佛Phật 母Mẫu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 圓Viên 集Tập 要Yếu 義Nghĩa 釋Thích 論Luận
Quyển 4
三Tam 寶Bảo 尊Tôn 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 大Đại 域Vực 龍Long 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 本Bổn 論Luận 宋Tống 施Thí 護Hộ 等Đẳng 譯Dịch

佛Phật 母Mẫu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 圓Viên 集Tập 要Yếu 義Nghĩa 釋Thích 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ

三Tam 寶Bảo 尊tôn 菩Bồ 薩Tát 造tạo

大đại 域vực 龍long 菩Bồ 薩Tát 造tạo 本bổn 論luận

西tây 天thiên 譯dịch 經kinh 三Tam 藏Tạng 。 朝triêu 奉phụng 大đại 夫phu 試thí 光quang 祿lộc 卿khanh 。 傳truyền 法pháp 大đại 師sư 賜tứ 紫tử 沙Sa 門Môn 臣thần 施thí 護hộ 等đẳng 奉phụng 。 詔chiếu 譯dịch 。

復phục 次thứ 此thử 中trung 顯hiển 示thị 世Thế 尊Tôn 所sở 說thuyết 正chánh 理lý 。 如như 彼bỉ 頌tụng 言ngôn 。

如như 理lý 言ngôn 淨tịnh 性tánh 。 亦diệc 然nhiên 不bất 可khả 得đắc 。

性tánh 無vô 性tánh 違vi 等đẳng 。 種chủng 種chủng 性tánh 定định 見kiến 。

此thử 云vân 如như 理lý 言ngôn 等đẳng 者giả 。 謂vị 隨tùy 染nhiễm 分phân 別biệt 。 以dĩ 智trí 對đối 治trị 諸chư 有hữu 散tán 亂loạn 。 是thị 故cố 如như 理lý 之chi 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 正chánh 說thuyết 。 頌tụng 言ngôn 淨tịnh 性tánh 者giả 。 謂vị 即tức 如như 理lý 自tự 性tánh 。 清thanh 淨tịnh 光quang 明minh 。 而nhi 能năng 對đối 治trị 彼bỉ 。 不bất 清thanh 淨tịnh 諸chư 有hữu 散tán 亂loạn 。 頌tụng 言ngôn 亦diệc 然nhiên 者giả 。 即tức 聚tụ 集tập 義nghĩa 。 此thử 一nhất 性tánh 等đẳng 性tánh 所sở 有hữu 聚tụ 集tập 量lượng 不bất 可khả 得đắc 。 如như 理lý 之chi 言ngôn 即tức 如như 量lượng 義nghĩa 。 體thể 即tức 無vô 二nhị 之chi 智trí 。 彼bỉ 能năng 對đối 治trị 此thử 為vi 決quyết 定định 。 問vấn 此thử 復phục 何hà 等đẳng 量lượng 不bất 可khả 得đắc 。 答đáp 此thử 說thuyết 比tỉ 量lượng 。 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 所sở 有hữu 自tự 受thọ 非phi 他tha 相tương/tướng 所sở 增tăng 。 如như 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 自tự 受thọ 。 若nhược 言ngôn 論luận 安an 立lập 。 即tức 如như 實thật 智trí 自tự 性tánh 所sở 得đắc 相tương 違vi 。 他tha 相tương/tướng 有hữu 增tăng 自tự 受thọ 不bất 成thành 對đối 治trị 量lượng 故cố 。 此thử 中trung 非phi 彼bỉ 所sở 知tri 青thanh 等đẳng 相tương/tướng 。 一nhất 多đa 性tánh 異dị 有hữu 分phân 別biệt 故cố 。 是thị 故cố 決quyết 定định 觀quán 察sát 。 自tự 受thọ 成thành 就tựu 所sở 行hành 悲bi 愍mẫn 。 即tức 非phi 外ngoại 門môn 所sở 照chiếu 現hiện 性tánh 。 不bất 為vi 他tha 相tương/tướng 有hữu 增tăng 動động 亂loạn 。

何hà 以dĩ 故cố 。 所sở 有hữu 青thanh 等đẳng 諸chư 相tướng 勝thắng 義nghĩa 諦đế 中trung 無vô 實thật 性tánh 故cố 。 此thử 唯duy 有hữu 智trí 。 如như 實thật 了liễu 知tri 。 此thử 無vô 過quá 失thất 。 若nhược 於ư 外ngoại 事sự 如như 其kỳ 自tự 受thọ 。 以dĩ 如như 是thị 義nghĩa 。 有hữu 所sở 安an 立lập 。 即tức 不bất 如như 義nghĩa 。 此thử 有hữu 過quá 失thất 。 而nhi 非phi 決quyết 定định 見kiến 邊biên 成thành 就tựu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 受thọ 於ư 外ngoại 諸chư 處xứ 無vô 有hữu 性tánh 故cố 。 亦diệc 非phi 異dị 處xứ 有hữu 所sở 伺tứ 察sát 。 此thử 中trung 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 受thọ 。 即tức 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 自tự 性tánh 受thọ 。 非phi 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 相tương/tướng 受thọ 。 此thử 等đẳng 所sở 說thuyết 即tức 離ly 能năng 取thủ 所sở 取thủ 二nhị 相tương/tướng 之chi 智trí 。 此thử 非phi 別biệt 異dị 所sở 有hữu 。 問vấn 若nhược 今kim 無vô 彼bỉ 能năng 取thủ 所sở 取thủ 識thức 者giả 。 云vân 何hà 於ư 後hậu 有hữu 彼bỉ 識thức 性tánh 。 答đáp 此thử 中trung 但đãn 離ly 能năng 取thủ 所sở 取thủ 相tương/tướng 。 彼bỉ 後hậu 識thức 相tương/tướng 雖tuy 有hữu 而nhi 非phi 語ngữ 言ngôn 表biểu 示thị 。 彼bỉ 有hữu 之chi 性tánh 真chân 實thật 表biểu 示thị 。 如như 理lý 和hòa 合hợp 。 是thị 故cố 此thử 說thuyết 彼bỉ 一nhất 切thiết 識thức 。 若nhược 比tỉ 量lượng 智trí 而nhi 非phi 此thử 中trung 。 和hòa 合hợp 所sở 成thành 。 何hà 以dĩ 故cố 以dĩ 彼bỉ 無vô 二nhị 之chi 相tướng 。 非phi 有hữu 二nhị 相tương/tướng 領lãnh 受thọ 所sở 行hành 。 若nhược 有hữu 二nhị 相tương/tướng 彼bỉ 量lượng 不bất 成thành 。 以dĩ 彼bỉ 二nhị 相tương/tướng 而nhi 為vi 對đối 礙ngại 。 如như 執chấp 兔thố 角giác 豈khởi 非phi 過quá 失thất 。 何hà 以dĩ 故cố 非phi 。 能năng 取thủ 聲thanh 中trung 說thuyết 有hữu 智trí 相tương/tướng 。 以dĩ 彼bỉ 決quyết 定định 無vô 有hữu 性tánh 故cố 。 然nhiên 以dĩ 彼bỉ 識thức 於ư 外ngoại 青thanh 等đẳng 諸chư 相tướng 而nhi 有hữu 對đối 礙ngại 。 彼bỉ 一nhất 多đa 伺tứ 察sát 有hữu 堪kham 任nhậm 性tánh 。 非phi 真chân 實thật 意ý 而nhi 亦diệc 非phi 識thức 離ly 勝thắng 義nghĩa 諦đế 有hữu 所sở 取thủ 故cố 。 彼bỉ 無vô 性tánh 等đẳng 樂nhạo/nhạc/lạc 取thủ 決quyết 定định 所sở 有hữu 智trí 相tương/tướng 體thể 性tánh 。 此thử 為vi 能năng 取thủ 。 此thử 為vi 所sở 取thủ 。 此thử 說thuyết 無vô 彼bỉ 能năng 取thủ 之chi 相tướng 。 以dĩ 體thể 及cập 業nghiệp 互hỗ 相tương 樂nhạo/nhạc/lạc 取thủ 決quyết 定định 性tánh 故cố 非phi 智trí 相tương/tướng 。 自tự 受thọ 中trung 說thuyết 能năng 取thủ 聲thanh 。 亦diệc 無vô 智trí 相tương/tướng 。 互hỗ 相tương 樂nhạo/nhạc/lạc 取thủ 決quyết 定định 自tự 理lý 。 如như 是thị 如như 所sở 生sanh 性tánh 故cố 。 彼bỉ 如như 是thị 智trí 相tương/tướng 自tự 受thọ 中trung 而nhi 正chánh 安an 立lập 。 如như 其kỳ 所sở 說thuyết 。 離ly 能năng 取thủ 所sở 取thủ 之chi 性tánh 。 此thử 說thuyết 為vi 無vô 二nhị 即tức 智trí 相tương/tướng 。 自tự 受thọ 現hiện 量lượng 成thành 就tựu 。 非phi 一nhất 切thiết 真chân 實thật 。 顯hiển 示thị 和hòa 合hợp 。 若nhược 復phục 執chấp 彼bỉ 決quyết 定định 無vô 分phần/phân 位vị 性tánh 。 即tức 無vô 二nhị 智trí 相tương/tướng 中trung 有hữu 所sở 動động 亂loạn 。 種chủng 子tử 隨tùy 生sanh 不bất 隨tùy 智trí 相tương/tướng 。 無vô 二nhị 對đối 現hiện 所sở 生sanh 。 若nhược 執chấp 決quyết 定định 無vô 二nhị 之chi 相tướng 。 此thử 中trung 還hoàn 成thành 執chấp 著trước 分phân 別biệt 。 非phi 此thử 智trí 相tương/tướng 。 同đồng 法pháp 之chi 中trung 。 而nhi 得đắc 成thành 就tựu 。 是thị 故cố 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 。 義nghĩa 中trung 而nhi 成thành 毀hủy 謗báng 。 當đương 知tri 世thế 俗tục 及cập 勝thắng 義nghĩa 性tánh 。 決quyết 定định 如như 是thị 。 無vô 所sở 有hữu 義nghĩa 。 此thử 中trung 顯hiển 明minh 義nghĩa 者giả 。 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 智trí 即tức 是thị 明minh 。 世thế 俗tục 即tức 無vô 明minh 。 若nhược 明minh 若nhược 無vô 明minh 智trí 。 如như 實thật 知tri 別biệt 異dị 種chủng 類loại 。 亦diệc 無vô 所sở 生sanh 。 是thị 故cố 彼bỉ 等đẳng 。 如như 實thật 不bất 顛điên 倒đảo 相tương/tướng 。 即tức 智trí 明minh 相tướng 而nhi 為vi 對đối 治trị 。 當đương 知tri 決quyết 定định 。 若nhược 彼bỉ 勝thắng 義nghĩa 諦đế 中trung 決quyết 定định 無vô 自tự 性tánh 者giả 。 如như 虛hư 空không 雲vân 彼bỉ 非phi 對đối 治trị 。 以dĩ 彼bỉ 所sở 有hữu 如như 理lý 對đối 治trị 。 真chân 實thật 所sở 行hành 得đắc 相tương 應ứng 故cố 。 如như 熱nhiệt 自tự 性tánh 冷lãnh 物vật 對đối 治trị 。 此thử 不bất 實thật 義nghĩa 。 表biểu 示thị 無vô 明minh 亦diệc 然nhiên 。 以dĩ 如như 實thật 義nghĩa 說thuyết 者giả 。 此thử 無vô 二nhị 智trí 自tự 性tánh 因nhân 中trung 。 有hữu 其kỳ 多đa 種chủng 。 若nhược 此thử 中trung 決quyết 定định 彼bỉ 世thế 俗tục 相tương/tướng 。 計kế 有hữu 性tánh 者giả 。 此thử 不bất 可khả 說thuyết 。 於ư 所sở 行hành 中trung 即tức 有hữu 二nhị 相tương/tướng 。 智trí 實thật 無vô 二nhị 。 問vấn 若nhược 如như 前tiền 言ngôn 智trí 即tức 是thị 明minh 世thế 俗tục 即tức 無vô 明minh 者giả 。 如như 是thị 所sở 說thuyết 。 豈khởi 非phi 此thử 中trung 自tự 語ngữ 相tương 違vi 邪tà 。 以dĩ 明minh 自tự 性tánh 異dị 世thế 俗tục 有hữu 性tánh 故cố 。 答đáp 明minh 之chi 無vô 二nhị 相tương/tướng 即tức 是thị 勝thắng 義nghĩa 性tánh 。 此thử 如như 是thị 說thuyết 正chánh 理lý 成thành 就tựu 。 若nhược 世thế 俗tục 所sở 欲dục 領lãnh 受thọ 。 古cổ 師sư 仙tiên 人nhân 於ư 此thử 語ngữ 中trung 亦diệc 有hữu 異dị 義nghĩa 。 如như 餘dư 處xứ 說thuyết 此thử 不bất 復phục 引dẫn 。 此thử 中trung 如như 後hậu 正chánh 理lý 。 頌tụng 言ngôn 。 性tánh 無vô 性tánh 違vi 等đẳng 。 所sở 言ngôn 等đẳng 者giả 。 即tức 攝nhiếp 集tập 義nghĩa 。 非phi 唯duy 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 正chánh 理lý 離ly 分phân 別biệt 智trí 。 對đối 治trị 散tán 亂loạn 。 此thử 有hữu 性tánh 無vô 性tánh 相tương 違vi 。 當đương 知tri 彼bỉ 亦diệc 決quyết 定định 對đối 治trị 。 謂vị 如như 所sở 有hữu 種chủng 種chủng 性tánh 等đẳng 。 無vô 性tánh 自tự 性tánh 。 離ly 分phân 別biệt 智trí 。 即tức 是thị 對đối 治trị 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 若nhược 性tánh 若nhược 相tương/tướng 。 由do 智trí 力lực 能năng 顯hiển 示thị 正chánh 義nghĩa 。 彼bỉ 復phục 云vân 何hà 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 中trung 。 無vô 有hữu 諸chư 色sắc 。 一nhất 性tánh 等đẳng 生sanh 。 若nhược 復phục 無vô 所sở 有hữu 即tức 種chủng 種chủng 性tánh 定định 見kiến 。 所sở 言ngôn 定định 者giả 。 是thị 決quyết 定định 義nghĩa 。 即tức 一nhất 性tánh 決quyết 定định 。 以dĩ 明minh 力lực 故cố 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 云vân 何hà 此thử 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 所sở 以dĩ 頌tụng 言ngôn 。

說thuyết 此thử 色sắc 唯duy 名danh 。 真chân 實thật 無vô 自tự 性tánh 。

彼bỉ 自tự 性tánh 分phân 別biệt 。 容dung 受thọ 即tức 當đương 止chỉ 。

此thử 言ngôn 唯duy 名danh 等đẳng 者giả 。 謂vị 即tức 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 中trung 。 世Thế 尊Tôn 所sở 說thuyết 。 此thử 色sắc 唯duy 名danh 。 唯duy 名danh 者giả 。 此thử 即tức 唯duy 想tưởng 。 是thị 故cố 真chân 實thật 勝thắng 義nghĩa 諦đế 中trung 有hữu 所sở 安an 立lập 。 然nhiên 色sắc 蘊uẩn 相tương/tướng 。 無vô 自tự 性tánh 空không 。 謂vị 由do 如như 是thị 因nhân 故cố 。 即tức 自tự 性tánh 分phân 別biệt 。 於ư 此thử 容dung 受thọ 。 所sở 分phân 別biệt 者giả 。 謂vị 堅kiên 強cường 性tánh 等đẳng 境cảnh 果quả 自tự 性tánh 。 是thị 故cố 有hữu 此thử 分phân 別biệt 增tăng 相tương/tướng 。 乃nãi 起khởi 如như 是thị 自tự 性tánh 分phân 別biệt 。 如như 是thị 所sở 有hữu 。 自tự 性tánh 分phân 別biệt 容dung 受thọ 多đa 種chủng 故cố 。 此thử 皆giai 止chỉ 止chỉ 謂vị 止chỉ 遣khiển 。 如như 是thị 等đẳng 說thuyết 。 皆giai 止chỉ 自tự 性tánh 分phân 別biệt 散tán 亂loạn 。 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 本bổn 母mẫu 中trung 。 復phục 為vi 前tiền 義nghĩa 遣khiển 除trừ 過quá 失thất 。 故cố 說thuyết 頌tụng 言ngôn 。

色sắc 及cập 色sắc 自tự 性tánh 。 空không 如như 先tiên 所sở 說thuyết 。

彼bỉ 自tự 性tánh 俱câu 相tương/tướng 。 分phân 別biệt 此thử 止chỉ 遣khiển 。

此thử 言ngôn 如như 先tiên 說thuyết 等đẳng 者giả 。 說thuyết 謂vị 言ngôn 說thuyết 。 謂vị 即tức 如như 先tiên 所sở 有hữu 。 彼bỉ 說thuyết 何hà 所sở 說thuyết 邪tà 。 故cố 上thượng 頌tụng 言ngôn 。 色sắc 及cập 色sắc 自tự 性tánh 。 此thử 中trung 空không 故cố 。 彼bỉ 如như 是thị 說thuyết 遣khiển 彼bỉ 自tự 性tánh 俱câu 相tương/tướng 分phân 別biệt 。 上thượng 言ngôn 色sắc 者giả 。 即tức 是thị 色sắc 之chi 自tự 共cộng 二nhị 相tương/tướng 。 此thử 自tự 共cộng 相tương 及cập 色sắc 自tự 性tánh 是thị 等đẳng 皆giai 空không 。 於ư 大đại 種chủng 等đẳng 俱câu 相tương/tướng 之chi 中trung 。 起khởi 分phân 別biệt 增tăng 相tương/tướng 。 彼bỉ 自tự 性tánh 俱câu 相tương/tướng 分phân 別biệt 對đối 治trị 。 問vấn 此thử 與dữ 前tiền 第đệ 三tam 止chỉ 遣khiển 俱câu 相tương/tướng 分phân 別biệt 。 行hành 相tướng 云vân 何hà 。 答đáp 若nhược 前tiền 所sở 說thuyết 俱câu 相tương/tướng 分phân 別biệt 散tán 亂loạn 者giả 彼bỉ 中trung 色sắc 及cập 色sắc 自tự 性tánh 二nhị 俱câu 有hữu 故cố 。 此thử 中trung 止chỉ 遣khiển 俱câu 相tương/tướng 者giả 。 但đãn 為vi 止chỉ 其kỳ 自tự 共cộng 相tương 故cố 。 行hành 相tướng 云vân 何hà 。 所sở 謂vị 此thử 中trung 堅kiên 強cường 性tánh 等đẳng 相tương/tướng 差sai 別biệt 而nhi 有hữu 。 是thị 謂vị 此thử 中trung 俱câu 相tương/tướng 故cố 此thử 止chỉ 遣khiển 。 此thử 亦diệc 非phi 唯duy 止chỉ 遣khiển 。 如như 是thị 分phân 別biệt 。 餘dư 諸chư 分phân 別biệt 散tán 亂loạn 亦diệc 復phục 止chỉ 遣khiển 。

復phục 次thứ 頌tụng 言ngôn 。

不bất 生sanh 不bất 滅diệt 等đẳng 。 所sở 有hữu 諸chư 法pháp 觀quán 。

佛Phật 言ngôn 若nhược 散tán 異dị 。 彼bỉ 差sai 別biệt 分phân 別biệt 。

此thử 言ngôn 不bất 生sanh 等đẳng 者giả 。 謂vị 即tức 如như 是thị 。 世Thế 尊Tôn 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。 觀quán 於ư 諸chư 法pháp 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 是thị 故cố 如như 是thị 言ngôn 。 若nhược 有hữu 散tán 異dị 安an 處xứ 。 此thử 即tức 差sai 別biệt 分phân 別biệt 。 若nhược 見kiến 色sắc 等đẳng 差sai 別biệt 。 生sanh 滅diệt 之chi 相tướng 。 即tức 此thử 如như 是thị 色sắc 之chi 自tự 性tánh 差sai 別biệt 分phân 別biệt 。 此thử 中trung 當đương 離ly 。 是thị 即tức 止chỉ 遣khiển 差sai 別biệt 分phân 別biệt 散tán 亂loạn 。 此thử 如như 是thị 說thuyết 。 亦diệc 復phục 止chỉ 遣khiển 後hậu 諸chư 散tán 亂loạn 。 所sở 以dĩ 頌tụng 言ngôn 。

虛hư 假giả 名danh 言ngôn 等đẳng 。 彼bỉ 法pháp 若nhược 分phân 別biệt 。

聲thanh 義nghĩa 二nhị 非phi 合hợp 。 彼bỉ 非phi 自tự 性tánh 意ý 。

此thử 言ngôn 虛hư 假giả 等đẳng 者giả 。 即tức 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 本bổn 母mẫu 教giáo 中trung 。 和hòa 合hợp 表biểu 示thị 。 謂vị 虛hư 假giả 名danh 即tức 想tưởng 分phân 別biệt 說thuyết 。 如như 後hậu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 本bổn 母mẫu 教giáo 中trung 。 和hòa 會hội 別biệt 別biệt 。 如như 是thị 法pháp 此thử 分phân 別biệt 之chi 聲thanh 。 所sở 有hữu 語ngữ 言ngôn 法pháp 句cú 義nghĩa 等đẳng 。 彼bỉ 分phân 別biệt 俱câu 相tương/tướng 。 是thị 故cố 聲thanh 義nghĩa 二nhị 種chủng 非phi 自tự 性tánh 和hòa 合hợp 。 而nhi 非phi 世Thế 尊Tôn 最tối 勝thắng 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 。 亦diệc 非phi 他tha 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 。 若nhược 於ư 分phân 別biệt 工công 巧xảo 造tạo 作tác 。 彼bỉ 復phục 外ngoại 義nghĩa 取thủ 著trước 。 即tức 諸chư 愚ngu 者giả 安an 立lập 動động 亂loạn 。 如như 是thị 所sở 行hành 。 而nhi 非phi 此thử 中trung 有hữu 少thiểu 義nghĩa 可khả 得đắc 。 以dĩ 外ngoại 義nghĩa 執chấp 著trước 非phi 語ngữ 義nghĩa 安an 立lập 。 開khai 諸chư 愚ngu 者giả 動động 亂loạn 之chi 門môn 。 此thử 中trung 止chỉ 遣khiển 是thị 相tương/tướng 所sở 行hành 隨tùy 轉chuyển 。 即tức 於ư 聲thanh 義nghĩa 無vô 少thiểu 可khả 得đắc 。 以dĩ 彼bỉ 如như 是thị 如như 名danh 分phân 別biệt 不bất 實thật 有hữu 故cố 。 若nhược 於ư 所sở 說thuyết 事sự 相tướng 如như 名danh 分phân 別biệt 。 即tức 非phi 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 。 由do 彼bỉ 因nhân 故cố 。 此thử 中trung 一nhất 切thiết 如như 名danh 如như 想tưởng 分phân 別biệt 和hòa 合hợp 不bất 實thật 。 有hữu 彼bỉ 所sở 說thuyết 事sự 相tướng 故cố 。 非phi 世Thế 尊Tôn 最tối 勝thắng 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 如như 名danh 於ư 義nghĩa 分phân 別biệt 。 即tức 於ư 名danh 義nghĩa 有hữu 所sở 增tăng 廣quảng 。 於ư 外ngoại 事sự 中trung 無vô 實thật 能năng 說thuyết 。 所sở 說thuyết 性tánh 故cố 。 如như 是thị 止chỉ 遣khiển 如như 名danh 於ư 義nghĩa 分phân 別biệt 散tán 亂loạn 。 問vấn 何hà 等đẳng 分phân 別biệt 邪tà 。 答đáp 謂vị 名danh 分phân 別biệt 。 彼bỉ 名danh 亦diệc 復phục 無vô 有hữu 說thuyết 者giả 。 是thị 故cố 頌tụng 言ngôn 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 然nhiên 。

此thử 所sở 說thuyết 唯duy 名danh 。 離ly 實thật 義nghĩa 分phân 別biệt 。

此thử 言ngôn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 者giả 。 謂vị 名danh 離ly 於ư 義nghĩa 。 如như 是thị 名danh 之chi 實thật 義nghĩa 。 自tự 性tánh 分phân 別biệt 。 世Thế 尊Tôn 說thuyết 言ngôn 。 故cố 此thử 止chỉ 遣khiển 。 何hà 所sở 說thuyết 邪tà 。 是thị 故cố 頌tụng 言ngôn 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 然nhiên 。 此thử 既ký 唯duy 名danh 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 中trung 。 何hà 處xứ 容dung 說thuyết 有hữu 實thật 自tự 性tánh 。 謂vị 由do 如Như 來Lai 如như 是thị 言ngôn 故cố 。 說thuyết 名danh 之chi 聲thanh 。 亦diệc 無vô 自tự 性tánh 。 此thử 中trung 所sở 有hữu 各các 別biệt 表biểu 示thị 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 名danh 。 當đương 知tri 於ư 無vô 二nhị 智trí 中trung 。 非phi 此thử 止chỉ 遣khiển 。 此thử 復phục 何hà 因nhân 。 是thị 故cố 頌tụng 言ngôn 。

所sở 有hữu 聲thanh 義nghĩa 止chỉ 。 此thử 非phi 事sự 止chỉ 遣khiển 。

如như 是thị 餘dư 亦diệc 知tri 。 語ngữ 中trung 義nghĩa 決quyết 定định 。

此thử 言ngôn 所sở 有hữu 等đẳng 者giả 。 謂vị 即tức 所sở 有hữu 聲thanh 義nghĩa 二nhị 種chủng 。 此thử 說thuyết 止chỉ 遣khiển 。 頌tụng 言ngôn 此thử 非phi 事sự 止chỉ 遣khiển 者giả 。 謂vị 無vô 二nhị 智trí 不bất 止chỉ 此thử 中trung 事sự 相tướng 作tác 用dụng 。 然nhiên 彼bỉ 無vô 言ngôn 之chi 性tánh 不bất 可khả 說thuyết 故cố 。 問vấn 今kim 所sở 說thuyết 義nghĩa 是thị 為vi 正chánh 理lý 。 餘dư 處xứ 云vân 何hà 。 頌tụng 自tự 答đáp 言ngôn 。 如như 是thị 餘dư 亦diệc 。 知tri 如như 是thị 者giả 。 謂vị 即tức 如như 是thị 。 從tùng 初sơ 所sở 說thuyết 是thị 義nghĩa 決quyết 定định 。 餘dư 謂vị 所sở 餘dư 種chủng 類loại 語ngữ 中trung 亦diệc 然nhiên 。 了liễu 知tri 所sở 謂vị 了liễu 知tri 此thử 義nghĩa 決quyết 定định 。 此thử 中trung 意ý 者giả 。 謂vị 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 。 如như 實thật 宣tuyên 說thuyết 。 不bất 顛điên 倒đảo 義nghĩa 成thành 就tựu 。 真chân 實thật 了liễu 知tri 一nhất 切thiết 名danh 性tánh 。 正chánh 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 此thử 語ngữ 義nghĩa 施thi 設thiết 表biểu 示thị 。

復phục 次thứ 頌tụng 言ngôn 。

此thử 無vô 所sở 得đắc 正chánh 。 一nhất 切thiết 名danh 實thật 知tri 。

如như 義nghĩa 性tánh 如như 是thị 。 不bất 止chỉ 遣khiển 彼bỉ 聲thanh 。

此thử 言ngôn 此thử 無vô 所sở 得đắc 等đẳng 者giả 。 謂vị 如như 義nghĩa 之chi 性tánh 。 彼bỉ 無vô 所sở 有hữu 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 此thử 說thuyết 為vi 正chánh 。 此thử 何hà 所sở 說thuyết 邪tà 。 頌tụng 自tự 指chỉ 言ngôn 。 一nhất 切thiết 名danh 。 問vấn 何hà 人nhân 能năng 實thật 知tri 。 答đáp 即tức 一Nhất 切Thiết 智Trí 實thật 者giả 。 不bất 顛điên 倒đảo 義nghĩa 。 知tri 謂vị 了liễu 知tri 。 即tức 真chân 實thật 知tri 故cố 。 頌tụng 言ngôn 不bất 止chỉ 遣khiển 彼bỉ 聲thanh 者giả 。 謂vị 若nhược 聲thanh 義nghĩa 二nhị 種chủng 。 彼bỉ 實thật 義nghĩa 性tánh 說thuyết 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 是thị 因nhân 故cố 。 不bất 止chỉ 彼bỉ 聲thanh 。 謂vị 以dĩ 聞văn 智trí 所sở 取thủ 之chi 聲thanh 不bất 可khả 止chỉ 故cố 。 如như 是thị 當đương 知tri 。 決quyết 定định 最tối 勝thắng 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 悲bi 愍mẫn 所sở 行hành 。 悉tất 無vô 障chướng 礙ngại 。 如như 是thị 止chỉ 遣khiển 如như 義nghĩa 於ư 名danh 分phân 別biệt 散tán 亂loạn 。 如như 是thị 等đẳng 義nghĩa 。 真chân 實thật 意ý 樂nhạo 說thuyết 已dĩ 如như 順thuận 。 有hữu 論luận 頌tụng 言ngôn 。

所sở 有hữu 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 名danh 。 彼bỉ 彼bỉ 諸chư 法pháp 有hữu 所sở 說thuyết 。

而nhi 彼bỉ 所sở 說thuyết 非phi 實thật 有hữu 。 即tức 一nhất 切thiết 法pháp 同đồng 法pháp 性tánh 。

所sở 有hữu 彼bỉ 名danh 名danh 性tánh 空không 。 能năng 名danh 之chi 名danh 無vô 所sở 有hữu 。

而nhi 一nhất 切thiết 法pháp 本bổn 無vô 名danh 。 立lập 以dĩ 強cường/cưỡng 名danh 而nhi 表biểu 示thị 。

一nhất 切thiết 唯duy 名danh 此thử 當đương 知tri 。 一nhất 切thiết 想tưởng 中trung 假giả 安an 立lập 。

彼bỉ 所sở 聚tụ 名danh 差sai 別biệt 性tánh 。 當đương 知tri 彼bỉ 名danh 無vô 所sở 有hữu 。

如như 尊Tôn 者giả 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 所sở 問vấn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 。 決quyết 定định 止chỉ 遣khiển 聲thanh 義nghĩa 二nhị 邪tà 。 故cố 頌tụng 釋thích 言ngôn 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 二nhị 離ly 。 聲thanh 聲thanh 義nghĩa 如như 是thị 。

菩Bồ 薩Tát 無vô 有hữu 名danh 。 我ngã 見kiến 此thử 有hữu 說thuyết 。

此thử 言ngôn 須Tu 菩Bồ 提Đề 等đẳng 者giả 。 謂vị 須Tu 菩Bồ 提Đề 。 了liễu 知tri 聲thanh 義nghĩa 二nhị 種chủng 。 離ly 其kỳ 安an 立lập 。 此thử 中trung 意ý 者giả 。 聲thanh 謂vị 說thuyết 者giả 之chi 聲thanh 。 聲thanh 義nghĩa 謂vị 所sở 說thuyết 之chi 義nghĩa 。 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 無vô 有hữu 名danh 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 名danh 無vô 所sở 有hữu 。 不bất 可khả 見kiến 故cố 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 。 乃nãi 有hữu 所sở 說thuyết 。 此thử 中trung 意ý 者giả 。 決quyết 定định 二nhị 種chủng 分phân 別biệt 性tánh 最tối 勝thắng 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 中trung 。 遠viễn 離ly 虛hư 假giả 聲thanh 別biệt 異dị 之chi 性tánh 此thử 中trung 決quyết 定định 語ngữ 言ngôn 向hướng 義nghĩa 表biểu 示thị 是thị 故cố 頌tụng 言ngôn 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 語ngữ 無vô 決quyết 定định 生sanh 。

伺tứ 察sát 唯duy 智trí 者giả 。 此thử 義nghĩa 微vi 妙diệu 慧tuệ 。

此thử 言ngôn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 等đẳng 者giả 。 無vô 謂vị 無vô 所sở 有hữu 。 即tức 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 。 彼bỉ 和hòa 合hợp 語ngữ 決quyết 定định 無vô 所sở 有hữu 。 無vô 所sở 說thuyết 無vô 戲hí 論luận 。 如như 是thị 應ưng 知tri 。 一nhất 切thiết 語ngữ 言ngôn 。 中trung 所sở 說thuyết 決quyết 定định 向hướng 義nghĩa 。 云vân 何hà 是thị 向hướng 義nghĩa 。 謂vị 即tức 如như 前tiền 如như 所sở 說thuyết 義nghĩa 。 彼bỉ 解giải 釋thích 門môn 頌tụng 言ngôn 伺tứ 察sát 唯duy 智trí 者giả 。 此thử 義nghĩa 微vi 妙diệu 慧tuệ 者giả 。 伺tứ 察sát 者giả 。 謂vị 細tế 伺tứ 審thẩm 察sát 此thử 義nghĩa 者giả 。 即tức 三tam 十thập 二nhị 品phẩm 諸chư 有hữu 聲thanh 中trung 。 總tổng 說thuyết 決quyết 定định 。 頌tụng 言ngôn 智trí 者giả 。 即tức 智trí 者giả 之chi 智trí 。 能năng 知tri 語ngữ 義nghĩa 微vi 妙diệu 慧tuệ 者giả 。 即tức 畢tất 竟cánh 微vi 妙diệu 清thanh 淨tịnh 之chi 智trí 。 行hành 相tướng 云vân 何hà 。 謂vị 即tức 此thử 智trí 於ư 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 中trung 。 無vô 著trước 無vô 壞hoại 。 而nhi 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 於ư 響hưởng 聲thanh 中trung 有hữu 所sở 聞văn 故cố 。 為vi 表biểu 示thị 此thử 義nghĩa 。 所sở 以dĩ 頌tụng 言ngôn 。

若nhược 別biệt 義nghĩa 分phân 別biệt 。 相tương 續tục 義nghĩa 除trừ 遣khiển 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 彼bỉ 言ngôn 說thuyết 如như 響hưởng 。

此thử 言ngôn 相tương 續tục 義nghĩa 者giả 。 謂vị 若nhược 往vãng 若nhược 現hiện 相tướng 續tục 造tạo 作tác 之chi 義nghĩa 。 除trừ 遣khiển 者giả 。 棄khí 捨xả 義nghĩa 。 謂vị 於ư 如như 是thị 。 義nghĩa 棄khí 捨xả 執chấp 著trước 。

何hà 以dĩ 故cố 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 若nhược 見kiến 若nhược 聞văn 。 彼bỉ 有hữu 所sở 說thuyết 。 皆giai 如như 響hưởng 聲thanh 又hựu 如như 金kim 光quang 對đối 現hiện 色sắc 相tướng 。 以dĩ 是thị 義nghĩa 故cố 。 若nhược 往vãng 若nhược 現hiện 相tướng 續tục 造tạo 作tác 。 有hữu 所sở 分phân 別biệt 。 有hữu 所sở 執chấp 著trước 。 皆giai 應ưng 棄khí 捨xả 。 由do 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 中trung 。 一nhất 切thiết 所sở 說thuyết 。 皆giai 如như 響hưởng 聲thanh 。 是thị 義nghĩa 總tổng 略lược 。

復phục 次thứ 為vi 欲dục 顯hiển 明minh 斯tư 義nghĩa 。 如như 有hữu 頌tụng 云vân 。

所sở 有hữu 諸chư 教giáo 勿vật 厭yếm 捨xả 。 亦diệc 復phục 不bất 應ưng 生sanh 毀hủy 謗báng 。

見kiến 如như 實thật 已dĩ 住trụ 真chân 實thật 。 以dĩ 彼bỉ 真chân 實thật 而nhi 表biểu 說thuyết 。

今kim 此thử 義nghĩa 中trung 總tổng 略lược 所sở 成thành 表biểu 示thị 。 頌tụng 言ngôn 。

總tổng 略lược 如như 是thị 義nghĩa 。 般Bát 若Nhã 等đẳng 依y 止chỉ 。

如như 是thị 義nghĩa 循tuần 環hoàn 。 復phục 別biệt 義nghĩa 依y 止chỉ 。

此thử 言ngôn 總tổng 略lược 。 如như 是thị 等đẳng 者giả 。 所sở 有hữu 十thập 萬vạn 頌tụng 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 總tổng 略lược 一nhất 切thiết 。 如như 是thị 等đẳng 義nghĩa 。 皆giai 依y 止chỉ 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 。 相tương 續tục 三tam 十thập 二nhị 品phẩm 總tổng 略lược 攝nhiếp 故cố 。 如như 是thị 當đương 知tri 。 後hậu 無vô 增tăng 廣quảng 。 頌tụng 言ngôn 如như 是thị 義nghĩa 循tuần 環hoàn 者giả 。 謂vị 於ư 如như 是thị 。 義nghĩa 一nhất 向hướng 重trùng 復phục 循tuần 環hoàn 研nghiên 覈# 。 問vấn 研nghiên 覈# 何hà 等đẳng 義nghĩa 邪tà 。 頌tụng 自tự 答đáp 言ngôn 。 別biệt 義nghĩa 依y 止chỉ 。 此thử 中trung 所sở 說thuyết 別biệt 義nghĩa 之chi 言ngôn 。 即tức 問vấn 難nạn/nan 別biệt 義nghĩa 。 問vấn 謂vị 分phân 別biệt 差sai 別biệt 。 問vấn 難nan 有hữu 所sở 依y 據cứ 。 謂vị 菩Bồ 提Đề 分Phần 法Pháp 。 佛Phật 功công 德đức 蘊uẩn 。 於ư 此thử 法Pháp 中trung 。 如như 是thị 重trùng 復phục 。 循tuần 環hoàn 研nghiên 覈# 。 若nhược 如như 是thị 總tổng 略lược 所sở 說thuyết 所sở 成thành 別biệt 義nghĩa 。 有hữu 依y 據cứ 故cố 。 即tức 三tam 十thập 二nhị 品phẩm 各các 別biệt 自tự 性tánh 收thu 攝nhiếp 循tuần 環hoàn 。 今kim 此thử 所sở 釋thích 八bát 千thiên 頌tụng 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 一nhất 切thiết 文văn 義nghĩa 普phổ 盡tận 所sở 釋thích 。 所sở 生sanh 福phước 聚tụ 。 畢tất 竟cánh 廣quảng 大đại 。 悉tất 用dụng 迴hồi 向hướng 。 故cố 頌tụng 說thuyết 言ngôn 。

般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 正chánh 攝nhiếp 八bát 千thiên 頌tụng 。

彼bỉ 所sở 得đắc 福phước 蘊uẩn 。 皆giai 從tùng 般Bát 若Nhã 生sanh 。

此thử 言ngôn 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 正chánh 攝nhiếp 八bát 千thiên 頌tụng 者giả 。 謂vị 此thử 八bát 千thiên 頌tụng 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 中trung 所sở 說thuyết 自tự 性tánh 。 八bát 千thiên 者giả 。 此thử 之chi 數số 量lượng 普phổ 攝nhiếp 。 如như 是thị 數số 量lượng 。 中trung 義nghĩa 總tổng 聚tụ 已dĩ 釋thích 。 頌tụng 言ngôn 正chánh 者giả 。 不bất 顛điên 倒đảo 義nghĩa 。 彼bỉ 正chánh 教giáo 中trung 何hà 所sở 生sanh 邪tà 。 頌tụng 自tự 答đáp 言ngôn 。 彼bỉ 所sở 得đắc 福phước 蘊uẩn 。 得đắc 者giả 獲hoạch 義nghĩa 。 如như 是thị 清thanh 淨tịnh 。 所sở 成thành 福phước 聚tụ 。 皆giai 從tùng 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 出xuất 生sanh 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 出xuất 生sanh 故cố 。 所sở 得đắc 福phước 聚tụ 。 甚thậm 深thâm 廣quảng 大đại 。 以dĩ 是thị 所sở 得đắc 深thâm 廣quảng 福phước 聚tụ 。 普phổ 用dụng 迴hồi 向hướng 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 悉tất 令linh 獲hoạch 得đắc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 畢tất 竟cánh 勝thắng 妙diệu 清thanh 淨tịnh 之chi 智trí 。 於ư 是thị 無vô 虛hư 妄vọng 勝thắng 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諸chư 正chánh 句cú 中trung 。 如như 理lý 伺tứ 察sát 。 我ngã 此thử 所sở 造tạo 解giải 釋thích 之chi 文văn 。 所sở 生sanh 福phước 聚tụ 。 今kim 此thử 說thuyết 意ý 者giả 。 普phổ 令linh 一nhất 切thiết 。 世thế 間gian 悉tất 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 頌tụng 曰viết 。

釋Thích 迦Ca 師Sư 子Tử 諸chư 苾Bật 芻Sô 。 所sở 有hữu 如như 是thị 福phước 高cao 勝thắng 。

此thử 所sở 說thuyết 意ý 利lợi 世thế 間gian 。 由do 勝thắng 福phước 故cố 住trụ 真chân 實thật 。

佛Phật 母Mẫu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 圓Viên 集Tập 要Yếu 義Nghĩa 釋Thích 論Luận 卷quyển 第đệ 四tứ

Print Friendly, PDF & Email