觀Quán 音Âm 玄Huyền 義Nghĩa 記Ký
Quyển 1
宋Tống 知Tri 禮Lễ 述Thuật

觀Quán 音Âm 玄Huyền 義Nghĩa 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất

宋tống 四tứ 明minh 沙Sa 門Môn 知tri 禮lễ 述thuật

知tri 禮lễ 俯phủ 伏phục 惟duy 念niệm 。 早tảo 年niên 慕mộ 學học 投đầu 跡tích 寶bảo 雲vân 。 遇ngộ 授thọ 法Pháp 師sư 講giảng 說thuyết 此thử 品phẩm 。 神thần 根căn 既ký 鈍độn 遂toại 數số 諮tư 疑nghi 。 先tiên 師sư 念niệm 我ngã 學học 勤cần 。 不bất 辭từ 提đề 耳nhĩ 。 故cố 所sở 說thuyết 義nghĩa 麁thô 記ký 在tại 心tâm 。 昔tích 同đồng 聞văn 人nhân 今kim 各các 衰suy 朽hủ 。 慮lự 乎hồ 先tiên 見kiến 不bất 益ích 後hậu 昆côn 。 共cộng 勉miễn 不bất 才tài 抄sao 錄lục 於ư 世thế 。 但đãn 疑nghi 識thức 暗ám 謬mậu 有hữu 所sở 傳truyền 。 圓viên 宗tông 哲triết 人nhân 刊# 正chánh 是thị 望vọng 。

時thời 天thiên 禧# 五ngũ 年niên 歲tuế 在tại 辛tân 酉dậu 八bát 月nguyệt 一nhất 日nhật 。 絕tuyệt 筆bút 故cố 序tự 。

觀quán 音âm 玄huyền 義nghĩa 從tùng 略lược 標tiêu 之chi 具cụ 存tồn 應ưng 云vân 觀Quán 世Thế 音Âm 菩Bồ 薩Tát 。 普phổ 門môn 品phẩm 玄huyền 義nghĩa 。 以dĩ 其kỳ 序tự 中trung 及cập 以dĩ 正chánh 文văn 具cụ 明minh 人nhân 法pháp 。 故cố 且thả 略lược 標tiêu 。 言ngôn 玄huyền 義nghĩa 者giả 能năng 釋thích 之chi 義nghĩa 門môn 也dã 。 玄huyền 者giả 幽u 微vi 難nan 見kiến 之chi 稱xưng 。 義nghĩa 者giả 深thâm 有hữu 所sở 以dĩ 也dã 。 斯tư 蓋cái 大đại 師sư 以dĩ 三tam 昧muội 力lực 。 徹triệt 法pháp 性tánh 際tế 。 深thâm 見kiến 今kim 品phẩm 人nhân 法pháp 之chi 意ý 也dã 。 應ưng 知tri 名danh 等đẳng 五ngũ 義nghĩa 皆giai 悉tất 幽u 微vi 七thất 方phương 便tiện 人nhân 智trí 莫mạc 能năng 見kiến 。 卷quyển 上thượng 者giả 。 既ký 有hữu 兩lưỡng 軸trục 乃nãi 以dĩ 上thượng 下hạ 而nhi 甄chân 別biệt 。 之chi 次thứ 示thị 能năng 說thuyết 之chi 人nhân 。 即tức 天thiên 台thai 智trí 者giả 。 既ký 是thị 門môn 人nhân 記ký 錄lục 所sở 說thuyết 。 故cố 不bất 敢cảm 正chánh 斥xích 其kỳ 法pháp 諱húy 也dã 。 天thiên 台thai 山sơn 者giả 即tức 大đại 師sư 棲tê 身thân 入nhập 寂tịch 之chi 所sở 。 故cố 以dĩ 此thử 處xứ 顯hiển 其kỳ 人nhân 也dã 。 若nhược 山sơn 之chi 得đắc 名danh 居cư 之chi 所sở 自tự 。 入nhập 滅diệt 相tướng 狀trạng 滅diệt 後hậu 靈linh 異dị 。 具cụ 於ư 大đại 本bổn 及cập 輔phụ 行hành 別biệt 傳truyền 等đẳng 文văn 。 今kim 不bất 備bị 述thuật 。 智trí 者giả 者giả 。 即tức 隋tùy 帝đế 求cầu 受thọ 菩Bồ 薩Tát 大đại 戒giới 訖ngật 。 師sư 云vân 。 大đại 王vương 迂# 遵tuân 聖thánh 禁cấm 宜nghi 號hiệu 總tổng 持trì 。 王vương 曰viết 。 地địa 持trì 經Kinh 云vân 。 傳truyền 佛Phật 法Pháp 燈đăng 即tức 是thị 智trí 者giả 。 師sư 既ký 傳truyền 燈đăng 可khả 號hiệu 智trí 者giả 。 自tự 此thử 凡phàm 上thượng 書thư 疏sớ 皆giai 云vân 弟đệ 子tử 總tổng 持trì 和hòa 南nam 智trí 者giả 。 言ngôn 大đại 師sư 者giả 。 斯tư 乃nãi 帝đế 王vương 大đại 人nhân 所sở 師sư 故cố 稱xưng 也dã 。 非phi 同đồng 今kim 時thời 補bổ 署thự 之chi 號hiệu 。 說thuyết 者giả 悅duyệt 也dã 。 縱túng/tung 樂nhạo 說thuyết 之chi 辯biện 。 悅duyệt 妙diệu 悟ngộ 之chi 懷hoài 。 異dị 乎hồ 諸chư 師sư 採thải 摭# 經kinh 論luận 。 著trước 述thuật 疏sớ/sơ 章chương 消tiêu 解giải 經kinh 文văn 也dã 。 故cố 大đại 忍Nhẫn 法Pháp 師sư 覩đổ 智trí 者giả 說thuyết 法Pháp 。 對đối 眾chúng 歎thán 云vân 。 此thử 非phi 文văn 疏sớ/sơ 所sở 載tái 。 乃nãi 是thị 觀quán 機cơ 縱túng/tung 辯biện 。 般Bát 若Nhã 非phi 鈍độn 非phi 利lợi 。 利lợi 鈍độn 由do 緣duyên 。 豐phong 富phú 適thích 時thời 。 是thị 其kỳ 利lợi 相tương/tướng 。 池trì 深thâm 花hoa 大đại 鈍độn 可khả 意ý 得đắc 。 記ký 錄lục 乃nãi 是thị 章chương 安an 尊tôn 者giả 。 解giải 行hành 靈linh 異dị 始thỉ 終chung 事sự 跡tích 。 本bổn 傳truyền 具cụ 彰chương 。 釋thích 文văn 為vi 二nhị 。 初sơ 釋thích 序tự 文văn 二nhị 。 初sơ 敘tự 真chân 應ưng 益ích 物vật 二nhị 。 初sơ 正chánh 明minh 真chân 應ưng 二nhị 。 初sơ 示thị 二nhị 身thân 妙diệu 用dụng 三tam 。 初sơ 明minh 體thể 妙diệu 故cố 。 二nhị 用dụng 泯mẫn 亡vong 二nhị 。 初sơ 法pháp 融dung 應ưng 泯mẫn 。 法Pháp 界Giới 圓viên 融dung 者giả 。 色sắc 心tâm 依y 正chánh 以dĩ 即tức 性tánh 故cố 。 趣thú 指chỉ 一nhất 法pháp 遍biến 攝nhiếp 一nhất 切thiết 。 諸chư 法pháp 遍biến 攝nhiếp 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 法pháp 法pháp 互hỗ 遍biến 皆giai 無vô 際tế 畔bạn 。 乃nãi 以dĩ 無vô 界giới 而nhi 為vi 其kỳ 界giới 。 此thử 之chi 法Pháp 界Giới 無vô 不bất 圓viên 融dung 。 即tức 百bách 界giới 千thiên 如như 百bách 如như 千thiên 界giới 也dã 。 是thị 故cố 得đắc 云vân 唯duy 色sắc 唯duy 心tâm 唯duy 依y 唯duy 正chánh 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 即tức 非phi 圓viên 融dung 。 觀quán 音âm 證chứng 此thử 以dĩ 為vi 本bổn 體thể 。 全toàn 此thử 妙diệu 體thể 而nhi 起khởi 應ưng 像tượng 。 以dĩ 法Pháp 界Giới 應ưng 赴phó 法Pháp 界Giới 機cơ 。 亦diệc 是thị 以dĩ 法Pháp 界Giới 機cơ 感cảm 法Pháp 界Giới 應ưng 。 法Pháp 界Giới 無vô 二nhị 能năng 所sở 自tự 忘vong 。 感cảm 應ứng 尚thượng 忘vong 體thể 用dụng 寧ninh 異dị 。 故cố 雖tuy 設thiết 應ưng 無vô 應ưng 可khả 存tồn 。 故cố 云vân 像tượng 無vô 所sở 像tượng 。 二nhị 真Chân 如Như 下hạ 性tánh 淨tịnh 真chân 忘vong 。 真Chân 如Như 清thanh 淨tịnh 者giả 。 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 真Chân 如Như 者giả 。 所sở 謂vị 心tâm 性tánh 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 法pháp 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 離ly 言ngôn 說thuyết 相tương 離ly 名danh 字tự 相tương/tướng 。 離ly 心tâm 緣duyên 相tương/tướng 。 畢tất 竟cánh 平bình 等đẳng 。 無vô 有hữu 變biến 異dị 。 不bất 可khả 破phá 壞hoại 。 唯duy 是thị 一nhất 心tâm 故cố 名danh 真Chân 如Như 。 又hựu 云vân 。 此thử 真Chân 如Như 體thể 無vô 有hữu 可khả 遣khiển 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 悉tất 皆giai 真chân 故cố 。 亦diệc 無vô 可khả 立lập 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 同đồng 如như 故cố 。 既ký 不bất 可khả 破phá 立lập 自tự 絕tuyệt 言ngôn 想tưởng 。 則tắc 與dữ 河hà 沙sa 煩phiền 惱não 本bổn 不bất 相tương 應ứng 。 故cố 曰viết 清thanh 淨tịnh 。 觀quán 音âm 證chứng 此thử 而nhi 為vi 本bổn 體thể 。 即tức 以dĩ 此thử 體thể 。 示thị 諸chư 眾chúng 生sanh 。 令linh 觀quán 行hành 知tri 或hoặc 真chân 似tự 見kiến 。 此thử 知tri 見kiến 者giả 成thành 伏phục 斷đoạn 益ích 。 若nhược 其kỳ 未vị 有hữu 此thử 知tri 見kiến 者giả 。 但đãn 能năng 三tam 業nghiệp 精tinh 進tấn 成thành 機cơ 亦diệc 離ly 眾chúng 苦khổ 。 悉tất 得đắc 名danh 化hóa 。 此thử 皆giai 真chân 身thân 益ích 物vật 相tương/tướng 也dã 。

問vấn 。 同đồng 緣duyên 曰viết 應ưng 。 欻hốt 有hữu 名danh 化hóa 。 此thử 二nhị 種chủng 身thân 皆giai 非phi 智trí 德đức 。 今kim 何hà 以dĩ 化hóa 而nhi 為vi 真chân 身thân 。

答đáp 。 欻hốt 有hữu 之chi 化hóa 即tức 化hóa 現hiện 化hóa 也dã 。 今kim 對đối 像tượng 論luận 化hóa 取thủ 化hóa 轉chuyển 化hóa 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 上thượng 言ngôn 於ư 像tượng 則tắc 應ứng 化hóa 皆giai 像tượng 。 自tự 實thật 報báo 下hạ 至chí 地địa 獄ngục 身thân 。 皆giai 已dĩ 攝nhiếp 盡tận 。 若nhược 欲dục 化hóa 轉chuyển 凡phàm 賢hiền 入nhập 聖thánh 。 須tu 示thị 真chân 智trí 。 若nhược 非phi 真chân 身thân 不bất 能năng 化hóa 轉chuyển 。 言ngôn 化hóa 無vô 所sở 化hóa 者giả 。 據cứ 性tánh 平bình 等đẳng 忘vong 於ư 化hóa 功công 。 雖tuy 令linh 九cửu 道đạo 皆giai 趣thú 涅Niết 槃Bàn 。 而nhi 無vô 眾chúng 生sanh 。 得đắc 滅diệt 度độ 者giả 。 平bình 等đẳng 真chân 法Pháp 界Giới 。 佛Phật 不bất 度độ 眾chúng 生sanh 。 終chung 日nhật 化hóa 物vật 終chung 日nhật 無vô 化hóa 。 二nhị 雖tuy 像tượng 下hạ 明minh 用dụng 忘vong 故cố 。 二nhị 益ích 周chu 遍biến 二nhị 。 初sơ 顯hiển 益ích 周chu 。 色sắc 心tâm 諸chư 法pháp 雖tuy 無vô 生sanh 性tánh 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 法pháp 爾nhĩ 而nhi 生sanh 。 觀quán 音âm 妙diệu 證chứng 同đồng 諸chư 法pháp 性tánh 。 雖tuy 無vô 形hình 相tướng 。 眾chúng 機cơ 扣khấu 之chi 。 無vô 像tượng 不bất 現hiện 。 此thử 由do 絕tuyệt 於ư 垂thùy 應ưng 之chi 念niệm 。 故cố 能năng 遍biến 應ưng 法Pháp 界Giới 群quần 機cơ 。 其kỳ 猶do 明minh 鑒giám 無vô 念niệm 而nhi 現hiện 。 故cố 云vân 無vô 所sở 而nhi 不bất 像tượng 。 二nhị 化hóa 無vô 下hạ 冥minh 益ích 遍biến 。 以dĩ 上thượng 雖tuy 字tự 貫quán 此thử 句cú 初sơ 。 雖tuy 中trung 實thật 性tánh 不bất 可khả 變biến 化hóa 。 不bất 變biến 而nhi 變biến 迷mê 悟ngộ 宛uyển 然nhiên 。 觀quán 音âm 順thuận 理lý 雖tuy 知tri 不bất 變biến 。 常thường 以dĩ 真chân 智trí 化hóa 一nhất 切thiết 凡phàm 成thành 不bất 二nhị 聖thánh 。 此thử 則tắc 由do 無vô 化hóa 物vật 之chi 念niệm 故cố 。 遍biến 令linh 他tha 革cách 迷mê 成thành 悟ngộ 。 其kỳ 猶do 磁từ 石thạch 無vô 念niệm 而nhi 吸hấp 。 故cố 云vân 無vô 所sở 而nhi 不bất 化hóa 三tam 故cố 無vô 下hạ 遮già 照chiếu 相tương/tướng 即tức 。 結kết 二nhị 身thân 德đức 相tương/tướng 二nhị 。 初sơ 應ưng 身thân 相tướng 。 中trung 道Đạo 法Pháp 界giới 雙song 遮già 二nhị 邊biên 故cố 無vô 所sở 在tại 。 當đương 體thể 雙song 照chiếu 故cố 無vô 不bất 在tại 。 化hóa 應ưng 九cửu 道đạo 之chi 身thân 者giả 。 此thử 中trung 云vân 化hóa 作tác 欻hốt 有hữu 釋thích 。 并tinh 應ưng 成thành 二nhị 。 顯hiển 益ích 相tương/tướng 足túc 也dã 。

問vấn 。 經Kinh 云vân 應ưng 以dĩ 佛Phật 身thân 得đắc 度độ 。 即tức 現hiện 佛Phật 身thân 。 今kim 那na 云vân 九cửu 。

答đáp 。 佛Phật 界giới 身thân 者giả 有hữu 通thông 有hữu 局cục 。 局cục 在tại 妙diệu 覺giác 智trí 相tương/tướng 之chi 身thân 。 三tam 千thiên 實thật 相tướng 以dĩ 究cứu 盡tận 故cố 。 尚thượng 非phi 等đẳng 覺giác 心tâm 眼nhãn 觀quán 見kiến 。 況huống 乎hồ 下hạ 地địa 及cập 凡phàm 小tiểu 耶da 。 通thông 則tắc 三tam 教giáo 果quả 頭đầu 之chi 相tướng 。 及cập 以dĩ 圓viên 教giáo 凡phàm 聖thánh 所sở 見kiến 。 雖tuy 分phần/phân 麁thô 妙diệu 皆giai 名danh 佛Phật 身thân 。 然nhiên 是thị 隨tùy 機cơ 應ưng 現hiện 之chi 相tướng 。 是thị 其kỳ 事sự 識thức 或hoặc 是thị 業nghiệp 識thức 之chi 所sở 見kiến 。 故cố 雖tuy 是thị 佛Phật 身thân 而nhi 通thông 二Nhị 乘Thừa 菩Bồ 薩Tát 界giới 攝nhiếp 。 經kinh 文văn 從tùng 通thông 故cố 云vân 現hiện 十thập 。 今kim 文văn 從tùng 局cục 故cố 云vân 九cửu 道đạo 。 二nhị 處xứ 有hữu 下hạ 真chân 身thân 得đắc 。 通thông 以dĩ 九cửu 界giới 。 名danh 之chi 為vi 有hữu 。 以dĩ 其kỳ 皆giai 有hữu 業nghiệp 報báo 故cố 也dã 。 應ưng 身thân 雖tuy 乃nãi 。 處xử 在tại 其kỳ 中trung 。 而nhi 其kỳ 真chân 智trí 自tự 冥minh 極cực 理lý 。 故cố 云vân 寂tịch 入nhập 不bất 二nhị 之chi 旨chỉ 。 前tiền 即tức 真chân 身thân 而nhi 垂thùy 應ưng 相tương/tướng 。 此thử 即tức 應ưng 相tương/tướng 而nhi 示thị 真chân 身thân 。 二nhị 是thị 以dĩ 下hạ 明minh 兩lưỡng 用dụng 攝nhiếp 生sanh 。 上thượng 明minh 真chân 應ưng 兩lưỡng 用dụng 既ký 然nhiên 。 今kim 示thị 與dữ 拔bạt 攝nhiếp 生sanh 之chi 相tướng 。 初sơ 二nhị 句cú 明minh 真chân 身thân 拔bạt 苦khổ 。 次thứ 二nhị 句cú 示thị 應ưng 身thân 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 佛Phật 答đáp 前tiền 問vấn 。 三tam 業nghiệp 顯hiển 機cơ 感cảm 乎hồ 冥minh 應ưng 。 七thất 難nạn/nan 二nhị 求cầu 及cập 以dĩ 三tam 毒độc 。 盡tận 諸chư 苦khổ 際tế 。 故cố 云vân 蒙mông 脫thoát 苦khổ 崖nhai 。 佛Phật 答đáp 後hậu 問vấn 三tam 業nghiệp 顯hiển 應ưng 赴phó 其kỳ 冥minh 機cơ 。 三tam 土thổ/độ 眾chúng 生sanh 十thập 重trọng/trùng 獲hoạch 益ích 。 終chung 歸quy 祕bí 藏tạng 。 故cố 云vân 使sử 霑triêm 上thượng 樂nhạo/nhạc/lạc 。 然nhiên 其kỳ 四tứ 誓thệ 非phi 專chuyên 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 雖tuy 在tại 此thử 明minh 實thật 通thông 上thượng 句cú 。 以dĩ 上thượng 三tam 業nghiệp 即tức 能năng 感cảm 之chi 因nhân 。 此thử 明minh 四tứ 誓thệ 是thị 能năng 應ưng 之chi 本bổn 。 上thượng 下hạ 互hỗ 顯hiển 彼bỉ 此thử 無vô 虧khuy 。 應ưng 知tri 三tam 業nghiệp 亦diệc 通thông 冥minh 機cơ 。 現hiện 在tại 雖tuy 無vô 宿túc 生sanh 須tu 具cụ 。 二nhị 故cố 娑sa 下hạ 兼kiêm 明minh 本bổn 跡tích 二nhị 。 初sơ 示thị 諸chư 名danh 二nhị 。 初sơ 今kim 昔tích 因nhân 。 名danh 今kim 堪kham 忍nhẫn 土thổ/độ 稱xưng 無vô 畏úy 者giả 。 此thử 經Kinh 兩lưỡng 出xuất 。 怨oán 賊tặc 難nạn/nan 中trung 一nhất 人nhân 唱xướng 言ngôn 。

諸chư 善thiện 男nam 子tử 。 勿vật 得đắc 恐khủng 怖bố 。 汝nhữ 等đẳng 應ưng 當đương 一nhất 心tâm 。 稱xưng 觀quán 世thế 音âm 名danh 號hiệu 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 能năng 以dĩ 無vô 畏úy 。 施thí 於ư 眾chúng 生sanh 。 乃nãi 至chí 云vân 。 稱xưng 其kỳ 名danh 故cố 。 即tức 得đắc 解giải 脫thoát 。 又hựu 勸khuyến 供cúng 養dường 中trung 佛Phật 自tự 歎thán 云vân 。 是thị 觀Quán 世Thế 音Âm 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 於ư 怖bố 畏úy 急cấp 難nạn 之chi 中trung 。 能năng 施thí 無vô 畏úy 。 是thị 故cố 此thử 娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 皆giai 號hiệu 之chi 。 為vi 施thí 無vô 畏úy 者giả 。 寶bảo 藏tạng 等đẳng 者giả 。 悲bi 華hoa 經Kinh 云vân 過quá 去khứ 散tán 提đề 嵐lam 界giới 。 善Thiện 持Trì 劫Kiếp 中trung 。

時thời 有hữu 佛Phật 出xuất 。 名danh 曰viết 寶Bảo 藏Tạng 。 有hữu 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 。 名danh 無Vô 量Lượng 淨Tịnh 。 第đệ 一nhất 太thái 子tử 。 三tam 月nguyệt 供cung 佛Phật 及cập 比Bỉ 丘Khâu 僧Tăng 。 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 若nhược 有hữu 眾chúng 生sanh 。 受thọ 三tam 途đồ 等đẳng 。 一nhất 切thiết 苦khổ 惱não 。 若nhược 能năng 念niệm 我ngã 。 稱xưng 我ngã 名danh 字tự 。 為vi 我ngã 天thiên 耳nhĩ 天thiên 眼nhãn 聞văn 見kiến 。 不bất 免miễn 苦khổ 者giả 我ngã 終chung 不bất 成thành 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 寶bảo 藏tạng 佛Phật 云vân 。 汝nhữ 觀quán 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 欲dục 斷đoạn 眾chúng 苦khổ 。 故cố 今kim 字tự 汝nhữ 為vi 觀Quán 世Thế 音Âm 。 二nhị 已dĩ 成thành 下hạ 過quá 未vị 果quả 號hiệu 。 已dĩ 成thành 等đẳng 者giả 。 千thiên 手thủ 眼nhãn 大đại 悲bi 經Kinh 云vân 。 此thử 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 威uy 神thần 之chi 力lực 。 已dĩ 於ư 過quá 去khứ 。 無vô 量lượng 劫kiếp 中trung 。 已dĩ 作tác 佛Phật 竟cánh 。 號hiệu 正Chánh 法Pháp 明Minh 如Như 來Lai 。 大đại 悲bi 願nguyện 力lực 。 安an 樂lạc 眾chúng 生sanh 故cố 。 現hiện 作tác 菩Bồ 薩Tát 。 又hựu 觀quán 音âm 三tam 昧muội 經Kinh 云vân 。 先tiên 已dĩ 成thành 佛Phật 號hiệu 正Chánh 法Pháp 明Minh 如Như 來Lai 。 釋Thích 迦Ca 為vi 彼bỉ 佛Phật 作tác 苦khổ 行hạnh 弟đệ 子tử 。 次thứ 當đương 等đẳng 者giả 。 觀quán 音âm 授thọ 記ký 經Kinh 云vân 。 觀Quán 世Thế 音Âm 菩Bồ 薩Tát 。 次thứ 阿A 彌Di 陀Đà 後hậu 。 當đương 成thành 正chánh 覺giác 。 名danh 普Phổ 光Quang 功Công 德Đức 山Sơn 王Vương 如Như 來Lai 。 補bổ 處xứ 者giả 。 猶do 儲trữ 君quân 之chi 義nghĩa 也dã 。 二nhị 其kỳ 本bổn 下hạ 結kết 難nan 測trắc 。 如như 上thượng 經kinh 說thuyết 。 或hoặc 已dĩ 成thành 如Như 來Lai 。 或hoặc 現hiện 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 往vãng 世thế 正Chánh 法Pháp 曾tằng 作tác 釋Thích 迦Ca 之chi 師sư 。 今kim 日nhật 觀quán 音âm 仍nhưng 補bổ 彌di 陀đà 之chi 處xứ 。 亦diệc 如như 妙diệu 德đức 元nguyên 是thị 能năng 仁nhân 九cửu 代đại 祖tổ 師sư 。 孫tôn 已dĩ 果quả 圓viên 祖tổ 猶do 因nhân 位vị 。 本bổn 跡tích 高cao 下hạ 安an 可khả 測trắc 量lượng 。 然nhiên 須tu 用dụng 其kỳ 高cao 下hạ 四tứ 句cú 。 以dĩ 顯hiển 諸chư 聖thánh 難nan 思tư 之chi 相tướng 。 二nhị 今kim 言ngôn 下hạ 敘tự 人nhân 法pháp 標tiêu 題đề 二nhị 。 初sơ 敘tự 人nhân 兼kiêm 經Kinh 字tự 二nhị 。 初sơ 敘tự 人nhân 二nhị 。 初sơ 對đối 梵Phạm 翻phiên 名danh 。 諸chư 神thần 咒chú 經kinh 先tiên 稱xưng 梵Phạm 名danh 。 今kim 文văn 稍sảo 略lược 。 而nhi 其kỳ 華hoa 語ngữ 名danh 多đa 互hỗ 出xuất 。 此thử 云vân 觀quán 世thế 音âm 。 餘dư 云vân 觀quán 自tự 在tại 。 唯duy 千thiên 手thủ 眼nhãn 大đại 悲bi 經kinh 中trung 云vân 。 觀Quán 世Thế 音Âm 自Tự 在Tại 菩Bồ 薩Tát 。 其kỳ 義nghĩa 似tự 足túc 。 然nhiên 約ước 境cảnh 智trí 而nhi 明minh 感cảm 應ứng 。 則tắc 今kim 三tam 字tự 詮thuyên 顯hiển 無vô 虧khuy 。 若nhược 依y 今kim 解giải 已dĩ 彰chương 自tự 住trụ 。 二nhị 能năng 所sở 下hạ 約ước 華hoa 釋thích 義nghĩa 二nhị 。 初sơ 別biệt 釋thích 二nhị 。 初sơ 釋thích 二nhị 。 初sơ 釋thích 觀quán 字tự 二nhị 。 初sơ 中trung 邊biên 妙diệu 達đạt 。 能năng 所sở 圓viên 融dung 中trung 智trí 也dã 。 有hữu 無vô 兼kiêm 暢sướng 二nhị 智trí 也dã 。 只chỉ 於ư 一nhất 心tâm 雙song 遮già 雙song 照chiếu 。 於ư 照chiếu 中trung 時thời 即tức 達đạt 二nhị 諦đế 。 故cố 云vân 兼kiêm 暢sướng 。 是thị 則tắc 十thập 界giới 言ngôn 音âm 即tức 起khởi 即tức 觀quán 常thường 遮già 常thường 照chiếu 。 二nhị 照chiếu 窮cùng 下hạ 修tu 性tánh 俱câu 明minh 。 照chiếu 窮cùng 正chánh 性tánh 見kiến 性tánh 德đức 也dã 。 察sát 其kỳ 本bổn 末mạt 。 見kiến 修tu 德đức 也dã 。 此thử 約ước 妙diệu 境cảnh 顯hiển 其kỳ 妙diệu 智trí 。 本bổn 具cụ 三tam 千thiên 雖tuy 即tức 三tam 諦đế 。 對đối 修tu 故cố 合hợp 但đãn 云vân 正chánh 性tánh 。 修tu 中trung 緣duyên 了liễu 。 各các 有hữu 本bổn 末mạt 。 合hợp 掌chưởng 低đê 頭đầu 。 緣duyên 之chi 本bổn 也dã 。 福phước 德đức 莊trang 嚴nghiêm 。 緣duyên 之chi 末mạt 也dã 。 一nhất 句cú 一nhất 偈kệ 。 了liễu 之chi 本bổn 也dã 。 智trí 慧tuệ 莊trang 嚴nghiêm 。 了liễu 之chi 末mạt 也dã 。 順thuận 修tu 既ký 爾nhĩ 逆nghịch 修tu 亦diệc 然nhiên 。 造tạo 惡ác 之chi 時thời 慧tuệ 數số 諸chư 數số 。 豈khởi 非phi 其kỳ 本bổn 。 受thọ 苦khổ 之chi 時thời 習tập 果quả 報báo 果quả 即tức 是thị 其kỳ 末mạt 。 若nhược 以dĩ 修tu 性tánh 論luận 其kỳ 本bổn 末mạt 義nghĩa 復phục 臻trăn 極cực 。 性tánh 德đức 三tam 千thiên 語ngữ 本bổn 方phương 盡tận 。 修tu 起khởi 三tam 千thiên 論luận 末mạt 乃nãi 窮cùng 。 非phi 上thượng 三tam 智trí 莫mạc 照chiếu 斯tư 境cảnh 。 非phi 此thử 妙diệu 境cảnh 莫mạc 發phát 其kỳ 智trí 。 函hàm 蓋cái 水thủy 乳nhũ 聊liêu 可khả 方phương 之chi 。 二nhị 釋thích 世thế 音âm 。 即tức 十thập 界giới 眾chúng 生sanh 遭tao 苦khổ 求cầu 救cứu 。 稱xưng 名danh 等đẳng 音âm 也dã 。 是thị 所sở 觀quán 境cảnh 者giả 。 上thượng 之chi 境cảnh 智trí 皆giai 是thị 能năng 觀quán 可khả 譬thí 槌chùy 砧# 。 此thử 之chi 世thế 音âm 可khả 譬thí 淳thuần 樸phác 。 非phi 前tiền 境cảnh 智trí 觀quán 此thử 世thế 音âm 。 焉yên 令linh 十thập 界giới 俱câu 脫thoát 三tam 障chướng 。 又hựu 復phục 應ưng 知tri 前tiền 之chi 境cảnh 智trí 。 即tức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 難nan 思tư 體thể 用dụng 。 即tức 能năng 應ưng 也dã 。 世thế 音âm 之chi 境cảnh 乃nãi 是thị 眾chúng 生sanh 由do 苦khổ 成thành 機cơ 。 即tức 能năng 感cảm 也dã 。 此thử 即tức 境cảnh 智trí 及cập 以dĩ 感cảm 應ứng 。 三tam 字tự 之chi 中trung 。 悉tất 得đắc 成thành 就tựu 。 萬vạn 像tượng 等đẳng 釋thích 世thế 。 類loại 音âm 殊thù 唱xướng 帶đái 世thế 釋thích 音âm 。 俱câu 蒙mông 離ly 苦khổ 致trí 感cảm 獲hoạch 益ích 。 二nhị 菩Bồ 薩Tát 下hạ 結kết 。 可khả 見kiến 。 二nhị 此thử 即tức 下hạ 總tổng 示thị 。 觀quán 等đẳng 三tam 字tự 境cảnh 智trí 也dã 。 能năng 所sở 者giả 感cảm 應ứng 也dã 。 能năng 即tức 能năng 應ưng 所sở 即tức 所sở 應ưng 。 豈khởi 可khả 重trọng/trùng 云vân 能năng 照chiếu 所sở 照chiếu 。 二nhị 敘tự 經kinh 。 此thử 品phẩm 既ký 已dĩ 別biệt 行hành 於ư 世thế 。 本bổn 多đa 題đề 云vân 觀quán 世thế 音âm 經kinh 。 或hoặc 云vân 觀Quán 世Thế 音Âm 菩Bồ 薩Tát 。 普phổ 門môn 品phẩm 經kinh 。 故cố 今kim 敘tự 人nhân 名danh 後hậu 略lược 釋thích 經Kinh 字tự 。 言ngôn 由do 義nghĩa 者giả 。 淨tịnh 名danh 玄huyền 義nghĩa 云vân 。 經kinh 由do 聖thánh 人nhân 心tâm 口khẩu 故cố 稱xưng 為vi 經kinh 。 悉tất 檀đàn 致trí 教giáo 。 經kinh 由do 如Như 來Lai 心tâm 口khẩu 。 故cố 名danh 經kinh 也dã 。 又hựu 云vân 。 前tiền 聖thánh 後hậu 聖thánh 莫mạc 不bất 經kinh 此thử 悉tất 檀đàn 所sở 說thuyết 之chi 教giáo 。 而nhi 得đắc 成thành 道Đạo 。 文văn 理lý 等đẳng 者giả 。 取thủ 經kinh 緯# 義nghĩa 法pháp 喻dụ 參tham 明minh 。 文văn 經kinh 理lý 緯# 互hỗ 相tương 表biểu 發phát 。 織chức 成thành 行hành 者giả 觀quán 智trí 之chi 心tâm 也dã 二nhị 普phổ 門môn 下hạ 敘tự 法pháp 兼kiêm 品phẩm 二nhị 。 初sơ 敘tự 法pháp 二nhị 。 初sơ 消tiêu 二nhị 字tự 。 二nhị 用dụng 一nhất 下hạ 示thị 十thập 普phổ 。 實thật 相tướng 者giả 。 三tam 千thiên 皆giai 實thật 相tướng 相tương/tướng 圓viên 融dung 。 而nhi 言ngôn 一nhất 者giả 。 不bất 二nhị 義nghĩa 也dã 。 萬vạn 德đức 總tổng 稱xưng 一Nhất 乘Thừa 異dị 名danh 。 下hạ 文văn 十thập 義nghĩa 以dĩ 示thị 其kỳ 相tương/tướng 。 一nhất 無vô 緣duyên 慈từ 悲bi 。 二nhị 無vô 作tác 弘hoằng 誓thệ 。 三tam 圓viên 修tu 之chi 行hành 。 四tứ 不bất 斷đoạn 之chi 斷đoạn 。 五ngũ 圓viên 入nhập 法Pháp 門môn 。 六lục 無vô 記ký 神thần 通thông 。 七thất 體thể 內nội 方phương 便tiện 。 八bát 施thí 開khai 說thuyết 法Pháp 。 九cửu 普phổ 供cung 諸chư 佛Phật 。 十thập 普phổ 益ích 眾chúng 生sanh 。 從tùng 願nguyện 立lập 行hành 自tự 因nhân 之chi 果quả 。 全toàn 體thể 起khởi 用dụng 上thượng 供cung 下hạ 益ích 。 原nguyên 始thỉ 要yếu 終chung 攝nhiếp 諸chư 法pháp 盡tận 。 十thập 皆giai 實thật 相tướng 互hỗ 通thông 遍biến 攝nhiếp 。 無vô 所sở 障chướng 礙ngại 。 二nhị 敘tự 品phẩm 。 雖tuy 順thuận 別biệt 行hành 立lập 乎hồ 經kinh 目mục 。 然nhiên 是thị 法pháp 華hoa 流lưu 通thông 一nhất 品phẩm 。 故cố 今kim 敘tự 之chi 不bất 忘vong 本bổn 也dã 。 中trung 阿a 含hàm 云vân 。 跋bạt 渠cừ 此thử 翻phiên 為vi 品phẩm 。 取thủ 義nghĩa 類loại 同đồng 者giả 集tập 為vi 一nhất 章chương 也dã 。 二nhị 大đại 部bộ 下hạ 釋thích 正chánh 文văn 二nhị 。 初sơ 例lệ 大đại 部bộ 。 妙diệu 玄huyền 五ngũ 章chương 解giải 釋thích 甚thậm 委ủy 。 經kinh 之chi 一nhất 品phẩm 妙diệu 義nghĩa 豈khởi 殊thù 。 彼bỉ 但đãn 正chánh 明minh 五ngũ 字tự 通thông 目mục 。 今kim 之chi 所sở 釋thích 一nhất 品phẩm 別biệt 題đề 。 況huống 復phục 抗kháng 行hành 。 故cố 須tu 自tự 立lập 五ngũ 義nghĩa 分phân 別biệt 。 雖tuy 復phục 自tự 立lập 還hoàn 須tu 符phù 彼bỉ 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 圓viên 妙diệu 之chi 文văn 。 故cố 釋thích 名danh 則tắc 純thuần 妙diệu 人nhân 法pháp 。 顯hiển 體thể 則tắc 不bất 二nhị 理lý 智trí 。 明minh 宗tông 則tắc 難nan 思tư 感cảm 應ứng 。 論luận 用dụng 則tắc 無vô 緣duyên 與dữ 拔bạt 。 判phán 教giáo 則tắc 終chung 極cực 醍đề 醐hồ 。 此thử 之chi 五ngũ 章chương 名danh 總tổng 三tam 別biệt 教giáo 判phán 總tổng 別biệt (# 云vân 云vân )# 。 二nhị 釋thích 名danh 下hạ 釋thích 今kim 文văn 五ngũ 。 初sơ 釋thích 名danh 四tứ 。 初sơ 列liệt 章chương 。 二nhị 通thông 者giả 下hạ 示thị 相tương/tướng 。 三tam 何hà 故cố 下hạ 對đối 根căn 。 通thông 既ký 是thị 略lược 一nhất 往vãng 對đối 利lợi 。 別biệt 解giải 則tắc 廣quảng 一nhất 往vãng 對đối 鈍độn 。 若nhược 其kỳ 二nhị 往vãng 須tu 明minh 二nhị 持trì 。 聞văn 持trì 則tắc 以dĩ 廣quảng 說thuyết 為vi 利lợi 。 義nghĩa 持trì 則tắc 以dĩ 略lược 說thuyết 為vi 利lợi 。 鈍độn 可khả 意ý 得đắc 。 槃bàn 特đặc 名danh 鈍độn 是thị 就tựu 聞văn 也dã 。 目Mục 連Liên 稱xưng 鈍độn 蓋cái 約ước 義nghĩa 也dã 。 今kim 之chi 二nhị 釋thích 對đối 乎hồ 兩lưỡng 根căn 。 須tu 約ước 聞văn 義nghĩa 互hỗ 論luận 利lợi 鈍độn 。 四tứ 今kim 就tựu 下hạ 正chánh 釋thích 二nhị 。 初sơ 通thông 釋thích 二nhị 。 初sơ 標tiêu 列liệt 二nhị 。 一nhất 列liệt 下hạ 正chánh 釋thích 四tứ 。 初sơ 列liệt 名danh 三tam 。 初sơ 略lược 標tiêu 示thị 。 二nhị 立lập 名danh 意ý 二nhị 。 初sơ 明minh 理lý 超siêu 名danh 數số 。 大đại 師sư 雖tuy 用dụng 十thập 種chủng 義nghĩa 門môn 通thông 釋thích 題đề 目mục 。 而nhi 深thâm 體thể 達đạt 觀quán 音âm 至chí 人nhân 。 普phổ 門môn 妙diệu 法Pháp 。 本bổn 離ly 言ngôn 說thuyết 心tâm 緣duyên 之chi 相tướng 。 故cố 云vân 至chí 理lý 清thanh 淨tịnh 等đẳng 也dã 。 故cố 起khởi 信tín 云vân 。 一nhất 切thiết 言ngôn 說thuyết 。 假giả 名danh 無vô 實thật 。 但đãn 隨tùy 妄vọng 念niệm 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 二nhị 但đãn 妙diệu 下hạ 名danh 數số 顯hiển 理lý 二nhị 。 初sơ 約ước 義nghĩa 示thị 。 上thượng 言ngôn 至chí 理lý 清thanh 淨tịnh 無vô 名danh 相tương/tướng 等đẳng 。 蓋cái 約ước 自tự 證chứng 絕tuyệt 乎hồ 言ngôn 思tư 也dã 。 今kim 云vân 妙diệu 理lý 虛hư 通thông 假giả 名danh 相tướng 說thuyết 。 乃nãi 據cứ 被bị 物vật 設thiết 教giáo 而nhi 談đàm 也dã 。 言ngôn 虛hư 通thông 者giả 。 此thử 明minh 妙diệu 理lý 無vô 堅kiên 住trụ 性tánh 。 雖tuy 無vô 名danh 數số 而nhi 能năng 遍biến 應ưng 一nhất 切thiết 名danh 數số 。 故cố 荊kinh 溪khê 云vân 。 性tánh 本bổn 無vô 名danh 具cụ 足túc 諸chư 名danh 。 故cố 無vô 說thuyết 而nhi 說thuyết 說thuyết 即tức 成thành 教giáo 。 是thị 則tắc 離ly 言ngôn 依y 言ngôn 皆giai 順thuận 至chí 理lý 。 聖thánh 默mặc 聖thánh 。 說thuyết 俱câu 有hữu 大đại 益ích 。 故cố 起khởi 信tín 。

問vấn 曰viết 。 若nhược 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 可khả 說thuyết 不bất 可khả 念niệm 者giả 。 諸chư 眾chúng 生sanh 等đẳng 。 云vân 何hà 隨tùy 順thuận 而nhi 能năng 得đắc 入nhập 。

答đáp 曰viết 。

若nhược 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 雖tuy 說thuyết 無vô 有hữu 能năng 說thuyết 可khả 說thuyết 。 雖tuy 念niệm 亦diệc 無vô 能năng 念niệm 可khả 念niệm 。 是thị 名danh 隨tùy 順thuận 。 若nhược 離ly 於ư 念niệm 名danh 為vi 得đắc 入nhập 。 今kim 亦diệc 如như 是thị 。 以dĩ 十thập 種chủng 義nghĩa 無vô 說thuyết 而nhi 說thuyết 。 意ý 令linh 學học 者giả 無vô 念niệm 而nhi 念niệm 。 二nhị 故cố 大đại 下hạ 引dẫn 文văn 證chứng 。 般Bát 若Nhã 無vô 相tướng 即tức 是thị 一nhất 法pháp 。 悉tất 檀đàn 為vi 物vật 立lập 種chủng 種chủng 名danh 。 三tam 今kim 處xứ 下hạ 正chánh 列liệt 名danh 二nhị 。 初sơ 明minh 中trung 當đương 。 今kim 立lập 十thập 義nghĩa 離ly 於ư 太thái 廣quảng 及cập 以dĩ 太thái 略lược 。 廣quảng 則tắc 令linh 智trí 退thoái 。 略lược 則tắc 義nghĩa 不bất 周chu 。 我ngã 今kim 處xứ 中trung 說thuyết 令linh 義nghĩa 易dị 明minh 了liễu 。 二nhị 十thập 義nghĩa 下hạ 正chánh 標tiêu 列liệt 二nhị 。 第đệ 二nhị 下hạ 次thứ 第đệ 三tam 。 初sơ 標tiêu 示thị 兩lưỡng 意ý 二nhị 。 初sơ 正chánh 標tiêu 示thị 。 約ước 觀quán 約ước 教giáo 各các 有hữu 生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 不bất 亂loạn 。 二nhị 約ước 觀quán 下hạ 明minh 總tổng 該cai 。 若nhược 觀quán 若nhược 教giáo 能năng 總tổng 能năng 該cai 。 觀quán 總tổng 三tam 心tâm 。 人nhân 法pháp 慈từ 悲bi 初sơ 心tâm 也dã 。 福phước 慧tuệ 中trung 心tâm 。 真chân 應ưng 至chí 八bát 皆giai 在tại 後hậu 心tâm 。 緣duyên 了liễu 極cực 性tánh 示thị 因nhân 方phương 圓viên 。 智trí 斷đoạn 究cứu 盡tận 明minh 果quả 方phương 滿mãn 。 教giáo 約ước 五ngũ 時thời 無vô 不bất 該cai 括quát 。 華hoa 嚴nghiêm 頓đốn 也dã 。 三tam 時thời 漸tiệm 也dã 。 復phục 於ư 漸tiệm 中trung 三tam 藏tạng 唯duy 小tiểu 二nhị 酥tô 部bộ 大đại 。 若nhược 論luận 法pháp 華hoa 出xuất 前tiền 四tứ 味vị 。 以dĩ 非phi 兼kiêm 但đãn 對đối 帶đái 故cố 也dã 。 已dĩ 備bị 諸chư 說thuyết 故cố 今kim 略lược 之chi 。 二nhị 約ước 觀quán 下hạ 解giải 釋thích 兩lưỡng 意ý 二nhị 。 初sơ 觀quán 次thứ 第đệ 十thập 。 初sơ 人nhân 法pháp 二nhị 。 初sơ 能năng 冠quan 九cửu 雙song 。 慈từ 悲bi 等đẳng 九cửu 皆giai 以dĩ 人nhân 法pháp 而nhi 為vi 所sở 依y 。 是thị 故cố 品phẩm 題đề 特đặc 標tiêu 此thử 二nhị 。 故cố 以dĩ 凡phàm 夫phu 假giả 實thật 為vi 譬thí 。 先tiên 有hữu 攬lãm 陰ấm 所sở 成thành 眾chúng 生sanh 。 方phương 可khả 論luận 其kỳ 種chủng 種chủng 德đức 行hạnh 。 人nhân 法pháp 冠quan 九cửu 義nghĩa 豈khởi 不bất 然nhiên 。 二nhị 人nhân 法pháp 下hạ 當đương 科khoa 次thứ 第đệ 二nhị 。 初sơ 疑nghi 。 何hà 意ý 乘thừa 以dĩ 人nhân 法pháp 為vi 次thứ 者giả 。 法pháp 是thị 所sở 乘thừa 人nhân 是thị 能năng 乘thừa 。 理lý 合hợp 先tiên 說thuyết 本bổn 性tánh 所sở 乘thừa 。 方phương 論luận 始thỉ 覺giác 能năng 乘thừa 。 今kim 何hà 反phản 此thử 。 二nhị 此thử 須tu 下hạ 釋thích 。 能năng 乘thừa 所sở 乘thừa 先tiên 後hậu 無vô 在tại 。 今kim 有hữu 二nhị 意ý 。 先tiên 人nhân 次thứ 法pháp 。 一nhất 據cứ 經kinh 文văn 。 二nhị 從tùng 義nghĩa 便tiện 。 人nhân 能năng 秉bỉnh 法pháp 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 二nhị 慈từ 悲bi 二nhị 。 初sơ 十thập 中trung 次thứ 第đệ 。 二nhị 二nhị 法pháp 前tiền 後hậu 。 下hạ 去khứ 諸chư 科khoa 例lệ 有hữu 此thử 二nhị 。 次thứ 於ư 人nhân 法pháp 論luận 慈từ 悲bi 者giả 。 大Đại 士Sĩ 既ký 觀quán 本bổn 性tánh 普phổ 門môn 之chi 法pháp 。 乃nãi 達đạt 生sanh 佛Phật 無vô 差sai 之chi 理lý 。 而nhi 閔mẫn 迷mê 者giả 枉uổng 受thọ 眾chúng 苦khổ 。 失thất 於ư 本bổn 樂nhạo/nhạc/lạc 。 故cố 起khởi 誓thệ 願nguyện 永vĩnh 期kỳ 與dữ 拔bạt 。 觀quán 境cảnh 發phát 心tâm 正chánh 當đương 其kỳ 次thứ 。 先tiên 慈từ 次thứ 悲bi 者giả 。 文văn 有hữu 四tứ 釋thích 。 今kim 從tùng 語ngữ 便tiện 及cập 以dĩ 本bổn 懷hoài 。 不bất 從tùng 用dụng 次thứ 及cập 以dĩ 行hành 人nhân 。 故cố 結kết 示thị 云vân 今kim 從tùng 前tiền 義nghĩa 。 三tam 福phước 慧tuệ 中trung 。 人nhân 法pháp 據cứ 信tín 者giả 。 願nguyện 行hành 之chi 前tiền 人nhân 觀quán 圓viên 法pháp 止chỉ 且thả 成thành 信tín 。 依y 乎hồ 忍nhẫn 樂nhạo/nhạc/lạc 立lập 其kỳ 四tứ 弘hoằng 。 若nhược 匪phỉ 行hành 山sơn 莫mạc 填điền 願nguyện 海hải 。 行hành 即tức 福phước 慧tuệ 義nghĩa 當đương 六Lục 度Độ 。 五ngũ 資tư 於ư 慧tuệ 慧tuệ 導đạo 於ư 五ngũ 。 其kỳ 猶do 目mục 足túc 不bất 可khả 互hỗ 闕khuyết 。 五ngũ 除trừ 事sự 障chướng 慧tuệ 消tiêu 理lý 惑hoặc 。 此thử 二nhị 功công 圓viên 則tắc 悟ngộ 理lý 得đắc 事sự 矣hĩ 。 是thị 知tri 福phước 慧tuệ 成thành 前tiền 。 慈từ 悲bi 之chi 心tâm 。 起khởi 後hậu 與dữ 拔bạt 之chi 用dụng 。 先tiên 福phước 次thứ 慧tuệ 亦diệc 從tùng 語ngữ 便tiện 不bất 據cứ 本bổn 懷hoài 。 若nhược 論luận 資tư 導đạo 復phục 何hà 先tiên 後hậu 。 四tứ 真chân 應ưng 者giả 。 信tín 願nguyện 福phước 慧tuệ 皆giai 在tại 於ư 因nhân 。 因nhân 能năng 剋khắc 果quả 故cố 成thành 真chân 應ưng 。 福phước 資tư 於ư 慧tuệ 顯hiển 出xuất 真chân 身thân 。 慧tuệ 導đạo 於ư 福phước 顯hiển 出xuất 應ứng 用dụng 。 真chân 應ưng 次thứ 者giả 。 若nhược 就tựu 漸tiệm 化hóa 先tiên 示thị 應ưng 身thân 接tiếp 其kỳ 小tiểu 器khí 。 後hậu 令linh 入nhập 實thật 方phương 示thị 真chân 身thân 。 亦diệc 可khả 先tiên 頓đốn 次thứ 漸tiệm 。 則tắc 真chân 前tiền 應ưng 後hậu 。 今kim 不bất 從tùng 設thiết 化hóa 但đãn 就tựu 真chân 顯hiển 應ưng 起khởi 。 而nhi 立lập 其kỳ 次thứ 。 故cố 云vân 從tùng 前tiền 亦diệc 是thị 語ngữ 便tiện 。 五ngũ 藥dược 珠châu 者giả 。 福phước 慧tuệ 二nhị 行hành 顯hiển 發phát 真chân 應ưng 。 故cố 云vân 直trực 語ngữ 證chứng 得đắc 未vị 涉thiệp 利lợi 人nhân 。 今kim 明minh 藥dược 珠châu 則tắc 示thị 兩lưỡng 身thân 益ích 物vật 相tương/tướng 也dã 。 真chân 身thân 冥minh 理lý 見kiến 則tắc 三tam 惑hoặc 皆giai 消tiêu 。 即tức 差sai 病bệnh 益ích 也dã 。 應ưng 身thân 赴phó 物vật 感cảm 則tắc 。 眾chúng 善thiện 普phổ 會hội 。 即tức 雨vũ 寶bảo 益ích 也dã 。 言ngôn 真chân 破phá 取thủ 相tương/tướng 者giả 。 既ký 以dĩ 三tam 智trí 冥minh 理lý 為vi 真chân 。 豈khởi 但đãn 能năng 破phá 見kiến 思tư 取thủ 相tương/tướng 。 應ưng 知tri 見kiến 思tư 取thủ 生sanh 死tử 相tướng 。 塵trần 沙sa 取thủ 涅Niết 槃Bàn 相tương/tướng 。 無vô 明minh 取thủ 二nhị 邊biên 相tương/tướng 。 若nhược 次thứ 不bất 次thứ 俱câu 有hữu 其kỳ 義nghĩa 。 藥dược 珠châu 次thứ 中trung 與dữ 慈từ 悲bi 相tương 似tự 者giả 。 藥dược 即tức 同đồng 悲bi 珠châu 可khả 類loại 慈từ 。 彼bỉ 有hữu 四tứ 義nghĩa 定định 乎hồ 先tiên 後hậu 。 言ngôn 說thuyết 本bổn 懷hoài 即tức 先tiên 慈từ 次thứ 悲bi 。 從tùng 用dụng 就tựu 機cơ 則tắc 先tiên 拔bạt 後hậu 與dữ 。 今kim 之chi 次thứ 第đệ 似tự 彼bỉ 後hậu 二nhị 。 六lục 冥minh 顯hiển 者giả 。 前tiền 明minh 二nhị 身thân 破phá 惑hoặc 如như 藥dược 對đối 機cơ 如như 珠châu 。 機cơ 既ký 破phá 惑hoặc 則tắc 顯hiển 見kiến 真chân 身thân 。 故cố 云vân 二nhị 身thân 即tức 能năng 顯hiển 益ích 。 今kim 辯biện 二nhị 身thân 常thường 普phổ 被bị 物vật 。 有hữu 見kiến 知tri 者giả 俱câu 名danh 顯hiển 益ích 。 不bất 見kiến 知tri 者giả 稱xưng 為vi 冥minh 益ích 。 如như 是thị 說thuyết 者giả 。 方phương 盡tận 聖thánh 人nhân 益ích 物vật 之chi 相tướng 。 二nhị 益ích 先tiên 後hậu 不bất 可khả 定định 判phán 。 亦diệc 從tùng 語ngữ 便tiện 故cố 云vân 冥minh 顯hiển 。 此thử 既ký 易dị 解giải 故cố 不bất 言ngôn 也dã 。 七thất 權quyền 實thật 中trung 。 前tiền 緣duyên 不bất 同đồng 者giả 。 蓋cái 所sở 被bị 之chi 機cơ 根căn 性tánh 差sai 別biệt 也dã 。 權quyền 巧xảo 無vô 方phương 者giả 。 即tức 能năng 鑒giám 之chi 智trí 無vô 定định 方phương 所sở 也dã 。 或hoặc 冥minh 或hoặc 顯hiển 破phá 惡ác 生sanh 善thiện 。 深thâm 淺thiển 不bất 同đồng 廣quảng 狹hiệp 有hữu 異dị 。 皆giai 由do 二nhị 智trí 逗đậu 會hội 無vô 差sai 。 故cố 於ư 益ích 後hậu 須tu 論luận 權quyền 實thật 。 二nhị 智trí 前tiền 後hậu 雖tuy 有hữu 三tam 義nghĩa 。 且thả 據cứ 淺thiển 深thâm 為vi 次thứ 。 八bát 本bổn 迹tích 中trung 。 巧xảo 有hữu 優ưu 降giáng/hàng 者giả 。 謂vị 智trí 有hữu 高cao 下hạ 也dã 。 上thượng 中trung 下hạ 者giả 。 以dĩ 妙diệu 覺giác 為vi 上thượng 。 等đẳng 覺giác 為vi 中trung 。 降giáng/hàng 此thử 為vi 下hạ 。 前tiền 權quyền 實thật 鑒giám 機cơ 必tất 須tu 雙song 用dụng 。 故cố 云vân 橫hoạnh/hoành 也dã 。 今kim 本bổn 跡tích 約ước 位vị 既ký 論luận 高cao 下hạ 。 人nhân 必tất 從tùng 本bổn 方phương 乃nãi 垂thùy 跡tích 。 故cố 云vân 竪thụ 也dã 。 二nhị 法pháp 前tiền 後hậu 可khả 見kiến 九cửu 緣duyên 了liễu 二nhị 。 初sơ 指chỉ 前tiền 順thuận 論luận 自tự 他tha 。 如như 上thượng 八bát 雙song 從tùng 微vi 至chí 著trước 。 皆giai 是thị 順thuận 論luận 仍nhưng 未vị 分phần/phân 配phối 。 今kim 挹ấp 流lưu 尋tầm 源nguyên 。 須tu 明minh 性tánh 德đức 而nhi 為vi 諸chư 法pháp 生sanh 起khởi 之chi 本bổn 。 二nhị 明minh 今kim 卻khước 討thảo 種chủng 子tử 。 則tắc 逆nghịch 推thôi 真chân 身thân 智trí 慧tuệ 悲bi 誓thệ 觀quán 智trí 之chi 人nhân 。 元nguyên 以dĩ 性tánh 德đức 了liễu 因nhân 為vi 種chủng 。 若nhược 應ưng 身thân 福phước 德đức 慈từ 誓thệ 普phổ 門môn 之chi 法pháp 。 元nguyên 以dĩ 性tánh 德đức 緣duyên 因nhân 為vi 種chủng 。 自tự 行hành 既ký 然nhiên 以dĩ 例lệ 化hóa 他tha 。 本bổn 證chứng 實thật 智trí 冥minh 益ích 藥dược 王vương 屬thuộc 乎hồ 了liễu 種chủng 。 跡tích 化hóa 權quyền 智trí 顯hiển 益ích 珠châu 王vương 功công 歸quy 緣duyên 種chủng 。 乃nãi 以dĩ 順thuận 論luận 卻khước 討thảo 為vi 次thứ 。 十thập 次thứ 緣duyên 了liễu 論luận 智trí 斷đoạn 者giả 。 前tiền 既ký 逆nghịch 推thôi 盡tận 乎hồ 因nhân 德đức 之chi 始thỉ 。 今kim 更cánh 順thuận 說thuyết 至chí 於ư 果quả 德đức 之chi 終chung 。 即tức 以dĩ 始thỉ 終chung 而nhi 為vi 其kỳ 次thứ 。 過quá 茶trà 無vô 字tự 故cố 十thập 後hậu 不bất 論luận 矣hĩ 。 二nhị 二nhị 約ước 下hạ 明minh 教giáo 次thứ 第đệ 二nhị 。 初sơ 牒điệp 章chương 立lập 門môn 。 二nhị 通thông 義nghĩa 下hạ 依y 門môn 釋thích 義nghĩa 二nhị 。 初sơ 通thông 者giả 。 五ngũ 時thời 四tứ 教giáo 各các 可khả 論luận 十thập 。 隨tùy 法pháp 義nghĩa 立lập 不bất 可khả 深thâm 窮cùng 。 且thả 如như 三tam 藏tạng 立lập 十thập 雙song 者giả 。 人nhân 法pháp 則tắc 攬lãm 陰ấm 成thành 人nhân 諦đế 緣duyên 度độ 法pháp 。 慈từ 悲bi 則tắc 聲Thanh 聞Văn 法Pháp 緣duyên 菩Bồ 薩Tát 生sanh 緣duyên 。 福phước 慧tuệ 則tắc 聲Thanh 聞Văn 三tam 學học 。 菩Bồ 薩Tát 六Lục 度Độ 。 真chân 應ưng 則tắc 五ngũ 分phần 法Pháp 身thân 。 作tác 意ý 通thông 應ưng 。 藥dược 珠châu 則tắc 治trị 四tứ 住trụ 病bệnh 雨vũ 三tam 乘thừa 寶bảo 。 冥minh 顯hiển 則tắc 眾chúng 生sanh 獲hoạch 益ích 有hữu 見kiến 聞văn 不bất 見kiến 聞văn 。 權quyền 實thật 則tắc 稱xưng 真chân 之chi 實thật 隨tùy 情tình 之chi 權quyền 。 本bổn 跡tích 則tắc 自tự 證chứng 之chi 本bổn 示thị 現hiện 為vi 跡tích 。 緣duyên 了liễu 則tắc 一nhất 句cú 了liễu 因nhân 微vi 善thiện 緣duyên 種chủng 。 智trí 斷đoạn 則tắc 聲Thanh 聞Văn 四Tứ 果Quả 。 菩Bồ 薩Tát 頓đốn 成thành 三tam 藏tạng 尚thượng 備bị 通thông 別biệt 可khả 知tri 。 二nhị 別biệt 今kim 下hạ 別biệt 二nhị 。 初sơ 五ngũ 味vị 二nhị 。 初sơ 釋thích 五ngũ 。 初sơ 乳nhũ 二nhị 。 初sơ 明minh 具cụ 前tiền 六lục 義nghĩa 。 乳nhũ 即tức 部bộ 頓đốn 故cố 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 。 六lục 字tự 別biệt 題đề 具cụ 法pháp 人nhân 喻dụ 。 大đại 方Phương 廣Quảng 法pháp 也dã 。 佛Phật 是thị 舍xá 那na 果quả 人nhân 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 喻dụ 諸chư 地địa 因nhân 華hoa 嚴nghiêm 果quả 德đức 也dã 。 只chỉ 就tựu 一nhất 題đề 已dĩ 含hàm 六lục 義nghĩa 。 以dĩ 慈từ 悲bi 乃nãi 至Chí 真Chân 應ưng 不bất 出xuất 自tự 行hành 因nhân 果quả 。 藥dược 珠châu 冥minh 顯hiển 只chỉ 是thị 化hóa 他tha 能năng 所sở 。 即tức 就tựu 中trung 道đạo 別biệt 論luận 六lục 義nghĩa 也dã 。 二nhị 而nhi 未vị 下hạ 明minh 闕khuyết 後hậu 四tứ 義nghĩa 二nhị 。 初sơ 明minh 通thông 別biệt 二nhị 。 初sơ 明minh 無vô 別biệt 。 二nhị 通thông 義nghĩa 下hạ 許hứa 有hữu 通thông 。 若nhược 以dĩ 別biệt 圓viên 對đối 權quyền 實thật 體thể 用dụng 論luận 本bổn 跡tích 。 微vi 因nhân 之chi 約ước 了liễu 。 大đại 覺giác 之chi 智trí 斷đoạn 。 亦diệc 有hữu 理lý 存tồn 焉yên 。 二nhị 何hà 故cố 下hạ 明minh 闕khuyết 具cụ 二nhị 。 初sơ 緣duyên 化hóa 始thỉ 明minh 闕khuyết 。 權quyền 實thật 等đẳng 四tứ 說thuyết 出xuất 世thế 意ý 。 示thị 久cửu 遠viễn 成thành 。 卻khước 討thảo 三tam 因nhân 終chung 歸quy 祕bí 藏tạng 。 初sơ 成thành 設thiết 教giáo 別biệt 接tiếp 大đại 機cơ 。 既ký 匪phỉ 終chung 窮cùng 故cố 闕khuyết 斯tư 意ý 。 二nhị 所sở 以dĩ 下hạ 對đối 具cụ 明minh 闕khuyết 二nhị 。 初sơ 對đối 法pháp 華hoa 言ngôn 小tiểu 隔cách 於ư 大đại 者giả 。 舊cựu 經kinh 三tam 十thập 七thất 云vân 。

時thời 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 祇kỳ 園viên 林lâm 出xuất 。 不bất 見kiến 如Như 來Lai 。 自tự 在tại 莊trang 嚴nghiêm 變biến 化hóa 。 及cập 生sanh 意ý 念niệm 。 亦diệc 不bất 樂nhạo 說thuyết 。 不bất 能năng 讚tán 歎thán 。 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 人nhân 出xuất 三tam 界giới 故cố 。 此thử 即tức 如như 聾lung 如như 啞á 之chi 文văn 也dã 。 以dĩ 未vị 說thuyết 為vi 實thật 施thí 權quyền 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 故cố 也dã 。 言ngôn 無vô 本bổn 跡tích 者giả 。 華hoa 嚴nghiêm 初sơ 云vân 。 於ư 菩Bồ 提Đề 道Đạo 。 場tràng 始thỉ 成thành 正chánh 覺giác 。 今kim 法pháp 華hoa 云vân 。 一nhất 切thiết 世thế 間gian 天thiên 。 人nhân 阿a 修tu 羅la 。 皆giai 謂vị 今kim 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 佛Phật 。 出xuất 釋Thích 氏Thị 宮cung 。 去khứ 伽Già 耶Da 城Thành 不bất 遠viễn 。 坐tọa 於ư 道Đạo 場Tràng 。 得đắc 三tam 菩Bồ 提Đề 。 然nhiên 我ngã 實thật 成thành 佛Phật 已dĩ 來lai 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 百bách 千thiên 萬vạn 億ức 那na 由do 他tha 劫kiếp 。 斯tư 是thị 華hoa 嚴nghiêm 被bị 廢phế 之chi 文văn 也dã 。 言ngôn 彈đàn 指chỉ 謦khánh 欬khái 者giả 。 如như 神thần 力lực 品phẩm 。 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 。 與dữ 分phân 身thân 諸chư 佛Phật 。 出xuất 廣quảng 長trường 舌thiệt 相tướng 。 上thượng 至chí 梵Phạm 世Thế 。 一nhất 切thiết 毛mao 孔khổng 。 放phóng 無vô 量lượng 光quang 。 皆giai 悉tất 遍biến 照chiếu 。 十thập 方phương 世thế 界giới 。 滿mãn 百bách 千thiên 歲tuế 。 然nhiên 後hậu 還hoàn 攝nhiếp 舌thiệt 相tướng 。 一nhất 時thời 謦khánh 欬khái 。 俱câu 共cộng 彈đàn 指chỉ 。 是thị 二nhị 音âm 聲thanh 。 遍biến 至chí 十thập 方phương 。 諸chư 佛Phật 世thế 界giới 。 地địa 皆giai 六lục 種chủng 震chấn 動động 。 乃nãi 至chí 佛Phật 告cáo 地địa 涌dũng 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 汝nhữ 等đẳng 於ư 如Như 來Lai 滅diệt 後hậu 。 應ưng 一nhất 心tâm 受thọ 持trì 。 讀đọc 誦tụng 解giải 說thuyết 。 書thư 寫tả 如như 說thuyết 修tu 行hành 等đẳng 。 此thử 乃nãi 本bổn 門môn 為vi 囑chúc 累lụy 地địa 涌dũng 菩Bồ 薩Tát 通thông 經kinh 。 現hiện 斯tư 神thần 力lực 也dã 。 疏sớ/sơ 云vân 。 謦khánh 欬khái 者giả 。 通thông 暢sướng 之chi 相tướng 。 彈đàn 指chỉ 者giả 。 隨tùy 喜hỷ 也dã 。 蓋cái 表biểu 如Như 來Lai 遠viễn 本bổn 之chi 意ý 。 已dĩ 獲hoạch 通thông 暢sướng 。 隨tùy 喜hỷ 菩Bồ 薩Tát 聞văn 於ư 遠viễn 本bổn 。 增tăng 道đạo 損tổn 生sanh 也dã 。 二nhị 言ngôn 無vô 下hạ 對đối 涅Niết 槃Bàn 。 言ngôn 不bất 明minh 小Tiểu 乘Thừa 根căn 性tánh 等đẳng 者giả 。 不bất 如như 涅Niết 槃Bàn 明minh 二Nhị 乘Thừa 之chi 人nhân 。 及cập 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 有hữu 佛Phật 性tánh 。 悉tất 當đương 作tác 佛Phật 。 故cố 闕khuyết 後hậu 二nhị 雙song 。 二nhị 次thứ 約ước 下hạ 酪lạc 二nhị 。 初sơ 太thái 師sư 明minh 闕khuyết 具cụ 二nhị 。 初sơ 正chánh 明minh 闕khuyết 具cụ 。 二nhị 何hà 故cố 下hạ 明minh 闕khuyết 具cụ 所sở 以dĩ 。 言ngôn 二Nhị 乘Thừa 教giáo 者giả 。 以dĩ 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 果quả 同đồng 二Nhị 乘Thừa 。 如như 大đại 論luận 中trung 通thông 指chỉ 阿a 含hàm 為vi 聲Thanh 聞Văn 經kinh 耳nhĩ 。 此thử 教giáo 不bất 談đàm 妙diệu 有hữu 之chi 真chân 。 故cố 身thân 智trí 滅diệt 不bất 能năng 起khởi 應ưng 。 既ký 無vô 真chân 應ưng 豈khởi 有hữu 藥dược 珠châu 等đẳng 邪tà 。 二nhị 私tư 難nạn/nan 下hạ 章chương 安an 私tư 料liệu 簡giản 二nhị 。 初sơ 正chánh 料liệu 簡giản 二nhị 。 初sơ 難nạn/nan 者giả 。 恐khủng 人nhân 不bất 了liễu 大đại 師sư 立lập 今kim 通thông 別biệt 之chi 義nghĩa 。 故cố 設thiết 茲tư 難nạn/nan 作tác 說thuyết 示thị 之chi 由do 。 乃nãi 約ước 真chân 中trung 設thiết 通thông 別biệt 難nạn/nan 。 由do 此thử 二nhị 是thị 通thông 別biệt 理lý 故cố 。 二nhị 私tư 答đáp 下hạ 釋thích 者giả 。 不bất 以dĩ 真Chân 諦Đế 。 通thông 對đối 中trung 道đạo 別biệt 。 蓋cái 約ước 三tam 乘thừa 通thông 對đối 菩Bồ 薩Tát 別biệt 。 若nhược 三tam 藏tạng 三tam 乘thừa 從tùng 因nhân 至chí 果quả 。 可khả 就tựu 真Chân 諦Đế 通thông 論luận 十thập 義nghĩa 。 今kim 釋thích 觀quán 音âm 須tu 在tại 因nhân 位vị 此thử 教giáo 菩Bồ 薩Tát 因nhân 中trung 唯duy 有hữu 求cầu 佛Phật 人nhân 法pháp 。 四tứ 誓thệ 慈từ 悲bi 。 六Lục 度Độ 福phước 慧tuệ 。 伏phục 惑hoặc 未vị 斷đoạn 。 故cố 不bất 得đắc 論luận 真chân 應ưng 等đẳng 七thất 。 豈khởi 唯duy 無vô 於ư 中trung 道đạo 之chi 七thất 。 亦diệc 乃nãi 未vị 有hữu 真Chân 諦Đế 之chi 七thất 。 二nhị 師sư 云vân 下hạ 指chỉ 師sư 意ý 。 只chỉ 齊tề 三tam 藏tạng 別biệt 論luận 菩Bồ 薩Tát 。 前tiền 之chi 三tam 義nghĩa 異dị 於ư 二Nhị 乘Thừa 。 不bất 就tựu 中trung 道đạo 別biệt 論luận 三tam 義nghĩa 。 三tam 生sanh 酥tô 。 部bộ 雖tuy 四tứ 教giáo 。 今kim 對đối 偏thiên 小tiểu 明minh 圓viên 中trung 道Đạo 人Nhân 法pháp 等đẳng 六lục 。 未vị 開khai 權quyền 跡tích 及cập 卻khước 討thảo 等đẳng 。 故cố 無vô 別biệt 四tứ 。 四tứ 熟thục 酥tô 。 雖tuy 會hội 小tiểu 法pháp 。 未vị 開khai 小tiểu 人nhân 。 同đồng 前tiền 二nhị 部bộ 但đãn 明minh 六lục 意ý 。 五ngũ 若nhược 約ước 下hạ 醍đề 醐hồ 二nhị 。 初sơ 法pháp 華hoa 二nhị 。 初sơ 明minh 部bộ 彰chương 八bát 意ý 。 六lục 雖tuy 同đồng 前tiền 不bất 無vô 小tiểu 異dị 。 前tiền 是thị 隔cách 偏thiên 之chi 圓viên 。 此thử 乃nãi 開khai 麁thô 之chi 妙diệu 。 故cố 人nhân 理lý 教giáo 行hành 咸hàm 會hội 一Nhất 乘Thừa 。 權quyền 實thật 本bổn 跡tích 唯duy 彰chương 此thử 典điển 。 若nhược 約ước 自tự 他tha 及cập 以dĩ 偏thiên 圓viên 論luận 權quyền 實thật 者giả 。 前tiền 部bộ 非phi 無vô 。 今kim 所sở 論luận 者giả 。 為vi 實thật 施thí 權quyền 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 會hội 權quyền 歸quy 實thật 廢phế 權quyền 立lập 實thật 。 此thử 之chi 權quyền 實thật 餘dư 部bộ 永vĩnh 無vô 。 若nhược 理lý 事sự 理lý 教giáo 教giáo 行hành 體thể 用dụng 四tứ 重trọng/trùng 本bổn 跡tích 不bất 獨độc 今kim 經kinh 。 諸chư 部bộ 容dung 有hữu 。 若nhược 塵trần 點điểm 劫kiếp 前tiền 最tối 初sơ 成thành 佛Phật 。 而nhi 為vi 實thật 本bổn 。 中trung 間gian 今kim 日nhật 示thị 現hiện 成thành 佛Phật 。 皆giai 為vi 權quyền 跡tích 。 此thử 名danh 權quyền 實thật 本bổn 跡tích 。 本bổn 門môn 開khai 竟cánh 。 此thử 身thân 即tức 本bổn 。 跡tích 門môn 已dĩ 說thuyết 及cập 諸chư 部bộ 談đàm 。 皆giai 名danh 為vi 跡tích 。 是thị 名danh 今kim 已dĩ 本bổn 跡tích 。 此thử 之chi 二nhị 重trọng/trùng 諸chư 經kinh 絕tuyệt 議nghị 。 故cố 云vân 諸chư 教giáo 不bất 明minh 法pháp 華hoa 方phương 說thuyết 。 二nhị 三tam 世thế 下hạ 明minh 化hóa 滿mãn 一nhất 期kỳ 。 方phương 便tiện 品phẩm 中trung 五ngũ 佛Phật 章chương 內nội 。 皆giai 先tiên 施thí 方phương 便tiện 後hậu 顯hiển 種chủng 智trí 。 方phương 便tiện 即tức 四tứ 時thời 三tam 教giáo 。 種chủng 智trí 是thị 法pháp 華hoa 一Nhất 乘Thừa 。 是thị 知tri 諸chư 佛Phật 化hóa 終chung 此thử 典điển 。 燈đăng 明minh 迦Ca 葉Diếp 出xuất 於ư 淨tịnh 土độ 。 故cố 至chí 法pháp 華hoa 即tức 入nhập 滅diệt 度độ 。 今kim 佛Phật 釋Thích 迦Ca 現hiện 於ư 穢uế 土thổ/độ 。 故cố 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 以dĩ 為vi 贖thục 命mạng 。 二nhị 若nhược 約ước 下hạ 涅Niết 槃Bàn 二nhị 。 初sơ 明minh 攝nhiếp 機cơ 罄khánh 盡tận 。 漸tiệm 化hóa 已dĩ 來lai 法pháp 華hoa 入nhập 者giả 。 望vọng 前tiền 已dĩ 鈍độn 。

復phục 有hữu 未vị 入nhập 待đãi 至chí 涅Niết 槃Bàn 法pháp 華hoa 猶do 利lợi 。 然nhiên 法pháp 華hoa 破phá 大đại 陣trận 涅Niết 槃Bàn 收thu 殘tàn 黨đảng 。 法pháp 華hoa 為vi 刈ngải 穫hoạch 涅Niết 槃Bàn 是thị 捃# 拾thập 。 大đại 化hóa 之chi 功công 在tại 乎hồ 靈linh 鷲thứu 。 餘dư 機cơ 未vị 盡tận 故cố 至chí 雙song 林lâm 。 極cực 鈍độn 既ký 昧muội 法pháp 華hoa 八bát 義nghĩa 。 須tu 為vi 此thử 人nhân 委ủy 明minh 佛Phật 性tánh 。 一nhất 代đại 之chi 機cơ 終chung 窮cùng 於ư 此thử 。 二nhị 若nhược 論luận 下hạ 明minh 示thị 法pháp 無vô 遺di 。 涅Niết 槃Bàn 既ký 攝nhiếp 鈍độn 機cơ 。 故cố 始thỉ 窮cùng 本bổn 性tánh 終chung 顯hiển 極cực 果quả 。 十thập 義nghĩa 整chỉnh 足túc 。 故cố 以dĩ 性tánh 三tam 起khởi 於ư 修tu 三tam 。 既ký 修tu 性tánh 各các 三tam 則tắc 因nhân 果quả 不bất 二nhị 。 雙song 非phi 緣duyên 了liễu 。 即tức 是thị 中trung 道đạo 正chánh 因nhân 之chi 體thể 。 而nhi 此thử 正chánh 體thể 必tất 具cụ 雙song 照chiếu 之chi 德đức 。 故cố 至chí 修tu 成thành 三tam 點điểm 法Pháp 身thân 也dã 。 例lệ 知tri 緣duyên 了liễu 亦diệc 各các 具cụ 三tam 修tu 德đức 。 須tu 云vân 三tam 點điểm 般Bát 若Nhã 三tam 點điểm 解giải 脫thoát 等đẳng 也dã 。 當đương 知tri 今kim 文văn 為vi 順thuận 經kinh 題đề 人nhân 法pháp 二nhị 義nghĩa 。 故cố 立lập 十thập 門môn 始thỉ 終chung 皆giai 二nhị 。 二nhị 即tức 不bất 二nhị 中trung 在tại 其kỳ 中trung 。 數số 有hữu 虧khuy 盈doanh 法pháp 無vô 增tăng 減giảm 。 故cố 止Chỉ 觀Quán 云vân 。 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 偏thiên 舉cử 一nhất 法pháp 。 具cụ 一nhất 切thiết 法pháp 。 亦diệc 不bất 減giảm 少thiểu 。 名danh 祕bí 密mật 藏tạng 。 乃nãi 至chí 涅Niết 槃Bàn 。 三tam 法pháp 具cụ 足túc 法pháp 亦diệc 不bất 多đa 。 亦diệc 名danh 祕bí 密mật 藏tạng 。 蓋cái 諸chư 經kinh 赴phó 緣duyên 不bất 同đồng 故cố 也dã 。 二nhị 此thử 歷lịch 下hạ 結kết 中trung 。 云vân 此thử 歷lịch 五ngũ 味vị 論luận 十thập 法pháp 次thứ 第đệ 者giả 。

問vấn 。 前tiền 約ước 觀quán 明minh 十thập 法pháp 。 自tự 行hành 化hóa 他tha 原nguyên 始thỉ 要yếu 終chung 。 實thật 成thành 次thứ 第đệ 生sanh 起khởi 不bất 亂loạn 。 今kim 歷lịch 五ngũ 味vị 。 但đãn 明minh 諸chư 部bộ 具cụ 法pháp 多đa 少thiểu 。 何hà 名danh 次thứ 第đệ 生sanh 起khởi 邪tà 。

答đáp 。 前tiền 約ước 觀quán 中trung 正chánh 論luận 修tu 證chứng 次thứ 第đệ 。 今kim 約ước 教giáo 中trung 乃nãi 論luận 用dụng 與dữ 次thứ 第đệ 。 明minh 其kỳ 十thập 法pháp 隨tùy 於ư 部bộ 味vị 次thứ 第đệ 被bị 機cơ 。 前tiền 之chi 四tứ 味vị 但đãn 三tam 但đãn 六lục 。 後hậu 至chí 醍đề 醐hồ 具cụ 八bát 具cụ 十thập 。 豈khởi 非phi 用dụng 與dữ 次thứ 第đệ 邪tà 。 應ưng 知tri 前tiền 明minh 諸chư 教giáo 觀quán 法pháp 次thứ 第đệ 。 今kim 明minh 觀quán 法pháp 隨tùy 教giáo 次thứ 第đệ 。 雖tuy 乃nãi 約ước 修tu 約ước 用dụng 不bất 同đồng 。 而nhi 皆giai 得đắc 名danh 十thập 法pháp 次thứ 第đệ 也dã 。 二nhị 約ước 四tứ 下hạ 四tứ 教giáo 者giả 。 通thông 論luận 則tắc 隨tùy 真chân 隨tùy 中trung 各các 有hữu 十thập 雙song 。 若nhược 別biệt 論luận 者giả 。 三tam 藏tạng 別biệt 就tựu 菩Bồ 薩Tát 。 唯duy 有hữu 人nhân 法pháp 慈từ 悲bi 福phước 慧tuệ 三tam 雙song 。 以dĩ 未vị 斷đoạn 惑hoặc 故cố 無vô 真chân 應ưng 等đẳng 義nghĩa 。 具cụ 如như 前tiền 說thuyết 。 例lệ 此thử 通thông 教giáo 亦diệc 就tựu 菩Bồ 薩Tát 。 而nhi 可khả 別biệt 論luận 真Chân 諦Đế 六lục 雙song 。 以dĩ 第đệ 七thất 地địa 去khứ 誓thệ 扶phù 餘dư 習tập 。 神thần 通thông 託thác 生sanh 雙song 流lưu 化hóa 物vật 。 得đắc 有hữu 真chân 應ưng 藥dược 珠châu 冥minh 顯hiển 之chi 義nghĩa 。 二Nhị 乘Thừa 無vô 此thử 。 故cố 名danh 為vi 別biệt 。 若nhược 其kỳ 別biệt 教giáo 行hành 雖tuy 次thứ 第đệ 。 而nhi 可khả 就tựu 中trung 明minh 乎hồ 六lục 義nghĩa 。 凡phàm 三tam 聖thánh 三tam 其kỳ 相tương/tướng 可khả 見kiến 。 法pháp 華hoa 前tiền 圓viên 亦diệc 只chỉ 有hữu 六lục 。 涅Niết 槃Bàn 四tứ 教giáo 皆giai 知tri 十thập 雙song 。 然nhiên 約ước 重trọng 施thí 不bất 無vô 進tiến 不phủ 。 前tiền 歷lịch 五ngũ 味vị 已dĩ 含hàm 教giáo 義nghĩa 。 故cố 云vân 可khả 解giải 。 三tam 故cố 知tri 下hạ 結kết 歎thán 兩lưỡng 意ý 二nhị 。 初sơ 結kết 歎thán 。 觀quán 論luận 此thử 十thập 則tắc 因nhân 有hữu 願nguyện 行hành 果quả 有hữu 力lực 能năng 。 教giáo 論luận 此thử 十thập 則tắc 論luận 法pháp 有hữu 始thỉ 終chung 。 被bị 機cơ 盡tận 利lợi 鈍độn 。 故cố 稟bẩm 教giáo 修tu 觀quán 者giả 何hà 莫mạc 由do 斯tư 道đạo 也dã 。 商thương 略lược 猶do 較giảo 量lượng 也dã 。 以dĩ 此thử 十thập 義nghĩa 較giảo 量lượng 一nhất 代đại 教giáo 觀quán 。 攝nhiếp 無vô 不bất 盡tận 。 該cai 修tu 德đức 之chi 極cực 故cố 云vân 意ý 氣khí 宏hoành 遠viễn 。 徹triệt 性tánh 德đức 之chi 本bổn 故cố 云vân 。 義nghĩa 味vị 深thâm 邃thúy 。 又hựu 橫hoạnh/hoành 收thu 四tứ 教giáo 故cố 云vân 宏hoành 遠viễn 。 竪thụ 攝nhiếp 五ngũ 味vị 故cố 云vân 深thâm 邃thúy 。 人nhân 法pháp 至Chí 真Chân 應ưng 自tự 行hành 之chi 前tiền 後hậu 。 藥dược 珠châu 至chí 本bổn 跡tích 化hóa 他tha 之chi 前tiền 後hậu 。 緣duyên 了liễu 與dữ 智trí 斷đoạn 修tu 性tánh 之chi 前tiền 後hậu 。 三tam 義nghĩa 為vi 麁thô 六lục 義nghĩa 為vi 細tế 。 乃nãi 至chí 八bát 義nghĩa 猶do 麁thô 十thập 義nghĩa 最tối 細tế 。 此thử 就tựu 略lược 廣quảng 以dĩ 辯biện 麁thô 細tế 。 若nhược 以dĩ 麁thô 妙diệu 釋thích 麁thô 細tế 者giả 。 諸chư 味vị 純thuần 雜tạp 可khả 以dĩ 意ý 得đắc 。 二nhị 問vấn 法pháp 下hạ 料liệu 簡giản 。

問vấn 。 意ý 者giả 。 法pháp 華hoa 之chi 前tiền 別biệt 論luận 華hoa 嚴nghiêm 方Phương 等Đẳng 般Bát 若Nhã 同đồng 有hữu 六lục 義nghĩa 。 有hữu 異dị 意ý 否phủ/bĩ 。 雖tuy 問vấn 三tam 味vị 六lục 意ý 同đồng 異dị 。

答đáp 。 中trung 委ủy 出xuất 酪lạc 味vị 中trung 三tam 及cập 醍đề 醐hồ 八bát 。 以dĩ 五ngũ 味vị 中trung 。 根căn 有hữu 利lợi 鈍độn 。 利lợi 人nhân 部bộ 部bộ 得đắc 入nhập 醍đề 醐hồ 。 鈍độn 者giả 隨tùy 味vị 次thứ 第đệ 轉chuyển 改cải 。 故cố 華hoa 嚴nghiêm 六lục 義nghĩa 。 高cao 山sơn 王vương 機cơ 即tức 入nhập 地địa 住trụ 。 窮cùng 子tử 迷mê 悶muộn 見kiến 思tư 全toàn 在tại 。 三tam 藏tạng 但đãn 小tiểu 故cố 無vô 顯hiển 露lộ 得đắc 大đại 益ích 者giả 。 若nhược 八bát 萬vạn 諸chư 天thiên 。 獲hoạch 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 故cố 云vân 密mật 去khứ 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 人nhân 。 方phương 破phá 見kiến 思tư 。 故cố 但đãn 成thành 酪lạc 。 方Phương 等Đẳng 中trung 六lục 有hữu 褒bao 有hữu 貶biếm 。 利lợi 者giả 。 聞văn 褒bao 即tức 得đắc 圓viên 益ích 。 小tiểu 人nhân 被bị 貶biếm 冥minh 入nhập 通thông 門môn 。 般Bát 若Nhã 中trung 六lục 意ý 在tại 淘đào 汰# 。 利lợi 聞văn 圓viên 空không 得đắc 不bất 共cộng 益ích 。 聲Thanh 聞Văn 轉chuyển 教giáo 密mật 破phá 塵trần 沙sa 。 法pháp 華hoa 八bát 意ý 調điều 機cơ 已dĩ 熟thục 。 開khai 彼bỉ 權quyền 門môn 即tức 示thị 實thật 理lý 。 復phục 廢phế 近cận 跡tích 令linh 見kiến 本bổn 身thân 。 鈍độn 人nhân 皆giai 得đắc 一Nhất 乘Thừa 利lợi 者giả 復phục 增tăng 聖thánh 道Đạo 。 涅Niết 槃Bàn 同đồng 味vị 故cố 略lược 不bất 言ngôn 。 但đãn 為vi 捃# 拾thập 具cụ 說thuyết 十thập 雙song 。 於ư 極cực 鈍độn 根căn 亦diệc 獲hoạch 常thường 益ích 。 故cố 知tri 四tứ 味vị 雖tuy 談đàm 圓viên 頓đốn 機cơ 悟ngộ 淺thiển 深thâm 。 至chí 第đệ 五ngũ 時thời 益ích 無vô 差sai 降giáng/hàng 。 不bất 稟bẩm 山sơn 門môn 焉yên 知tri 一nhất 化hóa 機cơ 教giáo 之chi 相tướng 。 第đệ 三tam 解giải 釋thích 三tam 。 初sơ 略lược 標tiêu 。 二nhị 人nhân 即tức 下hạ 廣quảng 釋thích 十thập 。 初sơ 人nhân 法pháp 三tam 。 初sơ 立lập 所sở 言ngôn 入nhập 者giả 。 陰ấm 中trung 主chủ 宰tể 也dã 。 略lược 論luận 四tứ 名danh 。 所sở 謂vị 我ngã 人nhân 眾chúng 生sanh 壽thọ 者giả 。 具cụ 論luận 十thập 六lục 。 即tức 於ư 四tứ 上thượng 加gia 其kỳ 十thập 二nhị 。 謂vị 命mạng 者giả 生sanh 者giả 養dưỡng 育dục 者giả 眾chúng 數số 作tác 者giả 使sử 作tác 者giả 起khởi 者giả 使sử 起khởi 者giả 受thọ 者giả 使sử 受thọ 者giả 知tri 者giả 見kiến 者giả 。 言ngôn 假giả 名danh 者giả 。 自tự 無vô 實thật 體thể 。 但đãn 藉tạ 五ngũ 陰ấm 。 和hòa 合hợp 而nhi 成thành 。 如như 攬lãm 五ngũ 指chỉ 假giả 名danh 為vi 拳quyền 。 是thị 則tắc 拳quyền 由do 指chỉ 得đắc 指chỉ 非phi 拳quyền 成thành 。 拳quyền 如như 於ư 人nhân 指chỉ 如như 於ư 法pháp 。 能năng 成thành 是thị 實thật 所sở 成thành 是thị 假giả 。 此thử 之chi 假giả 實thật 就tựu 大đại 小tiểu 教giáo 辯biện 常thường 無vô 常thường 。 小tiểu 明minh 人nhân 法pháp 終chung 歸quy 無vô 常thường 。 大đại 說thuyết 假giả 實thật 究cứu 竟cánh 常thường 住trụ 如như 藏tạng 通thông 教giáo 。 始thỉ 從tùng 凡phàm 地địa 至chí 。 有Hữu 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 皆giai 有hữu 假giả 實thật 。 若nhược 入nhập 無vô 餘dư 身thân 智trí 既ký 忘vong 。 假giả 人nhân 安an 寄ký 。 若nhược 別biệt 圓viên 教giáo 三tam 惑hoặc 二nhị 死tử 盡tận 淨tịnh 之chi 時thời 。 人nhân 之chi 與dữ 法pháp 常thường 住trụ 自tự 在tại 。 假giả 人nhân 是thị 尊tôn 極cực 眾chúng 生sanh 實thật 法pháp 名danh 常thường 住trụ 五ngũ 陰ấm 。 以dĩ 要yếu 言ngôn 之chi 。 若nhược 云vân 惑hoặc 盡tận 人nhân 法pháp 永vĩnh 無vô 。 斯tư 是thị 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 稱xưng 權quyền 教giáo 。 若nhược 言ngôn 惑hoặc 盡tận 人nhân 法pháp 不bất 滅diệt 。 斯tư 是thị 大Đại 乘Thừa 亦diệc 稱xưng 實thật 教giáo 。 凡phàm 言ngôn 別biệt 圓viên 初sơ 後hậu 知tri 常thường 。 蓋cái 知tri 人nhân 法pháp 不bất 可khả 灰hôi 斷đoạn 。 藏tạng 通thông 反phản 是thị 故cố 曰viết 不bất 知tri 。 又hựu 復phục 應ưng 知tri 假giả 人nhân 之chi 號hiệu 。 多đa 從tùng 依y 正chánh 實thật 法pháp 而nhi 立lập 。 如như 世thế 人nhân 稱xưng 謂vị 。 或hoặc 從tùng 形hình 貌mạo 或hoặc 從tùng 德đức 業nghiệp 。 即tức 正chánh 報báo 實thật 法pháp 立lập 名danh 也dã 。 或hoặc 從tùng 住trú 處xứ 或hoặc 從tùng 統thống 攝nhiếp 。 即tức 依y 報báo 實thật 法pháp 立lập 名danh 也dã 。 今kim 觀Quán 世Thế 音Âm 。 為vi 假giả 名danh 者giả 。 觀quán 是thị 觀quán 智trí 世thế 音âm 是thị 境cảnh 。 此thử 是thị 自tự 他tha 正chánh 報báo 豈khởi 非phi 實thật 法pháp 。 但đãn 以dĩ 名danh 為vi 觀Quán 世Thế 音Âm 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 判phán 屬thuộc 人nhân 。 普phổ 門môn 既ký 是thị 此thử 人nhân 所sở 乘thừa 。 故cố 判phán 屬thuộc 法pháp 。 若nhược 云vân 普phổ 門môn 法Pháp 王Vương 子Tử 觀quán 世thế 音âm 者giả 。 即tức 須tu 卻khước 判phán 普phổ 門môn 屬thuộc 人nhân 觀quán 音âm 屬thuộc 法pháp 。 蓋cái 由do 今kim 品phẩm 以dĩ 觀quán 智trí 目mục 人nhân 。 是thị 故cố 釋thích 義nghĩa 皆giai 用dụng 智trí 慧tuệ 而nhi 對đối 人nhân 也dã 。 須tu 知tri 觀quán 智trí 體thể 是thị 實thật 法pháp 。 既ký 以dĩ 觀quán 智trí 目mục 人nhân 。 則tắc 九cửu 雙song 中trung 悲bi 慧tuệ 真chân 藥dược 冥minh 實thật 本bổn 了liễu 智trí 皆giai 是thị 實thật 法pháp 。 目mục 其kỳ 假giả 人nhân 。 於ư 今kim 知tri 已dĩ 。 釋thích 下hạ 諸chư 文văn 則tắc 皆giai 可khả 見kiến 。 二nhị 此thử 之chi 下hạ 釋thích 二nhị 。 初sơ 總tổng 示thị 二nhị 。 初sơ 示thị 通thông 凡phàm 聖thánh 。 雖tuy 漏lậu 無vô 漏lậu 偏thiên 圓viên 因nhân 果quả 優ưu 劣liệt 不bất 同đồng 。 而nhi 其kỳ 假giả 實thật 終chung 無vô 暫tạm 闕khuyết 。 二nhị 若nhược 色sắc 下hạ 各các 明minh 假giả 實thật 二nhị 。 初sơ 凡phàm 。 庸dong 常thường 曰viết 凡phàm 弊tệ 惡ác 曰viết 鄙bỉ 。 即tức 六lục 道đạo 五ngũ 陰ấm 唯duy 成thành 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 人nhân 也dã 。 二nhị 戒giới 定định 下hạ 聖thánh 二nhị 。 初sơ 示thị 相tương/tướng 。 既ký 革cách 凡phàm 成thành 聖thánh 即tức 轉chuyển 五ngũ 陰ấm 而nhi 為vi 五ngũ 分phần/phân 。 三tam 乘thừa 四tứ 教giáo 雖tuy 權quyền 實thật 異dị 。 皆giai 能năng 轉chuyển 陰ấm 而nhi 為vi 法Pháp 身thân 。 隨tùy 位vị 攬lãm 法pháp 成thành 其kỳ 假giả 人nhân 。 二nhị 故cố 大đại 下hạ 引dẫn 證chứng 。 妙diệu 覺giác 極cực 位vị 人nhân 法pháp 二nhị 執chấp 究cứu 竟cánh 盡tận 處xứ 。 假giả 名danh 一nhất 千thiên 皆giai 成thành 四tứ 德đức 。 名danh 無vô 上thượng 眾chúng 生sanh 。 依y 陰ấm 二nhị 千thiên 一nhất 一nhất 四tứ 德đức 。 名danh 無vô 上thượng 實thật 法pháp 。 故cố 偏thiên 小tiểu 及cập 圓viên 因nhân 位vị 。 無vô 非phi 本bổn 性tánh 無vô 上thượng 人nhân 法pháp 。 但đãn 二nhị 執chấp 未vị 盡tận 。 而nhi 其kỳ 修tu 得đắc 不bất 名danh 無vô 上thượng 耳nhĩ 。 二nhị 雖tuy 通thông 下hạ 委ủy 釋thích 二nhị 。 初sơ 凡phàm 。 善thiện 惡ác 為vi 因nhân 人nhân 法pháp 是thị 果quả 。 各các 論luận 三tam 品phẩm 此thử 約ước 總tổng 示thị 。 其kỳ 中trung 別biệt 業nghiệp 交giao 互hỗ 感cảm 果quả 非phi 算toán 數số 可khả 及cập 二nhị 聖thánh 人nhân 下hạ 聖thánh 。 性tánh 德đức 人nhân 法pháp 何hà 嘗thường 改cải 變biến 。 但đãn 以dĩ 隨tùy 機cơ 教giáo 門môn 示thị 觀quán 。 致trí 有hữu 小tiểu 大đại 共cộng 不bất 共cộng 異dị 。 故cố 於ư 聖thánh 中trung 分phân 別biệt 其kỳ 相tương/tướng 。 初sơ 小tiểu 三tam 。 初sơ 就tựu 有hữu 門môn 釋thích 。 即tức 毘tỳ 曇đàm 中trung 人nhân 法pháp 觀quán 也dã 。 言ngôn 人nhân 空không 法pháp 不bất 空không 者giả 。 非phi 全toàn 不bất 破phá 實thật 法pháp 。 蓋cái 此thử 門môn 觀quán 行hành 。 破phá 假giả 人nhân 時thời 未vị 破phá 五ngũ 陰ấm 。 且thả 云vân 不bất 空không 。 以dĩ 此thử 二nhị 空không 前tiền 後hậu 觀quán 故cố 。 而nhi 前tiền 後hậu 相tương/tướng 兩lưỡng 途đồ 不bất 同đồng 。 若nhược 觀quán 假giả 人nhân 如như 兔thố 角giác 等đẳng 。 惑hoặc 落lạc 見kiến 諦Đế 即tức 於ư 修tu 道Đạo 觀quán 陰ấm 無vô 常thường 。 破phá 彼bỉ 思tư 惑hoặc 。 若nhược 其kỳ 人nhân 執chấp 雖tuy 被bị 窮cùng 逐trục 。 見kiến 惑hoặc 不bất 破phá 而nhi 更cánh 度độ 入nhập 實thật 法pháp 之chi 中trung 於ư 陰ấm 生sanh 見kiến 。 即tức 須tu 觀quán 陰ấm 。 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 破phá 此thử 見kiến 惑hoặc 。 故cố 法pháp 空không 觀quán 能năng 破phá 二nhị 惑hoặc 。 乃nãi 於ư 節tiết 節tiết 各các 有hữu 人nhân 法pháp 。 若nhược 見kiến 惑hoặc 未vị 伏phục 即tức 有hữu 漏lậu 人nhân 法pháp 。 其kỳ 能năng 伏phục 者giả 即tức 方phương 便tiện 人nhân 法pháp 。 發phát 真chân 斷đoạn 結kết 及cập 生sanh 有hữu 餘dư 。 皆giai 無vô 漏lậu 人nhân 法pháp 。 然nhiên 小tiểu 教giáo 中trung 不bất 說thuyết 生sanh 處xứ 。 今kim 約ước 跨khóa 節tiết 故cố 生sanh 界giới 外ngoại 。 如như 大đại 論luận 云vân 。 出xuất 三tam 界giới 外ngoại 。 有hữu 淨tịnh 國quốc 土độ 。 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 出xuất 生sanh 其kỳ 中trung 。 以dĩ 大Đại 乘Thừa 說thuyết 身thân 智trí 不bất 滅diệt 。 無vô 漏lậu 業nghiệp 牽khiên 生sanh 彼bỉ 五ngũ 陰ấm 。 二nhị 若nhược 空không 下hạ 就tựu 空không 門môn 釋thích 。 即tức 成thành 實thật 中trung 二nhị 空không 觀quán 也dã 。 攬lãm 陰ấm 成thành 人nhân 不bất 同đồng 有hữu 門môn 陰ấm 中trung 求cầu 我ngã 。 三tam 假giả 浮phù 虛hư 且thả 異dị 實thật 法pháp 生sanh 滅diệt 。 人nhân 既ký 攬lãm 陰ấm 而nhi 有hữu 觀quán 乃nãi 即tức 法pháp 觀quán 人nhân 。 從tùng 始thỉ 至chí 終chung 。 假giả 實thật 雙song 破phá 。 言ngôn 三tam 假giả 者giả 。 謂vị 因nhân 成thành 相tương 續tục 相tương 待đãi 。 名danh 不bất 殊thù 大đại 義nghĩa 歸quy 小Tiểu 乘Thừa 。 大đại 觀quán 三tam 假giả 。 生sanh 即tức 不bất 生sanh 亦diệc 復phục 無vô 滅diệt 。 今kim 觀quán 三tam 假giả 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 體thể 性tánh 不bất 堅kiên 。 大đại 若nhược 空không 華hoa 此thử 如như 雲vân 靄# 。 由do 此thử 觀quán 故cố 會hội 入nhập 真chân 空không 。 平bình 等đẳng 之chi 道Đạo 。 三tam 餘dư 兩lưỡng 下hạ 例lệ 二nhị 門môn 釋thích 。 亦diệc 有hữu 亦diệc 空không 門môn 即tức 昆côn 勒lặc 論luận 之chi 所sở 申thân 也dã 。 非phi 有hữu 非phi 空không 。 門môn 未vị 見kiến 論luận 來lai 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 犢độc 子tử 阿a 毘tỳ 曇đàm 申thân 此thử 門môn 意ý 。 未vị 可khả 定định 用dụng 。 然nhiên 假giả 人nhân 不bất 有hữu 四tứ 門môn 是thị 同đồng 。 唯duy 論luận 實thật 法pháp 四tứ 相tương/tướng 有hữu 異dị 。 若nhược 毘tỳ 曇đàm 明minh 析tích 色sắc 存tồn 於ư 隣lân 虛hư 。 成thành 實thật 析tích 色sắc 破phá 於ư 隣lân 虛hư 。 昆côn 勒lặc 說thuyết 色sắc 。 亦diệc 有hữu 亦diệc 無vô 。 第đệ 四tứ 門môn 意ý 例lệ 應ưng 雙song 遣khiển 。 然nhiên 此thử 四tứ 門môn 詮thuyên 法pháp 雖tuy 殊thù 。 諦đế 理lý 是thị 一nhất 。 若nhược 不bất 得đắc 意ý 四tứ 門môn 成thành 諍tranh 。 故cố 大đại 論luận 云vân 。 若nhược 不bất 得đắc 般Bát 若Nhã 方phương 便tiện 。 入nhập 阿a 毘tỳ 曇đàm 即tức 墮đọa 有hữu 中trung 。 入nhập 空không 門môn 即tức 墮đọa 無vô 中trung 。 又hựu 大đại 師sư 云vân 。 數số 存tồn 隣lân 虛hư 論luận 破phá 隣lân 虛hư 。 此thử 與dữ 邪tà 無vô 相tướng 濫lạm 等đẳng 。 若nhược 得đắc 意ý 者giả 。 色sắc 若nhược 麁thô 若nhược 細tế 。 總tổng 而nhi 觀quán 之chi 。 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 破phá 於ư 見kiến 愛ái 得đắc 入nhập 空không 平bình 。 雙song 亦diệc 雙song 非phi 語ngữ 似tự 中trung 道đạo 。 理lý 只chỉ 在tại 空không 。 但đãn 能năng 從tùng 容dung 會hội 入nhập 空không 理lý 。 節tiết 節tiết 人nhân 法pháp 例lệ 前tiền 可khả 知tri 。 二nhị 摩ma 訶ha 下hạ 衍diễn 三tam 。 初sơ 明minh 體thể 空không 通thông 三tam 教giáo 。 不bất 言ngôn 人nhân 法pháp 空không 不bất 空không 者giả 。 異dị 彼bỉ 毘tỳ 曇đàm 觀quán 人nhân 空không 時thời 。 未vị 破phá 實thật 法pháp 。 不bất 言ngôn 體thể 有hữu 假giả 用dụng 者giả 。 異dị 彼bỉ 成thành 實thật 攬lãm 實thật 法pháp 體thể 成thành 假giả 人nhân 用dụng 。 但đãn 觀quán 人nhân 法pháp 本bổn 自tự 不bất 生sanh 。 今kim 亦diệc 無vô 滅diệt 。 色sắc 是thị 五ngũ 陰ấm 之chi 首thủ 我ngã 是thị 十thập 六lục 之chi 初sơ 。 故cố 各các 舉cử 一nhất 以dĩ 例lệ 其kỳ 餘dư 人nhân 法pháp 即tức 空không 故cố 曰viết 如như 也dã 。 觀quán 此thử 二nhị 空không 始thỉ 因nhân 終chung 果quả 。 若nhược 人nhân 若nhược 法pháp 不bất 生sanh 。 不bất 滅diệt 名danh 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 常thường 修tu 此thử 觀quán 以dĩ 行hành 正Chánh 道Đạo 。 應ưng 知tri 大đại 品phẩm 談đàm 空không 義nghĩa 含hàm 深thâm 淺thiển 何hà 者giả 。 若nhược 鈍độn 根căn 者giả 謂vị 但đãn 空không 有hữu 。 即tức 入nhập 偏thiên 空không 證chứng 其kỳ 通thông 理lý 。 若nhược 利lợi 根căn 人nhân 。 一nhất 聞văn 於ư 空không 知tri 空không 二nhị 邊biên 。 名danh 見kiến 中trung 空không 屬thuộc 後hậu 二nhị 教giáo 。 又hựu 此thử 中trung 空không 復phục 分phần/phân 二nhị 種chủng 。 離ly 邊biên 而nhi 解giải 此thử 當đương 別biệt 理lý 。 即tức 邊biên 而nhi 解giải 乃nãi 屬thuộc 圓viên 理lý 。 如Như 來Lai 巧xảo 智trí 善thiện 談đàm 於ư 空không 。 能năng 被bị 三tam 根căn 斷đoạn 證chứng 不bất 等đẳng 。 又hựu 復phục 應ưng 知tri 彼bỉ 經kinh 空không 義nghĩa 雖tuy 通thông 三tam 教giáo 。 今kim 之chi 人nhân 法pháp 非phi 前tiền 二nhị 種chủng 。 唯duy 用dụng 最tối 後hậu 即tức 邊biên 之chi 空không 。 淨tịnh 其kỳ 二nhị 執chấp 成thành 圓viên 假giả 實thật 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 非phi 今kim 人nhân 法pháp 。 二nhị 以dĩ 觀quán 下hạ 明minh 緣duyên 了liễu 通thông 別biệt 圓viên 者giả 。 前tiền 明minh 二nhị 空không 未vị 明minh 緣duyên 了liễu 。 意ý 雖tuy 在tại 圓viên 通thông 人nhân 有hữu 分phần/phân 。 今kim 約ước 二nhị 空không 明minh 二nhị 佛Phật 性tánh 。 故cố 在tại 圓viên 別biệt 不bất 涉thiệp 通thông 門môn 。 今kim 文văn 既ký 以dĩ 觀quán 人nhân 法pháp 空không 。 明minh 二nhị 因nhân 種chủng 。 一nhất 言ngôn 於ư 空không 須tu 分phần/phân 二nhị 種chủng 。 若nhược 畢tất 竟cánh 空không 觀quán 於ư 人nhân 法pháp 顯hiển 圓viên 二nhị 因nhân 若nhược 次thứ 第đệ 空không 觀quán 於ư 人nhân 法pháp 。 即tức 別biệt 二nhị 因nhân 。 文văn 以dĩ 無vô 上thượng 人nhân 法pháp 為vi 緣duyên 了liễu 種chủng 。 亦diệc 須tu 善thiện 別biệt 。 百bách 界giới 假giả 實thật 為vi 佛Phật 涅Niết 槃Bàn 斯tư 為vi 圓viên 觀quán 。 若nhược 唯duy 佛Phật 界giới 故cố 屬thuộc 別biệt 也dã 。 文văn 意ý 在tại 圓viên 別biệt 人nhân 有hữu 分phần/phân 。 釋thích 此thử 為vi 二nhị 。 初sơ 了liễu 因nhân 中trung 。 以dĩ 觀quán 人nhân 空không 即tức 了liễu 因nhân 種chủng 者giả 。 大Đại 乘Thừa 空không 觀quán 蕩đãng 情tình 顯hiển 德đức 。 今kim 經kinh 既ký 以dĩ 智trí 慧tuệ 目mục 人nhân 。 故cố 人nhân 執chấp 空không 則tắc 智trí 人nhân 顯hiển 。 況huống 觀quán 本bổn 空không 乃nãi 顯hiển 本bổn 智trí 。 本bổn 智trí 即tức 是thị 性tánh 德đức 了liễu 因nhân 。 故cố 引dẫn 論luận 文văn 果quả 佛Phật 為vi 證chứng 。 則tắc 因nhân 果quả 不bất 二nhị 修tu 性tánh 一nhất 如như 。 故cố 知tri 今kim 文văn 正chánh 明minh 圓viên 觀quán 。 言ngôn 始thỉ 覺giác 人nhân 空không 終chung 覺giác 法pháp 空không 者giả 。 人nhân 是thị 覺giác 智trí 。 不bất 獨độc 自tự 空không 人nhân 執chấp 。 復phục 能năng 空không 於ư 法pháp 執chấp 。 雖tuy 云vân 始thỉ 終chung 非phi 次thứ 第đệ 觀quán 。 此thử 由do 大Đại 乘Thừa 觀quán 性tánh 相tướng 二nhị 空không 。 破phá 生sanh 法pháp 二nhị 執chấp 。 顯hiển 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 。 觀quán 雖tuy 不bất 次thứ 說thuyết 有hữu 始thỉ 終chung 故cố 也dã 。 如như 大đại 本bổn 疏sớ/sơ 云vân 。 真Chân 諦Đế 即tức 法pháp 空không 俗tục 諦đế 即tức 生sanh 空không 。 俗tục 假giả 真chân 實thật 。 輔phụ 行hành 云vân 。 若nhược 有hữu 性tánh 執chấp 世thế 而nhi 非phi 諦đế 。 破phá 性tánh 執chấp 已dĩ 乃nãi 名danh 世thế 諦đế 。 故cố 云vân 世thế 諦đế 破phá 性tánh 。 性tánh 執chấp 破phá 已dĩ 。 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 名danh 之chi 為vi 假giả 假giả 即tức 是thị 相tương/tướng 。 為vi 空không 相tướng 故cố 觀quán 於ư 法pháp 性tánh 。 觀quán 理lý 證chứng 真chân 名danh 真Chân 諦Đế 破phá 相tương/tướng 。 空không 非phi 前tiền 後hậu 二nhị 諦đế 同đồng 時thời 。 為vi 辯biện 性tánh 相tướng 前tiền 後hậu 說thuyết 耳nhĩ 。 思tư 之chi 思tư 之chi 。 不bất 見kiến 此thử 意ý 徒đồ 謂vị 即tức 空không (# 上thượng 皆giai 補bổ 行hành )# 此thử 明minh 覺giác 智trí 一nhất 念niệm 之chi 中trung 。 空không 人nhân 法pháp 執chấp 有hữu 始thỉ 終chung 義nghĩa 。 勿vật 迷mê 此thử 語ngữ 定định 判phán 屬thuộc 別biệt 。 說thuyết 時thời 非phi 行hành 時thời 。 斯tư 之chi 謂vị 也dã 。 二nhị 緣duyên 因nhân 中trung 。 觀quán 法pháp 空không 即tức 緣duyên 因nhân 種chủng 者giả 。 由do 覺giác 智trí 故cố 法pháp 執chấp 既ký 亡vong 。 五ngũ 陰ấm 清thanh 淨tịnh 。 乃nãi 以dĩ 淨tịnh 陰ấm 而nhi 為vi 緣duyên 因nhân 。 況huống 了liễu 本bổn 空không 乃nãi 陰ấm 本bổn 淨tịnh 。 本bổn 淨tịnh 之chi 陰ấm 名danh 性tánh 緣duyên 種chủng 。 故cố 引dẫn 大đại 論luận 大đại 經kinh 極cực 果quả 法pháp 空không 。 及cập 大đại 品phẩm 真chân 因nhân 法pháp 空không 。 以dĩ 顯hiển 緣duyên 因nhân 相tương/tướng 。 當đương 知tri 真chân 因nhân 極cực 果quả 既ký 十thập 界giới 圓viên 融dung 。 則tắc 百bách 界giới 五ngũ 陰ấm 皆giai 。 無vô 上thượng 之chi 法Pháp 。 攬lãm 此thử 等đẳng 法pháp 稱xưng 之chi 為vi 佛Phật 。 若nhược 以dĩ 三tam 千thiên 言ngôn 之chi 。 則tắc 眾chúng 生sanh 一nhất 千thiên 皆giai 佛Phật 之chi 假giả 名danh 。 陰ấm 土thổ/độ 二nhị 千thiên 皆giai 佛Phật 之chi 實thật 法pháp 。 故cố 荊kinh 溪khê 云vân 。 三tam 千thiên 果quả 成thành 咸hàm 稱xưng 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 。 又hựu 云vân 。 一nhất 佛Phật 成thành 道Đạo 法Pháp 界Giới 無vô 非phi 此thử 佛Phật 之chi 依y 正chánh 。 修tu 德đức 既ký 爾nhĩ 性tánh 德đức 本bổn 然nhiên 。

問vấn 。 文văn 中trung 緣duyên 了liễu 並tịnh 云vân 種chủng 者giả 。 其kỳ 義nghĩa 何hà 邪tà 。

答đáp 。 夫phu 言ngôn 種chủng 者giả 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 敵địch 對đối 論luận 種chủng 。 如như 三tam 道đạo 是thị 三tam 德đức 種chủng 。 二nhị 類loại 例lệ 論luận 種chủng 。 如như 緣duyên 了liễu 是thị 智trí 斷đoạn 種chủng 。 性tánh 德đức 法Pháp 身thân 為vi 修tu 德đức 法Pháp 身thân 種chủng 。 此thử 二nhị 皆giai 取thủ 能năng 生sanh 之chi 義nghĩa 也dã 。 若nhược 以dĩ 二nhị 空không 為vi 種chủng 即tức 類loại 例lệ 義nghĩa 。 若nhược 以dĩ 二nhị 執chấp 為vi 種chủng 即tức 敵địch 對đối 義nghĩa 。 今kim 文văn 既ký 云vân 觀quán 人nhân 法pháp 空không 即tức 緣duyên 了liễu 種chủng 。 是thị 類loại 非phi 對đối 。 若nhược 就tựu 覺giác 智trí 觀quán 於ư 二nhị 空không 。 為vi 二nhị 因nhân 種chủng 。 則tắc 取thủ 修tu 二nhị 類loại 於ư 果quả 二nhị 。 若nhược 就tựu 性tánh 德đức 本bổn 自tự 二nhị 空không 為vi 二nhị 因nhân 種chủng 。 則tắc 取thủ 理lý 淨tịnh 類loại 於ư 已dĩ 淨tịnh 。 故cố 圓viên 論luận 性tánh 種chủng 有hữu 對đối 有hữu 類loại 。 別biệt 無vô 對đối 種chủng 學học 者giả 審thẩm 思tư 。 圓viên 教giáo 反phản 是thị 。 學học 者giả 思tư 之chi 。 三tam 以dĩ 觀quán 下hạ 明minh 即tức 離ly 唯duy 圓viên 頓đốn 二nhị 。 初sơ 約ước 六lục 法pháp 示thị 三tam 因nhân 二nhị 。 初sơ 引dẫn 經kinh 標tiêu 即tức 離ly 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 者giả 。 性tánh 德đức 三tam 因nhân 也dã 。 六lục 法pháp 者giả 。 五ngũ 陰ấm 神thần 我ngã 也dã 。 斯tư 蓋cái 本bổn 覺giác 常thường 寂tịch 常thường 照chiếu 常thường 非phi 寂tịch 照chiếu 。 寂tịch 是thị 緣duyên 因nhân 。 照chiếu 是thị 了liễu 因nhân 。 雙song 非phi 是thị 正chánh 因nhân 。 此thử 三tam 於ư 六lục 。 不bất 即tức 不bất 離ly 。 乃nãi 不bất 思tư 議nghị 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 之chi 六lục 法pháp 也dã 。 立lập 門môn 既ký 妙diệu 。 故cố 別biệt 初sơ 心tâm 不bất 能năng 造tạo 趣thú 。 二nhị 不bất 即tức 下hạ 據cứ 理lý 明minh 即tức 離ly 。 正chánh 因nhân 不bất 即tức 者giả 。 正chánh 非phi 寂tịch 照chiếu 故cố 不bất 即tức 一nhất 切thiết 。 迷mê 時thời 不bất 即tức 我ngã 陰ấm 人nhân 法pháp 。 解giải 時thời 不bất 即tức 修tu 中trung 緣duyên 了liễu 。 良lương 以dĩ 始thỉ 終chung 無vô 變biến 改cải 故cố 也dã 。 緣duyên 了liễu 不bất 離ly 者giả 性tánh 德đức 二nhị 因nhân 既ký 當đương 而nhi 寂tịch 而nhi 照chiếu 。 寂tịch 是thị 百bách 界giới 實thật 法pháp 照chiếu 是thị 百bách 界giới 假giả 人nhân 。 此thử 之chi 假giả 實thật 能năng 迷mê 能năng 解giải 。 迷mê 故cố 舉cử 體thể 而nhi 為vi 一nhất 界giới 假giả 實thật 。 即tức 非phi 局cục 而nhi 局cục 。 是thị 故cố 二nhị 因nhân 不bất 離ly 六lục 法pháp 。 若nhược 即tức 迷mê 成thành 解giải 轉chuyển 成thành 修tu 中trung 緣duyên 了liễu 。 破phá 於ư 二nhị 執chấp 顯hiển 本bổn 寂tịch 照chiếu 百bách 界giới 假giả 實thật 。 名danh 為vi 二nhị 空không 。 即tức 非phi 遍biến 而nhi 遍biến 。 故cố 云vân 不bất 離ly 眾chúng 生sanh 。 空không 而nhi 有hữu 了liễu 因nhân 。 不bất 離ly 陰ấm 空không 而nhi 有hữu 緣duyên 因nhân 。 結kết 云vân 不bất 離ly 六lục 法pháp 者giả 。 不bất 動động 我ngã 陰ấm 而nhi 成thành 二nhị 空không 故cố 也dã 。 只chỉ 一nhất 覺giác 性tánh 具cụ 三tam 種chủng 德đức 。 名danh 為vi 三tam 因nhân 即tức 三tam 而nhi 一nhất 即tức 一nhất 而nhi 三tam 。 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 不bất 縱túng/tung 不bất 橫hoạnh/hoành 。 欲dục 彰chương 祕bí 藏tạng 絕tuyệt 乎hồ 思tư 說thuyết 。 故cố 對đối 六lục 法pháp 言ngôn 非phi 即tức 離ly 。 人nhân 見kiến 文văn 中trung 正chánh 因nhân 不bất 即tức 緣duyên 了liễu 不bất 離ly 。 不bất 達đạt 妙diệu 旨chỉ 分phần/phân 對đối 而nhi 已dĩ 應ưng 。 知tri 一nhất 王vương 一nhất 數số 一nhất 根căn 一nhất 境cảnh 。 隨tùy 迷mê 隨tùy 解giải 從tùng 因nhân 至chí 果quả 。 但đãn 趣thú 舉cử 一nhất 皆giai 名danh 佛Phật 性tánh 。 不bất 可khả 謂vị 是thị 不bất 可khả 謂vị 非phi 。 故cố 云vân 不bất 即tức 六lục 法pháp 不bất 離ly 六lục 法pháp 。 亦diệc 名danh 一nhất 念niệm 即tức 空không 假giả 中trung 。 中trung 故cố 不bất 即tức 空không 假giả 故cố 不bất 離ly 。 義nghĩa 非phi 異dị 途đồ 。 故cố 此thử 觀quán 唯duy 屬thuộc 圓viên 教giáo 。 二nhị 佛Phật 從tùng 下hạ 約ước 三tam 性tánh 明minh 分phần/phân 證chứng 。 言ngôn 佛Phật 從tùng 者giả 。 欲dục 對đối 觀quán 音âm 明minh 分phần/phân 滿mãn 故cố 。 佛Phật 於ư 三tam 性tánh 六lục 即tức 究cứu 滿mãn 。 良lương 由do 初sơ 心tâm 能năng 以dĩ 三tam 觀quán 觀quán 於ư 六lục 法pháp 。 應ưng 知tri 三tam 性tánh 即tức 是thị 性tánh 中trung 三tam 德đức 三tam 觀quán 。 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 須tu 於ư 性tánh 三tam 起khởi 於ư 修tu 三tam 。 六lục 位vị 雖tuy 殊thù 三tam 性tánh 無vô 別biệt 。 是thị 則tắc 六lục 即tức 皆giai 是thị 無vô 上thượng 人nhân 法pháp 。 故cố 下hạ 結kết 云vân 。 二nhị 番phiên 問vấn 答đáp 是thị 分phần/phân 釋thích 無vô 上thượng 人nhân 法pháp 也dã 。 三tam 前tiền 一nhất 下hạ 結kết 文văn 有hữu 二nhị 。 初sơ 結kết 指chỉ 經kinh 文văn 。 二nhị 當đương 知tri 下hạ 結kết 歸quy 題đề 目mục 可khả 見kiến 。 二nhị 慈từ 悲bi 三tam 。 初sơ 標tiêu 示thị 。 二nhị 菩Bồ 薩Tát 下hạ 解giải 釋thích 二nhị 。 初sơ 約ước 四tứ 誓thệ 論luận 功công 二nhị 。 初sơ 明minh 須tu 誓thệ 三tam 。 初sơ 須tu 誓thệ 意ý 。 所sở 言ngôn 慈từ 悲bi 弘hoằng 誓thệ 者giả 。 簡giản 於ư 凡phàm 小tiểu 無vô 誓thệ 慈từ 悲bi 。 顯hiển 今kim 菩Bồ 薩Tát 有hữu 誓thệ 慈từ 悲bi 。 二nhị 譬thí 如như 下hạ 舉cử 喻dụ 顯hiển 。 慈từ 悲bi 攝nhiếp 生sanh 如như 節tiết 廨# 合hợp 。 無vô 誓thệ 膠giao 漆tất 拔bạt 與dữ 不bất 長trường/trưởng 。 三tam 誓thệ 願nguyện 下hạ 牒điệp 喻dụ 結kết 。 二nhị 悲bi 心tâm 下hạ 示thị 運vận 心tâm 二nhị 。 初sơ 二nhị 誓thệ 明minh 悲bi 。 今kim 既ký 通thông 示thị 世thế 間gian 之chi 言ngôn 兼kiêm 兩lưỡng 三tam 界giới 。 後hậu 出xuất 世thế 間gian 亦diệc 當đương 例lệ 此thử 。 二nhị 以dĩ 慈từ 下hạ 二nhị 誓thệ 明minh 慈từ 。 前tiền 拔bạt 苦khổ 中trung 果quả 重trọng/trùng 因nhân 輕khinh 。 故cố 先tiên 拔bạt 重trọng/trùng 。 今kim 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 中trung 因nhân 顯hiển 果quả 密mật 。 故cố 先tiên 與dữ 顯hiển 。 斯tư 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 利lợi 物vật 之chi 心tâm 。 則tắc 與dữ 聲thanh 聞văn 。 知tri 苦khổ 斷đoạn 集tập 。 慕mộ 果quả 修tu 因nhân 不bất 同đồng 故cố 也dã 。 若nhược 瓔anh 珞lạc 中trung 明minh 四tứ 誓thệ 云vân 。 未vị 度độ 苦Khổ 諦Đế 令linh 度độ 苦Khổ 諦Đế 。 未vị 解giải 集Tập 諦Đế 令linh 解giải 集Tập 諦Đế 。 未vị 安an 道Đạo 諦Đế 令linh 安an 道Đạo 諦Đế 。 未vị 得đắc 滅Diệt 諦Đế 令linh 得đắc 滅Diệt 諦Đế 。 彼bỉ 經kinh 所sở 立lập 四tứ 皆giai 利lợi 他tha 。 今kim 文văn 所sở 列liệt 三tam 通thông 自tự 行hành 。 應ưng 知tri 語ngữ 有hữu 自tự 他tha 意ý 必tất 雙song 具cụ 。 二nhị 但đãn 前tiền 下hạ 約ước 四tứ 教giáo 辯biện 相tương/tướng 。 以dĩ 其kỳ 立lập 誓thệ 須tu 依y 四Tứ 諦Đế 。 若nhược 不bất 依y 諦đế 名danh 為vi 狂cuồng 願nguyện 。 何hà 者giả 。 四tứ 既ký 稱xưng 諦đế 。 則tắc 能năng 審thẩm 實thật 迷mê 解giải 之chi 相tướng 苦khổ 樂lạc 之chi 際tế 。 依y 此thử 起khởi 誓thệ 方phương 有hữu 拔bạt 苦khổ 與dữ 樂nhạo/nhạc/lạc 之chi 理lý 。 儻thảng 於ư 法pháp 不bất 諦đế 。 徒đồ 興hưng 與dữ 拔bạt 之chi 心tâm 。 終chung 成thành 狂cuồng 簡giản 之chi 願nguyện 。 此thử 有hữu 二nhị 。 初sơ 例lệ 前tiền 科khoa 。 二nhị 若nhược 三tam 下hạ 明minh 四tứ 教giáo 依y 諦đế 立lập 誓thệ 。 須tu 知tri 權quyền 實thật 各các 有hữu 事sự 理lý 。 故cố 以dĩ 四tứ 教giáo 明minh 乎hồ 諦đế 相tướng 生sanh 滅diệt 無vô 生sanh 無vô 量lượng 無vô 作tác 。 皆giai 明minh 菩Bồ 薩Tát 依y 之chi 起khởi 誓thệ 。 初sơ 三tam 藏tạng 。 此thử 教giáo 為vi 於ư 迷mê 真chân 重trọng/trùng 人nhân 。 說thuyết 世thế 出xuất 世thế 二nhị 因nhân 二nhị 果quả 。 不bất 即tức 真chân 理lý 故cố 互hỗ 生sanh 滅diệt 。 菩Bồ 薩Tát 觀quán 此thử 。 興hưng 有hữu 作tác 誓thệ 。 有hữu 生sanh 可khả 度độ 有hữu 惑hoặc 可khả 斷đoạn 。 有hữu 法pháp 可khả 知tri 有hữu 佛Phật 可khả 成thành 。 四tứ 皆giai 有hữu 作tác 諦đế 使sử 然nhiên 也dã 。

問vấn 。 三tam 藏tạng 所sở 談đàm 滅diệt 非phi 真Chân 諦Đế 。 今kim 文văn 依y 滅diệt 起khởi 第đệ 四tứ 誓thệ 。 那na 云vân 真Chân 諦Đế 無vô 為vi 理lý 邪tà 。

答đáp 。 滅Diệt 諦Đế 之chi 體thể 是thị 二nhị 涅Niết 槃Bàn 。 雖tuy 非phi 真Chân 諦Đế 能năng 冥minh 於ư 理lý 。 故cố 云vân 因nhân 滅diệt 會hội 真chân 。 道đạo 是thị 滅diệt 因nhân 苦khổ 集tập 違vi 理lý 。 佛Phật 既ký 契khế 真chân 。 故cố 成thành 佛Phật 誓thệ 觀quán 真chân 而nhi 發phát 。 二nhị 復phục 次thứ 下hạ 通thông 教giáo 。 所sở 拔bạt 所sở 與dữ 二nhị 因nhân 二nhị 果quả 大đại 同đồng 前tiền 教giáo 。 但đãn 以dĩ 此thử 教giáo 所sở 被bị 之chi 機cơ 迷mê 真chân 輕khinh 故cố 。 事sự 皆giai 即tức 理lý 。 四tứ 並tịnh 如như 幻huyễn 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 所sở 謂vị 苦khổ 無vô 逼bức 迫bách 相tương/tướng 。 集tập 無vô 和hòa 合hợp 相tương/tướng 。 道đạo 不bất 二nhị 相tương/tướng 。 滅diệt 無vô 滅diệt 相tương/tướng 。 觀quán 此thử 四Tứ 諦Đế 而nhi 起khởi 四tứ 誓thệ 。 諦đế 既ký 如như 空không 誓thệ 亦diệc 如như 幻huyễn 。 言ngôn 若nhược 有hữu 一nhất 法Pháp 。 過quá 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 者giả 。 大đại 論luận 第đệ 五ngũ 十thập 先tiên 引dẫn 經Kinh 云vân 。 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 念niệm 。 應ưng 何hà 等đẳng 人nhân 聽thính 須Tu 菩Bồ 提Đề 所sở 說thuyết 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 知tri 諸chư 天thiên 子tử 心tâm 念niệm 語ngữ 言ngôn 。 如như 幻huyễn 人nhân 聽thính 法Pháp 無vô 聽thính 無vô 聞văn 無vô 知tri 無vô 證chứng 。 乃nãi 至chí 云vân 。 佛Phật 亦diệc 如như 幻huyễn 化hóa 。 涅Niết 槃Bàn 法pháp 亦diệc 如như 幻huyễn 化hóa 。 論luận 釋thích 云vân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 中trung 佛Phật 第đệ 一nhất 。 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 。 涅Niết 槃Bàn 第đệ 一nhất 。 聞văn 是thị 二nhị 事sự 如như 幻huyễn 。 驚kinh 疑nghi 謂vị 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 錯thác 說thuyết 為vi 聽thính 者giả 誤ngộ 。 是thị 故cố 更cánh 問vấn 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 言ngôn 。 以dĩ 二nhị 法pháp 皆giai 從tùng 妄vọng 法pháp 生sanh 故cố 。 法pháp 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 無vô 有hữu 定định 實thật 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 作tác 是thị 念niệm 。 假giả 令linh 有hữu 法pháp 過quá 勝thắng 涅Niết 槃Bàn 。 能năng 令linh 如như 幻huyễn 何hà 況huống 涅Niết 槃Bàn 。 三tam 別biệt 教giáo 。 此thử 教giáo 為vi 迷mê 中trung 重trọng/trùng 者giả 。 雖tuy 談đàm 無vô 作tác 果quả 不bất 通thông 因nhân 。 故cố 初sơ 發phát 心tâm 但đãn 依y 無vô 量lượng 。 所sở 詮thuyên 森sâm 羅la 萬vạn 像tượng 之chi 法pháp 。 皆giai 為vi 迷mê 於ư 如Như 來Lai 藏tạng 性tánh 而nhi 起khởi 。 然nhiên 此thử 藏tạng 性tánh 雖tuy 不bất 具cụ 九cửu 。 而nhi 能năng 隨tùy 緣duyên 變biến 造tạo 諸chư 法pháp 。 性tánh 隨tùy 染nhiễm 緣duyên 則tắc 起khởi 世thế 間gian 無vô 量lượng 苦khổ 集tập 。 性tánh 隨tùy 淨tịnh 緣duyên 則tắc 起khởi 出xuất 世thế 無vô 量lượng 道đạo 滅diệt 。 故cố 妙diệu 玄huyền 明minh 別biệt 教giáo 。 如Như 來Lai 藏tạng 者giả 。 名danh 為vi 妙diệu 有hữu 。 為vi 一nhất 切thiết 法pháp 而nhi 作tác 依y 持trì 。 從tùng 是thị 妙diệu 有hữu 出xuất 生sanh 諸chư 法pháp 等đẳng 。 但đãn 由do 苦khổ 集tập 定định 能năng 為vi 障chướng 。 故cố 須tu 別biệt 緣duyên 道đạo 滅diệt 對đối 而nhi 翻phiên 之chi 。 先tiên 以dĩ 生sanh 滅diệt 四Tứ 諦Đế 伏phục 於ư 通thông 惑hoặc 。 次thứ 以dĩ 無vô 生sanh 四Tứ 諦Đế 斷đoạn 於ư 見kiến 愛ái 。 中trung 以dĩ 無vô 量lượng 四Tứ 諦Đế 破phá 於ư 塵trần 沙sa 。 後hậu 以dĩ 無vô 作tác 四Tứ 諦Đế 斷đoạn 於ư 無vô 明minh 。 此thử 四tứ 四Tứ 諦Đế 在tại 于vu 別biệt 教giáo 。 皆giai 名danh 無vô 量lượng 。 故cố 云vân 緣duyên 界giới 內nội 外ngoại 苦khổ 集tập 因nhân 果quả 無vô 量lượng 四Tứ 諦Đế 而nhi 起khởi 願nguyện 也dã 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 蓋cái 知tri 一nhất 切thiết 迷mê 解giải 之chi 本bổn 。 皆giai 是thị 佛Phật 性tánh 。 性tánh 無vô 量lượng 故cố 諦đế 稱xưng 無vô 量lượng 。 前tiền 教giáo 不bất 爾nhĩ 故cố 不bất 受thọ 名danh 。 圓viên 教giáo 雖tuy 有hữu 無vô 量lượng 之chi 義nghĩa 。 三tam 皆giai 即tức 實thật 故cố 云vân 無vô 作tác 。 四tứ 圓viên 教giáo 二nhị 。 初sơ 示thị 四tứ 誓thệ 二nhị 。 初sơ 明minh 誓thệ 相tương/tướng 。 法Pháp 界Giới 者giả 。 即tức 十thập 法Pháp 界Giới 也dã 。 圓viên 融dung 者giả 。 總tổng 論luận 百bách 界giới 別biệt 語ngữ 三tam 千thiên 。 既ký 生sanh 佛Phật 依y 正chánh 互hỗ 具cụ 互hỗ 遍biến 。 故cố 曰viết 圓viên 融dung 。 非phi 違vi 等đẳng 者giả 。 以dĩ 性tánh 奪đoạt 修tu 千thiên 法pháp 皆giai 性tánh 何hà 修tu 不bất 泯mẫn 。 破phá 戒giới 比Bỉ 丘Khâu 。 不bất 入nhập 地địa 獄ngục 。 清thanh 淨tịnh 行hành 者giả 。 不bất 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 豈khởi 唯duy 地địa 獄ngục 涅Niết 槃Bàn 即tức 性tánh 。 抑ức 亦diệc 破phá 戒giới 淨tịnh 行hạnh 非phi 修tu 。 非phi 違vi 非phi 順thuận 泯mẫn 苦khổ 滅diệt 也dã 。 非phi 暗ám 非phi 明minh 泯mẫn 集tập 道đạo 也dã 。 無vô 明minh 暗ám 故cố 則tắc 違vi 等đẳng 者giả 。 上thượng 示thị 全toàn 修tu 即tức 性tánh 是thị 故cố 俱câu 非phi 。 今kim 論luận 全toàn 性tánh 起khởi 修tu 。 是thị 故cố 俱câu 立lập 。 荊kinh 溪khê 云vân 。 性tánh 無vô 所sở 移di 修tu 常thường 宛uyển 爾nhĩ 。 既ký 觀quán 不bất 違vi 而nhi 違vi 。 故cố 起khởi 悲bi 願nguyện 拔bạt 其kỳ 二nhị 苦khổ 。 既ký 觀quán 非phi 順thuận 而nhi 順thuận 。 故cố 起khởi 慈từ 願nguyện 與dữ 其kỳ 二nhị 樂nhạo/nhạc/lạc 。 由do 知tri 法Pháp 界Giới 圓viên 融dung 。 故cố 非phi 違vi 順thuận 亦diệc 由do 法Pháp 界Giới 圓viên 融dung 。 故cố 有hữu 違vi 順thuận 。 有hữu 違vi 順thuận 故cố 起khởi 誓thệ 。 非phi 違vi 順thuận 故cố 無vô 緣duyên 。 二nhị 譬thí 如như 下hạ 明minh 無vô 緣duyên 二nhị 。 初sơ 喻dụ 。 不bất 得đắc 前tiền 意ý 此thử 喻dụ 莫mạc 銷tiêu 。 二nhị 今kim 此thử 下hạ 法pháp 。 正chánh 以dĩ 三tam 慈từ 分phần/phân 緣duyên 無vô 緣duyên 。 若nhược 依y 生sanh 法pháp 則tắc 緣duyên 有hữu 空không 。 心tâm 若nhược 即tức 中trung 方phương 絕tuyệt 緣duyên 念niệm 。 以dĩ 絕tuyệt 念niệm 故cố 。 乃nãi 能năng 周chu 遍biến 法Pháp 界Giới 。 任nhậm 運vận 與dữ 拔bạt 。 大đại 經kinh 十thập 四tứ 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 初sơ 云vân 。 慈từ 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 緣duyên 眾chúng 生sanh 。 二nhị 緣duyên 於ư 法pháp 。 三tam 者giả 無vô 緣duyên 。 眾chúng 生sanh 緣duyên 者giả 。 緣duyên 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 如như 。 父phụ 母mẫu 親thân 想tưởng 。 法pháp 緣duyên 者giả 。 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 從tùng 緣duyên 生sanh 。 無vô 緣duyên 者giả 。 不bất 住trụ 法pháp 相tướng 及cập 眾chúng 生sanh 相tướng 。 大đại 論luận 二nhị 十thập 亦diệc 云vân 。 慈từ 有hữu 三tam 種chủng 。 眾chúng 生sanh 緣duyên 者giả 。 謂vị 緣duyên 十thập 方phương 無vô 量lượng 。 怨oán 親thân 中trung 人nhân 。 法pháp 緣duyên 者giả 謂vị 緣duyên 無vô 漏lậu 羅La 漢Hán 支chi 佛Phật 。 諸chư 佛Phật 聖thánh 人nhân 。 破phá 吾ngô 我ngã 相tương/tướng 。 但đãn 觀quán 四tứ 緣duyên 空không 五ngũ 眾chúng 法pháp 。 無vô 緣duyên 者giả 。 不bất 住trụ 有hữu 無vô 。 唯duy 諸chư 佛Phật 有hữu 。 此thử 與dữ 涅Niết 槃Bàn 文văn 意ý 大đại 同đồng 。 又hựu 大đại 論luận 第đệ 五ngũ 明minh 悲bi 亦diệc 有hữu 眾chúng 生sanh 等đẳng 三tam 。 故cố 知tri 將tương 三tam 慈từ 悲bi 以dĩ 對đối 三tam 諦đế 。 義nghĩa 甚thậm 顯hiển 了liễu 。 今kim 從tùng 勝thắng 說thuyết 但đãn 云vân 無vô 緣duyên 。 若nhược 得đắc 無vô 緣duyên 必tất 具cụ 生sanh 法pháp 。 二nhị 菩Bồ 薩Tát 下hạ 明minh 六lục 即tức 。 皆giai 由do 理lý 具cụ 方phương 有hữu 事sự 用dụng 。 今kim 全toàn 理lý 慈từ 起khởi 修tu 德đức 五ngũ 。 而nhi 觀quán 世thế 音âm 未vị 臻trăn 究cứu 竟cánh 猶do 處xứ 分phần/phân 真chân 。 欲dục 令linh 眾chúng 生sanh 。 知tri 理lý 慈từ 悲bi 修tu 成thành 五ngũ 即tức 。 故cố 興hưng 兩lưỡng 問vấn 以dĩ 生sanh 二nhị 答đáp 。 槌chùy 砧# 相tương/tướng 扣khấu 器khí 諸chư 淳thuần 樸phác 。 三tam 若nhược 前tiền 下hạ 結kết 歸quy 二nhị 。 初sơ 結kết 指chỉ 經kinh 文văn 。 二nhị 故cố 知tri 下hạ 結kết 歸quy 題đề 目mục 可khả 解giải 。

觀Quán 音Âm 玄Huyền 義Nghĩa 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất

Print Friendly, PDF & Email