汝nhữ 欲dục 以dĩ 事sự 物vật 語ngữ 言ngôn 求cầu 體thể 徧biến 耶da 然nhiên 亦diệc 觀quán 道đạo 一nhất 難nan 會hội 之chi 說thuyết 頗phả 有hữu 關quan 於ư 圓viên 宗tông 大đại 旨chỉ 心tâm 境cảnh 理lý 趣thú 是thị 不bất 可khả 不bất 達đạt 也dã 因nhân 得đắc 以dĩ 言ngôn 之chi 而nhi 自tự 昔tích 乃nãi 以dĩ 事sự 偏thiên 理lý 徧biến 為vi 說thuyết 又hựu 以dĩ 寬khoan 廣quảng 即tức 狹hiệp 論luận 之chi 是thị 正chánh 就tựu 事sự 境cảnh 上thượng 說thuyết 了liễu 也dã 豈khởi 所sở 以dĩ 用dụng 心tâm 運vận 想tưởng 之chi 要yếu 乎hồ 雖tuy 然nhiên 請thỉnh 先tiên 示thị 彼bỉ 說thuyết 而nhi 後hậu 以dĩ 今kim 意ý 直trực 指chỉ 之chi 且thả 昔tích 之chi 論luận 者giả 咸hàm 曰viết 一nhất 香hương 一nhất 華hoa 。 而nhi 能năng 徧biến 法Pháp 界Giới 者giả 事sự 耶da 理lý 耶da 言ngôn 理lý 則tắc 本bổn 徧biến 何hà 假giả 事sự 為vi 言ngôn 事sự 則tắc 物vật 豈khởi 能năng 徧biến 或hoặc 曰viết 事sự 徧biến 者giả 然nhiên 則tắc 事sự 何hà 以dĩ 徧biến 曰viết 理lý 極cực 故cố 事sự 融dung 意ý 用dụng 輔phụ 行hành 所sở 謂vị 理lý 極cực 事sự 徧biến 之chi 語ngữ 或hoặc 曰viết 理lý 徧biến 者giả 然nhiên 則tắc 理lý 何hà 以dĩ 假giả 事sự 曰viết 理lý 無vô 所sở 存tồn 徧biến 在tại 於ư 事sự 故cố 又hựu 曰viết 竝tịnh 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 者giả 極cực 則tắc 曰viết 事sự 理lý 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 者giả 更cánh 有hữu 云vân 云vân 之chi 說thuyết 要yếu 不bất 過quá 此thử 耳nhĩ 雖tuy 皆giai 有hữu 文văn 有hữu 義nghĩa 纔tài 言ngôn 事sự 徧biến 理lý 徧biến 則tắc 已dĩ 是thị 落lạc 他tha 窠khòa 臼cữu 也dã 況huống 於ư 心tâm 境cảnh 了liễu 無vô 交giao 涉thiệp 縱túng/tung 約ước 事sự 理lý 言ngôn 之chi 亦diệc 不bất 當đương 如như 自tự 來lai 之chi 說thuyết 何hà 者giả 且thả 徧biến 不bất 徧biến 皆giai 事sự 也dã 理lý 則tắc 無vô 徧biến 無vô 不bất 徧biến 但đãn 可khả 言ngôn 所sở 以dĩ 徧biến 者giả 由do 即tức 理lý 故cố 若nhược 直trực 對đối 事sự 以dĩ 理lý 為vi 徧biến 而nhi 事sự 不bất 徧biến 者giả 是thị 又hựu 將tương 事sự 理lý 作tác 兩lưỡng 法pháp 說thuyết 卻khước 也dã 若nhược 曰viết 理lý 則tắc 本bổn 徧biến 者giả 祇kỳ 如như 事sự 豈khởi 不bất 然nhiên 耶da 如như 曰viết 世thế 緣duyên 起khởi 法pháp 亦diệc 本bổn 無vô 生sanh 是thị 也dã 昔tích 又hựu 論luận 寬khoan 廣quảng 即tức 狹hiệp 徧biến 者giả 或hoặc 曰viết 寬khoan 廣quảng 理lý 也dã 即tức 狹hiệp 事sự 也dã 此thử 固cố 不bất 然nhiên 或hoặc 曰viết 廣quảng 狹hiệp 皆giai 事sự 徧biến 則tắc 是thị 理lý 者giả 此thử 說thuyết 有hữu 可khả 有hữu 否phủ/bĩ 可khả 在tại 廣quảng 狹hiệp 皆giai 事sự 不bất 可khả 在tại 直trực 以dĩ 徧biến 為vi 理lý 今kim 謂vị 徧biến 有hữu 廣quảng 狹hiệp 者giả 正chánh 約ước 事sự 論luận 不bất 可khả 於ư 理lý 而nhi 言ngôn 廣quảng 狹hiệp 蓋cái 理lý 非phi 數số 量lượng 故cố 也dã 但đãn 於ư 一nhất 切thiết 。 法pháp 示thị 徧biến 謂vị 之chi 寬khoan 廣quảng 約ước 趣thú 一nhất 法pháp 上thượng 示thị 徧biến 謂vị 之chi 即tức 狹hiệp 以dĩ 徧biến 言ngôn 之chi 則tắc 無vô 廣quảng 狹hiệp 之chi 異dị 也dã 此thử 皆giai 因nhân 舊cựu 評bình 論luận 之chi 說thuyết 今kim 意ý 直trực 指chỉ 則tắc 不bất 然nhiên 要yếu 之chi 事sự 徧biến 理lý 徧biến 廣quảng 偏thiên 狹hiệp 偏thiên 皆giai 法pháp 爾nhĩ 而nhi 然nhiên 何hà 足túc 論luận 者giả 直trực 饒nhiêu 論luận 得đắc 徹triệt 頭đầu 徹triệt 尾vĩ 事sự 圓viên 理lý 圓viên 依y 然nhiên 香hương 華hoa 自tự 香hương 華hoa 我ngã 心tâm 自tự 我ngã 心tâm 若nhược 要yếu 教giáo 他tha 徧biến 去khứ 未vị 夢mộng 見kiến 在tại 須tu 信tín 徧biến 與dữ 不bất 徧biến 總tổng 不bất 干can 他tha 事sự 道Đạo 理lý 亦diệc 不bất 在tại 香hương 華hoa 上thượng 祇kỳ 遮già 數số 片phiến 之chi 華hoa 假giả 此thử 發phát 用dụng 可khả 也dã 如như 龍long 行hành 雨vũ 得đắc 水thủy 相tương 似tự 豈khởi 便tiện 向hướng 滴tích 水thủy 上thượng 覔# 徧biến 耶da 若nhược 於ư 遮già 裏lý 見kiến 得đắc 便tiện 識thức 香hương 華hoa 體thể 徧biến 所sở 在tại 已dĩ 是thị 一nhất 時thời 說thuyết 了liễu 也dã 雖tuy 然nhiên 若nhược 未vị 解giải 者giả 。 更cánh 須tu 為vi 他tha 指chỉ 箇cá 徧biến 處xứ 始thỉ 得đắc 要yếu 知tri 徧biến 處xứ 祗chi 在tại 自tự 家gia 心tâm 體thể 心tâm 體thể 若nhược 徧biến 則tắc 從tùng 心tâm 所sở 想tưởng 六lục 塵trần 諸chư 法pháp 更cánh 不bất 動động 一nhất 絲ti 毫hào 自tự 然nhiên 稱xưng 性tánh 一nhất 一nhất 周chu 徧biến 亦diệc 不bất 須tu 費phí 力lực 也dã 祇kỳ 如như 此thử 心tâm 又hựu 何hà 曾tằng 不bất 徧biến 若nhược 謂vị 今kim 始thỉ 徧biến 者giả 則tắc 是thị 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 豈khởi 得đắc 為vi 稱xưng 性tánh 無vô 作tác 之chi 行hành 耶da 祇kỳ 為vi 從tùng 來lai 不bất 了liễu 此thử 心tâm 性tánh 本bổn 周chu 圓viên 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 一nhất 墮đọa 塵trần 境cảnh 便tiện 成thành 限hạn 礙ngại 今kim 但đãn 去khứ 其kỳ 從tùng 前tiền 所sở 有hữu 限hạn 礙ngại 底để 物vật 一nhất 切thiết 不bất 留lưu 。 使sử 此thử 心tâm 境cảnh 如như 太thái 虗hư 空không 相tướng 似tự 自tự 然nhiên 復phục 本bổn 周chu 徧biến 便tiện 能năng 稱xưng 此thử 廣quảng 大đại 神thần 德đức 妙diệu 用dụng 作tác 大đại 佛Phật 事sự 。 亦diệc 見kiến 全toàn 心tâm 是thị 法pháp 全toàn 法pháp 是thị 心tâm 了liễu 無vô 能năng 想tưởng 所sở 想tưởng 亦diệc 無vô 能năng 徧biến 所sở 徧biến 自tự 然nhiên 心tâm 境cảnh 一nhất 如như 矣hĩ 苟cẩu 不bất 能năng 此thử 說thuyết 其kỳ 事sự 不bất 能năng 徧biến 雖tuy 理lý 又hựu 何hà 曾tằng 徧biến 豈khởi 不bất 聞văn 義nghĩa 例lệ 有hữu 曰viết 諸chư 法pháp 何hà 嘗thường 自tự 謂vị 同đồng 異dị 當đương 知tri 一nhất 切thiết 。 由do 心tâm 分phân 別biệt 例lệ 此thử 而nhi 言ngôn 諸chư 法pháp 何hà 曾tằng 自tự 謂vị 事sự 理lý 誰thùy 廣quảng 誰thùy 狹hiệp 誰thùy 徧biến 不bất 徧biến 亦diệc 祇kỳ 一nhất 切thiết 由do 心tâm 分phân 別biệt 而nhi 已dĩ 況huống 此thử 又hựu 非phi 分phân 別biệt 所sở 到đáo 蓋cái 分phân 別biệt 者giả 便tiện 是thị 情tình 想tưởng 但đãn 有hữu 一nhất 念niệm 情tình 想tưởng 未vị 盡tận 即tức 不bất 能năng 周chu 徧biến 矣hĩ 直trực 須tu 如như 起khởi 信tín 所sở 謂vị 離ly 念niệm 想tưởng 者giả 等đẳng 虗hư 空không 界giới 無vô 所sở 不bất 徧biến 法Pháp 界Giới 一nhất 相tướng 。 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 平bình 等đẳng 法Pháp 身thân 。 心tâm 體thể 如như 此thử 方phương 契khế 得đắc 此thử 理lý 若nhược 論luận 此thử 心tâm 在tại 初sơ 心tâm 行hành 者giả 直trực 是thị 難nạn/nan 到đáo 然nhiên 不bất 可khả 以dĩ 難nạn/nan 到đáo 故cố 使sử 生sanh 退thoái 屈khuất 云vân 我ngã 是thị 初sơ 心tâm 凡phàm 夫phu 如như 何hà 便tiện 能năng 到đáo 此thử 玄huyền 妙diệu 境cảnh 界giới 。 如như 此thử 則tắc 是thị 自tự 作tác 障chướng 礙ngại 也dã 又hựu 豈khởi 不bất 聞văn 祖tổ 師sư 有hữu 言ngôn 子tử 為vi 學học 凡phàm 為vi 學học 聖thánh 耶da 苟cẩu 為vi 學học 聖thánh 則tắc 又hựu 曰viết 初sơ 心tâm 之chi 人nhân 以dĩ 上thượng 品phẩm 寂tịch 光quang 而nhi 為vi 觀quán 體thể 豈khởi 可khả 稱xưng 圓viên 頓đốn 學học 唯duy 心tâm 者giả 乃nãi 於ư 此thử 理lý 卻khước 生sanh 退thoái 屈khuất 要yếu 須tu 聞văn 深thâm 不bất 怖bố 聞văn 廣quảng 不bất 疑nghi 聞văn 非phi 深thâm 非phi 廣quảng 意ý 而nhi 有hữu 勇dũng 。 依y 圓viên 頓đốn 教giáo 解giải 發phát 起khởi 圓viên 心tâm 直trực 要yếu 與dữ 此thử 理lý 相tương 應ứng 始thỉ 得đắc 然nhiên 亦diệc 不bất 可khả 容dung 易dị 若nhược 不bất 會hội 遮già 箇cá 道Đạo 理lý 又hựu 如như 何hà 說thuyết 事sự 理lý 一nhất 心tâm 祇kỳ 如như 理lý 一nhất 心tâm 。 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 體thể 既ký 不bất 會hội 事sự 理lý 一nhất 心tâm 又hựu 如như 何hà 說thuyết 皆giai 如như 炎diễm 幻huyễn 不bất 思tư 議nghị 故cố 。 我ngã 稽khể 首thủ 心tâm 無vô 著trước 祇kỳ 如như 炎diễm 幻huyễn 不bất 思tư 議nghị 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 體thể 既ký 不bất 會hội 炎diễm 幻huyễn 不bất 思tư 議nghị 又hựu 如như 何hà 說thuyết 能năng 禮lễ 所sở 禮lễ 性tánh 空không 寂tịch 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 難nan 思tư 議nghị 祇kỳ 如như 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 禮lễ 既ký 不bất 會hội 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 又hựu 如như 何hà 說thuyết 我ngã 三tam 業nghiệp 性tánh 如như 虗hư 空không 祇kỳ 如như 三tam 業nghiệp 性tánh 空không 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 體thể 既ký 不bất 會hội 三tam 業nghiệp 性tánh 空không 又hựu 如như 何hà 說thuyết 口khẩu 宣tuyên 六lục 根căn 罪tội 時thời 心tâm 存tồn 三tam 種chủng 懺sám 法pháp 祇kỳ 如như 無vô 生sanh 理lý 懺sám 如như 何hà 存tồn 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 體thể 既ký 不bất 會hội 無vô 生sanh 理lý 懺sám 又hựu 如như 何hà 說thuyết 行hành 則tắc 步bộ 步bộ 絕tuyệt 迹tích 誦tụng 則tắc 聲thanh 聲thanh 絕tuyệt 聞văn 祇kỳ 如như 絕tuyệt 迹tích 絕tuyệt 聞văn 底để 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 體thể 既ký 不bất 會hội 絕tuyệt 迹tích 絕tuyệt 聞văn 又hựu 如như 何hà 說thuyết 生sanh 法pháp 二nhị 空không 無vô 生sanh 觀quán 慧tuệ 祇kỳ 如như 無vô 生sanh 觀quán 慧tuệ 豈khởi 不bất 是thị 遮già 箇cá 心tâm 體thể 若nhược 更cánh 類loại 通thông 終chung 不bất 能năng 盡tận 。 且thả 止chỉ 於ư 此thử 然nhiên 則tắc 香hương 華hoa 體thể 徧biến 雖tuy 出xuất 此thử 中trung 一nhất 理lý 貫quán 之chi 則tắc 始thỉ 自tự 一nhất 切thiết 恭cung 敬kính 。 終chung 至chí 坐tọa 禪thiền 觀quán 慧tuệ 十thập 科khoa 行hành 儀nghi 無vô 非phi 遮già 箇cá 道Đạo 理lý 會hội 則tắc 徧biến 會hội 不bất 會hội 則tắc 俱câu 迷mê 更cánh 能năng 得đắc 彼bỉ 觸xúc 類loại 長trường/trưởng 之chi 則tắc 又hựu 不bất 止chỉ 香hương 華hoa 體thể 徧biến 之chi 說thuyết 也dã 雖tuy 然nhiên 忽hốt 若nhược 有hữu 人nhân 問vấn 。 此thử 香hương 華hoa 體thể 徧biến 理lý 徧biến 耶da 事sự 徧biến 耶da 祇kỳ 向hướng 它# 道đạo 願nguyện 此thử 香hương 華hoa 徧biến 十thập 方phương (# 云vân 云vân )# 。

輔phụ 行hành 普phổ 門môn 子tử 序tự 略lược 釋thích

大đại 抵để 文văn 字tự 須tu 觀quán 主chủ 意ý 此thử 既ký 為vi 輔phụ 行hành 作tác 序tự 故cố 一nhất 序tự 專chuyên 以dĩ 文văn 字tự 述thuật 作tác 為vi 說thuyết 所sở 以dĩ 破phá 題đề 便tiện 曰viết 宗tông 虗hư 無vô 者giả 名danh 教giáo 之chi 道đạo 廢phế 遺di 文văn 字tự 者giả 述thuật 作tác 之chi 義nghĩa 乖quai 蓋cái 先tiên 言ngôn 偏thiên 尚thượng 之chi 失thất 意ý 為vi 下hạ 述thuật 作tác 張trương 本bổn 而nhi 曰viết 宗tông 虗hư 無vô 者giả 本bổn 非phi 正chánh 行hạnh 老lão 莊trang 蓋cái 言ngôn 後hậu 世thế 宗tông 尚thượng 老lão 莊trang 之chi 學học 者giả 因nhân 見kiến 老lão 莊trang 有hữu 搥trùy 提đề 仁nhân 義nghĩa 滅diệt 絕tuyệt 禮lễ 樂nhạo/nhạc/lạc 之chi 說thuyết 以dĩ 謂vị 周chu 孔khổng 名danh 教giáo 之chi 道đạo 可khả 廢phế 曾tằng 不bất 知tri 老lão 莊trang 豈khởi 直trực 搥trùy 提đề 滅diệt 絕tuyệt 者giả 今kim 且thả 汎# 引dẫn 屬thuộc 對đối 下hạ 句cú 以dĩ 為vi 興hưng 教giáo 爾nhĩ 或hoặc 者giả 便tiện 謂vị 此thử 斥xích 它# 宗tông 非phi 也dã 豈khởi 有hữu 全toàn 未vị 曾tằng 言ngôn 述thuật 作tác 大đại 體thể 便tiện 以dĩ 譏cơ 斥xích 為vi 事sự 恐khủng 非phi 作tác 者giả 之chi 意ý 亦diệc 為vi 文văn 之chi 體thể 政chánh 不bất 當đương 爾nhĩ 今kim 得đắc 以dĩ 正chánh 之chi 言ngôn 遺di 文văn 字tự 者giả 此thử 亦diệc 非phi 正chánh 斥xích 禪thiền 宗tông 蓋cái 通thông 言ngôn 後hậu 世thế 有hữu 失thất 旨chỉ 者giả 因nhân 見kiến 禪thiền 宗tông 有hữu 教giáo 外ngoại 別biệt 傳truyền 之chi 說thuyết 以dĩ 謂vị 文văn 字tự 可khả 遺di 有hữu 乖quai 述thuật 作tác 之chi 義nghĩa 曾tằng 不bất 知tri 別biệt 傳truyền 之chi 旨chỉ 豈khởi 真chân 遺di 文văn 字tự 者giả 若nhược 如như 舊cựu 解giải 所sở 謂vị 癡si 人nhân 不bất 足túc 與dữ 語ngữ 夢mộng 也dã 夫phu 欲dục 正chánh 教giáo 本bổn 必tất 始thỉ 於ư 吾ngô 佛Phật 聖thánh 人nhân 出xuất 世thế 設thiết 教giáo 故cố 曰viết 古cổ 先tiên 梵Phạm 皇hoàng 等đẳng 是thị 知tri 佛Phật 世thế 赴phó 機cơ 滅diệt 後hậu 結kết 集tập 莫mạc 不bất 以dĩ 言ngôn 教giáo 文văn 字tự 為vi 本bổn 又hựu 況huống 末mạt 代đại 根căn 鈍độn 知tri 幾kỷ 領lãnh 會hội 者giả 鮮tiên 則tắc 文văn 字tự 述thuật 作tác 尤vưu 不bất 可khả 廢phế 廢phế 則tắc 守thủ 愚ngu 自tự 甘cam 於ư 昏hôn 懵mộng 雖tuy 欲dục 論luận 心tâm 且thả 迷mê 教giáo 迹tích 卒thốt 於ư 無vô 所sở 適thích 從tùng 而nhi 已dĩ 故cố 曰viết 至chí 有hữu 止chỉ 其kỳ 若nhược 是thị 乎hồ 窮cùng 年niên 默mặc 坐tọa 蓋cái 向hướng 所sở 謂vị 失thất 旨chỉ 者giả 要yếu 知tri 得đắc 失thất 而nhi 已dĩ 政chánh 不bất 必tất 指chỉ 名danh 其kỳ 人nhân 而nhi 或hoặc 者giả 必tất 欲dục 強cường/cưỡng 指chỉ 名danh 之chi 適thích 足túc 啟khải 端đoan 爭tranh 論luận 今kim 無vô 取thủ 也dã 孰thục 若nhược 使sử 聞văn 而nhi 自tự 化hóa 歟# 大đại 凡phàm 智trí 眼nhãn 未vị 開khai 而nhi 欲dục 以dĩ 己kỷ 見kiến 明minh 道đạo 是thị 猶do 未vị 階giai 捫môn 象tượng 而nhi 各các 陳trần 乳nhũ 色sắc 者giả 也dã 不bất 亦diệc 太thái 早tảo 計kế 乎hồ 捫môn 象tượng 乳nhũ 色sắc 二nhị 喻dụ 并tinh 出xuất 大đại 經kinh (# 云vân 云vân )# 故cố 有hữu 所sở 謂vị 即tức 心tâm 是thị 佛Phật 悟ngộ 入nhập 之chi 門môn 色sắc 不bất 異dị 空không 。 本bổn 末mạt (# 本bổn 空không 末mạt 色sắc )# 誰thùy 迹tích 之chi 說thuyết 蓋cái 將tương 以dĩ 此thử 冥minh 於ư 絕tuyệt 待đãi 復phục 何hà 施thí 於ư 章chương 句cú 乎hồ 此thử 其kỳ 僻tích 者giả 之chi 言ngôn 也dã 然nhiên 心tâm 是thị 佛Phật 色sắc 不bất 異dị 空không 。 亦diệc 經kinh 語ngữ 爾nhĩ 今kim 乃nãi 斥xích 以dĩ 為vi 非phi 何hà 邪tà 曰viết 經kinh 語ngữ 固cố 無vô 失thất 也dã 失thất 在tại 執chấp 此thử 以dĩ 弃khí 文văn 字tự 耳nhĩ 既ký 知tri 即tức 心tâm 是thị 佛Phật 文văn 字tự 豈khởi 不bất 即tức 心tâm 而nhi 須tu 棄khí 邪tà 果quả 達đạt 色sắc 不bất 異dị 空không 。 文văn 字tự 即tức 色sắc 何hà 得đắc 異dị 空không 棄khí 文văn 即tức 是thị 棄khí 空không 空không 可khả 棄khí 乎hồ 以dĩ 此thử 考khảo 之chi 是thị 與dữ 經kinh 語ngữ 併tinh 成thành 僻tích 失thất 豈khởi 非phi 大đại 教giáo 陵lăng 遲trì 有hữu 斯tư 異dị 見kiến 抑ức 由do 迷mê 於ư 文văn 字tự 即tức 離ly 故cố 也dã 故cố 曰viết 蓋cái 由do 未vị 辨biện 等đẳng 便tiện 知tri 文văn 字tự 性tánh 即tức 解giải 脫thoát 性tánh 解giải 脫thoát 性tánh 即tức 文văn 字tự 性tánh 二nhị 皆giai 亡vong 離ly 則tắc 文văn 字tự 即tức 道đạo 尚thượng 不bất 見kiến 文văn 字tự 。 可khả 得đắc 豈khởi 有hữu 文văn 字tự 為vi 所sở 棄khí 乎hồ 總tổng 持trì 功công 深thâm 者giả 則tắc 文văn 字tự 有hữu 顯hiển 總tổng 持trì 之chi 功công 因nhân 教giáo 可khả 以dĩ 得đắc 理lý 又hựu 其kỳ 可khả 棄khí 邪tà 夫phu 是thị 則tắc 文văn 字tự 述thuật 作tác 果quả 不bất 可khả 廢phế 明minh 矣hĩ 此thử 一nhất 家gia 教giáo 宗tông 所sở 以dĩ 始thỉ 於ư 智trí 者giả 從tùng 上thượng 付phó 授thọ 廣quảng 有hữu 記ký 述thuật 相tương/tướng 沿duyên 說thuyết 釋thích 至chí 於ư 荊kinh 溪khê 著trước 述thuật 斯tư 記ký 文văn 字tự 之chi 作tác 可khả 謂vị 盛thịnh 矣hĩ 故cố 曰viết 惟duy 昔tích 智trí 者giả 止chỉ 凡phàm 十thập 卷quyển 誕đản 敷phu 玄huyền 德đức 大đại 拯chửng 橫hoạnh/hoành 流lưu 者giả 蓋cái 言ngôn 大đại 師sư 示thị 世thế 大đại 敷phu 此thử 玄huyền 德đức 略lược 如như 玄huyền 文văn 所sở 序tự 十thập 德đức 故cố 能năng 抗kháng 折chiết 南nam 三tam 北bắc 七thất 諸chư 師sư 一nhất 歸quy 于vu 正chánh 有hữu 善thiện 禹vũ 之chi 治trị 水thủy 能năng 使sử 渢# 濫lạm 橫hoạnh/hoành 流lưu 得đắc 其kỳ 道đạo 而nhi 朝triêu 宗tông 于vu 海hải 此thử 其kỳ 為vi 功công 大đại 矣hĩ 韓# 子tử 所sở 謂vị 障chướng 百bách 川xuyên 而nhi 柬# 之chi 回hồi 狂cuồng 瀾lan 於ư 既ký 倒đảo 是thị 也dã 故cố 曰viết 咨tư 覆phú 簣quỹ 於ư 文văn 思tư 等đẳng 覆phú 簣quỹ 蓋cái 喻dụ 始thỉ 問vấn 道đạo 於ư 南nam 岳nhạc 而nhi 終chung 得đắc 起khởi 一nhất 性tánh 已dĩ 墜trụy 之chi 宗tông 絕tuyệt 維duy 所sở 以dĩ 喻dụ 已dĩ 墜trụy 也dã 蓋cái 西tây 聖thánh 之chi 道đạo 振chấn 於ư 龍long 猛mãnh 絕tuyệt 於ư 師sư 子tử 而nhi 大đại 師sư 復phục 振chấn 起khởi 之chi 故cố 云vân 也dã 所sở 以dĩ 為vi 宗tông 源nguyên 者giả 不bất 出xuất 四tứ 句cú 故cố 曰viết 命mạng 家gia 作tác 古cổ 等đẳng 夫phu 以dĩ 中trung 論luận 為vi 師sư 宗tông 則tắc 所sở 承thừa 觀quán 法pháp 也dã 以dĩ 上thượng 乘thừa 為vi 歸quy 趣thú 則tắc 所sở 悟ngộ 法pháp 華hoa 也dã 所sở 謂vị 一nhất 宗tông 傳truyền 持trì 之chi 道đạo 舉cử 在tại 是thị 矣hĩ 可khả 謂vị 得đắc 言ngôn 之chi 要yếu 也dã 威uy 公công 宿túc 植thực 等đẳng 者giả 相tương/tướng 傳truyền 云vân 徐từ 陵lăng 後hậu 身thân 嘗thường 陳trần 五ngũ 願nguyện 於ư 天thiên 台thai 今kim 為vi 異dị 世thế 孫tôn 蓋cái 不bất 愆khiên 于vu 素tố 也dã 相tương/tướng 沿duyên 說thuyết 釋thích 遑hoàng 恤tuất 我ngã 文văn 者giả 當đương 二nhị 威uy 之chi 際tế 緘giam 授thọ 而nhi 已dĩ 其kỳ 道đạo 不bất 行hành 。 至chí 左tả 溪khê 始thỉ 弘hoằng 說thuyết 釋thích 雖tuy 欲dục 述thuật 記ký 以dĩ 申thân 斯tư 文văn 有hữu 所sở 未vị 暇hạ 遑hoàng 謂vị 暇hạ 也dã 故cố 再tái 敡# 於ư 毗tỳ 壇đàn 敭# 謂vị 敷phu 敭# 毗tỳ 壇đàn 蓋cái 以dĩ 處xứ 名danh 謂vị 記ký 主chủ 可khả 以dĩ 住trụ 斯tư 敷phu 敭# 著trước 述thuật 之chi 事sự 亦diệc 左tả 溪khê 知tri 其kỳ 有hữu 在tại 也dã 嘗thường 言ngôn 止Chỉ 觀Quán 二nhị 門môn 等đẳng 者giả 即tức 記ký 主chủ 嘗thường 言ngôn 之chi 如như 此thử 且thả 歎thán 記ký 之chi 不bất 可khả 不bất 述thuật 也dã 所sở 以dĩ 統thống 萬vạn 行hạnh 則tắc 止Chỉ 觀Quán 之chi 道Đạo 。 廣quảng 貫quán 一nhất 理lý 則tắc 圓viên 頓đốn 之chi 功công 深thâm 其kỳ 法Pháp 門môn 如như 此thử 而nhi 文văn 或hoặc 舛suyễn 訛ngoa 或hoặc 同đồng 異dị 或hoặc 邪tà 疑nghi 者giả 亂loạn 於ư 其kỳ 間gian 今kim 古cổ 之chi 說thuyết 不bất 一nhất 是thị 不bất 可khả 不bất 辨biện 正chánh 而nhi 申thân 釋thích 之chi 此thử 記ký 主chủ 所sở 以dĩ 細tế 繹# 思tư 慮lự 將tương 以dĩ 津tân 導đạo 其kỳ 玄huyền 流lưu 使sử 止Chỉ 觀Quán 之chi 道Đạo 。 不bất 壅ủng 來lai 世thế 此thử 述thuật 記ký 之chi 志chí 也dã 質chất 而nhi 不bất 野dã 等đẳng 言ngôn 文văn 體thể 雅nhã 得đắc 其kỳ 所sở 也dã 廣quảng 略lược 之chi 旨chỉ 者giả 非phi 止Chỉ 觀Quán 所sở 謂vị 廣quảng 略lược 蓋cái 言ngôn 經kinh 論luận 說thuyết 有hữu 廣quảng 略lược 者giả 為vi 被bị 根căn 性tánh 利lợi 鈍độn 今kim 此thử 文văn 亦diệc 然nhiên 勝thắng 劣liệt 即tức 利lợi 鈍độn 故cố 也dã 豈khởi 唯duy 等đẳng 者giả 此thử 又hựu 言ngôn 記ký 之chi 為vi 文văn 有hữu 資tư 解giải 行hành 及cập 所sở 以dĩ 命mạng 題đề 之chi 旨chỉ 錯thác 綜tống 謂vị 統thống 總tổng 其kỳ 所sở 說thuyết [(隱-工)/木]# 括quát 謂vị 條điều 理lý 其kỳ 行hành 相tương/tướng [(隱-工)/木]# 括quát 語ngữ 出xuất 荀# 子tử 唯duy 條điều 理lý 其kỳ 行hành 相tương/tướng 故cố 三tam 多đa 之chi 妙diệu 運vận 遽cự 階giai 謂vị 速tốc 登đăng 寶bảo 所sở 也dã 統thống 總tổng 其kỳ 所sở 說thuyết 故cố 一Nhất 乘Thừa 之chi 玄huyền 覽lãm 斯tư 脗# (# 字tự 應ưng 從tùng 月nguyệt )# 謂vị 符phù 合hợp 實thật 理lý 也dã 三tam 多đa 之chi 義nghĩa 說thuyết 者giả 不bất 一nhất 或hoặc 以dĩ 經kinh 言ngôn 多đa 供cúng 養dường 佛Phật 多đa 事sự 善thiện 友hữu 於ư 多đa 佛Phật 所sở 請thỉnh 問vấn 法Pháp 要yếu (# 文văn 出xuất 般Bát 若Nhã )# 或hoặc 以dĩ 三tam 軌quỹ 和hòa 合hợp 為vi 一nhất 。 大Đại 乘Thừa 為vi 三tam 多đa 或hoặc 以dĩ 三tam 觀quán 等đẳng 為vi 三tam 多đa 言ngôn 其kỳ 皆giai 攝nhiếp 法pháp 多đa 也dã 此thử 或hoặc 得đắc 文văn 或hoặc 得đắc 義nghĩa 去khứ 取thủ 在tại 人nhân 或hoặc 名danh 相tướng 別biệt 有hữu 所sở 出xuất 以dĩ 俟sĩ 愽# 聞văn (# 云vân 云vân )# 所sở 以dĩ 命mạng 題đề 之chi 旨chỉ 不bất 出xuất 解giải 行hành 故cố 以dĩ 岐kỳ 路lộ 方phương 隅ngung 示thị 之chi 亦diệc 可khả 謂vị 善thiện 喻dụ 矣hĩ 要yếu 之chi 解giải 如như 一nhất 目mục 總tổng 覽lãm 則tắc 無vô 方phương 隅ngung 之chi 異dị 行hành 如như 千thiên 里lý 投đầu 足túc 不bất 無vô 岐kỳ 路lộ 之chi 別biệt 始thỉ 終chung 天thiên 隔cách 言ngôn 行hạnh 一nhất 向hướng 異dị 也dã 淺thiển 深thâm 隨tùy 類loại 言ngôn 解giải 亦diệc 有hữu 殊thù 此thử 據cứ 序tự 者giả 一nhất 往vãng 之chi 論luận 而nhi 曰viết 建kiến 言ngôn 輔phụ 行hành 以dĩ 舉cử 其kỳ 全toàn 者giả 謂vị 輔phụ 必tất 有hữu 能năng 所sở 即tức 教giáo 為vi 能năng 輔phụ 行hành 為vi 所sở 輔phụ 故cố 以dĩ 二nhị 字tự 目mục 之chi 則tắc 可khả 以dĩ 兼kiêm 舉cử 解giải 行hành 之chi 全toàn 也dã 若nhược 夫phu 圓viên 頓đốn 解giải 行hành 未vị 始thỉ 抗kháng 分phần/phân 以dĩ 解giải 融dung 行hành 則tắc 行hành 亦diệc 無vô 殊thù 以dĩ 行hành 驗nghiệm 解giải 則tắc 解giải 亦diệc 淺thiển 深thâm 解giải 雖tuy 淺thiển 深thâm 始thỉ 終chung 不bất 二nhị 此thử 圓viên 頓đốn 行hành 解giải 所sở 以dĩ 俱câu 妙diệu 也dã 故cố 自tự 遠viễn 方phương 來lai 下hạ 此thử 言ngôn 記ký 主chủ 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 之chi 道Đạo 。 傳truyền 弘hoằng 於ư 世thế 故cố 學học 者giả 從tùng 之chi 得đắc 益ích 者giả 眾chúng 良lương 由do 道đạo 得đắc 人nhân 弘hoằng 故cố 不bất 孤cô 運vận 也dã 咨tư 子tử 末mạt 學học 等đẳng 謙khiêm 己kỷ 輙triếp 序tự 爾nhĩ 紀kỷ 時thời 可khả 知tri 。

山sơn 家gia 緒tự 餘dư 集tập 卷quyển 下hạ (# 終chung )# 。 鄭trịnh 恭cung 刊# 。

宗tông 門môn 尊tôn 祖tổ 議nghị

沙Sa 門Môn 。 志chí 磐bàn 。 述thuật 。

如Như 來Lai 聖thánh 人nhân 以dĩ 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 開khai 迹tích 顯hiển 本bổn 之chi 道đạo 化hóa 天thiên 下hạ 後hậu 世thế 者giả 謂vị 之chi 佛Phật 佛Phật 弟đệ 子tử 以dĩ 次thứ 傳truyền 道đạo 為vi 世thế 宗tông 主chủ 者giả 謂vị 之chi 祖tổ 其kỳ 實thật 一nhất 道đạo 爾nhĩ 故cố 如Như 來Lai 之chi 將tương 息tức 化hóa 也dã 以dĩ 無vô 上thượng 大đại 法Pháp 。 付phó 之chi 飲ẩm 光quang 飲ẩm 光quang 任nhậm 持trì 二nhị 十thập 年niên 以dĩ 付phó 慶khánh 喜hỷ 慶khánh 喜hỷ 持trì 法Pháp 宣tuyên 化hóa 亦diệc 二nhị 十thập 年niên 以dĩ 付phó 商thương 那na 下hạ 而nhi 至chí 於ư 十thập 三tam 世thế 曰viết 龍long 樹thụ 始thỉ 以dĩ 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 著trước 所sở 證chứng 三tam 觀quán 之chi 道đạo 曰viết 中trung 觀quán 論luận 暨kỵ 譯dịch 傳truyền 東đông 夏hạ 於ư 是thị 北bắc 齊tề 以dĩ 宿túc 悟ngộ 已dĩ 證chứng 立lập 為vi 觀quán 法pháp 以dĩ 授thọ 南nam 岳nhạc 南nam 岳nhạc 承thừa 其kỳ 旨chỉ 悟ngộ 法pháp 華hoa 淨tịnh 六lục 根căn 以dĩ 授thọ 天thiên 台thai 天thiên 台thai 始thỉ 立lập 五ngũ 時thời 張trương 八bát 教giáo 用dụng 明minh 法pháp 華hoa 開khai 顯hiển 之chi 妙diệu 而nhi 大đại 暢sướng 乎hồ 境cảnh 觀quán 之chi 旨chỉ 時thời 則tắc 有hữu 章chương 安an 執chấp 筆bút 載tái 為vi 疏sớ/sơ 論luận 其kỳ 道đạo 遂toại 大đại 明minh 法pháp 華hoa 天thiên 宮cung 繼kế 世thế 講giảng 演diễn 嗣tự 其kỳ 法pháp 者giả 唯duy 左tả 溪khê 左tả 溪khê 門môn 學học 獨độc 荊kinh 溪khê 能năng 承thừa 正chánh 統thống 述thuật 諸chư 記ký 以dĩ 贊tán 祖tổ 謨mô 則tắc 清thanh 涼lương 異dị 議nghị 為vi 之chi 寢tẩm 息tức 以dĩ 文văn 字tự 廣quảng 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 則tắc 莫mạc 若nhược 茲tư 時thời 之chi 盛thịnh 以dĩ 故cố 世thế 之chi 學học 者giả 取thủ 龍long 樹thụ 至chí 例lệ 為vi 九cửu 祖tổ 以dĩ 奉phụng 清thanh 祀tự 其kỳ 有hữu 由do 矣hĩ 自tự 荊kinh 溪khê 以dĩ 來lai 用dụng 此thử 道đạo 以dĩ 傳truyền 授thọ 者giả 則tắc 有hữu 興hưng 道đạo (# 邃thúy 師sư )# 至chí 行hành (# 修tu 師sư )# 講giảng 道đạo 不bất 絕tuyệt 會hội 昌xương 多đa 難nạn/nan 教giáo 卷quyển 散tán 亡vong 正chánh 定định 妙diệu 說thuyết 高cao 論luận (# 外ngoại 琇# 竦tủng 二nhị 法Pháp 師sư )# 三tam 世thế 唯duy 傳truyền 止Chỉ 觀Quán 之chi 論luận 迨đãi 乎hồ 螺loa 溪khê 法pháp 運vận 將tương 泰thái (# 寂tịch 師sư )# 天thiên 假giả 吳ngô 越việt (# 錢tiền 忠trung 懿# 王vương )# 求cầu 遺di 書thư 於ư 海hải 東đông 於ư 是thị 教giáo 籍tịch 復phục 還hoàn 寶bảo 雲vân 嗣tự 興hưng 敷phu 揚dương 二nhị 紀kỷ 而nhi 四Tứ 明Minh 法Pháp 智trí 以dĩ 佛Phật 所sở 生sanh 子tử 垂thùy 迹tích 海hải 隅ngung 一nhất 家gia 教giáo 部bộ 毗tỳ 陵lăng 師sư 未vị 記ký 者giả 悉tất 記ký 之chi 四tứ 種chủng 三tam 昧muội 人nhân 所sở 。 難nan 行hành 者giả 悉tất 行hành 之chi 斯tư 慈từ 雲vân 之chi 極cực 言ngôn 也dã 當đương 是thị 時thời 有hữu 為vi 異dị 說thuyết 者giả 如như 昭chiêu 圓viên 諸chư 師sư 世thế 方phương 指chỉ 為vi 山sơn 外ngoại 而nhi 法pháp 智trí 獨độc 擅thiện 中trung 興hưng 教giáo 觀quán 之chi 名danh 自tự 興hưng 道đạo 訖ngật 四tứ 明minh 凡phàm 八bát 世thế 所sở 以dĩ 紹thiệu 隆long 正chánh 統thống 而nhi 顯hiển 揚dương 大đại 教giáo 者giả 有hữu 在tại 於ư 是thị 是thị 宜nghi 等đẳng 而nhi 上thượng 之chi 用dụng 陪bồi 位vị 於ư 九cửu 祖tổ 以dĩ 尊tôn 大đại 其kỳ 道đạo 為vi 可khả 爾nhĩ 然nhiên 則tắc 今kim 之chi 宗tông 門môn 列liệt 剎sát 凡phàm 所sở 以dĩ 講giảng 天thiên 台thai 四tứ 明minh 之chi 道đạo 者giả 有hữu 能năng 起khởi 龍long 樹thụ 至chí 法pháp 智trí 通thông 祀tự 為vi 十thập 七thất 祖tổ 以dĩ 並tịnh 為vi 之chi 位vị 誠thành 有hữu 見kiến 於ư 後hậu 學học 尊tôn 祖tổ 重trọng/trùng 道đạo 之chi 心tâm 也dã 謹cẩn 議nghị 。

宗tông 內nội 尊tôn 祖tổ 議nghị (# 終chung )#