觀Quán 所Sở 緣Duyên 緣Duyên 論Luận 直Trực 解Giải

明Minh 智Trí 旭 解Giải

觀quán 所sở 緣duyên 緣duyên 論luận 直trực 解giải

陳trần 那na 菩Bồ 薩Tát 。 造tạo 。

三Tam 藏Tạng 法Pháp 師sư 。 玄huyền 奘tráng 。 譯dịch 。

蕅# 益ích 道Đạo 人Nhân 。 智trí 旭# 。 解giải 。

觀quán 之chi 一nhất 字tự 。 是thị 能năng 觀quán 之chi 智trí 。 即tức 第đệ 六lục 識thức 與dữ 正chánh 解giải 等đẳng 諸chư 善thiện 心tâm 所sở 。 藉tạ 正chánh 教giáo 正chánh 理lý 以dĩ 為vi 定định 量lượng 。 令linh 於ư 所sở 觀quán 不bất 倒đảo 不bất 錯thác 也dã 。 所sở 緣duyên 緣duyên 三tam 字tự 。 是thị 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 。 即tức 心tâm 王vương 心tâm 所sở 之chi 相tướng 分phần/phân 也dã 。 蓋cái 凡phàm 心tâm 王vương 心tâm 所sở 。 皆giai 藉tạ 四tứ 緣duyên 而nhi 生sanh 。 一nhất 親thân 因nhân 緣duyên 。 即tức 是thị 種chủng 子tử 。 二nhị 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 即tức 前tiền 念niệm 現hiện 行hành 。 三tam 所sở 緣duyên 緣duyên 。 即tức 各các 識thức 自tự 所sở 變biến 之chi 相tướng 分phần/phân 。 四tứ 增tăng 上thượng 緣duyên 。 即tức 六lục 根căn 及cập 餘dư 一nhất 切thiết 。 心tâm 心tâm 所sở 等đẳng 。 今kim 於ư 四tứ 緣duyên 之chi 中trung 。 獨độc 論luận 觀quán 所sở 緣duyên 緣duyên 。 又hựu 於ư 一nhất 切thiết 。 所sở 緣duyên 緣duyên 中trung 。 獨độc 約ước 前tiền 五ngũ 識thức 言ngôn 者giả 。 蓋cái 現hiện 量lượng 五ngũ 塵trần 境cảnh 界giới 。 凡phàm 外ngoại 小Tiểu 乘Thừa 愚ngu 惑hoặc 不bất 了liễu 。 妄vọng 計kế 以dĩ 為vi 心tâm 外ngoại 實thật 法pháp 。 所sở 以dĩ 生sanh 取thủ 捨xả 想tưởng 。 起khởi 貪tham 瞋sân 癡si 。 今kim 用dụng 正chánh 理lý 比tỉ 度độ 較giảo 量lượng 。 既ký 非phi 極cực 微vi 。 又hựu 非phi 和hòa 合hợp 。 則tắc 心tâm 外ngoại 更cánh 無vô 一nhất 法pháp 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 而nhi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 惟duy 是thị 自tự 識thức 所sở 變biến 相tương/tướng 分phân 明minh 矣hĩ 。 既ký 惟duy 自tự 識thức 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 又hựu 何hà 容dung 生sanh 取thủ 捨xả 想tưởng 。 起khởi 貪tham 瞋sân 癡si 哉tai 。 此thử 則tắc 破phá 我ngã 法pháp 二nhị 執chấp 之chi 神thần 劍kiếm 。 斷đoạn 煩phiền 惱não 妄vọng 想tưởng 。 之chi 利lợi 斧phủ 也dã 。 論luận 字tự 如như 常thường 可khả 解giải 。 論luận 中trung 先tiên 敘tự 極cực 微vi 和hòa 合hợp 二nhị 執chấp 。 是thị 似tự 能năng 立lập 門môn 。 次thứ 明minh 彼bỉ 俱câu 非phi 理lý 以dĩ 下hạ 。 是thị 真chân 能năng 破phá 門môn 。 後hậu 明minh 內nội 色sắc 如như 外ngoại 現hiện 等đẳng 。 申thân 於ư 正chánh 義nghĩa 。 是thị 真chân 能năng 立lập 門môn 。 此thử 皆giai 由do 陳trần 那na 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 根căn 本bổn 智trí 證chứng 真chân 現hiện 量lượng 。 故cố 能năng 以dĩ 後hậu 得đắc 智trí 立lập 真chân 比tỉ 量lượng 。 開khai 曉hiểu 後hậu 人nhân 。 名danh 之chi 為vi 論luận 。 吾ngô 人nhân 讀đọc 此thử 論luận 者giả 。 藉tạ 此thử 正chánh 教giáo 為vi 量lượng 。 二nhị 六lục 時thời 中trung 。 恆hằng 於ư 五ngũ 塵trần 。 如như 理lý 觀quán 察sát 。 了liễu 知tri 無vô 心tâm 外ngoại 之chi 極cực 微vi 。 亦diệc 無vô 心tâm 外ngoại 之chi 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 一nhất 切thiết 所sở 見kiến 。 所sở 聞văn 所sở 覺giác 所sở 觸xúc 。 惟duy 是thị 自tự 識thức 所sở 變biến 相tương/tướng 分phần/phân 。 即tức 此thử 為vi 識thức 所sở 緣duyên 。 即tức 此thử 助trợ 生sanh 於ư 識thức 。 是thị 名danh 大Đại 乘Thừa 。 唯duy 心tâm 識thức 觀quán 初sơ 門môn 。

△# 論luận 文văn 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 破phá 外ngoại 執chấp 。 二nhị 申thân 正chánh 義nghĩa 。 初sơ 彼bỉ 外ngoại 執chấp 三tam 。 初sơ 正chánh 破phá 二nhị 計kế 。 二nhị 破phá 諸chư 轉chuyển 計kế 。 三tam 結kết 非phi 外ngoại 色sắc 。 初sơ 又hựu 三tam 。 初sơ 總tổng 敘tự 破phá 。 二nhị 別biệt 奪đoạt 破phá 。 三tam 結kết 違vi 理lý 。 今kim 初sơ 。

諸chư 有hữu 欲dục 令linh 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 。 以dĩ 外ngoại 色sắc 作tác 所sở 緣duyên 緣duyên 者giả 。 或hoặc 執chấp 極cực 微vi 。 許hứa 有hữu 實thật 體thể 能năng 生sanh 識thức 故cố 。 或hoặc 執chấp 和hòa 合hợp 。 以dĩ 識thức 生sanh 時thời 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 故cố 。 二nhị 俱câu 非phi 理lý 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。

言ngôn 諸chư 外ngoại 道đạo 及cập 小Tiểu 乘Thừa 等đẳng 。 不bất 達đạt 心tâm 外ngoại 無vô 法pháp 。 故cố 有hữu 妄vọng 自tự 立lập 論luận 。 欲dục 令linh 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 識thức 。 不bất 以dĩ 自tự 所sở 變biến 相tương/tướng 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 而nhi 以dĩ 外ngoại 五ngũ 塵trần 色sắc 法pháp 作tác 所sở 緣duyên 緣duyên 者giả 。 或hoặc 執chấp 心tâm 外ngoại 極cực 微vi 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 妄vọng 許hứa 微vi 塵trần 為vi 有hữu 實thật 體thể 。 能năng 生sanh 識thức 故cố 。 或hoặc 執chấp 心tâm 外ngoại 極cực 微vi 和hòa 合hợp 之chi 物vật 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 以dĩ 識thức 生sanh 時thời 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 故cố 。 此thử 總tổng 敘tự 二nhị 種chủng 妄vọng 執chấp 也dã 。 二nhị 俱câu 非phi 理lý 句cú 。 以dĩ 理lý 總tổng 奪đoạt 。 所sở 以dĩ 者giả 何hà 句cú 。 徵trưng 起khởi 下hạ 文văn 。

△# 二nhị 別biệt 奪đoạt 破phá 二nhị 。 初sơ 破phá 極cực 微vi 。 二nhị 破phá 和hòa 合hợp 。 初sơ 中trung 二nhị 。 初sơ 立lập 頌tụng 。 二nhị 釋thích 成thành 。 今kim 初sơ 。

極cực 微vi 於ư 五ngũ 識thức 。 設thiết 緣duyên 非phi 所sở 緣duyên 。 彼bỉ 相tương/tướng 識thức 無vô 故cố 。 猶do 如như 眼nhãn 根căn 等đẳng 。

量lượng 云vân 。 彼bỉ 所sở 執chấp 極cực 微vi 是thị 有hữu 法pháp 。 其kỳ 於ư 五ngũ 識thức 。 設thiết 許hứa 為vi 緣duyên 。 決quyết 定định 非phi 所sở 緣duyên 宗tông 。 因nhân 云vân 彼bỉ 極cực 微vi 相tương/tướng 。 於ư 五ngũ 識thức 上thượng 無vô 可khả 得đắc 故cố 。 同đồng 喻dụ 如như 眼nhãn 根căn 等đẳng 。 蓋cái 五ngũ 根căn 能năng 發phát 五ngũ 識thức 。 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 。 五ngũ 識thức 不bất 帶đái 五ngũ 根căn 相tướng 起khởi 。 非phi 所sở 緣duyên 緣duyên 也dã 。 姑cô 無vô 論luận 識thức 外ngoại 本bổn 無vô 極cực 微vi 可khả 得đắc 。 今kim 縱túng/tung 許hứa 微vi 塵trần 實thật 有hữu 而nhi 能năng 生sanh 識thức 。 亦diệc 止chỉ 可khả 為vi 增tăng 上thượng 緣duyên 耳nhĩ 。 豈khởi 可khả 執chấp 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 哉tai 。

△# 二nhị 釋thích 成thành 又hựu 二nhị 。 初sơ 正chánh 明minh 所sở 緣duyên 緣duyên 義nghĩa 。 二nhị 釋thích 頌tụng 責trách 其kỳ 義nghĩa 缺khuyết 。 今kim 初sơ 。

所sở 緣duyên 緣duyên 者giả 。 謂vị 能năng 緣duyên (# 之chi )# 識thức 。 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 起khởi (# 故cố 名danh 所sở 緣duyên )# 。 及cập 有hữu 實thật 體thể 。 令linh 能năng 緣duyên (# 之chi )# 識thức 托thác 彼bỉ 而nhi 生sanh (# 故cố 復phục 名danh 緣duyên )# 。

此thử 明minh 所sở 緣duyên 緣duyên 。 須tu 具cụ 所sở 慮lự 所sở 托thác 二nhị 義nghĩa 。 二nhị 義nghĩa 隨tùy 缺khuyết 。 則tắc 不bất 可khả 立lập 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 也dã 。

△# 二nhị 釋thích 頌tụng 責trách 其kỳ 義nghĩa 缺khuyết 。

色sắc 等đẳng 極cực 微vi 。 設thiết 有hữu 實thật 體thể 能năng 生sanh 五ngũ 識thức 。 容dung 有hữu 緣duyên 義nghĩa 。 然nhiên 非phi 所sở 緣duyên 。 如như 眼nhãn 根căn 等đẳng 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 無vô 彼bỉ 相tương/tướng 故cố 。 如như 是thị 極cực 微vi 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 無vô 所sở 緣duyên 義nghĩa 。

謂vị 彼bỉ 所sở 執chấp 色sắc 等đẳng 極cực 微vi 。 姑cô 無vô 論luận 其kỳ 元nguyên 無vô 實thật 法pháp 。 設thiết 縱túng/tung 許hứa 有hữu 實thật 體thể 能năng 生sanh 五ngũ 識thức 。 容dung 有hữu 緣duyên 義nghĩa 。 然nhiên 非phi 所sở 緣duyên 。 喻dụ 如như 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 。 於ư 眼nhãn 識thức 等đẳng 不bất 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 起khởi 故cố 。 如như 是thị 極cực 微vi 亦diệc 爾nhĩ 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 無vô 所sở 緣duyên 義nghĩa 。 云vân 何hà 可khả 名danh 所sở 緣duyên 緣duyên 耶da 。

△# 二nhị 破phá 和hòa 合hợp 二nhị 。 初sơ 立lập 頌tụng 。 二nhị 釋thích 成thành 。 今kim 初sơ 。

和hòa 合hợp 於ư 五ngũ 識thức 。 設thiết 所sở 緣duyên 非phi 緣duyên 。 彼bỉ 體thể 實thật 無vô 故cố 。 猶do 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。

量lượng 云vân 。 彼bỉ 所sở 執chấp 和hòa 合hợp 是thị 有hữu 法pháp 。 其kỳ 於ư 五ngũ 識thức 。 設thiết 許hứa 為vi 所sở 緣duyên 。 決quyết 定định 非phi 緣duyên 宗tông 。 因nhân 云vân 。 彼bỉ 和hòa 合hợp 物vật 。 但đãn 有hữu 假giả 相tướng 。 而nhi 體thể 實thật 無vô 故cố 。 同đồng 喻dụ 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 蓋cái 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 揑niết 目mục 妄vọng 見kiến 。 其kỳ 體thể 實thật 無vô 。 但đãn 是thị 意ý 識thức 非phi 量lượng 境cảnh 界giới 。 不bất 是thị 現hiện 量lượng 性tánh 境cảnh 。 不bất 為vi 生sanh 眼nhãn 識thức 緣duyên 也dã 。 既ký 無vô 緣duyên 義nghĩa 。 則tắc 所sở 緣duyên 義nghĩa 亦diệc 豈khởi 得đắc 成thành 。 特đặc 姑cô 縱túng/tung 之chi 云vân 耳nhĩ 。

△# 二nhị 釋thích 成thành 。

色sắc 等đẳng 和hòa 合hợp 。 於ư 眼nhãn 識thức 等đẳng 有hữu 彼bỉ 相tương/tướng 故cố 。 設thiết 作tác 所sở 緣duyên 。 然nhiên 無vô 緣duyên 義nghĩa 。 如như 眼nhãn 錯thác 亂loạn 。 見kiến 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 彼bỉ 無vô 實thật 體thể 。 不bất 能năng 生sanh 故cố 。 如như 是thị 和hòa 合hợp 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 無vô 有hữu 緣duyên 義nghĩa 。

謂vị 彼bỉ 所sở 執chấp 心tâm 外ngoại 色sắc 等đẳng 和hòa 合hợp 之chi 相tướng 。 於ư 眼nhãn 識thức 等đẳng 。 似tự 有hữu 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 起khởi 義nghĩa 故cố 。 設thiết 使sử 可khả 作tác 所sở 緣duyên 。 然nhiên 無vô 能năng 為vi 生sanh 識thức 之chi 緣duyên 之chi 義nghĩa 。 譬thí 如như 因nhân 眼nhãn 錯thác 亂loạn 。 見kiến 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 彼bỉ 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 原nguyên 無vô 實thật 體thể 。 不bất 能năng 生sanh 于vu 現hiện 量lượng 眼nhãn 識thức 。 但đãn 是thị 意ý 識thức 非phi 量lượng 境cảnh 故cố 。 如như 是thị 所sở 執chấp 和hòa 合hợp 之chi 相tướng 。 亦diệc 如như 二nhị 月nguyệt 一nhất 般ban 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 無vô 有hữu 緣duyên 義nghĩa 。 既ký 無vô 緣duyên 義nghĩa 。 又hựu 豈khởi 可khả 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 耶da 。

△# 三tam 結kết 違vi 理lý 。

故cố 外ngoại 二nhị 事sự 。 於ư 所sở 緣duyên 緣duyên 互hỗ 闕khuyết 一nhất 支chi 。 俱câu 不bất 應ưng 理lý 。

謂vị 彼bỉ 所sở 執chấp 心tâm 外ngoại 極cực 微vi 。 及cập 和hòa 合hợp 相tướng 之chi 二nhị 事sự 。 於ư 所sở 緣duyên 緣duyên 之chi 義nghĩa 。 各các 闕khuyết 一nhất 支chi 。 故cố 俱câu 不bất 應ưng 理lý 也dã 。 初sơ 正chánh 破phá 二nhị 計kế 竟cánh 。

△# 二nhị 破phá 諸chư 轉chuyển 計kế 二nhị 。 初sơ 破phá 極cực 微vi 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 二nhị 破phá 極cực 微vi 和hòa 集tập 位vị 。 初sơ 中trung 二nhị 。 初sơ 敘tự 計kế 。 二nhị 破phá 斥xích 。 今kim 初sơ 。

有hữu 執chấp 色sắc 等đẳng 各các 有hữu 多đa 相tương/tướng 。 於ư 中trung 一nhất 分phân 是thị 現hiện 量lượng 境cảnh 。 故cố 諸chư 極cực 微vi 相tương/tướng 資tư 。 各các 有hữu 一nhất 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 此thử 相tương/tướng 實thật 有hữu 。 各các 能năng 發phát 生sanh 似tự 已dĩ 相tương/tướng 識thức 。 故cố 與dữ 五ngũ 識thức 作tác 所sở 緣duyên 緣duyên 。

謂vị 有hữu 妄vọng 執chấp 色sắc 等đẳng 諸chư 境cảnh 。 各các 有hữu 多đa 種chủng 和hòa 合hợp 差sai 別biệt 假giả 相tương/tướng 。 於ư 中trung 一nhất 分phần/phân 本bổn 極cực 微vi 相tương/tướng 。 是thị 現hiện 量lượng 境cảnh 。 故cố 諸chư 極cực 微vi 相tương/tướng 資tư 。 遂toại 亦diệc 各các 有hữu 一nhất 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 此thử 和hòa 集tập 相tương/tướng 不bất 離ly 極cực 微vi 。 故cố 是thị 實thật 有hữu 。 而nhi 此thử 實thật 有hữu 之chi 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 各các 能năng 發phát 生sanh 似tự 於ư 己kỷ 相tương/tướng 之chi 識thức 。 此thử 則tắc 雙song 具cụ 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 起khởi 見kiến 托thác 彼bỉ 生sanh 二nhị 義nghĩa 故cố 與dữ 五ngũ 識thức 作tác 所sở 緣duyên 緣duyên 也dã 。

△# 二nhị 破phá 斥xích 。

此thử 亦diệc 非phi 理lý 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 和hòa 集tập 如như 堅kiên 等đẳng 。 設thiết 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 是thị 緣duyên 非phi 所sở 緣duyên 。 許hứa 極cực 微vi 相tương/tướng 故cố 。

量lượng 云vân 。 彼bỉ 所sở 執chấp 極cực 微vi 上thượng 之chi 和hòa 集tập 相tương/tướng 是thị 有hữu 法pháp 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 設thiết 緣duyên 非phi 所sở 緣duyên 宗tông 。 因nhân 云vân 。 以dĩ 彼bỉ 許hứa 和hòa 集tập 相tương/tướng 不bất 離ly 極cực 微vi 相tương/tướng 故cố 。 同đồng 喻dụ 如như 堅kiên 濕thấp 等đẳng 。 譬thí 如như 不bất 離ly 極cực 微vi 而nhi 有hữu 堅kiên 濕thấp 等đẳng 性tánh 。 設thiết 許hứa 堅kiên 等đẳng 實thật 有hữu 。 或hoặc 可khả 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 。 而nhi 決quyết 非phi 是thị 所sở 緣duyên 。 以dĩ 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 不bất 帶đái 堅kiên 濕thấp 等đẳng 相tương/tướng 起khởi 故cố 。 今kim 和hòa 集tập 相tương/tướng 亦diệc 爾nhĩ 。 設thiết 許hứa 實thật 有hữu 。 仍nhưng 不bất 離ly 極cực 微vi 相tương/tướng 故cố 。 如như 何hà 得đắc 有hữu 所sở 緣duyên 義nghĩa 耶da 。

如như 堅kiên 等đẳng 相tương/tướng 雖tuy (# 縱túng/tung 許hứa )# 是thị 實thật 有hữu 。 於ư 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 容dung 有hữu (# 為vi )# 緣duyên (# 助trợ 生sanh 之chi )# 義nghĩa 。 而nhi 非phi 所sở 緣duyên (# 以dĩ )# 。 眼nhãn 等đẳng 識thức 上thượng 。 無vô 彼bỉ (# 堅kiên 等đẳng )# 相tương/tướng 故cố (# 今kim )# 。 色sắc 等đẳng 極cực 微vi (# 上thượng 各các 各các )# 諸chư 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 理lý 亦diệc 應ưng 爾nhĩ 。 彼bỉ (# 于vu 堅kiên 等đẳng 相tương 及cập 和hòa 集tập 相tương/tướng )# 俱câu 執chấp 為vi (# 仍nhưng 是thị )# 極cực 微vi (# 上thượng 之chi )# 相tương/tướng 故cố 。

重trọng/trùng 釋thích 頌tụng 義nghĩa 。 如như 文văn 可khả 知tri 。

△# 二nhị 破phá 極cực 微vi 和hòa 集tập 位vị 二nhị 。 初sơ 敘tự 計kế 。 二nhị 破phá 斥xích 。 今kim 初sơ 。

執chấp 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 能năng 緣duyên 極cực 微vi 諸chư 和hòa 集tập 相tương/tướng 。

復phục 有hữu 別biệt 生sanh 。

因nhân 上thượng 已dĩ 破phá 極cực 微vi 上thượng 之chi 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 設thiết 有hữu 緣duyên 義nghĩa 而nhi 非phi 所sở 緣duyên 。 今kim 又hựu 轉chuyển 成thành 一nhất 執chấp 。 謂vị 極cực 微vi 上thượng 諸chư 和hòa 集tập 相tương/tướng 。

復phục 有hữu 別biệt 別biệt 形hình 相tướng 生sanh 起khởi 。 得đắc 為vi 眼nhãn 等đẳng 識thức 之chi 所sở 緣duyên 。 故cố 云vân 執chấp 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 能năng 緣duyên 極cực 微vi 諸chư 和hòa 集tập 相tương/tướng 復phục 有hữu 別biệt 生sanh 也dã 。 然nhiên 此thử 諸chư 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 既ký 仍nhưng 不bất 離ly 極cực 微vi 。 極cực 微vi 不bất 別biệt 。 則tắc 覺giác 相tương/tướng 亦diệc 應ưng 無vô 別biệt 。 覺giác 相tương/tướng 既ký 別biệt 。 則tắc 極cực 微vi 亦diệc 應ưng 有hữu 別biệt 。 今kim 謂vị 覺giác 相tương/tướng 無vô 別biệt 。 既ký 不bất 可khả 。 謂vị 極cực 微vi 有hữu 別biệt 。 亦diệc 不bất 可khả 。 則tắc 所sở 執chấp 不bất 益ích 謬mậu 乎hồ 。 故cố 下hạ 即tức 約ước 此thử 二nhị 義nghĩa 破phá 之chi 。

△# 二nhị 破phá 斥xích 又hựu 二nhị 。 初sơ 約ước 覺giác 應ưng 無vô 別biệt 破phá 。 二nhị 約ước 極cực 微vi 差sai 別biệt 破phá 。 今kim 初sơ 。

瓶bình 甌# 等đẳng 覺giác 相tương/tướng 。 彼bỉ 執chấp 應ưng 無vô 別biệt 。 非phi 形hình 別biệt 故cố 別biệt 。 形hình 別biệt 非phi 實thật 故cố 。

謂vị 緣duyên 瓶bình 甌# 等đẳng 之chi 覺giác 相tương/tướng 。 若nhược 依y 彼bỉ 執chấp 。 則tắc 應ưng 更cánh 無vô 差sai 別biệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 瓶bình 之chi 與dữ 甌# 。 同đồng 是thị 極cực 微vi 上thượng 之chi 和hòa 集tập 相tương/tướng 故cố 。 則tắc 緣duyên 此thử 和hòa 集tập 相tương/tướng 。 何hà 容dung 作tác 瓶bình 甌# 差sai 別biệt 覺giác 哉tai 。 非phi 可khả 謂vị 瓶bình 甌# 等đẳng 之chi 形hình 別biệt 而nhi 覺giác 相tương/tướng 亦diệc 別biệt 。 以dĩ 形hình 別biệt 唯duy 在tại 假giả 法pháp 上thượng 有hữu 。 非phi 實thật 極cực 微vi 。 有hữu 差sai 別biệt 故cố 。 極cực 微vi 無vô 別biệt 。 則tắc 覺giác 亦diệc 應ưng 無vô 別biệt 矣hĩ 。

瓶bình 甌# 等đẳng 物vật 大đại 小tiểu 等đẳng 者giả 。 能năng 成thành 極cực 微vi 多đa 少thiểu 同đồng 故cố 。 緣duyên 彼bỉ 覺giác 相tương 應ứng 無vô 差sai 別biệt 。 若nhược 謂vị 彼bỉ 形hình 物vật 相tương/tướng 別biệt 故cố 覺giác 相tương/tướng 別biệt 者giả 。 理lý 亦diệc 不bất 然nhiên 。 項hạng 等đẳng 別biệt 形hình 。 惟duy 在tại 瓶bình 等đẳng 假giả 法pháp 上thượng 有hữu 。 非phi 極cực 微vi 故cố 。

此thử 重trọng/trùng 釋thích 頌tụng 義nghĩa 也dã 。 謂vị 若nhược 執chấp 識thức 緣duyên 極cực 微vi 和hòa 集tập 而nhi 生sanh 。 則tắc 凡phàm 瓶bình 甌# 等đẳng 物vật 。 其kỳ 大đại 小tiểu 若nhược 平bình 等đẳng 者giả 。 彼bỉ 能năng 成thành 之chi 極cực 微vi 多đa 少thiểu 決quyết 定định 同đồng 故cố 。 即tức 緣duyên 彼bỉ 二nhị 物vật 之chi 覺giác 相tương/tướng 。 亦diệc 應ưng 更cánh 無vô 差sai 別biệt 。 且thả 如như 有hữu 一nhất 箇cá 瓶bình 。 重trọng/trùng 一nhất 斤cân 許hứa 。 乃nãi 用dụng 若nhược 干can 極cực 微vi 和hòa 集tập 而nhi 成thành 。

復phục 有hữu 一nhất 甌# 。 亦diệc 重trọng/trùng 斤cân 許hứa 。 亦diệc 用dụng 若nhược 干can 極cực 微vi 和hòa 集tập 而nhi 成thành 。 則tắc 能năng 成thành 此thử 二nhị 物vật 之chi 極cực 微vi 多đa 少thiểu 既ký 同đồng 。 將tương 能năng 緣duyên 此thử 二nhị 物vật 之chi 覺giác 相tương/tướng 亦diệc 應ưng 無vô 別biệt 矣hĩ 。 若nhược 謂vị 彼bỉ 形hình 物vật 相tương/tướng 別biệt 故cố 而nhi 令linh 覺giác 相tương/tướng 別biệt 者giả 。 理lý 亦diệc 不bất 然nhiên 。 以dĩ 項hạng 腹phúc 等đẳng 種chủng 種chủng 別biệt 形hình 。 惟duy 在tại 瓶bình 甌# 等đẳng 假giả 法pháp 上thượng 有hữu 。 非phi 可khả 謂vị 極cực 微vi 。 有hữu 差sai 別biệt 故cố 。 既ký 極cực 微vi 多đa 少thiểu 和hòa 集tập 無vô 別biệt 。 則tắc 覺giác 相tương/tướng 亦diệc 應ưng 無vô 別biệt 。 覺giác 相tương/tướng 既ký 有hữu 差sai 別biệt 。 則tắc 不bất 以dĩ 極cực 微vi 和hòa 集tập 為vi 所sở 緣duyên 明minh 矣hĩ 。

△# 二nhị 約ước 極cực 微vi 差sai 別biệt 破phá 。

彼bỉ 不bất 應ưng 執chấp 極cực 微vi 亦diệc 有hữu 差sai 別biệt 形hình 相tướng 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。

上thượng 已dĩ 發phát 明minh 極cực 微vi 和hòa 集tập 無vô 別biệt 。 覺giác 應ưng 無vô 別biệt 。 恐khủng 彼bỉ 轉chuyển 計kế 極cực 微vi 。 亦diệc 有hữu 差sai 別biệt 。 故cố 令linh 覺giác 相tương/tướng 差sai 別biệt 。 乃nãi 徵trưng 起khởi 而nhi 破phá 斥xích 之chi 。

極cực 微vi 量lượng 等đẳng 故cố 。 形hình 別biệt 惟duy 在tại 假giả 。 析tích 彼bỉ 至chí 極cực 微vi 。 彼bỉ 覺giác 定định 捨xả 故cố 。 非phi 瓶bình 甌# 等đẳng 能năng 成thành 極cực 微vi 有hữu 形hình 量lượng 別biệt 。 捨xả 微vi 圓viên 相tương/tướng 。 故cố 知tri 別biệt 形hình 在tại 假giả 非phi 實thật 。 又hựu 形hình 別biệt 物vật 析tích 至chí 極cực 微vi 。 彼bỉ 覺giác 定định 捨xả 。 非phi 青thanh 等đẳng 物vật 析tích 至chí 極cực 微vi 。 彼bỉ 覺giác 可khả 捨xả 。 由do 此thử 形hình 別biệt 惟duy 世thế 俗tục 有hữu 。 非phi 如như 青thanh 等đẳng 亦diệc 在tại 實thật 物vật 。

先tiên 舉cử 頌tụng 。 次thứ 釋thích 成thành 也dã 。 釋thích 云vân 。 非phi 可khả 謂vị 瓶bình 甌# 等đẳng 之chi 能năng 成thành 極cực 微vi 亦diệc 有hữu 形hình 量lượng 差sai 別biệt 。 而nhi 遂toại 捨xả 其kỳ 微vi 圓viên 之chi 相tướng 。 故cố 知tri 項hạng 腹phúc 等đẳng 種chủng 種chủng 別biệt 形hình 。 但đãn 在tại 假giả 法pháp 。 非phi 在tại 實thật 法pháp 。 此thử 中trung 且thả 權quyền 指chỉ 極cực 微vi 為vi 實thật 法pháp 也dã 。 又hựu 形hình 別biệt 物vật 。 假giả 使sử 析tích 至chí 極cực 微vi 。 則tắc 彼bỉ 形hình 別biệt 之chi 覺giác 決quyết 定định 即tức 捨xả 。 譬thí 如như 一nhất 瓶bình 一nhất 甌# 。 同đồng 時thời 打đả 得đắc 粉phấn 碎toái 。 則tắc 決quyết 不bất 起khởi 瓶bình 甌# 之chi 覺giác 。 亦diệc 決quyết 不bất 可khả 分phân 別biệt 。 誰thùy 是thị 瓶bình 之chi 極cực 微vi 。 誰thùy 是thị 甌# 之chi 極cực 微vi 矣hĩ 。 若nhược 青thanh 黃hoàng 等đẳng 物vật 。 縱túng/tung 使sử 析tích 至chí 極cực 微vi 。 青thanh 仍nhưng 覺giác 青thanh 。 黃hoàng 仍nhưng 覺giác 黃hoàng 。 非phi 可khả 謂vị 彼bỉ 覺giác 亦diệc 捨xả 也dã 。 由do 此thử 形hình 別biệt 惟duy 世thế 俗tục 有hữu 。 非phi 如như 青thanh 等đẳng 亦diệc 在tại 實thật 物vật 。 世thế 俗tục 有hữu 。 即tức 四tứ 俗tục 諦đế 中trung 之chi 假giả 名danh 無vô 實thật 諦đế 所sở 攝nhiếp 。 不bất 能năng 為vi 緣duyên 生sanh 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 但đãn 是thị 第đệ 六lục 意ý 識thức 所sở 緣duyên 而nhi 已dĩ 。 實thật 物vật 。 即tức 四tứ 俗tục 諦đế 中trung 之chi 隨tùy 事sự 差sai 別biệt 諦đế 。 亦diệc 四tứ 真Chân 諦Đế 中trung 之chi 體thể 用dụng 顯hiển 現hiện 諦đế 。 今kim 青thanh 黃hoàng 等đẳng 色sắc 。 正chánh 是thị 眼nhãn 識thức 自tự 所sở 變biến 之chi 相tướng 分phần/phân 。 名danh 為vi 性tánh 境cảnh 。 故cố 云vân 亦diệc 在tại 實thật 物vật 。 然nhiên 亦diệc 在tại 二nhị 字tự 。 意ý 顯hiển 青thanh 等đẳng 名danh 言ngôn 。 便tiện 非phi 實thật 物vật 。 青thanh 等đẳng 體thể 相tướng 。 是thị 識thức 所sở 變biến 。 乃nãi 為vi 實thật 物vật 耳nhĩ 。 二nhị 破phá 諸chư 轉chuyển 計kế 竟cánh 。

△# 三tam 結kết 非phi 外ngoại 色sắc 。

是thị 故cố 五ngũ 識thức 所sở 緣duyên 緣duyên 體thể 。 非phi 外ngoại 色sắc 等đẳng 。 其kỳ 理lý 極cực 成thành 。

既ký 不bất 可khả 以dĩ 極cực 微vi 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 又hựu 不bất 可khả 以dĩ 和hòa 合hợp 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 既ký 不bất 可khả 以dĩ 極cực 微vi 之chi 和hòa 集tập 相tương/tướng 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 又hựu 不bất 可khả 以dĩ 極cực 微vi 之chi 和hòa 集tập 位vị 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 則tắc 所sở 執chấp 心tâm 外ngoại 色sắc 等đẳng 。 豈khởi 有hữu 可khả 作tác 所sở 緣duyên 緣duyên 體thể 者giả 哉tai 。 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 許hứa 有hữu 極cực 微vi 。 尚thượng 致trí 此thử 失thất 。 況huống 無vô 識thức 外ngoại 真chân 實thật 極cực 微vi 。 此thử 之chi 謂vị 也dã 。 以dĩ 上thượng 即tức 是thị 真chân 能năng 破phá 竟cánh 。 是thị 故cố 結kết 云vân 其kỳ 理lý 極cực 成thành 。

△# 二nhị 申thân 正chánh 義nghĩa 二nhị 。 初sơ 正chánh 成thành 立lập 內nội 所sở 緣duyên 緣duyên 是thị 有hữu 。 二nhị 兼kiêm 成thành 立lập 增tăng 上thượng 緣duyên 依y 不bất 無vô 。 三tam 結kết 惟duy 內nội 境cảnh 。 初sơ 中trung 二nhị 。 初sơ 正chánh 立lập 。 二nhị 釋thích 疑nghi 。 今kim 初sơ 。

彼bỉ 所sở 緣duyên 緣duyên 豈khởi 全toàn 不bất 有hữu 。 非phi 全toàn 不bất 有hữu 。 若nhược 爾nhĩ 。 云vân 何hà 。

此thử 設thiết 為vi 問vấn 答đáp 以dĩ 徵trưng 起khởi 也dã 。 問vấn 曰viết 。 若nhược 如như 上thượng 破phá 。 極cực 微vi 和hòa 合hợp 俱câu 不bất 可khả 以dĩ 作tác 所sở 緣duyên 緣duyên 。 則tắc 彼bỉ 五ngũ 識thức 之chi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 豈khởi 全toàn 不bất 有hữu 耶da 。

答đáp 曰viết 。

非phi 全toàn 不bất 有hữu 。 又hựu 設thiết 問vấn 曰viết 。 若nhược 爾nhĩ 。 外ngoại 色sắc 既ký 非phi 所sở 緣duyên 緣duyên 體thể 。 則tắc 汝nhữ 所sở 謂vị 有hữu 所sở 緣duyên 緣duyên 。 畢tất 竟cánh 云vân 何hà 。

內nội 色sắc 如như 外ngoại 現hiện 。 為vi 識thức 所sở 緣duyên 緣duyên 。 許hứa 彼bỉ 相tương/tướng 在tại 識thức 。 及cập 能năng 生sanh 識thức 故cố 。

此thử 先tiên 舉cử 頌tụng 答đáp 也dã 。 內nội 色sắc 者giả 。 謂vị 識thức 所sở 變biến 之chi 相tướng 分phần/phân 色sắc 。 如như 外ngoại 現hiện 者giả 。 謂vị 本bổn 不bất 在tại 心tâm 外ngoại 。 由do 眾chúng 生sanh 不bất 了liễu 心tâm 體thể 從tùng 來lai 無vô 外ngoại 。 妄vọng 認nhận 四tứ 大đại 。 為vi 自tự 身thân 相tướng 。 妄vọng 認nhận 心tâm 在tại 。 色sắc 身thân 之chi 內nội 。 故cố 於ư 自tự 識thức 所sở 現hiện 之chi 色sắc 。 有hữu 似tự 乎hồ 在tại 外ngoại 也dã 。 即tức 此thử 似tự 如như 外ngoại 現hiện 之chi 內nội 色sắc 。 為vi 眼nhãn 等đẳng 識thức 之chi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 許hứa 彼bỉ 相tương/tướng 在tại 識thức 。 有hữu 所sở 緣duyên 義nghĩa 。 及cập 能năng 生sanh 識thức 。

復phục 有hữu 緣duyên 義nghĩa 故cố 也dã 。

外ngoại 境cảnh 雖tuy 無vô 。 而nhi 有hữu 內nội 色sắc 似tự 外ngoại 境cảnh 現hiện 。 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 許hứa 眼nhãn 等đẳng 識thức 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 故cố 。 及cập 從tùng 彼bỉ 生sanh 。 具cụ 二nhị 義nghĩa 故cố 。

此thử 重trọng/trùng 釋thích 頌tụng 義nghĩa 也dã 。 外ngoại 境cảnh 雖tuy 無vô 。 謂vị 從tùng 來lai 心tâm 外ngoại 無vô 法pháp 也dã 。 似tự 外ngoại 境cảnh 現hiện 。 謂vị 隨tùy 情tình 假giả 說thuyết 為vi 外ngoại 也dã 。 帶đái 彼bỉ 相tương/tướng 。 即tức 是thị 具cụ 所sở 緣duyên 義nghĩa 。 從tùng 彼bỉ 生sanh 。 即tức 是thị 復phục 具cụ 緣duyên 義nghĩa 。 二nhị 義nghĩa 無vô 闕khuyết 。 故cố 是thị 真chân 能năng 立lập 矣hĩ 。

△# 二nhị 釋thích 疑nghi 又hựu 二nhị 。 初sơ 疑nghi 問vấn 。 二nhị 答đáp 釋thích 。 今kim 初sơ 。

此thử 內nội 境cảnh 相tướng 既ký 不bất 離ly 識thức 。 如như 何hà 俱câu 起khởi 能năng 作tác 識thức 緣duyên 。

既ký 是thị 俱câu 起khởi 。 便tiện 無vô 先tiên 後hậu 。 云vân 何hà 能năng 作tác 生sanh 識thức 之chi 緣duyên 。 故cố 疑nghi 問vấn 也dã 。

△# 二nhị 答đáp 釋thích 。

決quyết 定định 相tương 隨tùy 故cố 。 俱câu 時thời 亦diệc 作tác 緣duyên 。 或hoặc 前tiền 為vi 後hậu 緣duyên 。 引dẫn 彼bỉ 功công 能năng 故cố 。 境cảnh 相tướng 與dữ 識thức 。 定định 相tương 隨tùy 故cố 。 雖tuy 俱câu 時thời 起khởi 。 亦diệc 作tác 識thức 緣duyên 。 因nhân 明minh 者giả 說thuyết 。 若nhược 此thử 與dữ 彼bỉ 有hữu 無vô 相tướng 隨tùy 。 雖tuy 俱câu 時thời 生sanh 。 而nhi 亦diệc 得đắc 有hữu 因nhân 果quả 相tương/tướng 故cố 。 或hoặc 前tiền 識thức 相tương/tướng 。 為vi 後hậu 識thức 緣duyên 。 引dẫn 本bổn 識thức 中trung 生sanh 似tự 自tự 果quả 功công 能năng 令linh 起khởi 。 不bất 違vi 理lý 故cố 。

亦diệc 先tiên 舉cử 頌tụng 。 次thứ 釋thích 成thành 也dã 。 內nội 心tâm 境cảnh 相tướng 。 與dữ 能năng 緣duyên 之chi 識thức 決quyết 定định 相tương 隨tùy 。 故cố 雖tuy 俱câu 時thời 而nhi 起khởi 。 亦diệc 得đắc 與dữ 識thức 作tác 緣duyên 。 如như 因nhân 明minh 論luận 師sư 所sở 說thuyết 。 若nhược 此thử 法pháp 與dữ 彼bỉ 法pháp 。 有hữu 則tắc 俱câu 有hữu 。 無vô 則tắc 俱câu 無vô 。 有hữu 無vô 相tướng 隨tùy 者giả 。 雖tuy 復phục 俱câu 時thời 而nhi 生sanh 。 而nhi 此thử 有hữu 故cố 彼bỉ 有hữu 。 則tắc 此thử 即tức 為vi 因nhân 相tương/tướng 。 彼bỉ 即tức 為vi 果quả 相tương/tướng 故cố 。 此thử 釋thích 上thượng 二nhị 句cú 頌tụng 義nghĩa 也dã 。 又hựu 或hoặc 前tiền 識thức 之chi 相tướng 分phần/phân 。 得đắc 為vi 後hậu 識thức 之chi 生sanh 緣duyên 。 以dĩ 五ngũ 識thức 現hiện 行hành 相tương/tướng 分phần/phân 。 熏huân 於ư 本bổn 識thức 。 則tắc 能năng 引dẫn 彼bỉ 本bổn 識thức 中trung 生sanh 似tự 自tự 果quả 之chi 功công 能năng 令linh 起khởi 。 亦diệc 不bất 違vi 正chánh 理lý 故cố 。 此thử 釋thích 下hạ 二nhị 句cú 頌tụng 義nghĩa 也dã 。 生sanh 似tự 自tự 果quả 功công 能năng 。 指chỉ 五ngũ 淨tịnh 色sắc 根căn 。 能năng 生sanh 現hiện 行hành 五ngũ 識thức 。 故cố 名danh 所sở 生sanh 之chi 五ngũ 識thức 為vi 似tự 目mục 果quả 。 名danh 能năng 生sanh 之chi 五ngũ 根căn 以dĩ 為vi 功công 能năng 。 初sơ 正chánh 成thành 立lập 內nội 所sở 緣duyên 緣duyên 是thị 有hữu 竟cánh 。

△# 二nhị 兼kiêm 成thành 立lập 增tăng 上thượng 緣duyên 依y 不bất 無vô 二nhị 。 初sơ 設thiết 問vấn 舉cử 頌tụng 。 二nhị 以dĩ 論luận 釋thích 成thành 。 今kim 初sơ 。

若nhược 五ngũ 識thức 生sanh 惟duy 緣duyên 內nội 色sắc 。 如như 何hà 亦diệc 說thuyết 眼nhãn 等đẳng 為vi 緣duyên 。

此thử 引dẫn 契Khế 經Kinh 眼nhãn 色sắc 為vi 緣duyên 。 生sanh 於ư 眼nhãn 識thức 。 等đẳng 義nghĩa 而nhi 設thiết 問vấn 也dã 。

識thức 上thượng 色sắc 功công 能năng 。 名danh 五ngũ 根căn 應ưng 理lý 。 功công 能năng 與dữ 境cảnh 色sắc 。 無vô 始thỉ 互hỗ 為vi 因nhân 。

此thử 先tiên 以dĩ 頌tụng 略lược 答đáp 也dã 。 謂vị 第đệ 八bát 識thức 上thượng 色sắc 之chi 功công 能năng 。 名danh 為vi 五ngũ 根căn 。 應ưng 於ư 正chánh 理lý 。 即tức 此thử 功công 能năng 。 與dữ 彼bỉ 相tương/tướng 分phần/phân 境cảnh 色sắc 。 無vô 始thỉ 以dĩ 來lai 。 常thường 互hỗ 為vi 因nhân 。 互hỗ 相tương 熏huân 生sanh 也dã 。

△# 二nhị 以dĩ 論luận 釋thích 成thành 二nhị 。 初sơ 釋thích 前tiền 二nhị 句cú 。 次thứ 釋thích 後hậu 二nhị 句cú 。 今kim 初sơ 。

以dĩ 能năng 發phát 識thức 。 比tỉ 知tri 有hữu 根căn 。 此thử 但đãn 功công 能năng 。 非phi 外ngoại 所sở 造tạo 。 故cố 本bổn 識thức 上thượng 。 五ngũ 色sắc 功công 能năng 。 名danh 眼nhãn 等đẳng 根căn 。 亦diệc 不bất 違vi 理lý 。 功công 能năng 發phát 識thức 。 理lý 無vô 別biệt 故cố 。 在tại 識thức 在tại 餘dư 。 雖tuy 不bất 可khả 說thuyết 。 而nhi 外ngoại 諸chư 法pháp 理lý 非phi 有hữu 故cố 。 定định 應ưng 許hứa 此thử 在tại 識thức 非phi 餘dư 。

五ngũ 淨tịnh 色sắc 根căn 。 非phi 是thị 現hiện 量lượng 所sở 得đắc 。 以dĩ 其kỳ 能năng 發phát 識thức 故cố 。 比tỉ 量lượng 而nhi 知tri 有hữu 根căn 。 此thử 但đãn 第đệ 八bát 識thức 相tương/tướng 分phần/phân 上thượng 之chi 功công 能năng 。 非phi 是thị 心tâm 外ngoại 別biệt 有hữu 八bát 法pháp 所sở 造tạo 。 故cố 本bổn 識thức 上thượng 五ngũ 種chủng 淨tịnh 色sắc 功công 能năng 。 名danh 為vi 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 。 亦diệc 不bất 違vi 理lý 。 惟duy 此thử 功công 能năng 。 能năng 發phát 五ngũ 識thức 。 理lý 無vô 心tâm 外ngoại 之chi 別biệt 法pháp 故cố 。 然nhiên 五ngũ 根căn 既ký 是thị 比tỉ 知tri 。 不bất 是thị 現hiện 量lượng 。 故cố 在tại 識thức 在tại 餘dư 。 俱câu 不bất 可khả 說thuyết 。 而nhi 心tâm 外ngoại 諸chư 法pháp 理lý 非phi 有hữu 故cố 。 定định 應ưng 許hứa 此thử 功công 能năng 。 決quyết 在tại 識thức 而nhi 非phi 餘dư 也dã 。

△# 次thứ 釋thích 後hậu 二nhị 句cú 又hựu 二nhị 。 初sơ 正chánh 釋thích 。 二nhị 辯biện 一nhất 異dị 。 今kim 初sơ 。

此thử 根căn 功công 能năng 與dữ 前tiền 境cảnh 色sắc 。 從tùng 無vô 始thỉ 際tế 。 展triển 轉chuyển 為vi 因nhân 。 謂vị 此thử 功công 能năng 至chí 成thành 熟thục 位vị 。 生sanh 現hiện 識thức 上thượng 五ngũ 內nội 境cảnh 色sắc 。 此thử 內nội 境cảnh 色sắc 。 復phục 能năng 引dẫn 起khởi 異dị 熟thục 識thức 上thượng 五ngũ 根căn 功công 能năng 。

言ngôn 此thử 第đệ 八bát 識thức 上thượng 五ngũ 根căn 功công 能năng 。 與dữ 前tiền 所sở 說thuyết 五ngũ 識thức 相tương/tướng 分phần/phân 境cảnh 色sắc 。 從tùng 無vô 始thỉ 際tế 。 展triển 轉chuyển 為vi 因nhân 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 謂vị 此thử 本bổn 識thức 中trung 所sở 有hữu 功công 能năng 。 至chí 於ư 成thành 熟thục 位vị 時thời 。 則tắc 能năng 生sanh 現hiện 行hành 五ngũ 識thức 上thượng 之chi 五ngũ 種chủng 內nội 相tương/tướng 分phần/phân 境cảnh 色sắc 。 即tức 此thử 五ngũ 識thức 內nội 相tương/tướng 分phần/phân 境cảnh 色sắc 。 復phục 能năng 熏huân 於ư 本bổn 識thức 。 引dẫn 起khởi 異dị 熟thục 識thức 上thượng 五ngũ 根căn 功công 能năng 。 故cố 云vân 無vô 始thỉ 互hỗ 為vi 因nhân 也dã 。

△# 二nhị 辯biện 一nhất 異dị 。

根căn 境cảnh 二nhị 色sắc 。 與dữ 識thức 一nhất 異dị 。 或hoặc 非phi 一nhất 異dị 。 隨tùy 樂nhạo/nhạc/lạc 應ưng 說thuyết 。

五ngũ 根căn 淨tịnh 色sắc 及cập 本bổn 質chất 境cảnh 色sắc 。 是thị 第đệ 八bát 識thức 之chi 相tướng 分phần/phân 。 前tiền 五ngũ 識thức 所sở 緣duyên 緣duyên 境cảnh 色sắc 。 是thị 前tiền 五ngũ 識thức 之chi 相tướng 分phần/phân 。 相tương 見kiến 不bất 離ly 自tự 證chứng 體thể 故cố 。 故cố 可khả 說thuyết 一nhất 。 所sở 緣duyên 不bất 是thị 能năng 緣duyên 。 亦diệc 可khả 說thuyết 異dị 。 又hựu 相tương 見kiến 差sai 別biệt 故cố 非phi 一nhất 。 不bất 離ly 自tự 證chứng 故cố 非phi 異dị 。 又hựu 因nhân 果quả 體thể 用dụng 。 亦diệc 非phi 一nhất 異dị 。 故cố 既ký 達đạt 諸chư 法pháp 本bổn 無vô 實thật 性tánh 。 便tiện 可khả 隨tùy 樂nhạo/nhạc/lạc 應ưng 說thuyết 也dã 。 二nhị 兼kiêm 成thành 立lập 增tăng 上thượng 緣duyên 依y 不bất 無vô 竟cánh 。

△# 三tam 結kết 唯duy 內nội 境cảnh 。

如như 是thị 諸chư 識thức 。 唯duy 內nội 境cảnh 相tướng 為vi 所sở 緣duyên 緣duyên 。 理lý 善thiện 成thành 立lập 。

諸chư 識thức 。 且thả 指chỉ 前tiền 五ngũ 識thức 言ngôn 。 內nội 境cảnh 相tướng 。 即tức 指chỉ 各các 識thức 自tự 所sở 變biến 現hiện 之chi 相tướng 分phần/phân 言ngôn 。 既ký 五ngũ 識thức 不bất 緣duyên 外ngoại 境cảnh 。 則tắc 第đệ 六lục 識thức 至chí 七thất 八bát 識thức 。 皆giai 無vô 心tâm 外ngoại 所sở 緣duyên 緣duyên 境cảnh 明minh 矣hĩ 。 故cố 云vân 理lý 善thiện 成thành 立lập 。 即tức 所sở 謂vị 真chân 能năng 立lập 也dã 。

觀quán 所sở 緣duyên 緣duyên 論luận 直trực 解giải (# 終chung )#