法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký
Quyển 5
唐Đường 湛Trạm 然Nhiên 述Thuật

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 五ngũ (# 上thượng )#

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 述thuật

法pháp 華hoa 論luận 云vân

去khứ 。 引dẫn 《# 論luận 》# 釋thích 也dã 。 《# 論luận 》# 有hữu 三tam 文văn 。

初sơ 約ước 三tam 乘thừa 。 意ý 令linh 二Nhị 乘Thừa 與dữ 菩Bồ 薩Tát 乘thừa 同đồng 得đắc 同đồng 有hữu 。 於ư 中trung 先tiên 引dẫn 《# 論luận 》# 。 次thứ 。

論luận 言ngôn

下hạ 解giải 釋thích 論luận 意ý 。 云vân 。

次thứ 第đệ

者giả 。 與dữ 令linh 解giải 釋thích 次thứ 第đệ 不bất 違vi 。 準chuẩn 《# 論luận 》# 文văn 意ý 。 初sơ 以dĩ 無vô 上thượng 為vi 開khai 。 《# 論luận 》# 文văn 又hựu 云vân 。

佛Phật 知tri 見kiến 者giả 。 如Như 來Lai 能năng 證chứng 。 如như 實thật 知tri 彼bỉ 義nghĩa 故cố 。

經kinh 文văn 既ký 云vân

為vì 令linh 眾chúng 生sanh

若nhược 唯duy 佛Phật 證chứng 。 何hà 以dĩ 乃nãi 云vân 。 為vì 令linh 眾chúng 生sanh 。 故cố 非phi 今kim 釋thích 義nghĩa 不bất 可khả 通thông 。 第đệ 二nhị 句cú 示thị 同đồng 有hữu 無vô 上thượng 。 初sơ 《# 論luận 》# 文văn 但đãn 云vân 。

二Nhị 乘Thừa 與dữ 佛Phật 法Pháp 身thân 同đồng 等đẳng

故cố 此thử 釋thích 中trung 言ngôn 三tam 乘thừa 者giả 。 不bất 獨độc 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 合hợp 二Nhị 乘Thừa 釋thích 。 即tức 是thị 三tam 乘thừa 法Pháp 身thân 同đồng 佛Phật 。 第đệ 三tam 句cú 者giả 令linh 知tri 無vô 上thượng 。 即tức 是thị 悟ngộ 也dã 。 第đệ 四tứ 句cú 者giả 證chứng 無vô 上thượng 故cố 。 名danh 為vi 不bất 退thoái 。 證chứng 秖kỳ 是thị 得đắc 。 即tức 入nhập 初sơ 住trụ 。 《# 論luận 》# 意ý 以dĩ 前tiền 三tam 句cú 共cộng 令linh 得đắc 入nhập 初sơ 住trụ 位vị 也dã 。 初sơ 開khai 者giả 指chỉ 所sở 知tri 見kiến 為vi 無vô 上thượng 。 次thứ 示thị 此thử 境cảnh 同đồng 有hữu 。 次thứ 令linh 悟ngộ 同đồng 有hữu 。 次thứ 令linh 入nhập 此thử 境cảnh 故cố 云vân 不bất 退thoái 。 既ký 先tiên 約ước 二Nhị 乘Thừa 與dữ 菩Bồ 薩Tát 同đồng 證chứng 。 故cố 知tri 經kinh 意ý 先tiên 在tại 二Nhị 乘Thừa 。 是thị 故cố 《# 論luận 》# 文văn 不bất 簡giản 定định 性tánh 。 況huống 《# 論luận 》# 云vân 。

未vị 熟thục 即tức 當đương 熟thục

也dã 。 當đương 非phi 不bất 故cố 。 不bất 得đắc 云vân 無vô 。

次thứ

約ước 菩Bồ 薩Tát

者giả 。 驗nghiệm 知tri 菩Bồ 薩Tát 與dữ 二nhị 須tu 會hội 。 若nhược 不bất 須tu 會hội 何hà 故cố 別biệt 立lập 一nhất 釋thích 同đồng 二Nhị 乘Thừa 耶da 。 釋thích 初sơ 句cú 中trung 《# 論luận 》# 無vô 別biệt 釋thích 。 今kim 云vân 。

如như 前tiền

者giả 。 與dữ 二Nhị 乘Thừa 人nhân 同đồng 得đắc 耳nhĩ 。 鈍độn 同đồng 二Nhị 乘Thừa 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 故cố 知tri 爾nhĩ 前tiền 非phi 無vô 上thượng 也dã 。 釋thích 示thị 中trung 云vân 。

菩Bồ 薩Tát 有hữu 疑nghi 令linh 知tri 如như 實thật

故cố 知tri 爾nhĩ 前tiền 挾hiệp 疑nghi 非phi 實thật 。 疑nghi 通thông 會hội 別biệt 理lý 不bất 應ưng 然nhiên 。 若nhược 不bất 被bị 會hội 豈khởi 知tri 如như 實thật 。 況huống 知tri 如như 實thật 仍nhưng 須tu 修tu 行hành 。 釋thích 悟ngộ 中trung 云vân 。

未vị 發phát 心tâm 令linh 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm

若nhược 不bất 發phát 心tâm 。 不bất 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 知tri 爾nhĩ 前tiền 得đắc 菩Bồ 薩Tát 名danh 未vị 發phát 圓viên 心tâm 。 釋thích 入nhập 中trung 云vân 。

已dĩ 發phát 心tâm 者giả 。 令linh 入nhập 法pháp 故cố

故cố 未vị 發phát 者giả 或hoặc 指chỉ 藏tạng 通thông 。 已dĩ 發phát 之chi 言ngôn 多đa 指chỉ 別biệt 教giáo 。 別biệt 教giáo 知tri 中trung 雖tuy 似tự 已dĩ 發phát 。 不bất 入nhập 證chứng 道đạo 故cố 須tu 令linh 入nhập 。 佛Phật 知tri 見kiến 言ngôn 正chánh 簡giản 於ư 權quyền 。 當đương 知tri 三tam 教giáo 菩Bồ 薩Tát 有hữu 疑nghi 未vị 發phát 。 未vị 入nhập 真chân 常thường 。 所sở 以dĩ 《# 論luận 》# 文văn 現hiện 令linh 菩Bồ 薩Tát 。 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 而nhi 苦khổ 不bất 許hứa 公công 違vi 《# 論luận 》# 文văn 。

第đệ 三tam 約ước 凡phàm 夫phu 釋thích 中trung 《# 論luận 》# 亦diệc 不bất 釋thích 開khai 句cú 。 今kim 亦diệc 指chỉ 同đồng 初sơ 文văn 。 故cố 知tri 凡phàm 夫phu 與dữ 三tam 乘thừa 同đồng 。 第đệ 二nhị 句cú 雖tuy 釋thích 。 其kỳ 言ngôn 全toàn 與dữ 初sơ 二Nhị 乘Thừa 中trung 第đệ 二nhị 句cú 同đồng 。 至chí 第đệ 三tam 句cú 方phương 異dị 前tiền 二nhị 釋thích 。 故cố 知tri 凡phàm 夫phu 與dữ 三tam 乘thừa 人nhân 同đồng 。 有hữu 法Pháp 身thân 佛Phật 性tánh 。 故cố 下hạ 二nhị 句cú 凡phàm 夫phu 與dữ 三tam 乘thừa 別biệt 者giả 。 以dĩ 外ngoại 道đạo 計kế 常thường 故cố 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 未vị 知tri 菩Bồ 提Đề 故cố 。 既ký 為vi 凡phàm 夫phu 別biệt 一nhất 番phiên 釋thích 。 故cố 知tri 不bất 得đắc 深thâm 位vị 釋thích 之chi 。 故cố 釋thích 悟ngộ 句cú 云vân 。

令linh 覺giác 悟ngộ

入nhập 句cú 。

令linh 入nhập 菩Bồ 提Đề

當đương 知tri 凡phàm 夫phu 不bất 知tri 不bất 覺giác 。 有hữu 無vô 上thượng 法pháp 。 亦diệc 未vị 曾tằng 發phát 。 菩Bồ 提Đề 之chi 心tâm 。 而nhi 皆giai 云vân 與dữ 三tam 乘thừa 同đồng 也dã 。 故cố 知tri 三tam 番phiên 人nhân 異dị 義nghĩa 同đồng 。 是thị 故cố 初sơ 句cú 皆giai 可khả 義nghĩa 同đồng 。 次thứ 釋thích 菩Bồ 薩Tát 第đệ 二nhị 句cú 中trung 云vân 。

令linh 知tri 如như 實thật

如như 實thật 秖kỳ 是thị 法Pháp 身thân 異dị 名danh 。 此thử 亦diệc 言ngôn 異dị 義nghĩa 同đồng 。 第đệ 三tam 句cú 對đối 。 二Nhị 乘Thừa 不bất 知tri 。 故cố 云vân 。

令linh 知tri

對đối 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 曾tằng 發phát 心tâm 。 令linh 更cánh 發phát 心tâm 。 對đối 凡phàm 夫phu 令linh 異dị 外ngoại 道đạo 。 亦diệc 令linh 外ngoại 道đạo 悟ngộ 故cố 。 此thử 則tắc 義nghĩa 異dị 意ý 同đồng 。 第đệ 四tứ 句cú 中trung 對đối 二Nhị 乘Thừa 退thoái 大đại 云vân 。

不bất 退thoái

對đối 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 發phát 未vị 入nhập 故cố 云vân 。

入nhập 法pháp

對đối 凡phàm 夫phu 未vị 曾tằng 發phát 故cố 。 直trực 云vân 。

大Đại 道Đạo

當đương 知tri 秖kỳ 是thị 一nhất 佛Phật 知tri 見kiến 。 為vi 令linh 此thử 等đẳng 人nhân 異dị 開khai 同đồng 。 故cố 知tri 舉cử 三tam 乘thừa 及cập 以dĩ 凡phàm 夫phu 。 收thu 機cơ 罄khánh 盡tận 。 咸hàm 曰viết 眾chúng 生sanh 。 凡phàm 收thu 六lục 界giới 。 三tam 乘thừa 對đối 實thật 。 即tức 十thập 法Pháp 界Giới 釋thích 。 若nhược 約ước 所sở 趣thú 唯duy 一nhất 佛Phật 界giới 。 即tức 佛Phật 界giới 釋thích 。 三tam 番phiên 義nghĩa 遍biến 即tức 約ước 位vị 釋thích 。 佛Phật 界giới 對đối 九cửu 復phục 成thành 離ly 合hợp 。 況huống 論luận 釋thích 四tứ 句cú 與dữ 今kim 位vị 等đẳng 四tứ 釋thích 義nghĩa 同đồng 。

論luận 句cú 句cú 釋thích

者giả 。 《# 論luận 》# 三tam 釋thích 中trung 句cú 句cú 別biệt 釋thích 。 今kim 於ư 初sơ 釋thích 乃nãi 離ly 為vi 四tứ 。 即tức 成thành 三tam 番phiên 各các 有hữu 四tứ 釋thích 。 但đãn 舉cử 二Nhị 乘Thừa 以dĩ 例lệ 餘dư 故cố 。 亦diệc 是thị 舉cử 難nạn/nan 況huống 易dị 。 二Nhị 乘Thừa 難nạn/nan 故cố 。 今kim 初sơ 釋thích 者giả 先tiên 屬thuộc 對đối 《# 論luận 》# 文văn 。 初sơ 以dĩ 證chứng 不bất 退thoái 為vi 四tứ 位vị 釋thích 者giả 。 即tức 《# 論luận 》# 第đệ 四tứ 句cú 。 既ký 云vân 不bất 退thoái 。 即tức 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 皆giai 念niệm 不bất 退thoái 。 次thứ 明minh 佛Phật 所sở 證chứng 得đắc 為vi 四Tứ 智Trí 釋thích 。 即tức 第đệ 一nhất 句cú 。 《# 論luận 》# 云vân 。

除trừ 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 更cánh 無vô 餘dư 事sự

次thứ 以dĩ 同đồng 義nghĩa 。 即tức 第đệ 二nhị 句cú 。 《# 論luận 》# 云vân 。

二Nhị 乘Thừa 法Pháp 身thân 平bình 等đẳng 。 更cánh 無vô 差sai 別biệt 。

若nhược 無vô 觀quán 心tâm 云vân 何hà 知tri 同đồng 。 次thứ 以dĩ 不bất 知tri 究cứu 竟cánh 處xứ 者giả 。 即tức 第đệ 三tam 句cú 。 處xử 是thị 所sở 通thông 。 二Nhị 乘Thừa 不bất 知tri 。 今kim 為vi 令linh 知tri 。 知tri 即tức 是thị 門môn 。 門môn 為vi 能năng 通thông 。 故cố 作tác 四tứ 門môn 釋thích 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 既ký 然nhiên 。 菩Bồ 薩Tát 凡phàm 夫phu 例lệ 皆giai 如như 此thử 。 是thị 則tắc 三tam 類loại 皆giai 須tu 圓viên 教giáo 。 教giáo 門môn 以dĩ 為vi 能năng 通thông 。 入nhập 觀quán 修tu 智trí 方phương 能năng 到đáo 位vị 知tri 見kiến 佛Phật 境cảnh 。 若nhược 作tác 餘dư 釋thích 。 為vi 令linh 之chi 說thuyết 徒đồ 施thí 。 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 何hà 在tại 。 故cố 一nhất 家gia 釋thích 義nghĩa 依y 經kinh 順thuận 論luận 。 契khế 行hành 得đắc 理lý 。 佛Phật 出xuất 世thế 意ý 豈khởi 不bất 然nhiên 乎hồ 。 今kim 釋thích 佛Phật 意ý 寧ninh 可khả 乖quai 耶da 。 若nhược 深thâm 張trương 地địa 位vị 。 凡phàm 夫phu 非phi 冀ký 。 若nhược 除trừ 二nhị 障chướng 方phương 明minh 開khai 者giả 。 則tắc 示thị 等đẳng 三tam 皆giai 在tại 佛Phật 地địa 。 此thử 教giáo 尚thượng 非phi 地địa 前tiền 之chi 分phần 。 何hà 益ích 凡phàm 小tiểu 者giả 耶da 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 須tu 委ủy 明minh 橫hoạnh/hoành 豎thụ 釋thích 意ý 。 以dĩ 申thân 橫hoạnh/hoành 豎thụ 用dụng 《# 論luận 》# 文văn 故cố 。 故cố 《# 論luận 》# 三tam 釋thích 中trung 一nhất 一nhất 豎thụ 釋thích 。 今kim 一nhất 一nhất 釋thích 中trung 句cú 句cú 橫hoạnh/hoành 豎thụ 。 令linh 《# 論luận 》# 四tứ 句cú 亦diệc 成thành 橫hoạnh/hoành 豎thụ 。 雖tuy 有hữu 橫hoạnh/hoành 豎thụ 意ý 在tại 不bất 二nhị 。

次thứ

今kim 釋thích

下hạ 今kim 文văn 正chánh 釋thích 。 先tiên 略lược 對đối 古cổ 今kim 。 次thứ 。

若nhược 無vô 量lượng

下hạ 明minh 用dụng 今kim 意ý 。 引dẫn 文văn 釋thích 成thành 以dĩ 論luận 廢phế 立lập 。 初sơ 意ý 者giả 。 今kim 古cổ 相tương 對đối 即tức 略lược 中trung 廣quảng 。 初sơ 言ngôn 廣quảng 者giả 。 語ngữ 少thiểu 意ý 含hàm 。 既ký 顯hiển 實thật 已dĩ 須tu 知tri 諸chư 法pháp 無vô 不bất 皆giai 實thật 。 若nhược 今kim 十thập 妙diệu 乃nãi 名danh 處xứ 中trung 。 但đãn 其kỳ 名danh 中trung 而nhi 義nghĩa 則tắc 廣quảng 。 消tiêu 顯hiển 實thật 文văn 似tự 如như 難nạn/nan 用dụng 。 故cố 且thả 和hòa 舊cựu 以dĩ 存tồn 四tứ 一nhất 。 即tức 極cực 略lược 也dã 。 次thứ 用dụng 今kim 意ý 者giả 。 廣quảng 則tắc 心tâm 塵trần 行hành 法pháp 人nhân 理lý 無vô 非phi 一nhất 實thật 。 於ư 解giải 釋thích 門môn 太thái 成thành 通thông 漫mạn 。 秖kỳ 可khả 覽lãm 照chiếu 故cố 云vân 。

可khả 知tri

若nhược 作tác

下hạ 述thuật 今kim 十thập 妙diệu 。 雖tuy 不bất 消tiêu 句cú 。 對đối 義nghĩa 非phi 無vô 。 故cố 先tiên 引dẫn 經kinh 對đối 十thập 令linh 見kiến 。

問vấn 。

何hà 故cố 經kinh 文văn 不bất 依y 十thập 妙diệu 。 卻khước 雜tạp 亂loạn 耶da 。

答đáp 。

理lý 智trí 等đẳng 六lục 經kinh 已dĩ 次thứ 第đệ 。 但đãn 後hậu 四tứ 文văn 雖tuy 似tự 前tiền 後hậu 不bất 無vô 深thâm 致trí 。 何hà 者giả 。 若nhược 有hữu 感cảm 應ứng 即tức 有hữu 眷quyến 屬thuộc 。 眷quyến 屬thuộc 取thủ 悟ngộ 通thông 以dĩ 發phát 之chi 。 見kiến 通thông 獲hoạch 益ích 良lương 由do 說thuyết 法Pháp 。 依y 玄huyền 次thứ 第đệ 自tự 是thị 一nhất 途đồ 。 六lục 不bất 可khả 越việt 經kinh 文văn 灼chước 然nhiên 。 初sơ 云vân 非phi 思tư 量lượng 等đẳng 對đối 理lý 一nhất 者giả 。 所sở 思tư 故cố 也dã 。 唯duy 有hữu 諸chư 佛Phật 。 等đẳng 對đối 智trí 一nhất 者giả 。 能năng 知tri 故cố 也dã 。 唯duy 以dĩ 等đẳng 文văn 義nghĩa 既ký 具cụ 三tam 。 理lý 須tu 分phân 別biệt 。 文văn 雖tuy 具cụ 三tam 語ngữ 意ý 在tại 於ư 一nhất 大đại 家gia 事sự 。 事sự 即tức 因nhân 果quả 故cố 云vân 義nghĩa 便tiện 。 乃nãi 為vi 行hành 一nhất 。 又hựu 智trí 能năng 照chiếu 境cảnh 方phương 達đạt 境cảnh 大đại 。 故cố 大đại 名danh 智trí 。 以dĩ 事sự 為vi 行hành 。 有hữu 其kỳ 二nhị 意ý 。 自tự 行hành 化hóa 他tha 俱câu 名danh 事sự 故cố 。 今kim 化hóa 他tha 故cố 是thị 佛Phật 出xuất 世thế 之chi 大đại 事sự 也dã 。 應ưng 知tri 初sơ 分phân 別biệt 釋thích 用dụng 前tiền 分phần/phân 字tự 解giải 意ý 。 次thứ 逐trục 義nghĩa 便tiện 用dụng 前tiền 總tổng 釋thích 。 前tiền 雖tuy 二nhị 釋thích 總tổng 釋thích 易dị 見kiến 。 故cố 今kim 用dụng 之chi 。

次thứ

知tri 見kiến 者giả

下hạ 。 意ý 取thủ 經kinh 文văn 從tùng 欲dục 令linh 去khứ 為vi 位vị 一nhất 。 文văn 中trung 但đãn 云vân 知tri 見kiến 者giả 。 以dĩ 經kinh 文văn 一nhất 一nhất 句cú 中trung 皆giai 云vân 知tri 見kiến 。 即tức 能năng 知tri 見kiến 已dĩ 屬thuộc 智trí 行hành 。 所sở 見kiến 諦Đế 理lý 已dĩ 屬thuộc 理lý 一nhất 。 雖tuy 不bất 分phân 於ư 知tri 見kiến 淺thiển 深thâm 。 乃nãi 以dĩ 開khai 等đẳng 對đối 位vị 各các 別biệt 。 故cố 屬thuộc 位vị 一nhất 。 次thứ 又hựu 取thủ 結kết 文văn 對đối 三tam 法pháp 一nhất 。 重trọng/trùng 取thủ 前tiền 文văn 攬lãm 意ý 而nhi 說thuyết 。 故cố 云vân 。

又hựu

也dã 。

又hựu 取thủ

諸chư 句cú 下hạ 出xuất 現hiện 之chi 言ngôn 。 為vi 感cảm 應ứng 一nhất 。 四tứ 句cú 皆giai 同đồng 隨tùy 義nghĩa 故cố 別biệt 。 無vô 非phi 感cảm 應ứng 。 餘dư 四tứ 可khả 知tri 。

經kinh 文văn

等đẳng 者giả 。 明minh 廢phế 立lập 意ý 。 雖tuy 消tiêu 文văn 不bất 用dụng 。 義nghĩa 理lý 非phi 無vô 。 是thị 故cố 三tam 中trung 存tồn 而nhi 用dụng 略lược 。 從tùng 。

若nhược 略lược

下hạ 欲dục 用dụng 舊cựu 略lược 。 復phục 論luận 去khứ 取thủ 簡giản 義nghĩa 存tồn 數số 故cố 也dã 。 於ư 中trung 先tiên 簡giản 。 次thứ 存tồn 。 初sơ 廢phế 果quả 立lập 理lý 。 舊cựu 以dĩ 四tứ 句cú 同đồng 是thị 果quả 一nhất 。 雖tuy 以dĩ 果quả 為vi 理lý 名danh 不bất 別biệt 彰chương 。 故cố 須tu 破phá 之chi 而nhi 別biệt 立lập 理lý 。 故cố 依y 道Đạo 理lý 無vô 理lý 屬thuộc 魔ma 。 既ký 句cú 句cú 中trung 皆giai 云vân 知tri 見kiến 。 故cố 所sở 知tri 見kiến 豈khởi 非phi 理lý 一nhất 。 次thứ 廢phế 因nhân 立lập 行hành 者giả 。 行hành 之chi 始thỉ 終chung 即tức 是thị 因nhân 果quả 。 但đãn 點điểm 行hành 一nhất 即tức 收thu 二nhị 義nghĩa 。 雖tuy 廢phế 果quả 稱xưng 乃nãi 在tại 行hành 終chung 。 但đãn 加gia 理lý 一nhất 為vi 教giáo 等đẳng 本bổn 。 故cố 使sử 理lý 名danh 通thông 開khai 等đẳng 四tứ 義nghĩa 順thuận 故cố 也dã 。 次thứ 。

人nhân 一nhất

下hạ 存tồn 其kỳ 二nhị 也dã 。

次thứ 正chánh 釋thích 者giả 。 先tiên 明minh 來lai 意ý 云vân 且thả 。

從tùng 略lược

對đối 十thập 等đẳng 說thuyết 故cố 名danh 為vi 略lược 。 十thập 等đẳng 仍nhưng 存tồn 故cố 云vân 且thả 也dã 。 先tiên 釋thích 理lý 一nhất 自tự 為vi 四tứ 義nghĩa 。 今kim 又hựu 為vi 三tam 。

先tiên 標tiêu 列liệt 。 次thứ 正chánh 釋thích 。 三tam 。

所sở 以dĩ

下hạ 結kết 要yếu 歸quy 宗tông 。 正chánh 釋thích 中trung 初sơ 約ước 四tứ 位vị 者giả 。 即tức 眼nhãn 智trí 所sở 階giai 。 於ư 中trung 分phần/phân 八bát 以dĩ 出xuất 文văn 相tương/tướng 。 初sơ 標tiêu 如như 文văn 。 次thứ 。

諦đế 境cảnh

下hạ 以dĩ 所sở 依y 能năng 用dụng 顯hiển 於ư 所sở 涉thiệp 。 同đồng 述thuật 來lai 意ý 。 然nhiên 此thử 四tứ 一nhất 準chuẩn 下hạ 消tiêu 文văn 皆giai 有hữu 兩lưỡng 向hướng 。 並tịnh 從tùng 一nhất 邊biên 。 左tả 右hữu 互hỗ 攝nhiếp 以dĩ 別biệt 四tứ 一nhất 。 故cố 四tứ 相tương 望vọng 尚thượng 各các 具cụ 四tứ 。 況huống 兩lưỡng 向hướng 耶da 。 何hà 者giả 。 如như 所sở 知tri 為vi 理lý 則tắc 能năng 知tri 屬thuộc 智trí 。 能năng 稟bẩm 是thị 人nhân 。 能năng 詮thuyên 是thị 教giáo 。 今kim 文văn 具cụ 二nhị 故cố 且thả 從tùng 理lý 。 故cố 云vân 理lý 一nhất 。 今kim 顯hiển 此thử 理lý 。 理lý 不bất 獨độc 顯hiển 。 以dĩ 智trí 門môn 觀quán 三tam 。 歷lịch 所sở 涉thiệp 位vị 共cộng 方phương 顯hiển 理lý 。 乃nãi 是thị 卻khước 將tương 人nhân 教giáo 行hành 三tam 。 歷lịch 位vị 取thủ 理lý 觀quán 心tâm 人nhân 也dã 。 四tứ 門môn 教giáo 也dã 。 四Tứ 智Trí 行hành 也dã 。 三tam 種chủng 相tương/tướng 由do 破phá 惑hoặc 入nhập 位vị 階giai 於ư 至chí 理lý 。 若nhược 爾nhĩ 。 後hậu 三tam 相tương/tướng 成thành 亦diệc 應ưng 可khả 爾nhĩ 。 是thị 故cố 今kim 初sơ 舉cử 所sở 依y 諦đế 不bất 能năng 自tự 顯hiển 。 智trí 是thị 能năng 用dụng 。 由do 之chi 見kiến 理lý 故cố 云vân 。

乃nãi 能năng

三tam 。

二nhị 智trí

下hạ 簡giản 能năng 用dụng 進tiến 否phủ/bĩ 。 二nhị 智trí 四tứ 眼nhãn 否phủ/bĩ 也dã 。 種chủng 智trí 佛Phật 眼nhãn 進tiến 也dã 。 雖tuy 體thể 相tướng 即tức 顯hiển 勝thắng 須tu 分phần/phân 。 四tứ 。

經Kinh 云vân

下hạ 。 約ước 位vị 引dẫn 文văn 釋thích 其kỳ 所sở 以dĩ 。 眾chúng 生sanh 義nghĩa 兼kiêm 佛Phật 果Quả 唯duy 極cực 。 極cực 果quả 知tri 見kiến 令linh 物vật 即tức 得đắc 。 故cố 異dị 前tiền 經kinh 。 五ngũ 。

三tam 教giáo

下hạ 約ước 教giáo 判phán 意ý 。 古cổ 今kim 諸chư 師sư 釋thích 佛Phật 知tri 見kiến 。 約ước 為vi 眾chúng 生sanh 其kỳ 理lý 不bất 顯hiển 。 自tự 非phi 今kim 見kiến 委ủy 出xuất 妙diệu 境cảnh 。 眾chúng 生sanh 心tâm 佛Phật 一nhất 體thể 無vô 差sai 。 豈khởi 知tri 眾chúng 生sanh 有hữu 佛Phật 知tri 見kiến 。 故cố 約ước 教giáo 判phán 其kỳ 理lý 宛uyển 然nhiên 。 於ư 中trung 先tiên 出xuất 能năng 知tri 見kiến 人nhân 。 又hựu 。

分phần/phân 得đắc

下hạ 明minh 眾chúng 生sanh 開khai 。 局cục 於ư 初sơ 住trụ 方phương 名danh 開khai 也dã 。 六lục 。

故cố 寄ký

下hạ 結kết 意ý 。 並tịnh 是thị 證chứng 佛Phật 知tri 見kiến 位vị 也dã 。 七thất 。

如như 瑞thụy

下hạ 明minh 所sở 表biểu 。 定định 慧tuệ 之chi 後hậu 尋tầm 雨vũ 四tứ 華hoa 。 可khả 表biểu 同đồng 歸quy 經kinh 於ư 四tứ 位vị 。 華hoa 皆giai 散tán 佛Phật 至chí 果quả 不bất 虛hư 。 又hựu 散tán 大đại 眾chúng 乘thừa 位vị 之chi 人nhân 。 八bát 。

開khai 者giả

下hạ 正chánh 釋thích 。 中trung 二nhị 。

初sơ 正chánh 釋thích 。 次thứ 。

然nhiên 圓viên 道đạo

下hạ 融dung 通thông 。

初sơ 釋thích 開khai 中trung 二nhị 。

初sơ 略lược 對đối 。 次thứ 。

何hà 者giả

下hạ 正chánh 釋thích 。 於ư 中trung 又hựu 五ngũ 。

初sơ 明minh 位vị 障chướng 。 通thông 惑hoặc 謂vị 見kiến 思tư 。 別biệt 惑hoặc 謂vị 無vô 明minh 。 通thông 別biệt 兩lưỡng 惑hoặc 同đồng 在tại 一nhất 念niệm 。 念niệm 體thể 即tức 是thị 。 是thị 體thể 非phi 理lý 。 是thị 事sự 非phi 是thị 。 是thị 非phi 一nhất 如như 。 同đồng 體thể 為vi 障chướng 。 二nhị 惑hoặc 叵phả 分phần/phân 。 故cố 云vân 。

難nan 可khả 了liễu 知tri

次thứ 。

初sơ 心tâm

下hạ 明minh 依y 障chướng 之chi 位vị 者giả 。 隨tùy 喜hỷ 之chi 前tiền 初sơ 心tâm 圓viên 信tín 。 名danh 字tự 位vị 也dã 。 圓viên 受thọ 。 五ngũ 品phẩm 位vị 也dã 。 圓viên 伏phục 。 六lục 根căn 位vị 也dã 。 將tương 此thử 凡phàm 心tâm 即tức 為vi 伏phục 斷đoạn 。 故cố 云vân 能năng 也dã 。 伏phục 通thông 信tín 受thọ 。 信tín 必tất 在tại 初sơ 。 不bất 同đồng 世thế 人nhân 初sơ 心tâm 即tức 佛Phật 。 三tam 。

內nội 加gia

下hạ 明minh 加gia 行hành 除trừ 障chướng 。 有hữu 法pháp 。 譬thí 。 合hợp 。 由do 此thử 行hành 故cố 得đắc 入nhập 初sơ 住trụ 。 合hợp 云vân 。

緣duyên 修tu

者giả 。 即tức 指chỉ 住trụ 前tiền 。

問vấn 。

若nhược 入nhập 初sơ 住trụ 方phương 名danh 開khai 者giả 。 當đương 知tri 此thử 經Kinh 。 凡phàm 夫phu 絕tuyệt 分phần/phân 。 何hà 故cố 不bất 許hứa 他tha 從tùng 高cao 位vị 。 何hà 故cố 論luận 文văn 云vân 為vi 凡phàm 夫phu 。

答đáp 。

四tứ 釋thích 之chi 中trung 約ước 智trí 約ước 位vị 。 唯duy 聖thánh 方phương 開khai 。 約ước 觀quán 約ước 門môn 乃nãi 通thông 名danh 字tự 。 況huống 為vi 令linh 之chi 語ngữ 令linh 凡phàm 入nhập 聖thánh 。 結kết 緣duyên 之chi 益ích 準chuẩn 此thử 可khả 知tri 。 所sở 以dĩ 四tứ 釋thích 方phương 顯hiển 今kim 意ý 。 不bất 妨phương 高cao 位vị 不bất 棄khí 凡phàm 夫phu 。

四tứ 引dẫn 證chứng 除trừ 位vị 。 入nhập 理lý 之chi 言ngôn 義nghĩa 通thông 深thâm 淺thiển 。 從tùng 初sơ 立lập 稱xưng 故cố 且thả 。

云vân 住trụ

五ngũ 。

住trụ 於ư

下hạ 結kết 所sở 表biểu 以dĩ 立lập 名danh 。

次thứ 釋thích 示thị 中trung 三tam 。

先tiên 明minh 破phá 障chướng 體thể 顯hiển 。 次thứ 明minh 顯hiển 體thể 具cụ 德đức 。 三tam 結kết 位vị 名danh 。 準chuẩn 義nghĩa 亦diệc 應ưng 如như 入nhập 十thập 住trụ 。 一nhất 者giả 文văn 略lược 。 二nhị 者giả 已dĩ 入nhập 。 無vô 功công 用dụng 道đạo 。 下hạ 去khứ 亦diệc 然nhiên 。

次thứ 釋thích 悟ngộ 中trung 四tứ 。

先tiên 明minh 障chướng 除trừ 行hành 成thành 。 次thứ 。

事sự 理lý

下hạ 明minh 體thể 德đức 遍biến 收thu 。 三tam 引dẫn 證chứng 。 四tứ 結kết 名danh 。

次thứ 釋thích 入nhập 中trung 五ngũ 。

略lược 無vô 障chướng 除trừ 準chuẩn 上thượng 合hợp 有hữu 。 但đãn 連liên 牒điệp 前tiền 文văn 。 故cố 但đãn 云vân 體thể 。 次thứ 。

自tự 在tại

下hạ 歎thán 體thể 德đức 也dã 。 三tam 。

自tự 在tại 流lưu 入nhập

下hạ 歎thán 行hành 滿mãn 也dã 。 四tứ 引dẫn 證chứng 。 五ngũ 結kết 位vị 。 於ư 釋thích 悟ngộ 入nhập 並tịnh 引dẫn 《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 》# 者giả 。 借tá 別biệt 成thành 圓viên 。 故cố 釋thích 悟ngộ 中trung 云vân 。

理lý 量lượng 不bất 二nhị

釋thích 入nhập 中trung 云vân 。

理lý 量lượng 自tự 在tại

當đương 知tri 別biệt 中trung 無vô 此thử 事sự 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 。 前tiền 釋thích 住trụ 中trung 引dẫn 《# 仁nhân 王vương 》# 云vân 。

入nhập 理lý 名danh 住trụ

者giả 。 準chuẩn 例lệ 借tá 別biệt 。 亦diệc 可khả 十thập 住trụ 如như 理lý 。 十thập 行hành 如như 量lượng 。 量lượng 即tức 理lý 故cố 名danh 住trụ 。 理lý 即tức 量lượng 故cố 名danh 行hành 。

融dung 通thông 者giả 。 為vi 借tá 別biệt 故cố 。 故cố 須tu 融dung 通thông 。 於ư 中trung 為vi 四tứ 。

初sơ 正chánh 融dung 通thông 。 即tức 無vô 復phục 淺thiển 深thâm 。 次thứ 。

但đãn 如như 理lý

下hạ 明minh 淺thiển 深thâm 所sở 以dĩ 。 三tam 引dẫn 證chứng 中trung 先tiên 引dẫn 。 次thứ 釋thích 。 四tứ 舉cử 譬thí 中trung 。 有hữu 開khai 有hữu 合hợp 。 先tiên 開khai 中trung 云vân 。

朔sóc 望vọng

者giả 。 朔sóc 明minh 也dã 。 謂vị 月nguyệt 初sơ 明minh 。 望vọng 謂vị 相tương 望vọng 。 即tức 圓viên 滿mãn 時thời 日nhật 月nguyệt 相tương 望vọng 。 月nguyệt 非phi 朔sóc 望vọng 。 寄ký 於ư 朔sóc 望vọng 則tắc 有hữu 虧khuy 盈doanh 。 合hợp 文văn 可khả 見kiến 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 須tu 引dẫn 《# 大đại 經kinh 》# 月nguyệt 愛ái 喻dụ 也dã 。

次thứ 約ước 四Tứ 智Trí 中trung 初sơ 辯biện 異dị 者giả 。 秖kỳ 是thị 圓viên 位vị 能năng 契khế 之chi 智trí 。 言ngôn 。

不bất 如như

者giả 。 不bất 同đồng 也dã 。 簡giản 異dị 於ư 遍biến 。 彼bỉ 般Bát 若Nhã 中trung 通thông 三tam 教giáo 故cố 。 故cố 名danh 為vi 通thông 。 今kim 不bất 依y 之chi 。 唯duy 一nhất 圓viên 道đạo 故cố 云vân 。

不bất 如như

如như 字tự 平bình 呼hô 。

次thứ 正chánh 釋thích 者giả 。 先tiên 約ước 位vị 中trung 已dĩ 略lược 明minh 行hành 相tương/tướng 。 此thử 中trung 重trọng/trùng 明minh 但đãn 直trực 述thuật 而nhi 已dĩ 。 有hữu 釋thích 有hữu 結kết 。 釋thích 中trung 二nhị 。

初sơ 正chánh 釋thích 。 次thứ 。

又hựu 道đạo 慧tuệ

下hạ 重trùng 以dĩ 《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 》# 意ý 消tiêu 之chi 。 令linh 可khả 見kiến 故cố 。 初sơ 文văn 者giả 。 慧tuệ 因nhân 智trí 果quả 各các 通thông 總tổng 別biệt 。 因nhân 果quả 之chi 上thượng 各các 加gia 種chủng 者giả 故cố 得đắc 別biệt 名danh 。 各các 加gia 一nhất 切thiết 故cố 受thọ 果quả 稱xưng 。 初sơ 言ngôn 道đạo 者giả 。 故cố 受thọ 因nhân 稱xưng 。 慧tuệ 之chi 與dữ 智trí 一nhất 往vãng 且thả 然nhiên 。 若nhược 依y 諸chư 經kinh 未vị 必tất 全toàn 爾nhĩ 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 三tam 記ký 。 次thứ 。

此thử 亦diệc

下hạ 結kết 文văn 意ý 。 亦diệc 是thị 融dung 通thông 。 言ngôn 結kết 意ý 者giả 。 既ký 屬thuộc 圓viên 智trí 故cố 理lý 量lượng 相tương/tướng 即tức 。 非phi 因nhân 果quả 總tổng 別biệt 而nhi 因nhân 果quả 總tổng 別biệt 。 前tiền 文văn 雖tuy 有hữu 如như 理lý 等đẳng 言ngôn 。 非phi 文văn 正chánh 意ý 。 今kim 釋thích 四Tứ 智Trí 正chánh 應ứng 用dụng 之chi 。 但đãn 須tu 融dung 通thông 耳nhĩ 。 如như 彼bỉ 俗tục 境cảnh 數số 量lượng 。 如như 於ư 實thật 理lý 契khế 之chi 。 各các 云vân 如như 者giả 各các 稱xưng 境cảnh 也dã 。 然nhiên 一nhất 一nhất 位vị 各các 具cụ 二nhị 智trí 不bất 二nhị 雙song 入nhập 。 且thả 寄ký 四tứ 位vị 四tứ 名danh 便tiện 故cố 。 不bất 別biệt 而nhi 別biệt 初sơ 後hậu 理lý 同đồng 。 次thứ 約ước 門môn 者giả 。 門môn 既ký 是thị 教giáo 理lý 應ưng 先tiên 列liệt 。 今kim 在tại 此thử 者giả 各các 有hữu 其kỳ 意ý 。 若nhược 專chuyên 釋thích 此thử 四tứ 。 則tắc 先tiên 教giáo 次thứ 觀quán 後hậu 方phương 智trí 位vị 。 此thử 中trung 釋thích 理lý 四tứ 皆giai 能năng 詮thuyên 。 於ư 四tứ 法Pháp 中trung 。 親thân 者giả 先tiên 列liệt 。 具cụ 如như 下hạ 文văn 逆nghịch 順thuận 生sanh 起khởi 。 以dĩ 親thân 先tiên 故cố 。 故cố 先tiên 位vị 智trí 次thứ 及cập 教giáo 觀quán 。 於ư 位vị 智trí 中trung 位vị 為vi 所sở 涉thiệp 智trí 為vi 能năng 證chứng 。 則tắc 所sở 親thân 能năng 疎sơ 故cố 先tiên 位vị 次thứ 智trí 。 於ư 教giáo 觀quán 中trung 非phi 教giáo 不bất 觀quán 。 故cố 教giáo 前tiền 觀quán 後hậu 。 於ư 中trung 亦diệc 先tiên 正chánh 釋thích 。 次thứ 融dung 通thông 。 初sơ 云vân 。

橫hoạnh/hoành

者giả 。 初sơ 心tâm 所sở 稟bẩm 教giáo 法pháp 具cụ 四tứ 。 以dĩ 法pháp 相tướng 望vọng 無vô 復phục 優ưu 劣liệt 。 故cố 名danh 為vi 橫hoạnh/hoành 。 應ưng 知tri 位vị 智trí 多đa 約ước 於ư 豎thụ 。 約ước 觀quán 乃nãi 成thành 非phi 橫hoạnh/hoành 非phi 豎thụ 。 通thông 論luận 並tịnh 是thị 約ước 非phi 橫hoạnh/hoành 豎thụ 以dĩ 論luận 橫hoạnh/hoành 豎thụ 。 觀quán 門môn 亦diệc 有hữu 淺thiển 深thâm 故cố 也dã 。 教giáo 四tứ 相tương 望vọng 似tự 亦diệc 淺thiển 深thâm 。 於ư 中trung 初sơ 釋thích 。 次thứ 。

能năng 通thông

下hạ 以dĩ 理lý 攝nhiếp 教giáo 。 攝nhiếp 即tức 融dung 也dã 。 故cố 門môn 門môn 中trung 皆giai 通thông 智trí 位vị 。 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 以dĩ 歷lịch 有hữu 等đẳng 。 皆giai 通thông 於ư 觀quán 以dĩ 至chí 於ư 住trụ 。 故cố 門môn 成thành 橫hoạnh/hoành 。 雖tuy 對đối 開khai 等đẳng 但đãn 明minh 有hữu 等đẳng 義nghĩa 同đồng 開khai 等đẳng 。 非phi 對đối 深thâm 淺thiển 約ước 位vị 開khai 等đẳng 。 又hựu 一nhất 一nhất 門môn 。 中trung 皆giai 云vân 一nhất 切thiết 者giả 。 本bổn 顯hiển 互hỗ 通thông 互hỗ 具cụ 故cố 也dã 。 猶do 恐khủng 不bất 了liễu 。 故cố 下hạ 更cánh 以dĩ 理lý 性tánh 融dung 之chi 。 次thứ 觀quán 心tâm 釋thích 。 且thả 語ngữ 大đại 略lược 以dĩ 消tiêu 開khai 等đẳng 。 委ủy 論luận 觀quán 法pháp 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 。 觀quán 本bổn 無vô 障chướng 不bất 須tu 融dung 通thông 。 所sở 以dĩ 前tiền 之chi 三tam 釋thích 初sơ 不bất 述thuật 理lý 。 故cố 一nhất 一nhất 釋thích 文văn 後hậu 融dung 通thông 。 並tịnh 是thị 附phụ 理lý 。 理lý 是thị 文văn 義nghĩa 正chánh 意ý 故cố 也dã 。 觀quán 親thân 依y 理lý 。 是thị 故cố 初sơ 論luận 三tam 諦đế 之chi 理lý 。

是thị 為vi

下hạ 結kết 歸quy 也dã 。 結kết 於ư 三tam 觀quán 以dĩ 歸quy 開khai 等đẳng 。 次thứ 。

所sở 以dĩ

下hạ 逆nghịch 順thuận 生sanh 起khởi 者giả 。 初sơ 明minh 所sở 由do 於ư 能năng 。 次thứ 明minh 能năng 顯hiển 於ư 所sở 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 結kết 撮toát 四tứ 釋thích 以dĩ 歸quy 理lý 二nhị 。 既ký 知tri 四tứ 釋thích 並tịnh 釋thích 開khai 等đẳng 。 應ưng 知tri 開khai 等đẳng 一nhất 一nhất 四tứ 重trọng/trùng 。 況huống 復phục 四tứ 文văn 親thân 疎sơ 互hỗ 攝nhiếp 。 能năng 所sở 映ánh 顯hiển 。 此thử 乃nãi 教giáo 行hành 人nhân 三tam 寄ký 理lý 以dĩ 辯biện 。 理lý 既ký 如như 是thị 餘dư 三tam 例lệ 然nhiên 。 故cố 知tri 今kim 家gia 似tự 借tá 《# 論luận 》# 文văn 而nhi 冥minh 符phù 《# 論luận 》# 旨chỉ 。

昔tích 方phương 便tiện 教giáo

等đẳng 者giả 。 別biệt 初Sơ 地Địa 已dĩ 去khứ 以dĩ 分phần/phân 四tứ 義nghĩa 。 即tức 初Sơ 地Địa 為vi 開khai 。 從tùng 二nhị 至chí 六lục 為vi 示thị 。 七thất 八bát 為vi 悟ngộ 。 第đệ 十thập 為vi 入nhập 。 而nhi 帶đái 地địa 前tiền 非phi 佛Phật 知tri 見kiến 。 故cố 別biệt 知tri 見kiến 不bất 可khả 即tức 為vi 眾chúng 生sanh 開khai 之chi 。 既ký 依y 別biệt 義nghĩa 。 亦diệc 可khả 通thông 取thủ 三tam 賢hiền 十Thập 地Địa 次thứ 第đệ 對đối 之chi 。 或hoặc 準chuẩn 古cổ 師sư 。 如như 前tiền 諸chư 釋thích 判phán 八bát 恆hằng 中trung 後hậu 四tứ 恆hằng 是thị 。 故cố 別biệt 知tri 見kiến 信tín 經kinh 劫kiếp 數số 。 頗phả 到đáo 故cố 也dã 。 通thông 教giáo 見kiến 地địa 開khai 。 薄bạc 地địa 示thị 。 離ly 欲dục 悟ngộ 。 已dĩ 辦biện 入nhập 。 三tam 藏tạng 教giáo 中trung 若nhược 約ước 二Nhị 乘Thừa 準chuẩn 通thông 教giáo 說thuyết 。 若nhược 約ước 菩Bồ 薩Tát 。 則tắc 初sơ 祇kỳ 為vi 開khai 。 二nhị 祇kỳ 為vi 示thị 。 第đệ 三tam 為vi 悟ngộ 。 百bách 劫kiếp 為vi 入nhập 。 若nhược 兼kiêm 聖thánh 位vị 則tắc 以dĩ 第đệ 三tam 百bách 劫kiếp 為vi 悟ngộ 。 三tam 十thập 四tứ 心tâm 斷đoạn 結kết 為vi 入nhập 。 此thử 之chi 二nhị 教giáo 始thỉ 終chung 不bất 明minh 佛Phật 知tri 見kiến 也dã 。 以dĩ 當đương 教giáo 不bất 說thuyết 是thị 故cố 云vân 無vô 。 不bất 可khả 將tương 《# 婆bà 沙sa 》# 四tứ 階giai 。 《# 般Bát 若Nhã 》# 三tam 共cộng 。 《# 瓔anh 珞lạc 》# 次thứ 第đệ 。 能năng 消tiêu 《# 法pháp 華hoa 》# 。 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 故cố 知tri 知tri 見kiến 開khai 示thị 等đẳng 名danh 。 名danh 可khả 通thông 用dụng 。 佛Phật 之chi 一nhất 字tự 唯duy 局cục 此thử 經Kinh 。 若nhược 其kỳ 欲dục 以dĩ 佛Phật 義nghĩa 通thông 用dụng 。 則tắc 以dĩ 當đương 教giáo 發phát 心tâm 皆giai 求cầu 當đương 教giáo 佛Phật 果Quả 。 故cố 使sử 開khai 等đẳng 亦diệc 得đắc 云vân 佛Phật 。 而nhi 須tu 簡giản 部bộ 簡giản 教giáo 而nhi 已dĩ 。 釋thích 人nhân 一nhất 中trung 言ngôn 但đãn 化hóa 菩Bồ 薩Tát 者giả 據cứ 佛Phật 意ý 說thuyết 。 窮cùng 子tử 自tự 謂vị 準chuẩn 次thứ 第đệ 論luận 。 今kim 從tùng 開khai 說thuyết 故cố 云vân 人nhân 一nhất 。 教giáo 行hành 準chuẩn 知tri 。 行hành 一nhất 中trung 光quang 宅trạch 為vi 教giáo 一nhất 者giả 。 約ước 今kim 判phán 文văn 與dữ 光quang 宅trạch 不bất 同đồng 。 非phi 立lập 名danh 也dã 。 光quang 宅trạch 立lập 名danh 多đa 同đồng 舊cựu 師sư 。

為vi 圓viên 故cố 諸chư 即tức 是thị 一nhất 事sự

者giả 。 所sở 作tác 名danh 諸chư 。 一nhất 是thị 所sở 為vi 。 一nhất 秖kỳ 是thị 圓viên 。 即tức 是thị 一nhất 家gia 之chi 諸chư 諸chư 無vô 不bất 一nhất 故cố 也dã 。

亦diệc 可khả

等đẳng 者giả 。 兩lưỡng 向hướng 釋thích 也dã 。 約ước 教giáo 主chủ 者giả 。 諸chư 有hữu 所sở 作tác 。 常thường 為vi 六lục 字tự 。 以dĩ 明minh 說thuyết 意ý 。 意ý 在tại 所sở 為vi 故cố 云vân 一nhất 。 一nhất 家gia 之chi 事sự 故cố 云vân 事sự 。 卻khước 指chỉ 所sở 作tác 為vi 事sự 。 故cố 云vân 教giáo 化hóa 。

若nhược 就tựu 行hành

下hạ 牒điệp 約ước 行hành 釋thích 。 準chuẩn 前tiền 初sơ 意ý 。 若nhược 準chuẩn 前tiền 文văn 既ký 以dĩ 智trí 為vi 行hành 。 至chí 今kim 釋thích 行hành 應ưng 具cụ 指chỉ 四Tứ 智Trí 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 用dụng 是thị 行hành 為vi 教giáo 指chỉ 四tứ 門môn 。 此thử 亦diệc 如như 是thị 。 能năng 稟bẩm 之chi 人nhân 還hoàn 修tu 前tiền 觀quán 。 下hạ 二nhị 準chuẩn 此thử 。 釋thích 理lý 具cụ 列liệt 良lương 由do 此thử 也dã 。

然nhiên 四tứ 句cú

下hạ 。 今kim 家gia 一nhất 一nhất 兩lưỡng 向hướng 釋thích 之chi 。 若nhược 論luận 義nghĩa 有hữu 兩lưỡng 向hướng 。 且thả 依y 今kim 文văn 。 古cổ 亦diệc 無vô 妨phương 。 約ước 經kinh 文văn 勢thế 所sở 歸quy 須tu 依y 今kim 釋thích 。 文văn 勢thế 雖tuy 爾nhĩ 。 若nhược 以dĩ 義nghĩa 兼kiêm 皆giai 具cụ 四tứ 義nghĩa 。

從tùng 但đãn 以dĩ

下hạ 釋thích 教giáo 一nhất 。 於ư 中trung 先tiên 正chánh 明minh 教giáo 一nhất 。 次thứ 。

自tự 別biệt 教giáo

下hạ 明minh 教giáo 一nhất 中trung 所sở 無vô 。 先tiên 示thị 正chánh 釋thích 。 次thứ 破phá 三tam 師sư 。 破phá 中trung 光quang 宅trạch 尚thượng 亦diệc 知tri 無vô 四tứ 階giai 菩Bồ 薩Tát 。 但đãn 光quang 宅trạch 指chỉ 昔tích 不bất 明minh 。 故cố 《# 玄huyền 》# 文văn 有hữu 破phá 。 此thử 云vân 偏thiên 行hành 尚thượng 該cai 通thông 別biệt 。 但đãn 由do 光quang 宅trạch 猶do 尚thượng 不bất 語ngữ 通thông 乘thừa 是thị 權quyền 。 故cố 須tu 破phá 之chi 。 況huống 今kim 復phục 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 。 而nhi 為vi 第đệ 三tam 。 其kỳ 第đệ 二nhị 師sư 同đồng 於ư 光quang 宅trạch 。 亦diệc 知tri 廢phế 偏thiên 菩Bồ 薩Tát 。 但đãn 列liệt 三tam 名danh 望vọng 於ư 光quang 宅trạch 。 顛điên 倒đảo 異dị 耳nhĩ 。

若nhược 作tác

下hạ 通thông 破phá 二nhị 師sư 。 亦diệc 但đãn 成thành 破phá 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 未vị 涉thiệp 通thông 別biệt 故cố 未vị 全toàn 當đương 。 第đệ 三tam 師sư 同đồng 於ư 嘉gia 祥tường 。 嘉gia 祥tường 尚thượng 然nhiên 。 故cố 並tịnh 不bất 知tri 三tam 乘thừa 共cộng 位vị 。 及cập 《# 瓔anh 珞lạc 》# 等đẳng 次thứ 第đệ 行hành 者giả 是thị 方phương 便tiện 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 何hà 故cố 《# 大đại 瓔anh 珞lạc 》# 第đệ 九cửu 。 〈# 三tam 道Đạo 品Phẩm 〉# 中trung 慧tuệ 品phẩm 中trung 。

慧Tuệ 眼Nhãn 菩Bồ 薩Tát 問vấn 佛Phật 云vân 。

云vân 何hà 三tam 乘thừa 。

佛Phật 言ngôn 。

菩Bồ 薩Tát 乘Thừa 者giả 。

復phục 有hữu 三tam 種chủng 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 大Đại 乘Thừa 。 菩Bồ 薩Tát 支chi 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 聲Thanh 聞Văn 。 支chi 佛Phật 亦diệc 三tam 。

謂vị 支chi 佛Phật 大Đại 乘Thừa 。 支chi 佛Phật 支chi 佛Phật 。 支chi 佛Phật 聲Thanh 聞Văn 。 聲Thanh 聞Văn 亦diệc 三tam 。 謂vị 聲Thanh 聞Văn 大Đại 乘Thừa 。 聲Thanh 聞Văn 支chi 佛Phật 。 聲Thanh 聞Văn 聲Thanh 聞Văn 。

故cố 知tri 菩Bồ 薩Tát 三tam 者giả 。 別biệt 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 如như 《# 大đại 經kinh 》# 中trung 釋thích 別biệt 五ngũ 味vị 。 亦diệc 寄ký 三tam 乘thừa 判phán 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 支chi 佛Phật 三tam 者giả 通thông 三tam 乘thừa 也dã 。 聲Thanh 聞Văn 三tam 者giả 三tam 藏tạng 三tam 乘thừa 。 又hựu 第đệ 八bát 云vân 。

慧Tuệ 眼Nhãn 菩Bồ 薩Tát 曰viết 。

復phục 有hữu 定định 意ý 名danh 無vô 盡tận 門môn 。 超siêu 過quá 三tam 乘thừa 成thành 菩Bồ 薩Tát 號hiệu 。

既ký 超siêu 三tam 乘thừa 。 乃nãi 是thị 超siêu 前tiền 三tam 種chủng 三tam 乘thừa 。 不bất 可khả 獨độc 云vân 超siêu 第đệ 三tam 乘thừa 。 經kinh 又hựu 不bất 云vân 超siêu 二nhị 三tam 乘thừa 。 豈khởi 非phi 圓viên 教giáo 菩Bồ 薩Tát 乘thừa 耶da 。

若nhược 爾nhĩ

下hạ 破phá 。 中trung 有hữu 四tứ 。

先tiên 破phá 所sở 存tồn 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 尚thượng 存tồn 三tam 藏tạng 必tất 存tồn 通thông 別biệt 。 次thứ 。

何hà 處xứ

下hạ 破phá 其kỳ 列liệt 名danh 。 三tam 。

若nhược 依y

下hạ 縱túng/tung 難nạn/nan 。 四tứ 。

若nhược 如như

下hạ 結kết 難nạn/nan 。

今kim 言ngôn

下hạ 正chánh 釋thích 中trung

無vô 有hữu 餘dư 乘thừa

等đẳng 者giả 。 既ký 云vân 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 又hựu 云vân 若nhược 二nhị 若nhược 三tam 。 當đương 知tri 無vô 餘dư 之chi 外ngoại 復phục 無vô 二nhị 三tam 。 言ngôn 餘dư 乘thừa 者giả 。 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 中trung 別biệt 教giáo 乘thừa 也dã 。 既ký 識thức 三tam 味vị 。 鹿lộc 苑uyển 可khả 知tri 。 即tức 同đồng 方Phương 等Đẳng 所sở 對đối 中trung 小tiểu 。 故cố 今kim 文văn 中trung 但đãn 況huống 出xuất 鹿lộc 苑uyển 。 故cố 云vân 。

況huống 三tam 藏tạng 三tam 耶da

若nhược 不bất 作tác 此thử 釋thích 。 如như 何hà 能năng 顯hiển 經kinh 部bộ 之chi 妙diệu 異dị 他tha 經kinh 耶da 。 他tha 既ký 不bất 以dĩ 教giáo 部bộ 消tiêu 經kinh 。 故cố 知tri 教giáo 部bộ 妙diệu 義nghĩa 難nạn/nan 顯hiển 。

三tam 世thế 佛Phật 章chương 各các 明minh 教giáo 行hành

者giả 。 文văn 中trung 各các 云vân 是thị 法Pháp 皆giai 為vì 。 一nhất 佛Phật 乘Thừa 故cố 。 是thị 教giáo 一nhất 文văn 也dã 。

是thị 諸chư 眾chúng 生sanh

下hạ 即tức 行hành 一nhất 文văn 也dã 。

後hậu 總tổng 論luận

者giả 下hạ 。 三tam 世thế 佛Phật 章chương 末mạt 總tổng 云vân 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 是thị 諸chư 佛Phật 但đãn 教giáo 化hóa 菩Bồ 薩Tát 。

人nhân 一nhất 也dã 。

欲dục 以dĩ 已dĩ

下hạ 。 理lý 一nhất 也dã 。 居cư 三tam 世thế 後hậu 名danh 之chi 為vi 總tổng 。

若nhược 當đương 章chương

等đẳng 者giả 。 眾chúng 生sanh 即tức 人nhân 一nhất 。 種chủng 智trí 所sở 知tri 即tức 理lý 一nhất 。 然nhiên 約ước 種chủng 智trí 之chi 眾chúng 生sanh 方phương 名danh 行hành 一nhất 。 故cố 此thử 各các 明minh 。

不bất 及cập

下hạ 合hợp 。 又hựu 諸chư 佛Phật 章chương 中trung 文văn 已dĩ 具cụ 故cố 。 為vi 避tị 繁phồn 文văn 。 故cố 三tam 世thế 中trung 二nhị 別biệt 二nhị 含hàm 。

瓔anh 珞lạc 十thập 三tam 九cửu 世thế

者giả 恐khủng 誤ngộ 。 文văn 在tại 十thập 一nhất 。 彼bỉ 經kinh 。

淨Tịnh 居Cư 天thiên 子tử 問vấn 佛Phật 。

今kim 有hữu 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 及cập 十thập 方phương 佛Phật 。 我ngã 亦diệc 不bất 疑nghi 。 云vân 何hà 有hữu 未vị 來lai 諸chư 佛Phật 耶da 。

佛Phật 言ngôn 。

汝nhữ 為vi 問vấn 過quá 去khứ 三tam 世thế 。 為vi 問vấn 未vị 來lai 三tam 世thế 。 現hiện 在tại 三tam 世thế 。 天thiên 子tử 曰viết 。

不bất 問vấn 過quá 現hiện 。 唯duy 問vấn 未vị 來lai 。

佛Phật 言ngôn 。

有hữu 二nhị 因nhân 緣duyên 。 有hữu 未vị 來lai 佛Phật 。 一nhất 者giả 過quá 去khứ 諸chư 佛Phật 。 以dĩ 慈từ 悲bi 心tâm 。 入nhập 未vị 來lai 世thế 。 二nhị 者giả 未vị 來lai 菩Bồ 薩Tát 成thành 佛Phật 。

今kim 文văn 依y 彼bỉ 佛Phật 答đáp 天thiên 子tử 文văn 也dã 。 皆giai 悉tất 當đương 世thế 前tiền 後hậu 相tương 望vọng 。 自tự 有hữu 三tam 世thế 。 故cố 佛Phật 以dĩ 三tam 種chủng 三tam 世thế 以dĩ 問vấn 天thiên 子tử 。 故cố 知tri 即tức 有hữu 九cửu 世thế 義nghĩa 也dã 。 若nhược 《# 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 》# 更cánh 加gia 三tam 世thế 說thuyết 平bình 等đẳng 句cú 。 合hợp 為vi 十thập 句cú 。

問vấn 。

《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 何hà 故cố 更cánh 說thuyết 平bình 等đẳng 。

答đáp 。

一nhất 者giả 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 法pháp 相tướng 至chí 十thập 。 令linh 數số 圓viên 故cố 。 二nhị 者giả 欲dục 明minh 三tam 世thế 難nan 思tư 。 令linh 理lý 滿mãn 故cố 。 故cố 須tu 第đệ 十thập 。 又hựu 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 明minh 非phi 但đãn 九cửu 世thế 。 及cập 以dĩ 平bình 等đẳng 。 而nhi 云vân 十thập 種chủng 三tam 世thế 。 故cố 知tri 前tiền 九cửu 一nhất 一nhất 三tam 世thế 。 以dĩ 彼bỉ 欲dục 明minh 九cửu 三tam 秖kỳ 是thị 九cửu 世thế 。 九cửu 世thế 秖kỳ 是thị 三tam 世thế 。 三tam 世thế 秖kỳ 是thị 剎sát 那na 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 皆giai 盡tận 過quá 未vị 。 此thử 乃nãi 長trường 短đoản 相tương/tướng 攝nhiếp 。 今kim 未vị 論luận 之chi 。 且thả 約ước 三tam 九cửu 相tương 望vọng 以dĩ 論luận 。 為vi 引dẫn 同đồng 故cố 。 三tam 世thế 若nhược 同đồng 十thập 方phương 即tức 同đồng 。 則tắc 塵trần 剎sát 皆giai 同đồng 。 讀đọc 者giả 但đãn 云vân 剎sát 說thuyết 眾chúng 生sanh 說thuyết 。 而nhi 不bất 思tư 剎sát 及cập 眾chúng 生sanh 皆giai 為vi 能năng 說thuyết 。 所sở 被bị 者giả 誰thùy 。 良lương 由do 不bất 思tư 眾chúng 生sanh 剎sát 性tánh 。 若nhược 得đắc 此thử 意ý 彼bỉ 此thử 互hỗ 明minh 。

兩lưỡng 則tắc 指chỉ 上thượng 兩lưỡng 則tắc 指chỉ 下hạ

者giả 。 五ngũ 佛Phật 章chương 門môn 皆giai 須tu 具cụ 六lục 。 總tổng 佛Phật 章chương 中trung 但đãn 有hữu 其kỳ 四tứ 闕khuyết 第đệ 五ngũ 六lục 。 釋Thích 迦Ca 章chương 中trung 唯duy 闕khuyết 第đệ 一nhất 。 中trung 間gian 三tam 世thế 佛Phật 但đãn 各các 有hữu 二nhị 。 兩lưỡng 指chỉ 總tổng 佛Phật 即tức 初sơ 二nhị 意ý 。 兩lưỡng 指chỉ 釋Thích 迦Ca 即tức 後hậu 二nhị 意ý 。 然nhiên 三tam 世thế 章chương 顯hiển 實thật 皆giai 云vân 是thị 法pháp 。 及cập 釋Thích 迦Ca 章chương 如như 此thử 兩lưỡng 字tự 並tịnh 指chỉ 權quyền 是thị 實thật 。 故cố 名danh 顯hiển 實thật 。 何hà 者giả 。 在tại 昔tích 施thí 權quyền 尚thượng 無vô 權quyền 名danh 。 何hà 況huống 有hữu 實thật 。 故cố 今kim 開khai 權quyền 。 權quyền 即tức 是thị 實thật 。 故cố 云vân 是thị 法Pháp 皆giai 為vì 佛Phật 乘thừa 。 故cố 知tri 述thuật 其kỳ 施thí 權quyền 意ý 在tại 開khai 也dã 。 過quá 去khứ 佛Phật 章chương 於ư 顯hiển 實thật 中trung 言ngôn 兼kiêm 得đắc 人nhân 一nhất 者giả 。 亦diệc 應ưng 兼kiêm 理lý 。 以dĩ 上thượng 兼kiêm 字tự 貫quán 之chi 於ư 下hạ 。 以dĩ 兼kiêm 非phi 正chánh 。 故cố 上thượng 文văn 云vân 不bất 及cập 總tổng 文văn 顯hiển 也dã 。 未vị 現hiện 亦diệc 然nhiên 。 現hiện 在tại 佛Phật 章chương 從tùng 初sơ 即tức 是thị 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 經kinh 舍Xá 利Lợi 弗Phất 是thị 。 諸chư 佛Phật 下hạ 即tức 當đương 總tổng 文văn 。 故cố 前tiền 料liệu 簡giản 中trung 云vân 。 三tam 世thế 佛Phật 章chương 各các 明minh 教giáo 行hành 。 後hậu 總tổng 明minh 人nhân 理lý 。 準chuẩn 此thử 應ưng 先tiên 開khai 章chương 云vân 先tiên 別biệt 次thứ 總tổng 。 所sở 以dĩ 不bất 先tiên 開khai 者giả 。 下hạ 總tổng 文văn 中trung 既ký 無vô 開khai 權quyền 之chi 總tổng 。 唯duy 有hữu 顯hiển 實thật 一nhất 文văn 。 故cố 對đối 三tam 世thế 各các 有hữu 權quyền 實thật 。 總tổng 別biệt 不bất 便tiện 故cố 也dã 。 故cố 合hợp 在tại 現hiện 佛Phật 章chương 中trung 共cộng 成thành 文văn 足túc 。 故cố 云vân 文văn 具cụ 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 。 何hà 不bất 秖kỳ 合hợp 著trước 現hiện 佛Phật 章chương 中trung 為vi 四tứ 一nhất 文văn 。 而nhi 用dụng 為vi 總tổng 耶da 。 以dĩ 經kinh 文văn 初sơ 自tự 云vân 舍Xá 利Lợi 弗Phất 是thị 諸chư 佛Phật 等đẳng 。 故cố 知tri 是thị 總tổng 。

《# 經Kinh 》#

知tri 諸chư 眾chúng 生sanh

至chí

方phương 便tiện 力lực 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp

即tức 感cảm 應ứng 相tương 對đối 也dã 。

知tri 諸chư 眾chúng 生sanh

去khứ 。 感cảm 也dã 。

種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên

去khứ 。 應ưng 也dã 。 《# 經kinh 》# 。

種chủng 種chủng 欲dục

等đẳng 者giả 。 但đãn 諸chư 眾chúng 生sanh 。 過quá 現hiện 未vị 來lai 。 根căn 欲dục 性tánh 三tam 為vi 感cảm 佛Phật 機cơ 。 經kinh 中trung 唯duy 有hữu 欲dục 性tánh 二nhị 種chủng 。 若nhược 有hữu 此thử 二nhị 必tất 有hữu 於ư 根căn 。 故cố 加gia 根căn 對đối 釋thích 。

深thâm 心tâm 所sở 著trước 即tức 是thị 根căn

者giả 。 宿túc 種chúng 難nạn/nan 轉chuyển 隨tùy 習tập 不bất 捨xả 。 名danh 為vi 所sở 著trước 。 在tại 方phương 便tiện 教giáo 故cố 習tập 者giả 名danh 著trước 。 何hà 者giả 。 根căn 以dĩ 能năng 生sanh 為vi 義nghĩa 。 由do 過quá 習tập 種chủng 成thành 於ư 現hiện 欲dục 。 欲dục 以dĩ 取thủ 境cảnh 為vi 能năng 。 以dĩ 能năng 取thủ 於ư 五ngũ 乘thừa 教giáo 故cố 。 習tập 欲dục 成thành 性tánh 故cố 性tánh 望vọng 欲dục 性tánh 名danh 未vị 來lai 。 未vị 來lai 望vọng 今kim 名danh 為vi 本bổn 性tánh 。

上thượng 已dĩ 說thuyết

至chí

施thí 權quyền

者giả 。 據cứ 理lý 先tiên 明minh 隱ẩn 實thật 之chi 權quyền 即tức 是thị 所sở 開khai 。 既ký 已dĩ 明minh 開khai 即tức 知tri 曾tằng 施thí 。 無vô 不bất 真chân 實thật 。 但đãn 恐khủng 不bất 了liễu 所sở 施thí 之chi 意ý 。 故cố 先tiên 明minh 其kỳ 意ý 。

次thứ 釋thích 五ngũ 濁trược 。 故cố 初sơ 文văn 云vân 秖kỳ 為vi 五ngũ 濁trược 等đẳng 故cố 。 故cố 云vân 於ư 一nhất 佛Phật 乘Thừa 等đẳng 。

尚thượng 無vô 帶đái 二nhị

等đẳng 者giả 。 欲dục 明minh 施thí 權quyền 先tiên 以dĩ 實thật 況huống 。 今kim 一nhất 實thật 中trung 尚thượng 無vô 般Bát 若Nhã 帶đái 二nhị 。 方Phương 等Đẳng 帶đái 三tam 。 況huống 有hữu 鹿lộc 苑uyển 單đơn 三tam 單đơn 五ngũ 。 縱túng/tung 加gia 人nhân 天thiên 仍nhưng 屬thuộc 鹿lộc 苑uyển 。 有hữu 人nhân 云vân 。

單đơn 五ngũ 三tam 藏tạng 。 單đơn 三tam 通thông 教giáo 。 此thử 不bất 應ưng 理lý 。 通thông 無vô 別biệt 部bộ 。 已dĩ 在tại 般Bát 若Nhã 方Phương 等Đẳng 中trung 明minh 。 有hữu 疏sớ/sơ 本bổn 云vân 。

無vô 二nhị 者giả 。 無vô 別biệt 教giáo 及cập 別biệt 入nhập 通thông 之chi 二nhị 。 無vô 三tam 者giả 。 無vô 通thông 教giáo 及cập 別biệt 圓viên 入nhập 通thông 之chi 三tam 。 後hậu 文văn 自tự 有hữu 此thử 釋thích 。 不bất 須tu 安an 此thử 。 今kim 且thả 依y 此thử 。 若nhược 無vô 下hạ 文văn 此thử 釋thích 無vô 妨phương 。 別biệt 圓viên 入nhập 通thông 亦diệc 在tại 方Phương 等Đẳng 般Bát 若Nhã 中trung 明minh 。 秖kỳ 緣duyên 彼bỉ 有hữu 通thông 別biệt 。 故cố 有hữu 相tương/tướng 入nhập 之chi 文văn 。 然nhiên 單đơn 論luận 之chi 與dữ 相tương/tướng 入nhập 不bất 無vô 小tiểu 異dị 。 故cố 不bất 依y 之chi 。

如như 是thị 者giả 體thể 相tướng 也dã

者giả 。 濁trược 體thể 及cập 相tương/tướng 不bất 可khả 具cụ 頒ban 。 但đãn 略lược 云vân 。

如như 是thị 。

經kinh 雖tuy 不bất 具cụ 。 疏sớ/sơ 文văn 略lược 述thuật 。 於ư 中trung 先tiên 明minh 其kỳ 體thể 。 故cố 云vân 。

劫kiếp 濁trược 無vô 別biệt 體thể

等đẳng 。 還hoàn 指chỉ 釋thích 文văn 。

共cộng 為vi 體thể 相tướng

下hạ 所sở 引dẫn 文văn 是thị 也dã 。 云vân 。

慳san 貪tham

等đẳng 。 即tức 見kiến 修tu 二nhị 濁trược 。 又hựu 不bất 善thiện 之chi 言ngôn 通thông 於ư 見kiến 修tu 。 唯duy 有hữu 命mạng 濁trược 經kinh 文văn 不bất 釋thích 。 既ký 有hữu 眾chúng 生sanh 等đẳng 三tam 。 命mạng 必tất 有hữu 故cố 。

劫kiếp 是thị 長trường 時thời

等đẳng 者giả 。 至chí 八bát 十thập 也dã 。 劫kiếp 者giả 時thời 也dã 。 諸chư 釋thích 甚thậm 廣quảng 。 於ư 今kim 非phi 要yếu 故cố 但đãn 略lược 論luận 。 言ngôn 。

短đoản 時thời

者giả 。 如như 《# 俱câu 舍xá 》# 中trung 立lập 三tam 極cực 少thiểu 。 謂vị 色sắc 。 名danh 。

時thời 色sắc 極cực 少thiểu 者giả 。 即tức 極cực 微vi 是thị 。 論luận 云vân 。

極cực 微vi 微vi 金kim 水thủy 。 兔thố 羊dương 牛ngưu 隙khích 塵trần 。 蟣kỉ 蝨sắt 麥mạch 指chỉ 節tiết 。 後hậu 後hậu 增tăng 七thất 倍bội 。 二nhị 十thập 四tứ 指chỉ 肘trửu 。 四tứ 肘trửu 為vi 弓cung 量lượng 。 五ngũ 百bách 俱câu 盧lô 舍xá 。 此thử 八bát 緰# 繕thiện 那na 。

名danh 極cực 少thiểu 者giả 。 即tức 一nhất 字tự 是thị 。 論luận 云vân 。

一nhất 字tự 為vi 名danh 者giả 為vi 名danh 極cực 少thiểu 。 二nhị 字tự 為vi 名danh 亦diệc 名danh 名danh 身thân 。 三tam 字tự 已dĩ 去khứ 為vi 多đa 名danh 身thân 。 四tứ 字tự 為vi 句cú 。 四tứ 句cú 為vi 偈kệ 等đẳng 。

時thời 極cực 少thiểu 者giả 。 即tức 一nhất 剎sát 那na 。 論luận 云vân 。

百bách 二nhị 十thập 剎sát 那na 為vi 怛đát 剎sát 那na 量lượng 。 臘lạp 縛phược 此thử 六lục 十thập 。 此thử 三tam 十thập 須tu 臾du 。 此thử 三tam 十thập 晝trú 夜dạ 。 三tam 十thập 晝trú 夜dạ 月nguyệt 。 十thập 二nhị 月nguyệt 為vi 年niên 。

眾chúng 生sanh 濁trược

至chí

假giả 名danh

者giả 。 見kiến 慢mạn 是thị 因nhân 。 果quả 報báo 是thị 果quả 。 由do 見kiến 慢mạn 故cố 招chiêu 生sanh 死tử 果quả 。 攬lãm 因nhân 成thành 果quả 故cố 云vân 攬lãm 見kiến 慢mạn 等đẳng 也dã 。 果quả 上thượng 又hựu 起khởi 見kiến 慢mạn 二nhị 濁trược 。 見kiến 慢mạn 秖kỳ 是thị 略lược 舉cử 見kiến 修tu 二nhị 道đạo 之chi 體thể 。

次thứ 相tương/tướng 中trung 先tiên 釋thích 劫kiếp 相tương/tướng 。 云vân 。

四tứ 濁trược

等đẳng 者giả 。 空không 成thành 壞hoại 三tam 而nhi 無vô 劫kiếp 濁trược 。 於ư 住trụ 劫kiếp 中trung 準chuẩn 《# 悲bi 華hoa 經kinh 》# 八bát 萬vạn 至chí 三tam 萬vạn 亦diệc 未vị 有hữu 濁trược 。 至chí 二nhị 萬vạn 歲tuế 為vi 五ngũ 濁trược 始thỉ 。 廣quảng 明minh 劫kiếp 義nghĩa 淺thiển 近cận 易dị 知tri 。 出xuất 經kinh 論luận 文văn 不bất 繁phồn 具cụ 錄lục 。 僅cận 須tu 知tri 耳nhĩ 。 四tứ 濁trược 增tăng 聚tụ 故cố 小tiểu 劫kiếp 名danh 濁trược 。 此thử 總tổng 標tiêu 也dã 。 由do 四tứ 濁trược 聚tụ 小tiểu 三tam 災tai 起khởi 。 次thứ 。

瞋sân 恚khuể

下hạ 明minh 小tiểu 災tai 由do 。 由do 煩phiền 惱não 盛thịnh 。 次thứ 。

三tam 災tai 起khởi

下hạ 明minh 由do 三tam 小tiểu 故cố 四tứ 濁trược 增tăng 。

煩phiền 惱não 倍bội 隆long

明minh 由do 劫kiếp 濁trược 煩phiền 惱não 隆long 熾sí 。 次thứ 。

諸chư 見kiến

下hạ 明minh 由do 劫kiếp 煩phiền 惱não 故cố 。 見kiến 濁trược 熾sí 盛thịnh 。 次thứ 。

麁thô 弊tệ

下hạ 明minh 由do 前tiền 三tam 故cố 眾chúng 生sanh 濁trược 。

麁thô 弊tệ 色sắc 心tâm

惡ác 五ngũ 陰ấm 也dã 。 攬lãm 此thử 惡ác 陰ấm 成thành 惡ác 眾chúng 生sanh 。 眾chúng 生sanh 。 假giả 名danh 也dã 。 故cố 云vân 。

惡ác 名danh 穢uế 稱xưng

表biểu 質chất 示thị 德đức 曰viết 名danh 。 美mỹ 響hưởng 外ngoại 彰chương 曰viết 稱xưng 。 今kim 攬lãm 麁thô 惡ác 為vi 質chất 惡ác 響hưởng 外ngoại 彰chương 。 是thị 故cố 唯duy 表biểu 惡ác 名danh 穢uế 稱xưng 。

摧tồi 年niên

去khứ 。 由do 四tứ 濁trược 故cố 命mạng 濁trược 。 積tích 年niên 成thành 壽thọ 年niên 摧tồi 壽thọ 減giảm 。 年niên 壽thọ 相tương/tướng 逼bức 故cố 曰viết 命mạng 濁trược 。

眾chúng 濁trược

下hạ 總tổng 結kết 。

如như 水thủy

下hạ 舉cử 譬thí 。 由do 奔bôn 故cố 昏hôn 。 昏hôn 秖kỳ 是thị 濁trược 。 總tổng 譬thí 劫kiếp 濁trược 。 劫kiếp 濁trược 在tại 故cố 餘dư 四tứ 即tức 濁trược 。 故cố 以dĩ 風phong 等đẳng 譬thí 餘dư 四tứ 濁trược 。 故cố 。

風phong 波ba

等đẳng 以dĩ 譬thí 見kiến 慢mạn 。

魚ngư 龍long

者giả 。 以dĩ 譬thí 眾chúng 生sanh 。

無vô 憀# 賴lại

者giả 。 眾chúng 生sanh 不bất 安an 正chánh 是thị 濁trược 相tương/tướng 。 由do 三tam 濁trược 故cố 令linh 命mạng 短đoản 促xúc 。 如như 由do 風phong 鼓cổ 令linh 水thủy 奔bôn 昏hôn 。 龍long 魚ngư 不bất 泰thái 。

時thời 使sử 之chi 然nhiên

者giả 。 重trùng 以dĩ 劫kiếp 濁trược 結kết 也dã 。

如như 劫kiếp 初sơ

等đẳng 者giả 。 更cánh 出xuất 四tứ 濁trược 。 在tại 劫kiếp 濁trược 時thời 亦diệc 是thị 有hữu 濁trược 之chi 由do 。 雖tuy 復phục 四tứ 濁trược 同đồng 在tại 濁trược 時thời 。 四tứ 與dữ 濁trược 時thời 更cánh 互hỗ 相tương 濁trược 。

光quang 音âm

等đẳng 者giả 。 且thả 寄ký 火hỏa 後hậu 。 火hỏa 災tai 但đãn 壞hoại 初sơ 禪thiền 故cố 也dã 。 故cố 初sơ 成thành 時thời 此thử 天thiên 初sơ 下hạ 。 即tức 第đệ 二nhị 禪thiền 初sơ 天thiên 。 故cố 初sơ 下hạ 人nhân 間gian 。 身thân 有hữu 光quang 明minh 。 猶do 能năng 飛phi 行hành 。 無vô 男nam 女nữ 根căn 。 無vô 所sở 食thực 噉đạm 。 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 林lâm 藤đằng 地địa 膚phu 至chí 粳canh 米mễ 等đẳng 。 男nam 女nữ 根căn 生sanh 。 具cụ 如như 《# 阿a 泥nê 樓lâu 馱đà 》# 中trung 說thuyết 。 《# 俱câu 舍xá 》# 劫kiếp 章chương 中trung 明minh 。 地địa 是thị 惡ác 緣duyên 。 從tùng 緣duyên 而nhi 說thuyết 。 故cố 云vân 使sử 然nhiên 。

如như 忉Đao 利Lợi 等đẳng

者giả 。 亦diệc 是thị 舉cử 例lệ 。 更cánh 顯hiển 地địa 生sanh 欲dục 惡ác 故cố 也dã 。 帝Đế 釋Thích 城thành 外ngoại 有hữu 四tứ 園viên 苑uyển 。 謂vị 眾chúng 車xa 。 麁thô 。 雜tạp 。 喜hỷ 。 諸chư 天thiên 欲dục 戰chiến 從tùng 麁thô 澁sáp 園viên 出xuất 諸chư 戰chiến 具cụ 。 須tu 車xa 出xuất 車xa 苑uyển 。 若nhược 歡hoan 喜hỷ 園viên 入nhập 中trung 生sanh 喜hỷ 。 欲dục 界giới 生sanh 欲dục 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

次thứ

煩phiền 惱não

去khứ 。 復phục 於ư 總tổng 中trung 以dĩ 辯biện 四tứ 別biệt 。 先tiên 明minh 煩phiền 惱não 具cụ 列liệt 五ngũ 鈍độn 。 各các 舉cử 一nhất 喻dụ 可khả 以dĩ 思tư 知tri 。

虺hủy 蚖ngoan

應ứng 用dụng 下hạ 字tự 。

撓nạo

字tự 。 《# 說thuyết 文văn 》# 。

撓nạo 。 擾nhiễu 也dã 。

囂hiêu

此thử 非phi 所sở 用dụng 。 應ưng 作tác 。

嚚ngân

次thứ 見kiến 濁trược 者giả

下hạ 釋thích 見kiến 濁trược 。 但đãn 別biệt 舉cử 二nhị 見kiến 。 餘dư 依y 《# 大đại 品phẩm 》# 。

十thập 六lục 知tri 見kiến

等đẳng 。 二nhị 見kiến 攝nhiếp 諸chư 見kiến 盡tận 。 況huống 復phục 十thập 六lục 及cập 六lục 十thập 二nhị 耶da 。

無vô 人nhân 謂vị 有hữu

人nhân 身thân 見kiến 也dã 。

有hữu 道đạo 謂vị 無vô 道đạo

邪tà 見kiến 也dã 。 又hựu 應ưng 反phản 此thử 句cú 云vân 。 無vô 道đạo 謂vị 有hữu 道đạo 。 戒giới 取thủ 也dã 。 所sở 通thông 非phi 勝thắng 。 即tức 見kiến 取thủ 也dã 。 偏thiên 執chấp 有hữu 無vô 。 即tức 邊biên 見kiến 也dã 。 十thập 六lục 知tri 見kiến 具cụ 如như 《# 法Pháp 界Giới 次thứ 第đệ 》# 。 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 有hữu 三tam 不bất 同đồng 。 若nhược 作tác 三tam 世thế 五ngũ 陰ấm 各các 計kế 四tứ 句cú 。 謂vị 過quá 去khứ 如như 去khứ 等đẳng 。 現hiện 在tại 常thường 無vô 常thường 等đẳng 。 未vị 來lai 邊biên 無vô 邊biên 等đẳng 。 并tinh 斷đoạn 常thường 二nhị 為vi 六lục 十thập 二nhị 。 秖kỳ 是thị 有hữu 無vô 二nhị 見kiến 。 屬thuộc 邊biên 見kiến 邪tà 見kiến 所sở 攝nhiếp 。 若nhược 色sắc 大đại 我ngã 小tiểu 等đẳng 四tứ 以dĩ 四tứ 歷lịch 五ngũ 陰ấm 三tam 世thế 六lục 十thập 并tinh 有hữu 無vô 二nhị 。 此thử 但đãn 身thân 邊biên 所sở 攝nhiếp 。 若nhược 本bổn 劫kiếp 本bổn 見kiến 等đẳng 六lục 十thập 二nhị 。 則tắc 斷đoạn 常thường 邊biên 邪tà 戒giới 取thủ 等đẳng 攝nhiếp 。 若nhược 作tác 五ngũ 陰ấm 各các 計kế 我ngã 所sở 。 一nhất 一nhất 我ngã 所sở 各các 各các 有hữu 三tam 。 謂vị 瓔anh 珞lạc 僮đồng 僕bộc 窟quật 宅trạch 等đẳng 。 四tứ 陰ấm 十thập 二nhị 并tinh 我ngã 十thập 三tam 。 五ngũ 陰ấm 互hỗ 論luận 即tức 六lục 十thập 五ngũ 。 此thử 但đãn 在tại 我ngã 。 及cập 以dĩ 我ngã 所sở 。 若nhược 《# 婆bà 沙sa 》# 使sử 揵kiền 度độ 中trung 歷lịch 十thập 二nhị 入nhập 十thập 八bát 界giới 。 一nhất 一nhất 有hữu 六lục 十thập 五ngũ 。 乃nãi 至chí 無vô 色sắc 亦diệc 然nhiên 。 無vô 色sắc 界giới 中trung 。 但đãn 隨tùy 義nghĩa 減giảm 色sắc 。 總tổng 此thử 諸chư 見kiến 遍biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 。 故cố 云vân 羅la 網võng 及cập 稠trù 林lâm 等đẳng 。

次thứ 眾chúng 生sanh 濁trược 中trung 二nhị 。

釋thích 。 結kết 。 釋thích 中trung 二nhị 重trọng/trùng 。

法pháp 。 譬thí 。 兩lưỡng 法pháp 謂vị 前tiền 明minh 假giả 名danh 。 次thứ 明minh 流lưu 轉chuyển 。 譬thí 中trung 二nhị 處xứ 俱câu 譬thí 假giả 名danh 。 以dĩ 二nhị 處xứ 法pháp 俱câu 假giả 名danh 故cố 。

次thứ 命mạng 濁trược 中trung 三tam 。

法pháp 。 譬thí 。 合hợp 。

次thứ 第đệ

者giả 。 生sanh 起khởi 前tiền 後hậu 耳nhĩ 。

料liệu 簡giản 中trung 初sơ 問vấn 者giả 。 今kim 文văn 假giả 設thiết 。 今kim 經kinh 由do 濁trược 故cố 不bất 得đắc 說thuyết 大đại 且thả 先tiên 施thí 小tiểu 。 即tức 濁trược 唯duy 障chướng 大đại 。 若nhược 障chướng 於ư 大đại 。 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 時thời 何hà 以dĩ 不bất 障chướng 。 然nhiên 五ngũ 濁trược 中trung 劫kiếp 自tự 屬thuộc 時thời 。 不bất 可khả 令linh 佛Phật 不bất 生sanh 減giảm 劫kiếp 。 若nhược 生sanh 減giảm 劫kiếp 即tức 大đại 小tiểu 不bất 障chướng 。 命mạng 隨tùy 報báo 法pháp 亦diệc 不bất 可khả 除trừ 。 佛Phật 亦diệc 示thị 生sanh 短đoản 壽thọ 故cố 也dã 。 指chỉ 煩phiền 惱não 見kiến 名danh 未vị 除trừ 濁trược 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 中trung 許hứa 有hữu 凡phàm 眾chúng 聞văn 《# 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 》# 。 是thị 故cố 五ngũ 濁trược 不bất 障chướng 於ư 大đại 。 既ký 不bất 障chướng 大đại 。 何hà 不bất 漸tiệm 初sơ 即tức 說thuyết 佛Phật 乘thừa 。 而nhi 設thiết 小tiểu 耶da 。 而nhi 兼kiêm 帶đái 耶da 。

答đáp

四tứ 句cú 分phân 別biệt

者giả 。 以dĩ 根căn 對đối 土thổ/độ 。 障chướng 俱câu 不bất 障chướng 。 但đãn 輕khinh 重trọng 不bất 同đồng 。 以dĩ 土thổ/độ 對đối 根căn 利lợi 鈍độn 以dĩ 成thành 四tứ 句cú 。 初sơ 一nhất 句cú 用dụng 答đáp 華hoa 嚴nghiêm 。 後hậu 一nhất 句cú 答đáp 漸tiệm 初sơ 不bất 說thuyết 大đại 意ý 。 中trung 間gian 兩lưỡng 句cú 明minh 土thổ/độ 別biệt 耳nhĩ 。 即tức 初sơ 後hậu 俱câu 不bất 障chướng 大đại 。 但đãn 由do 利lợi 鈍độn 初sơ 後hậu 不bất 同đồng 。 根căn 鈍độn 障chướng 重trọng 故cố 初sơ 說thuyết 小tiểu 。 云vân 濁trược 能năng 障chướng 。 故cố 約ước 四tứ 句cú 皆giai 不bất 障chướng 大đại 。 故cố 障chướng 大đại 之chi 問vấn 一nhất 往vãng 云vân 耳nhĩ 。

問vấn

五ngũ 濁trược 障chướng 小tiểu 不bất

者giả 。 既ký 不bất 障chướng 大đại 為vi 障chướng 小tiểu 不phủ 。 前tiền 文văn 雖tuy 云vân 小tiểu 能năng 治trị 濁trược 故cố 不bất 障chướng 小tiểu 。 對đối 向hướng 四tứ 句cú 俱câu 不bất 障chướng 大đại 。 則tắc 是thị 大đại 小tiểu 一nhất 切thiết 不bất 障chướng 。 何hà 以dĩ 五ngũ 濁trược 得đắc 名danh 為vi 障chướng 。 故cố 對đối 小tiểu 更cánh 問vấn 。

若nhược 障chướng 小tiểu 者giả 應ưng 一nhất 切thiết 不bất 聞văn 。 若nhược 不bất 障chướng 者giả 應ưng 一nhất 切thiết 俱câu 聞văn 。 何hà 故cố 初sơ 轉chuyển 但đãn 為vi 五ngũ 人nhân 。

答đáp 中trung 亦diệc 開khai 四tứ 句cú 。 至chí 第đệ 四tứ 句cú 方phương 乃nãi 為vi 障chướng 。 但đãn 是thị 對đối 根căn 根căn 鈍độn 成thành 障chướng 。 舊cựu 計kế 直trực 云vân 五ngũ 濁trược 並tịnh 為vi 大đại 小tiểu 障chướng 者giả 。 其kỳ 理lý 大đại 違vi 。 故cố 初sơ 為vi 五ngũ 人nhân 及cập 身thân 子tử 等đẳng 屬thuộc 初sơ 句cú 也dã 。 今kim 舉cử 央ương 掘quật 。 盤bàn 特đặc 為vi 二nhị 句cú 者giả 。 則tắc 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 除trừ 此thử 二nhị 例lệ 。 並tịnh 上thượng 根căn 攝nhiếp 。

問vấn 。

前tiền 第đệ 四tứ 句cú 以dĩ 身thân 子tử 為vi 遮già 重trọng/trùng 。 何hà 故cố 此thử 中trung 。 以dĩ 身thân 子tử 為vi 遮già 輕khinh 。

答đáp 。

望vọng 大đại 故cố 重trọng/trùng 。 望vọng 小tiểu 故cố 輕khinh 。

問vấn

自tự 有hữu

等đẳng 者giả 。 初sơ 四tứ 句cú 答đáp 華hoa 嚴nghiêm 問vấn 。 因nhân 答đáp 出xuất 身thân 子tử 聞văn 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 。 後hậu 之chi 四tứ 句cú 唯duy 小tiểu 。 義nghĩa 當đương 鹿lộc 苑uyển 。 為vi 欲dục 簡giản 出xuất 諸chư 部bộ 大Đại 乘Thừa 。 是thị 故cố 更cánh 問vấn 。

兩lưỡng 處xứ 不bất 攝nhiếp 。 為vi 根căn 利lợi 鈍độn 為vi 障chướng 不bất 障chướng 。

答đáp 中trung 云vân

此thử 就tựu 四tứ 教giáo

者giả 。 以dĩ 方Phương 等Đẳng 。 般Bát 若Nhã 中trung 聞văn 大đại 小tiểu 者giả 是thị 也dã 。 既ký 其kỳ 於ư 彼bỉ 。 不bất 能năng 得đắc 入nhập 。 待đãi 至chí 二nhị 酥tô 望vọng 前tiền 為vi 鈍độn 。 但đãn 以dĩ 待đãi 時thời 名danh 為vi 鈍độn 耳nhĩ 。 望vọng 前tiền 雖tuy 鈍độn 於ư 此thử 得đắc 入nhập 自tự 判phán 利lợi 鈍độn 。 於ư 四tứ 門môn 中trung 以dĩ 後hậu 後hậu 門môn 勝thắng 前tiền 前tiền 故cố 。 故cố 四tứ 門môn 中trung 以dĩ 第đệ 四tứ 門môn 移di 著trước 前tiền 者giả 。 欲dục 對đối 四tứ 根căn 勝thắng 者giả 居cư 首thủ 。 當đương 知tri 此thử 中trung 。 大đại 小tiểu 與dữ 前tiền 兩lưỡng 四tứ 句cú 中trung 大đại 小tiểu 不bất 殊thù 。 初sơ 四tứ 句cú 中trung 中trung 間gian 二nhị 句cú 。 別biệt 在tại 淨tịnh 土độ 。 今kim 皆giai 此thử 土thổ/độ 。

言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 一nhất 一nhất 根căn 意ý 對đối 一nhất 一nhất 門môn 說thuyết 其kỳ 所sở 以dĩ 。

問vấn 。

前tiền 何hà 故cố 云vân 根căn 鈍độn 遮già 重trọng/trùng 不bất 聞văn 於ư 小tiểu 。 此thử 中trung 乃nãi 云vân 聞văn 於ư 有hữu 門môn 。

答đáp 。

在tại 前tiền 不bất 入nhập 。 於ư 今kim 方phương 入nhập 。 大đại 小tiểu 根căn 性tánh 熟thục 時thời 不bất 同đồng 。 故cố 知tri 不bất 問vấn 有hữu 障chướng 無vô 障chướng 。 悉tất 皆giai 得đắc 入nhập 。 但đãn 以dĩ 障chướng 之chi 輕khinh 重trọng 用dụng 對đối 根căn 之chi 利lợi 鈍độn 。 及cập 時thời 不bất 同đồng 耳nhĩ 。 若nhược 都đô 不bất 聞văn 大đại 小tiểu 者giả 。 不bất 問vấn 有hữu 障chướng 無vô 障chướng 此thử 土thổ/độ 無vô 機cơ 。 今kim 世thế 未vị 熟thục 非phi 四tứ 句cú 收thu 。 四tứ 門môn 不bất 攝nhiếp 。 此thử 中trung 正chánh 用dụng 《# 大đại 論luận 》# 二nhị 十thập 四tứ 釋thích 十Thập 力Lực 中trung 文văn 。 至chí 第đệ 四tứ 力lực 云vân 。

世Thế 尊Tôn 以dĩ 是thị 智trí 力lực 。 善thiện 知tri 眾chúng 生sanh 。 上thượng 中trung 下hạ 根căn 。

若nhược 信tín 進tiến 等đẳng 五ngũ 及cập 根căn 遮già 等đẳng 四tứ 。 論luận 唯duy 約ước 小tiểu 。 今kim 通thông 大Đại 乘Thừa 。 故cố 知tri 障chướng 與dữ 不bất 障chướng 。 貴quý 在tại 有hữu 根căn 有hữu 乘thừa 種chủng 耳nhĩ 。 障chướng 由do 破phá 戒giới 。 具cụ 如như 乘thừa 戒giới 四tứ 句cú 分phân 別biệt 。 以dĩ 對đối 五ngũ 時thời 四tứ 教giáo 三tam 品phẩm 。 諸chư 門môn 分phân 別biệt 注chú 云vân 云vân 者giả 。 良lương 由do 此thử 也dã 。 細tế 推thôi 之chi 言ngôn 。 恐khủng 遺di 落lạc 耳nhĩ 。

問vấn

五ngũ 濁trược 一nhất 往vãng

等đẳng 者giả 。 準chuẩn 初sơ 兩lưỡng 重trọng/trùng 四tứ 句cú 則tắc 大đại 小tiểu 俱câu 不bất 為vi 障chướng 。 今kim 從tùng 大đại 根căn 有hữu 障chướng 初sơ 不bất 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 者giả 為vi 問vấn 。 即tức 初sơ 四tứ 句cú 中trung 第đệ 四tứ 句cú 人nhân 也dã 。 前tiền 三tam 不bất 障chướng 。 唯duy 第đệ 四tứ 障chướng 。 言ngôn 非phi 盡tận 理lý 故cố 云vân 。

一nhất 往vãng

答đáp 中trung 意ý 者giả 。 具cụ 用dụng 前tiền 文văn 第đệ 四tứ 句cú 意ý 。 初sơ 障chướng 重trọng 也dã 。 次thứ 。

若nhược 聞văn

下hạ 。 根căn 鈍độn 也dã 。 佛Phật 尚thượng 未vị 說thuyết 。 舊cựu 醫y 說thuyết 於ư 常thường 我ngã 等đẳng 名danh 。 順thuận 其kỳ 計kế 謂vị 無vô 常thường 等đẳng 名danh 。 能năng 治trị 於ư 濁trược 。 故cố 唯duy 障chướng 大đại 而nhi 不bất 障chướng 小tiểu 。 如như 一nhất 種chủng 機cơ 。 緣duyên 五ngũ 濁trược 未vị 除trừ 不bất 堪kham 聞văn 大đại 。 至chí 鹿lộc 苑uyển 中trung 以dĩ 小tiểu 治trị 濁trược 後hậu 方phương 聞văn 大đại 。 所sở 以dĩ 見kiến 若nhược 不bất 除trừ 不bất 堪kham 聞văn 常thường 。 計kế 陰ấm 為vi 德đức 即tức 四tứ 念niệm 處xứ 所sở 治trị 者giả 是thị 。 騃ngãi 亦diệc 癡si 也dã 。 故cố 責trách 舊cựu 醫y 專chuyên 用dụng 邪tà 常thường 為vi 不bất 知tri 乳nhũ 。 不bất 識thức 藥dược 也dã 。 不bất 知tri 病bệnh 等đẳng 。 不bất 識thức 病bệnh 也dã 。 不bất 知tri 開khai 等đẳng 。 不bất 知tri 授thọ 藥dược 法pháp 也dã 。 不bất 曉hiểu 此thử 三tam 無vô 客khách 醫y 之chi 術thuật 。 二nhị 常thường 不bất 同đồng 如như 乳nhũ 好hảo 惡ác 。 見kiến 惑hoặc 輕khinh 重trọng 名danh 曰viết 根căn 源nguyên 。 先tiên 斷đoạn 後hậu 用dụng 故cố 曰viết 開khai 遮già 。

餌nhị

者giả 。 食thực 也dã 。 食thực 時thời 異dị 故cố 。 唯duy 計kế 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 之chi 名danh 。 故cố 云vân 不bất 知tri 好hảo 惡ác 。 說thuyết 我ngã 增tăng 於ư 邪tà 習tập 。 故cố 云vân 不bất 識thức 根căn 源nguyên 。 不bất 了liễu 說thuyết 常thường 時thời 異dị 。 故cố 云vân 不bất 解giải 開khai 遮già 。 故cố 經Kinh 云vân 。

若nhược 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 先tiên 說thuyết 常thường 者giả 。 受thọ 化hóa 之chi 徒đồ 。 當đương 言ngôn 此thử 法pháp 同đồng 彼bỉ 外ngoại 道đạo 。

故cố 云vân 。

若nhược 但đãn 讚tán

等đẳng 。 兩lưỡng 醫y 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 三tam 記ký 。

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 五ngũ (# 上thượng )#

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 五ngũ (# 中trung )#

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 述thuật

次thứ

約ước 五ngũ 濁trược 論luận 四tứ 悉tất

中trung 劫kiếp 命mạng 對đối 世thế 界giới 者giả 。 劫kiếp 命mạng 秖kỳ 是thị 依y 正chánh 二nhị 報báo 即tức 世thế 界giới 也dã 。 眾chúng 生sanh 即tức 是thị 所sở 為vi 之chi 人nhân 。 見kiến 是thị 能năng 計kế 見kiến 者giả 。 與dữ 眾chúng 生sanh 同đồng 。 由do 此thử 二nhị 故cố 有hữu 所sở 為vi 機cơ 。 則tắc 見kiến 滅diệt 善thiện 生sanh 。 煩phiền 惱não 是thị 對đối 治trị 者giả 。 如như 五ngũ 停đình 中trung 具cụ 治trị 三tam 毒độc 。 正chánh 用dụng 小Tiểu 乘Thừa 能năng 治trị 濁trược 。 故cố 屬thuộc 第đệ 三tam 悉tất 。 亦diệc 準chuẩn 論luận 意ý 以dĩ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 用dụng 對đối 衍diễn 門môn 。 此thử 四tứ 悉tất 門môn 通thông 酬thù 五ngũ 濁trược 障chướng 大đại 不bất 障chướng 小tiểu 之chi 問vấn 也dã 。 以dĩ 四tứ 悉tất 文văn 所sở 被bị 多đa 。 故cố 著trước 料liệu 簡giản 門môn 首thủ 。 從tùng 。

若nhược 論luận 因nhân 果quả

下hạ 。 更cánh 以dĩ 多đa 門môn 分phân 別biệt 五ngũ 濁trược 。 初sơ 是thị 因nhân 果quả 門môn 也dã 。 二nhị 因nhân 謂vị 煩phiền 惱não 及cập 見kiến 。 餘dư 三tam 是thị 果quả 義nghĩa 兼kiêm 依y 正chánh 。 次thứ 。

一nhất 人nhân

下hạ 人nhân 法Pháp 門môn 。 人nhân 謂vị 眾chúng 生sanh 。 法pháp 即tức 餘dư 四tứ 。 與dữ 生sanh 相tương 對đối 故cố 皆giai 成thành 法pháp 。 並tịnh 是thị 生sanh 家gia 之chi 所sở 計kế 。

四tứ 法pháp

下hạ 法pháp 時thời 門môn 。 應ưng 云vân 四tứ 法pháp 一nhất 時thời 。 文văn 闕khuyết 略lược 也dã 。

時thời 即tức 劫kiếp 也dã 。 餘dư 四tứ 屬thuộc 法pháp 。 若nhược 對đối 時thời 說thuyết 生sanh 亦diệc 屬thuộc 法pháp 。

二nhị 報báo 障chướng

下hạ 三tam 障chướng 門môn 。 二nhị 報báo 者giả 。 即tức 眾chúng 生sanh 。 命mạng 。

二nhị 煩phiền 惱não

者giả 。 見kiến 亦diệc 通thông 得đắc 名danh 煩phiền 惱não 故cố 。

業nghiệp 在tại 其kỳ 間gian

者giả 。 煩phiền 惱não 潤nhuận 業nghiệp 。 業nghiệp 能năng 招chiêu 報báo 。 故cố 云vân 其kỳ 間gian 。

眾chúng 生sanh

下hạ 《# 中trung 論luận 》# 三tam 假giả 門môn 。

相tương 待đãi 可khả 知tri

者giả 。 即tức 劫kiếp 。 煩phiền 惱não 。 見kiến 也dã 。 劫kiếp 即tức 長trường 短đoản 相tương 待đãi 。 煩phiền 惱não 違vi 順thuận 等đẳng 相tương 待đãi 。 見kiến 即tức 有hữu 無vô 等đẳng 相tương 待đãi 。 若nhược 通thông 論luận 者giả 。 各các 具cụ 三tam 假giả 。 依y 正chánh 二nhị 報báo 莫mạc 不bất 皆giai 從tùng 三tam 假giả 而nhi 成thành 。 今kim 從tùng 分phân 別biệt 且thả 別biệt 說thuyết 也dã 。 故cố 別biệt 對đối 之chi 。

眾chúng 生sanh

下hạ 《# 大đại 論luận 》# 三tam 假giả 施thi 設thiết 門môn 。 眾chúng 生sanh 和hòa 合hợp 受thọ 眾chúng 生sanh 名danh 。 命mạng 等đẳng 並tịnh 是thị 眾chúng 生sanh 計kế 法pháp 。 又hựu 有hữu 所sở 計kế 假giả 名danh 對đối 眾chúng 生sanh 名danh 。 故cố 云vân 。

名danh 通thông 兩lưỡng 處xứ

委ủy 釋thích 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 記ký 。

煩phiền 惱não

下hạ 凡phàm 聖thánh 門môn 。 煩phiền 惱não 在tại 凡phàm 者giả 。 謂vị 諸chư 凡phàm 夫phu 。 定định 有hữu 故cố 耳nhĩ 。 然nhiên 見kiến 必tất 在tại 凡phàm 。 煩phiền 惱não 通thông 聖thánh 。 如như 具cụ 縛phược 聖thánh 者giả 及cập 羅La 漢Hán 向hướng 。 言ngôn 。

三tam 通thông

者giả 。 劫kiếp 減giảm 有hữu 佛Phật 。 劫kiếp 增tăng 唯duy 凡phàm 。 又hựu 減giảm 則tắc 有hữu 佛Phật 。 增tăng 通thông 餘dư 聖thánh 。 又hựu 增tăng 與dữ 減giảm 各các 通thông 有hữu 無vô 。 以dĩ 大đại 小Tiểu 乘Thừa 不bất 同đồng 故cố 也dã 。 豈khởi 華hoa 藏tạng 淨tịnh 滿mãn 待đãi 劫kiếp 減giảm 耶da 。 常thường 在tại 靈linh 山sơn 。 此thử 之chi 謂vị 也dã 。 眾chúng 生sanh 之chi 名danh 具cụ 通thông 凡phàm 聖thánh 。 命mạng 有hữu 凡phàm 聖thánh 報báo 命mạng 不bất 同đồng 。

命mạng 短đoản

下hạ 長trường 短đoản 門môn 。 一nhất 劫kiếp 之chi 中trung 。 數sác 數sác 生sanh 故cố 。 故cố 長trường 短đoản 別biệt 。 此thử 乃nãi 約ước 人nhân 及cập 以dĩ 欲dục 天thiên 見kiến 佛Phật 處xứ 說thuyết 。 若nhược 論luận 初sơ 禪thiền 即tức 劫kiếp 命mạng 等đẳng 。 二nhị 禪thiền 已dĩ 去khứ 劫kiếp 短đoản 命mạng 長trường/trưởng 。 乃nãi 至chí 無vô 色sắc 。 準chuẩn 說thuyết 可khả 知tri 。

三tam 通thông 長trường 短đoản

者giả 。 煩phiền 惱não 在tại 凡phàm 故cố 長trường/trưởng 。 在tại 聖thánh 故cố 短đoản 。 諸chư 見kiến 在tại 餘dư 凡phàm 夫phu 故cố 長trường/trưởng 。 在tại 利lợi 根căn 外ngoại 道đạo 故cố 短đoản 。 亦diệc 可khả 在tại 餘dư 凡phàm 夫phu 故cố 短đoản 。 在tại 鈍độn 根căn 外ngoại 道đạo 故cố 長trường/trưởng 。 亦diệc 可khả 在tại 小tiểu 故cố 短đoản 一nhất 生sanh 斷đoạn 故cố 。 在tại 大đại 故cố 長trường/trưởng 留lưu 惑hoặc 潤nhuận 生sanh 入nhập 生sanh 死tử 故cố 。 又hựu 見kiến 前tiền 盡tận 為vi 短đoản 。 煩phiền 惱não 後hậu 盡tận 為vi 長trường/trưởng 。 今kim 分phân 別biệt 濁trược 入nhập 生sanh 死tử 者giả 。 不bất 名danh 為vi 濁trược 。 眾chúng 生sanh 準chuẩn 說thuyết 。

劫kiếp 但đãn

下hạ 帶đái 不bất 帶đái 門môn 。 命mạng 是thị 不bất 相tương 應ứng 行hành 法pháp 。 須tu 帶đái 陰ấm 法pháp 論luận 長trường 短đoản 時thời 。 餘dư 並tịnh 屬thuộc 法pháp 非phi 不bất 帶đái 時thời 。 非phi 親thân 帶đái 故cố 但đãn 在tại 於ư 法pháp 。

劫kiếp 通thông

下hạ 內nội 外ngoại 門môn 。 大đại 劫kiếp 害hại 器khí 故cố 名danh 為vi 外ngoại 。 小tiểu 劫kiếp 害hại 人nhân 故cố 名danh 為vi 內nội 。 或hoặc 可khả 四tứ 濁trược 聚tụ 時thời 時thời 通thông 內nội 外ngoại 。

三tam 小tiểu

下hạ 害hại 不bất 害hại 門môn 。 物vật 即tức 外ngoại 器khí 。 大đại 劫kiếp 起khởi 時thời 人nhân 已dĩ 上thượng 生sanh 。 隨tùy 三tam 不bất 同đồng 生sanh 三tam 禪thiền 處xứ 。

小tiểu 劫kiếp

下hạ 五ngũ 道đạo 三tam 界giới 門môn 。 準chuẩn 應ưng 別biệt 論luận 。 三tam 五ngũ 相tương/tướng 參tham 。 故cố 合hợp 明minh 之chi 。 通thông 色sắc 如như 前tiền 。 言ngôn 。

命mạng 通thông

者giả 。 亦diệc 應ưng 云vân 餘dư 四tứ 通thông 於ư 。 三tam 界giới 五ngũ 道đạo 。 命mạng 通thông 具cụ 如như 《# 俱câu 舍xá 》# 中trung 明minh 。 五ngũ 道đạo 壽thọ 別biệt 。 人nhân 間gian 五ngũ 十thập 年niên 等đẳng 。 亦diệc 應ưng 云vân 通thông 於ư 四tứ 生sanh 。 四tứ 生sanh 各các 有hữu 長trường 短đoản 故cố 也dã 。

劫kiếp 是thị

下hạ 共cộng 別biệt 門môn 。 次thứ 。

小tiểu 劫kiếp

下hạ 通thông 別biệt 門môn 。

從tùng 八bát 萬vạn

下hạ 釋thích 大đại 小tiểu 劫kiếp 。

言ngôn 。

正chánh 三tam 毒độc

者giả 。 他tha 方phương 淨tịnh 土độ 。 如như 阿a 閦súc 國quốc 。 亦diệc 有hữu 女nữ 人nhân 無vô 邪tà 欲dục 故cố 。 舉cử 一nhất 準chuẩn 餘dư 諸chư 可khả 例lệ 識thức 。 廣quảng 歷lịch 諸chư 土thổ/độ 分phân 別biệt 不bất 同đồng 。 故cố 注chú 。

云vân 云vân

敦đôn 真chân

者giả 。 敦đôn 實thật 得đắc 者giả 故cố 斥xích 言ngôn 非phi 。 上thượng 慢mạn 亦diệc 然nhiên 。 終chung 無vô 實thật 得đắc 。 而nhi 不bất 信tín 者giả 。

嗣tự

亦diệc 繼kế 也dã 。

身thân 尚thượng 無vô 量lượng

者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 中trung 不bất 說thuyết 更cánh 有hữu 界giới 外ngoại 生sanh 處xứ 。 有hữu 計kế 變biến 易dị 在tại 界giới 內nội 者giả 。 亦diệc 名danh 生sanh 處xứ 。 大Đại 乘Thừa 教giáo 中trung 既ký 其kỳ 變biến 易dị 生sanh 處xứ 多đa 故cố 。 故cố 云vân 無vô 量lượng 。 此thử 述thuật 逼bức 意ý 。 言ngôn 中trung 但đãn 云vân 。

名danh 增tăng 上thượng 慢mạn

意ý 指chỉ 羅La 漢Hán 。 若nhược 實thật 得đắc 者giả 豈khởi 有hữu 不bất 發phát 大đại 心tâm 者giả 耶da 。 乃nãi 以dĩ 大Đại 乘Thừa 密mật 而nhi 斥xích 之chi 。 若nhược 謂vị 究cứu 竟cánh 應ưng 變biến 易dị 盡tận 。 若nhược 未vị 盡tận 者giả 何hà 以dĩ 不bất 信tín 。

值trị 遇ngộ 餘dư 佛Phật

者giả 。 初sơ 文văn 以dĩ 有hữu 餘dư 土thổ/độ 佛Phật 名danh 為vi 餘dư 佛Phật 。

羅La 漢Hán 受thọ 先tiên 世thế 身thân

者giả 。 酬thù 先tiên 業nghiệp 故cố 名danh 先tiên 世thế 身thân 。 煩phiền 惱não 果quả 故cố 。 故cố 須tu 必tất 滅diệt 。 若nhược 煩phiền 惱não 所sở 惑hoặc 能năng 不bất 滅diệt 者giả 。 有hữu 於ư 因nhân 果quả 不bất 同đồng 之chi 過quá 。 縱túng/tung 云vân 邊biên 際tế 定định 力lực 持trì 令linh 不bất 滅diệt 。 今kim 問vấn 邊biên 定định 為vi 大đại 為vi 少thiểu 。 若nhược 其kỳ 小tiểu 者giả 。 小tiểu 無vô 變biến 易dị 之chi 名danh 。 亦diệc 無vô 永vĩnh 常thường 之chi 說thuyết 。 若nhược 言ngôn 大đại 者giả 。 大đại 邊biên 除trừ 名danh 唯duy 在tại 等đẳng 覺giác 。 豈khởi 得đắc 記ký 之chi 後hậu 即tức 等đẳng 覺giác 耶da 。 若nhược 大đại 入nhập 小tiểu 定định 顯hiển 大đại 無vô 定định 用dụng 。 有hữu 引dẫn 羅la 云vân 等đẳng 。 此thử 不bất 應ưng 爾nhĩ 。 但đãn 佛Phật 滅diệt 後hậu 諸chư 阿A 羅La 漢Hán 。 隱ẩn 顯hiển 不bất 同đồng 。 皆giai 隨tùy 機cơ 緣duyên 。 況huống 本bổn 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 此thử 是thị 《# 大đại 論luận 》# 龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 假giả 施thí 此thử 問vấn 。 欲dục 準chuẩn 大đại 教giáo 具cụ 委ủy 答đáp 之chi 故cố 也dã 。 故cố 答đáp 文văn 中trung 云vân 。

不bất 生sanh 三tam 界giới

況huống 論luận 還hoàn 引dẫn 《# 法pháp 華hoa 》# 證chứng 之chi 。 故cố 知tri 博bác 地địa 之chi 言ngôn 無vô 教giáo 可khả 準chuẩn 。 餘dư 國quốc 之chi 義nghĩa 出xuất 自tự 他tha 人nhân 。 故cố 古cổ 人nhân 云vân 。

學học 不bất 師sư 安an 。 義nghĩa 不bất 中trung 難nạn/nan 。

故cố 此thử 《# 法pháp 華hoa 》# 非phi 茲tư 不bất 了liễu 。 又hựu 若nhược 變biến 易dị 不bất 出xuất 界giới 者giả 。 而nhi 生sanh 五ngũ 道đạo 之chi 言ngôn 。 卻khước 入nhập 生sanh 死tử 之chi 說thuyết 。 驚kinh 入nhập 火hỏa 宅trạch 之chi 喻dụ 。 非phi 涅Niết 槃Bàn 一nhất 日nhật 之chi 文văn 。 便tiện 為vi 虛hư 構# 。

南nam 岳nhạc

下hạ 三tam 釋thích 。 並tịnh 是thị 南nam 岳nhạc 釋thích 也dã 。

次thứ 釋thích 中trung 云vân

羅La 漢Hán 若nhược 修tu 念Niệm 佛Phật 三Tam 昧Muội

等đẳng 者giả 。 若nhược 言ngôn 念niệm 十thập 方phương 佛Phật 。 則tắc 已dĩ 發phát 大đại 心tâm 。 若nhược 唯duy 念niệm 釋thích 尊tôn 乃nãi 因nhân 小tiểu 感cảm 大đại 。 亦diệc 是thị 機cơ 發phát 使sử 之chi 然nhiên 耳nhĩ 。 然nhiên 小Tiểu 乘Thừa 之chi 中trung 諸chư 部bộ 不bất 同đồng 。 亦diệc 有hữu 信tín 有hữu 十thập 方phương 佛Phật 者giả 。 即tức 小Tiểu 乘Thừa 人nhân 修tu 第đệ 四tứ 禪thiền 。 邊biên 際tế 定định 力lực 。 見kiến 十thập 方phương 佛Phật 等đẳng 。 念niệm 佛Phật 觀quán 成thành 感cảm 佛Phật 為vi 說thuyết 。 第đệ 三tam 舉cử 凡phàm 夫phu 者giả 。 舉cử 凡phàm 夫phu 況huống 聖thánh 耳nhĩ 。 是thị 故cố 羅La 漢Hán 。 必tất 無vô 不bất 聞văn 之chi 理lý 。 瑤dao 師sư 意ý 云vân 。

實thật 得đắc 羅La 漢Hán 無vô 不bất 信tín 者giả 。 不bất 須tu 餘dư 佛Phật 。 遇ngộ 餘dư 佛Phật 者giả 。 則tắc 指chỉ 凡phàm 夫phu 。 南nam 岳nhạc 豈khởi 不bất 知tri 凡phàm 夫phu 於ư 佛Phật 滅diệt 後hậu 。 能năng 生sanh 信tín 耶da 。 故cố 值trị 餘dư 佛Phật 必tất 指chỉ 羅La 漢Hán 。 故cố 《# 淨tịnh 名danh 》# 云vân 。

凡phàm 夫phu 有hữu 反phản 復phục 。 而nhi 聲Thanh 聞Văn 無vô 也dã

故cố 知tri 聲Thanh 聞Văn 難nạn/nan 迴hồi 而nhi 須tu 商thương 議nghị 。 凡phàm 夫phu 易dị 受thọ 何hà 須tu 引dẫn 例lệ 。

有hữu 人nhân 云vân

至chí

必tất 然nhiên

者giả 。 意ý 破phá 瑤dao 師sư 。 立lập 不bất 信tín 者giả 義nghĩa 亦diệc 不bất 然nhiên 。 執chấp 心tâm 牢lao 固cố 。 必tất 在tại 昔tích 教giáo 。 不bất 應ưng 證chứng 今kim 滅diệt 後hậu 之chi 文văn 。 此thử 師sư 又hựu 引dẫn 身thân 子tử 於ư 《# 法pháp 華hoa 》# 初sơ 聞văn 略lược 開khai 之chi 文văn 。 以dĩ 證chứng 滅diệt 後hậu 羅La 漢Hán 不bất 受thọ 之chi 語ngữ 。 意ý 云vân 。

值trị 佛Phật 羅La 漢Hán 尚thượng 疑nghi 是thị 魔ma 。 況huống 佛Phật 滅diệt 後hậu 寧ninh 肯khẳng 信tín 受thọ 。 今kim 則tắc 不bất 然nhiên 。 佛Phật 預dự 敦đôn 逼bức 無vô 不bất 信tín 者giả 。 故cố 於ư 滅diệt 後hậu 執chấp 經kinh 權quyền 說thuyết 。 義nghĩa 容dung 可khả 爾nhĩ 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 廣quảng 明minh 羅La 漢Hán 及cập 以dĩ 凡phàm 夫phu 信tín 不bất 信tín 意ý 。 以dĩ 破phá 此thử 師sư 及cập 以dĩ 瑤dao 師sư 。

此thử 直trực 是thị 異dị 解giải

等đẳng 九cửu 字tự 。 恐khủng 須tu 作tác 白bạch 字tự 書thư 之chi 。 指chỉ 前tiền 兩lưỡng 師sư 亦diệc 非phi 全toàn 失thất 。 但đãn 未vị 全toàn 順thuận 經kinh 意ý 故cố 耳nhĩ 。 不bất 能năng 全toàn 破phá 故cố 云vân 異dị 解giải 。 若nhược 論luận 瑤dao 師sư 見kiến 違vi 經kinh 文văn 。 經Kinh 云vân 。

羅La 漢Hán 遇ngộ 餘dư 佛Phật 生sanh 信tín 而nhi 云vân 不bất 須tu

經kinh 意ý 云vân 。

除trừ 佛Phật 滅diệt 後hậu

者giả 。 欲dục 顯hiển 四tứ 依y 通thông 經kinh 功công 能năng 。 而nhi 瑤dao 不bất 以dĩ 四tứ 依y 為vi 餘dư 佛Phật 。 謂vị 羅La 漢Hán 三tam 根căn 聞văn 與dữ 不bất 聞văn 。 並tịnh 不bất 假giả 從tùng 四tứ 依y 邊biên 聞văn 者giả 。 深thâm 不bất 可khả 也dã 。 又hựu 以dĩ 凡phàm 夫phu 為vi 況huống 者giả 。 此thử 則tắc 可khả 爾nhĩ 。 但đãn 須tu 云vân 遇ngộ 四tứ 依y 耳nhĩ 。 後hậu 師sư 意ý 云vân 。

凡phàm 夫phu 易dị 。 羅La 漢Hán 難nạn/nan 。 此thử 亦diệc 違vi 經kinh 決quyết 了liễu 之chi 語ngữ 。 故cố 云vân 。

不bất 用dụng 此thử 義nghĩa

次thứ 釋thích 偈kệ 頌tụng 。 上thượng 慢mạn 等đẳng 三tam 四tứ 眾chúng 通thông 有hữu 者giả 。 又hựu 凡phàm 夫phu 上thượng 慢mạn 有hữu 五ngũ 不bất 同đồng 。 謂vị 四tứ 善thiện 根căn 及cập 以dĩ 四Tứ 果Quả 。 通thông 義nghĩa 易dị 知tri 且thả 後hậu 別biệt 說thuyết 從tùng 多đa 分phần 故cố 。 故cố 經Kinh 云vân 。

比Bỉ 丘Khâu 等đẳng 四tứ 有hữu 此thử 三tam 失thất

於ư 三tam 別biệt 中trung 仍nhưng 從tùng 拂phất 席tịch 者giả 說thuyết 。 故cố 云vân 也dã 。

藏tạng 玼#

等đẳng 者giả 。 釋thích 三tam 失thất 也dã 。

藏tạng 玼# 揚dương 德đức

釋thích 上thượng 慢mạn 。

不bất 能năng 自tự 省tỉnh

釋thích 我ngã 慢mạn 。

無vô 慚tàm 人nhân 者giả

釋thích 不bất 信tín 。 若nhược 自tự 見kiến 過quá 。 無vô 此thử 三tam 失thất 。 雖tuy 未vị 證chứng 果Quả 且thả 名danh 有hữu 羞tu 。

於ư 戒giới

等đẳng 者giả 。 戒giới 名danh 通thông 十thập 即tức 《# 大đại 論luận 》# 。 《# 大đại 經kinh 》# 不bất 缺khuyết 不bất 破phá 等đẳng 十thập 。 驗nghiệm 知tri 三tam 失thất 尚thượng 無vô 不bất 缺khuyết 。 況huống 道đạo 共cộng 等đẳng 。 故cố 云vân 缺khuyết 等đẳng 。 律luật 儀nghi 有hữu 三tam 。 謂vị 不bất 缺khuyết 不bất 穿xuyên 不bất 破phá 兼kiêm 不bất 雜tạp 。 若nhược 依y 《# 大đại 論luận 》# 。 即tức 不bất 缺khuyết 第đệ 三tam 。 若nhược 依y 《# 大đại 經kinh 》# 則tắc 不bất 缺khuyết 居cư 首thủ 。 名danh 同đồng 義nghĩa 異dị 各các 有hữu 其kỳ 意ý 。 具cụ 如như 《# 釋thích 義nghĩa 》# 。 今kim 且thả 依y 《# 大đại 經kinh 》# 以dĩ 不bất 缺khuyết 等đẳng 三tam 。 并tinh 定định 共cộng 。 道đạo 共cộng 即tức 六lục 戒giới 也dã 。 故cố 知tri 六lục 中trung 若nhược 無vô 後hậu 二nhị 。 尚thượng 名danh 為vi 漏lậu 。 況huống 道đạo 共cộng 定định 共cộng 判phán 在tại 三tam 藏tạng 四Tứ 果Quả 。 今kim 且thả 近cận 論luận 無vô 道đạo 定định 也dã 。 故cố 三tam 失thất 之chi 人nhân 尚thượng 無vô 煖Noãn 法Pháp 。 況huống 有hữu 四Tứ 果Quả 。 瑕hà 是thị 玉ngọc 之chi 內nội 病bệnh 。 故cố 云vân 。

內nội 起khởi

玼# 是thị 玉ngọc 之chi 外ngoại 病bệnh 故cố 云vân 。

外ngoại 動động

外ngoại 病bệnh 名danh 缺khuyết 。 內nội 病bệnh 名danh 漏lậu 。

小tiểu 中trung 小tiểu

者giả 。 四Tứ 果Quả 已dĩ 小tiểu 。 四tứ 禪thiền 更cánh 小tiểu 。 智trí 已dĩ 極cực 小tiểu 。 況huống 加gia 上thượng 慢mạn 。

糟tao 糠khang

者giả 。 若nhược 依y 世thế 禪thiền 以dĩ 得đắc 無vô 漏lậu 如như 糟tao 出xuất 酒tửu 。 從tùng 文văn 入nhập 理lý 如như 糠khang 出xuất 米mễ 。 既ký 無vô 無vô 漏lậu 反phản 計kế 世thế 禪thiền 。 如như 棄khí 酒tửu 存tồn 糟tao 。 不bất 得đắc 真chân 理lý 反phản 封phong 文văn 字tự 。 如như 棄khí 米mễ 存tồn 糠khang 。

是thị 五ngũ 千thiên 有hữu

者giả 。 以dĩ 有hữu 顯hiển 無vô 有hữu 失thất 無vô 得đắc 。 言ngôn 。

封phong 文văn

者giả 。 亦diệc 應ưng 更cánh 云vân 執chấp 禪thiền 為vi 實thật 。 如như 糟tao 無vô 酒tửu 。

文văn 中trung 兩lưỡng 釋thích 。 初sơ 釋thích 為vi 正chánh 。 後hậu 釋thích 乃nãi 兼kiêm 實thật 行hạnh 聲Thanh 聞Văn 。 起khởi 去khứ 之chi 徒đồ 亦diệc 於ư 現hiện 在tại 未vị 有hữu 大đại 機cơ 是thị 故cố 而nhi 退thoái 。 如như 有hữu 糟tao 糠khang 而nhi 無vô 酒tửu 米mễ 。

枝chi 葉diệp

者giả 。 無vô 入nhập 道đạo 材tài 。

問vấn 。

機cơ 器khí 何hà 別biệt 。

答đáp 。

雖tuy 並tịnh 從tùng 譬thí 。 各các 有hữu 一nhất 意ý 。 機cơ 論luận 可khả 發phát 。 器khí 語ngữ 堪kham 任nhậm 。 得đắc 人nhân 天thiên 身thân 通thông 名danh 為vi 器khí 。 由do 懷hoài 三tam 失thất 故cố 器khí 成thành 非phi 。 宿túc 種chúng 又hựu 微vi 無vô 機cơ 可khả 發phát 。 二nhị 義nghĩa 俱câu 闕khuyết 佛Phật 威uy 令linh 去khứ 。

凡phàm 有hữu 三tam 異dị

者giả 。 先tiên 列liệt 。 次thứ 釋thích 。 初sơ 云vân 。

上thượng 有hữu 歎thán 法Pháp 希hy 有hữu

者giả 。 上thượng 諸chư 佛Phật 章chương 六lục 段đoạn 之chi 中trung 但đãn 無vô 後hậu 二nhị 。 故cố 有hữu 歎thán 法Pháp 。 文văn 云vân 。

如như 是thị 妙diệu 法Pháp 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 時thời 乃nãi 說thuyết 之chi

而nhi 無vô 五ngũ 濁trược 之chi 文văn 。 頌tụng 中trung 無vô 歎thán 法Pháp 也dã 。

先tiên 後hậu

者giả 。 上thượng 先tiên 歎thán 法Pháp 如như 向hướng 所sở 引dẫn 。 言ngôn 。

不bất 虛hư

者giả 。 次thứ 文văn 方phương 云vân 。

汝nhữ 等đẳng 當đương 信tín 。 佛Phật 之chi 所sở 說thuyết 。 言ngôn 不bất 虛hư 妄vọng

及cập 以dĩ 開khai 顯hiển 上thượng 勸khuyến 信tín 與dữ 不bất 虛hư 合hợp 者giả 。 上thượng 云vân 。

汝nhữ 等đẳng 當đương 信tín 。 佛Phật 之chi 所sở 說thuyết 。 言ngôn 不bất 虛hư 也dã

今kim 隔cách 不bất 虛hư

者giả 。 今kim 頌tụng 中trung 勸khuyến 信tín 在tại 前tiền 。 不bất 虛hư 在tại 後hậu 。 中trung 隔cách 五ngũ 濁trược 文văn 也dã 。 故cố 前tiền 四tứ 今kim 五ngũ 。 由do 離ly 勸khuyến 信tín 為vi 二nhị 故cố 也dã 。 應ưng 云vân 勸khuyến 信tín 不bất 虛hư 中trung 為vi 五ngũ 濁trược 所sở 隔cách 。 章chương 安an 更cánh 云vân 。

上thượng 以dĩ 釋Thích 迦Ca 方phương 便tiện 用dụng 釋thích 諸chư 佛Phật 施thí 權quyền 者giả 。 上thượng 釋thích 諸chư 佛Phật 開khai 權quyền 文văn 云vân 。

我ngã 以dĩ 無vô 數số 方phương 便tiện 。 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên 。 譬thí 喻dụ 言ngôn 辭từ 。 演diễn 說thuyết 諸chư 法pháp 。

偈kệ 中trung 如như 文văn 。

修tu 道Đạo 得đắc 於ư 諸chư 權quyền 法pháp

者giả 。 自tự 行hành 因nhân 滿mãn 所sở 感cảm 權quyền 法pháp 。 正chánh 當đương 自tự 行hành 體thể 內nội 權quyền 也dã 。 即tức 此thử 法pháp 體thể 。 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 。 以dĩ 方phương 便tiện 故cố 。 為vì 眾chúng 生sanh 說thuyết 。 成thành 化hóa 他tha 權quyền 。 即tức 照chiếu 九cửu 界giới 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 故cố 知tri 立lập 一nhất 開khai 權quyền 之chi 言ngôn 。 於ư 今kim 乃nãi 成thành 二nhị 意ý 。

一nhất 者giả 騰đằng 昔tích 施thí 權quyền 。 二nhị 為vi 顯hiển 實thật 之chi 所sở 。 不bất 指chỉ 所sở 開khai 無vô 由do 說thuyết 實thật 。 況huống 指chỉ 權quyền 是thị 權quyền 知tri 非phi 究cứu 竟cánh 。 既ký 顯hiển 實thật 已dĩ 權quyền 全toàn 是thị 實thật 。

照chiếu 九cửu 界giới 機cơ 說thuyết 七thất 方phương 便tiện

者giả 。 九cửu 是thị 所sở 被bị 。 教giáo 不bất 出xuất 七thất 。 說thuyết 七thất 被bị 九cửu 漸tiệm 令linh 入nhập 實thật 。 人nhân 法pháp 七thất 九cửu 故cố 立lập 總tổng 言ngôn 。 九cửu 界giới 從tùng 自tự 分phần/phân 立lập 名danh 。 方phương 便tiện 從tùng 進tiến 趣thú 為vi 稱xưng 。 又hựu 九cửu 界giới 從tùng 物vật 機cơ 立lập 名danh 。 方phương 便tiện 從tùng 化hóa 主chủ 受thọ 稱xưng 。 總tổng 舉cử 不bất 同đồng 。 故cố 云vân 七thất 九cửu 。 言ngôn 。

不bất 可khả 定định 判phán

者giả 。 七thất 九cửu 之chi 中trung 隨tùy 何hà 等đẳng 機cơ 。 聞văn 何hà 等đẳng 法pháp 。 遇ngộ 機cơ 便tiện 逗đậu 。 故cố 云vân 不bất 定định 。

現hiện 起khởi

等đẳng 者giả 。 念niệm 必tất 對đối 境cảnh 故cố 云vân 現hiện 起khởi 。 種chủng 種chủng 之chi 言ngôn 不bất 出xuất 七thất 九cửu 。

過quá 去khứ

下hạ 釋thích 欲dục 性tánh 也dã 。 欲dục 秖kỳ 是thị 念niệm 。 故cố 知tri 秖kỳ 是thị 先tiên 以dĩ 希hy 望vọng 釋thích 念niệm 。 次thứ 以dĩ 欣hân 樂nhạo 釋thích 欲dục 。 故cố 知tri 念niệm 則tắc 且thả 語ngữ 內nội 心tâm 。 欲dục 論luận 對đối 境cảnh 生sanh 想tưởng 。 今kim 但đãn 約ước 慕mộ 樂nhạo 通thông 從tùng 欲dục 為vi 名danh 。 不bất 假giả 對đối 念niệm 辯biện 別biệt 。 故cố 但đãn 以dĩ 欲dục 對đối 性tánh 二nhị 世thế 判phán 之chi 。

問vấn 。

前tiền 云vân 過quá 去khứ 名danh 根căn 。 未vị 來lai 名danh 性tánh 。 今kim 何hà 故cố 云vân 過quá 去khứ 名danh 性tánh 。

答đáp 。

各các 有hữu 其kỳ 意ý 。 性tánh 必tất 不bất 改cải 。 故cố 從tùng 現hiện 至chí 未vị 。 從tùng 過quá 至chí 今kim 。 二nhị 處xứ 並tịnh 得đắc 性tánh 名danh 故cố 爾nhĩ 。 亦diệc 可khả 現hiện 在tại 名danh 根căn 生sanh 未vị 來lai 故cố 。 然nhiên 根căn 性tánh 乃nãi 可khả 互hỗ 舉cử 。 樂nhạo 欲dục 必tất 居cư 現hiện 在tại 。 欲dục 名danh 雖tuy 不bất 從tùng 過quá 。 亦diệc 可khả 以dĩ 現hiện 望vọng 當đương 。 以dĩ 名danh 互hỗ 故cố 故cố 重trọng/trùng 釋thích 云vân 。

或hoặc 可khả 習tập 欲dục 以dĩ 成thành 性tánh 。 成thành 性tánh 生sanh 習tập 欲dục 。

上thượng 句cú 現hiện 欲dục 成thành 未vị 性tánh 。 下hạ 句cú 過quá 性tánh 成thành 現hiện 欲dục 。

云vân 云vân

者giả 。 或hoặc 可khả 過quá 欲dục 成thành 現hiện 性tánh 。 現hiện 性tánh 成thành 未vị 欲dục 。 或hoặc 可khả 過quá 欲dục 成thành 過quá 性tánh 。 現hiện 欲dục 成thành 未vị 性tánh 。 是thị 則tắc 欲dục 名danh 雖tuy 通thông 過quá 未vị 仍nhưng 從tùng 現hiện 說thuyết 。 故cố 知tri 欲dục 念niệm 之chi 名danh 定định 居cư 現hiện 在tại 。

七thất 方phương 便tiện

至chí

云vân 云vân

者giả 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 隨tùy 自tự 意ý 觀quán 觀quán 惡ác 中trung 云vân 通thông 途đồ 善thiện 惡ác 者giả 是thị 。

鈍độn 根căn

下hạ 至chí

施thí 權quyền 意ý

此thử 是thị 長trường/trưởng 文văn 。 今kim 不bất 云vân 長trưởng 者giả 。 但đãn 偈kệ 與dữ 長trường/trưởng 行hành 不bất 同đồng 。 隨tùy 事sự 要yếu 者giả 則tắc 辯biện 同đồng 異dị 。 或hoặc 可khả 略lược 明minh 意ý 則tắc 可khả 知tri 。

我ngã 設thiết

下hạ 三tam 行hành 頌tụng 理lý 者giả 。 文văn 多đa 云vân 說thuyết 。 如như 何hà 云vân 理lý 。 如như 云vân 未vị 曾tằng 說thuyết 。 說thuyết 時thời 未vị 至chí 。 隨tùy 順thuận 說thuyết 等đẳng 。 亦diệc 是thị 以dĩ 能năng 顯hiển 所sở 。 準chuẩn 前tiền 諸chư 例lệ 略lược 亦diệc 可khả 知tri 。 今kim 文văn 正chánh 取thủ 佛Phật 慧tuệ 為vi 理lý 之chi 行hành 。

聲Thanh 聞Văn 兼kiêm 得đắc 緣Duyên 覺Giác

者giả 。 聲Thanh 聞Văn 數số 中trung 有hữu 值trị 佛Phật 緣Duyên 覺Giác 故cố 也dã 。 又hựu 三tam 藏tạng 聲Thanh 聞Văn 必tất 兼kiêm 當đương 教giáo 緣Duyên 覺Giác 。 又hựu 菩Bồ 薩Tát 既ký 兼kiêm 藏tạng 通thông 。 二Nhị 乘Thừa 必tất 具cụ 兩lưỡng 教giáo 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 云vân 別biệt 者giả 。 前tiền 以dĩ 淨tịnh 心tâm 為vi 別biệt 教giáo 竟cánh 。 既ký 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 。 共cộng 為vi 義nghĩa 立lập 。 乃nãi 至chí 一nhất 句cú 。 皆giai 悉tất 成thành 佛Phật 。 又hựu 誡giới 言ngôn 無vô 疑nghi 。 當đương 知tri 此thử 是thị 。 極cực 聖thánh 誠thành 說thuyết 。 而nhi 不bất 肯khẳng 信tín 。 《# 大đại 經kinh 》# 云vân 。

一nhất 切thiết 二Nhị 乘Thừa 未vị 來lai 必tất 定định 歸quy 於ư 。 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 如như 流lưu 入nhập 海hải 。

又hựu 菩Bồ 薩Tát 與dữ 二Nhị 乘Thừa 合hợp 明minh 。 當đương 知tri 三tam 乘thừa 悉tất 皆giai 被bị 會hội 。

牒điệp 假giả 名danh 三tam 教giáo

等đẳng 者giả 。 三tam 教giáo 是thị 假giả 名danh 故cố 也dã 。 教giáo 本bổn 一nhất 實thật 故cố 三tam 是thị 假giả 。 為vi 物vật 假giả 設thiết 三tam 藏tạng 等đẳng 權quyền 。 今kim 既ký 顯hiển 實thật 重trọng/trùng 舉cử 所sở 除trừ 以dĩ 示thị 佛Phật 慧tuệ 。 即tức 上thượng 句cú 所sở 列liệt 者giả 是thị 。

無vô 二nhị 是thị 無vô 通thông 教giáo 中trung 半bán 滿mãn 相tương 對đối 之chi 二nhị

者giả 。 通thông 真chân 含hàm 二nhị 故cố 也dã 。 由do 闕khuyết 別biệt 教giáo 故cố 更cánh 引dẫn 上thượng 餘dư 乘thừa 來lai 此thử 釋thích 成thành 。 語ngữ 假giả 則tắc 通thông 論luận 三tam 教giáo 。 言ngôn 餘dư 及cập 以dĩ 二nhị 三tam 。 且thả 云vân 相tương/tướng 入nhập 。 以dĩ 有hữu 餘dư 皆giai 假giả 故cố 得đắc 相tương/tướng 入nhập 。 無vô 餘dư 無vô 復phục 相tương/tướng 入nhập 之chi 名danh 。 以dĩ 純thuần 一nhất 故cố 。 此thử 指chỉ 乳nhũ 及cập 二nhị 酥tô 三tam 味vị 文văn 盡tận 。 初sơ 一nhất 行hành 半bán 舉cử 內nội 心tâm 。 經Kinh 云vân 。

如như 我ngã 昔tích 所sở 願nguyện 。 今kim 者giả 已dĩ 滿mãn 足túc 。

者giả 。 問vấn 。

佛Phật 初sơ 立lập 誓thệ 。 誓thệ 度độ 一nhất 切thiết 。 今kim 眾chúng 生sanh 尚thượng 多đa 。 願nguyện 云vân 何hà 滿mãn 。 答đáp 。

且thả 從tùng 一nhất 期kỳ 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 但đãn 令linh 眾chúng 生sanh 得đắc 入nhập 佛Phật 乘thừa 。 即tức 名danh 願nguyện 滿mãn 。 是thị 故cố 經Kinh 云vân 。

如như 我ngã 無vô 異dị

若nhược 我ngã 遇ngộ 眾chúng 生sanh

等đẳng 者giả 。 明minh 濁trược 不bất 障chướng 大đại 。 遇ngộ 者giả 盡tận 令linh 入nhập 於ư 佛Phật 道Đạo 。 無vô 智trí 不bất 受thọ 故cố 云vân 障chướng 大đại 。

眾chúng 生sanh

者giả 。 文văn 中trung 三tam 釋thích 。 初sơ 釋thích 對đối 他tha 得đắc 名danh 。 次thứ 釋thích 從tùng 自tự 立lập 稱xưng 。 後hậu 釋thích 即tức 是thị 功công 能năng 。 新tân 譯dịch 恐khủng 濫lạm 稱xưng 為vi 有hữu 情tình 。 雖tuy 簡giản 無vô 情tình 三tam 義nghĩa 都đô 失thất 。 十thập 種chủng 生sanh 死tử 短đoản 中trung 言ngôn 梵Phạm 行hạnh 少thiểu 語ngữ 者giả 。 欲dục 界giới 諸chư 地địa 法pháp 爾nhĩ 多đa 語ngữ 。 以dĩ 有hữu 言ngôn 語ngữ 皆giai 由do 覺giác 觀quán 。 以dĩ 少thiểu 語ngữ 故cố 知tri 覺giác 觀quán 少thiểu 。 煩phiền 惱não 漸tiệm 薄bạc 。 故cố 云vân 短đoản 也dã 。

方phương

者giả 。 猶do 如như 方phương 物vật 動động 靜tĩnh 定định 故cố 。 於ư 此thử 死tử 已dĩ 。 定định 生sanh 天thiên 上thượng 。

三tam 角giác

者giả 。 角giác 者giả 聚tụ 也dã 。 即tức 善thiện 惡ác 無vô 記ký 。 在tại 生sanh 死tử 中trung 。 遍biến 為vi 此thử 三tam 。 諸chư 律luật 論luận 文văn 多đa 以dĩ 聚tụ 名danh 角giác 。 闕khuyết 釋thích 紫tử 者giả 。 即tức 修tu 羅la 也dã 。 種chủng 類loại 多đa 故cố 。 謂vị 天thiên 鬼quỷ 畜súc 如như 紫tử 間gian 色sắc 。 又hựu 輪luân 迴hồi 者giả 。 如như 《# 見kiến 實thật 三tam 昧muội 經kinh 》# 云vân 。

從tùng 地địa 獄ngục 來lai 聲thanh 嘶# 怱thông 急cấp 數sác 數sác 戰chiến 慄lật 。 夢mộng 見kiến 大đại 火hỏa 沸phí 鑊hoạch 等đẳng 也dã 。 從tùng 畜súc 來lai 者giả 。 暗ám 鈍độn 懈giải 怠đãi 多đa 食thực 性tánh 怯khiếp 。 謇kiển 訥nột 所sở 為vi 多đa 似tự 諸chư 蟲trùng 畜súc 等đẳng 。 從tùng 鬼quỷ 來lai 者giả 。 髮phát 黃hoàng 常thường 飢cơ 慳san 貪tham 等đẳng 也dã 。

餘dư 趣thú 比tỉ 知tri 。 經kinh 具cụ 廣quảng 說thuyết 。

我ngã 知tri

下hạ 別biệt 明minh 五ngũ 濁trược 。 前tiền 開khai 章chương 云vân 別biệt 明minh 五ngũ 濁trược 障chướng 三tam 。 五ngũ 濁trược 望vọng 三tam 必tất 不bất 能năng 障chướng 。 為vi 三tam 所sở 治trị 是thị 所sở 治trị 障chướng 。 故cố 云vân 障chướng 耳nhĩ 。 亦diệc 是thị 有hữu 濁trược 故cố 無vô 三tam 。 有hữu 三tam 故cố 無vô 濁trược 故cố 云vân 障chướng 耳nhĩ 。

受thọ 胎thai 微vi 形hình

初sơ 文văn 即tức 約ước 觀quán 心tâm 者giả 。 但đãn 隨tùy 便tiện 耳nhĩ 。 但đãn 云vân 從tùng 心tâm 即tức 名danh 觀quán 心tâm 。 其kỳ 實thật 此thử 中trung 仍nhưng 帶đái 事sự 釋thích 。 由do 此thử 一nhất 念niệm 最tối 微vi 心tâm 故cố 令linh 增tăng 長trưởng 也dã 。 次thứ 。

受thọ 胎thai

下hạ 全toàn 約ước 事sự 釋thích 。 略lược 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 四tứ 記ký 引dẫn 《# 入nhập 胎thai 經kinh 》# 。 有hữu 人nhân 具cụ 立lập 受thọ 胎thai 章chương 門môn 。 於ư 此thử 非phi 要yếu 。 今kim 意ý 但đãn 在tại 顯hiển 於ư 五ngũ 濁trược 義nghĩa 須tu 施thí 權quyền 。 列liệt 名danh 而nhi 已dĩ 足túc 明minh 濁trược 意ý 。 何hà 徒đồ 於ư 此thử 廣quảng 建kiến 長trường/trưởng 章chương 。 使sử 迷mê 途đồ 者giả 乃nãi 謂vị 《# 法pháp 華hoa 》# 亦diệc 明minh 五ngũ 濁trược 與dữ 婆bà 沙sa 不bất 別biệt 。 如như 世thế 人nhân 云vân 。

法pháp 華hoa 亦diệc 明minh 三tam 乘thừa 。 其kỳ 失thất 如như 之chi 。

受thọ 陰ấm 身thân

者giả 。 或hoặc 恐khủng 秖kỳ 是thị 《# 入nhập 胎thai 經kinh 》# 耳nhĩ 。 總tổng 有hữu 三tam 十thập 八bát 。 七thất 日nhật 以dĩ 論luận 增tăng 長trưởng 。 若nhược 《# 俱câu 舍xá 》# 等đẳng 文văn 但đãn 列liệt 五ngũ 位vị 。 云vân 。

最tối 初sơ 羯yết 剌lạt 藍lam 。 次thứ 生sanh 頞át 部bộ 曇đàm 。 從tùng 此thử 生sanh 閉bế 尸thi 。 閉bế 尸thi 生sanh 羯yết 男nam 。 次thứ 鉢bát 羅la 奢xa 佉khư 。

或hoặc 云vân

下hạ

如như 大đại 品phẩm 中trung 說thuyết

者giả 。 即tức 約ước 二nhị 十thập 身thân 見kiến 。 如như 去khứ 等đẳng 具cụ 如như 前tiền 引dẫn 。

長trường 時thời

等đẳng 者giả 。 今kim 文văn 具cụ 二nhị 義nghĩa 故cố 劫kiếp 得đắc 濁trược 名danh 。 前tiền 初sơ 文văn 中trung 但đãn 有hữu 第đệ 二nhị 義nghĩa 。 後hậu 料liệu 簡giản 中trung 方phương 有hữu 初sơ 義nghĩa 。

過quá 去khứ 佛Phật 章chương 。 初sơ 二nhị 行hành 正chánh 施thí 三tam 也dã 。 名danh 施thí 為vi 開khai 。 初sơ 一nhất 行hành 略lược 頌tụng 上thượng 三tam 一nhất 。 文văn 中trung 以dĩ 教giáo 人nhân 理lý 三tam 兼kiêm 得đắc 行hành 者giả 。 具cụ 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 者giả 通thông 兼kiêm 。 既ký 有hữu 餘dư 三tam 豈khởi 無vô 於ư 行hành 。 二nhị 者giả 別biệt 兼kiêm 。 即tức 以dĩ 佛Phật 道Đạo 二nhị 字tự 兼kiêm 之chi 。 所sở 趣thú 是thị 理lý 。 能năng 趣thú 是thị 行hành 。 初sơ 一nhất 行hành 半bán 總tổng 約ước 五ngũ 乘thừa 中trung 乃nãi 以dĩ 人nhân 行hành 兼kiêm 教giáo 一nhất 者giả 。 既ký 有hữu 人nhân 行hành 必tất 有hữu 所sở 稟bẩm 。 即tức 是thị 教giáo 也dã 。 此thử 中trung 以dĩ 七thất 方phương 便tiện 為vi 異dị 方phương 便tiện 者giả 。 以dĩ 藏tạng 人nhân 不bất 同đồng 衍diễn 門môn 故cố 成thành 永vĩnh 異dị 。 餘dư 文văn 多đa 用dụng 。 今kim 通thông 用dụng 者giả 未vị 同đồng 圓viên 來lai 。 並tịnh 名danh 為vi 異dị 。

若nhược 有hữu

下hạ 二nhị 行hành 開khai 菩Bồ 薩Tát 乘thừa 中trung 進tiến 退thoái 兩lưỡng 釋thích 者giả 。 亦diệc 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 五ngũ 乘thừa 之chi 稱xưng 但đãn 在tại 鹿lộc 苑uyển 。 七thất 方phương 便tiện 名danh 通thông 於ư 三tam 味vị 。 六Lục 度Độ 之chi 行hành 不bất 局cục 一nhất 教giáo 。 故cố 可khả 通thông 三tam 。 以dĩ 三tam 藏tạng 為vi 本bổn 故cố 云vân 兼kiêm 通thông 別biệt 也dã 。

何hà 者giả

下hạ 釋thích 出xuất 三tam 教giáo 六Lục 度Độ 行hành 相tương/tướng 。 非phi 相tướng 非phi 無vô 相tướng 。 次thứ 第đệ 行hành 者giả 。 雙song 非phi 即tức 是thị 所sở 斯tư 故cố 也dã 。 亦diệc 應ưng 次thứ 第đệ 出xuất 於ư 三tam 諦đế 行hành 相tương/tướng 。 然nhiên 以dĩ 相tương/tướng 無vô 相tướng 共cộng 論luận 。 即tức 三tam 諦đế 也dã 。 又hựu 入nhập 地địa 三tam 諦đế 無vô 復phục 論luận 開khai 。 然nhiên 菩Bồ 薩Tát 乘thừa 中trung 亦diệc 云vân 於ư 昔tích 聞văn 教giáo 已dĩ 成thành 教giáo 一nhất 者giả 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 不bất 開khai 。 何hà 須tu 引dẫn 昔tích 令linh 成thành 教giáo 一nhất 。 故cố 凡phàm 云vân 昔tích 者giả 。 皆giai 具cụ 二nhị 意ý 。

一nhất 者giả 在tại 昔tích 聞văn 權quyền 。 二nhị 者giả 昔tích 已dĩ 曾tằng 開khai 。 今kim 正chánh 語ngữ 昔tích 聞văn 權quyền 者giả 。 昔tích 開khai 已dĩ 竟cánh 。 皆giai 成thành 佛Phật 道Đạo 。 初sơ 義nghĩa 準chuẩn 化hóa 儀nghi 說thuyết 。 次thứ 意ý 準chuẩn 開khai 竟cánh 說thuyết 。 下hạ 去khứ 諸chư 乘thừa 一nhất 一nhất 皆giai 然nhiên 。 往vãng 佛Phật 亦diệc 爾nhĩ 。 二Nhị 乘Thừa 文văn 中trung 有hữu 人nhân 理lý 行hành 。 不bất 云vân 兼kiêm 教giáo 者giả 秖kỳ 是thị 文văn 略lược 。 前tiền 菩Bồ 薩Tát 文văn 亦diệc 以dĩ 三tam 兼kiêm 一nhất 。

諸chư 佛Phật 滅diệt 後hậu 。 供cúng 養dường 舍xá 利lợi

者giả 。 若nhược 以dĩ 現hiện 擬nghĩ 過quá 。 如như 《# 增tăng 一nhất 》# 中trung 佛Phật 因nhân 手thủ 擎kình 舍xá 利lợi 廣quảng 稱xưng 歎thán 已dĩ 。 令linh 於ư 四tứ 衢cù 而nhi 起khởi 偷thâu 婆bà 。

佛Phật 言ngôn 。

四tứ 人nhân 應ưng 起khởi 塔tháp 。 輪Luân 王Vương 。 羅La 漢Hán 。 支chi 佛Phật 。 如Như 來Lai 。 後hậu 分phần/phân 云vân 。

輪Luân 王Vương 無vô 級cấp 。 羅La 漢Hán 四tứ 級cấp 。 支chi 佛Phật 五ngũ 級cấp 。 如Như 來Lai 十thập 三tam 級cấp 。 阿A 難Nan 問vấn 佛Phật 。

何hà 故cố 爾nhĩ 耶da 。

佛Phật 言ngôn 。

輪Luân 王Vương 自tự 行hành 化hóa 他tha 常thường 住trụ 十Thập 善Thiện 。 羅La 漢Hán 不bất 受thọ 後hậu 有hữu 。 支chi 佛Phật 無vô 師sư 自tự 悟ngộ 。 如Như 來Lai 眾chúng 德đức 具cụ 足túc 。 世thế 人nhân 上thượng 未vị 逮đãi 於ư 初sơ 果quả 。 豈khởi 肯khẳng 下hạ 等đẳng 輪Luân 王Vương 。 滅diệt 後hậu 起khởi 塔tháp 不bất 知tri 進tiến 否phủ/bĩ 。 動động 即tức 皆giai 至chí 三tam 五ngũ 七thất 九cửu 。 近cận 代đại 所sở 立lập 縱túng/tung 云vân 方phương 墳phần 。 而nhi 出xuất 檐diêm 者giả 還hoàn 成thành 一nhất 級cấp 。 暗ám 者giả 雖tuy 昧muội 豈khởi 非phi 冥minh 濫lạm 初sơ 果quả 耶da 。 有hữu 方phương 墳phần 邊biên 云vân 作tác 功công 德đức 塔tháp 者giả 。 其kỳ 義nghĩa 又hựu 失thất 。 使sử 愚ngu 者giả 唯duy 禮lễ 我ngã 師sư 。 或hoặc 復phục 對đối 高cao 禮lễ 下hạ 。 況huống 復phục 隣lân 接tiếp 尊tôn 卑ty 不bất 成thành 。 不bất 便tiện 之chi 意ý 不bất 可khả 具cụ 論luận 。 縱túng/tung 死tử 者giả 冥minh 冥minh 。 顯hiển 生sanh 者giả 碌# 碌# 。 況huống 今kim 舍xá 利lợi 之chi 言ngôn 局cục 在tại 於ư 佛Phật 。 供cung 佛Phật 舍xá 利lợi 福phước 屬thuộc 人nhân 天thiên 。 開khai 久cửu 遠viễn 因nhân 方phương 名danh 佛Phật 道Đạo 。 況huống 今kim 凡phàm 質chất 生sanh 福phước 事sự 難nạn/nan 。 善thiện 者giả 從tùng 之chi 不bất 應ưng 習tập 俗tục 。

地địa 師sư 言ngôn 童đồng 真chân 地địa

者giả 。 地địa 立lập 童đồng 真chân 名danh 者giả 。 但đãn 古cổ 人nhân 云vân 。 住trụ 為vi 能năng 住trụ 。 地địa 為vi 所sở 依y 。 故cố 以dĩ 住trụ 名danh 而nhi 名danh 於ư 地địa 。 從tùng 住trụ 為vi 名danh 早tảo 已dĩ 太thái 遠viễn 。 為vi 尚thượng 深thâm 故cố 加gia 之chi 以dĩ 地địa 。 故cố 。

今kim 謂vị

下hạ 責trách 云vân

乖quai 文văn

者giả 。 文văn 中trung 但đãn 云vân 童đồng 子tử 故cố 也dã 。 言ngôn 。

竪thụ 狹hiệp

者giả 。 橫hoạnh/hoành 收thu 小tiểu 善thiện 。 竪thụ 成thành 佛Phật 因nhân 。 則tắc 橫hoạnh/hoành 竪thụ 無vô 違vi 。 非phi 深thâm 非phi 淺thiển 而nhi 深thâm 而nhi 淺thiển 。 若nhược 以dĩ 童đồng 真chân 為vi 釋thích 。 唯duy 竪thụ 無vô 橫hoạnh/hoành 。 況huống 竪thụ 深thâm 無vô 當đương 。 棄khí 廣quảng 乖quai 文văn 。 是thị 知tri 竪thụ 狹hiệp 二nhị 俱câu 有hữu 過quá 。

登đăng 地địa

下hạ 且thả 破phá 唯duy 深thâm 之chi 失thất 。 仍nhưng 略lược 棄khí 橫hoạnh/hoành 之chi 愆khiên 。

今kim 以dĩ

下hạ 正chánh 釋thích 。 收thu 於ư 童đồng 雉trĩ 以dĩ 顯hiển 橫hoạnh/hoành 廣quảng 。 指chỉ 微vi 即tức 著trước 以dĩ 辯biện 竪thụ 深thâm 。 著trước 在tại 於ư 微vi 深thâm 即tức 非phi 深thâm 。 微vi 即tức 是thị 著trước 淺thiển 亦diệc 非phi 淺thiển 。 指chỉ 微vi 即tức 著trước 緣duyên 因nhân 義nghĩa 成thành 。 即tức 著trước 之chi 觀quán 非phi 此thử 可khả 辯biện 。 下hạ 去khứ 例lệ 爾nhĩ 。 故cố 入nhập 地địa 成thành 佛Phật 如như 修tu 羅la 渡độ 海hải 。 此thử 準chuẩn 《# 瓔anh 珞lạc 》# 故cố 云vân 。

入nhập 地địa

凡phàm 夫phu 之chi 人nhân 。 一nhất 毫hào 之chi 善thiện 徑kính 成thành 佛Phật 因nhân 。 如như 人nhân 渡độ 大đại 海hải 。 從tùng 。

佛Phật 分phân 明minh

下hạ 重trọng/trùng 立lập 理lý 以dĩ 斥xích 二nhị 失thất 。

若nhược 如như

下hạ 重trọng/trùng 牒điệp 失thất 以dĩ 斥xích 失thất 。 又hựu 例lệ 上thượng 下hạ 亦diệc 名danh 乖quai 文văn 。 若nhược 恐khủng 童đồng 子tử 事sự 微vi 不bất 稱xưng 佛Phật 道Đạo 。 散tán 心tâm 一nhất 唱xướng 如như 何hà 消tiêu 融dung 。 合hợp 掌chưởng 舉cử 手thủ 皆giai 應ưng 理lý 釋thích 。 故cố 知tri 但đãn 尚thượng 佛Phật 道Đạo 不bất 識thức 開khai 權quyền 。

殆đãi 不bất 攝nhiếp 二Nhị 乘Thừa

者giả 。

殆đãi

幾kỷ 也dã 。 幾kỷ 近cận 也dã 。 應ưng 云vân 全toàn 不bất 攝nhiếp 。 何hà 但đãn 幾kỷ 耶da 。 若nhược 在tại 童đồng 真chân 尚thượng 不bất 攝nhiếp 六lục 地địa 。 況huống 復phục 小tiểu 道đạo 。

論luận 深thâm

下hạ 結kết 其kỳ 竪thụ 狹hiệp 。

定định 廣quảng

下hạ 結kết 竪thụ 狹hiệp 失thất 。

次thứ 問vấn 答đáp 。 答đáp 中trung 意ý 言ngôn 。

三tam 佛Phật 性tánh

者giả 。 過quá 去khứ 微vi 善thiện 願nguyện 智trí 所sở 制chế 咸hàm 趣thú 菩Bồ 提Đề 。 火hỏa 焰diễm 向hướng 空không 理lý 數số 咸hàm 滅diệt 。 水thủy 流lưu 趣thú 海hải 法pháp 爾nhĩ 無vô 停đình 。 但đãn 由do 願nguyện 智trí 未vị 資tư 便tiện 封phong 果quả 報báo 。 故cố 待đãi 今kim 開khai 方phương 是thị 緣duyên 因nhân 。 若nhược 據cứ 化hóa 意ý 何hà 待đãi 此thử 開khai 。 苟cẩu 順thuận 凡phàm 情tình 立lập 以dĩ 近cận 稱xưng 。 今kim 開khai 近cận 執chấp 法Pháp 界Giới 本bổn 如như 。 豈khởi 由do 凡phàm 情tình 局cục 彼bỉ 流lưu 焰diễm 。 關quan 中trung 雖tuy 立lập 善thiện 不bất 受thọ 報báo 。 而nhi 不bất 明minh 善thiện 體thể 本bổn 融dung 。 但đãn 眾chúng 生sanh 無vô 始thỉ 唯duy 流lưu 妄vọng 我ngã 。 凡phàm 所sở 修tu 習tập 未vị 嘗thường 不bất 俱câu 。 不bất 受thọ 報báo 言ngôn 為vi 從tùng 誰thùy 立lập 。 若nhược 約ước 已dĩ 發phát 心tâm 者giả 。 乃nãi 由do 願nguyện 行hành 所sở 引dẫn 。 何hà 關quan 善thiện 不bất 受thọ 耶da 。 未vị 發phát 心tâm 來lai 隨tùy 生sanh 納nạp 福phước 。 此thử 善thiện 豈khởi 制chế 令linh 不bất 受thọ 耶da 。 故cố 知tri 不bất 受thọ 之chi 言ngôn 善thiện 體thể 無vô 力lực 。 應ưng 知tri 曾tằng 酬thù 者giả 其kỳ 因nhân 已dĩ 謝tạ 。 未vị 酬thù 者giả 毫hào 善thiện 不bất 亡vong 。 若nhược 曾tằng 發phát 心tâm 。 如như 水thủy 寄ký 海hải 。 酬thù 局cục 因nhân 者giả 如như 果quả 酬thù 華hoa 。 故cố 今kim 於ư 彼bỉ 未vị 酬thù 之chi 因nhân 。 開khai 其kỳ 局cục 情tình 及cập 曾tằng 趣thú 向hướng 權quyền 乘thừa 道đạo 者giả 。 以dĩ 一nhất 實thật 觀quán 一nhất 大đại 弘hoằng 願nguyện 體thể 之chi 道đạo 之chi 。 若nhược 不bất 然nhiên 者giả 。 徒đồ 云vân 說thuyết 開khai 。 若nhược 不bất 觀quán 者giả 則tắc 應ưng 善thiện 體thể 自tự 至chí 菩Bồ 提Đề 。 何hà 須tu 更cánh 修tu 菩Bồ 提Đề 行hạnh 願nguyện 。

問vấn 。

若nhược 爾nhĩ 。 何hà 故cố 本bổn 論luận 云vân 童đồng 子tử 戲hí 沙sa 等đẳng 。 謂vị 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 行hành 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 者giả 。 所sở 作tác 善thiện 根căn 。 能năng 證chứng 菩Bồ 提Đề 。 非phi 諸chư 凡phàm 夫phu 。 及cập 決quyết 定định 聲Thanh 聞Văn 未vị 發phát 心tâm 者giả 。 之chi 所sở 能năng 得đắc 。

答đáp 。

此thử 乃nãi 從tùng 開khai 說thuyết 之chi 。 非phi 語ngữ 本bổn 善thiện 。 故cố 知tri 定định 性tánh 及cập 現hiện 未vị 發phát 。 縱túng/tung 有hữu 宿túc 善thiện 如như 恆Hằng 河Hà 沙sa 。 終chung 無vô 自tự 成thành 菩Bồ 提Đề 之chi 理lý 。 故cố 云vân 非phi 其kỳ 能năng 得đắc 。 若nhược 未vị 開khai 頃khoảnh 則tắc 往vãng 已dĩ 成thành 非phi 。 今kim 若nhược 被bị 開khai 則tắc 宿túc 作tác 成thành 已dĩ 。 故cố 知tri 善thiện 體thể 本bổn 妙diệu 隨tùy 執chấp 者giả 心tâm 。 是thị 故cố 開khai 心tâm 宿túc 善thiện 咸hàm 遂toại 。

次thứ

大Đại 經Kinh

下hạ 釋thích 出xuất 緣duyên 因nhân 所sở 以dĩ 。 三tam 十thập 二nhị 文văn 具cụ 列liệt 四tứ 句cú 。 舊cựu 云vân 。

闡xiển 提đề 無vô 者giả 定định 無vô 善thiện 性tánh 。 唯duy 有hữu 惡ác 境cảnh 界giới 性tánh 惡ác 五ngũ 陰ấm 耳nhĩ 。 善thiện 根căn 人nhân 有hữu 了liễu 因nhân 性tánh 。 俱câu 有hữu 正chánh 因nhân 。 俱câu 無vô 果quả 性tánh 。 河hà 西tây 云vân 。

闡xiển 提đề 有hữu 惡ác 陰ấm 性tánh 。 善thiện 人nhân 有hữu 善thiện 陰ấm 性tánh 。 俱câu 有hữu 無vô 記ký 。 俱câu 無vô 同đồng 前tiền 。 興hưng 皇hoàng 三tam 解giải 。 一nhất 約ước 理lý 解giải 。 理lý 非phi 善thiện 惡ác 。 有hữu 彼bỉ 二nhị 用dụng 。 即tức 指chỉ 二nhị 人nhân 各các 有hữu 。 善thiện 惡ác 一nhất 種chủng 用dụng 故cố 。 俱câu 有hữu 俱câu 無vô 者giả 。 互hỗ 得đắc 有hữu 無vô 一nhất 邊biên 故cố 也dã 。 餘dư 二nhị 解giải 不bất 要yếu 。 章chương 安an 云vân 。

此thử 釋thích 涅Niết 槃Bàn 河hà 中trung 七thất 種chủng 眾chúng 生sanh 。 應ưng 云vân 闡xiển 提đề 常thường 沒một 。 善thiện 人nhân 常thường 出xuất 。 俱câu 有hữu 者giả 俱câu 在tại 河hà 中trung 。 俱câu 無vô 者giả 俱câu 不bất 至chí 岸ngạn 。 亦diệc 以dĩ 果quả 性tánh 為vi 俱câu 無vô 也dã 。 又hựu 約ước 三tam 諦đế 釋thích 。 闡xiển 提đề 唯duy 有hữu 世thế 諦đế 因nhân 惡ác 。 善thiện 人nhân 唯duy 有hữu 真Chân 諦Đế 因nhân 善thiện 。 俱câu 有hữu 世thế 諦đế 果quả 身thân 。 俱câu 無vô 中trung 道đạo 因nhân 果quả 。 於ư 諸chư 釋thích 中trung 雖tuy 復phục 少thiểu 別biệt 。 善thiện 人nhân 一nhất 句cú 其kỳ 旨chỉ 大đại 同đồng 。 其kỳ 不bất 同đồng 者giả 今kim 不bất 暇hạ 釋thích 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 記ký 。 故cố 今kim 引dẫn 同đồng 者giả 證chứng 緣duyên 因nhân 善thiện 。

問vấn 。

上thượng 釋thích 三tam 乘thừa 並tịnh 以dĩ 果quả 成thành 為vi 理lý 一nhất 句cú 。 今kim 人nhân 天thiên 乘thừa 何hà 以dĩ 佛Phật 道Đạo 而nhi 為vi 緣duyên 因nhân 。

答đáp 。

所sở 開khai 不bất 同đồng 。 前tiền 開khai 兩lưỡng 教giáo 二Nhị 乘Thừa 及cập 以dĩ 通thông 別biệt 菩Bồ 薩Tát 並tịnh 有hữu 所sở 證chứng 之chi 理lý 。 故cố 開khai 小tiểu 理lý 以dĩ 成thành 大đại 理lý 。 今kim 開khai 人nhân 天thiên 小tiểu 善thiện 已dĩ 成thành 緣duyên 因nhân 大đại 善thiện 。 且thả 據cứ 能năng 趣thú 善thiện 體thể 未vị 深thâm 。 若nhược 從tùng 所sở 趣thú 邊biên 說thuyết 此thử 則tắc 並tịnh 有hữu 所sở 貲ti 。 此thử 論luận 開khai 權quyền 皆giai 約ước 案án 位vị 。 若nhược 從tùng 進tiến 入nhập 何hà 獨độc 住trụ 前tiền 緣duyên 因nhân 而nhi 已dĩ 。 此thử 中trung 但đãn 從tùng 往vãng 事sự 以dĩ 說thuyết 。 人nhân 事sự 既ký 其kỳ 已dĩ 定định 。 不bất 可khả 存tồn 法pháp 去khứ 人nhân 。 是thị 故cố 開khai 為vi 緣duyên 因nhân 。 豈khởi 非phi 如như 貧bần 得đắc 寶bảo 。

《# 經Kinh 》# 云Vân

七thất 寶bảo

等đẳng 者giả 。 《# 佛Phật 地địa 論luận 》# 中trung 無vô 玟# 瑰côi 。 仍nhưng 云vân 瑠lưu 璃ly 與dữ 珠châu 體thể 別biệt 。 珠châu 即tức 赤xích 珠châu 也dã 。 今kim 兼kiêm 瑠lưu 璃ly 但đãn 成thành 七thất 寶bảo 。 離ly 即tức 成thành 八bát 。 玻pha 瓈lê 多đa 紅hồng 色sắc 。 硨xa 磲cừ 青thanh 白bạch 色sắc 。 碼mã 碯não 或hoặc 白bạch 或hoặc 青thanh 。

木mộc 櫁mật 者giả

《# 字tự 林lâm 》# 云vân 。

香hương 木mộc 切thiết 。 韻vận 作tác 榓mật 。

《# 玉ngọc 篇thiên 》# 云vân 。

其kỳ 樹thụ 似tự 槐# 而nhi 香hương 。

有hữu 人nhân 云vân 。

斫chước 經kinh 五ngũ 年niên 始thỉ 有hữu 香hương 氣khí 。

造tạo 像tượng 為vi 天thiên 業nghiệp

者giả 。 如như 佛Phật 昇thăng 忉Đao 利Lợi 以dĩ 神thần 足túc 力lực 。 制chế 諸chư 弟đệ 子tử 等đẳng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 一nhất 記ký 。 若nhược 準chuẩn 《# 冥minh 祥tường 記ký 》# 。 此thử 土thổ/độ 總tổng 有hữu 一nhất 十thập 八bát 處xứ 造tạo 像tượng 應ưng 驗nghiệm 。 如như 吳ngô 中trung 石thạch 像tượng 等đẳng 。 又hựu 有hữu 吳ngô 興hưng 太thái 守thủ 吳ngô 佩bội 女nữ 所sở 感cảm 像tượng 等đẳng 。 又hựu 如như 宋tống 衛vệ 軍quân 臨lâm 康khang 王vương 在tại 荊kinh 州châu 於ư 城thành 內nội 築trúc 堂đường 三tam 間gian 。 其kỳ 壁bích 多đa 有hữu 畫họa 菩Bồ 薩Tát 像tượng 。 至chí 衡hành 陽dương 文văn 王vương 代đại 鎮trấn 江giang 陵lăng 廢phế 為vi 臥ngọa 堂đường 。 悉tất 皆giai 泥nê 塗đồ 乾can/kiền/càn 則tắc 墮đọa 落lạc 。 畫họa 狀trạng 新tân 淨tịnh 了liễu 無vô 污ô 損tổn 。 再tái 塗đồ 猶do 然nhiên 。 王vương 不bất 信tín 敬kính 亦diệc 謂vị 偶ngẫu 然nhiên 。 又hựu 更cánh 濃nồng 泥nê 而nhi 徹triệt 見kiến 炳bỉnh 然nhiên 。 王vương 復phục 更cánh 毀hủy 故cố 壁bích 悉tất 更cánh 繕thiện 改cải 。 後hậu 王vương 疹chẩn 疾tật 。 每mỗi 若nhược 閉bế 眼nhãn 輒triếp 見kiến 諸chư 像tượng 森sâm 然nhiên 滿mãn 目mục 。 於ư 是thị 方phương 廢phế 居cư 此thử 。 此thử 或hoặc 是thị 造tạo 者giả 心tâm 重trọng/trùng 。 或hoặc 是thị 毀hủy 者giả 尤vưu 害hại 。 以dĩ 輕khinh 望vọng 重trùng 以dĩ 毀hủy 望vọng 成thành 。 當đương 知tri 散tán 心tâm 微vi 善thiện 不bất 失thất 。 理lý 無vô 違vi 順thuận 。 心tâm 有hữu 是thị 非phi 。

優Ưu 婆Bà 塞Tắc 戒Giới 經Kinh

等đẳng 者giả 。 此thử 中trung 文văn 意ý 正chánh 開khai 其kỳ 善thiện 不bất 論luận 其kỳ 罪tội 。 因nhân 明minh 用dụng 膠giao 便tiện 釋thích 之chi 耳nhĩ 。 今kim 亦diệc 因nhân 此thử 依y 彼bỉ 略lược 明minh 。 故cố 彼bỉ 經kinh 廣quảng 明minh 五Ngũ 戒Giới 持trì 破phá 之chi 相tướng 。 又hựu 云vân 。

若nhược 不bất 持trì 戒giới 。 名danh 垢cấu 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 臭xú 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 旃chiên 陀đà 羅la 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 若nhược 持trì 殺sát 戒giới 者giả 。 乃nãi 至chí 蟻nghĩ 子tử 。 若nhược 持trì 戒giới 酒tửu 乃nãi 至chí 露lộ 珠châu 。 於ư 五Ngũ 戒Giới 上thượng 加gia 不bất 沽cô 酒tửu 。 是thị 名danh 六lục 重trọng/trùng 。 今kim 出xuất 家gia 在tại 家gia 。 云vân 持trì 酒tửu 戒giới 。 猶do 以dĩ 酒tửu 和hòa 食thực 。 一nhất 人nhân 凡phàm 飲ẩm 幾kỷ 露lộ 珠châu 耶da 。 尚thượng 不bất 及cập 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 戒giới 。 安an 能năng 期kỳ 佛Phật 道Đạo 耶da 。 於ư 五Ngũ 戒Giới 上thượng 更cánh 有hữu 眾chúng 多đa 失thất 意ý 之chi 罪tội 。 今kim 文văn 未vị 盡tận 。 又hựu 有hữu 失thất 意ý 。 謂vị 不bất 供cúng 養dường 師sư 僧Tăng 。 不bất 瞻chiêm 病bệnh 。 空không 發phát 遣khiển 乞khất 者giả 。 不bất 起khởi 迎nghênh 逆nghịch 。 四tứ 眾chúng 長trưởng 宿túc 。 見kiến 破phá 戒giới 者giả 。 云vân 彼bỉ 不bất 如như 我ngã 。 六lục 齋trai 日nhật 不bất 受thọ 八bát 戒giới 。 四tứ 十thập 里lý 內nội 。 有hữu 講giảng 不bất 聽thính 。 受thọ 僧Tăng 招chiêu 提đề 臥ngọa 具cụ 床sàng 座tòa 。 疑nghi 水thủy 有hữu 蟲trùng 而nhi 飲ẩm 。 嶮hiểm 難nạn 獨độc 行hành 。 獨độc 宿túc 尼ni 寺tự 。 為vi 財tài 命mạng 故cố 打đả 拍phách 奴nô 婢tỳ 及cập 以dĩ 外ngoại 人nhân 。 於ư 路lộ 見kiến 比Bỉ 丘Khâu 沙Sa 彌Di 不bất 得đắc 前tiền 行hành 。 僧Tăng 中trung 行hành 食thực 不bất 得đắc 偏thiên 與dữ 本bổn 師sư 好hảo/hiếu 者giả 及cập 過quá 分phần/phân 與dữ 。 路lộ 行hành 見kiến 病bệnh 不bất 瞻chiêm 不bất 視thị 。 不bất 囑chúc 授thọ 令linh 治trị 。 持trì 如như 是thị 戒giới 者giả 名danh 淨tịnh 。 名danh 香hương 。 名danh 分phần/phân 陀đà 利lợi 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 又hựu 制chế 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 令linh 種chủng 種chủng 供cúng 養dường 。 三Tam 寶Bảo 形hình 像tượng 塔tháp 廟miếu 。 畫họa 像tượng 不bất 得đắc 雜tạp 乳nhũ 膠giao 雞kê 子tử 。 供cúng 養dường 像tượng 時thời 晝trú 夜dạ 不bất 異dị 。 不bất 得đắc 酥tô 油du 塗đồ 像tượng 身thân 及cập 乳nhũ 洗tẩy 。 不bất 得đắc 造tạo 半bán 身thân 像tượng 。 像tượng 身thân 不bất 具cụ 。 應ưng 密mật 藏tạng 之chi 。 應ưng 勸khuyến 人nhân 治trị 。 治trị 已dĩ 當đương 出xuất 供cúng 養dường 。 又hựu 見kiến 毀hủy 像tượng 如như 全toàn 無vô 異dị 。 以dĩ 四tứ 天thiên 下hạ 寶bảo 供cúng 養dường 。 不bất 如như 直trực 以dĩ 種chủng 種chủng 功công 德đức 。 讚tán 歎thán 尊tôn 像tượng 。 志chí 心tâm 供cúng 養dường 。 二nhị 福phước 無vô 別biệt 。 供cúng 養dường 法Pháp 者giả 。 志chí 心tâm 信tín 樂nhạo 。 受thọ 持trì 讀đọc 誦tụng 解giải 說thuyết 書thư 寫tả 。 如như 法Pháp 而nhi 行hành 。 及cập 勸khuyến 人nhân 行hành 。 種chủng 種chủng 書thư 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 供cúng 養dường 經kinh 如như 供cúng 養dường 佛Phật 。 唯duy 除trừ 洗tẩy 浴dục 名danh 供cúng 養dường 法pháp 。 供cúng 養dường 僧Tăng 者giả 。 應ưng 當đương 供cúng 養dường 。 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 受thọ 持trì 戒giới 者giả 。 出xuất 家gia 之chi 人nhân 。 四Tứ 向Hướng 四Tứ 果Quả 。 名danh 供cúng 養dường 僧Tăng 。 今kim 經kinh 小tiểu 善thiện 尚thượng 為vi 佛Phật 因nhân 。 況huống 復phục 長trường 時thời 志chí 心tâm 供cúng 養dường 。 此thử 等đẳng 雖tuy 屬thuộc 在tại 家gia 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 及cập 有hữu 少thiểu 許hứa 非phi 文văn 正chánh 意ý 。 然nhiên 制chế 罪tội 令linh 持trì 。 持trì 即tức 人nhân 天thiên 之chi 善thiện 。 並tịnh 可khả 開khai 為vi 緣duyên 因nhân 。 然nhiên 亦diệc 並tịnh 是thị 出xuất 家gia 行hành 者giả 之chi 要yếu 。 堪kham 為vi 常thường 規quy 。 是thị 故cố 便tiện 錄lục 。 今kim 經kinh 欲dục 收thu 無vô 始thỉ 微vi 善thiện 咸hàm 趣thú 菩Bồ 提Đề 。 若nhược 已dĩ 發phát 心tâm 。 隨tùy 有hữu 毫hào 善thiện 莫mạc 非phi 緣duyên 因nhân 。

戒Giới 經Kinh

立lập 像tượng 前tiền 不bất 得đắc 坐tọa 云vân 云vân

者giả 。 更cánh 有hữu 多đa 緣duyên 。 若nhược 王vương 難nạn 等đẳng 。 隨tùy 時thời 斟châm 酌chước 。 又hựu 《# 造tạo 像tượng 功công 德đức 經kinh 》# 有hữu 十thập 一nhất 功công 德đức 。

一nhất 者giả 世thế 世thế 眼nhãn 目mục 清thanh 潔khiết 。 二nhị 者giả 生sanh 處xứ 無vô 惡ác 。 三tam 者giả 常thường 生sanh 貴quý 家gia 。 四tứ 者giả 身thân 如như 紫tử 磨ma 金kim 色sắc 。 五ngũ 者giả 豐phong 饒nhiêu 珍trân 玩ngoạn 。 六lục 者giả 生sanh 賢hiền 善thiện 家gia 。 七thất 者giả 生sanh 得đắc 為vi 王vương 。 八bát 者giả 作tác 金Kim 輪Luân 王Vương 。 九cửu 者giả 生sanh 梵Phạm 天Thiên 。 壽thọ 命mạng 一nhất 劫kiếp 。 十thập 者giả 不bất 墮đọa 惡ác 道đạo 。 十thập 一nhất 者giả 後hậu 生sanh 還hoàn 能năng 。 敬kính 重trọng 三Tam 寶Bảo 。 當đương 知tri 豈khởi 是thị 欲dục 界giới 人nhân 天thiên 善thiện 根căn 。 《# 經kinh 》# 。

鉛duyên

者giả 。 有hữu 云vân 。

錫tích 也dã 。 今kim 謂vị 鉛duyên 青thanh 錫tích 白bạch 。 鉛duyên 軟nhuyễn 錫tích 堅kiên 。 並tịnh 名danh 青thanh 金kim 。 《# 造tạo 像tượng 功công 德đức 經kinh 》# 云vân 。

若nhược 人nhân 臨lâm 終chung 發phát 言ngôn 造tạo 像tượng 。 乃nãi 至chí 如như 麥mạch quáng 。 能năng 除trừ 三tam 世thế 八bát 十thập 億ức 劫kiếp 。 生sanh 死tử 之chi 罪tội 。

廟miếu

者giả 。 貌mạo 也dã 。 古cổ 云vân 。

支chi 提đề

新tân 云vân 。

制chế 多đa

翻phiên 靈linh 廟miếu 者giả 應ưng 作tác 廟miếu 字tự 。 《# 玉ngọc 篇thiên 》# 及cập 《# 白bạch 虎hổ 通thông 》# 並tịnh 云vân 。

尊tôn 貌mạo 所sở 居cư

露lộ 盤bàn 為vi 銅đồng 鈸bạt

者giả 。 長trường/trưởng 安an 亦diệc 無vô 此thử 音âm 。 或hoặc 聲thanh 轉chuyển 耳nhĩ 。 或hoặc 是thị 當đương 時thời 有hữu 人nhân 傳truyền 之chi 。 章chương 安an 隨tùy 便tiện 書thư 耳nhĩ 。 《# 經kinh 》# 云vân 。

唄bối

者giả 。 或hoặc 云vân 。

唄bối 匿nặc

此thử 云vân 讚tán 誦tụng 。 西tây 方phương 本bổn 有hữu 。 此thử 土thổ/độ 案án 梁lương 《# 宣tuyên 驗nghiệm 記ký 》# 云vân 。

陳trần 思tư 王vương 。 姓tánh 曹tào 名danh 植thực 。 字tự 子tử 建kiến 。 魏ngụy 武võ 帝đế 第đệ 四tứ 子tử 。 十thập 歲tuế 善thiện 文văn 藝nghệ 。 私tư 制chế 轉chuyển 七thất 聲thanh 。 植thực 曾tằng 遊du 漁ngư 山sơn 。 於ư 巖nham 谷cốc 間gian 。 聞văn 誦tụng 經Kinh 聲thanh 。 遠viễn 谷cốc 流lưu 美mỹ 。 乃nãi 效hiệu 之chi 而nhi 制chế 其kỳ 聲thanh 。 如như 《# 賢hiền 愚ngu 經kinh 》# 鈴linh 聲thanh 比Bỉ 丘Khâu 緣duyên 等đẳng 。

音âm 樂nhạc 供cúng 養dường

者giả 。 有hữu 出xuất 家gia 內nội 眾chúng 音âm 樂nhạc 自tự 隨tùy 。 云vân 供cúng 養dường 者giả 。 自tự 思tư 已dĩ 行hành 與dữ 何hà 心tâm 俱câu 。 雖tuy 有hữu 此thử 文văn 必tất 須tu 裁tài 擇trạch 。 《# 梵Phạm 網võng 》# 誠thành 制chế 何hà 待đãi 固cố 言ngôn 。 秖kỳ 恐khủng 供cúng 養dường 心tâm 微vi 增tăng 己kỷ 放phóng 逸dật 。 長trường/trưởng 他tha 貪tham 慢mạn 。 敬kính 想tưởng 難nạn/nan 成thành 。 故cố 《# 別biệt 譯dịch 阿a 含hàm 》# 第đệ 五ngũ 。

佛Phật 在tại 迦ca 蘭lan 陀đà 城thành 。 有hữu 一nhất 妓kỹ 主chủ 名danh 曰viết 長trường/trưởng 髮phát 。 而nhi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

我ngã 昔tích 曾tằng 於ư 。 老lão 妓kỹ 人nhân 邊biên 。 聞văn 如như 是thị 說thuyết 。 於ư 妓kỹ 場tràng 上thượng 施thi 設thiết 種chủng 種chủng 。 戲hí 笑tiếu 之chi 事sự 。 令linh 百bách 千thiên 人nhân 而nhi 來lai 覩đổ 者giả 。 是thị 人nhân 命mạng 終chung 。 生sanh 光quang 音âm 天thiên 。 如như 是thị 所sở 說thuyết 。 為vi 虛hư 為vi 實thật 。

佛Phật 告cáo 之chi 曰viết 。

止chỉ 止chỉ 。 莫mạc 作tác 是thị 問vấn 。 妓kỹ 主chủ 復phục 問vấn 。 如như 是thị 再tái 三tam 。 佛Phật 悉tất 不bất 答đáp 。

爾nhĩ 時thời 如Như 來Lai 。 語ngữ 妓kỹ 主chủ 言ngôn 。

爾nhĩ 時thời 無vô 數số 。 百bách 千thiên 人nhân 來lai 覩đổ 妓kỹ 者giả 。 諸chư 人nhân 本bổn 是thị 三tam 毒độc 所sở 纏triền 。 復phục 更cánh 造tạo 作tác 。 放phóng 逸dật 之chi 事sự 。 豈khởi 不bất 增tăng 其kỳ 貪tham 瞋sân 癡si 耶da 。 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 為vi 毛mao 繩thằng 所sở 縛phược 。 以dĩ 水thủy 澆kiêu 之chi 。 愈dũ 增tăng 其kỳ 急cấp 。 本bổn 為vi 三tam 毒độc 所sở 縛phược 。 更cánh 作tác 妓kỹ 樂nhạc 。 當đương 增tăng 熾sí 然nhiên 。 三tam 毒độc 之chi 火hỏa 。 終chung 後hậu 生sanh 天thiên 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。 作tác 是thị 語ngữ 者giả 。 是thị 邪tà 見kiến 人nhân 。 邪tà 見kiến 之chi 果quả 。 生sanh 於ư 地địa 獄ngục 。 佛Phật 說thuyết 是thị 時thời 。 妓kỹ 主chủ 悲bi 泣khấp 。

佛Phật 言ngôn 。

為vi 是thị 緣duyên 故cố 三tam 請thỉnh 不bất 說thuyết 。 妓kỹ 主chủ 云vân 。

我ngã 不bất 為vì 聞văn 佛Phật 說thuyết 故cố 悲bi 。 但đãn 愍mẫn 諸chư 妓kỹ 人nhân 長trường 夜dạ 。 作tác 如như 是thị 說thuyết 。

有hữu 人nhân 至chí 此thử 引dẫn 諸chư 經kinh 。 華hoa 香hương 音âm 樂nhạc 供cúng 養dường 者giả 。 即tức 得đắc 不bất 退thoái 。 如như 《# 不bất 退thoái 法Pháp 輪luân 經kinh 》# 。

佛Phật 告cáo 阿A 難Nan 。

以dĩ 一nhất 華hoa 供cúng 養dường 。 佛Phật 及cập 佛Phật 塔tháp 。 亦diệc 得đắc 不bất 退thoái 。

及Cập 《# 業Nghiệp 報Báo 差Sai 別Biệt 經Kinh 》#

禮lễ 拜bái 得đắc 至chí 大đại 涅Niết 槃Bàn

等đẳng 者giả 。 彼bỉ 是thị 已dĩ 為vi 實thật 因nhân 者giả 。 今kim 文văn 開khai 麁thô 即tức 實thật 。 故cố 與dữ 今kim 文văn 不bất 例lệ 。 有hữu 人nhân 引dẫn 《# 大đại 論luận 》# 小tiểu 因nhân 大đại 果quả 者giả 。 不bất 例lệ 亦diệc 爾nhĩ 。

度độ 我ngã 可khả 施thí 眾chúng 生sanh

者giả 。 若nhược 論luận 度độ 我ngã 應ưng 在tại 物vật 機cơ 。 施thí 謂vị 施thi 設thiết 。 今kim 釋Thích 迦Ca 因nhân 聞văn 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 慰úy 喻dụ 。 乃nãi 稱xưng 南nam 謨mô 答đáp 於ư 諸chư 佛Phật 。 故cố 知tri 釋Thích 迦Ca 不bất 請thỉnh 諸chư 佛Phật 度độ 也dã 。

五Ngũ 戒Giới 經Kinh

至chí

施thí 佛Phật

者giả 。 準chuẩn 佛Phật 亦diệc 無vô 驚kinh 怖bố 之chi 理lý 。 依y 下hạ 譬thí 中trung 長trưởng 者giả 聞văn 已dĩ 。 驚kinh 入nhập 火hỏa 宅trạch 。 法Pháp 身thân 思tư 機cơ 義nghĩa 當đương 驚kinh 怖bố 。

喜hỷ 稱xưng 南nam 謨mô 佛Phật

者giả 。 即tức 酬thù 順thuận 中trung 釋thích 南Nam 無mô 諸chư 佛Phật 。

五Ngũ 戒Giới 經Kinh 釋Thích 歸Quy 命Mạng

者giả (# 云vân 云vân )# 。

那Na 先Tiên 經Kinh

等đẳng 者giả 。 彼bỉ 經Kinh 云vân 。

那na 先tiên 小tiểu 時thời 有hữu 故cố 舊cựu 。 為vi 邊biên 小tiểu 國quốc 王vương 。 善thiện 能năng 問vấn 難nạn/nan 。 有hữu 多đa 問vấn 答đáp 亦diệc 可khả 兼kiêm 釋thích 小tiểu 疑nghi 。 那na 先tiên 云vân 。

諸chư 沙Sa 門Môn 說thuyết 世thế 間gian 火hỏa 不bất 如như 地địa 獄ngục 火hỏa 熱nhiệt 。 王vương 曰viết 。

持trì 小tiểu 石thạch 置trí 世thế 間gian 火hỏa 至chí 暮mộ 不bất 銷tiêu 。 取thủ 大đại 石thạch 置trí 泥nê 犁lê 火hỏa 中trung 即tức 銷tiêu 者giả 。 惡ác 人nhân 死tử 在tại 泥nê 犁lê 。 百bách 千thiên 萬vạn 歲tuế 。 何hà 以dĩ 不bất 銷tiêu 。 那na 先tiên 問vấn 。

水thủy 中trung 魚ngư 蛟giao 以dĩ 石thạch 為vi 食thực 不phủ 。 王vương 言ngôn 。

如như 是thị 。 那na 先tiên 云vân 。

石thạch 消tiêu 不phủ 。 王vương 云vân 銷tiêu 。 那na 先tiên 言ngôn 。

腹phúc 中trung 子tử 消tiêu 不phủ 。 王vương 言ngôn 。

不bất 銷tiêu 。 那na 先tiên 言ngôn 。

何hà 以dĩ 不bất 銷tiêu 。 王vương 言ngôn 。

福phước 德đức 使sử 然nhiên 。 那na 先tiên 言ngôn 。

在tại 地địa 獄ngục 中trung 。 惡ác 業nghiệp 未vị 盡tận 。 是thị 故cố 不bất 銷tiêu 。 亦diệc 如như 狼lang 食thực 骨cốt 。 骨cốt 銷tiêu 子tử 不bất 銷tiêu 。

又hựu 問vấn 。

佛Phật 有hữu 相tướng 好hảo 不phủ 。 答đáp 。

有hữu 。 王vương 言ngôn 。

佛Phật 父phụ 母mẫu 有hữu 不phủ 。 答đáp 。

無vô 。 王vương 言ngôn 。

佛Phật 亦diệc 無vô 人nhân 生sanh 皆giai 似tự 父phụ 母mẫu 故cố 。 那na 先tiên 言ngôn 。

王vương 見kiến 蓮liên 華hoa 不phủ 。

答đáp 言ngôn 。

見kiến 。

又hựu 問vấn 。

生sanh 淤ứ 泥nê 不phủ 。 答đáp 。

生sanh 淤ứ 泥nê 。 那na 先tiên 云vân 。

豈khởi 以dĩ 蓮liên 華hoa 生sanh 淤ứ 泥nê 似tự 淤ứ 泥nê 耶da 。 佛Phật 亦diệc 如như 是thị 。 王vương 又hựu 問vấn 。

一nhất 人nhân 死tử 生sanh 罽kế 賓tân 。 一nhất 人nhân 死tử 生sanh 泥nê 犁lê 。 誰thùy 先tiên 到đáo 。 那na 先tiên 言ngôn 。

如như 兩lưỡng 鳥điểu 共cộng 飛phi 從tùng 彼bỉ 來lai 此thử 。 一nhất 止chỉ 高cao 樹thụ 。 一nhất 止chỉ 下hạ 樹thụ 。 兩lưỡng 鳥điểu 飛phi 誰thùy 影ảnh 先tiên 至chí 地địa 。 王vương 言ngôn 。

俱câu 至chí 地địa 。 王vương 言ngôn 。

善thiện 哉tai 善thiện 哉tai 。

餘dư 文văn 雖tuy 非phi 疏sớ/sơ 正chánh 意ý 。 因nhân 便tiện 知tri 之chi 。 亦diệc 增tăng 智trí 破phá 邪tà 以dĩ 顯hiển 念niệm 佛Phật 。

胎Thai 經Kinh 報Báo 恩Ân 經Kinh 華Hoa 林Lâm 會Hội

等đẳng 者giả 。 經Kinh 云vân 。

第đệ 一nhất 會hội 度độ 。 九cửu 十thập 六lục 億ức 人nhân 。 第đệ 二nhị 會hội 度độ 。 九cửu 十thập 四tứ 億ức 人nhân 。 第đệ 三tam 會hội 度độ 。 九cửu 十thập 二nhị 億ức 人nhân 。

並tịnh 是thị 初sơ 教giáo 得đắc 果quả 人nhân 也dã 。 於ư 彼bỉ 佛Phật 所sở 。 至chí 第đệ 五ngũ 時thời 。 亦diệc 悉tất 被bị 會hội 。

若nhược 例lệ 上thượng

等đẳng 者giả 。 上thượng 六Lục 度Độ 文văn 後hậu 結kết 三tam 教giáo 為vi 此thử 三tam 句cú 。 今kim 了liễu 因nhân 智trí 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 皆giai 開khai 偏thiên 小tiểu 以dĩ 成thành 於ư 實thật 。 又hựu 雙song 非phi 之chi 言ngôn 始thỉ 自tự 三tam 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 異dị 凡phàm 小tiểu 。 乃nãi 至chí 別biệt 教giáo 地địa 前tiền 並tịnh 須tu 開khai 之chi 。 然nhiên 亦diệc 須tu 知tri 開khai 之chi 所sở 以dĩ 。 若nhược 心tâm 麁thô 境cảnh 妙diệu 但đãn 開khai 其kỳ 心tâm 。 如như 以dĩ 相tương/tướng 心tâm 持trì 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 。 若nhược 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 一nhất 句cú 一nhất 偈kệ 等đẳng 。 若nhược 境cảnh 麁thô 心tâm 妙diệu 境cảnh 已dĩ 隨tùy 轉chuyển 不bất 須tu 論luận 開khai 。 若nhược 俱câu 麁thô 者giả 須tu 心tâm 境cảnh 俱câu 開khai 。 亦diệc 可khả 但đãn 開khai 其kỳ 心tâm 境cảnh 無vô 不bất 轉chuyển 。 道Đạo 理lý 必tất 須tu 知tri 善thiện 體thể 性tánh 。 方phương 乃nãi 名danh 開khai 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 心tâm 境cảnh 並tịnh 開khai 。 尚thượng 開khai 久cửu 遠viễn 四tứ 惡ác 麁thô 智trí 。 況huống 人nhân 天thiên 智trí 。 若nhược 不bất 開khai 之chi 則tắc 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 永vĩnh 埋mai 四tứ 惡ác 。 長trường 沒một 人nhân 天thiên 。

問vấn 答đáp 意ý 者giả 。 開khai 彼bỉ 過quá 去khứ 微vi 善thiện 。 正chánh 擊kích 現hiện 在tại 執chấp 心tâm 。 已dĩ 為vi 過quá 佛Phật 之chi 所sở 開khai 竟cánh 。 所sở 以dĩ 於ư 佛Phật 滅diệt 後hậu 。 聞văn 一nhất 句cú 經Kinh 云vân 與dữ 記ký 者giả 。 舉cử 沒một 況huống 深thâm 。 並tịnh 是thị 預dự 開khai 其kỳ 心tâm 。 令linh 成thành 心tâm 境cảnh 俱câu 妙diệu 。 若nhược 佛Phật 滅diệt 後hậu 。 聞văn 是thị 經Kinh 不bất 信tín 者giả 。 尚thượng 付phó 後hậu 佛Phật 法Pháp 華hoa 會hội 中trung 為vi 開khai 其kỳ 心tâm 。 經kinh 意ý 正chánh 云vân 。 三tam 世thế 皆giai 開khai 我ngã 豈khởi 不bất 然nhiên 。

未vị 來lai 佛Phật 兩lưỡng 行hành 頌tụng 教giáo 一nhất

者giả 。 經kinh 文văn 既ký 云vân 雖tuy 說thuyết 及cập 是thị 故cố 說thuyết 。 知tri 是thị 教giáo 一nhất 。 初sơ 一nhất 行hành 中trung 初sơ 三tam 句cú 云vân 雖tuy 說thuyết 百bách 千thiên 億ức 等đẳng 者giả 。 指chỉ 七thất 方phương 便tiện 一nhất 切thiết 權quyền 說thuyết 同đồng 成thành 了liễu 因nhân 。 其kỳ 實thật 為vì 佛Phật 乘Thừa 。 一nhất 句cú 明minh 說thuyết 權quyền 意ý 。 諸chư 佛Phật 下hạ 一nhất 行hành 明minh 說thuyết 一nhất 之chi 由do 。 由do 知tri 無vô 性tánh 而nhi 修tu 淨tịnh 緣duyên 。 令linh 得đắc 成thành 就tựu 。 能năng 演diễn 此thử 乘thừa 。

知tri 法pháp 常thường 無vô 性tánh

等đẳng 者giả 。 一nhất 實thật 理lý 上thượng 性tánh 相tướng 二nhị 空không 。 無vô 性tánh 性tánh 空không 即tức 無vô 四tứ 性tánh 。 既ký 云vân 實thật 相tướng 無vô 自tự 性tánh 等đẳng 。 故cố 知tri 即tức 是thị 理lý 性tánh 性tánh 空không 。 性tánh 空không 既ký 爾nhĩ 相tương/tướng 空không 準chuẩn 知tri 。 無vô 性tánh 亦diệc 無vô 即tức 是thị 相tương/tướng 空không 。 故cố 知tri 經kinh 中trung 一nhất 無vô 性tánh 言ngôn 具cụ 二nhị 無vô 性tánh 。 即tức 是thị 無vô 性tánh 性tánh 。 無vô 相tướng 性tánh 也dã 。 本bổn 自tự 有hữu 之chi 。 故cố 曰viết 常thường 無vô 知tri 者giả 照chiếu 也dã 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 中trung 一nhất 念niệm 三tam 千thiên 非phi 自tự 他tha 等đẳng 。 既ký 無vô 四tứ 性tánh 。 一nhất 念niệm 亦diệc 無vô 。 即tức 是thị 性tánh 空không 。 既ký 無vô 一nhất 念niệm 。 無vô 念niệm 亦diệc 無vô 。 即tức 是thị 相tương/tướng 空không 。 即tức 是thị 不bất 思tư 議nghị 之chi 二nhị 空không 也dã 。 若nhược 不bất 了liễu 今kim 家gia 依y 於ư 《# 智trí 論luận 》# 。 《# 中trung 論luận 》# 等đẳng 。 準chuẩn 理lý 準chuẩn 義nghĩa 。 緣duyên 於ư 心tâm 性tánh 立lập 此thử 二nhị 空không 。 諸chư 無vô 可khả 準chuẩn 。 非phi 用dụng 法pháp 相tướng 者giả 之chi 所sở 逮đãi 也dã 。 故cố 於ư 實thật 道đạo 須tu 閑nhàn 修tu 性tánh 。 若nhược 本bổn 自tự 二nhị 空không 即tức 是thị 性tánh 德đức 。 若nhược 推thôi 檢kiểm 入nhập 空không 即tức 是thị 修tu 得đắc 。 推thôi 而nhi 不bất 成thành 須tu 修tu 萬vạn 行hạnh 正chánh 助trợ 合hợp 行hành 。 行hành 中trung 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 。 諸chư 行hành 方phương 名danh 緣duyên 因nhân 。 聞văn 斯tư 義nghĩa 已dĩ 方phương 乃nãi 名danh 開khai 。

問vấn 。

世thế 間gian 因nhân 緣duyên 。 可khả 以dĩ 四tứ 句cú 了liễu 生sanh 無vô 生sanh 。 今kim 性tánh 本bổn 淨tịnh 非phi 關quan 緣duyên 起khởi 。 何hà 須tu 以dĩ 此thử 四tứ 句cú 推thôi 之chi 。

答đáp 。

世thế 緣duyên 起khởi 法pháp 亦diệc 本bổn 無vô 生sanh 。 但đãn 由do 情tình 計kế 謂vị 之chi 為vi 生sanh 。 理lý 性tánh 亦diệc 爾nhĩ 。 由do 謂vị 自tự 他tha 等đẳng 故cố 須tu 推thôi 之chi 。 二nhị 空không 不bất 顯hiển 。 尚thượng 須tu 更cánh 約ước 續tục 待đãi 推thôi 檢kiểm 。 況huống 因nhân 緣duyên 耶da 。 自tự 有hữu 傳truyền 說thuyết 此thử 義nghĩa 者giả 來lai 。 少thiểu 有hữu 曉hiểu 此thử 性tánh 相tướng 三tam 假giả 。

問vấn 。

今kim 文văn 何hà 故cố 不bất 立lập 斯tư 觀quán 。

答đáp 。

經kinh 從tùng 利lợi 根căn 者giả 開khai 。

佛Phật 種chủng

等đẳng 者giả 。 注chú 家gia 云vân 。

無vô 空không 有hữu 性tánh 名danh 曰viết 無vô 性tánh 。 堪kham 紹thiệu 繼kế 菩Bồ 提Đề 名danh 為vi 種chủng 。 如như 此thử 釋thích 者giả 此thử 從tùng 修tu 得đắc 。 未vị 識thức 性tánh 種chủng 。 嘉gia 祥tường 云vân 無vô 性tánh 者giả 。 但đãn 云vân 無vô 自tự 性tánh 。 又hựu 以dĩ 三tam 義nghĩa 而nhi 釋thích 佛Phật 種chủng 。 謂vị 一Nhất 乘Thừa 教giáo 。 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 如Như 來Lai 藏tạng 。 教giáo 及cập 發phát 心tâm 但đãn 是thị 種chủng 緣duyên 。 雖tuy 即tức 云vân 藏tạng 。 不bất 云vân 空không 與dữ 不bất 空không 及cập 行hành 理lý 。 故cố 不bất 知tri 因nhân 中trung 為vi 在tại 何hà 因nhân 成thành 種chủng 成thành 性tánh 。 故cố 於ư 正chánh 緣duyên 了liễu 中trung 須tu 識thức 性tánh 種chủng 。 所sở 謂vị 三tam 道đạo 。 次thứ 知tri 類loại 種chủng 即tức 彈đàn 指chỉ 等đẳng 。 然nhiên 應ưng 知tri 緣duyên 起khởi 通thông 於ư 染nhiễm 淨tịnh 。 理lý 非phi 染nhiễm 淨tịnh 緣duyên 起khởi 宛uyển 然nhiên 。 此thử 淨tịnh 緣duyên 起khởi 即tức 是thị 說thuyết 由do 。 明minh 由do 淨tịnh 緣duyên 從tùng 因nhân 至chí 果quả 及cập 不bất 思tư 議nghị 。 感cảm 應ứng 之chi 理lý 。 故cố 以dĩ 此thử 說thuyết 為vi 其kỳ 種chủng 緣duyên 。 他tha 云vân 。

為vi 由do 行hành 者giả 。 善thiện 根căn 力lực 故cố 。 如Như 來Lai 識thức 上thượng 文văn 義nghĩa 相tương 生sanh 。 具cụ 如như 前tiền 文văn 釋thích 聞văn 中trung 破phá 於ư 中trung 初sơ 云vân 。

中trung 道đạo

下hạ 立lập 本bổn 無vô 性tánh 為vi 本bổn 性tánh 德đức 。 故cố 知tri 今kim 種chủng 即tức 性tánh 家gia 之chi 種chủng 。 是thị 故cố 還hoàn 立lập 無vô 性tánh 為vi 本bổn 。 為vi 欲dục 更cánh 明minh 性tánh 家gia 緣duyên 起khởi 。 以dĩ 種chủng 言ngôn 之chi 。 種chủng 者giả 生sanh 義nghĩa 。 即tức 前tiền 十thập 界giới 界giới 如như 理lý 性tánh 俱câu 性tánh 並tịnh 種chủng 。 具cụ 如như 前tiền 釋thích 。

迷mê 此thử

下hạ 雙song 明minh 染nhiễm 淨tịnh 二nhị 種chủng 緣duyên 起khởi 。 先tiên 染nhiễm 。 次thứ 淨tịnh 。 染nhiễm 中trung 由do 無vô 明minh 故cố 。 為vi 法pháp 性tánh 緣duyên 。 由do 迷mê 之chi 緣duyên 而nhi 起khởi 九cửu 界giới 。 界giới 界giới 三tam 千thiên 事sự 緣duyên 起khởi 也dã 。 即tức 是thị 性tánh 種chủng 從tùng 迷mê 緣duyên 故cố 起khởi 於ư 眾chúng 生sanh 。 即tức 是thị 真Chân 如Như 隨tùy 於ư 染nhiễm 緣duyên 。

解giải 此thử

下hạ 明minh 淨tịnh 緣duyên 起khởi 。 即tức 聞văn 一Nhất 乘Thừa 教giáo 。 起khởi 一Nhất 乘Thừa 行hành 。 行hành 通thông 因nhân 果quả 。 能năng 成thành 正chánh 覺giác 。

欲dục 起khởi

等đẳng 者giả 。 成thành 正chánh 覺giác 已dĩ 。 能năng 為vì 他tha 說thuyết 。 故cố 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 在tại 教giáo 一nhất 也dã 。 即tức 果quả 佛Phật 種chủng 從tùng 淨tịnh 緣duyên 起khởi 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 種chủng 從tùng 說thuyết 緣duyên 起khởi 。 若nhược 也dã 通thông 途đồ 為vi 染nhiễm 淨tịnh 者giả 。 亦diệc 可khả 十thập 界giới 展triển 轉chuyển 互hỗ 論luận 。 今kim 明minh 佛Phật 乘thừa 。 須tu 以dĩ 九cửu 界giới 皆giai 名danh 為vi 染nhiễm 。

又hựu 無vô 性tánh

等đẳng 者giả 。 以dĩ 緣duyên 資tư 了liễu 。 正chánh 明minh 緣duyên 了liễu 功công 能năng 相tương/tướng 成thành 。 對đối 正chánh 雖tuy 然nhiên 。 若nhược 論luận 行hành 體thể 一nhất 一nhất 無vô 不bất 三tam 因nhân 具cụ 足túc 。 即tức 修tu 得đắc 也dã 。 種chủng 果quả 既ký 成thành 故cố 云vân 。

得đắc 起khởi

一nhất 起khởi 一nhất 切thiết 起khởi

者giả 。 顯hiển 果quả 乘thừa 相tương/tướng 。 依y 正chánh 主chủ 伴bạn 乃nãi 至chí 酬thù 因nhân 。 一nhất 塵trần 一nhất 行hành 。 一nhất 時thời 俱câu 起khởi 。 起khởi 者giả 成thành 也dã 。

如như 此thử

下hạ 結kết 果quả 乘thừa 成thành 相tương/tướng 。 修tu 性tánh 一nhất 合hợp 無vô 復phục 分phần/phân 張trương 。 即tức 是thị 理lý 性tánh 三tam 因nhân 開khai 發phát 。 通thông 名danh 三tam 性tánh 。 自tự 此thử 已dĩ 去khứ 不bất 可khả 改cải 故cố 。 此thử 為vi 銷tiêu 經kinh 直trực 從tùng 開khai 說thuyết 。 具cụ 明minh 修tu 相tương/tướng 。 委ủy 在tại 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 十thập 法pháp 成thành 乘thừa 。 境cảnh 中trung 具cụ 兼kiêm 修tu 性tánh 性tánh 種chủng 。 正chánh 行hạnh 為vi 了liễu 。 助trợ 開khai 為vi 緣duyên 。 二nhị 十thập 五ngũ 法pháp 。 為vi 前tiền 方phương 便tiện 。 辯biện 下hạ 九cửu 法pháp 明minh 鑑giám 修tu 發phát 。 教giáo 行hành 正chánh 助trợ 所sở 諸chư 是thị 理lý 。 理lý 一nhất 即tức 是thị 所sở 住trụ 法pháp 位vị 世thế 間gian 相tương/tướng 常thường 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 依y 境cảnh 修tu 習tập 委ủy 心tâm 無vô 地địa 。 故cố 知tri 修tu 性tánh 俱câu 有hữu 自tự 他tha 。 先tiên 推thôi 性tánh 中trung 無vô 明minh 為vi 他tha 。 依y 此thử 起khởi 行hành 方phương 推thôi 行hành 他tha 。 以dĩ 此thử 兩lưỡng 他tha 共cộng 推thôi 一nhất 自tự 。 若nhược 推thôi 性tánh 者giả 袪# 滯trệ 達đạt 理lý 。 若nhược 推thôi 修tu 者giả 離ly 著trước 行hành 成thành 。 以dĩ 性tánh 本bổn 亡vong 泯mẫn 於ư 修tu 始thỉ 。 是thị 則tắc 兩lưỡng 照chiếu 同đồng 明minh 。 雙song 惑hoặc 俱câu 遣khiển 。 如như 是thị 方phương 了liễu 染nhiễm 淨tịnh 緣duyên 起khởi 。 無vô 始thỉ 無vô 本bổn 咸hàm 歸quy 一nhất 如như 。 且thả 從tùng 淨tịnh 緣duyên 有hữu 所sở 說thuyết 邊biên 。 故cố 云vân 教giáo 一nhất 。 故cố 五ngũ 佛Phật 言ngôn 殊thù 大đại 理lý 不bất 別biệt 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 豈khởi 因nhân 緣duyên 事sự 引dẫn 四tứ 佛Phật 同đồng 。

理lý 一nhất 中trung 云vân

是thị 法pháp

等đẳng 者giả 。 初sơ 是thị 法pháp 者giả 正chánh 示thị 理lý 一nhất 。 世thế 人nhân 悉tất 謂vị 理lý 性tánh 本bổn 淨tịnh 。 理lý 若nhược 本bổn 淨tịnh 何hà 用dụng 修tu 之chi 。 若nhược 本bổn 不bất 淨tịnh 修tu 亦diệc 不bất 成thành 。 今kim 云vân 理lý 淨tịnh 非phi 已dĩ 淨tịnh 也dã 。

眾chúng 生sanh

下hạ 釋thích 住trụ 法pháp 位vị 。 眾chúng 生sanh 正chánh 覺giác 重trọng/trùng 出xuất 是thị 法pháp 。 法pháp 不bất 出xuất 如như 皆giai 如như 為vi 位vị 。 眾chúng 生sanh 理lý 是thị 。 佛Phật 已dĩ 證chứng 是thị 。 故cố 名danh 為vi 住trụ 。 如như 位vị 一nhất 故cố 故cố 名danh 為vi 位vị 。 染nhiễm 淨tịnh 之chi 法pháp 皆giai 名danh 是thị 法pháp 。 染nhiễm 謂vị 眾chúng 生sanh 。 淨tịnh 即tức 正chánh 覺giác 。 眾chúng 生sanh 正chánh 覺giác 是thị 能năng 住trụ 法pháp 。 染nhiễm 淨tịnh 一nhất 如như 是thị 所sở 住trụ 位vị 。 分phần/phân 局cục 定định 限hạn 故cố 名danh 為vi 位vị 。 位vị 無vô 二nhị 稱xưng 同đồng 立lập 一nhất 如như 。 不bất 出xuất 真Chân 如Như 故cố 唯duy 局cục 此thử 。 此thử 局cục 即tức 通thông 。 遍biến 一nhất 切thiết 故cố 。 局cục 之chi 極cực 也dã 。 通thông 之chi 盛thịnh 也dã 。 如như 世thế 王vương 位vị 為vi 人nhân 所sở 住trụ 。 位vị 亦diệc 性tánh 也dã 。 不bất 可khả 改cải 故cố 。 如như 人nhân 王vương 性tánh 始thỉ 終chung 不bất 改cải 。 布bố 衣y 登đăng 極cực 相tương/tướng 殊thù 性tánh 一nhất 。

世thế 間gian 相tướng 常thường 住trụ 者giả

相tương/tướng 可khả 表biểu 幟xí 。 位vị 可khả 久cửu 居cư 。 眾chúng 生sanh 正chánh 覺giác 相tương/tướng 位vị 無vô 二nhị 。 顯hiển 迷mê 即tức 理lý 。 理lý 即tức 常thường 住trụ 。 佛Phật 已dĩ 契khế 常thường 。 眾chúng 生sanh 理lý 是thị 。 故cố 正chánh 覺giác 眾chúng 生sanh 相tương/tướng 位vị 常thường 住trụ 。 染nhiễm 淨tịnh 相tương/tướng 位vị 既ký 同đồng 一nhất 如như 。 是thị 故cố 相tương/tướng 位vị 其kỳ 理lý 須tu 等đẳng 。 佛Phật 依y 世thế 間gian 修tu 成thành 極cực 理lý 。 驗nghiệm 知tri 世thế 間gian 本bổn 有hữu 斯tư 理lý 。 故cố 云vân 常thường 住trụ 。

問vấn 。

位vị 可khả 一nhất 如như 。 相tương/tướng 云vân 何hà 等đẳng 。

答đáp 。

位vị 據cứ 理lý 性tánh 決quyết 不bất 可khả 改cải 。 相tương/tướng 約ước 隨tùy 緣duyên 緣duyên 有hữu 染nhiễm 淨tịnh 。 緣duyên 雖tuy 染nhiễm 淨tịnh 同đồng 名danh 緣duyên 起khởi 。 如như 清thanh 濁trược 波ba 濕thấp 性tánh 不bất 異dị 。 同đồng 以dĩ 濕thấp 性tánh 為vi 波ba 。 故cố 皆giai 以dĩ 如như 為vi 相tương/tướng 。 同đồng 以dĩ 波ba 為vi 濕thấp 性tánh 。 故cố 皆giai 以dĩ 如như 為vi 位vị 。 所sở 以dĩ 相tương/tướng 與dữ 常thường 住trụ 其kỳ 名danh 雖tuy 同đồng 。 染nhiễm 淨tịnh 既ký 分phần/phân 如như 位vị 須tu 辯biện 。 況huống 世thế 間gian 之chi 稱xưng 亦diệc 通thông 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 故cố 也dã 。 今kim 且thả 從tùng 悟ngộ 顯hiển 迷mê 。 以dĩ 淨tịnh 顯hiển 染nhiễm 。 則tắc 淨tịnh 悟ngộ 得đắc 於ư 常thường 事sự 。 迷mê 染nhiễm 但đãn 名danh 常thường 理lý 。 又hựu 世thế 間gian 之chi 名danh 通thông 收thu 依y 正chánh 。 常thường 住trụ 之chi 稱xưng 不bất 礙ngại 二nhị 途đồ 。 故cố 云vân 理lý 一nhất 。 若nhược 不bất 了liễu 此thử 徒đồ 云vân 開khai 權quyền 。 如như 何hà 顯hiển 實thật 。 故cố 今kim 問vấn 之chi 。

被bị 開khai 之chi 法pháp 唯duy 信tín 佛Phật 說thuyết 。 為vi 亦diệc 改cải 迷mê 。 雖tuy 復phục 四tứ 法pháp 咸hàm 以dĩ 人nhân 攝nhiếp 。 得đắc 意ý 忘vong 言ngôn 。 說thuyết 不bất 可khả 盡tận 。

又hựu 釋thích

下hạ 單đơn 約ước 生sanh 釋thích 世thế 間gian 相tương/tướng 常thường 。 向hướng 釋thích 雖tuy 然nhiên 事sự 理lý 通thông 總tổng 。 未vị 的đích 示thị 其kỳ 理lý 境cảnh 所sở 在tại 。 故cố 以dĩ 陰ấm 入nhập 對đối 正chánh 因nhân 說thuyết 。 九cửu 界giới 陰ấm 入nhập 位vị 本bổn 常thường 住trụ 。

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 五ngũ (# 中trung )#

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 五ngũ (# 下hạ )#

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 述thuật

次thứ

然nhiên 此thử

下hạ 以dĩ 正chánh 陰ấm 入nhập 對đối 修tu 緣duyên 了liễu 。 三tam 因nhân 六lục 法pháp 。 不bất 即tức 不bất 離ly 。 言ngôn 。

正chánh 因nhân

等đẳng 者giả 。 互hỗ 舉cử 一nhất 邊biên 。 應ưng 云vân 陰ấm 入nhập 與dữ 性tánh 正chánh 因nhân 。 不bất 即tức 不bất 離ly 。 復phục 與dữ 修tu 得đắc 緣duyên 了liễu 。 不bất 即tức 不bất 離ly 。 正chánh 因nhân 與dữ 六lục 法pháp 理lý 是thị 故cố 不bất 離ly 。 但đãn 理lý 故cố 不bất 即tức 。 緣duyên 了liễu 與dữ 六lục 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

問vấn 。

文văn 中trung 何hà 故cố 作tác 偏thiên 說thuyết 耶da 。

答đáp 。

以dĩ 易dị 顯hiển 故cố 。 正chánh 本bổn 不bất 離ly 今kim 加gia 不bất 即tức 。 緣duyên 了liễu 不bất 即tức 今kim 加gia 不bất 離ly 。 故cố 須tu 各các 具cụ 方phương 名danh 盡tận 理lý 。 此thử 用dụng 《# 大đại 經kinh 》# 摸mạc 象tượng 之chi 喻dụ 。 喻dụ 文văn 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 三tam 記ký 引dẫn 。 言ngôn 。

六lục 法pháp

者giả 。 五ngũ 陰ấm 。 神thần 我ngã 。 是thị 故cố 此thử 六lục 亦diệc 名danh 正chánh 因nhân 。 同đồng 屬thuộc 苦khổ 故cố 。 亦diệc 名danh 緣duyên 了liễu 。 兼kiêm 惑hoặc 業nghiệp 故cố 。 此thử 中trung 須tu 有hữu 通thông 別biệt 二nhị 對đối 。

別biệt 者giả 。 六lục 中trung 行hành 及cập 神thần 我ngã 是thị 緣duyên 因nhân 種chủng 。 餘dư 數số 及cập 色sắc 是thị 了liễu 因nhân 種chủng 。 識thức 是thị 正chánh 因nhân 種chủng 。 若nhược 通thông 對đối 者giả 。 具cụ 如như 今kim 文văn 。 六lục 法pháp 性tánh 德đức 正chánh 因nhân 與dữ 六lục 法pháp 修tu 得đắc 緣duyên 了liễu 。 不bất 即tức 不bất 離ly 。 是thị 故cố 修tu 六lục 性tánh 六lục 一nhất 體thể 無vô 殊thù 。 當đương 知tri 陰ấm 入nhập 秖kỳ 是thị 常thường 住trụ 。 若nhược 將tương 此thử 文văn 與dữ 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 中trung 對đối 通thông 別biệt 者giả 。 彼bỉ 對đối 《# 大đại 經kinh 》# 三tam 德đức 四tứ 德đức 各các 有hữu 其kỳ 意ý 。

道Đạo 場Tràng

等đẳng 者giả 。 果quả 理lý 先tiên 成thành 故cố 言ngôn 。

久cửu 暢sướng

且thả 望vọng 寂tịch 場tràng 四tứ 十thập 餘dư 年niên 。 為vi 久cửu 暢sướng 耳nhĩ 。

物vật 情tình 障chướng 重trọng

者giả 。 除trừ 三tam 味vị 中trung 圓viên 。 餘dư 皆giai 障chướng 重trọng 。

云vân 云vân

者giả 。 歷lịch 部bộ 約ước 味vị 細tế 分phân 別biệt 之chi 。 上thượng 文văn 有hữu 四tứ 者giả 。 準chuẩn 上thượng 但đãn 三tam 。

一nhất 出xuất 世thế 意ý 。 二nhị 開khai 權quyền 。 三tam 顯hiển 實thật 。 今kim 既ký 云vân 四tứ 。 當đương 知tri 上thượng 文văn 亦diệc 可khả 為vi 四tứ 。 應ưng 云vân 第đệ 四tứ 總tổng 以dĩ 人nhân 一nhất 理lý 一nhất 結kết 上thượng 三tam 世thế 。 可khả 不bất 如như 上thượng 。 理lý 合hợp 文văn 別biệt 。 故cố 今kim 云vân 四tứ 。 又hựu 有hữu 二nhị 不bất 同đồng 。

一nhất 者giả 上thượng 先tiên 開khai 權quyền 次thứ 顯hiển 實thật 。 今kim 先tiên 顯hiển 實thật 次thứ 開khai 權quyền 。 二nhị 者giả 上thượng 文văn 實thật 中trung 但đãn 有hữu 教giáo 行hành 。 今kim 此thử 理lý 教giáo 或hoặc 理lý 行hành 也dã 。 不bất 同đồng 無vô 妨phương 。 故cố 不bất 別biệt 云vân 。

指chỉ 上thượng 本bổn 下hạ

者giả 。 下hạ 譬thí 品phẩm 文văn 用dụng 此thử 為vi 本bổn 。 譬thí 必tất 有hữu 法pháp 故cố 云vân 。

本bổn 下hạ

文văn 義nghĩa 交giao 加gia

者giả 。 此thử 中trung 指chỉ 下hạ 。 至chí 下hạ 指chỉ 此thử 。 故cố 云vân 。

尋tầm 疏sớ/sơ

等đẳng 也dã 。 章chương 安an 預dự 點điểm 使sử 無vô 眩huyễn 亂loạn 。 眩huyễn 亂loạn 在tại 鈍độn 。 利lợi 者giả 何hà 憂ưu 。 然nhiên 諸chư 師sư 分phần/phân 譬thí 與dữ 法pháp 參tham 互hỗ 。 宿túc 世thế 舛suyễn 隔cách 。 欲dục 為vi 譬thí 本bổn 取thủ 定định 莫mạc 從tùng 。 故cố 先tiên 敘tự 非phi 。 後hậu 方phương 正chánh 釋thích 。 初sơ 師sư 五ngũ 譬thí 者giả 。 一nhất 長trưởng 者giả 譬thí 。 即tức 若nhược 國quốc 邑ấp 下hạ 文văn 是thị 。 法pháp 說thuyết 即tức 指chỉ 今kim 我ngã 亦diệc 如như 是thị 。 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 二nhị 思tư 濟tế 譬thí 。 即tức 長trưởng 者giả 作tác 是thị 思tư 惟duy 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 法pháp 說thuyết 即tức 指chỉ 我ngã 以dĩ 佛Phật 眼nhãn 觀quán 。 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 三tam 權quyền 誘dụ 譬thí 。 即tức 爾nhĩ 時thời 長trưởng 者giả 。 即tức 作tác 是thị 念niệm 。 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 法pháp 說thuyết 即tức 指chỉ 我ngã 始thỉ 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 四tứ 平bình 等đẳng 譬thí 。 即tức 爾nhĩ 時thời 長trưởng 者giả 。 各các 賜tứ 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 法pháp 說thuyết 即tức 指chỉ 我ngã 見kiến 佛Phật 子tử 等đẳng 。 志chí 求cầu 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 五ngũ 不bất 虛hư 譬thí 。 即tức 舍Xá 利Lợi 弗Phất 於ư 汝nhữ 意ý 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 法pháp 說thuyết 即tức 指chỉ 汝nhữ 等đẳng 勿vật 有hữu 疑nghi 。 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 若nhược 於ư 今kim 家gia 初sơ 是thị 總tổng 譬thí 。 總tổng 譬thí 有hữu 六lục 。 豈khởi 獨độc 一nhất 長trưởng 者giả 。 故cố 不bất 用dụng 之chi 。 第đệ 二nhị 思tư 濟tế 。 於ư 今kim 家gia 是thị 救cứu 子tử 不bất 得đắc 者giả 。 但đãn 是thị 別biệt 譬thí 中trung 用dụng 大đại 擬nghĩ 宜nghi 譬thí 耳nhĩ 。 故cố 知tri 但đãn 云vân 思tư 濟tế 其kỳ 理lý 不bất 盡tận 。 故cố 用dụng 大đại 救cứu 子tử 中trung 三tam 。 擬nghĩ 宜nghi 無vô 機cơ 息tức 化hóa 。 不bất 應ưng 獨độc 云vân 思tư 濟tế 故cố 也dã 。 第đệ 三tam 譬thí 去khứ 。 今kim 家gia 從tùng 我ngã 以dĩ 去khứ 。 於ư 別biệt 譬thí 中trung 離ly 為vi 六lục 意ý 。 彼bỉ 但đãn 有hữu 三tam 。 譬thí 本bổn 不bất 足túc 故cố 亦diệc 不bất 用dụng 。 瑤dao 師sư 盡tận 以dĩ 五ngũ 佛Phật 章chương 用dụng 為vi 顯hiển 實thật 。 言ngôn 。

四tứ 章chương

者giả 。 合hợp 初sơ 章chương 在tại 釋Thích 迦Ca 章chương 中trung 。 而nhi 以dĩ 權quyền 實thật 合hợp 為vi 一nhất 章chương 。 以dĩ 五ngũ 濁trược 章chương 為vi 不bất 得đắc 說thuyết 一nhất 。 又hựu 以dĩ 敦đôn 逼bức 文văn 為vi 不bất 得đắc 者giả 。 並tịnh 不bất 應ưng 文văn 故cố 不bất 用dụng 也dã 。 而nhi 云vân 譬thí 中trung 但đãn 三tam 。 則tắc 闕khuyết 第đệ 三tam 不bất 得đắc 者giả 者giả 。 以dĩ 譬thí 中trung 無vô 此thử 文văn 。 故cố 凡phàm 者giả 不bất 一nhất 也dã 。 文văn 中trung 所sở 列liệt 乃nãi 以dĩ 開khai 權quyền 為vi 第đệ 一nhất 。 開khai 權quyền 即tức 顯hiển 實thật 。 應ứng 對đối 第đệ 二nhị 等đẳng 賜tứ 文văn 也dã 。 此thử 則tắc 譬thí 本bổn 及cập 譬thí 太thái 為vi 疎sơ 略lược 。 然nhiên 長trường/trưởng 行hành 中trung 五ngũ 佛Phật 章chương 門môn 。 諸chư 佛Phật 猶do 總tổng 又hựu 闕khuyết 五ngũ 濁trược 。 三tam 佛Phật 準chuẩn 例lệ 其kỳ 文văn 更cánh 略lược 。 釋Thích 迦Ca 化hóa 主chủ 文văn 相tương/tướng 稍sảo 委ủy 。 故cố 但đãn 取thủ 釋Thích 迦Ca 離ly 為vi 四tứ 章chương 。 瑤dao 師sư 賒xa 漫mạn 是thị 故cố 不bất 用dụng 。 次thứ 暢sướng 。 龍long 二nhị 師sư 並tịnh 立lập 六lục 譬thí 。 其kỳ 言ngôn 似tự 殊thù 其kỳ 意ý 不bất 別biệt 。 二nhị 師sư 並tịnh 皆giai 不bất 立lập 總tổng 譬thí 。 無vô 可khả 以dĩ 對đối 方phương 便tiện 略lược 頌tụng 。 於ư 別biệt 譬thí 中trung 文văn 廣quảng 頌tụng 略lược 。 於ư 中trung 六lục 義nghĩa 仍nhưng 先tiên 分phân 為vi 四tứ 。 細tế 分phần/phân 更cánh 多đa 。 故cố 知tri 二nhị 師sư 並tịnh 與dữ 譬thí 品phẩm 義nghĩa 不bất 相tương 當đương 。 以dĩ 第đệ 三tam 第đệ 四tứ 。 秖kỳ 是thị 今kim 家gia 第đệ 二nhị 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 耳nhĩ 。 又hựu 不bất 虛hư 文văn 合hợp 歎thán 法Pháp 希hy 有hữu 。 而nhi 不bất 述thuật 其kỳ 意ý 。 是thị 故cố 不bất 用dụng 。 次thứ 光quang 宅trạch 十thập 譬thí 意ý 者giả 。 初sơ 立lập 總tổng 譬thí 與dữ 今kim 文văn 同đồng 。 但đãn 下hạ 九cửu 譬thí 望vọng 今kim 即tức 是thị 廣quảng 頌tụng 六lục 義nghĩa 。 若nhược 望vọng 今kim 文văn 。 下hạ 之chi 九cửu 譬thí 秖kỳ 應ưng 合hợp 為vi 四tứ 譬thí 。 於ư 中trung 第đệ 二nhị 四tứ 行hành 是thị 今kim 見kiến 火hỏa 義nghĩa 耳nhĩ 。 次thứ 我ngã 始thỉ 下hạ 第đệ 三tam 六lục 行hành 半bán 。 及cập 第đệ 四tứ 十thập 一nhất 行hành 明minh 三tam 乘thừa 化hóa 得đắc 。 是thị 今kim 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 意ý 耳nhĩ 。 次thứ 我ngã 見kiến 下hạ 第đệ 五ngũ 去khứ 。 總tổng 有hữu 五ngũ 文văn 六lục 行hành 。 是thị 今kim 顯hiển 實thật 意ý 耳nhĩ 。 次thứ 汝nhữ 等đẳng 下hạ 第đệ 十thập 一nhất 文văn 是thị 今kim 不bất 虛hư 文văn 耳nhĩ 。 今kim 家gia 細tế 開khai 稍sảo 似tự 光quang 宅trạch 。 然nhiên 與dữ 信tín 解giải 宿túc 世thế 不bất 同đồng 。 故cố 不bất 細tế 開khai 。

有hữu 人nhân

去khứ 。 此thử 是thị 他tha 人nhân 將tương 今kim 家gia 義nghĩa 仍nhưng 參tham 光quang 宅trạch 。 故cố 將tương 此thử 意ý 以dĩ 難nạn/nan 光quang 宅trạch 。 等đẳng 是thị 細tế 開khai 何hà 不bất 作tác 十thập 九cửu 句cú 。 以dĩ 光quang 宅trạch 十thập 譬thí 對đối 今kim 總tổng 六lục 別biệt 四tứ 。 總tổng 別biệt 各các 開khai 合hợp 有hữu 十thập 八bát 句cú 。 加gia 光quang 宅trạch 一nhất 句cú 成thành 十thập 九cửu 句cú 。 何hà 者giả 。 光quang 宅trạch 第đệ 一nhất 即tức 今kim 家gia 總tổng 譬thí 。 應ưng 離ly 為vi 六lục 。 光quang 宅trạch 但đãn 合hợp 為vi 一nhất 。 第đệ 二nhị 見kiến 火hỏa 去khứ 。 今kim 家gia 別biệt 中trung 離ly 為vi 四tứ 譬thí 。 光quang 宅trạch 為vi 九cửu 。

一nhất 見kiến 火hỏa 。 今kim 離ly 為vi 三tam 。 光quang 宅trạch 但đãn 一nhất 。 三tam 我ngã 始thỉ 等đẳng 。 即tức 今kim 文văn 別biệt 四tứ 中trung 第đệ 二nhị 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 。 光quang 宅trạch 離ly 為vi 二nhị 文văn 是thị 也dã 。 光quang 宅trạch 第đệ 五ngũ 已dĩ 下hạ 至chí 第đệ 九cửu 。 總tổng 五ngũ 段đoạn 文văn 。 今kim 家gia 合hợp 為vi 一nhất 等đẳng 賜tứ 譬thí 。 即tức 別biệt 四tứ 譬thí 中trung 第đệ 三tam 譬thí 也dã 。 故cố 光quang 宅trạch 第đệ 五ngũ 。 我ngã 見kiến 佛Phật 子tử 等đẳng 。 及cập 第đệ 六lục 咸hàm 以dĩ 恭cung 敬kính 心tâm 二nhị 文văn 。 即tức 今kim 文văn 別biệt 四tứ 中trung 第đệ 三tam 等đẳng 賜tứ 。 離ly 為vi 四tứ 文văn 中trung 初sơ 文văn 是thị 也dã 。 第đệ 七thất 我ngã 即tức 已dĩ 下hạ 。 即tức 今kim 文văn 四tứ 別biệt 譬thí 中trung 第đệ 三tam 四tứ 文văn 中trung 第đệ 二nhị 文văn 是thị 。 第đệ 八bát 於ư 諸chư 菩Bồ 薩Tát 中trung 下hạ 。 即tức 今kim 文văn 四tứ 別biệt 譬thí 中trung 第đệ 三tam 四tứ 文văn 中trung 第đệ 三tam 文văn 是thị 。 第đệ 九cửu 菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 下hạ 。 即tức 今kim 文văn 四tứ 別biệt 譬thí 中trung 第đệ 三tam 四tứ 文văn 中trung 第đệ 四tứ 文văn 是thị 。 第đệ 十thập 不bất 虛hư 。 即tức 今kim 文văn 別biệt 四tứ 中trung 第đệ 四tứ 一nhất 文văn 。 又hựu 離ly 為vi 三tam 。 謂vị 歎thán 法Pháp 希hy 有hữu 并tinh 本bổn 不bất 虛hư 及cập 下hạ 立lập 敦đôn 信tín 文văn 也dã 。 此thử 乃nãi 別biệt 中trung 離ly 成thành 十thập 二nhị 。 光quang 宅trạch 更cánh 開khai 今kim 文văn 四tứ 別biệt 譬thí 中trung 第đệ 三tam 四tứ 文văn 中trung 初sơ 文văn 為vi 免miễn 難nạn 。 索sách 車xa 二nhị 文văn 。 今kim 已dĩ 極cực 細tế 但đãn 為vi 十thập 八bát 。 若nhược 於ư 別biệt 十thập 二nhị 中trung 第đệ 六lục 更cánh 開khai 為vi 二nhị 則tắc 有hữu 四tứ 失thất 。 良lương 由do 此thử 也dã 。 既ký 開khai 為vi 二nhị 則tắc 成thành 十thập 三tam 。 并tinh 總tổng 中trung 六lục 合hợp 成thành 十thập 九cửu 。 何hà 以dĩ 不bất 名danh 為vi 十thập 九cửu 句cú 耶da 。 今kim 雖tuy 十thập 八bát 。 不bất 名danh 十thập 八bát 句cú 者giả 。 但đãn 在tại 法pháp 譬thí 宿túc 世thế 信tín 解giải 無vô 此thử 義nghĩa 故cố 。 欲dục 令linh 通thông 有hữu 復phục 合hợp 為vi 五ngũ 。 或hoặc 總tổng 別biệt 二nhị 。 章chương 段đoạn 既ký 少thiểu 上thượng 下hạ 易dị 同đồng 。 故cố 今kim 文văn 中trung 三tam 種chủng 分phần/phân 文văn 。 光quang 宅trạch 定định 十thập 無vô 此thử 盈doanh 縮súc 。 進tiến 不bất 成thành 十thập 九cửu 。 退thoái 不bất 成thành 五ngũ 。 總tổng 別biệt 廣quảng 略lược 又hựu 不bất 相tương 當đương 。 況huống 開khai 大đại 機cơ 以dĩ 為vi 兩lưỡng 段đoạn 。 法pháp 中trung 有hữu 妨phương 故cố 不bất 合hợp 開khai 。 然nhiên 望vọng 餘dư 師sư 。 光quang 宅trạch 最tối 勝thắng 。

若nhược 以dĩ

至chí

六lục 義nghĩa 之chi 內nội

者giả 。 若nhược 立lập 此thử 六lục 則tắc 攝nhiếp 十thập 九cửu 入nhập 此thử 六lục 中trung 。 何hà 以dĩ 不bất 但đãn 云vân 為vi 六lục 義nghĩa 耶da 。 何hà 者giả 。 依y 前tiền 總tổng 六lục 卻khước 合hợp 為vi 一nhất 。 於ư 別biệt 四tứ 中trung 但đãn 離ly 第đệ 二nhị 以dĩ 為vi 二nhị 段đoạn 。 則tắc 為vi 五ngũ 章chương 。 對đối 前tiền 總tổng 一nhất 即tức 成thành 六lục 義nghĩa 。 若nhược 全toàn 依y 今kim 文văn 但đãn 成thành 五ngũ 義nghĩa 。 他tha 且thả 依y 彼bỉ 而nhi 為vi 問vấn 辭từ 。

又hựu 十thập 譬thí

至chí

參tham 差sai

等đẳng 者giả 。 開khai 為vi 十thập 譬thí 。 法pháp 譬thí 二nhị 處xứ 尚thượng 自tự 參tham 差sai 。 況huống 與dữ 信tín 解giải 等đẳng 文văn 合hợp 耶da 。 故cố 。

法pháp 說thuyết

下hạ 出xuất 參tham 差sai 相tương/tướng 。 又hựu 光quang 宅trạch 句cú 數số 與dữ 今kim 細tế 開khai 似tự 同đồng 。 而nhi 章chương 目mục 未vị 穩ổn 。 故cố 亦diệc 不bất 用dụng 。 下hạ 結kết 云vân 。

四tứ 失thất

者giả 。 一nhất 前tiền 後hậu 。 二nhị 大đại 小tiểu 。 三tam 有hữu 無vô 。 四tứ 引dẫn 文văn 。 今kim 初sơ 前tiền 後hậu 不bất 同đồng 失thất 者giả 。 若nhược 於ư 今kim 別biệt 細tế 開khai 中trung 。 第đệ 五ngũ 離ly 為vi 五ngũ 六lục 。 并tinh 第đệ 七thất 文văn 為vi 父phụ 喜hỷ 者giả 。 對đối 於ư 法pháp 說thuyết 索sách 車xa 父phụ 喜hỷ 前tiền 後hậu 迴hồi 互hỗ 。 言ngôn 法pháp 說thuyết 中trung 索sách 車xa 在tại 前tiền 者giả 。 先tiên 云vân 舍Xá 利Lợi 弗Phất 當đương 知tri 。 我ngã 見kiến 佛Phật 子tử 等đẳng 。 至chí 求cầu 佛Phật 道Đạo 者giả 等đẳng 。 二nhị 行hành 即tức 索sách 車xa 在tại 前tiền 。 即tức 光quang 宅trạch 第đệ 六lục 文văn 是thị 。 次thứ 二nhị 行hành 一nhất 句cú 中trung 最tối 後hậu 一nhất 句cú 方phương 云vân 。 今kim 我ngã 喜hỷ 無vô 畏úy 。 即tức 父phụ 喜hỷ 在tại 後hậu 也dã 。 譬thí 說thuyết 中trung 父phụ 喜hỷ 在tại 前tiền 者giả 。 先tiên 云vân 爾nhĩ 時thời 長trưởng 者giả 。 見kiến 諸chư 子tử 等đẳng 。 安an 隱ẩn 得đắc 出xuất 等đẳng 。 索sách 車xa 在tại 後hậu 者giả 。 次thứ 文văn 方phương 云vân 時thời 諸chư 子tử 等đẳng 。 各các 白bạch 父phụ 言ngôn 等đẳng 。 若nhược 光quang 宅trạch 十thập 譬thí 中trung 合hợp 於ư 五ngũ 六lục 二nhị 段đoạn 。 同đồng 為vi 一nhất 索sách 車xa 譬thí 本bổn 。 及cập 免miễn 難nạn 譬thí 本bổn 。 不bất 云vân 歡hoan 喜hỷ 譬thí 本bổn 。 則tắc 無vô 此thử 失thất 。 言ngôn 。

雖tuy 欲dục 會hội 通thông

者giả 。 縱túng/tung 欲dục 曲khúc 通thông 。 云vân 由do 喜hỷ 故cố 索sách 。 由do 索sách 故cố 喜hỷ 。 亦diệc 未vị 穩ổn 便tiện 。 故cố 云vân 。

迂# 迴hồi

又hựu 大đại 小tiểu

下hạ 。 於ư 大đại 小tiểu 中trung 復phục 為vi 三tam 失thất 。 言ngôn 。

法pháp 說thuyết 中trung 大đại 機cơ 動động

者giả 。 即tức 大đại 小tiểu 不bất 對đối 。 今kim 我ngã 喜hỷ 無vô 畏úy 。 更cánh 進tiến 用dụng 下hạ 句cú 云vân 。 於ư 諸chư 菩Bồ 薩Tát 中trung 。 故cố 知tri 此thử 是thị 見kiến 大đại 機cơ 動động 故cố 喜hỷ 。 若nhược 云vân 見kiến 諸chư 子tử 等đẳng 。 安an 隱ẩn 得đắc 出xuất 。 故cố 知tri 是thị 見kiến 小tiểu 機cơ 免miễn 火hỏa 宅trạch 難nạn/nan 故cố 喜hỷ 。 次thứ 。

因nhân 果quả 不bất 對đối

者giả 。 法pháp 說thuyết 中trung 意ý 云vân 由do 昔tích 不bất 信tín 。 故cố 云vân 舍Xá 利Lợi 弗Phất 當đương 知tri 。 乃nãi 至chí 今kim 我ngã 喜hỷ 無vô 畏úy 。 故cố 知tri 是thị 大đại 因nhân 。 譬thí 中trung 云vân 見kiến 諸chư 子tử 等đẳng 。 得đắc 出xuất 火hỏa 宅trạch 。 故cố 知tri 是thị 小tiểu 果quả 。 法pháp 說thuyết 中trung 大đại 障chướng 將tương 傾khuynh 者giả 。 爾nhĩ 後hậu 即tức 云vân 菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 法Pháp 。 疑nghi 網võng 皆giai 已dĩ 除trừ 。 去khứ 除trừ 不bất 遠viễn 。 譬thí 說thuyết 中trung 云vân 。 安an 隱ẩn 得đắc 出xuất 。 故cố 云vân 小tiểu 果quả 。 有hữu 此thử 三tam 失thất 。 過quá 由do 光quang 宅trạch 五ngũ 六lục 七thất 文văn 。 故cố 作tác 譬thí 本bổn 未vị 為vi 穩ổn 便tiện 。 言ngôn 。

又hựu 有hữu 無vô 異dị

者giả 。 破phá 其kỳ 十thập 中trung 第đệ 六lục 為vi 下hạ 索sách 車xa 譬thí 本bổn 。 法pháp 說thuyết 文văn 中trung 無vô 索sách 車xa 語ngữ 。 至chí 譬thí 說thuyết 中trung 由do 根căn 非phi 利lợi 所sở 以dĩ 方phương 有hữu 。 故cố 不bất 得đắc 用dụng 為vi 索sách 車xa 譬thí 本bổn 。 況huống 法pháp 說thuyết 中trung 但đãn 云vân 我ngã 見kiến 佛Phật 子tử 等đẳng 。 志chí 求cầu 佛Phật 道Đạo 者giả 。 非phi 關quan 二Nhị 乘Thừa 索sách 小tiểu 車xa 也dã 。 四tứ 。

若nhược 引dẫn

下hạ 為vi 引dẫn 文văn 失thất 。 豈khởi 得đắc 濫lạm 用dụng 來lai 至chí 之chi 言ngôn 。 便tiện 為vi 小Tiểu 乘Thừa 索sách 車xa 譬thí 本bổn 。 此thử 從tùng 合hợp 為vi 四tứ 別biệt 譬thí 責trách 。 故cố 別biệt 譬thí 第đệ 三tam 復phục 合hợp 為vi 一nhất 。 等đẳng 賜tứ 文văn 也dã 。 縱túng/tung 開khai 此thử 為vi 四tứ 。 第đệ 一nhất 名danh 為vi 大Đại 乘Thừa 機cơ 動động 。 為vi 後hậu 索sách 車xa 譬thí 本bổn 。 但đãn 不bất 得đắc 云vân 索sách 小tiểu 車xa 耳nhĩ 。 故cố 前tiền 約ước 大đại 小tiểu 破phá 中trung 云vân 。 譬thí 說thuyết 敘tự 小tiểu 果quả 。 秖kỳ 云vân 敘tự 小tiểu 而nhi 情tình 求cầu 於ư 大đại 。 即tức 名danh 機cơ 動động 。 故cố 云vân 殊thù 不bất 體thể 文văn 旨chỉ 。 故cố 知tri 其kỳ 文văn 自tự 是thị 大đại 機cơ 將tương 動động 。 然nhiên 有hữu 無vô 者giả 下hạ 今kim 文văn 自tự 辯biện 同đồng 異dị 有hữu 六lục 。 初sơ 有hữu 無vô 中trung 云vân 。

長trường/trưởng 行hành 有hữu 真chân 偽ngụy

者giả 。 簡giản 偽ngụy 敦đôn 信tín 文văn 也dã 。 言ngôn 。

偈kệ 中trung 無vô

者giả 。 此thử 且thả 一nhất 往vãng 順thuận 舊cựu 。 以dĩ 偈kệ 末mạt 七thất 行hành 為vi 法pháp 說thuyết 流lưu 通thông 。 若nhược 依y 今kim 意ý 。 以dĩ 此thử 七thất 行hành 為vi 敦đôn 信tín 文văn 。 則tắc 闕khuyết 此thử 有hữu 無vô 一nhất 意ý 。 頌tụng 中trung 有hữu 歎thán 法Pháp 者giả 。 從tùng 諸chư 佛Phật 興hưng 出xuất 等đẳng 四tứ 難nạn/nan 文văn 是thị 。 長trường/trưởng 行hành 中trung 全toàn 無vô 。 次thứ 第đệ 中trung 云vân 。

長trường/trưởng 行hành 先tiên 開khai 三tam 後hậu 顯hiển 一nhất

者giả 。 長trường/trưởng 行hành 中trung 初sơ 云vân 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 我ngã 今kim 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 知tri 諸chư 眾chúng 生sanh 。 有hữu 種chủng 種chủng 欲dục 等đẳng 。 豈khởi 非phi 施thí 三tam 。 次thứ 文văn 云vân 。 如như 此thử 皆giai 為vi 。 得đắc 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 即tức 顯hiển 一nhất 也dã 。 頌tụng 中trung 初sơ 總tổng 頌tụng 中trung 二nhị 行hành 。 初sơ 行hành 顯hiển 實thật 。 次thứ 行hành 施thí 權quyền 。 故cố 先tiên 云vân 安an 隱ẩn 及cập 示thị 佛Phật 道Đạo 。 次thứ 文văn 乃nãi 云vân 我ngã 以dĩ 智trí 慧tuệ 力lực 。 知tri 眾chúng 生sanh 性tánh 欲dục 。 若nhược 取thủ 別biệt 譬thí 文văn 。 先tiên 五ngũ 濁trược 中trung 更cánh 開khai 為vi 三tam 。 初sơ 能năng 見kiến 眼nhãn 亦diệc 當đương 顯hiển 實thật 。 次thứ 所sở 見kiến 火hỏa 及cập 寢tẩm 大đại 施thí 小tiểu 皆giai 屬thuộc 權quyền 也dã 。 若nhược 論luận 別biệt 譬thí 大đại 意ý 。 亦diệc 先tiên 權quyền 後hậu 實thật 。 若nhược 取thủ 總tổng 頌tụng 。 則tắc 前tiền 行hành 顯hiển 實thật 。 次thứ 行hành 施thí 權quyền 。 開khai 合hợp 中trung 云vân 。

初sơ 合hợp 而nhi 不bất 開khai

者giả 。 若nhược 得đắc 二nhị 偈kệ 但đãn 為vi 總tổng 譬thí 作tác 本bổn 。 故cố 云vân 合hợp 而nhi 不bất 開khai 。 若nhược 以dĩ 二nhị 偈kệ 離ly 六lục 。 總tổng 亦diệc 有hữu 別biệt 。 且thả 從tùng 合hợp 說thuyết 。 故cố 對đối 下hạ 譬thí 亦diệc 復phục 更cánh 分phần/phân 。

五ngũ 濁trược 文văn 離ly 為vi 四tứ 譬thí 本bổn

者giả 。 恐khủng 文văn 誤ngộ 。 應ưng 云vân 。

三tam 譬thí 本bổn

即tức 別biệt 四tứ 譬thí 中trung 初sơ 文văn 復phục 離ly 為vi 三tam 。 即tức 能năng 見kiến 。 所sở 見kiến 。 驚kinh 入nhập 。 對đối 下hạ 譬thí 文văn 仍nhưng 有hữu 四tứ 也dã 。 彼bỉ 以dĩ 第đệ 四tứ 廣quảng 明minh 見kiến 火hỏa 。 合hợp 在tại 第đệ 二nhị 文văn 也dã 。 故cố 知tri 但đãn 三tam 。 次thứ 明minh 取thủ 捨xả 中trung 云vân 。

四Tứ 段Đoạn 經Kinh 文Văn 為Vi 六Lục 譬Thí 本Bổn

者giả 。 四tứ 段đoạn 者giả 。 別biệt 四tứ 也dã 。 六lục 譬thí 者giả 。 離ly 五ngũ 濁trược 為vi 三tam 。 并tinh 下hạ 三tam 段đoạn 即tức 是thị 六lục 也dã 。

歎thán 法Pháp 非phi 六lục 譬thí 本bổn

者giả 。 於ư 四tứ 別biệt 中trung 離ly 第đệ 四tứ 段đoạn 。 出xuất 嘆thán 法pháp 敦đôn 信tín 。 非phi 下hạ 六lục 譬thí 本bổn 也dã 。

次thứ 總tổng 別biệt 中trung

初sơ 開khai 三tam 顯hiển 一nhất

者giả 。 即tức 初sơ 二nhị 行hành 總tổng 頌tụng 也dã 。

本bổn 迹tích 者giả

且thả 約ước 迹tích 中trung 論luận 本bổn 迹tích 耳nhĩ 。 即tức 法Pháp 身thân 為vi 本bổn 。 起khởi 應ưng 為vi 迹tích 。 即tức 此thử 初sơ 章chương 離ly 為vi 三tam 意ý 。 能năng 見kiến 之chi 眼nhãn 為vi 本bổn 。 第đệ 三tam 大đại 悲bi 為vi 迹tích 。 第đệ 二nhị 所sở 見kiến 乃nãi 為vi 諸chư 佛Phật 垂thùy 迹tích 之chi 由do 耳nhĩ 。

云vân 云vân

者giả 。 須tu 廣quảng 約ước 迹tích 本bổn 。 久cửu 近cận 。 今kim 昔tích 。 體thể 用dụng 等đẳng 。 以dĩ 簡giản 同đồng 異dị 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 六lục 重trọng/trùng 本bổn 迹tích 及cập 前tiền 序tự 中trung 已dĩ 略lược 簡giản 竟cánh 。

今kim 謂vị

下hạ 正chánh 示thị 義nghĩa 宗tông 。 宗tông 旨chỉ 別biệt 故cố 。 故cố 云vân 。

正chánh 是thị

等đẳng 也dã 。

前tiền 直trực 法pháp 說thuyết

下hạ 欲dục 破phá 諸chư 師sư 立lập 譬thí 不bất 能năng 盡tận 理lý 。 故cố 先tiên 騰đằng 三tam 周chu 理lý 同đồng 。 次thứ 。

若nhược 作tác

下hạ 辯biện 古cổ 譬thí 之chi 失thất 。 故cố 云vân 。

若nhược 作tác 三tam 六lục 十thập 譬thí 。 於ư 三tam 周chu 不bất 合hợp 。

也dã 。 如như 前tiền 所sở 列liệt 瑤dao 三tam 。 暢sướng 龍long 各các 六lục 。 光quang 宅trạch 有hữu 十thập 。 然nhiên 今kim 文văn 非phi 不bất 立lập 於ư 三tam 六lục 等đẳng 數số 。 但đãn 分phần/phân 節tiết 盈doanh 縮súc 與dữ 他tha 不bất 同đồng 。 言ngôn 。

於ư 三tam 周chu 不bất 合hợp

者giả 。 法pháp 譬thí 不bất 合hợp 已dĩ 略lược 如như 上thượng 。 於ư 宿túc 世thế 文văn 秖kỳ 可khả 分phân 為vi 二nhị 譬thí 三tam 譬thí 。 故cố 多đa 不bất 可khả 。 言ngôn 。

四tứ 人nhân 信tín 解giải 乖quai 離ly

者giả 。 若nhược 對đối 信tín 解giải 秖kỳ 可khả 總tổng 六lục 別biệt 四tứ 。 若nhược 對đối 他tha 五ngũ 三tam 六lục 及cập 今kim 十thập 八bát 。 則tắc 乖quai 張trương 離ly 分phần/phân 。 具cụ 如như 前tiền 破phá 光quang 宅trạch 十thập 譬thí 。 故cố 破phá 古cổ 已dĩ 自tự 立lập 三tam 等đẳng 。 今kim 立lập 三tam 者giả 如như 下hạ 文văn 云vân 。 又hựu 一nhất 時thời 三tam 譬thí 。 若nhược 為vi 五ngũ 者giả 如như 總tổng 一nhất 別biệt 四tứ 。 若nhược 為vi 六lục 者giả 如như 總tổng 別biệt 各các 六lục 。 若nhược 為vi 十thập 者giả 即tức 總tổng 六lục 別biệt 四tứ 。 亦diệc 可khả 為vi 十thập 一nhất 即tức 總tổng 一nhất 別biệt 十thập 。 亦diệc 可khả 為vi 十thập 六lục 即tức 總tổng 六lục 別biệt 十thập 。 亦diệc 可khả 十thập 八bát 如như 前tiền 十thập 八bát 句cú 也dã 。 但đãn 本bổn 下hạ 承thừa 上thượng 。 不bất 相tương 應ứng 耳nhĩ 。 若nhược 欲dục 通thông 於ư 上thượng 下hạ 不bất 差sai 。 但đãn 依y 三tam 節tiết 銷tiêu 文văn 。 若nhược 應ưng 四tứ 處xứ 。 但đãn 為vi 三tam 譬thí 四tứ 譬thí 。 若nhược 但đãn 在tại 法pháp 譬thí 。 則tắc 略lược 六lục 廣quảng 六lục 。

安an 隱ẩn

至chí

住trú 處xứ

者giả 。 佛Phật 既ký 已dĩ 證chứng 。 亦diệc 令linh 眾chúng 生sanh 。 住trụ 於ư 此thử 處xứ 。 而nhi 今kim 眾chúng 生sanh 尚thượng 住trụ 三tam 界giới 不bất 安an 隱ẩn 處xứ 。 扣khấu 佛Phật 大đại 悲bi 致trí 令linh 驚kinh 入nhập 。 言ngôn 。

種chủng 種chủng 法Pháp 門môn 。 即tức 對đối 不bất 種chủng 種chủng

者giả 。 亦diệc 是thị 從tùng 佛Phật 本bổn 意ý 以dĩ 說thuyết 。 如Như 來Lai 本bổn 以dĩ 一nhất 門môn 利lợi 物vật 。 事sự 不bất 獲hoạch 已dĩ 。 施thí 種chủng 種chủng 門môn 。 施thí 權quyền 之chi 意ý 本bổn 在tại 顯hiển 實thật 。 故cố 云vân 宣tuyên 示thị 於ư 佛Phật 道Đạo 。 佛Phật 道Đạo 唯duy 實thật 。 以dĩ 權quyền 對đối 實thật 。 引dẫn 權quyền 入nhập 實thật 。 故cố 云vân 相tương 對đối 。 相tương 對đối 秖kỳ 是thị 感cảm 應ứng 意ý 耳nhĩ 。

本bổn 末mạt 相tương/tướng 承thừa

等đẳng 者giả 。 本bổn 法pháp 說thuyết 也dã 。 末mạt 譬thí 等đẳng 也dã 。

云vân 云vân

者giả 。 如như 下hạ 所sở 引dẫn 。

言ngôn 。

廣quảng 頌tụng 上thượng 六lục 義nghĩa 中trung 分phân 為vi 四tứ

者giả 。 若nhược 於ư 別biệt 四tứ 。 第đệ 四tứ 分phần/phân 三tam 名danh 為vi 六lục 義nghĩa 。 若nhược 第đệ 四tứ 為vi 一nhất 。 第đệ 一nhất 為vi 三tam 但đãn 名danh 六lục 譬thí 。 若nhược 言ngôn 六lục 義nghĩa 不bất 應ưng 譬thí 文văn 。 但đãn 可khả 頌tụng 上thượng 。 故cố 但đãn 云vân 六lục 義nghĩa 。 若nhược 為vi 譬thí 本bổn 。 則tắc 合hợp 四tứ 五ngũ 六lục 但đãn 為vi 一nhất 不bất 虛hư 。 此thử 中trung 有hữu 敦đôn 信tín 。 敦đôn 信tín 即tức 簡giản 偽ngụy 。 故cố 知tri 上thượng 文văn 不bất 得đắc 云vân 無vô 。 是thị 則tắc 別biệt 六lục 廣quảng 於ư 總tổng 六lục 。 故cố 今kim 但đãn 合hợp 六lục 義nghĩa 為vi 四tứ 。 若nhược 更cánh 子tử 派phái 開khai 者giả 。 若nhược 欲dục 更cánh 分phần/phân 。 如như 前tiền 別biệt 中trung 為vi 十thập 二nhị 句cú 。 為vi 對đối 上thượng 諸chư 廣quảng 文văn 故cố 開khai 。 為vi 對đối 下hạ 諸chư 略lược 文văn 故cố 合hợp 。 舊cựu 以dĩ 最tối 後hậu 七thất 行hành 為vi 法pháp 說thuyết 流lưu 通thông 。 今kim 文văn 不bất 用dụng 者giả 。 若nhược 望vọng 譬thí 及cập 宿túc 世thế 文văn 後hậu 。 雖tuy 似tự 流lưu 通thông 而nhi 非phi 流lưu 通thông 。 所sở 以dĩ 人nhân 見kiến 當đương 來lai 世thế 言ngôn 。 言ngôn 似tự 流lưu 通thông 。 故cố 舊cựu 例lệ 之chi 將tương 為vi 得đắc 意ý 。 文văn 意ý 不bất 爾nhĩ 。 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 末mạt 但đãn 為vi 身thân 子tử 為vi 三tam 周chu 請thỉnh 主chủ 。 自tự 已dĩ 得đắc 悟ngộ 。 復phục 為vi 中trung 根căn 重trọng/trùng 請thỉnh 譬thí 說thuyết 。 既ký 酬thù 請thỉnh 已dĩ 故cố 以dĩ 此thử 法pháp 而nhi 略lược 付phó 之chi 。 究cứu 而nhi 論luận 之chi 。 但đãn 是thị 示thị 其kỳ 信tín 謗báng 罪tội 福phước 。

若nhược 爾nhĩ 。 何hà 不bất 待đãi 第đệ 三tam 周chu 後hậu 一nhất 時thời 付phó 之chi 。 譬thí 後hậu 既ký 付phó 。 前tiền 法pháp 說thuyết 後hậu 何hà 不bất 付phó 之chi 。

答đáp 。

至chí 三tam 周chu 末mạt 自tự 有hữu 流lưu 通thông 廣quảng 付phó 菩Bồ 薩Tát 。 豈khởi 獨độc 身thân 子tử 。 如như 下hạ 文văn 中trung 尚thượng 不bất 偏thiên 付phó 。 他tha 方phương 菩Bồ 薩Tát 。 豈khởi 獨độc 身thân 子tử 。 法pháp 說thuyết 周chu 末mạt 身thân 子tử 初sơ 領lãnh 。 自tự 行hành 始thỉ 成thành 未vị 宜nghi 利lợi 物vật 。 然nhiên 大đại 旨chỉ 在tại 佛Phật 不bất 須tu 苦khổ 論luận 。

用dụng 頌tụng 歎thán 法Pháp 敦đôn 信tín

者giả 。 然nhiên 上thượng 文văn 料liệu 簡giản 有hữu 無vô 中trung 云vân 頌tụng 中trung 無vô 真chân 偽ngụy 者giả 。 即tức 無vô 敦đôn 信tín 也dã 。 今kim 此thử 中trung 用dụng 頌tụng 歎thán 法Pháp 敦đôn 信tín 者giả 。 但đãn 是thị 通thông 方phương 敦đôn 勸khuyến 凡phàm 夫phu 使sử 其kỳ 生sanh 信tín 。 故cố 云vân 歎thán 法Pháp 敦đôn 信tín 。 以dĩ 無vô 專chuyên 敦đôn 聲Thanh 聞Văn 之chi 語ngữ 。 故cố 前tiền 云vân 無vô 耳nhĩ 。

今kim 但đãn 頌tụng 數số 名danh 體thể 三tam 也dã

者giả 。 此thử 中trung 從tùng 六lục 道đạo 已dĩ 去khứ 頌tụng 上thượng 五ngũ 濁trược 。 此thử 五ngũ 即tức 數số 。 六lục 必tất 五ngũ 故cố 。

此thử 貧bần 窮cùng

等đẳng 即tức 是thị 出xuất 體thể 。 以dĩ 此thử 五ngũ 法pháp 即tức 名danh 濁trược 故cố 。 亦diệc 無vô 別biệt 名danh 。

舉cử 下hạ 證chứng 上thượng

等đẳng 者giả 。 此thử 引dẫn 長trưởng 者giả 在tại 門môn 外ngoại 文văn 。 入nhập 即tức 起khởi 應ưng 。 外ngoại 即tức 法Pháp 身thân 。 復phục 云vân 佛Phật 眼nhãn 。 故cố 所sở 見kiến 機cơ 即tức 佛Phật 法Pháp 界giới 。

若nhược 根căn

下hạ 思tư 無vô 大đại 機cơ 。 方phương 入nhập 鹿lộc 苑uyển 。 鹿lộc 苑uyển 之chi 初sơ 既ký 云vân 圓viên 照chiếu 乃nãi 至chí 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 知tri 華hoa 嚴nghiêm 佛Phật 慧tuệ 無vô 別biệt 。 不bất 可khả 於ư 此thử 強cường/cưỡng 生sanh 分phân 別biệt 。

佛Phật 眼nhãn

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 廣quảng 分phân 別biệt 此thử 之chi 五ngũ 眼nhãn 次thứ 及cập 不bất 次thứ 。 而nhi 辯biện 體thể 用dụng 。 故cố 觀quán 色sắc 等đẳng 用dụng 於ư 四tứ 眼nhãn 。 從tùng 本bổn 為vi 名danh 仍nhưng 名danh 佛Phật 眼nhãn 。

貧bần 窮cùng 等đẳng 為vi 眾chúng 生sanh 濁trược

者giả 。 貧bần 故cố 由do 無vô 福phước 。 癡si 故cố 由do 無vô 慧tuệ 。 癡si 貧bần 眾chúng 生sanh 。 聚tụ 在tại 一nhất 處xứ 。 故cố 名danh 濁trược 也dã 。

入nhập 生sanh 死tử 為vi 命mạng 濁trược

者giả 。 於ư 生sanh 死tử 中trung 。 又hựu 加gia 嶮hiểm 道đạo 。 嶮hiểm 道đạo 之chi 中trung 命mạng 易dị 斷đoạn 故cố 。 即tức 短đoản 壽thọ 處xứ 而nhi 猶do 相tương 續tục 。 為vi 命mạng 濁trược 也dã 。

五ngũ 欲dục 為vi 煩phiền 惱não 濁trược

者giả 。 名danh 體thể 最tối 顯hiển 。

不bất 求cầu 大đại 勢thế 佛Phật 。 等đẳng 為vi 劫kiếp 濁trược

者giả 。 劫kiếp 中trung 無vô 佛Phật 故cố 名danh 為vi 濁trược 。 四tứ 濁trược 生sanh 此thử 。 亦diệc 無vô 所sở 求cầu 。 劫kiếp 若nhược 有hữu 佛Phật 。 雖tuy 濁trược 能năng 破phá 。 入nhập 邪tà 為vi 見kiến 濁trược 名danh 體thể 。 亦diệc 顯hiển 六lục 十thập 二nhị 多đa 。 故cố 名danh 為vi 。

諸chư

或hoặc 云vân 諸chư 見kiến 是thị 即tức 受thọ

者giả 。 由do 此thử 見kiến 故cố 則tắc 有hữu 三tam 受thọ 。 見kiến 家gia 之chi 受thọ 故cố 云vân 。

見kiến 即tức 是thị 受thọ

三tam 受thọ 皆giai 苦khổ 。 以dĩ 此thử 苦khổ 受thọ 欲dục 捨xả 苦khổ 者giả 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。

五ngũ 道đạo 源nguyên 來lai

者giả 。 五ngũ 道đạo 。 因nhân 也dã 。 從tùng 一nhất 至chí 一nhất 故cố 名danh 為vi 。

趣thú

衰suy

秖kỳ 是thị 賊tặc 。 能năng 損tổn 耗hao 故cố 。

毘tỳ 曇đàm 地địa 獄ngục 初sơ 生sanh 念niệm

者giả 。 一nhất 切thiết 地địa 獄ngục 。 初sơ 生sanh 之chi 時thời 。 皆giai 有hữu 三tam 念niệm 。

知tri 此thử 處xứ 是thị 地địa 獄ngục 。 由do 某mỗ 因nhân 故cố 生sanh 。 從tùng 某mỗ 處xứ 而nhi 來lai 。 此thử 文văn 似tự 不bất 足túc 。 義nghĩa 已dĩ 具cụ 三tam 。

又hựu 云vân

者giả 。 亦diệc 《# 婆bà 沙sa 》# 文văn 也dã 。

五ngũ 道đạo 各các 有hữu 自tự 爾nhĩ 法pháp

者giả 。 具cụ 如như 前tiền 釋thích 。 不bất 思tư 議nghị 中trung 。

解giải 脫thoát 達đạt 分phần/phân

者giả 。 涅Niết 槃Bàn 名danh 解giải 脫thoát 。 所sở 修tu 善thiện 根căn 。 不bất 住trụ 生sanh 死tử 。 名danh 之chi 為vi 達đạt 。 聲Thanh 聞Văn 三tam 生sanh 。 支chi 佛Phật 百bách 劫kiếp 解giải 脫thoát 之chi 分phần 。 名danh 解giải 脫thoát 分phần/phân 。

得đắc 正chánh 決quyết 定định

者giả 。 初sơ 果quả 也dã 。 《# 婆bà 沙sa 》# 云vân 。

云vân 何hà 得đắc 禪thiền 即tức 根căn 本bổn 禪thiền 。 云vân 何hà 決quyết 定định 即tức 是thị 無vô 漏lậu 。 以dĩ 無vô 漏lậu 心tâm 。 修tu 諸chư 禪thiền 定định 。 得đắc 入nhập 初sơ 果quả 。 即tức 此thử 禪thiền 定định 。 而nhi 得đắc 解giải 脫thoát 。 解giải 脫thoát 是thị 初sơ 果quả 即tức 決quyết 定định 也dã 。

天thiên 中trung

至chí

所sở 須tu 即tức 得đắc 云vân 云vân

者giả 。 應ưng 明minh 諸chư 天thiên 自tự 然nhiên 報báo 相tương/tướng 。 一nhất 切thiết 依y 報báo 悉tất 是thị 化hóa 有hữu 。 及cập 山sơn 河hà 流lưu 出xuất 其kỳ 實thật 報báo 得đắc 。 約ước 受thọ 報báo 時thời 說thuyết 。 名danh 為vi 自Tự 然Nhiên 。

地địa 獄ngục

至chí

中trung 間gian 可khả 知tri

者giả 。 過quá 去khứ 人nhân 中trung 有hữu 順thuận 後hậu 業nghiệp 。 其kỳ 業nghiệp 未vị 滿mãn 。 至chí 地địa 獄ngục 中trung 遇ngộ 緣duyên 能năng 起khởi 如như 是thị 等đẳng 心tâm 。 業nghiệp 即tức 成thành 就tựu 。 於ư 地địa 獄ngục 中trung 。 無vô 有hữu 身thân 口khẩu 現hiện 行hành 故cố 也dã 。 唯duy 在tại 輕khinh 報báo 非phi 無vô 間gian 也dã 。 廣quảng 簡giản 可khả 知tri 。 故cố 今kim 不bất 論luận 。

中trung 陰ấm 倒đảo 懸huyền

者giả 。 《# 俱câu 舍xá 》# 云vân 。

天thiên 首thủ 上thượng 三tam 橫hoạnh/hoành 。 地địa 獄ngục 頭đầu 歸quy 下hạ 。

此thử 約ước 人nhân 中trung 天thiên 在tại 人nhân 上thượng 。 旁bàng 生sanh 及cập 鬼quỷ 同đồng 在tại 此thử 洲châu 。 故cố 非phi 上thượng 下hạ 。 獄ngục 在tại 此thử 下hạ 故cố 頭đầu 歸quy 下hạ 。 從tùng 獄ngục 生sanh 人nhân 理lý 合hợp 首thủ 上thượng 。 鬼quỷ 畜súc 亦diệc 然nhiên 。 天thiên 來lai 生sanh 人nhân 其kỳ 首thủ 必tất 下hạ 。 他tha 皆giai 例lệ 此thử 。

初sơ 將tương 罪tội 人nhân 至chí 閻diêm 王vương 所sở

等đẳng 者giả 。 有hữu 情tình 非phi 情tình 並tịnh 是thị 共cộng 業nghiệp 所sở 感cảm 。 而nhi 為vi 心tâm 變biến 。

初sơ 皆giai 正chánh 語ngữ

等đẳng 者giả 。 初sơ 至chí 地địa 獄ngục 如như 本bổn 有hữu 語ngữ 。 後hậu 時thời 但đãn 作tác 波ba 波ba 等đẳng 聲thanh 。 不bất 復phục 可khả 辯biện 。

劫kiếp 初sơ 時thời

等đẳng 者giả 。 諸chư 教giáo 相tương/tướng 中trung 畜súc 生sanh 能năng 言ngôn 。 皆giai 此thử 時thời 也dã 。

後hậu 生sanh 云vân 祖tổ 父phụ

者giả 。 從tùng 初sơ 受thọ 名danh 。 二nhị 者giả 後hậu 生sanh 亦diệc 是thị 後hậu 生sanh 之chi 祖tổ 父phụ 也dã 。

前tiền 是thị 因nhân 緣duyên

等đẳng 者giả 。 從tùng 引dẫn 《# 阿a 含hàm 》# 下hạ 即tức 觀quán 心tâm 解giải 。 前tiền 因nhân 緣duyên 中trung 亦diệc 可khả 具cụ 有hữu 四tứ 悉tất 意ý 也dã 。 五ngũ 道đạo 不bất 同đồng 即tức 世thế 界giới 也dã 。 人nhân 是thị 所sở 為vi 。 惡ác 是thị 所sở 破phá 。 天thiên 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 後hậu 似tự 觀quán 心tâm 者giả 。 從tùng 心tâm 判phán 義nghĩa 義nghĩa 當đương 觀quán 心tâm 。 六lục 道đạo 不bất 同đồng 。 略lược 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 二nhị 記ký 。 諸chư 論luận 及cập 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 諸chư 經kinh 分phân 別biệt 甚thậm 廣quảng 。 不bất 要yếu 不bất 列liệt 。

我ngã 始thỉ 坐tọa

等đẳng 者giả 。 準chuẩn 下hạ 引dẫn 小tiểu 雲vân 疏sớ/sơ 意ý 指chỉ 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 也dã 。 故cố 《# 地địa 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 成thành 道Đạo 後hậu 第đệ 二nhị 七thất 日nhật 。 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 也dã 。

世thế 講giảng 說thuyết 者giả 嗔sân 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 應ưng 佛Phật 所sở 說thuyết 。 或hoặc 責trách 《# 地địa 論luận 》# 失thất 於ư 圓viên 宗tông 。 今kim 問vấn 。 此thử 之chi 二nhị 七thất 日nhật 與dữ 法pháp 華hoa 中trung 三tam 七thất 何hà 別biệt 。 縱túng/tung 賒xa 促xúc 不bất 同đồng 及cập 。 所sở 說thuyết 各các 異dị 。 秖kỳ 是thị 機cơ 別biệt 顯hiển 密mật 有hữu 殊thù 。 說thuyết 時thời 既ký 然nhiên 。 身thân 相tướng 亦diệc 爾nhĩ 。 當đương 知tri 《# 法pháp 華hoa 》# 報báo 佛Phật 所sở 說thuyết 。 如như 《# 論luận 》# 云vân 。

一nhất 者giả 報báo 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 如như 經kinh 我ngã 成thành 佛Phật 來lai 等đẳng 也dã 。

應ưng 佛Phật 菩Bồ 提Đề 則tắc 指chỉ 伽già 耶da 。 古cổ 德đức 皆giai 云vân 。

伽già 耶da 既ký 非phi 彼bỉ 長trường/trưởng 何hà 獨độc 是thị 乎hồ 。 即tức 成thành 法pháp 佛Phật 說thuyết 也dã 。 《# 地địa 論luận 》# 既ký 云vân 二nhị 七thất 日nhật 。 乃nãi 表biểu 應ưng 佛Phật 說thuyết 之chi 。 豈khởi 報báo 佛Phật 成thành 及cập 以dĩ 說thuyết 法Pháp 必tất 第đệ 二nhị 七thất 耶da 。 理lý 而nhi 言ngôn 之chi 。 彼bỉ 此thử 無vô 別biệt 。 機cơ 見kiến 不bất 一nhất 大đại 小tiểu 分phần/phân 途đồ 。 小tiểu 見kiến 三tam 七thất 停đình 留lưu 。 大đại 覩đổ 始thỉ 終chung 無vô 改cải 。 故cố 二nhị 七thất 之chi 言ngôn 知tri 非phi 盡tận 理lý 。 若nhược 云vân 不bất 起khởi 道đạo 樹thụ 而nhi 遊du 鹿lộc 苑uyển 。 此thử 即tức 迹tích 中trung 圓viên 佛Phật 成thành 相tương/tướng 。 復phục 準chuẩn 部bộ 意ý 義nghĩa 兼kiêm 於ư 別biệt 。 小tiểu 機cơ 所sở 覩đổ 弊tệ 服phục 宛uyển 然nhiên 。 今kim 此thử 正chánh 當đương 小tiểu 化hóa 之chi 首thủ 。 道Đạo 場Tràng 在tại 摩Ma 竭Kiệt 提đề 國quốc 西tây 南nam 。 去khứ 尼Ni 連Liên 河Hà 不bất 遠viễn 。 《# 西tây 域vực 記ký 》# 云vân 。

菩Bồ 提Đề 樹thụ 所sở 周chu 匝táp 累lũy/lụy/luy 甎chuyên 。 崇sùng 峻tuấn 嶮hiểm 固cố 。 東đông 西tây 長trường/trưởng 南nam 北bắc 狹hiệp 。 周chu 五ngũ 百bách 餘dư 步bộ 。 正chánh 中trung 有hữu 金kim 剛cang 座tòa 。

此thử 即tức 迹tích 中trung 化hóa 佛Phật 之chi 道Đạo 場Tràng 也dã 。

觀quán 心tâm 釋thích 樹thụ

者giả 。 託thác 事sự 見kiến 理lý 佛Phật 豈khởi 不bất 然nhiên 。 何hà 佛Phật 不bất 作tác 因nhân 緣duyên 觀quán 耶da 。 今kim 在tại 小tiểu 也dã 。 若nhược 約ước 華hoa 嚴nghiêm 為vi 最tối 初sơ 者giả 。 皆giai 須tu 約ước 於ư 圓viên 別biệt 以dĩ 判phán 。

經kinh 行hành

者giả 。 此thử 亦diệc 是thị 觀quán 解giải 。 若nhược 但đãn 事sự 解giải 秖kỳ 是thị 漸tiệm 初sơ 。 故cố 且thả 附phụ 觀quán 。 約ước 法pháp 相tướng 說thuyết 。 故cố 云vân 。

道Đạo 品Phẩm

等đẳng 。 事sự 釋thích 經kinh 行hành 具cụ 如như 律luật 文văn 。 威uy 儀nghi 經kinh 等đẳng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 二nhị 記ký 。

始thỉ 坐tọa

等đẳng 者giả 。 文văn 具cụ 四tứ 釋thích 。 初sơ 云vân 假giả 時thời 等đẳng 即tức 世thế 界giới 。 得đắc 道Đạo 即tức 為vi 人nhân 。 感cảm 恩ân 報báo 德đức 即tức 對đối 治trị 。 欲dục 以dĩ 大đại 擬nghĩ 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 若nhược 作tác 約ước 教giáo 。 應ưng 為vi 四tứ 佛Phật 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 又hựu 以dĩ 因nhân 緣duyên 釋thích 樹thụ 。 如như 《# 婆bà 沙sa 》# 中trung 無vô 明minh 為vi 根căn 等đẳng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 二nhị 記ký 。 應ưng 細tế 釋thích 出xuất 以dĩ 對đối 今kim 文văn 。 即tức 無vô 漏lậu 與dữ 實thật 相tướng 俱câu 得đắc 為vi 林lâm 。

三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 是thị 行hành 道Đạo 法pháp

者giả 。 道Đạo 品Phẩm 即tức 定định 慧tuệ 均quân 等đẳng 名danh 行hành 道Đạo 法pháp 。 況huống 復phục 七thất 科khoa 皆giai 是thị 所sở 行hành 。 即tức 是thị 以dĩ 定định 慧tuệ 足túc 履lý 實thật 相tướng 地địa 。 理lý 攝nhiếp 諸chư 法pháp 故cố 云vân 。

一nhất 切thiết

初sơ 安an 此thử 地địa 故cố 云vân 。

得đắc 道Đạo

欲dục 令linh 他tha 行hành 先tiên 自tự 表biểu 之chi 庶thứ 令linh 下hạ 效hiệu 。

樹thụ 地địa

下hạ 徵trưng 起khởi 。

未Vị 曾Tằng 有Hữu 經Kinh

下hạ 答đáp 。

經Kinh 云vân 於ư 三tam 七thất

等đẳng 者giả 。 且thả 以dĩ 三tam 乘thừa 而nhi 為vi 三tam 根căn 。 以dĩ 初sơ 成thành 道Đạo 通thông 思tư 根căn 故cố 。 具cụ 如như 前tiền 云vân 思tư 度độ 二nhị 仙tiên 文văn 也dã 。 小tiểu 雲vân 疏sớ/sơ 意ý 。 眾chúng 生sanh 機cơ 自tự 未vị 堪kham 。 法pháp 華hoa 不bất 必tất 居cư 後hậu 。 故cố 引dẫn 後hậu 文văn 彼bỉ 佛Phật 初sơ 成thành 即tức 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 》# 。 以dĩ 今kim 例lệ 之chi 謂vị 為vi 有hữu 據cứ 。 亦diệc 如như 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 中trung 。 若nhược 但đãn 讚tán 佛Phật 乘Thừa 。 而nhi 眾chúng 生sanh 不bất 堪kham 。 方phương 始thỉ 允duẫn 同đồng 諸chư 佛Phật 而nhi 施thí 權quyền 化hóa 。 故cố 云vân 後hậu 於ư 王vương 城thành 。

若nhược 推thôi

下hạ 章chương 安an 通thông 釋thích 。 二nhị 處xứ 不bất 殊thù 不bất 可khả 全toàn 非phi 。 故cố 但đãn 云vân 。

若nhược 推thôi

今kim 須tu 辯biện 別biệt 。 何hà 者giả 。 若nhược 以dĩ 佛Phật 慧tuệ 為vi 法pháp 華hoa 。 則tắc 始thỉ 終chung 俱câu 有hữu 。 若nhược 以dĩ 會hội 歸quy 為vi 法pháp 華hoa 。 則tắc 終chung 有hữu 始thỉ 無vô 。 故cố 知tri 彼bỉ 佛Phật 。 在tại 菩Bồ 提Đề 樹thụ 。 初sơ 說thuyết 佛Phật 慧tuệ 為vi 法pháp 華hoa 耳nhĩ 。 而nhi 小tiểu 雲vân 未vị 曉hiểu 斯tư 旨chỉ 。 便tiện 以dĩ 初sơ 成thành 顯hiển 說thuyết 會hội 歸quy 者giả 不bất 然nhiên 。 故cố 準chuẩn 今kim 意ý 文văn 理lý 俱câu 通thông 。 若nhược 密mật 說thuyết 者giả 非phi 所sở 辯biện 也dã 。

惡ác 生sanh 王vương

者giả 。 哥ca 利lợi 王vương 也dã 。

佛Phật 誓thệ

者giả 。 害hại 佛Phật 之chi 時thời 佛Phật 發phát 大đại 願nguyện 。 我ngã 若nhược 得đắc 道Đạo 。 應ưng 先tiên 度độ 之chi 。

甘cam 露lộ

者giả 真Chân 諦Đế 也dã 。

問vấn 何hà 故cố 初sơ 為vi 五ngũ 人nhân

等đẳng 者giả 。 答đáp 中trung 六lục 文văn 。 問vấn 雖tuy 涉thiệp 五ngũ 。 意ý 正chánh 問vấn 人nhân 。 故cố 皆giai 以dĩ 人nhân 答đáp 。 次thứ 。

輪Luân 王Vương

下hạ 舉cử 三tam 事sự 問vấn 。 答đáp 中trung 善thiện 業nghiệp 輪Luân 王Vương 因nhân 。 名danh 譽dự 業nghiệp 陳trần 如như 因nhân 。 稱xưng 讚tán 業nghiệp 佛Phật 因nhân 。 故cố 云vân 。

尼ni 吒tra

有hữu 頂đảnh

者giả 非phi 想tưởng 也dã 。 為vi 顯hiển 佛Phật 聲thanh 。 彼bỉ 無vô 耳nhĩ 識thức 非phi 聲thanh 不bất 及cập 。 色sắc 界giới 唯duy 無vô 香hương 味vị 二nhị 識thức 。 餘dư 悉tất 行hành 故cố 。 雖tuy 有hữu 四tứ 悉tất 意ý 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 秖kỳ 是thị 為vi 顯hiển 宿túc 報báo 不bất 同đồng 。 致trí 令linh 聲thanh 及cập 遠viễn 近cận 不bất 等đẳng 。

若nhược 依y

下hạ 約ước 教giáo 。 兩lưỡng 尼ni 吒tra 下hạ 並tịnh 注chú 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 明minh 尼ni 吒tra 。 百bách 億ức 尼ni 吒tra 。 十thập 方phương 尼ni 吒tra 及cập 遍biến 法Pháp 界Giới 。 以dĩ 分phần/phân 四tứ 教giáo 初sơ 文văn 藏tạng 也dã 。 百bách 億ức 即tức 是thị 衍diễn 初sơ 通thông 教giáo 。 十thập 方phương 法Pháp 界Giới 。 即tức 是thị 別biệt 圓viên 。 一nhất 成thành 一nhất 切thiết 成thành 故cố 。 十thập 方phương 塵trần 剎sát 起khởi 四tứ 威uy 儀nghi 。 互hỗ 為vi 主chủ 伴bạn 。

初sơ 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 等đẳng 四tứ 處xứ 定định

者giả 。 聲thanh 既ký 分phần/phân 四tứ 。 處xử 亦diệc 應ưng 然nhiên 。

大đại 神thần 變biến

者giả 。 非phi 謂vị 小tiểu 小tiểu 偏thiên 對đối 一nhất 機cơ 。 如như 化hóa 迦Ca 葉Diếp 。 帝đế 獻hiến 方phương 石thạch 之chi 徒đồ 。 其kỳ 處xứ 必tất 定định 。

又hựu 除trừ 轉chuyển 法Pháp 輪luân

等đẳng 者giả 。 漸tiệm 初sơ 則tắc 定định 。 此thử 初sơ 化hóa 邪tà 其kỳ 處xứ 必tất 定định 。 通thông 論luận 一nhất 代đại 故cố 可khả 不bất 定định 。

舊cựu 云vân 思tư 理lý 教giáo

等đẳng 者giả 。 即tức 以dĩ 三tam 七thất 用dụng 對đối 大Đại 乘Thừa 理lý 教giáo 行hành 三tam 。 並tịnh 無vô 機cơ 不bất 受thọ 。

又hựu 云vân 勸khuyến 誡giới

者giả 。 亦diệc 此thử 師sư 也dã 。 即tức 如như 譬thí 及cập 信tín 解giải 大Đại 乘Thừa 二nhị 門môn 各các 有hữu 擬nghĩ 宜nghi 無vô 機cơ 息tức 化hóa 。 用dụng 對đối 此thử 三tam 亦diệc 應ưng 可khả 爾nhĩ 。

瑤dao 意ý

者giả 亦diệc 云vân 化hóa 物vật 之chi 儀nghi 。 思tư 而nhi 表biểu 深thâm 。 何hà 必tất 事sự 深thâm 令linh 大đại 聖thánh 思tư 而nhi 後hậu 行hành 。

表biểu 佛Phật 初sơ 三tam 周chu 說thuyết

等đẳng 者giả 。 此thử 與dữ 《# 因nhân 果quả 經kinh 》# 意ý 大đại 同đồng 。 《# 四tứ 分phần/phân 律luật 》# 。 《# 薩tát 婆bà 多đa 》# 皆giai 云vân 六lục 七thất 。 《# 興hưng 起khởi 行hành 經kinh 》# 等đẳng 七thất 七thất 日nhật 。 五ngũ 分phần/phân 八bát 七thất 。 《# 大đại 論luận 》# 五ngũ 十thập 七thất 。 《# 地địa 論luận 》# 等đẳng 並tịnh 二nhị 七thất 。 機cơ 見kiến 不bất 同đồng 不bất 須tu 和hòa 會hội 。 今kim 是thị 終chung 窮cùng 極cực 教giáo 故cố 且thả 依y 之chi 。 觀quán 心tâm 釋thích 中trung 。 且thả 約ước 四tứ 觀quán 以dĩ 示thị 化hóa 儀nghi 。 即tức 四tứ 教giáo 觀quán 以dĩ 最tối 後hậu 云vân 析tích 法pháp 故cố 也dã 。

諸chư 梵Phạm 雖tuy 請thỉnh 大đại

者giả 。

問vấn 。

如như 何hà 得đắc 知tri 梵Phạm 王Vương 請thỉnh 大đại 。

答đáp 。

據cứ 佛Phật 酬thù 云vân 若nhược 但đãn 讚tán 佛Phật 乘Thừa 等đẳng 。 今kim 欲dục 至chí 始thỉ 終chung 得đắc 度độ 者giả 。 若nhược 不bất 先tiên 小tiểu 則tắc 大đại 小tiểu 俱câu 失thất 。 若nhược 先tiên 用dụng 小tiểu 則tắc 終chung 必tất 大đại 益ích 。

諸chư 法pháp 寂tịch 滅diệt

等đẳng 者giả 。

問vấn 。

此thử 中trung 三tam 釋thích 。 義nghĩa 有hữu 何hà 別biệt 。

答đáp 。

然nhiên 初sơ 一nhất 說thuyết 以dĩ 權quyền 實thật 相tướng 對đối 。 即tức 實thật 不bất 可khả 說thuyết 。 說thuyết 屬thuộc 於ư 權quyền 。 三tam 權quyền 是thị 數số 故cố 一nhất 實thật 非phi 數số 。 次thứ 生sanh 滅diệt 不bất 生sanh 滅diệt 相tương 對đối 。 即tức 不bất 生sanh 滅diệt 不bất 可khả 言ngôn 宣tuyên 。 此thử 小tiểu 衍diễn 相tương 對đối 也dã 。 亦diệc 是thị 事sự 理lý 相tương 對đối 。 故cố 向hướng 三tam 乘thừa 之chi 言ngôn 通thông 指chỉ 衍diễn 教giáo 故cố 也dã 。 此thử 約ước 實thật 理lý 權quyền 教giáo 對đối 辯biện 。 第đệ 三tam 即tức 是thị 偏thiên 真chân 之chi 理lý 。 對đối 偏thiên 四tứ 門môn 。 偏thiên 真chân 之chi 理lý 亦diệc 不bất 可khả 宣tuyên 。 是thị 則tắc 大đại 小tiểu 兩lưỡng 理lý 。 俱câu 不bất 可khả 說thuyết 。 方phương 便tiện 為vi 物vật 俱câu 可khả 得đắc 說thuyết 。 雖tuy 俱câu 可khả 說thuyết 佛Phật 意ý 在tại 大đại 。 眾chúng 生sanh 於ư 實thật 並tịnh 非phi 其kỳ 宜nghi 。 故cố 思tư 方phương 便tiện 非phi 生sanh 滅diệt 說thuyết 。

受thọ 行hành 悟ngộ 入nhập

者giả 。 機cơ 會hội 即tức 受thọ 。 隨tùy 聞văn 觀quán 轉chuyển 即tức 煖Noãn 法Pháp 去khứ 名danh 之chi 為vi 行hành 。 若nhược 準chuẩn 有hữu 宗tông 時thời 節tiết 雖tuy 促xúc 。 不bất 妨phương 具cụ 歷lịch 內nội 外ngoại 凡phàm 位vị 。 至chí 世thế 第đệ 一nhất 名danh 之chi 為vi 悟ngộ 。 若nhược 得đắc 初sơ 果quả 名danh 之chi 為vi 入nhập 。

轉chuyển 佛Phật

等đẳng 者giả 。 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 若nhược 約ước 跨khóa 節tiết 通thông 四tứ 。 如Như 來Lai 諸chư 法Pháp 具cụ 足túc 。 隨tùy 扣khấu 而nhi 赴phó 。 凡phàm 有hữu 所sở 說thuyết 。 無vô 非phi 化hóa 他tha 。 對đối 自tự 證chứng 說thuyết 。 若nhược 以dĩ 圓viên 自tự 對đối 三tam 教giáo 他tha 。 此thử 即tức 約ước 法pháp 亦diệc 名danh 為vi 他tha 。 今kim 從tùng 當đương 分phần/phân 約ước 漸tiệm 初sơ 說thuyết 。 此thử 佛Phật 內nội 證chứng 故cố 云vân 。

心tâm 中trung

證chứng 有hữu 權quyền 實thật 權quyền 法pháp 利lợi 物vật 。 故cố 名danh 。

為vi 他tha

涅Niết 槃Bàn 音âm

者giả 。 由do 弟đệ 子tử 受thọ 行hành 。 煩phiền 惱não 斷đoạn 處xứ 涅Niết 槃Bàn 名danh 生sanh 。 故cố 名danh 為vi 音âm 。 音âm 者giả 聲thanh 教giáo 。 眾chúng 教giáo 之chi 始thỉ 故cố 云vân 。

起khởi 自tự 於ư 此thử

三Tam 寶Bảo 於ư 是thị 現hiện 世thế 間gian

者giả 。 亦diệc 約ước 漸tiệm 始thỉ 。 且thả 在tại 小Tiểu 乘Thừa 未vị 論luận 一nhất 體thể 。

從tùng 久cửu 遠viễn 劫kiếp 來lai

者giả 。 久cửu 遠viễn 之chi 言ngôn 準chuẩn 下hạ 宿túc 世thế 。 乃nãi 指chỉ 大đại 通thông 之chi 後hậu 。 以dĩ 小tiểu 熟thục 故cố 。 故cố 以dĩ 一nhất 文văn 釋thích 其kỳ 二nhị 疑nghi 。

上thượng 文văn 兼kiêm 有hữu 其kỳ 意ý

者giả 。 三tam 乘thừa 行hành 人nhân 皆giai 是thị 佛Phật 子tử 也dã 。 上thượng 諸chư 佛Phật 章chương 亦diệc 云vân 有hữu 佛Phật 子tử 心tâm 淨tịnh 等đẳng 。 並tịnh 指chỉ 昔tích 教giáo 聞văn 方phương 便tiện 時thời 已dĩ 名danh 佛Phật 子tử 。 然nhiên 於ư 昔tích 教giáo 未vị 可khả 彰chương 言ngôn 。

我ngã 即tức

下hạ 一nhất 行hành 亦diệc 指chỉ 種chủng 智trí 等đẳng 。 以dĩ 能năng 顯hiển 所sở 。 所sở 即tức 理lý 也dã 。

更cánh 就tựu

下hạ 重trọng/trùng 分phần/phân 文văn 中trung 云vân

大Đại 乘Thừa 機cơ 發phát 亦diệc 名danh 索sách 果quả

問vấn 。

前tiền 文văn 何hà 以dĩ 斥xích 光quang 宅trạch 。 云vân 法pháp 說thuyết 文văn 中trung 無vô 索sách 車xa 耶da 。

答đáp 。

光quang 宅trạch 若nhược 云vân 情tình 索sách 於ư 大đại 。 則tắc 為vi 無vô 失thất 。 若nhược 用dụng 為vi 下hạ 索sách 小tiểu 譬thí 本bổn 。 是thị 故cố 須tu 破phá 。 破phá 其kỳ 引dẫn 文văn 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

此thử 應ưng 有hữu 四tứ 句cú

者giả 。

問vấn 。

前tiền 文văn 已dĩ 約ước 四tứ 句cú 對đối 根căn 。 此thử 中trung 何hà 須tu 更cánh 說thuyết 四tứ 耶da 。

答đáp 。

前tiền 初sơ 對đối 乳nhũ 酪lạc 各các 為vi 四tứ 句cú 。 簡giản 其kỳ 大đại 小tiểu 為vi 障chướng 不bất 同đồng 。 復phục 以dĩ 四tứ 句cú 釋thích 出xuất 二nhị 酥tô 。 通thông 對đối 諸chư 教giáo 四tứ 根căn 聞văn 法Pháp 。 進tiến 否phủ/bĩ 異dị 同đồng 。 故cố 前tiền 初sơ 重trọng/trùng 唯duy 第đệ 四tứ 句cú 在tại 法pháp 華hoa 中trung 。 餘dư 文văn 多đa 在tại 前tiền 之chi 四tứ 味vị 。 今kim 第đệ 五ngũ 時thời 乃nãi 對đối 開khai 三tam 獨độc 一nhất 為vi 大đại 。

言ngôn 。

即tức 發phát

者giả 。 但đãn 不bất 起khởi 當đương 座tòa 且thả 名danh 為vi 即tức 。 從tùng 彼bỉ 座tòa 來lai 非phi 不bất 經kinh 時thời 。 但đãn 不bất 跨khóa 味vị 故cố 名danh 為vi 即tức 。

索sách 有hữu 三tam 意ý

者giả 。 二nhị 索sách 既ký 云vân 在tại 機cơ 在tại 情tình 。 機cơ 中trung 但đãn 云vân 有hữu 感cảm 果quả 義nghĩa 。 情tình 中trung 既ký 云vân 密mật 求cầu 而nhi 已dĩ 。 故cố 前tiền 二nhị 在tại 昔tích 。 發phát 言ngôn 唯duy 今kim 。 昔tích 言ngôn 雖tuy 即tức 通thông 於ư 四tứ 味vị 。 此thử 指chỉ 二nhị 酥tô 並tịnh 聞văn 大đại 時thời 。 是thị 故cố 得đắc 有hữu 二nhị 索sách 之chi 言ngôn 。 又hựu 二nhị 索sách 言ngôn 有hữu 通thông 有hữu 別biệt 。 通thông 則tắc 俱câu 通thông 二nhị 味vị 。 機cơ 則tắc 冥minh 在tại 於ư 內nội 。 情tình 則tắc 內nội 動động 於ư 中trung 。 二nhị 味vị 咸hàm 然nhiên 故cố 云vân 通thông 也dã 。 別biệt 則tắc 二nhị 索sách 別biệt 對đối 二nhị 味vị 。 在tại 方Phương 等Đẳng 中trung 聞văn 不bất 思tư 議nghị 。 雖tuy 斥xích 為vi 非phi 冥minh 有hữu 大đại 利lợi 。 被bị 斥xích 不bất 謗báng 義nghĩa 當đương 於ư 索sách 。 故cố 知tri 不bất 謗báng 理lý 在tại 有hữu 求cầu 。 在tại 熟thục 酥tô 時thời 為vi 大đại 洮đào 誘dụ 。 雖tuy 無vô 希hy 取thủ 轉chuyển 教giáo 情tình 親thân 。 縱túng/tung 不bất 彰chương 言ngôn 索sách 義nghĩa 漸tiệm 切thiết 。 雖tuy 二nhị 不bất 同đồng 機cơ 遙diêu 情tình 近cận 。 得đắc 不bất 得đắc 者giả 。 為vi 獨độc 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 利lợi 聲Thanh 聞Văn 。 情tình 中trung 進tiến 退thoái 義nghĩa 當đương 於ư 索sách 。 是thị 則tắc 情tình 帶đái 於ư 機cơ 稍sảo 切thiết 於ư 昔tích 。 故cố 至chí 般Bát 若Nhã 別biệt 受thọ 情tình 名danh 。 至chí 領lãnh 解giải 時thời 以dĩ 得đắc 顯hiển 失thất 。 故cố 云vân 欲dục 以dĩ 問vấn 世Thế 尊Tôn 。 為vi 失thất 為vi 不bất 失thất 。 請thỉnh 索sách 雖tuy 即tức 唯duy 在tại 今kim 教giáo 。 及cập 至chí 啟khải 言ngôn 機cơ 情tình 必tất 具cụ 。 從tùng 彊cường/cưỡng/cương 屬thuộc 口khẩu 機cơ 情tình 亦diệc 殊thù 。 在tại 昔tích 但đãn 潛tiềm 伏phục 居cư 懷hoài 。 於ư 今kim 乃nãi 助trợ 彰chương 於ư 口khẩu 。 三tam 索sách 咸hàm 扣khấu 於ư 至chí 聖thánh 。 赴phó 亦diệc 自tự 分phần/phân 於ư 顯hiển 密mật 。

時thời 熟thục 既ký 會hội 內nội 因nhân 具cụ 也dã 。 聞văn 略lược 說thuyết 故cố 外ngoại 緣duyên 足túc 也dã 。 因nhân 緣duyên 具cụ 故cố 。 發phát 言ngôn 于vu 茲tư 。

問vấn 昔tích 出xuất 宅trạch

等đẳng 者giả 。 舉cử 〈# 譬thí 品phẩm 〉# 以dĩ 顯hiển 今kim 。 彼bỉ 云vân 諸chư 子tử 詣nghệ 父phụ 願nguyện 賜tứ 我ngã 等đẳng 。 三tam 種chủng 寶bảo 車xa 。 今kim 何hà 得đắc 言ngôn 機cơ 等đẳng 索sách 實thật 。 答đáp 意ý 者giả 。 未vị 出xuất 聞văn 許hứa 。 出xuất 已dĩ 不bất 見kiến 所sở 許hứa 之chi 車xa 唯duy 見kiến 許hứa 人nhân 。 是thị 故cố 從tùng 人nhân 索sách 昔tích 所sở 許hứa 。 所sở 許hứa 不bất 與dữ 必tất 有hữu 異dị 途đồ 。 故cố 索sách 昔tích 在tại 今kim 元nguyên 求cầu 異dị 意ý 。 今kim 問vấn 。

鹿lộc 苑uyển 出xuất 宅trạch 唯duy 保bảo 小tiểu 果quả 。 何hà 曾tằng 索sách 車xa 。 答đáp 。

若nhược 在tại 法pháp 說thuyết 。 至chí 鹿lộc 苑uyển 時thời 義nghĩa 當đương 出xuất 宅trạch 。 復phục 經kinh 二nhị 味vị 二nhị 索sách 在tại 懷hoài 。 但đãn 譬thí 短đoản 含hàm 長trường/trưởng 義nghĩa 至chí 法pháp 華hoa 之chi 始thỉ 。 故cố 譬thí 中trung 諸chư 子tử 詣nghệ 父phụ 索sách 車xa 。 乃nãi 與dữ 之chi 仍nhưng 賜tứ 於ư 大đại 。 故cố 彼bỉ 譬thí 意ý 兼kiêm 含hàm 二nhị 酥tô 。 信tín 解giải 譬thí 長trường/trưởng 方phương 開khai 體thể 命mạng 。 故cố 譬thí 品phẩm 文văn 義nghĩa 含hàm 三tam 索sách 。 當đương 知tri 豈khởi 與dữ 光quang 宅trạch 為vi 儔trù 。

咸hàm 以dĩ

等đẳng 者giả 。 他tha 人nhân 意ý 云vân 。 約ước 機cơ 論luận 到đáo 恥sỉ 小tiểu 慕mộ 大đại 者giả 。 般Bát 若Nhã 方Phương 等Đẳng 也dã 。 故cố 今kim 破phá 之chi 。 機cơ 身thân 俱câu 到đáo 般Bát 若Nhã 方Phương 等Đẳng 。 況huống 復phục 法pháp 華hoa 三tam 業nghiệp 俱câu 領lãnh 。 且thả 釋thích 請thỉnh 義nghĩa 故cố 云vân 機cơ 情tình 。 到đáo 必tất 三tam 業nghiệp 不bất 可khả 偏thiên 也dã 。

今kim 行hành 與dữ

等đẳng 者giả 。 隨tùy 便tiện 記ký 之chi 。 且thả 受thọ 八bát 相tương/tướng 故cố 云vân 行hành 與dữ 。 又hựu 記ký 大đại 唯duy 在tại 。 分phân 別biệt 功công 德đức 。 此thử 中trung 且thả 小tiểu 故cố 云vân 行hành 與dữ 。

昔tích 真chân

等đẳng 者giả 。 昔tích 真chân 指chỉ 理lý 。 昔tích 成thành 指chỉ 果quả 。 昔tích 羅La 漢Hán 等đẳng 既ký 皆giai 是thị 實thật 。 並tịnh 得đắc 真chân 成thành 。 今kim 三tam 乘thừa 俱câu 斥xích 則tắc 二nhị 義nghĩa 並tịnh 失thất 。 故cố 云vân 。

竟cánh 知tri 何hà 在tại

又hựu 三tam 乘thừa 同đồng 學học 一nhất 道đạo

等đẳng 者giả 。 此thử 即tức 重trọng/trùng 述thuật 通thông 三tam 乘thừa 疑nghi 。 既ký 同đồng 一nhất 理lý 證chứng 真chân 不bất 殊thù 。 真chân 雖tuy 不bất 殊thù 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 昔tích 已dĩ 曾tằng 得đắc 記ký 。 若nhược 已dĩ 得đắc 記ký 。 何hà 故cố 而nhi 今kim 並tịnh 斥xích 為vi 方phương 便tiện 。 若nhược 俱câu 方phương 便tiện 昔tích 不bất 應ưng 別biệt 。 故cố 云vân 何hà 意ý 有hữu 別biệt 。 故cố 疑nghi 今kim 昔tích 。 若nhược 二nhị 若nhược 三tam 。 若nhược 理lý 若nhược 行hành 。 既ký 並tịnh 方phương 便tiện 失thất 本bổn 實thật 證chứng 。 何hà 得đắc 不bất 疑nghi 。 前tiền 文văn 多đa 處xứ 通thông 斥xích 三tam 教giáo 。 此thử 中trung 但đãn 斥xích 藏tạng 通thông 二nhị 者giả 。 一nhất 者giả 三tam 乘thừa 同đồng 證chứng 真Chân 諦Đế 。 二nhị 者giả 此thử 兩lưỡng 教giáo 證chứng 俱câu 權quyền 。 若nhược 更cánh 約ước 別biệt 者giả 。 當đương 教giáo 論luận 中trung 自tự 有hữu 真chân 實thật 。 既ký 帶đái 方phương 便tiện 初sơ 後hậu 行hành 殊thù 。 通thông 皆giai 聞văn 斥xích 是thị 亦diệc 生sanh 疑nghi 。

如như 是thị 妙diệu 法Pháp

者giả 。 具cụ 如như 《# 釋thích 籤# 》# 中trung 。 故cố 云vân 秖kỳ 是thị 權quyền 實thật 法pháp 耳nhĩ 。 次thứ 。

如như 三tam 世thế

者giả 下hạ 引dẫn 同đồng 中trung 。 文văn 具cụ 兩lưỡng 解giải 。 前tiền 約ước 為vi 實thật 施thí 權quyền 。 後hậu 約ước 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 又hựu 初sơ 文văn 約ước 教giáo 三tam 權quyền 一nhất 實thật 。 次thứ 又hựu 約ước 理lý 故cố 有hữu 權quyền 有hữu 實thật 為vi 權quyền 。 權quyền 實thật 不bất 二nhị 為vi 實thật 。 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 秖kỳ 是thị 顯hiển 前tiền 實thật 教giáo 之chi 理lý 。 即tức 是thị 權quyền 實thật 不bất 二nhị 。

經Kinh 云vân 懸huyền 遠viễn

等đẳng 者giả 。 若nhược 準chuẩn 此thử 劫kiếp 六lục 四tứ 二nhị 萬vạn 。 望vọng 下hạ 梵Phạm 天Thiên 百bách 八bát 十thập 劫kiếp 空không 無vô 有hữu 佛Phật 。 仍nhưng 未vị 為vi 遠viễn 。 彌Di 勒Lặc 佛Phật 後hậu 第đệ 十thập 五ngũ 減giảm 。 九cửu 百bách 九cửu 十thập 五ngũ 佛Phật 次thứ 第đệ 出xuất 興hưng 。 應ưng 無vô 此thử 說thuyết 。

夫phu 方phương 便tiện 可khả 是thị 權quyền 假giả

者giả 。 意ý 明minh 前tiền 教giáo 可khả 是thị 權quyền 施thí 。 據cứ 佛Phật 本bổn 懷hoài 雖tuy 非phi 虛hư 妄vọng 。 以dĩ 實thật 望vọng 假giả 故cố 云vân 權quyền 假giả 。 施thí 已dĩ 復phục 廢phế 終chung 歸quy 真chân 實thật 。 今kim 已dĩ 說thuyết 實thật 故cố 勸khuyến 勿vật 疑nghi 。

舊cựu 從tùng

去khứ 更cánh 敘tự 舊cựu 解giải 。 前tiền 雖tuy 略lược 破phá 非phi 無vô 一nhất 途đồ 。 故cố 復phục 引dẫn 之chi 令linh 知tri 同đồng 異dị 。

若nhược 樂nhạo 著trước 諸chư 欲dục

至chí

互hỗ 簡giản 非phi 耳nhĩ

者giả 。 凡phàm 小tiểu 俱câu 捨xả 方phương 堪kham 授thọ 記ký 。

釋thích 譬thí 喻dụ 品phẩm

有hữu 人nhân 於ư 此thử 立lập 來lai 意ý 。 云vân 大đại 凡phàm 無vô 譬thí 應ưng 有hữu 譬thí 成thành 小tiểu 。 有hữu 云vân 。

佛Phật 法Pháp 多đa 門môn 。 門môn 門môn 有hữu 譬thí 。 此thử 則tắc 可khả 爾nhĩ 。 云vân 。

先tiên 總tổng

者giả 。 總tổng 釋thích 兩lưỡng 字tự 通thông 冠quan 四tứ 釋thích 。 若nhược 今kim 若nhược 昔tích 以dĩ 因nhân 緣duyên 等đẳng 皆giai 有hữu 別biệt 故cố 。 品phẩm 初sơ 雖tuy 兼kiêm 第đệ 一nhất 周chu 文văn 。 釋thích 題đề 且thả 依y 第đệ 二nhị 周chu 意ý 。 故cố 云vân 。

中trung 下hạ 之chi 流lưu 未vị 達đạt

等đẳng 也dã 。 初sơ 總tổng 為vi 三tam 。

先tiên 字tự 訓huấn 。 次thứ 釋thích 訓huấn 。 三tam 來lai 意ý 。 次thứ 釋thích 訓huấn 中trung 。

託thác 此thử

下hạ 釋thích 譬thí 字tự 。

寄ký 淺thiển

下hạ 釋thích 喻dụ 字tự 。 《# 玉ngọc 篇thiên 》# 云vân 。

以dĩ 類loại 比tỉ 況huống 謂vị 之chi 譬thí 。 開khai 曉hiểu 令linh 悟ngộ 謂vị 之chi 喻dụ 。

既ký 兩lưỡng 字tự 雙song 題đề 應ưng 有hữu 小tiểu 別biệt 。 具cụ 如như 釋thích 訓huấn 。 故cố 以dĩ 比tỉ 況huống 曉hiểu 訓huấn 時thời 眾chúng 。 此thử 謂vị 界giới 內nội 人nhân 中trung 車xa 宅trạch 。 彼bỉ 謂vị 界giới 外ngoại 佛Phật 事sự 迷mê 悟ngộ 。 淺thiển 深thâm 可khả 知tri 。 彼bỉ 但đãn 佛Phật 乘thừa 深thâm 義nghĩa 唯duy 一nhất 。 故cố 迷mê 之chi 與dữ 悟ngộ 唯duy 小tiểu 對đối 圓viên 。 樹thụ 扇thiên/phiến 風phong 月nguyệt 唯duy 圓viên 教giáo 理lý 。

前tiền 廣quảng

下hạ 明minh 來lai 意ý 者giả 。 亦diệc 是thị 結kết 前tiền 生sanh 後hậu 。 初sơ 句cú 結kết 前tiền 。

中trung 下hạ

下hạ 生sanh 後hậu 。 故cố 知tri 機cơ 雖tuy 無vô 已dĩ 。 還hoàn 待đãi 不bất 已dĩ 悲bi 智trí 中trung 機cơ 當đương 生sanh 。 更cánh 動động 樹thụ 舉cử 扇thiên/phiến 使sử 風phong 月nguyệt 意ý 彰chương 。 然nhiên 法pháp 說thuyết 實thật 相tướng 。 何hà 隱ẩn 何hà 顯hiển 。 如như 長trường/trưởng 風phong 靡mĩ 息tức 。 空không 月nguyệt 常thường 懸huyền 。 但đãn 中trung 下hạ 之chi 徒đồ 大đại 機cơ 未vị 啟khải 。 蔽tế 情tình 猶do 壅ủng 謂vị 月nguyệt 隱ẩn 風phong 停đình 。 逗đậu 茲tư 二nhị 途đồ 須tu 舉cử 扇thiên/phiến 動động 樹thụ 。 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 大đại 旨chỉ 咸hàm 然nhiên 。 故cố 以dĩ 二nhị 字tự 總tổng 冠quan 諸chư 釋thích 。

次thứ 別biệt 釋thích 者giả 。 初sơ 因nhân 緣duyên 中trung 並tịnh 以dĩ 世thế 四tứ 法pháp 喻dụ 一nhất 實thật 四tứ 法pháp 。 初sơ 世thế 界giới 中trung 直trực 云vân 世thế 法pháp 者giả 。 以dĩ 世thế 冠quan 三tam 故cố 也dã 。 聞văn 譬thí 生sanh 喜hỷ 名danh 世thế 界giới 也dã 。

所sở 以dĩ

下hạ 三tam 皆giai 云vân 世thế 法pháp 。 但đãn 生sanh 等đẳng 別biệt 得đắc 下hạ 三tam 名danh 。

是thị 故cố

下hạ 三tam 皆giai 由do 聞văn 譬thí 而nhi 生sanh 喜hỷ 等đẳng 。 因nhân 於ư 曾tằng 有hữu 世thế 間gian 父phụ 子tử 。 今kim 聞văn 譬thí 說thuyết 我ngã 佛Phật 真chân 子tử 。 聲Thanh 聞Văn 與dữ 佛Phật 天thiên 性tánh 不bất 殊thù 。 唯duy 在tại 今kim 經kinh 故cố 未vị 曾tằng 有hữu 。 所sở 以dĩ 密mật 遣khiển 之chi 日nhật 尚thượng 無vô 傭dong 作tác 之chi 心tâm 。 領lãnh 財tài 之chi 時thời 豈khởi 生sanh 己kỷ 物vật 之chi 念niệm 。 特đặc 由do 天thiên 性tánh 相tướng 關quan 。 遂toại 荷hà 領lãnh 知tri 之chi 澤trạch 。 爾nhĩ 前tiền 憂ưu 悔hối 至chí 此thử 方phương 除trừ 。 譬thí 說thuyết 之chi 時thời 乃nãi 名danh 真chân 子tử 。 今kim 始thỉ 得đắc 悟ngộ 踊dũng 躍dược 彌di 加gia 。 此thử 指chỉ 聞văn 譬thí 生sanh 於ư 實thật 喜hỷ 。 即tức 信tín 解giải 初sơ 歡hoan 喜hỷ 之chi 文văn 。 故cố 大đại 小tiểu 兩lưỡng 乘thừa 皆giai 名danh 歡hoan 喜hỷ 。 次thứ 為vi 人nhân 中trung 云vân 。

世thế 生sanh 法pháp

者giả 。 即tức 資tư 具cụ 也dã 。 故cố 云vân 珍trân 玩ngoạn 。 出xuất 世thế 生sanh 法pháp 即tức 三tam 乘thừa 法Pháp 。 生sanh 善thiện 中trung 最tối 豈khởi 過quá 於ư 此thử 。 故cố 昔tích 三tam 車xa 妙diệu 珍trân 玩ngoạn 攝nhiếp 。 汝nhữ 等đẳng 所sở 行hành 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 世thế 滅diệt 法pháp 者giả 。 宅trạch 內nội 眾chúng 災tai 可khả 免miễn 離ly 也dã 。 出xuất 世thế 滅diệt 法pháp 者giả 。 謂vị 惑hoặc 斷đoạn 也dã 。 無vô 漏lậu 述thuật 昔tích 。 除trừ 憂ưu 指chỉ 今kim 。 拔bạt 苦khổ 本bổn 在tại 。 等đẳng 與dữ 大đại 車xa 。 除trừ 惡ác 之chi 極cực 莫mạc 若nhược 於ư 此thử 。 昔tích 破phá 見kiến 思tư 。 通thông 論luận 於ư 今kim 莫mạc 非phi 除trừ 惡ác 。 世thế 不bất 生sanh 滅diệt 者giả 。 即tức 大đại 車xa 也dã 。 父phụ 之chi 本bổn 有hữu 故cố 不bất 生sanh 。 至chí 處xứ 不bất 壞hoại 故cố 不bất 滅diệt 。 出xuất 世thế 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 者giả 。 性tánh 德đức 本bổn 有hữu 故cố 不bất 生sanh 。 修tu 得đắc 果quả 常thường 故cố 不bất 滅diệt 。 以dĩ 信tín 解giải 中trung 聞văn 譬thí 歡hoan 喜hỷ 等đẳng 。 是thị 故cố 四tứ 悉tất 俱câu 譬thí 父phụ 子tử 。 然nhiên 前tiền 之chi 三tam 悉tất 似tự 寄ký 施thí 權quyền 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 方phương 約ước 開khai 顯hiển 。 當đương 知tri 三tam 悉tất 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 之chi 弄lộng 引dẫn 也dã 。 故cố 引dẫn 先tiên 心tâm 各các 好hảo/hiếu 及cập 以dĩ 火hỏa 宅trạch 免miễn 難nạn 。 若nhược 開khai 顯hiển 已dĩ 無vô 非phi 大đại 車xa 。 又hựu 四tứ 悉tất 各các 一nhất 法pháp 一nhất 譬thí 。 法pháp 中trung 或hoặc 取thủ 法pháp 說thuyết 身thân 子tử 領lãnh 解giải 之chi 文văn 。 並tịnh 且thả 助trợ 成thành 其kỳ 語ngữ 耳nhĩ 。 若nhược 直trực 銷tiêu 兩lưỡng 字tự 何hà 足túc 題đề 品phẩm 。 故cố 結kết 云vân 一nhất 音âm 巧xảo 喻dụ 。 此thử 則tắc 遮già 那na 始thỉ 終chung 一nhất 音âm 。 一nhất 音âm 唯duy 實thật 巧xảo 喻dụ 兼kiêm 權quyền 。 權quyền 引dẫn 歸quy 實thật 故cố 不bất 同đồng 舊cựu 純thuần 用dụng 一nhất 音âm 。 故cố 譬thí 義nghĩa 含hàm 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 如như 何hà 銷tiêu 於ư 小tiểu 車xa 大đại 車xa 火hỏa 宅trạch 父phụ 舍xá 。

中trung 下hạ 得đắc 益ích

者giả 。

問vấn 。

下hạ 根căn 未vị 悟ngộ 何hà 以dĩ 云vân 益ích 。

答đáp 。

法pháp 譬thí 通thông 被bị 。 中trung 下hạ 自tự 迷mê 。 故cố 下hạ 根căn 聞văn 法Pháp 譬thí 。 中trung 根căn 聞văn 法Pháp 說thuyết 。 雖tuy 未vị 顯hiển 悟ngộ 非phi 無vô 冥minh 益ích 。 故cố 至chí 譬thí 及cập 宿túc 世thế 獲hoạch 悟ngộ 。 故cố 約ước 教giáo 等đẳng 三tam 咸hàm 須tu 約ước 譬thí 。 譬thí 既ký 三tam 車xa 一nhất 車xa 今kim 昔tích 相tương 對đối 。 法pháp 亦diệc 若nhược 權quyền 若nhược 實thật 並tịnh 列liệt 偏thiên 圓viên 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 開khai 何hà 所sở 開khai 。 本bổn 許hứa 三tam 車xa 索sách 而nhi 不bất 與dữ 。 及cập 至chí 為vi 說thuyết 等đẳng 賜tứ 大đại 車xa 。 當đương 知tri 其kỳ 車xa 本bổn 為vi 三tam 一nhất 。 為vi 物vật 方phương 便tiện 權quyền 立lập 三tam 名danh 。 出xuất 宅trạch 廢phế 權quyền 破phá 三tam 唯duy 一nhất 。

四tứ 教giáo 譬thí 中trung 初sơ 三tam 藏tạng 云vân

菩Bồ 薩Tát 駕giá 牛ngưu

等đẳng 者giả 。 此thử 菩Bồ 薩Tát 從tùng 初sơ 。 至chí 後hậu 皆giai 化hóa 他tha 故cố 。 最tối 得đắc 其kỳ 名danh 。 通thông 教giáo 譬thí 云vân 。

三tam 人nhân 同đồng 畏úy

等đẳng 者giả 。 三tam 藏tạng 二Nhị 乘Thừa 理lý 亦diệc 應ưng 爾nhĩ 。 為vi 對đối 始thỉ 終chung 一nhất 向hướng 利lợi 他tha 。 是thị 故cố 彼bỉ 二nhị 且thả 云vân 自tự 濟tế 。 此thử 教giáo 緣Duyên 覺Giác 自tự 他tha 兼kiêm 益ích 勝thắng 於ư 聲Thanh 聞Văn 。 故cố 云vân 。

並tịnh 馳trì 並tịnh 顧cố

悲bi 劣liệt 菩Bồ 薩Tát 故cố 有hữu 並tịnh 言ngôn 。 自tự 行hành 故cố 馳trì 兼kiêm 他tha 乃nãi 顧cố 。 菩Bồ 薩Tát 自tự 行hành 既ký 滿mãn 。 唯duy 以dĩ 利lợi 物vật 為vi 懷hoài 。 是thị 故cố 但đãn 云vân 。

全toàn 群quần 而nhi 出xuất

別biệt 教giáo 中trung 初sơ 斥xích 兩lưỡng 教giáo 三tam 乘thừa 俱câu 近cận 。 次thứ 。

菩Bồ 薩Tát

去khứ 正chánh 釋thích 。 對đối 前tiền 所sở 列liệt 句cú 句cú 並tịnh 決quyết 。 約ước 大đại 象tượng 說thuyết 故cố 云vân 。

邊biên 底để

三tam 。

大đại 品phẩm

下hạ 證chứng 。 對đối 前tiền 二nhị 教giáo 二Nhị 乘Thừa 簡giản 也dã 。 通thông 教giáo 菩Bồ 薩Tát 對đối 通thông 二Nhị 乘Thừa 。 斷đoạn 證chứng 既ký 同đồng 略lược 無vô 形hình 斥xích 。 故cố 知tri 是thị 別biệt 菩Bồ 薩Tát 斥xích 兩lưỡng 二Nhị 乘Thừa 。 故cố 以dĩ 螢huỳnh 對đối 日nhật 為vi 別biệt 作tác 譬thí 也dã 。 準chuẩn 義nghĩa 簡giản 譬thí 。 秖kỳ 應ưng 於ư 牛ngưu 車xa 以dĩ 簡giản 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 由do 證chứng 經kinh 幸hạnh 有hữu 三tam 乘thừa 俱câu 異dị 之chi 譬thí 。 兩lưỡng 教giáo 三tam 乘thừa 譬thí 外ngoại 。 又hựu 有hữu 獨độc 菩Bồ 薩Tát 。 譬thí 如như 大đại 象tượng 。 及cập 以dĩ 螢huỳnh 日nhật 用dụng 斥xích 二Nhị 乘Thừa 。 又hựu 。

始thỉ 見kiến

去khứ 。 圓viên 教giáo 中trung 先tiên 指chỉ 華hoa 嚴nghiêm 。

及cập 為vi 未vị 入nhập

下hạ 明minh 今kim 經kinh 意ý 。 二nhị 處xứ 化hóa 事sự 皆giai 不bất 須tu 譬thí 。 即tức 華hoa 嚴nghiêm 利lợi 根căn 及cập 法pháp 華hoa 上thượng 周chu 。 次thứ 。

如như 今kim

下hạ 明minh 二nhị 處xứ 理lý 等đẳng 。 雖tuy 即tức 化hóa 儀nghi 前tiền 後hậu 而nhi 始thỉ 終chung 理lý 一nhất 。 始thỉ 即tức 華hoa 嚴nghiêm 。 今kim 謂vị 法pháp 華hoa 。 秖kỳ 緣duyên 慧tuệ 如như 是thị 故cố 理lý 等đẳng 。 故cố 云vân 。

無vô 二nhị 無vô 異dị

問vấn 。

無vô 異dị 無vô 二nhị 。 此thử 兩lưỡng 何hà 別biệt 。

答đáp 。

重trùng 以dĩ 不bất 異dị 複phức 於ư 不bất 二nhị 。 以dĩ 無vô 異dị 故cố 方phương 名danh 不bất 二nhị 。

上thượng 根căn 利lợi 智trí

至chí

不bất 須tu 譬thí

者giả 。 重trọng/trùng 牒điệp 二nhị 處xứ 顯hiển 上thượng 周chu 中trung 得đắc 悟ngộ 者giả 。 為vi 辯biện 異dị 故cố 。

秖kỳ 為vi

下hạ 明minh 今kim 有hữu 中trung 下hạ 故cố 須tu 譬thí 喻dụ 。 然nhiên 華hoa 嚴nghiêm 中trung 非phi 無vô 譬thí 喻dụ 。 但đãn 彼bỉ 入nhập 道đạo 不bất 正chánh 由do 茲tư 。 如như 今kim 曇đàm 華hoa 為vi 成thành 法pháp 說thuyết 。 言ngôn 。

動động 執chấp

等đẳng 者giả 。 上thượng 根căn 一nhất 處xứ 。 中trung 根căn 二nhị 處xứ 或hoặc 云vân 五ngũ 處xứ 。 廣quảng 中trung 有hữu 長trường/trưởng 行hành 偈kệ 頌tụng 并tinh 法pháp 說thuyết 領lãnh 述thuật 二nhị 文văn 。 下hạ 根căn 三tam 處xứ 或hoặc 云vân 十thập 一nhất 處xứ 。 於ư 前tiền 五ngũ 處xứ 更cánh 加gia 譬thí 中trung 領lãnh 述thuật 各các 有hữu 長trường/trưởng 行hành 偈kệ 頌tụng 。 乃nãi 至chí 下hạ 根căn 二nhị 十thập 二nhị 番phiên 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 具cụ 如như 〈# 化hóa 城thành 品phẩm 〉# 末mạt 列liệt 。 由do 未vị 悟ngộ 故cố 迷mê 於ư 法pháp 說thuyết 權quyền 實thật 岐kỳ 道đạo 。 我ngã 昔tích 與dữ 彼bỉ 同đồng 居cư 無Vô 學Học 。 彼bỉ 蒙mông 記ký 述thuật 。 我ngã 獨độc 未vị 霑triêm 。 初sơ 聞văn 略lược 說thuyết 已dĩ 懷hoài 進tiến 退thoái 。 為vi 是thị 極cực 果quả 。 為vi 何hà 方phương 便tiện 。 為vi 永vĩnh 在tại 小tiểu 。 為vi 當đương 成thành 大đại 。 重trọng/trùng 聞văn 五ngũ 佛Phật 疑nghi 仍nhưng 未vị 除trừ 。 故cố 須tu 更cánh 以dĩ 車xa 譬thí 誘dụ 之chi 。 故cố 云vân 圓viên 譬thí 。 世thế 云vân 天thiên 台thai 抑ức 華hoa 嚴nghiêm 者giả 。 乃nãi 由do 不bất 善thiện 他tha 宗tông 故cố 耳nhĩ 。 既ký 判phán 佛Phật 慧tuệ 二nhị 經kinh 不bất 殊thù 。 但đãn 部bộ 望vọng 部bộ 不bất 無vô 小tiểu 別biệt 。 既ký 不bất 可khả 指chỉ 鹿lộc 苑uyển 為vi 始thỉ 。 復phục 云vân 聞văn 我ngã 餘dư 義nghĩa 不bất 成thành 。 涉thiệp 公công 云vân 。

法pháp 華hoa 。 華hoa 嚴nghiêm 廣quảng 略lược 別biệt 也dã 。 此thử 嗅khứu 瞻chiêm 蔔bặc 之chi 流lưu 芳phương 。 而nhi 未vị 窮cùng 餘dư 香hương 之chi 奧áo 旨chỉ 。 以dĩ 不bất 能năng 盡tận 思tư 於ư 斯tư 宗tông 故cố 也dã 。 廣quảng 略lược 雖tuy 爾nhĩ 。 兼kiêm 帶đái 如như 何hà 。 顯hiển 本bổn 未vị 彰chương 記ký 小tiểu 非phi 例lệ 。 乃nãi 至chí 下hạ 文văn 十thập 義nghĩa 同đồng 異dị 。

踟trì 蹰trù

者giả 。 猶do 預dự 之chi 象tượng 。

岐kỳ 道đạo

者giả 。 《# 爾nhĩ 雅nhã 》# 云vân 。

二nhị 達đạt 曰viết 岐kỳ 。

本bổn 迹tích 觀quán 心tâm

云vân 云vân

者giả 。 並tịnh 須tu 約ước 譬thí 。 本bổn 迹tích 具cụ 如như 蓮liên 華hoa 三tam 譬thí 。 《# 玄huyền 》# 文văn 第đệ 七thất 。

若nhược 欲dục 進tiến 寄ký 初sơ 成thành 設thiết 教giáo 豈khởi 無vô 一nhất 三tam 。 故cố 千thiên 枝chi 萬vạn 葉diệp 同đồng 宗tông 一nhất 根căn 。 乃nãi 至chí 五ngũ 百bách 。 三tam 千thiên 塵trần 點điểm 可khả 以dĩ 意ý 知tri 。

觀quán 心tâm 譬thí 者giả 。 空không 如như 白bạch 牛ngưu 。 假giả 如như 具cụ 度độ 。 中trung 如như 車xa 體thể 。 乃nãi 至chí 幻huyễn 空không 幻huyễn 假giả 幻huyễn 中trung 。 次thứ 分phần/phân 文văn 解giải 釋thích 者giả 。 置trí 譬thí 且thả 釋thích 前tiền 品phẩm 之chi 餘dư 。 初sơ 領lãnh 解giải 中trung 云vân 置trí 譬thí 說thuyết 之chi 前tiền 等đẳng 者giả 。 有hữu 云vân 。

為vi 譬thí 作tác 序tự 。 則tắc 應ưng 難nạn/nan 云vân 。

信tín 解giải 藥dược 草thảo 授thọ 記ký 。 亦diệc 應ưng 安an 〈# 化hóa 城thành 品phẩm 〉# 內nội 為vi 化hóa 城thành 作tác 序tự 。

長trường/trưởng 行hành 領lãnh 與dữ 解giải

至chí

各các 陳trần

者giả 。 長trường/trưởng 行hành 三tam 業nghiệp 各các 標tiêu 釋thích 結kết 。 標tiêu 結kết 二nhị 文văn 並tịnh 具cụ 三tam 業nghiệp 。 而nhi 不bất 分phân 領lãnh 解giải 。 但đãn 於ư 釋thích 中trung 以dĩ 身thân 業nghiệp 為vi 領lãnh 。 口khẩu 意ý 為vi 解giải 。 初sơ 。

今kim 從tùng 世Thế 尊Tôn

下hạ 領lãnh 也dã 。 從tùng 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 我ngã 昔tích 從tùng 佛Phật

下hạ 解giải 也dã 。

偈kệ 各các 陳trần

者giả 。 三tam 段đoạn 各các 二nhị 。 至chí 下hạ 偈kệ 中trung 一nhất 一nhất 點điểm 出xuất 。

一nhất 幸hạnh

者giả 。 謂vị 一nhất 業nghiệp 遇ngộ 喜hỷ 。 今kim 三tam 業nghiệp 俱câu 喜hỷ 乃nãi 成thành 三tam 幸hạnh 。 我ngã 今kim 身thân 已dĩ 近cận 佛Phật 。 況huống 更cánh 聞văn 法Pháp 。 聞văn 法Pháp 即tức 是thị 口khẩu 喜hỷ 。 得đắc 解giải 即tức 是thị 意ý 喜hỷ 。 又hựu 昔tích 但đãn 機cơ 情tình 。 機cơ 情tình 居cư 內nội 名danh 為vi 一nhất 幸hạnh 。 今kim 由do 口khẩu 請thỉnh 三tam 業nghiệp 並tịnh 欣hân 。 故cố 云vân 三tam 喜hỷ 。 過quá 意ý 所sở 謀mưu 故cố 云vân 幸hạnh 也dã 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 。

非phi 先tiên 所sở 望vọng 。 而nhi 今kim 自tự 得đắc

抃#

者giả 撫phủ 手thủ 舞vũ 也dã 。 心tâm 口khẩu 之chi 喜hỷ 暢sướng 至chí 于vu 形hình 。 由do 二nhị 動động 形hình 故cố 三tam 俱câu 動động 。

文văn 云vân

下hạ 引dẫn 證chứng 者giả 。 正chánh 證chứng 三tam 喜hỷ 也dã 。 文văn 雖tuy 且thả 列liệt 意ý 口khẩu 二nhị 喜hỷ 。 有hữu 二nhị 必tất 三tam 。 理lý 數số 應ưng 爾nhĩ 。 內nội 外ngoại 異dị 故cố 即tức 世thế 界giới 也dã 。 又hựu 此thử 四tứ 文văn 應ưng 約ước 前tiền 品phẩm 。 而nhi 今kim 後hậu 三tam 約ước 信tín 解giải 者giả 。 開khai 顯hiển 義nghĩa 同đồng 彼bỉ 此thử 通thông 用dụng 。 意ý 同đồng 時thời 異dị 亦diệc 應ưng 無vô 爽sảng 。

棄khí 貧bần 受thọ 富phú

者giả 。 開khai 三tam 藏tạng 珍trân 玩ngoạn 也dã 。 得đắc 真chân 善thiện 利lợi 生sanh 善thiện 中trung 極cực 。

憂ưu 悔hối 雙song 遣khiển

等đẳng 者giả 。 開khai 二nhị 味vị 也dã 。 永vĩnh 除trừ 憂ưu 疑nghi 故cố 除trừ 惡ác 窮cùng 也dã 。 我ngã 念niệm 昔tích 在tại 方Phương 等Đẳng 時thời 被bị 斥xích 故cố 憂ưu 。 至chí 般Bát 若Nhã 時thời 住trụ 小tiểu 故cố 悔hối 。 方Phương 等Đẳng 被bị 斥xích 故cố 疑nghi 。 般Bát 若Nhã 不bất 取thủ 故cố 難nạn/nan 。 濁trược 為vi 外ngoại 障chướng 。 小tiểu 為vi 內nội 障chướng 。 又hựu 被bị 彈đàn 不bất 受thọ 名danh 為vi 外ngoại 障chướng 。 蒙mông 加gia 不bất 取thủ 名danh 為vi 內nội 障chướng 。 今kim 則tắc 無vô 此thử 三tam 雙song 之chi 失thất 。 故cố 云vân 。

大đại 朗lãng

住trụ 一nhất 實thật 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。

次thứ 約ước 教giáo 中trung 初sơ 文văn 通thông 途đồ 簡giản 昔tích 喜hỷ 體thể 。 故cố 先tiên 敘tự 昔tích 小tiểu 。 次thứ 。

今kim 言ngôn

下hạ 簡giản 異dị 。 即tức 簡giản 無vô 顯hiển 有hữu 也dã 。

若nhược 若nhược

下hạ 正chánh 釋thích 。 既ký 世thế 間gian 之chi 喜hỷ 久cửu 已dĩ 除trừ 之chi 。 藏tạng 通thông 二nhị 喜hỷ 久cửu 已dĩ 得đắc 之chi 。 若nhược 二nhị 空không 教giáo 道đạo 復phục 非phi 所sở 擬nghĩ 。 歷lịch 三tam 教giáo 簡giản 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 非phi 今kim 所sở 明minh 故cố 唯duy 圓viên 喜hỷ 。

湫#

小tiểu 水thủy 也dã 。 如như 凡phàm 無vô 潤nhuận 。 無vô 出xuất 世thế 智trí 故cố 也dã 。 圓viên 教giáo 中trung 。 初sơ 位vị 。 次thứ 人nhân 。

初sơ 住trụ 名danh 歡hoan 喜hỷ

者giả 。 義nghĩa 立lập 耳nhĩ 。 既ký 三tam 法pháp 開khai 發phát 與dữ 初Sơ 地Địa 不bất 殊thù 。 亦diệc 名danh 歡hoan 喜hỷ 。

身thân 子tử

至chí

歡hoan 喜hỷ

者giả 。 未vị 敢cảm 定định 判phán 。 故cố 或hoặc 二nhị 途đồ 。 超siêu 入nhập 即tức 行hành 或hoặc 向hướng 或hoặc 地địa 。 設thiết 不bất 超siêu 者giả 。 亦diệc 入nhập 初sơ 住trụ 名danh 歡hoan 喜hỷ 也dã 。 注chú 家gia 直trực 云vân 。

疑nghi 慮lự 外ngoại 除trừ 喜hỷ 心tâm 內nội 發phát 。 不bất 覺giác 足túc 之chi 蹈đạo 之chi 。 故cố 云vân 踊dũng 躍dược 。

故cố 須tu 教giáo 分phần/phân 方phương 辯biện 優ưu 劣liệt 。 故cố 阿A 羅La 漢Hán 無vô 三tam 界giới 喜hỷ 。 言ngôn 。

踊dũng 躍dược

者giả 。 為vi 別biệt 惑hoặc 所sở 熏huân 妙diệu 法Pháp 外ngoại 被bị 。

觀quán 心tâm 不bất 記ký 云vân 云vân

者giả 。 應ưng 云vân 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 六lục 即tức 之chi 喜hỷ 。

次thứ 釋thích 外ngoại 儀nghi 中trung 。 此thử 是thị 經Kinh 家gia 事sự 釋thích 可khả 解giải 。 他tha 縱túng/tung 有hữu 表biểu 但đãn 云vân 表biểu 合hợp 。 不bất 知tri 能năng 所sở 。 為vi 是thị 何hà 智trí 而nhi 合hợp 何hà 理lý 。 今kim 表biểu 異dị 諸chư 部bộ 文văn 中trung 尚thượng 略lược 。 廣quảng 簡giản 如như 釋thích 方phương 便tiện 品phẩm 。 此thử 中trung 亦diệc 簡giản 向hướng 佛Phật 。 令linh 知tri 是thị 實thật 故cố 也dã 。 合hợp 掌chưởng 向hướng 佛Phật 。 何hà 教giáo 所sở 無vô 。 而nhi 今kim 表biểu 唯duy 佛Phật 果Quả 。 知tri 昔tích 向hướng 非phi 實thật 。 今kim 開khai 既ký 實thật 向hướng 表biểu 非phi 常thường 。 序tự 中trung 瑞thụy 報báo 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

瞻chiêm 仰ngưỡng 尊Tôn 顏nhan

等đẳng 者giả 。 向hướng 雖tuy 合hợp 掌chưởng 表biểu 不bất 二nhị 之chi 實thật 。 無vô 可khả 表biểu 於ư 內nội 心tâm 已dĩ 解giải 。 故cố 向hướng 而nhi 復phục 瞻chiêm 。 委ủy 覩đổ 尊Tôn 顏nhan 以dĩ 表biểu 於ư 解giải 。 知tri 是thị 佛Phật 非phi 餘dư 。 如như 非phi 權quyền 唯duy 實thật 。 故cố 知tri 非phi 但đãn 外ngoại 儀nghi 覩đổ 佛Phật 。 亦diệc 乃nãi 意ý 無vô 異dị 思tư 。 表biểu 覩đổ 他tha 實thật 境cảnh 而nhi 自tự 開khai 知tri 見kiến 。

意ý 解giải

去khứ 。 分phần/phân 於ư 身thân 意ý 以dĩ 對đối 領lãnh 解giải 。 既ký 云vân 互hỗ 舉cử 二nhị 業nghiệp 。 並tịnh 具cụ 領lãnh 解giải 權quyền 實thật 故cố 也dã 。 亦diệc 約ước 所sở 表biểu 以dĩ 分phân 身thân 意ý 。 故cố 以dĩ 合hợp 掌chưởng 表biểu 身thân 。 瞻chiêm 仰ngưỡng 表biểu 意ý 。 昔tích 身thân 遠viễn 佛Phật 如như 二nhị 掌chưởng 表biểu 權quyền 。 今kim 身thân 見kiến 佛Phật 合hợp 掌chưởng 表biểu 實thật 。 故cố 云vân 即tức 權quyền 而nhi 實thật 。 意ý 亦diệc 昔tích 未vị 解giải 實thật 。 今kim 以dĩ 念niệm 而nhi 表biểu 之chi 。 故cố 云vân 解giải 實thật 即tức 是thị 權quyền 。 故cố 云vân 互hỗ 舉cử 。 白bạch 佛Phật 下hạ 言ngôn 。

口khẩu 領lãnh

者giả 。 對đối 彼bỉ 經kinh 家gia 。 今kim 以dĩ 自tự 陳trần 而nhi 為vi 口khẩu 領lãnh 。 領lãnh 必tất 具cụ 三tam 非phi 獨độc 口khẩu 也dã 。 故cố 標tiêu 等đẳng 三tam 各các 具cụ 三tam 也dã 。 標tiêu 中trung 三tam 者giả 。 既ký 云vân 白bạch 佛Phật 應ưng 唯duy 在tại 口khẩu 。 云vân 何hà 言ngôn 三tam 。 然nhiên 言ngôn 領lãnh 者giả 。 必tất 先tiên 彰chương 於ư 口khẩu 。 口khẩu 述thuật 所sở 得đắc 豈khởi 專chuyên 一nhất 途đồ 。 是thị 故cố 具cụ 述thuật 所sở 從tùng 所sở 聞văn 。 而nhi 生sanh 歡hoan 喜hỷ 。 三tam 業nghiệp 具cụ 也dã 。 次thứ 釋thích 中trung 先tiên 釋thích 身thân 云vân 。

若nhược 日nhật 照chiếu 高cao 山sơn 密mật 有hữu 聞văn 義nghĩa

者giả 。

問vấn 。

密mật 通thông 鹿lộc 苑uyển 及cập 以dĩ 二nhị 酥tô 。 何hà 故cố 獨độc 云vân 高cao 山sơn 先tiên 照chiếu 。

答đáp 。

此thử 對đối 小Tiểu 乘Thừa 顯hiển 聾lung 瘂á 故cố 。 部bộ 唯duy 大đại 故cố 。 顯hiển 一nhất 向hướng 無vô 。 且thả 云vân 密mật 耳nhĩ 。 鹿lộc 苑uyển 有hữu 密mật 。 準chuẩn 例lệ 可khả 知tri 。

受thọ 記ký 指chỉ 方Phương 等Đẳng

者giả 。 有hữu 指chỉ 阿a 含hàm 授thọ 彌Di 勒Lặc 記ký 。 阿a 含hàm 未vị 曾tằng 明minh 佛Phật 知tri 見kiến 。 何hà 失thất 之chi 有hữu 。

我ngã 嘗thường 獨độc 處xứ 思tư 過quá 所sở

者giả 。 所sở 即tức 山sơn 林lâm 。 亦diệc 應ưng 云vân 行hành 等đẳng 思tư 過quá 儀nghi 也dã 。

作tác 是thị 念niệm

下hạ 思tư 過quá 心tâm 也dã 。 今kim 思tư 昔tích 日nhật 處xứ 儀nghi 及cập 心tâm 無vô 非phi 是thị 失thất 。 故cố 云vân 思tư 過quá 。

同đồng 入nhập

下hạ 出xuất 其kỳ 過quá 相tương/tướng 。 處xử 等đẳng 有hữu 過quá 由do 計kế 法pháp 性tánh 。

問vấn 。

縱túng/tung 使sử 昔tích 入nhập 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 性tánh 。 為vi 有hữu 何hà 過quá 。

答đáp 。

但đãn 由do 謂vị 與dữ 菩Bồ 薩Tát 同đồng 入nhập 。 而nhi 對đối 三tam 教giáo 以dĩ 辯biện 己kỷ 失thất 。 疑nghi 佛Phật 有hữu 偏thiên 所sở 以dĩ 成thành 過quá 。 以dĩ 由do 不bất 知tri 小tiểu 法pháp 性tánh 外ngoại 別biệt 有hữu 妙diệu 理lý 菩Bồ 薩Tát 得đắc 之chi 故cố 也dã 。 故cố 三tam 藏tạng 中trung 聲Thanh 聞Văn 至chí 佛Phật 無vô 別biệt 法pháp 性tánh 。 佛Phật 印ấn 迦Ca 葉Diếp 當đương 教giáo 論luận 同đồng 。 即tức 此thử 義nghĩa 也dã 。 通thông 教giáo 三tam 人nhân 俱câu 坐tọa 解giải 脫thoát 。 《# 中trung 論luận 》# 實thật 相tướng 三tam 乘thừa 共cộng 得đắc 。 是thị 則tắc 三tam 乘thừa 通thông 教giáo 法pháp 性tánh 。 亦diệc 與dữ 三tam 藏tạng 法pháp 性tánh 不bất 殊thù 。 諸chư 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 雖tuy 在tại 力lực 等đẳng 密mật 成thành 通thông 人nhân 。 未vị 合hợp 彰chương 言ngôn 云vân 小tiểu 入nhập 大đại 。 故cố 今kim 所sở 論luận 且thả 在tại 三tam 藏tạng 。

述thuật 初sơ 遇ngộ 頞át 鞞bệ 及cập 聞văn 舅cữu 論luận 義nghĩa 得đắc 法Pháp 性tánh 也dã 。 非phi 關quan 聞văn 妙diệu 始thỉ 入nhập 圓viên 常thường 。 次thứ 。

由do 我ngã 迷mê 權quyền

等đẳng 者giả 。 述thuật 過quá 由do 也dã 。 由do 迷mê 權quyền 故cố 謂vị 法pháp 性tánh 同đồng 。 何hà 關quan 所sở 惑hoặc 理lý 一nhất 教giáo 三tam 。 由do 惑hoặc 實thật 故cố 指chỉ 權quyền 為vi 實thật 。 何hà 關quan 世Thế 尊Tôn 偏thiên 授thọ 菩Bồ 薩Tát 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 引dẫn 待đãi 自tự 責trách 。

次thứ

所sở 因nhân 二nhị 義nghĩa

下hạ 。 正chánh 釋thích 所sở 因nhân 。 初sơ 標tiêu 二nhị 義nghĩa 。 若nhược 知tri 所sở 證chứng 不bất 實thật 。 則tắc 應ưng 待đãi 說thuyết 實thật 因nhân 。 若nhược 知tri 已dĩ 在tại 方phương 便tiện 。 則tắc 解giải 即tức 實thật 之chi 權quyền 。

初sơ 照chiếu

下hạ 釋thích 若nhược 爾nhĩ 。 怱thông 怱thông 之chi 言ngôn 非phi 但đãn 鹿lộc 苑uyển 亦diệc 指chỉ 二nhị 酥tô 。 此thử 二nhị 味vị 中trung 亦diệc 有hữu 初sơ 得đắc 小tiểu 果quả 故cố 也dã 。 然nhiên 依y 文văn 中trung 二nhị 酥tô 並tịnh 在tại 兩lưỡng 楹doanh 之chi 間gian 。 若nhược 鹿lộc 苑uyển 初sơ 證chứng 。 亦diệc 可khả 以dĩ 二nhị 酥tô 釋thích 停đình 。 但đãn 二nhị 酥tô 機cơ 雜tạp 。 故cố 以dĩ 初sơ 後hậu 釋thích 對đối 釋thích 停đình 。 以dĩ 彼bỉ 乳nhũ 中trung 圓viên 說thuyết 佛Phật 因nhân 。 我ngã 自tự 不bất 對đối 。 過quá 不bất 屬thuộc 他tha 。 經kinh 言ngôn 必tất 以dĩ 大Đại 乘Thừa 者giả 。 語ngữ 通thông 諸chư 教giáo 意ý 則tắc 不bất 然nhiên 。 雖tuy 但đãn 發phát 大Đại 乘Thừa 心tâm 則tắc 不bất 死tử 。 今kim 則tắc 簡giản 別biệt 意ý 唯duy 在tại 圓viên 。 應ưng 知tri 所sở 因nhân 不bất 出xuất 因nhân 果quả 及cập 以dĩ 願nguyện 行hành 。 行hành 即tức 六Lục 度Độ 願nguyện 謂vị 四tứ 弘hoằng 。 故cố 《# 佛Phật 地địa 論luận 》# 中trung 通thông 因nhân 三tam 種chủng 。

一nhất 應ưng 得đắc 因nhân 。 謂vị 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 即tức 四tứ 弘hoằng 也dã 。 二nhị 加gia 行hành 因nhân 。 謂vị 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 六lục 亦diệc 攝nhiếp 諸chư 。 三tam 圓viên 滿mãn 因nhân 。 即tức 指chỉ 佛Phật 果Quả 。 通thông 取thủ 果quả 者giả 。 果quả 為vi 因nhân 所sở 期kỳ 故cố 亦diệc 名danh 因nhân 。 剋khắc 體thể 而nhi 論luận 。 唯duy 在tại 前tiền 二nhị 。 成thành 就tựu 菩Bồ 提Đề 。 即tức 是thị 果quả 也dã 。

從tùng 佛Phật 結kết 身thân 喜hỷ

者giả 。 具cụ 如như 前tiền 釋thích 。

斷đoạn 諸chư 疑nghi 悔hối

等đẳng 者giả 。 通thông 則tắc 通thông 指chỉ 二nhị 酥tô 覩đổ 菩Bồ 薩Tát 事sự 時thời 。 別biệt 則tắc 唯duy 在tại 略lược 說thuyết 斥xích 為vi 方phương 便tiện 時thời 。 又hựu 通thông 言ngôn 諸chư 者giả 。 方Phương 等Đẳng 勝thắng 境cảnh 非phi 一nhất 。 般Bát 若Nhã 法pháp 相tướng 該cai 通thông 。 凡phàm 有hữu 見kiến 聞văn 莫mạc 非phi 生sanh 疑nghi 之chi 境cảnh 。 由do 境cảnh 生sanh 疑nghi 由do 疑nghi 故cố 悔hối 。 今kim 聞văn 法Pháp 說thuyết 悔hối 失thất 二nhị 待đãi 。 復phục 由do 廣quảng 說thuyết 疑nghi 悔hối 悉tất 除trừ 。 由do 昔tích 絕tuyệt 分phần/phân 二nhị 義nghĩa 俱câu 關quan 。

今kim 日nhật 乃nãi 知tri 真chân 是thị

等đẳng 者giả 。 初sơ 約ước 三tam 句cú 結kết 成thành 三tam 文văn 。 文văn 已dĩ 分phân 明minh 上thượng 下hạ 有hữu 序tự 。 復phục 以dĩ 三tam 成thành 佛Phật 法pháp 有hữu 分phần/phân 。 分phần/phân 即tức 初sơ 住trụ 分phần/phân 真chân 位vị 也dã 。

不bất 須tu 從tùng 佛Phật 口khẩu

下hạ 對đối 於ư 三tam 慧tuệ 。 文văn 無vô 從tùng 生sanh 三tam 慧tuệ 通thông 漫mạn 。 故cố 云vân 。

文văn 盡tận 理lý 彰chương

此thử 即tức 道Đạo 理lý 之chi 理lý 故cố 也dã 。

言ngôn 。

更cánh 用dụng 四tứ 悉tất

者giả 。 更cánh 卻khước 向hướng 前tiền 銷tiêu 諸chư 領lãnh 文văn 。 初sơ 標tiêu 三tam 喜hỷ 為vi 世thế 界giới 者giả 。 踊dũng 躍dược 即tức 歡hoan 喜hỷ 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 以dĩ 釋thích 身thân 口khẩu 喜hỷ 文văn 為vi 為vi 人nhân 者giả 。 三tam 業nghiệp 相tương 望vọng 身thân 口khẩu 。 且thả 從tùng 生sanh 善thiện 說thuyết 也dã 。 亦diệc 應ưng 從tùng 破phá 惡ác 說thuyết 以dĩ 為vi 對đối 治trị 。 不bất 及cập 意ý 喜hỷ 破phá 惡ác 義nghĩa 彊cường/cưỡng/cương 。 若nhược 爾nhĩ 。 意ý 喜hỷ 亦diệc 是thị 最tối 能năng 生sanh 善thiện 。 故cố 且thả 一nhất 往vãng 。 次thứ 。

我ngã 從tùng

下hạ 以dĩ 釋thích 意ý 喜hỷ 為vi 對đối 治trị 者giả 。 剋khắc 責trách 除trừ 疑nghi 即tức 破phá 惡ác 義nghĩa 。 次thứ 以dĩ 成thành 文văn 為vi 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 者giả 。 真chân 佛Phật 子tử 者giả 。 由do 入nhập 理lý 故cố 成thành 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。

更cánh 約ước 喜hỷ 心tâm 為vi 四tứ 悉tất

者giả 。 雖tuy 復phục 標tiêu 三tam 及cập 以dĩ 三tam 業nghiệp 領lãnh 之chi 與dữ 解giải 。 總tổng 而nhi 言ngôn 之chi 。 不bất 出xuất 於ư 喜hỷ 。 故cố 單đơn 從tùng 喜hỷ 以dĩ 論luận 四tứ 益ích 。

動động 悅duyệt

世thế 界giới 也dã 。

未vị 曾tằng 有hữu

者giả 。 明minh 所sở 得đắc 喜hỷ 。 即tức 為vi 人nhân 也dã 。 動động 覺giác 觀quán 明minh 破phá 昔tích 喜hỷ 。 即tức 對đối 治trị 也dã 。 動động 于vu 形hình 明minh 別biệt 理lý 顯hiển 。 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。

云vân 云vân

者giả 。 令linh 依y 此thử 文văn 釋thích 四tứ 悉tất 相tương/tướng 。 又hựu 通thông 論luận 者giả 。 既ký 悅duyệt 相tương/tướng 異dị 常thường 心tâm 形hình 俱câu 動động 。 異dị 常thường 故cố 世thế 界giới 。 動động 悅duyệt 故cố 為vi 人nhân 。 除trừ 疑nghi 故cố 對đối 治trị 。 入nhập 理lý 故cố 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 五ngũ (# 下hạ )#

Print Friendly, PDF & Email