法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký
Quyển 1
唐Đường 湛Trạm 然Nhiên 述Thuật

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất (# 上thượng )#

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 述thuật

釋thích 序tự 品phẩm 初sơ

言ngôn 。

文văn 句cú

者giả 。 文văn 謂vị 文văn 字tự 。 一nhất 部bộ 始thỉ 終chung 。 故cố 云vân 文văn 即tức 是thị 字tự 。 為vi 二nhị 所sở 依y 。 句cú 謂vị 句cú 讀đọc 。 義nghĩa 通thông 長trường 短đoản 。 故cố 云vân 名danh 詮thuyên 自tự 性tánh 。 句cú 詮thuyên 差sai 別biệt 。 此thử 亦diệc 不bất 論luận 色sắc 行hành 等đẳng 體thể 。 今kim 但đãn 以dĩ 句cú 而nhi 分phần/phân 其kỳ 文văn 。 故cố 云vân 文văn 句cú 。 古cổ 之chi 章chương 疏sớ/sơ 。 或hoặc 單đơn 題đề 疏sớ/sơ 。 或hoặc 單đơn 題đề 章chương 。 章chương 謂vị 章chương 藻tảo 。 《# 詩thi 》# 云vân 。

彼bỉ 都đô 人nhân 士sĩ 。 出xuất 言ngôn 成thành 章chương

亦diệc 云vân 章chương 段đoạn 。 分phân 段đoạn 解giải 釋thích 成thành 若nhược 干can 章chương 。 疏sớ/sơ 者giả 。 通thông 意ý 之chi 辭từ 。 亦diệc 記ký 也dã 。 又hựu 疎sơ 音âm 即tức 疏sớ/sơ 通thông 。 疏sớ/sơ 條điều 。 疎sơ 鏤lũ 也dã 。 今kim 並tịnh 不bất 云vân 者giả 。 意ý 如như 向hướng 說thuyết 。

題đề 下hạ 注chú 中trung 六lục 難nạn/nan 意ý 者giả 。 此thử 用dụng 下hạ 文văn 法pháp 說thuyết 歎thán 法Pháp 希hy 有hữu 中trung 。

諸chư 佛Phật 興hưng 出xuất 世thế 。 懸huyền 遠viễn 值trị 遇ngộ 難nan 。 正chánh 使sử 出xuất 于vu 世thế 。 說thuyết 是thị 法Pháp 復phục 難nan 。 無vô 量lượng 無vô 數số 劫kiếp 。 聞văn 是thị 法Pháp 亦diệc 難nan 。 能năng 聽thính 是thị 法Pháp 者giả 。 斯tư 人nhân 亦diệc 復phục 難nan 。

章chương 安an 於ư 經kinh 聞văn 法Pháp 能năng 聽thính 二nhị 難nạn/nan 之chi 中trung 。 義nghĩa 開khai 為vi 四tứ 。 謂vị 傳truyền 譯dịch 等đẳng 。 合hợp 成thành 六lục 難nạn/nan 。 然nhiên 聞văn 法Pháp 中trung 正chánh 在tại 時thời 會hội 。 及cập 以dĩ 阿A 難Nan 。 義nghĩa 通thông 像tượng 末mạt 。 故cố 藉tạ 傳truyền 譯dịch 則tắc 可khả 得đắc 聞văn 。 佛Phật 出xuất 已dĩ 難nạn/nan 。 出xuất 仍nhưng 不bất 值trị 。 故cố 經kinh 多đa 劫kiếp 聞văn 者giả 尚thượng 難nạn/nan 。 況huống 修tu 行hành 開khai 悟ngộ 。 說thuyết 記ký 流lưu 通thông 。 於ư 中trung 初sơ 二nhị 約ước 主chủ 約ước 味vị 。 三tam 四tứ 歎thán 教giáo 歎thán 行hành 。 五ngũ 六lục 自tự 幸hạnh 省tỉnh 己kỷ 。 故cố 初sơ 二nhị 在tại 佛Phật 。 三tam 四tứ 屬thuộc 師sư 。 五ngũ 六lục 斥xích 己kỷ 。 故cố 三tam 雙song 中trung 。 一nhất 一nhất 皆giai 悉tất 先tiên 通thông 次thứ 別biệt 。 且thả 初sơ 二nhị 中trung 出xuất 世thế 猶do 通thông 。 通thông 一nhất 代đại 故cố 。 次thứ 說thuyết 則tắc 別biệt 。 別biệt 在tại 今kim 經kinh 。 次thứ 三tam 四tứ 中trung 。 初sơ 傳truyền 譯dịch 師sư 通thông 一nhất 切thiết 教giáo 。 次thứ 教giáo 詔chiếu 師sư 別biệt 我ngã 所sở 承thừa 。 次thứ 五ngũ 六lục 中trung 。 聞văn 講giảng 仍nhưng 通thông 與dữ 他tha 共cộng 故cố 。 一nhất 遍biến 記ký 別biệt 唯duy 屬thuộc 己kỷ 故cố 。 故cố 三tam 雙song 中trung 從tùng 寬khoan 向hướng 狹hiệp 。 是thị 故cố 後hậu 後hậu 狹hiệp 於ư 前tiền 前tiền 。 故cố 自tự 佛Phật 出xuất 來lai 。 乃nãi 至chí 聞văn 於ư 。 自tự 悟ngộ 者giả 說thuyết 一nhất 遍biến 記ký 故cố 。 故cố 記ký 佛Phật 乘thừa 最tối 為vi 甚thậm 難nan 。

言ngôn 主chủ 。 味vị 者giả 。 主chủ 興hưng 不bất 易dị 。 復phục 經kinh 四tứ 味vị 方phương 演diễn 此thử 經Kinh 。 故cố 知tri 初sơ 二nhị 誠thành 為vi 不bất 易dị 。 言ngôn 歎thán 教giáo 者giả 。 傳truyền 譯dịch 不bất 易dị 。 經kinh 涉thiệp 山sơn 海hải 。 雖tuy 至chí 此thử 土thổ/độ 。 民dân 主chủ 道đạo 合hợp 。 國quốc 無vô 諸chư 難nạn 。 方phương 可khả 傳truyền 故cố 。 言ngôn 歎thán 行hành 者giả 。 稟bẩm 承thừa 南nam 岳nhạc 證chứng 不bất 由do 他tha 。 宿túc 植thực 所sở 資tư 妙diệu 悟ngộ 斯tư 發phát 。 言ngôn 自tự 省tỉnh 者giả 。 自tự 幸hạnh 得đắc 聞văn 。 謙khiêm 已dĩ 輒triếp 記ký 。 故cố 《# 玄huyền 。 序tự 》# 云vân 。

江giang 陵lăng 稟bẩm 受thọ 玄huyền 旨chỉ 。 建kiến 業nghiệp 方phương 聽thính 經Kinh 文văn 。 補bổ 接tiếp 纔tài 成thành 一nhất 遍biến 而nhi 已dĩ 。

況huống 二nhị 十thập 七thất 聽thính 。 六lục 十thập 九cửu 治trị 。 始thỉ 末mạt 四tứ 十thập 餘dư 年niên 。 乃nãi 成thành 第đệ 七thất 修tu 補bổ 復phục 難nạn/nan 。 於ư 傳truyền 譯dịch 前tiền 加gia 結kết 集tập 難nạn/nan 。 合hợp 為vi 八bát 難nạn 。 以dĩ 結kết 集tập 時thời 亦diệc 假giả 王vương 臣thần 大đại 眾chúng 和hòa 合hợp 。 若nhược 魔ma 若nhược 外ngoại 。 令linh 不bất 得đắc 便tiện 。 添# 謂vị 添# 破phá 古cổ 師sư 及cập 引dẫn 經kinh 論luận 。 謂vị 斥xích 非phi 以dĩ 顯hiển 是thị 。 削tước 謂vị 削tước 其kỳ 繁phồn 長trường/trưởng 及cập 成thành 文văn 體thể 。 使sử 文văn 約ước 而nhi 義nghĩa 豐phong 。 破phá 古cổ 不bất 全toàn 我ngã 已dĩ 。 加gia 彼bỉ 異dị 見kiến 故cố 但đãn 云vân 添# 。 削tước 乃nãi 唯duy 在tại 於ư 已dĩ 。 初sơ 記ký 繁phồn 芿# 故cố 須tu 云vân 削tước 。 故cố 《# 玄huyền 。 序tự 》# 云vân 。

或hoặc 以dĩ 經kinh 論luận 誠thành 言ngôn 符phù 此thử 深thâm 妙diệu 。 或hoặc 標tiêu 諸chư 師sư 異dị 解giải 驗nghiệm 彼bỉ 非phi 圓viên 。

留lưu 贈tặng 後hậu 賢hiền

者giả 。 《# 玄huyền 》# 文văn 〈# 序tự 〉# 云vân 。

斯tư 文văn 若nhược 墜trụy 。 將tương 來lai 可khả 悲bi 。

《# 涅Niết 槃Bàn 》# 云vân 。

若nhược 樹thụ 若nhược 石thạch

斯tư 經Kinh 稱xưng 。

若nhược 田điền 若nhược 里lý

後hậu 代đại 行hành 者giả 知tri 甘cam 露lộ 門môn 之chi 在tại 茲tư 。

共cộng 期kỳ 佛Phật 慧tuệ

者giả 。 自tự 非phi 靈linh 岳nhạc 親thân 承thừa 。 道Đạo 場Tràng 契khế 悟ngộ 。 搜sưu 一nhất 代đại 教giáo 旨chỉ 。 顯hiển 五ngũ 味vị 宗tông 極cực 。 將tương 何hà 以dĩ 為vi 後hậu 賢hiền 佛Phật 慧tuệ 之chi 基cơ 址# 耶da 。 故cố 佛Phật 慧tuệ 之chi 言ngôn 。 須tu 開khai 三tam 教giáo 果quả 頭đầu 之chi 權quyền 實thật 。 發phát 四tứ 味vị 兼kiêm 帶đái 之chi 大đại 小tiểu 。 則tắc 人nhân 理lý 教giáo 行hành 之chi 有hữu 歸quy 。 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 之chi 無vô 異dị 。 方phương 是thị 今kim 經kinh 之chi 佛Phật 慧tuệ 耳nhĩ 。

問vấn 。

諸chư 經kinh 中trung 圓viên 。 與dữ 此thử 何hà 別biệt 。 而nhi 必tất 須tu 云vân 開khai 方phương 是thị 佛Phật 慧tuệ 。

答đáp 。

圓viên 實thật 不bất 異dị 。 但đãn 未vị 開khai 顯hiển 。 初sơ 心tâm 之chi 人nhân 謂vị 圓viên 隔cách 偏thiên 。 須tu 聞văn 開khai 顯hiển 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 若nhược 已dĩ 入nhập 實thật 但đãn 論luận 增tăng 進tiến 。 權quyền 人nhân 至chí 此thử 一nhất 向hướng 須tu 開khai 。

委ủy 釋thích

等đẳng 者giả 。 別biệt 解giải 題đề 名danh 方phương 七thất 八bát 卷quyển 。 以dĩ 初sơ 名danh 中trung 總tổng 三tam 法pháp 故cố 。 三tam 法pháp 始thỉ 末mạt 亘tuyên 一nhất 部bộ 故cố 。 何hà 者giả 。 一nhất 部bộ 之chi 中trung 莫mạc 過quá 本bổn 迹tích 。 本bổn 地địa 總tổng 別biệt 超siêu 過quá 諸chư 說thuyết 。 迹tích 中trung 三tam 一nhất 功công 高cao 一nhất 期kỳ 。 故cố 一nhất 中trung 之chi 三tam 永vĩnh 殊thù 前tiền 教giáo 。 即tức 三tam 之chi 一nhất 。 不bất 與dữ 他tha 同đồng 。 即tức 迹tích 而nhi 本bổn 壽thọ 量lượng 方phương 譚đàm 。 即tức 本bổn 之chi 迹tích 具cụ 在tại 今kim 說thuyết 。 且thả 如như 迹tích 中trung 體thể 非phi 因nhân 果quả 。 依y 之chi 以dĩ 辨biện 因nhân 果quả 。 因nhân 果quả 取thủ 體thể 方phương 有hữu 勝thắng 用dụng 。 如như 是thị 三tam 法Pháp 。 並tịnh 由do 開khai 顯hiển 。 若nhược 不bất 先tiên 了liễu 能năng 開khai 之chi 妙diệu 。 將tương 何hà 以dĩ 明minh 所sở 開khai 之chi 麁thô 。 故cố 對đối 迹tích 辨biện 本bổn 理lý 須tu 分phần/phân 判phán 。 所sở 以dĩ 釋thích 題đề 不bất 可khả 率suất 爾nhĩ 。 題đề 下hạ 別biệt 釋thích 理lý 非phi 容dung 易dị 。 以dĩ 由do 釋thích 題đề 大đại 義nghĩa 委ủy 悉tất 。 故cố 至chí 經kinh 文văn 但đãn 粗thô 分phần/phân 章chương 段đoạn 。 題đề 名danh 。

文văn 句cú

良lương 由do 於ư 此thử 。 故cố 但đãn 分phần/phân 文văn 句cú 則tắc 大đại 理lý 不bất 彰chương 。 唯duy 譚đàm 玄huyền 旨chỉ 則tắc 迷mê 於ư 起khởi 盡tận 。 若nhược 相tương/tướng 帶đái 以dĩ 說thuyết 則tắc 彼bỉ 此thử 無vô 歸quy 。 故cố 使sử 消tiêu 釋thích 凡phàm 至chí 大đại 義nghĩa 。 並tịnh 指chỉ 《# 玄huyền 》# 文văn 名danh 體thể 宗tông 用dụng 。 三tam 一nhất 總tổng 別biệt 。 寄ký 行hành 約ước 教giáo 。 故cố 知tri 全toàn 迷mê 《# 玄huyền 》# 文văn 大đại 旨chỉ 。 而nhi 欲dục 以dĩ 文văn 句cú 消tiêu 經kinh 。 固cố 蔽tế 理lý 觀quán 深thâm 微vi 而nhi 但đãn 以dĩ 事sự 相tướng 釋thích 義nghĩa 。 言ngôn 弘hoằng 斯tư 典điển 者giả 遠viễn 矣hĩ 。 今kim 問vấn 弘hoằng 經kinh 者giả 。 為vi 名danh 利lợi 壅ủng 己kỷ 。 為vi 大đại 悲bi 益ích 他tha 。 自tự 行hành 暗ám 於ư 妙diệu 宗tông 。 何hà 殊thù 無vô 目mục 而nhi 導đạo 。 彼bỉ 此thử 俱câu 迷mê 。 自tự 他tha 咸hàm 沒một 。 又hựu 妙diệu 法Pháp 之chi 唱xướng 非phi 唯duy 正chánh 宗tông 。 二nhị 十thập 八bát 品phẩm 俱câu 名danh 妙diệu 故cố 。 故cố 品phẩm 品phẩm 之chi 內nội 咸hàm 具cụ 體thể 等đẳng 。 句cú 句cú 之chi 下hạ 通thông 結kết 妙diệu 名danh 。 教giáo 行hành 人nhân 理lý 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 攝nhiếp 。 使sử 妙diệu 旨chỉ 不bất 失thất 稍sảo 似tự 弘hoằng 通thông 。 衣y 座tòa 室thất 誡giới 思tư 之chi 自tự 克khắc 。 然nhiên 遍biến 列liệt 事sự 難nạn/nan 不bất 可khả 恆hằng 爾nhĩ 。 今kim 隨tùy 義nghĩa 便tiện 廣quảng 略lược 適thích 時thời 。 故cố 〈# 方phương 便tiện 〉# 。 〈# 安an 樂lạc 〉# 。 〈# 壽thọ 量lượng 〉# 。 〈# 普phổ 門môn 〉# 並tịnh 是thị 本bổn 迹tích 之chi 根căn 源nguyên 。 斯tư 經Kinh 之chi 樞xu 楗# 。 必tất 須tu 委ủy 簡giản 。 餘dư 則tắc 隨tùy 宜nghi 。

序tự 者giả

下hạ 。 一nhất 部bộ 大đại 名danh 已dĩ 指chỉ 前tiền 釋thích 。 一nhất 品phẩm 別biệt 號hiệu 此thử 下hạ 略lược 申thân 。 叡duệ 公công 亦diệc 有hữu 二nhị 十thập 八bát 品phẩm 生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 。 今kim 家gia 隨tùy 釋thích 準chuẩn 意ý 可khả 知tri 。 然nhiên 品phẩm 品phẩm 初sơ 通thông 有hữu 四tứ 意ý 。 謂vị 釋thích 名danh 。 來lai 意ý 。 釋thích 妨phương 。 釋thích 文văn 。 釋thích 名danh 必tất 須tu 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 。 來lai 意ý 。 釋thích 妨phương 或hoặc 有hữu 或hoặc 無vô 。 或hoặc 釋thích 名danh 中trung 即tức 帶đái 來lai 意ý 。 有hữu 妨phương 須tu 釋thích 何hà 例lệ 然nhiên 耶da 。 又hựu 釋thích 名danh 與dữ 義nghĩa 更cánh 互hỗ 有hữu 無vô 。 故cố 釋thích 名danh 一nhất 種chủng 。 或hoặc 於ư 義nghĩa 前tiền 別biệt 釋thích 。 或hoặc 帶đái 名danh 以dĩ 釋thích 義nghĩa 。 縱túng/tung 於ư 義nghĩa 前tiền 別biệt 釋thích 。 還hoàn 將tương 別biệt 以dĩ 貫quán 義nghĩa 。 名danh 義nghĩa 若nhược 顯hiển 則tắc 一nhất 品phẩm 可khả 從tùng 。 故cố 使sử 品phẩm 品phẩm 全toàn 同đồng 部bộ 旨chỉ 。 如như 是thị 釋thích 者giả 。 方phương 鏡kính 於ư 迷mê 途đồ 。 徒đồ 自tự 云vân 云vân 。 此thử 彼bỉ 淆# 混hỗn 。 若nhược 得đắc 此thử 意ý 。 至chí 下hạ 易dị 知tri 。

今kim 初sơ 釋thích 名danh 。 云vân 。

訓huấn 庠tường 序tự

等đẳng 者giả 。 先tiên 釋thích 字tự 訓huấn 。 次thứ 釋thích 字tự 義nghĩa 。 然nhiên 釋thích 訓huấn 中trung 復phục 似tự 從tùng 義nghĩa 。 庠tường 謂vị 安an 庠tường 。 學học 舍xá 養dưỡng 宮cung 並tịnh 非phi 今kim 意ý 。 《# 爾nhĩ 雅nhã 》# 云vân 。

東đông 西tây 牆tường 謂vị 之chi 序tự 。 別biệt 內nội 外ngoại 也dã 。

此thử 可khả 借tá 用dụng 以dĩ 釋thích 別biệt 序tự 。 如như 由do 別biệt 序tự 方phương 異dị 諸chư 經kinh 。 通thông 序tự 異dị 外ngoại 亦diệc 可khả 兼kiêm 用dụng 。 所sở 以dĩ 初sơ 用dụng 字tự 訓huấn 正chánh 從tùng 別biệt 序tự 。 故cố 云vân 階giai 位vị 等đẳng 也dã 。 兼kiêm 用dụng 安an 庠tường 。 即tức 非phi 忽hốt 卒thốt 越việt 次thứ 意ý 也dã 。 亦diệc 二nhị 序tự 共cộng 有hữu 。 若nhược 對đối 辨biện 者giả 。 必tất 先tiên 證chứng 信tín 後hậu 發phát 起khởi 故cố 。 必tất 先tiên 發phát 起khởi 後hậu 證chứng 信tín 故cố 。 必tất 先tiên 二nhị 序tự 後hậu 方phương 正chánh 故cố 。 二nhị 序tự 各các 有hữu 。 前tiền 後hậu 亦diệc 爾nhĩ 。 故cố 光quang 宅trạch 生sanh 起khởi 。 非phi 全toàn 失thất 理lý 。 但đãn 闕khuyết 表biểu 報báo 。 是thị 故cố 斥xích 之chi 。 故cố 階giai 位vị 之chi 言ngôn 義nghĩa 兼kiêm 通thông 別biệt 。 問vấn 答đáp 之chi 語ngữ 不bất 關quan 於ư 通thông 。 先tiên 瑞thụy 後hậu 問vấn 次thứ 第đệ 故cố 爾nhĩ 。 彌Di 勒Lặc 。 文Văn 殊Thù 即tức 賓tân 主chủ 也dã 。 若nhược 問vấn 若nhược 答đáp 皆giai 庠tường 序tự 故cố 。 伏phục 疑nghi 伏phục 難nạn/nan 賓tân 主chủ 存tồn 焉yên 。

經kinh 家gia

下hạ 。 從tùng 字tự 義nghĩa 釋thích 。 三tam 義nghĩa 分phần/phân 二nhị 。 次thứ 通thông 二nhị 別biệt 。 二nhị 序tự 之chi 中trung 通thông 復phục 冠quan 別biệt 。 二nhị 序tự 俱câu 首thủ 通thông 最tối 得đắc 名danh 以dĩ 冠quan 於ư 下hạ 。 冠quan 即tức 是thị 首thủ 。 故cố 云vân 冠quan 首thủ 。 是thị 則tắc 二nhị 十thập 七thất 品phẩm 方phương 名danh 為vi 經kinh 。 以dĩ 序tự 從tùng 正chánh 通thông 名danh 經kinh 也dã 。 故cố 云vân 妙Diệu 法Pháp 蓮Liên 華Hoa 經Kinh 序tự 品phẩm 。

言ngôn 。

由do 述thuật

者giả 。 瑞thụy 疑nghi 由do 也dã 。 問vấn 答đáp 述thuật 也dã 。 文văn 中trung 不bất 以dĩ 疑nghi 念niệm 對đối 由do 述thuật 者giả 。 亦diệc 可khả 兩lưỡng 兼kiêm 。 謂vị 發phát 語ngữ 宣tuyên 疑nghi 亦diệc 可khả 云vân 述thuật 。 集tập 眾chúng 亦diệc 可khả 以dĩ 為vi 遠viễn 由do 。 疎sơ 故cố 且thả 置trí 。

言ngôn 。

哢# 引dẫn

者giả 。 以dĩ 譬thí 顯hiển 也dã 。 講giảng 哢# 家gia 之chi 引dẫn 故cố 名danh 哢# 引dẫn 。 亦diệc 可khả 正chánh 哢# 亦diệc 得đắc 名danh 引dẫn 。 如như 歌ca 引dẫn 舞vũ 序tự 義nghĩa 可khả 知tri 。 故cố 正chánh 說thuyết 如như 哢# 。 二nhị 序tự 如như 引dẫn 。 故cố 引dẫn 亦diệc 歌ca 也dã 。 謂vị 譚đàm 述thuật 也dã 。 亦diệc 引dẫn 發phát 義nghĩa 。 古cổ 人nhân 章chương 疏sớ/sơ 以dĩ 胤dận 音âm 之chi 。 便tiện 作tác 胤dận 釋thích 。 又hựu 迷mê 章chương 草thảo 以dĩ 哢# 為vi 呼hô 。 以dĩ 胤dận 為vi 徹triệt 。 魚ngư 魯lỗ 之chi 謬mậu 。 自tự 古cổ 有hữu 之chi 。 徹triệt 字tự 則tắc 成thành 兩lưỡng 重trọng/trùng 之chi 誤ngộ 。

具cụ 此thử 三tam 義nghĩa

者giả 。 品phẩm 兼kiêm 通thông 別biệt 故cố 須tu 具cụ 三tam 。

品phẩm 者giả

序tự 名danh 在tại 別biệt 。 品phẩm 義nghĩa 則tắc 通thông 下hạ 去khứ 諸chư 品phẩm 。 以dĩ 通thông 從tùng 別biệt 不bất 復phục 更cánh 釋thích 。 故cố 但đãn 釋thích 別biệt 以dĩ 置trí 於ư 通thông 。 此thử 中trung 先tiên 翻phiên 名danh 。 次thứ 釋thích 義nghĩa 。 後hậu 明minh 立lập 品phẩm 所sở 以dĩ 。 所sở 言ngôn 義nghĩa 者giả 。 釋thích 品phẩm 字tự 義nghĩa 。 非phi 品phẩm 題đề 義nghĩa 。 故cố 字tự 義nghĩa 則tắc 通thông 。 題đề 名danh 從tùng 別biệt 。

言ngôn 。

義nghĩa 類loại 同đồng 者giả

諸chư 品phẩm 咸hàm 然nhiên 。 聚tụ 者giả 是thị 誰thùy 。 故cố 出xuất 其kỳ 人nhân 。 初sơ 汎# 指chỉ 他tha 經kinh 。 如như 〈# 心tâm 地địa 品phẩm 〉# 佛Phật 自tự 唱xướng 也dã 。 如như 《# 大đại 論luận 》# 者giả 。 即tức 論luận 所sở 述thuật 《# 大đại 品phẩm 》# 一nhất 部bộ 。 結kết 集tập 之chi 家gia 本bổn 唯duy 三tam 品phẩm 。

一nhất 序tự 。 二nhị 魔ma 事sự 。 三tam 囑chúc 累lụy 。 言ngôn 。

譯dịch 人nhân

者giả 。 亦diệc 指chỉ 《# 大đại 品phẩm 》# 本bổn 唯duy 三tam 品phẩm 。 什thập 公công 偽ngụy 秦tần 弘hoằng 始thỉ 五ngũ 年niên 四tứ 月nguyệt 二nhị 十thập 三tam 日nhật 譯dịch 訖ngật 。 乃nãi 依y 四tứ 意ý 以dĩ 類loại 加gia 之chi 。 成thành 九cửu 十thập 品phẩm 。 謂vị 人nhân 義nghĩa 法pháp 事sự 。 人nhân 如như 樓lâu 那na 。 義nghĩa 如như 觀quán 空không 。 法pháp 如như 三tam 假giả 。 事sự 如như 魔ma 事sự 。 亦diệc 如như 《# 大đại 經kinh 》# 純thuần 陀đà 哀ai 歎thán 等đẳng 。 又hựu 非phi 譯dịch 者giả 但đãn 補bổ 助trợ 譯dịch 人nhân 。 即tức 謝tạ 公công 加gia 也dã 。 準chuẩn 知tri 諸chư 經kinh 非phi 佛Phật 自tự 唱xướng 。 及cập 以dĩ 集tập 者giả 並tịnh 譯dịch 人nhân 添# 也dã 。 次thứ 正chánh 出xuất 今kim 經kinh 。 如như 〈# 藥dược 王vương 品phẩm 〉# 云vân 。

佛Phật 告cáo 宿túc 王vương 華hoa 。

若nhược 有hữu 人nhân 聞văn 。 是thị 藥Dược 王Vương 菩Bồ 薩Tát 本Bổn 事Sự 品Phẩm 。 能năng 隨tùy 喜hỷ 讚tán 善thiện 者giả 。

等đẳng 。 又hựu 云vân 。

宿túc 王vương 華hoa 。 以dĩ 此thử 藥Dược 王Vương 菩Bồ 薩Tát 本Bổn 事Sự 品Phẩm 。 囑chúc 累lụy 於ư 汝nhữ 。

乃nãi 至chí 云vân 。

若nhược 有hữu 女nữ 人nhân 。 持trì 是thị 品phẩm 者giả 。 盡tận 是thị 女nữ 身thân 。 後hậu 不bất 復phục 受thọ 。

〈# 妙diệu 音âm 品phẩm 〉# 末mạt 集tập 經kinh 家gia 云vân 。

說thuyết 是thị 妙diệu 音âm 。 來lai 往vãng 品phẩm 時thời 。 四tứ 萬vạn 二nhị 千thiên 天thiên 子tử 。 得đắc 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。

〈# 普phổ 門môn 品phẩm 〉# 末mạt 經kinh 家gia 亦diệc 云vân 。

佛Phật 說thuyết 是thị 普Phổ 門Môn 品Phẩm 時thời 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 眾chúng 生sanh 。 皆giai 發phát 無vô 等đẳng 等đẳng 。 阿a 耨nậu 菩Bồ 提Đề 。

乃nãi 至chí 〈# 陀đà 羅la 尼ni 〉# 。 〈# 嚴nghiêm 王vương 勸khuyến 發phát 品phẩm 〉# 末mạt 皆giai 然nhiên 。 故cố 云vân 等đẳng 。

譯dịch 人nhân 未vị 聞văn

者giả 。 今kim 經kinh 所sở 無vô 。 若nhược 無vô 集tập 家gia 之chi 言ngôn 。 及cập 無vô 佛Phật 自tự 唱xướng 語ngữ 。 似tự 屬thuộc 譯dịch 人nhân 以dĩ 文văn 中trung 諸chư 品phẩm 先tiên 足túc 。 當đương 知tri 並tịnh 是thị 集tập 者giả 所sở 置trí 。 信tín 無vô 譯dịch 人nhân 明minh 矣hĩ 。 故cố 今kim 經kinh 自tự 餘dư 諸chư 品phẩm 。 多đa 是thị 結kết 集tập 者giả 所sở 置trí 。 以dĩ 無vô 聞văn 品phẩm 益ích 故cố 。 故cố 品phẩm 後hậu 無vô 結kết 耳nhĩ 。

以dĩ 通thông 從tùng 別biệt 應ưng 具cụ 四tứ 釋thích 。 以dĩ 通thông 序tự 中trung 句cú 句cú 皆giai 存tồn 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 。 別biệt 序tự 時thời 或hoặc 闕khuyết 於ư 一nhất 兩lưỡng 。 故cố 釋thích 序tự 字tự 闕khuyết 於ư 四tứ 義nghĩa 。 若nhược 二nhị 序tự 相tương 對đối 。 義nghĩa 立lập 亦diệc 可khả 。 二nhị 序tự 不bất 同đồng 世thế 界giới 也dã 。 別biệt 序tự 發phát 起khởi 欣hân 慕mộ 。 即tức 為vi 人nhân 也dã 。 通thông 序tự 證chứng 信tín 除trừ 疑nghi 。 對đối 治trị 也dã 。 二nhị 序tự 序tự 正chánh 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 約ước 教giáo 等đẳng 三tam 。 具cụ 如như 釋thích 三tam 段đoạn 中trung 是thị 也dã 。 若nhược 別biệt 約ước 通thông 序tự 者giả 。 五ngũ 義nghĩa 不bất 同đồng 世thế 界giới 也dã 。 通thông 皆giai 除trừ 疑nghi 對đối 治trị 也dã 。 通thông 皆giai 生sanh 信tín 為vi 人nhân 也dã 。 通thông 皆giai 序tự 正chánh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 餘dư 三tam 及cập 別biệt 序tự 。 準chuẩn 此thử 可khả 知tri 。

佛Phật 赴phó 緣duyên

下hạ 。 欲dục 分phần/phân 節tiết 經kinh 文văn 。 先tiên 辨biện 分phần/phân 文văn 有hữu 無vô 得đắc 失thất 。 於ư 中trung 四tứ 。

先tiên 。 汎# 引dẫn 諸chư 經kinh 論luận 。 次thứ 。 古cổ 講giảng 者giả 之chi 失thất 。 三tam 。 明minh 品phẩm 非phi 章chương 段đoạn 。 四tứ 。 汎# 示thị 分phần/phân 節tiết 。 初sơ 文văn 者giả 。 全toàn 非phi 分phần/phân 文văn 。 次thứ 。 古cổ 失thất 者giả 。 古cổ 來lai 講giảng 者giả 多đa 無vô 分phần/phân 節tiết 。 至chí 安an 公công 來lai 。 經kinh 無vô 大đại 小tiểu 始thỉ 分phần/phân 三tam 段đoạn 。 謂vị 序tự 。 正chánh 。 流lưu 通thông 。

殆đãi

者giả 危nguy 也dã 。 非phi 今kim 正chánh 意ý 。 亦diệc 幾kỷ 也dã (# 幾kỷ 。 巨cự 依y 切thiết 。 近cận 也dã )# 。 《# 西tây 京kinh 賦phú 》# 云vân 。

人nhân 生sanh 幾kỷ 亡vong

言ngôn 。

起khởi 盡tận

者giả 。 章chương 之chi 始thỉ 末mạt 也dã 。 若nhược 分phần/phân 節tiết 已dĩ 。 大đại 小tiểu 各các 有hữu 總tổng 別biệt 起khởi 盡tận 。 三tam 。

又hựu 佛Phật 說thuyết

下hạ 。 意ý 明minh 立lập 品phẩm 但đãn 從tùng 義nghĩa 類loại 不bất 從tùng 文văn 相tương/tướng 。 故cố 貫quán 散tán 二nhị 相tương/tướng 不bất 可khả 立lập 品phẩm 。 亦diệc 非phi 分phần/phân 節tiết 。 四tứ 。

增tăng 一nhất

下hạ 。 經kinh 論luận 亦diệc 有hữu 分phần/phân 節tiết 之chi 例lệ 。 況huống 末mạt 代đại 弘hoằng 經kinh 須tu 識thức 賓tân 主chủ 。 故cố 小Tiểu 乘Thừa 三tam 藏tạng 各các 有hữu 所sở 開khai 。 《# 增tăng 一nhất 。 序tự 》# 云vân 。

阿A 難Nan 說thuyết 經Kinh 無vô 量lượng 數số 。 今kim 且thả 總tổng 略lược 為vi 一nhất 聚tụ 。 我ngã 今kim 分phân 之chi 為vi 三tam 分phần 。 契Khế 經Kinh 一nhất 分phần/phân 。 律luật 二nhị 分phần 。 阿a 毘tỳ 曇đàm 經kinh 為vi 三tam 分phần/phân 。 契Khế 經Kinh 今kim 當đương 為vi 四tứ 段đoạn 。 初sơ 名danh 增tăng 一nhất 。 二nhị 名danh 中trung 。 三tam 名danh 曰viết 長trường/trưởng 多đa 。 《# 瓔anh 珞lạc 》# 雜tạp 經kinh 在tại 後hậu 為vi 四tứ 分phần/phân 。 乃nãi 以dĩ 四tứ 含hàm 名danh 為vi 四tứ 段đoạn 。

故cố 今kim 承thừa 此thử 借tá 為vi 分phần/phân 節tiết 。

律luật 開khai 五ngũ 部bộ

者giả 。 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 一nhất 百bách 年niên 間gian 毱cúc 多đa 持trì 法Pháp 。 所sở 化hóa 眾chúng 生sanh 。 不bất 相tương 是thị 非phi 。 但đãn 為vi 一nhất 部bộ 不bất 毘tỳ 尼ni 藏tạng 。 即tức 八bát 十thập 誦tụng 。 一nhất 百bách 年niên 後hậu 。 毱cúc 多đa 有hữu 五ngũ 弟đệ 子tử 。 各các 執chấp 一nhất 見kiến 不bất 能năng 均quân 融dung 齊tề 一nhất 。 遂toại 分phần/phân 一nhất 藏tạng 以dĩ 為vi 五ngũ 異dị 。 如như 析tích 金kim 杖trượng 不bất 失thất 金kim 用dụng 。 今kim 分phần/phân 文văn 亦diệc 爾nhĩ 。 雖tuy 分phân 為vi 多đa 段đoạn 。 知tri 大đại 旨chỉ 本bổn 一nhất 。 以dĩ 所sở 分phần/phân 對đối 本bổn 。 故cố 云vân 及cập 也dã 。

阿a 毘tỳ 曇đàm 開khai 六lục 足túc

者giả 。 文văn 中trung 自tự 引dẫn 《# 阿a 含hàm 》# 六Lục 度Độ 。 非phi 《# 六lục 足túc 論luận 》# 。 如như 《# 增tăng 一nhất 》# 云vân 。

菩Bồ 薩Tát 發phát 起khởi 大Đại 乘Thừa 法Pháp 。 如Như 來Lai 說thuyết 此thử 種chủng 種chủng 法pháp 。 人nhân 尊tôn 說thuyết 六Lục 度Độ 無Vô 極Cực 。 布bố 施thí 。 持trì 戒giới 。 忍nhẫn 精tinh 。 進tiến 禪thiền 。 智trí 慧tuệ 力lực 如như 月nguyệt 初sơ 。 逮đãi 度Độ 無Vô 極Cực 覩đổ 諸chư 法pháp 。

佛Phật 說thuyết 種chủng 種chủng 不bất 出xuất 此thử 六lục 。 亦diệc 似tự 分phần/phân 章chương 意ý 也dã 。 若nhược 《# 六lục 足túc 論luận 》# 。 全toàn 非phi 今kim 意ý 。 如như 云vân 。

一nhất 。 《# 集tập 異dị 門môn 足túc 》# 。 一nhất 萬vạn 八bát 千thiên 偈kệ 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 造tạo 。 二nhị 。 《# 法pháp 蘊uẩn 足túc 》# 。 有hữu 六lục 千thiên 偈kệ 。 大đại 目Mục 連Liên 造tạo (# 此thử 二nhị 論luận 唐đường 三tam 藏tạng 譯dịch )# 。 三tam 。 《# 施thi 設thiết 足túc 》# 。 一nhất 萬vạn 八bát 千thiên 偈kệ 。 迦ca 多đa 演diễn 尼ni 子tử 造tạo 。 唐đường 三tam 藏tạng 將tương 來lai 未vị 譯dịch 。 此thử 三tam 論luận 佛Phật 在tại 世thế 造tạo 。 四tứ 。 《# 識thức 身thân 足túc 》# 。 有hữu 七thất 千thiên 偈kệ 。 提đề 婆bà 設thiết 摩ma 造tạo 。 即tức 佛Phật 滅diệt 後hậu 百bách 年niên 。 五ngũ 。 《# 品phẩm 類loại 足túc 》# 。 佛Phật 滅diệt 後hậu 三tam 百bách 年niên 。 世thế 友hữu 造tạo 。 六lục 。 《# 界giới 身thân 足túc 》# 。 有hữu 六lục 千thiên 偈kệ 。 三tam 百bách 年niên 末mạt 亦diệc 世thế 友hữu 造tạo 。 迦ca 多đa 演diễn 尼ni 子tử 造tạo 《# 發phát 智trí 論luận 》# 。 以dĩ 前tiền 六lục 義nghĩa 少thiểu 如như 足túc 。 《# 發phát 智trí 》# 義nghĩa 多đa 如như 身thân 。 則tắc 足túc 前tiền 而nhi 身thân 後hậu 分phần/phân 義nghĩa 不bất 便tiện 。 況huống 此thử 六lục 論luận 並tịnh 唐đường 三tam 藏tạng 將tương 來lai 。 隋tùy 時thời 未vị 有hữu 。 不bất 合hợp 指chỉ 之chi 。 況huống 無vô 分phần/phân 節tiết 之chi 相tướng 中trung 破phá 云vân 。

前tiền 之chi 三tam 論luận 既ký 在tại 佛Phật 世thế 。 如như 何hà 卻khước 與dữ 佛Phật 滅diệt 後hậu 論luận 為vi 足túc 。 未vị 必tất 全toàn 然nhiên 以dĩ 身thân 攝nhiếp 足túc 耳nhĩ 。 又hựu 《# 成thành 論luận 》# 云vân 。

如như 六lục 足túc 阿a 毘tỳ 曇đàm 說thuyết

者giả 。 指chỉ 六lục 足túc 阿a 毘tỳ 曇đàm 論luận 。 故cố 不bất 對đối 《# 發phát 智trí 》# 為vi 身thân 。 謂vị 根căn 性tánh 等đẳng 者giả 略lược 列liệt 揵kiền 度độ 。 揵kiền 度độ 西tây 音âm 此thử 云vân 法pháp 聚tụ 。 以dĩ 分phần/phân 一nhất 部bộ 為vi 八bát 聚tụ 故cố 。 謂vị 業nghiệp 。 使sử 。 智trí 。 定định 。 根căn 。 大đại 。 見kiến 。 雜tạp 。 文văn 云vân 根căn 性tánh 道đạo 定định 者giả 。 根căn 性tánh 是thị 根căn 。 道đạo 即tức 是thị 智trí 。 但đãn 略lược 舉cử 三tam 。 餘dư 如như 向hướng 列liệt 。 《# 大đại 論luận 》# 。

問vấn 。

八bát 揵kiền 度độ 誰thùy 造tạo 。 六lục 分phần 阿a 毘tỳ 曇đàm 從tùng 何hà 處xứ 出xuất 。 答đáp 。

佛Phật 在tại 無vô 失thất 。 滅diệt 後hậu 百bách 年niên 。 阿a 輸du 柯kha 王vương 會hội 諸chư 論luận 師sư 。 因nhân 生sanh 別biệt 部bộ 。 有hữu 利lợi 根căn 者giả 。 盡tận 讀đọc 三tam 藏tạng 。 欲dục 解giải 佛Phật 經Kinh 作tác 八bát 揵kiền 度độ 。 後hậu 諸chư 弟đệ 子tử 。 為vi 後hậu 代đại 人nhân 。 不bất 能năng 全toàn 解giải 作tác 略lược 阿a 毘tỳ 曇đàm 。 其kỳ 初sơ 造tạo 者giả 即tức 迦ca 旃chiên 延diên 。

天thiên 親thân

下hạ 。 次thứ 引dẫn 今kim 論luận 有hữu 七thất 功công 德đức 。 五ngũ 示thị 現hiện 等đẳng 。 以dĩ 例lệ 分phần/phân 章chương 。 七thất 功công 德đức 者giả 。 論luận 云vân 。

此thử 法Pháp 門môn 初sơ 第đệ 一nhất 品phẩm 明minh 七thất 種chủng 。 功công 德đức 成thành 就tựu 。

一nhất 者giả 序tự 成thành 就tựu 。 二nhị 者giả 眾chúng 成thành 就tựu 。 三tam 者giả 從tùng 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 大Đại 乘Thừa 經Kinh 去khứ 。 欲dục 說thuyết 時thời 至chí 成thành 就tựu 。 若nhược 說thuyết 《# 無Vô 量Lượng 義Nghĩa 經Kinh 》# 。 即tức 欲dục 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 》# 時thời 至chí 也dã 。 四tứ 從tùng 說thuyết 是thị 經Kinh 去khứ 。 名danh 所sở 說thuyết 法Pháp 隨tùy 順thuận 威uy 儀nghi 住trụ 成thành 就tựu 。 以dĩ 入nhập 定định 故cố 名danh 威uy 儀nghi 住trụ 。 五ngũ 從tùng 放phóng 光quang 去khứ 。 名danh 依y 止chỉ 說thuyết 因nhân 成thành 就tựu 。 由do 放phóng 光quang 故cố 見kiến 他tha 土thổ/độ 說thuyết 。 六lục 從tùng 彌Di 勒Lặc 疑nghi 念niệm 去khứ 。 名danh 大đại 眾chúng 欲dục 聞văn 法Pháp 。 現hiện 前tiền 成thành 就tựu 。 由do 問vấn 故cố 答đáp 。 故cố 云vân 欲dục 聞văn 。 七thất 從tùng 文Văn 殊Thù 答đáp 問vấn 去khứ 。 名danh 答đáp 問vấn 成thành 就tựu 。

論luận 云vân 。

於ư 序tự 成thành 就tựu 。 又hựu 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 者giả 。 一nhất 切thiết 法Pháp 門môn 中trung 勝thắng 。 謂vị 如như 是thị 等đẳng 。

驗nghiệm 知tri 論luận 主chủ 全toàn 許hứa 一nhất 部bộ 為vi 法Pháp 門môn 中trung 勝thắng 。 方phương 指chỉ 如như 是thị 等đẳng 為vi 一nhất 切thiết 法Pháp 門môn 中trung 勝thắng 。 一nhất 切thiết 法Pháp 門môn 。 即tức 一nhất 代đại 教giáo 。 不bất 然nhiên 如như 何hà 消tiêu 釋thích 一nhất 切thiết 之chi 言ngôn 。 既ký 一nhất 代đại 教giáo 中trung 。 最tối 為vi 其kỳ 上thượng 。 具cụ 如như 〈# 藥dược 王vương 品phẩm 〉# 中trung 歎thán 教giáo 文văn 也dã 。 下hạ 六lục 成thành 就tựu 各các 有hữu 分phần/phân 節tiết 。 五ngũ 示thị 現hiện 者giả 。 論luận 亦diệc 云vân 五ngũ 分phần/phân 。

一nhất 歎thán 法Pháp 勝thắng 妙diệu 分phần/phân 。 二nhị 從tùng 吾ngô 從tùng 成thành 佛Phật 去khứ 。 歎thán 法Pháp 師sư 功công 德đức 分phần/phân 。 三tam 從tùng 爾nhĩ 時thời 眾chúng 中trung 去khứ 。 智trí 眾chúng 定định 疑nghi 分phần/phân 。 四tứ 從tùng 佛Phật 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 去khứ 。 定định 記ký 分phần/phân 。 五ngũ 從tùng 舍Xá 利Lợi 弗Phất 諸chư 佛Phật 出xuất 五ngũ 濁trược 去khứ 。 斷đoạn 疑nghi 分phần/phân 。

河hà 西tây

下hạ 。 正chánh 明minh 分phần/phân 節tiết 。 河hà 西tây 如như 本bổn 傳truyền 。 江giang 東đông 瑤dao 即tức 吳ngô 興hưng 小tiểu 山sơn 寺tự (# 具cụ 如như 別biệt 傳truyền )# 。

光quang 宅trạch 轉chuyển 細tế

者giả 。 如như 東đông 安an 法Pháp 師sư 唐đường 東đông 陽dương 永vĩnh 安an 寺tự 曠khoáng 法Pháp 師sư 講giảng 三tam 論luận 及cập 《# 法pháp 華hoa 》# 等đẳng 諸chư 經kinh 。 並tịnh 著trước 章chương 疏sớ/sơ 。 貞trinh 觀quán 十thập 三tam 年niên 正chánh 月nguyệt 十thập 五ngũ 日nhật 入nhập 滅diệt 。 反phản 屈khuất 三tam 指chỉ 。 即tức 第đệ 三tam 果quả 人nhân 也dã 。 著trước 《# 法pháp 華hoa 疏sớ/sơ 》# 四tứ 卷quyển 。 初sơ 云vân 。

自tự 梁lương 陳trần 已dĩ 來lai 解giải 釋thích 《# 法pháp 華hoa 》# 。 唯duy 以dĩ 光quang 宅trạch 獨độc 擅thiện 其kỳ 美mỹ 。 後hậu 諸chư 學học 者giả 一nhất 概khái 雷lôi 同đồng 。 雲vân 師sư 雖tuy 往vãng 文văn 藉tạ 仍nhưng 存tồn 。 吾ngô 鑽toàn 仰ngưỡng 積tích 年niên 。 唯duy 見kiến 文văn 句cú 紛phân 繁phồn 。 章chương 段đoạn 重trùng 疊điệp 。 尋tầm 其kỳ 文văn 義nghĩa 未vị 詳tường 旨chỉ 趣thú 。 今kim 對đối 雲vân 義nghĩa 以dĩ 研nghiên 法pháp 實thật 。 大đại 師sư 專chuyên 破phá 。 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 故cố 知tri 雲vân 公công 望vọng 前tiền 轉chuyển 繁phồn 。 今kim 家gia 處xứ 中trung 無vô 彼bỉ 二nhị 失thất 。 但đãn 存tồn 大đại 旨chỉ 不bất 事sự 繁phồn 碎toái 。

重trọng/trùng 雰#

下hạ 。 章chương 安an 斥xích 古cổ 。 雰# 者giả 。 猛mãnh 雪tuyết 重trọng/trùng 霧vụ 也dã 。 能năng 翳ế 太thái 虛hư 之chi 清thanh 氣khí 。 使sử 三tam 光quang 隱ẩn 而nhi 失thất 曜diệu 。 故cố 碎toái 亂loạn 分phần/phân 文văn 。 失thất 經kinh 之chi 大Đại 道Đạo 。 三tam 軌quỹ 隱ẩn 而nhi 靡mĩ 用dụng 。 津tân 者giả 。 濟tế 渡độ 處xứ 也dã 。 若nhược 細tế 分phần/phân 碎toái 段đoạn 。 非phi 求cầu 經kinh 旨chỉ 者giả 所sở 宜nghi 。 如như 在tại 歧kỳ 道đạo 有hữu 問vấn 路lộ 者giả 。 不bất 答đáp 問vấn 者giả 所sở 之chi 。 而nhi 廣quảng 譚đàm 逵# 經kinh 。 故cố 非phi 問vấn 者giả 之chi 要yếu 。 曇đàm 鸞loan 。 北bắc 齊tề 人nhân 。 斥xích 云vân 。

細tế 科khoa 經kinh 文văn 如như 煙yên 雲vân 等đẳng 為vi 疾tật 風phong 所sở 颺dương 。 颺dương 者giả 。 風phong 飛phi 也dã 。 隱ẩn 翳ế 太thái 虛hư 雜tạp 礪# 等đẳng 者giả 。 準chuẩn 彼bỉ 應ưng 作tác 條điều 例lệ 字tự 。 謂vị 科khoa 條điều 如như 塵trần 。 或hoặc 是thị 轉chuyển 其kỳ 言ngôn 借tá 勢thế 用dụng 語ngữ 。 非phi 全toàn 同đồng 彼bỉ 故cố 。 砂sa 石thạch 精tinh 者giả 曰viết 砥chỉ (# 音âm 止chỉ )# 。 麁thô 者giả 曰viết 礪# 。 雜tạp 塵trần 隨tùy 颺dương 同đồng 其kỳ 煙yên 翳ế 。

言ngôn 。

若nhược 過quá

等đẳng 者giả 。 以dĩ 此thử 望vọng 古cổ 進tiến 退thoái 俱câu 失thất 。 是thị 則tắc 曇đàm 鸞loan 亦diệc 未vị 全toàn 許hứa 碎toái 擘phách 經kinh 文văn 。 廬lư 山sơn 龍long 兩lưỡng 解giải 。 前tiền 云vân 身thân 方phương 便tiện 等đẳng 者giả 。 意ý 云vân 。 自tự 〈# 寶bảo 塔tháp 〉# 已dĩ 前tiền 說thuyết 權quyền 說thuyết 實thật 。 亦diệc 以dĩ 《# 法pháp 華hoa 》# 前tiền 權quyền 為vi 言ngôn 方phương 便tiện 。 至chí 《# 法pháp 華hoa 》# 為vi 言ngôn 真chân 實thật 也dã 。 從tùng 〈# 寶bảo 塔tháp 〉# 下hạ 。 古cổ 佛Phật 現hiện 全toàn 身thân 。 今kim 佛Phật 集tập 分phân 身thân 。 古cổ 身thân 命mạng 今kim 身thân 。 今kim 身thân 詣nghệ 古cổ 身thân 。 二nhị 身thân 俱câu 處xứ 塔tháp 。 表biểu 法pháp 今kim 古cổ 同đồng 。 身thân 方phương 便tiện 也dã 。 壽thọ 量lượng 久cửu 成thành 塵trần 點điểm 尚thượng 倍bội 。 中trung 間gian 被bị 拂phất 伽già 耶da 非phi 真chân 。 身thân 真chân 實thật 也dã 。 道Đạo 理lý 必tất 然nhiên 。 偏thiên 立lập 成thành 失thất 。 前tiền 可khả 無vô 身thân 後hậu 豈khởi 無vô 說thuyết 。 但đãn 依y 權quyền 實thật 本bổn 迹tích 。 任nhậm 運vận 俱câu 收thu 身thân 說thuyết 。 若nhược 但đãn 語ngữ 身thân 說thuyết 則tắc 本bổn 迹tích 事sự 昏hôn 。 但đãn 譚đàm 本bổn 迹tích 乃nãi 身thân 說thuyết 自tự 顯hiển 。 故cố 〈# 壽thọ 量lượng 〉# 中trung 云vân 。

或hoặc 說thuyết 己kỷ 身thân 。 或hoặc 說thuyết 他tha 身thân 。

故cố 身thân 說thuyết 具cụ 足túc 。 方phương 便tiện 已dĩ 下hạ 說thuyết 必tất 有hữu 身thân 。 何hà 須tu 致trí 惑hoặc 。 第đệ 二nhị 釋thích 中trung 《# 玄huyền 》# 文văn 廣quảng 破phá 。 以dĩ 今kim 二nhị 門môn 各các 有hữu 因nhân 果quả 故cố 也dã 。

齊tề 中trung 興hưng 印ấn

者giả 。 中trung 興hưng 。 寺tự 名danh (# 具cụ 如như 別biệt 傳truyền )# 。 玄huyền 暢sướng 以dĩ 迹tích 門môn 流lưu 通thông 中trung 〈# 達đạt 多đa 〉# 。 〈# 持trì 品phẩm 〉# 。 及cập 將tương 本bổn 門môn 〈# 壽thọ 量lượng 〉# 後hậu 流lưu 通thông 中trung 〈# 神thần 力lực 〉# 等đẳng 。 共cộng 為vi 果quả 分phần/phân 。 果quả 在tại 本bổn 門môn 。 又hựu 分phần/phân 護hộ 持trì 。 護hộ 持trì 即tức 是thị 流lưu 通thông 異dị 名danh 。 故cố 不bất 可khả 也dã 。

又hựu 有hữu 師sư

去khứ 。 此thử 師sư 意ý 以dĩ 正chánh 宗tông 為vi 體thể 。 但đãn 在tại 迹tích 正chánh 。 不bất 知tri 卻khước 以dĩ 本bổn 門môn 之chi 正chánh 反phản 為vi 流lưu 通thông 。 而nhi 云vân 受thọ 持trì 功công 德đức 。 迹tích 與dữ 昔tích 教giáo 容dung 可khả 有hữu 同đồng 。 本bổn 與dữ 前tiền 經kinh 一nhất 向hướng 永vĩnh 異dị 。 翻phiên 將tương 永vĩnh 異dị 混hỗn 亂loạn 流lưu 通thông 。 故cố 不bất 可khả 用dụng 。

有hữu 師sư 四tứ 段đoạn 。 但đãn 合hợp 二nhị 三tam 為vi 正chánh 。 甚thậm 符phù 經kinh 文văn 。 但đãn 闕khuyết 立lập 本bổn 迹tích 二nhị 門môn 。 各các 有hữu 三tam 段đoạn 意ý 耳nhĩ 。 其kỳ 名danh 既ký 闕khuyết 。 義nghĩa 恐khủng 不bất 周chu 。 光quang 宅trạch 二nhị 十thập 四tứ 段đoạn 者giả 。 具cụ 在tại 彼bỉ 疏sớ/sơ 云vân 云vân 者giả 。 象tượng 氣khí 之chi 分phần 散tán 。 如như 雲vân 在tại 天thiên 非phi 可khả 卒thốt 量lượng 也dã 。 意ý 言ngôn 下hạ 未vị 說thuyết 者giả 尚thượng 多đa 如như 雲vân 。 下hạ 去khứ 皆giai 爾nhĩ 。 已dĩ 下hạ 有hữu 列liệt 光quang 宅trạch 分phần/phân 文văn 者giả 。 多đa 分phần 與dữ 今kim 大đại 同đồng 小tiểu 異dị 。

蘭lan 菊#

者giả 。 章chương 安an 破phá 計kế 也dã 。 佛Phật 赴phó 機cơ 說thuyết 當đương 時thời 稱xưng 會hội 。 後hậu 代đại 分phần/phân 節tiết 寄ký 茲tư 顯hiển 理lý 。 固cố 執chấp 成thành 諍tranh 進tiến 退thoái 俱câu 非phi 。 縱túng/tung 有hữu 異dị 同đồng 彼bỉ 彼bỉ 蘭lan 菊# 。 仍nhưng 許hứa 得đắc 意ý 者giả 為vi 言ngôn 。 縱túng/tung 不bất 全toàn 違vi 聖thánh 心tâm 。 終chung 是thị 人nhân 之chi 情tình 見kiến 。 若nhược 粗thô 得đắc 通thông 用dụng 。 不bất 須tu 苦khổ 諍tranh 。 恐khủng 失thất 四tứ 益ích 。 《# 易dị 》# 云vân 。

其kỳ 臭xú 如như 蘭lan

者giả 。 古cổ 人nhân 一nhất 向hướng 以dĩ 氣khí 為vi 臭xú 。

天thiên 台thai

者giả 。 章chương 安an 對đối 古cổ 。 故cố 別biệt 云vân 也dã 。 天thiên 台thai 之chi 名danh 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 記ký 。 今kim 記ký 等đẳng 者giả 。 雖tuy 復phục 兩lưỡng 存tồn 。 且thả 用dụng 初sơ 意ý 。 故cố 云vân 從tùng 前tiền 。

問vấn 一nhất 經Kinh 云vân 何hà

等đẳng 者giả 。 問vấn 意ý 既ký 存tồn 兩lưỡng 釋thích 。 問vấn 後hậu 何hà 妨phương 。 所sở 以dĩ 二nhị 釋thích 之chi 中trung 不bất 專chuyên 後hậu 釋thích 者giả 。 以dĩ 本bổn 正chánh 前tiền 立lập 流lưu 通thông 故cố 。 且thả 一nhất 往vãng 耳nhĩ 。

答đáp 中trung 云vân 華hoa 嚴nghiêm 處xứ 處xứ 集tập 眾chúng

等đẳng 者giả 。 處xử 會hội 具cụ 如như 《# 釋thích 籤# 》# 所sở 引dẫn 。 每mỗi 一nhất 會hội 處xứ 皆giai 先tiên 序tự 次thứ 正chánh 。 以dĩ 住trú 處xứ 莊trang 嚴nghiêm 義nghĩa 當đương 於ư 序tự 。 言ngôn 。

集tập 眾chúng

者giả 。 如như 〈# 妙diệu 嚴nghiêm 品phẩm 〉# 。 〈# 名danh 號hiệu 品phẩm 〉# 。 〈# 光quang 明minh 覺giác 品phẩm 〉# 及cập 一nhất 一nhất 會hội 。 皆giai 先tiên 集tập 眾chúng 。 意ý 明minh 一nhất 經kinh 具cụ 多đa 別biệt 序tự 。

阿a 含hàm 篇thiên 篇thiên 如như 是thị

者giả 。 此thử 明minh 一nhất 經kinh 多đa 通thông 序tự 也dã 。 彼bỉ 四tứ 《# 阿a 含hàm 》# 各các 合hợp 多đa 小tiểu 經kinh 以dĩ 為vi 一nhất 部bộ 。 每mỗi 一nhất 小tiểu 經kinh 不bất 出xuất 一nhất 紙chỉ 半bán 紙chỉ 。 唯duy 《# 長trường/trưởng 阿a 含hàm 。 遊du 行hành 經kinh 》# 文văn 獨độc 有hữu 兩lưỡng 卷quyển 。 又hựu 有hữu 大đại 本bổn 經kinh 自tự 為vi 一nhất 卷quyển 。 一nhất 一nhất 經kinh 首thủ 皆giai 安an 五ngũ 義nghĩa 。 既ký 以dĩ 阿a 含hàm 而nhi 為vi 通thông 號hiệu 。 故cố 以dĩ 部bộ 內nội 小tiểu 經kinh 為vi 篇thiên 。

大đại 品phẩm 前tiền 後hậu 付phó 囑chúc

者giả 。 明minh 一nhất 經kinh 內nội 有hữu 多đa 流lưu 通thông 。 故cố 第đệ 二nhị 卷quyển 中trung 有hữu 〈# 累lũy/lụy/luy 教giáo 品phẩm 〉# 。 為vi 前tiền 付phó 囑chúc 。 第đệ 二nhị 十thập 七thất 。 有hữu 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 。 為vi 後hậu 付phó 囑chúc 。 準chuẩn 彼bỉ 三tam 經kinh 。 二nhị 序tự 何hà 妨phương 。 言ngôn 。

不bất 安an 五ngũ 義nghĩa

者giả 。 釋thích 伏phục 難nạn/nan 。 難nạn/nan 云vân 。

若nhược 爾nhĩ 。 何hà 不bất 同đồng 彼bỉ 《# 阿a 含hàm 》# 。 今kim 本bổn 門môn 亦diệc 安an 如như 是thị 等đẳng 耶da 。 釋thích 意ý 者giả 。 雖tuy 申thân 今kim 經kinh 本bổn 門môn 非phi 首thủ 。 然nhiên 須tu 更cánh 釋thích 《# 阿a 含hàm 》# 之chi 妨phương 。 《# 阿a 含hàm 》# 多đa 通thông 序tự 。 本bổn 門môn 亦diệc 應ưng 然nhiên 。 然nhiên 《# 阿a 含hàm 》# 兼kiêm 別biệt 經kinh 是thị 故cố 非phi 次thứ 首thủ 。 亦diệc 得đắc 安an 五ngũ 事sự 。 今kim 經kinh 同đồng 一nhất 經kinh 故cố 但đãn 別biệt 無vô 通thông 。 是thị 故cố 但đãn 以dĩ 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 為vi 例lệ 。 故cố 《# 阿a 含hàm 》# 緣duyên 起khởi 各các 別biệt 。 今kim 經kinh 緣duyên 起khởi 不bất 殊thù 。 是thị 故cố 本bổn 門môn 不bất 安an 五ngũ 義nghĩa 。

迹tích 門môn 但đãn 單đơn 流lưu 通thông

者giả 。 以dĩ 迹tích 望vọng 本bổn 。 以dĩ 本bổn 例lệ 迹tích 。 本bổn 門môn 非phi 首thủ 但đãn 安an 別biệt 序tự 。 迹tích 門môn 非phi 後hậu 但đãn 單đơn 流lưu 通thông 。 故cố 但đãn 有hữu 勸khuyến 持trì 。 無vô 囑chúc 累lụy 也dã 。 故cố 從tùng 〈# 法Pháp 師sư 〉# 至chí 〈# 安an 樂lạc 行hành 〉# 。 凡phàm 有hữu 五ngũ 品phẩm 。 明minh 弘hoằng 經kinh 福phước 深thâm 以dĩ 勸khuyến 流lưu 通thông 。 若nhược 本bổn 門môn 中trung 先tiên 以dĩ 滅diệt 後hậu 五ngũ 品phẩm 去khứ 三tam 品phẩm 半bán 為vi 勸khuyến 持trì 流lưu 通thông 。 從tùng 〈# 神thần 力lực 〉# 去khứ 凡phàm 有hữu 八bát 品phẩm 。 明minh 囑chúc 累lụy 流lưu 通thông 。 迹tích 門môn 之chi 後hậu 經kinh 既ký 未vị 竟cánh 。 非phi 流lưu 通thông 。 次thứ 未vị 須tu 付phó 囑chúc 。 言ngôn 。

云vân 爾nhĩ

者giả 。 如như 後hậu 消tiêu 文văn 。

言ngôn 帖# 釋thích 者giả 。 但đãn 今kim 通thông 途đồ 消tiêu 經kinh 尚thượng 異dị 諸chư 見kiến 。 況huống 法pháp 華hoa 部bộ 又hựu 異dị 諸chư 經kinh 。 故cố 一nhất 一nhất 句cú 四tứ 意ý 消tiêu 釋thích 。 仍nhưng 恐khủng 後hậu 來lai 不bất 達đạt 四tứ 意ý 。 預dự 為vi 四tứ 重trọng/trùng 消tiêu 釋thích 四tứ 意ý 。 言ngôn 。

得đắc 意ý

者giả 。 至chí 消tiêu 文văn 時thời 。 或hoặc 四tứ 釋thích 不bất 備bị 但đãn 存tồn 一nhất 二nhị 。 餘dư 者giả 比tỉ 知tri 。

次thứ 釋thích 四tứ 意ý 所sở 以dĩ 中trung 初sơ 問vấn 意ý 者giả 。 若nhược 略lược 但đãn 一nhất 廣quảng 應ưng 無vô 量lượng 。 既ký 非phi 廣quảng 略lược 二nhị 途đồ 不bất 成thành 。 匪phỉ 者giả 非phi 也dã 。 何hà 故cố 唯duy 作tác 此thử 四tứ 釋thích 耶da 。

答đáp 中trung 一nhất 文văn 具cụ 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 者giả 總tổng 明minh 四tứ 義nghĩa 所sở 以dĩ 。 二nhị 明minh 四tứ 中trung 一nhất 一nhất 所sở 以dĩ 。 兩lưỡng 義nghĩa 咸hàm 得đắc 以dĩ 為vi 處xứ 中trung 。 一nhất 者giả 唯duy 四tứ 。 不bất 多đa 不bất 少thiểu 。 次thứ 。

因nhân 緣duyên

下hạ 。 明minh 一nhất 一nhất 不bất 失thất 不bất 差sai 。 故cố 一nhất 雖tuy 處xứ 中trung 仍nhưng 須tu 至chí 四tứ 。 四tứ 攝nhiếp 義nghĩa 足túc 故cố 不bất 須tu 過quá 。 假giả 使sử 過quá 此thử 攝nhiếp 在tại 四tứ 義nghĩa 。 故cố 四tứ 及cập 一nhất 並tịnh 名danh 處xứ 中trung 。 如như 十thập 妙diệu 等đẳng 。 一nhất 一nhất 妙diệu 中trung 亦diệc 具cụ 四tứ 意ý 。 十thập 亦diệc 入nhập 四tứ 猶do 名danh 處xứ 中trung 。 今kim 秖kỳ 須tu 此thử 四tứ 。 故cố 得đắc 名danh 中trung 。 故cố 初sơ 意ý 云vân 廣quảng 則tắc 等đẳng 也dã 。 若nhược 無vô 初sơ 意ý 尚thượng 不bất 殊thù 外ngoại 計kế 。 況huống 因nhân 緣duyên 語ngữ 通thông 通thông 於ư 一nhất 化hóa 。 始thỉ 自tự 地địa 獄ngục 終chung 乎hồ 佛Phật 界giới 。 中trung 間gian 頓đốn 漸tiệm 若nhược 教giáo 若nhược 味vị 。 故cố 須tu 知tri 今kim 大đại 事sự 四tứ 悉tất 非phi 餘dư 感cảm 應ứng 。 開khai 顯hiển 四tứ 悉tất 一nhất 道đạo 無vô 外ngoại 。 久cửu 遠viễn 四tứ 悉tất 諸chư 經kinh 所sở 無vô 。 觀quán 心tâm 四tứ 悉tất 一nhất 觀quán 遍biến 收thu 。 人nhân 理lý 等đẳng 四tứ 準chuẩn 說thuyết 可khả 見kiến 。 以dĩ 此thử 四tứ 悉tất 通thông 於ư 始thỉ 末mạt 。 約ước 教giáo 等đẳng 三tam 亦diệc 須tu 遍biến 述thuật 。 意ý 則tắc 可khả 知tri 。 若nhược 無vô 次thứ 意ý 不bất 辨biện 偏thiên 小tiểu 。 故cố 以dĩ 四tứ 八bát 簡giản 開khai 廢phế 等đẳng 。 望vọng 昔tích 部bộ 教giáo 今kim 方phương 真chân 實thật 。 一nhất 切thiết 能năng 詮thuyên 無vô 復phục 異dị 稱xưng 。 故cố 須tu 明minh 之chi 以dĩ 彰chương 妙diệu 典điển 。 無vô 第đệ 三tam 意ý 誰thùy 知tri 逈huýnh 出xuất 。 一nhất 期kỳ 教giáo 中trung 所sở 譚đàm 身thân 土thổ/độ 。 中trung 間gian 今kim 日nhật 無vô 非phi 迹tích 施thí 。 指chỉ 彼bỉ 大đại 通thông 猶do 如như 信tín 宿túc 。 先tiên 愚ngu 密mật 教giáo 復phục 迷mê 迹tích 身thân 。 至chí 此thử 方phương 袪# 守thủ 株chu 尚thượng 昧muội 。 無vô 第đệ 四tứ 意ý 將tương 何hà 以dĩ 辨biện 能năng 詮thuyên 教giáo 功công 。 將tương 何hà 以dĩ 為vi 久cửu 成thành 行hành 本bổn 。 故cố 一nhất 一nhất 句cú 入nhập 心tâm 成thành 觀quán 。 故cố 云vân 。

觀Quán 與Dữ 經Kinh 合Hợp 非Phi 數Số 他Tha 寶Bảo

方phương 知tri 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 一nhất 部bộ 是thị 法Pháp 華Hoa 三Tam 昧Muội 之chi 筌thuyên 罤# 。 若nhược 得đắc 此thử 意ý 方phương 會hội 經kinh 旨chỉ 。 總tổng 斯tư 四tứ 義nghĩa 方phương 可khả 略lược 顯hiển 一nhất 部bộ 旨chỉ 歸quy 。 故cố 云vân 。

略lược 則tắc 意ý 不bất 周chu

當đương 知tri 二nhị 三tam 尚thượng 略lược 。 一nhất 何hà 能năng 逮đãi 。 處xử 中trung 至chí 四tứ 令linh 義nghĩa 易dị 了liễu 。 故cố 一nhất 一nhất 句cú 得đắc 斯tư 四tứ 義nghĩa 。 則tắc 使sử 句cú 句cú 咸hàm 異dị 諸chư 教giáo 。 則tắc 《# 法pháp 華hoa 》# 之chi 義nghĩa 誠thành 為vi 不bất 難nan 。 故cố 云vân 易dị 了liễu 。

次thứ

因nhân 緣duyên

下hạ 。 明minh 一nhất 一nhất 別biệt 釋thích 。 於ư 中trung 初sơ 是thị 因nhân 緣duyên 。 次thứ 。

若nhược 十thập 方phương

下hạ 。 是thị 約ước 教giáo 。 次thứ 。

若nhược 應ứng 機cơ

下hạ 。 是thị 本bổn 迹tích 。 次thứ 。

若nhược 尋tầm

下hạ 。 是thị 觀quán 心tâm 。 初sơ 因nhân 緣duyên 者giả 。 初sơ 文văn 正chánh 釋thích 。 始thỉ 從tùng 如như 是thị 終chung 至chí 而nhi 去khứ 。 無vô 非phi 真chân 實thật 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 。 故cố 知tri 今kim 經kinh 感cảm 應ứng 妙diệu 也dã 。 《# 法pháp 華hoa 》# 已dĩ 前tiền 小tiểu 及cập 鈍độn 根căn 一nhất 向hướng 無vô 機cơ 。 理lý 是thị 而nhi 迷mê 故cố 名danh 雖tuy 近cận 。 機cơ 生sanh 未vị 契khế 故cố 云vân 不bất 見kiến 。 慈từ 亘tuyên 始thỉ 末mạt 名danh 善thiện 根căn 力lực 。 事sự 理lý 不bất 同đồng 故cố 名danh 為vi 遠viễn 。 無vô 謀mưu 而nhi 會hội 故cố 云vân 自tự 通thông 。 故cố 爾nhĩ 前tiền 感cảm 應ứng 妙diệu 道đạo 未vị 交giao 。 諸chư 部bộ 異dị 同đồng 教giáo 主chủ 優ưu 劣liệt 。 被bị 物vật 漸tiệm 頓đốn 施thi 設thiết 不bất 同đồng 。 一nhất 一nhất 無vô 非phi 感cảm 應ứng 意ý 也dã 。 雖tuy 通thông 名danh 感cảm 應ứng 。 顯hiển 益ích 未vị 周chu 。 雖tuy 通thông 名danh 四tứ 悉tất 。 淺thiển 深thâm 差sai 別biệt 。 若nhược 兼kiêm 若nhược 獨độc 盈doanh 縮súc 不bất 馴# 。 來lai 至chí 《# 法pháp 華hoa 》# 方phương 成thành 一nhất 味vị 。 言ngôn 無vô 機cơ 者giả 。 反phản 以dĩ 昔tích 無vô 而nhi 釋thích 今kim 有hữu 。

慈từ 善thiện 根căn

下hạ 。 正chánh 明minh 今kim 感cảm 故cố 有hữu 。 今kim 應ưng 舉cử 遠viễn 而nhi 通thông 明minh 時thời 不bất 差sai 。 無vô 緣duyên 慈từ 遍biến 何hà 擇trạch 遠viễn 近cận 。 但đãn 無vô 機cơ 謂vị 遠viễn 。 有hữu 感cảm 必tất 通thông 。 諸chư 佛Phật 不bất 來lai 。 眾chúng 生sanh 不bất 往vãng 。 機cơ 應ưng 相tương 稱xứng 故cố 曰viết 道đạo 交giao 。 慈từ 善thiện 根căn 力lực 者giả 。 相tương 通thông 事sự 別biệt 。 其kỳ 事sự 略lược 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 六lục 記ký 引dẫn 《# 大đại 經kinh 》# 十thập 四tứ 〈# 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 〉# 。 諸chư 佛Phật 神thần 變biến 皆giai 慈từ 為vi 本bổn 。 故cố 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 由do 慈từ 立lập 。 故cố 經Kinh 云vân 。

若nhược 有hữu 人nhân 問vấn 。 誰thùy 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 之chi 根căn 本bổn 。 當đương 言ngôn 慈từ 是thị 。

故cố 以dĩ 感cảm 應ứng 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。

次thứ

夫phu 眾chúng 生sanh

下hạ 。 疑nghi 問vấn 意ý 者giả 。 既ký 云vân 四tứ 義nghĩa 乃nãi 曰viết 處xứ 中trung 。 秖kỳ 因nhân 緣duyên 一nhất 義nghĩa 尚thượng 機cơ 眾chúng 應ưng 眾chúng 。 其kỳ 義nghĩa 更cánh 廣quảng 。 何hà 名danh 處xứ 中trung 。 義nghĩa 似tự 過quá 四tứ 。 故cố 云vân 更cánh 也dã 。 所sở 言ngôn 眾chúng 者giả 。 即tức 五ngũ 乘thừa 九cửu 界giới 等đẳng 也dã 。

次thứ

大Đại 經Kinh

下hạ 。 答đáp 意ý 者giả 。 四tứ 尚thượng 處xứ 中trung 。 一nhất 廣quảng 何hà 爽sảng 。 故cố 事sự 廣quảng 義nghĩa 中trung 亦diệc 名danh 處xứ 中trung 。 故cố 引dẫn 《# 大đại 經kinh 》# 。 門môn 雖tuy 無vô 量lượng 神thần 通thông 攝nhiếp 盡tận 。 神thần 通thông 即tức 是thị 應ưng 之chi 異dị 名danh 。 對đối 感cảm 即tức 名danh 。 感cảm 應ứng 故cố 也dã 。 然nhiên 神thần 通thông 之chi 名danh 義nghĩa 兼kiêm 大đại 小tiểu 。 感cảm 應ứng 之chi 稱xưng 唯duy 局cục 在tại 大đại 。 大đại 中trung 通thông 於ư 地địa 住trụ 已dĩ 上thượng 。 今kim 此thử 正chánh 當đương 極cực 果quả 用dụng 也dã 。 故cố 神thần 通thông 之chi 稱xưng 一nhất 名danh 攝nhiếp 諸chư 。 尚thượng 得đắc 名danh 略lược 。 義nghĩa 非phi 廣quảng 略lược 豈khởi 不bất 處xứ 中trung 。 能năng 應ưng 既ký 然nhiên 。 所sở 應ưng 準chuẩn 此thử 。 故cố 設thiết 應ưng 雖tuy 眾chúng 不bất 過quá 於ư 慈từ 。 求cầu 脫thoát 雖tuy 多đa 詎cự 出xuất 於ư 感cảm 。 故cố 感cảm 應ứng 二nhị 字tự 處xứ 中trung 明minh 矣hĩ 。

次thứ

若nhược 十thập 方phương

下hạ 。 約ước 教giáo 中trung 先tiên 舉cử 廣quảng 出xuất 妨phương 。 次thứ 。

今kim 論luận

下hạ 。 釋thích 出xuất 處xứ 中trung 。 初sơ 出xuất 妨phương 者giả 。 感cảm 應ứng 二nhị 名danh 雖tuy 即tức 處xứ 中trung 。 通thông 論luận 化hóa 事sự 。 十thập 方phương 六lục 塵trần 教giáo 法pháp 彌di 廣quảng 。 是thị 則tắc 約ước 教giáo 處xứ 中trung 不bất 成thành 。 次thứ 釋thích 者giả 。 今kim 論luận 娑sa 婆bà 唯duy 稟bẩm 聲thanh 教giáo 。 雖tuy 有hữu 顯hiển 密mật 若nhược 開khai 若nhược 廢phế 。 望vọng 彼bỉ 諸chư 土thổ/độ 亦diệc 名danh 處xứ 中trung 。 是thị 則tắc 令linh 前tiền 聲thanh 教giáo 感cảm 應ứng 處xứ 中trung 更cánh 明minh 。

則tắc 甘cam 露lộ 門môn 開khai

者giả 。 則tắc 言ngôn 乃nãi 表biểu 唯duy 聲thanh 益ích 故cố 。 實thật 相tướng 為vi 甘cam 露lộ 。 諸chư 教giáo 為vi 其kỳ 門môn 。 門môn 無vô 開khai 閉bế 。 理lý 非phi 通thông 塞tắc 。 此thử 土thổ/độ 入nhập 者giả 不bất 假giả 餘dư 塵trần 。 由do 之chi 通thông 理lý 故cố 曰viết 門môn 開khai 。 言ngôn 。

依y 教giáo

者giả 。 應ưng 云vân 聲thanh 教giáo 。 但đãn 是thị 言ngôn 略lược 。 雖tuy 有hữu 滅diệt 後hậu 色sắc 經kinh 。 乃nãi 至chí 名danh 句cú 行hành 蘊uẩn 所sở 攝nhiếp 。 淨tịnh 名danh 香hương 飯phạn 及cập 以dĩ 法pháp 行hành 思tư 惟duy 悟ngộ 等đẳng 。 並tịnh 以dĩ 金kim 口khẩu 聲thanh 教giáo 為vi 本bổn 。 不bất 少thiểu 不bất 多đa 故cố 云vân 明minh 矣hĩ 。

約ước 本bổn 迹tích 者giả 。 亦diệc 先tiên 舉cử 廣quảng 辨biện 妨phương 。 次thứ 。

從tùng 須tu 置trí 指chỉ

下hạ 。 釋thích 出xuất 處xứ 中trung 。 次thứ 。

故cố 肇triệu

下hạ 。 引dẫn 肇triệu 證chứng 成thành 。 初sơ 文văn 者giả 。 應ứng 機cơ 舉cử 前tiền 因nhân 緣duyên 。 設thiết 教giáo 舉cử 前tiền 約ước 教giáo 。 機cơ 多đa 教giáo 異dị 其kỳ 迹tích 必tất 廣quảng 。 當đương 知tri 本bổn 迹tích 不bất 名danh 處xứ 中trung 。 若nhược 準chuẩn 門môn 開khai 之chi 言ngôn 。 則tắc 唯duy 圓viên 處xứ 中trung 。 已dĩ 如như 前tiền 說thuyết 。 今kim 將tương 本bổn 望vọng 迹tích 中trung 間gian 今kim 日nhật 。 聲thanh 教giáo 感cảm 應ứng 開khai 已dĩ 復phục 施thí 。 廢phế 竟cánh 還hoàn 設thiết 故cố 云vân 權quyền 實thật 。 一nhất 代đại 尚thượng 廣quảng 況huống 實thật 成thành 後hậu 。 中trung 間gian 施thí 化hóa 對đối 機cơ 差sai 別biệt 。 言ngôn 。

淺thiển 深thâm

者giả 。 權quyền 實thật 理lý 定định 。 淺thiển 深thâm 義nghĩa 通thông 。 故cố 重trọng/trùng 言ngôn 之chi 。 次thứ 明minh 處xứ 中trung 者giả 。 前tiền 以dĩ 聲thanh 教giáo 望vọng 於ư 感cảm 應ứng 。 故cố 將tương 娑sa 婆bà 而nhi 對đối 十thập 方phương 。 則tắc 娑sa 婆bà 聲thanh 教giáo 處xứ 中trung 義nghĩa 足túc 。 今kim 欲dục 論luận 一nhất 本bổn 故cố 卻khước 對đối 多đa 迹tích 。 迹tích 多đa 雖tuy 廣quảng 如như 指chỉ 一nhất 月nguyệt 眾chúng 影ảnh 自tự 歸quy 。 豈khởi 以dĩ 能năng 指chỉ 四tứ 指chỉ 有hữu 四tứ 。 令linh 所sở 指chỉ 一nhất 月nguyệt 非phi 一nhất 。 故cố 置trí 迹tích 尋tầm 本bổn 處xứ 中trung 明minh 矣hĩ 。 次thứ 引dẫn 肇triệu 者giả 。 但đãn 借tá 其kỳ 言ngôn 不bất 用dụng 其kỳ 事sự 。 肇triệu 用dụng 融dung 公công 九cửu 轍triệt 。 九cửu 轍triệt 未vị 當đương 。 引dẫn 者giả 如như 何hà 。 故cố 彼bỉ 本bổn 迹tích 無vô 生sanh 轍triệt 云vân 。

多đa 寶bảo 不bất 滅diệt 。 釋Thích 迦Ca 不bất 生sanh 。 多đa 寶bảo 本bổn 也dã 。 釋Thích 迦Ca 迹tích 也dã 。 本bổn 不bất 滅diệt 。 迹tích 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 本bổn 迹tích 雖tuy 殊thù 不bất 思tư 議nghị 一nhất 。

豈khởi 得đắc 以dĩ 多đa 寶bảo 之chi 本bổn 。 垂thùy 於ư 釋Thích 迦Ca 之chi 迹tích 。 若nhược 借tá 彼bỉ 顯hiển 今kim 。 以dĩ 久cửu 為vi 本bổn 。 望vọng 今kim 為vi 迹tích 。 本bổn 迹tích 雖tuy 殊thù 不bất 思tư 議nghị 一nhất 也dã 。

次thứ 明minh 觀quán 心tâm 者giả 。 亦diệc 先tiên 舉cử 廣quảng 辨biện 失thất 。 次thứ 但đãn 觀quán 下hạ 。 正chánh 明minh 處xứ 中trung 。 初sơ 尋tầm 迹tích 等đẳng 言ngôn 語ngữ 前tiền 三tam 意ý 。 有hữu 解giải 無vô 行hành 何hà 益ích 自tự 他tha 。 迹tích 遍biến 十thập 方phương 故cố 名danh 為vi 廣quảng 。 本bổn 指chỉ 最tối 初sơ 故cố 名danh 為vi 高cao 。 徒đồ 尋tầm 他tha 果quả 之chi 高cao 廣quảng 。 何hà 益ích 己kỷ 因nhân 之chi 該cai 深thâm 。 若nhược 以dĩ 信tín 行hành 為vi 乘thừa 。 及cập 知tri 常thường 住trụ 遠viễn 壽thọ 。 尋tầm 他tha 高cao 廣quảng 。 有hữu 何hà 不bất 可khả 。 但đãn 設thiết 教giáo 顯hiển 本bổn 本bổn 令linh 契khế 理lý 。 故cố 不bất 契khế 理lý 名danh 數số 他tha 寶bảo 。 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 經kinh 偈kệ 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 記ký 及cập 《# 釋thích 籤# 》# 。 但đãn 觀quán 心tâm 故cố 。 達đạt 己kỷ 心tâm 之chi 高cao 深thâm 。 見kiến 己kỷ 本bổn 也dã 。 以dĩ 理lý 攝nhiếp 故cố 。 達đạt 己kỷ 心tâm 之chi 該cai 廣quảng 。 見kiến 己kỷ 迹tích 也dã 。 一nhất 念niệm 心tâm 起khởi 徹triệt 實thật 相tướng 底để 故cố 名danh 為vi 高cao 。 具cụ 足túc 諸chư 法pháp 。 故cố 名danh 為vi 廣quảng 。 又hựu 即tức 權quyền 而nhi 實thật 故cố 名danh 為vi 高cao 。 即tức 實thật 而nhi 權quyền 故cố 名danh 為vi 廣quảng 。 若nhược 非phi 此thử 觀quán 但đãn 感cảm 前tiền 三tam 應ưng 。 則tắc 教giáo 下hạ 須tu 開khai 。 果quả 權quyền 須tu 廢phế 。 故cố 教giáo 被bị 會hội 名danh 為vi 有hữu 窮cùng 。 權quyền 觀quán 須tu 改cải 機cơ 非phi 妙diệu 感cảm 。 是thị 故cố 機cơ 成thành 親thân 能năng 有hữu 感cảm 。 觀quán 成thành 入nhập 位vị 己kỷ 利lợi 非phi 他tha 。 是thị 故cố 觀quán 心tâm 具cụ 上thượng 三tam 意ý 。 況huống 入nhập 位vị 有hữu 本bổn 。 垂thùy 迹tích 設thiết 教giáo 。 三tam 義nghĩa 具cụ 足túc 何hà 得đắc 不bất 用dụng 。 故cố 觀quán 心tâm 處xứ 中trung 。 雖tuy 則tắc 四tứ 意ý 。 展triển 轉chuyển 相tương 生sanh 。 以dĩ 前tiền 前tiền 為vi 廣quảng 。 後hậu 後hậu 為vi 中trung 。 但đãn 存tồn 當đương 分phần/phân 皆giai 名danh 中trung 故cố 。 故cố 此thử 四tứ 意ý 從tùng 事sự 名danh 殊thù 。 應ưng 以dĩ 後hậu 後hậu 轉chuyển 入nhập 前tiền 前tiền 。 總tổng 而nhi 論luận 之chi 不bất 逾du 感cảm 應ứng 。 但đãn 初sơ 名danh 感cảm 應ứng 者giả 。 且thả 捨xả 通thông 從tùng 別biệt 。 以dĩ 無vô 下hạ 三tam 麁thô 妙diệu 莫mạc 辨biện 。 是thị 故cố 四tứ 悉tất 淺thiển 深thâm 未vị 分phần/phân 。 故cố 得đắc 聲thanh 教giáo 方phương 辨biện 感cảm 應ứng 權quyền 實thật 不bất 等đẳng 。 會hội 歸quy 圓viên 極cực 教giáo 之chi 功công 也dã 。 雖tuy 知tri 圓viên 極cực 並tịnh 在tại 今kim 經kinh 。 猶do 覆phú 久cửu 成thành 而nhi 迷mê 其kỳ 本bổn 。 若nhược 拂phất 迹tích 應ưng 咸hàm 由do 本bổn 垂thùy 。 開khai 迹tích 中trung 感cảm 應ứng 。 即tức 本bổn 地địa 感cảm 應ứng 。 本bổn 迹tích 秖kỳ 是thị 一nhất 妙diệu 高cao 廣quảng 。 雖tuy 知tri 高cao 廣quảng 機cơ 成thành 由do 觀quán 。 觀quán 成thành 有hữu 感cảm 真chân 感cảm 應ứng 也dã 。 故cố 知tri 感cảm 應ứng 通thông 貫quán 下hạ 三tam 。 況huống 復phục 一nhất 一nhất 展triển 轉chuyển 相tương/tướng 攝nhiếp 。 理lý 雖tuy 相tương/tướng 攝nhiếp 事sự 必tất 甄chân 分phần/phân 。

三tam 引dẫn 證chứng

者giả 。 初sơ 證chứng 感cảm 應ứng 。

又hựu 云vân

下hạ 。 證chứng 教giáo 相tương/tướng 。

壽thọ 量lượng

下hạ 。 證chứng 本bổn 迹tích 。

譬thí 喻dụ

下hạ 。 證chứng 觀quán 心tâm 。 初sơ 文văn 先tiên 引dẫn 。

若nhược 人nhân 天thiên

下hạ 。 釋thích 。 初sơ 言ngôn 因nhân 緣duyên 者giả 。 即tức 感cảm 應ứng 之chi 別biệt 名danh 。 名danh 異dị 義nghĩa 同đồng 故cố 得đắc 為vi 證chứng 。 但đãn 因nhân 緣duyên 名danh 通thông 不bất 局cục 能năng 所sở 。 故cố 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 一nhất 云vân 。

或hoặc 因nhân 於ư 聖thánh 。 緣duyên 於ư 凡phàm 。 或hoặc 因nhân 於ư 凡phàm 。 緣duyên 於ư 聖thánh 。 縱túng/tung 無vô 強cường 弱nhược 亦diệc 可khả 互hỗ 為vi 。 何hà 者giả 。 從tùng 機cơ 則tắc 機cơ 親thân 而nhi 應ưng 疎sơ 。 從tùng 應ưng 則tắc 應ưng 親thân 而nhi 機cơ 疎sơ 。 故cố 使sử 更cánh 互hỗ 受thọ 名danh 不bất 同đồng 。

但đãn 感cảm 應ứng 之chi 名danh 不bất 可khả 互hỗ 立lập 。 大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 雖tuy 在tại 迹tích 門môn 。 據cứ 理lý 應ưng 須tu 雙song 指chỉ 本bổn 迹tích 。 但đãn 佛Phật 出xuất 世thế 正chánh 為vì 顯hiển 實thật 。 故cố 且thả 從tùng 迹tích 。 又hựu 復phục 讓nhượng 下hạ 本bổn 迹tích 故cố 也dã 。 釋thích 中trung 先tiên 舉cử 非phi 。 次thứ 。

實thật 相tướng

下hạ 。 顯hiển 是thị 。 初sơ 舉cử 非phi 中trung 所sở 以dĩ 不bất 簡giản 三tam 教giáo 菩Bồ 薩Tát 。 唯duy 斥xích 人nhân 天thiên 小Tiểu 乘Thừa 者giả 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 。 從tùng 難nạn/nan 從tùng 要yếu 。 下hạ 去khứ 例lệ 然nhiên 。 言ngôn 。

不bất 成thành 機cơ 感cảm

者giả 。 非phi 今kim 經kinh 之chi 廣quảng 博bác 實thật 相tướng 因nhân 緣duyên 故cố 也dã 。 次thứ 顯hiển 是thị 中trung 。 既ký 以dĩ 實thật 相tướng 一nhất 大đại 對đối 簡giản 小tiểu 理lý 。 其kỳ 義nghĩa 即tức 足túc 。 故cố 不bất 暇hạ 開khai 等đẳng 兼kiêm 等đẳng 簡giản 之chi 。 既ký 得đắc 云vân 大đại 亦diệc 應ưng 云vân 深thâm 。 言ngôn 。

佛Phật 指chỉ 此thử 為vi 事sự

者giả 。 理lý 不bất 名danh 事sự 。 但đãn 佛Phật 欲dục 以dĩ 此thử 理lý 化hóa 人nhân 。 故cố 名danh 為vi 事sự 。 能năng 化hóa 所sở 化hóa 故cố 云vân 因nhân 緣duyên 。

次thứ 證chứng 教giáo 中trung 。 初sơ 正chánh 引dẫn 。 次thứ 。

當đương 知tri

下hạ 。 結kết 教giáo 意ý 。 三tam 。

大Đại 經Kinh

下hạ 。 重trọng/trùng 引dẫn 。 初sơ 正chánh 引dẫn 者giả 。 種chủng 種chủng 之chi 言ngôn 義nghĩa 兼kiêm 一nhất 代đại 。 若nhược 在tại 他tha 部bộ 意ý 未vị 必tất 然nhiên 。

佛Phật 道Đạo

者giả 。 別biệt 指chỉ 今kim 教giáo 。 故cố 自tự 此thử 已dĩ 前tiền 意ý 歸quy 於ư 此thử 。 次thứ 結kết 意ý 者giả 。 微vi 謂vị 諸chư 教giáo 初sơ 心tâm 人nhân 天thiên 小tiểu 善thiện 。 著trước 謂vị 諸chư 教giáo 果quả 德đức 。 權quyền 實thật 微vi 著trước 皆giai 為vi 獨độc 顯hiển 。 故cố 云vân 筌thuyên 蹄đề 。 種chủng 種chủng 之chi 言ngôn 及cập 以dĩ 微vi 著trước 。 必tất 須tu 八bát 教giáo 方phương 顯hiển 四tứ 味vị 為vi 醍đề 醐hồ 。 筌thuyên 蹄đề 是thị 。 故cố 筌thuyên 蹄đề 並tịnh 譬thí 能năng 通thông 。 權quyền 教giáo 權quyền 部bộ 並tịnh 為vi 一nhất 實thật 魚ngư 免miễn 而nhi 施thi 設thiết 也dã 。 或hoặc 作tác 蹏# 。 《# 蒼thương 頡hiệt 篇thiên 》# 云vân 。

取thủ 免miễn 具cụ 也dã

《# 莊trang 子tử 》# 云vân 。

得đắc 免miễn 忘vong 蹄đề

作tác 此thử 。

蹄đề

字tự 。 今kim 時thời 俗tục 依y 之chi 。 《# 說thuyết 文văn 》# 作tác 。

罤#

若nhược 言ngôn 蹄đề 是thị 足túc 者giả 。 能năng 詮thuyên 不bất 成thành 。 若nhược 言ngôn 蹄đề 是thị 迹tích 者giả 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 疎sơ 。 尋tầm 迹tích 得đắc 免miễn 。 義nghĩa 豈khởi 爾nhĩ 耶da 。 今kim 須tu 從tùng 義nghĩa 以dĩ 罤# 為vi 正chánh 。 次thứ 引dẫn 《# 大đại 經kinh 》# 者giả 。 引dẫn 彼bỉ 《# 大đại 經kinh 》# 重trọng/trùng 證chứng 今kim 部bộ 。 則tắc 以dĩ 一nhất 實thật 為vi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 麁thô 軟nhuyễn 須tu 指chỉ 四tứ 味vị 權quyền 實thật 。

引dẫn 證chứng 本bổn 迹tích 中trung 三tam 。

初sơ 約ước 師sư 。 次thứ 約ước 弟đệ 子tử 。 三tam 結kết 。 初sơ 文văn 又hựu 二nhị 。

初sơ 正chánh 引dẫn 本bổn 文văn 。 次thứ 。

方phương 便tiện

下hạ 。 引dẫn 迹tích 文văn 。 以dĩ 迹tích 中trung 此thử 文văn 密mật 示thị 本bổn 意ý 故cố 也dã 。 若nhược 顯hiển 露lộ 說thuyết 即tức 迹tích 中trung 本bổn 迹tích 。 下hạ 文văn 顯hiển 已dĩ 通thông 得đắc 引dẫn 用dụng 。

弟đệ 子tử

者giả 。 亦diệc 是thị 舉cử 資tư 密mật 顯hiển 於ư 師sư 。 弟đệ 子tử 尚thượng 非phi 實thật 小tiểu 。 驗nghiệm 知tri 師sư 非phi 近cận 成thành 。 利lợi 根căn 縱túng/tung 其kỳ 已dĩ 知tri 。 須tu 待đãi 彌Di 勒Lặc 扣khấu 發phát 。 見kiến 本bổn 眷quyến 屬thuộc 聞văn 說thuyết 不bất 疑nghi 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 廣quảng 在tại 下hạ 文văn 。 兼kiêm 斥xích 古cổ 今kim 諸chư 師sư 。 尚thượng 不bất 知tri 師sư 之chi 本bổn 迹tích 因nhân 果quả 特đặc 出xuất 諸chư 教giáo 。 況huống 弟đệ 子tử 耶da 。 又hựu 弟đệ 子tử 之chi 本bổn 諸chư 經kinh 容dung 有hữu 。 如như 文Văn 殊Thù 。 觀quán 音âm 等đẳng 也dã 。 師sư 之chi 久cửu 本bổn 出xuất 自tự 今kim 經kinh 。 證chứng 觀quán 心tâm 中trung 先tiên 引dẫn 。 次thứ 。

當đương 知tri

下hạ 。 結kết 意ý 。 初sơ 文văn 者giả 。 事sự 論luận 秖kỳ 是thị 信tín 身thân 子tử 說thuyết 。 義nghĩa 當đương 見kiến 佛Phật 。 汝nhữ 所sở 說thuyết 者giả 必tất 從tùng 佛Phật 聞văn 。 能năng 聞văn 之chi 人nhân 必tất 是thị 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 故cố 也dã 。 故cố 聞văn 汝nhữ 說thuyết 即tức 是thị 見kiến 佛Phật 等đẳng 也dã 。 次thứ 結kết 意ý 者giả 。 所sở 聞văn 是thị 法pháp 。 於ư 能năng 觀quán 心tâm 即tức 名danh 為vi 佛Phật 。 義nghĩa 當đương 見kiến 佛Phật 。 心tâm 所sở 即tức 是thị 弟đệ 子tử 等đẳng 也dã 。 即tức 於ư 己kỷ 心tâm 識thức 三Tam 寶Bảo 一nhất 體thể 其kỳ 理lý 宛uyển 足túc 。 具cụ 如như 聞văn 說thuyết 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。

注chú

云vân 云vân

者giả 。 將tương 向hướng 觀quán 義nghĩa 。 對đối 聞văn 說thuyết 已dĩ 下hạ 文văn 唯duy 在tại 一nhất 念niệm 。 又hựu 若nhược 具cụ 足túc 。 應ưng 約ước 因nhân 緣duyên 。 約ước 教giáo 本bổn 迹tích 以dĩ 明minh 觀quán 心tâm 。 則tắc 有hữu 三tam 觀quán 對đối 境cảnh 因nhân 緣duyên 。 諸chư 教giáo 理lý 觀quán 三Tam 寶Bảo 境cảnh 本bổn 觀quán 迹tích 。 及cập 施thí 開khai 等đẳng 思tư 之chi 可khả 見kiến 。

示thị 相tương/tướng

者giả 。 唯duy 約ước 今kim 經kinh 示thị 四tứ 種chủng 相tương/tướng 。 雖tuy 始thỉ 自tự 如như 是thị 終chung 乎hồ 而nhi 去khứ 皆giai 用dụng 四tứ 意ý 。 但đãn 文văn 勢thế 起khởi 盡tận 用dụng 與dữ 不bất 同đồng 。 如như 釋thích 通thông 序tự 則tắc 句cú 句cú 須tu 四tứ 。 通thông 貫quán 正chánh 宗tông 及cập 流lưu 通thông 故cố 。 若nhược 釋thích 正chánh 宗tông 則tắc 本bổn 迹tích 各các 三tam 。 義nghĩa 通thông 四tứ 種chủng 。 若nhược 釋thích 流lưu 通thông 還hoàn 須tu 具cụ 四tứ 。 通thông 收thu 正chánh 宗tông 。 又hựu 正chánh 宗tông 中trung 迹tích 門môn 既ký 闕khuyết 久cửu 遠viễn 本bổn 迹tích 。 所sở 以dĩ 借tá 用dụng 體thể 用dụng 本bổn 迹tích 。 則tắc 四tứ 名danh 不bất 闕khuyết 。 又hựu 序tự 中trung 約ước 教giáo 須tu 觀quán 文văn 勢thế 。 或hoặc 須tu 以dĩ 五ngũ 時thời 分phân 別biệt 。 則tắc 教giáo 在tại 其kỳ 中trung 。 或hoặc 須tu 以dĩ 諸chư 教giáo 分phân 別biệt 。 則tắc 將tương 時thời 以dĩ 判phán 。 正chánh 中trung 約ước 教giáo 則tắc 一nhất 向hướng 明minh 開khai 。 本bổn 中trung 約ước 教giáo 則tắc 不bất 從tùng 教giáo 判phán 。 但đãn 點điểm 遠viễn 本bổn 遠viễn 妙diệu 自tự 彰chương 。 若nhược 解giải 斯tư 文văn 則tắc 一nhất 部bộ 經kinh 心tâm 如như 觀quán 指chỉ 掌chưởng 。 四tứ 意ý 消tiêu 釋thích 無vô 勞lao 再tái 思tư 。 故cố 今kim 且thả 寄ký 三tam 段đoạn 大đại 文văn 通thông 示thị 其kỳ 相tương/tướng 。 既ký 了liễu 通thông 已dĩ 還hoàn 將tương 此thử 意ý 委ủy 悉tất 別biệt 消tiêu 。 初sơ 因nhân 緣duyên 中trung 未vị 暇hạ 歷lịch 品phẩm 。 且thả 示thị 三tam 段đoạn 即tức 種chủng 。 熟thục 。 脫thoát 。 然nhiên 種chủng 等đẳng 三tam 亦diệc 須tu 約ước 於ư 序tự 等đẳng 三tam 法pháp 以dĩ 辨biện 因nhân 緣duyên 。 若nhược 唯duy 序tự 等đẳng 則tắc 無vô 階giai 降giáng/hàng 過quá 未vị 因nhân 果quả 。 若nhược 唯duy 種chủng 等đẳng 聞văn 無vô 所sở 從tùng 。 以dĩ 種chủng 等đẳng 三tam 於ư 序tự 等đẳng 三tam 。 所sở 從tùng 得đắc 益ích 不bất 同đồng 故cố 也dã 。 且thả 如như 序tự 中trung 通thông 序tự 在tại 滅diệt 後hậu 。 別biệt 序tự 通thông 過quá 現hiện 。 若nhược 佛Phật 在tại 世thế 。 別biệt 序tự 五ngũ 中trung 節tiết 節tiết 益ích 異dị 。 如như 說thuyết 《# 無vô 量lượng 義nghĩa 》# 密mật 得đắc 種chủng 等đẳng 三tam 益ích 不bất 同đồng 。 故cố 覩đổ 定định 見kiến 光quang 覺giác 動động 蒙mông 華hoa 。 乃nãi 至chí 問vấn 答đáp 亦diệc 有hữu 種chủng 等đẳng 三tam 益ích 可khả 知tri 。 正chánh 中trung 本bổn 迹tích 諸chư 品phẩm 不bất 同đồng 。 故cố 通thông 別biệt 序tự 至chí 佛Phật 滅diệt 後hậu 。 被bị 流lưu 通thông 人nhân 勸khuyến 持trì 誦tụng 說thuyết 。 亦diệc 有hữu 種chủng 等đẳng 。 況huống 正chánh 宗tông 耶da 。 故cố 寄ký 此thử 兩lưỡng 三tam 方phương 曉hiểu 因nhân 緣duyên 。

初sơ 約ước 種chủng 等đẳng 者giả 。 須tu 寄ký 教giáo 相tương/tướng 方phương 分phần/phân 有hữu 無vô 。 故cố 諸chư 教giáo 因nhân 緣duyên 。 長trường 短đoản 不bất 等đẳng 。 如như 三tam 藏tạng 人nhân 三tam 祇kỳ 百bách 劫kiếp 。 秖kỳ 云vân 自tự 修tu 六Lục 度Độ 肥phì 功công 德đức 身thân 相tướng 好hảo/hiếu 莊trang 嚴nghiêm 。 與dữ 物vật 結kết 緣duyên 為vi 種chủng 熟thục 脫thoát 。 通thông 教giáo 初sơ 心tâm 自tự 行hành 。 近cận 從tùng 七thất 地địa 留lưu 惑hoặc 潤nhuận 生sanh 。 與dữ 物vật 結kết 緣duyên 云vân 初sơ 下hạ 種chủng 。 兩lưỡng 教giáo 入nhập 滅diệt 無vô 未vị 來lai 化hóa 。 但đãn 成thành 佛Phật 時thời 而nhi 熟thục 脫thoát 之chi 。 教giáo 權quyền 理lý 權quyền 非phi 今kim 經kinh 意ý 。 別biệt 教giáo 初Sơ 地Địa 尚thượng 能năng 具cụ 之chi 。 何hà 況huống 果quả 滿mãn 。 別biệt 教giáo 雖tuy 具cụ 教giáo 終chung 是thị 權quyền 。 況huống 復phục 能năng 有hữu 本bổn 因nhân 遠viễn 種chủng 。 今kim 經kinh 本bổn 迹tích 二nhị 門môn 施thí 化hóa 並tịnh 異dị 他tha 經kinh 。 此thử 文văn 四tứ 節tiết 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 故cố 四tứ 節tiết 中trung 唯duy 初sơ 二nhị 節tiết 。 名danh 本bổn 眷quyến 屬thuộc 。 初sơ 第đệ 一nhất 節tiết 。 雖tuy 脫thoát 在tại 現hiện 。 具cụ 騰đằng 本bổn 種chủng 故cố 名danh 本bổn 眷quyến 屬thuộc 。 今kim 不bất 云vân 是thị 本bổn 者giả 。 以dĩ 同đồng 在tại 今kim 始thỉ 脫thoát 故cố 也dã 。 本bổn 種chủng 近cận 脫thoát 者giả 。 以dĩ 彌Di 勒Lặc 不bất 識thức 發phát 疑nghi 故cố 來lai 偏thiên 得đắc 本bổn 名danh 。 然nhiên 現hiện 脫thoát 者giả 若nhược 未vị 得đắc 佛Phật 智trí 。 猶do 未vị 能năng 知tri 種chủng 。 今kim 出xuất 其kỳ 意ý 耳nhĩ 。 於ư 中trung 為vi 二nhị 。

初sơ 明minh 種chủng 等đẳng 三tam 。 次thứ 明minh 序tự 等đẳng 三tam 。 初sơ 文văn 四tứ 。

初sơ 正chánh 明minh 因nhân 緣duyên 。 次thứ 。

雖tuy 未vị

下hạ 。 釋thích 疑nghi 。 三tam 。

其kỳ 間gian

下hạ 。 約ước 三tam 世thế 九cửu 世thế 以dĩ 釋thích 因nhân 緣duyên 。 四tứ 。

何hà 以dĩ 故cố 。

下hạ 。 引dẫn 證chứng 三tam 世thế 九cửu 世thế 因nhân 緣duyên 。 初sơ 文văn 即tức 是thị 四tứ 節tiết 示thị 相tương/tướng 。 初sơ 之chi 一nhất 節tiết 本bổn 因nhân 果quả 種chủng 。 果quả 後hậu 方phương 熟thục 王vương 城thành 乃nãi 脫thoát 。

次thứ

復phục 次thứ

下hạ 。 本bổn 因nhân 果quả 種chủng 。 果quả 後hậu 近cận 熟thục 。 適thích 過quá 世thế 脫thoát 。 指chỉ 地địa 踊dũng 者giả 。 故cố 知tri 地địa 踊dũng 云vân 本bổn 眷quyến 屬thuộc 者giả 。 乃nãi 是thị 本bổn 種chủng 近cận 世thế 始thỉ 脫thoát 。 既ký 彌Di 勒Lặc 不bất 識thức 。 非phi 極cực 近cận 也dã 。 次thứ 中trung 間gian 種chủng 。 昔tích 教giáo 熟thục 今kim 日nhật 脫thoát 。

次thứ

復phục 次thứ

下hạ 。 今kim 日nhật 種chủng 未vị 來lai 熟thục 未vị 來lai 脫thoát 。 此thử 四tứ 節tiết 者giả 且thả 取thủ 大đại 概khái 。 本bổn 因nhân 本bổn 果quả 訖ngật 至chí 中trung 間gian 近cận 世thế 今kim 日nhật 。 竪thụ 深thâm 橫hoạnh/hoành 廣quảng 何hà 但đãn 四tứ 節tiết 。 乃nãi 至chí 未vị 來lai 。 永vĩnh 永vĩnh 不bất 絕tuyệt 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 現hiện 果quả 無vô 因nhân 現hiện 因nhân 無vô 果quả 。 還hoàn 同đồng 灰hôi 斷đoạn 化hóa 無vô 始thỉ 終chung 。 故cố 知tri 節tiết 節tiết 重trùng 重trùng 無vô 極cực 。 而nhi 終chung 以dĩ 佛Phật 乘thừa 三tam 段đoạn 為vi 本bổn 。 而nhi 以dĩ 人nhân 天thiên 三tam 教giáo 助trợ 顯hiển 。

雖tuy 未vị

下hạ 。 釋thích 疑nghi 也dã 。 今kim 明minh 因nhân 緣duyên 。 準chuẩn 文văn 次thứ 第đệ 且thả 合hợp 在tại 迹tích 。 探thám 約ước 本bổn 地địa 中trung 間gian 者giả 。 正chánh 兼kiêm 本bổn 迹tích 示thị 一nhất 部bộ 相tương/tướng 。 取thủ 後hậu 文văn 意ý 。 取thủ 化hóa 儀nghi 意ý 。 次thứ 約ước 。

三tam 世thế 九cửu 世thế

者giả 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 一nhất 記ký 引dẫn 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 。 《# 瓔anh 珞lạc 》# 。 故cố 知tri 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 三tam 世thế 九cửu 世thế 種chủng 熟thục 脫thoát 三tam 。 是thị 則tắc 念niệm 念niệm 三tam 密mật 。 念niệm 念niệm 三tam 九cửu 。 念niệm 念niệm 三tam 段đoạn 。 念niệm 念niệm 逆nghịch 順thuận 。 念niệm 念niệm 身thân 土thổ/độ 。 一nhất 一nhất 不bất 同đồng 一nhất 一nhất 入nhập 實thật 。

四tứ 引dẫn 本bổn 文văn 證chứng 者giả 。 證chứng 三tam 世thế 也dã 。 若nhược 有hữu 三tam 世thế 即tức 有hữu 九cửu 世thế 。 九cửu 秖kỳ 是thị 三tam 故cố 且thả 通thông 證chứng 大đại 體thể 三tam 世thế 。 念niệm 念niệm 三tam 世thế 準chuẩn 例lệ 可khả 知tri 。 神thần 通thông 屬thuộc 過quá 去khứ 。 通thông 義nghĩa 其kỳ 實thật 通thông 於ư 三tam 世thế 。 對đối 餘dư 二nhị 別biệt 故cố 。 師sư 子tử 是thị 現hiện 。 威uy 猛mãnh 是thị 未vị 。 為vi 令linh 知tri 佛Phật 化hóa 緣duyên 遠viễn 故cố 。 還hoàn 引dẫn 本bổn 文văn 舉cử 遠viễn 攝nhiếp 近cận 以dĩ 證chứng 四tứ 節tiết 。

以dĩ 如như 是thị

下hạ 。 約ước 序tự 等đẳng 三tam 。 初sơ 文văn 先tiên 通thông 指chỉ 二nhị 序tự 。 故cố 云vân 序tự 分phần/phân 通thông 無vô 可khả 表biểu 故cố 。

眾chúng 見kiến

下hạ 。 別biệt 指chỉ 別biệt 序tự 。 為vi 生sanh 正chánh 之chi 由do 。 故cố 云vân 眾chúng 見kiến 希hy 有hữu 。

顒ngung 顒ngung

者giả 。 仰ngưỡng 也dã 。

佛Phật 乘thừa 機cơ

下hạ 。 正chánh 宗tông 。 三tam 。

非phi 但đãn

下hạ 。 正chánh 明minh 正chánh 宗tông 為vi 流lưu 通thông 之chi 本bổn 。 三tam 段đoạn 既ký 其kỳ 俱câu 生sanh 種chủng 等đẳng 。 則tắc 知tri 字tự 字tự 句cú 句cú 會hội 會hội 味vị 味vị 。 世thế 世thế 念niệm 念niệm 。 常thường 為vì 眾chúng 生sanh 。 作tác 一nhất 佛Phật 乘thừa 種chủng 熟thục 脫thoát 也dã 。

此thử 文văn 且thả 從tùng 今kim 部bộ 大đại 判phán 。 如như 今kim 釋Thích 迦Ca 說thuyết 此thử 經Kinh 時thời 。 通thông 五ngũ 別biệt 五ngũ 無vô 非phi 因nhân 緣duyên 。 即tức 證chứng 信tín 之chi 因nhân 緣duyên 。 發phát 起khởi 之chi 因nhân 緣duyên 。 又hựu 通thông 五ngũ 和hòa 合hợp 之chi 因nhân 緣duyên 。 別biệt 五ngũ 次thứ 第đệ 之chi 因nhân 緣duyên 。 故cố 從tùng 序tự 至chí 正chánh 於ư 得đắc 脫thoát 者giả 。 故cố 云vân 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 降giáng/hàng 此thử 之chi 外ngoại 餘dư 皆giai 種chủng 熟thục 。 故cố 未vị 脫thoát 者giả 益ích 在tại 流lưu 通thông 。 故cố 云vân 遠viễn 霑triêm 妙diệu 道đạo 。 並tịnh 是thị 此thử 經Kinh 之chi 感cảm 應ứng 。

言ngôn 。

後hậu 五ngũ 百bách 歲tuế

者giả 。 若nhược 準chuẩn 《# 毘tỳ 尼ni 母mẫu 論luận 》# 。 直trực 列liệt 五ngũ 百bách 。 云vân 。

第đệ 一nhất 百bách 年niên 。 解giải 脫thoát 堅kiên 固cố 。 第đệ 二nhị 百bách 年niên 。 禪thiền 定định 堅kiên 固cố 。 第đệ 三tam 百bách 年niên 。 持trì 戒giới 堅kiên 固cố 。 第đệ 四tứ 百bách 年niên 。 多đa 聞văn 堅kiên 固cố 。 第đệ 五ngũ 百bách 年niên 。 布bố 施thí 堅kiên 固cố 。 言ngôn 後hậu 五ngũ 百bách 最tối 後hậu 百bách 耳nhĩ 。 有hữu 人nhân 云vân 。

準chuẩn 《# 大đại 集tập 》# 有hữu 五ngũ 五ngũ 百bách 。 第đệ 一nhất 乃nãi 至chí 第đệ 四tứ 同đồng 前tiền 。 唯duy 第đệ 五ngũ 五ngũ 百bách 云vân 鬪đấu 諍tranh 堅kiên 固cố 。 言ngôn 後hậu 五ngũ 百bách 者giả 。 最tối 後hậu 五ngũ 百bách 也dã 。 若nhược 單đơn 論luận 五ngũ 百bách 。 猶do 在tại 正Chánh 法Pháp 。 雖tuy 出xuất 論luận 文văn 其kỳ 理lý 稍sảo 壅ủng 。 然nhiên 五ngũ 五ngũ 百bách 且thả 從tùng 一nhất 往vãng 。 末Mạt 法Pháp 之chi 初sơ 冥minh 利lợi 不bất 無vô 。 且thả 據cứ 大đại 教giáo 可khả 流lưu 行hành 時thời 。 故cố 云vân 五ngũ 百bách 。 故cố 序tự 等đẳng 三tam 莫mạc 非phi 感cảm 應ứng 。

又hựu 示thị 教giáo 相tương/tướng 者giả

教giáo 家gia 之chi 相tướng 故cố 云vân 教giáo 相tương/tướng 。 五ngũ 味vị 分phân 別biệt 為vi 顯hiển 醍đề 醐hồ 。 通thông 論luận 聖thánh 言ngôn 被bị 下hạ 。 俱câu 名danh 為vi 教giáo 。 今kim 教giáo 別biệt 有hữu 顯hiển 實thật 之chi 功công 。 故cố 名danh 為vi 相tương/tướng 。 又hựu 別biệt 約ước 三tam 段đoạn 示thị 醍đề 醐hồ 相tương/tướng 。 故cố 名danh 為vi 相tương/tướng 。 故cố 於ư 三tam 段đoạn 各các 簡giản 偏thiên 小tiểu 。 此thử 且thả 通thông 作tác 一nhất 種chủng 三tam 段đoạn 。 讓nhượng 下hạ 本bổn 迹tích 。 是thị 故cố 未vị 分phần/phân 二nhị 種chủng 三tam 段đoạn 。

問vấn 。

若nhược 爾nhĩ 。 與dữ 向hướng 因nhân 緣duyên 三tam 段đoạn 何hà 別biệt 。

答đáp 。

前tiền 直trực 寄ký 三tam 時thời 對đối 感cảm 應ứng 人nhân 。 以dĩ 明minh 種chủng 等đẳng 。 今kim 委ủy 辨biện 所sở 說thuyết 用dụng 淺thiển 深thâm 法Pháp 。 故cố 略lược 約ước 四tứ 教giáo 以dĩ 簡giản 三tam 段đoạn 。 究cứu 而nhi 言ngôn 之chi 。 還hoàn 是thị 因nhân 緣duyên 妙diệu 三tam 段đoạn 耳nhĩ 。 況huống 觀quán 心tâm 本bổn 迹tích 咸hàm 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 委ủy 簡giản 教giáo 相tương/tướng 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 。 先tiên 約ước 相tương 待đãi 以dĩ 判phán 麁thô 。 次thứ 約ước 絕tuyệt 待đãi 以dĩ 辨biện 妙diệu 。

問vấn 。

通thông 序tự 五ngũ 義nghĩa 。 別biệt 序tự 華hoa 地địa 。 此thử 等đẳng 是thị 事sự 。 何hà 得đắc 三tam 段đoạn 俱câu 名danh 示thị 教giáo 。

答đáp 。

通thông 論luận 皆giai 是thị 正chánh 說thuyết 前tiền 相tương/tướng 。 別biệt 論luận 唯duy 問vấn 答đáp 是thị 教giáo 。 且thả 從tùng 通thông 說thuyết 無vô 不bất 表biểu 教giáo 。 故cố 文văn 簡giản 云vân 非phi 為vi 人nhân 天thiên 作tác 序tự 等đẳng 也dã 。

二Nhị 乘Thừa

三tam 藏tạng 也dã 。

即tức 空không

通thông 也dã 。

獨độc 菩Bồ 薩Tát

別biệt 也dã 。

正chánh 直trực

等đẳng 者giả 。 開khai 權quyền 教giáo 也dã 。 正chánh 及cập 流lưu 通thông 準chuẩn 此thử 可khả 見kiến 。

螢huỳnh 光quang

者giả 。 《# 大đại 品phẩm 》# 云vân 。

菩Bồ 薩Tát 一nhất 日nhật 行hành 般Bát 若Nhã 。 如như 日nhật 照chiếu 世thế 。 勝thắng 螢huỳnh 火hỏa 蟲trùng 。

此thử 斥xích 三tam 藏tạng 。 故cố 指chỉ 燈đăng 炬cự 以dĩ 譬thí 通thông 教giáo 。 燈đăng 如như 二Nhị 乘Thừa 。 炬cự 如như 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 同đồng 般Bát 若Nhã 不bất 無vô 明minh 晦hối 。 道đạo 種chủng 智trí 是thị 別biệt 。 如như 星tinh 月nguyệt 者giả 。 地địa 前tiền 如như 星tinh 。 登đăng 地địa 如như 月nguyệt 。 故cố 星tinh 雖tuy 有hữu 明minh 光quang 不bất 及cập 遠viễn 。 令linh 遠viễn 見kiến 故cố 。 凡phàm 智trí 雖tuy 照chiếu 不bất 及cập 聖thánh 明minh 。 其kỳ 心tâm 遠viễn 故cố 。 月nguyệt 不bất 及cập 日nhật 帶đái 教giáo 道đạo 故cố 。 亦diệc 應ưng 更cánh 明minh 三tam 智trí 三tam 諦đế 次thứ 不bất 次thứ 等đẳng 。 以dĩ 顯hiển 教giáo 相tương/tướng 。 於ư 此thử 非phi 急cấp 。

楊dương 葉diệp

等đẳng 者giả 。 《# 大đại 經kinh 。 嬰anh 兒nhi 行hành 品phẩm 》# 意ý 也dã 。 今kim 文văn 略lược 出xuất 人nhân 天thiên 者giả 。 然nhiên 嬰anh 兒nhi 在tại 小tiểu 義nghĩa 通thông 諸chư 教giáo 。 且thả 從tùng 極cực 小tiểu 故cố 指chỉ 人nhân 天thiên 。 但đãn 彼bỉ 經kinh 喻dụ 從tùng 頓đốn 向hướng 漸tiệm 。 初sơ 云vân 不bất 能năng 起khởi 住trụ 來lai 去khứ 語ngữ 言ngôn 。 圓viên 嬰anh 兒nhi 也dã 。 大đại 字tự 者giả 。 藏tạng 也dã 。 不bất 知tri 苦khổ 樂lạc 等đẳng 。 通thông 也dã 。 下hạ 作tác 大đại 小tiểu 等đẳng 別biệt 也dã 。 啼đề 哭khốc 等đẳng 。 人nhân 天thiên 也dã 。 經kinh 既ký 通thông 以dĩ 小tiểu 善thiện 為vi 嬰anh 兒nhi 。 故cố 圓viên 因nhân 位vị 亦diệc 名danh 嬰anh 兒nhi 。 經Kinh 云vân 。

半bán 字tự 者giả 。 謂vị 九cửu 部bộ 。 滿mãn 字tự 者giả 。 謂vị 《# 毘tỳ 伽già 羅la 論luận 》# 。

此thử 云vân 字tự 本bổn 。 河hà 西tây 云vân 。

世thế 間gian 文văn 字tự 之chi 根căn 本bổn 。 雖tuy 是thị 外ngoại 論luận 而nhi 無vô 邪tà 法pháp 。 將tương 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 之chi 所sở 造tạo 作tác 。 故cố 譬thí 衍diễn 門môn 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。

古cổ 人nhân 唯duy 知tri 衍diễn 門môn 一nhất 大đại 。 今kim 則tắc 不bất 然nhiên 。 簡giản 共cộng 別biệt 後hậu 唯duy 以dĩ 圓viên 門môn 而nhi 為vi 滿mãn 也dã 。 依y 義nghĩa 不bất 依y 語ngữ 。 斯tư 之chi 謂vị 矣hĩ 。

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất (# 上thượng )#

法pháp 華hoa 文văn 句cú 記ký 卷quyển 一nhất (# 中trung )#

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 述thuật

次thứ 示thị 本bổn 迹tích 者giả

為vi 二nhị 。

先tiên 法pháp 。 次thứ 譬thí 。 初sơ 法pháp 為vi 五ngũ 。

先tiên 。 指chỉ 本bổn 因nhân 所sở 稟bẩm 。 次thứ 。

但đãn 佛Phật

下hạ 。 指chỉ 本bổn 果quả 所sở 說thuyết 。 三tam 。 中trung 間gian 行hành 化hóa 。 四tứ 。 今kim 日nhật 所sở 說thuyết 。 五ngũ 。 未vị 來lai 所sở 說thuyết 。 自tự 從tùng 本bổn 因nhân 所sở 稟bẩm 莫mạc 非phi 真chân 實thật 三tam 段đoạn 。 雖tuy 俱câu 真chân 實thật 本bổn 不bất 可khả 多đa 。 故cố 下hạ 三tam 文văn 咸hàm 同đồng 一nhất 本bổn 因nhân 果quả 真chân 實thật 三tam 段đoạn 教giáo 相tương/tướng 。 此thử 中trung 正chánh 簡giản 久cửu 本bổn 真chân 實thật 。 是thị 故cố 云vân 也dã 。 然nhiên 以dĩ 本bổn 因nhân 所sở 稟bẩm 亦diệc 是thị 彼bỉ 佛Phật 迹tích 說thuyết 恐khủng 無vô 窮cùng 。 故cố 但đãn 在tại 今kim 佛Phật 因nhân 果quả 為vi 本bổn 。 據cứ 理lý 非phi 不bất 稟bẩm 餘dư 佛Phật 化hóa 。 因nhân 緣duyên 約ước 教giáo 既ký 指chỉ 今kim 佛Phật 。 故cố 明minh 本bổn 迹tích 。 且thả 廢phế 於ư 他tha 。 故cố 指chỉ 今kim 經kinh 壽thọ 量lượng 為vi 釋Thích 迦Ca 本bổn 。 不bất 得đắc 更cánh 指chỉ 前tiền 佛Phật 所sở 說thuyết 。 前tiền 佛Phật 復phục 有hữu 前tiền 佛Phật 。 故cố 云vân 無vô 窮cùng 。 唯duy 指chỉ 一nhất 佛Phật 則tắc 無vô 斯tư 過quá 。 降giáng/hàng 茲tư 一nhất 本bổn 餘dư 皆giai 是thị 迹tích 。

問vấn 。

恐khủng 墮đọa 無vô 窮cùng 唯duy 論luận 釋Thích 迦Ca 。 今kim 欲dục 論luận 諸chư 佛Phật 展triển 轉chuyển 稟bẩm 教giáo 。 終chung 有hữu 一nhất 佛Phật 在tại 初sơ 無vô 教giáo 。 無vô 教giáo 為vi 本bổn 有hữu 何hà 無vô 窮cùng 。 若nhược 許hứa 有hữu 窮cùng 。 墮đọa 無vô 因nhân 過quá 。

答đáp 。

拂phất 迹tích 求cầu 本bổn 。 本bổn 求cầu 所sở 說thuyết 以dĩ 獲hoạch 實thật 利lợi 。 縱túng/tung 有hữu 最tối 初sơ 不bất 同đồng 今kim 初sơ 。 何hà 益ích 行hành 解giải 耶da 。

問vấn 。

若nhược 許hứa 有hữu 最tối 初sơ 無vô 教giáo 。 何hà 須tu 稟bẩm 今kim 佛Phật 之chi 教giáo 。

答đáp 。

無vô 教giáo 之chi 時thời 則tắc 內nội 熏huân 自tự 悟ngộ 。 有hữu 教giáo 之chi 日nhật 何hà 得đắc 守thủ 迷mê 。 如như 百bách 迷mê 盲manh 俱câu 不bất 知tri 路lộ 。 一nhất 迷mê 先tiên 達đạt 以dĩ 教giáo 餘dư 迷mê 。 餘dư 迷mê 守thủ 愚ngu 不bất 受thọ 先tiên 教giáo 。 誰thùy 之chi 過quá 歟# 。 且thả 驗nghiệm 釋Thích 迦Ca 一nhất 化hóa 得đắc 益ích 難nan 思tư 。 況huống 復phục 爾nhĩ 前tiền 益ích 難nan 稱xưng 紀kỷ 。 寧ninh 不bất 稟bẩm 教giáo 。 然nhiên 終chung 成thành 無vô 益ích 之chi 論luận 。 不bất 可khả 以dĩ 此thử 為vi 窮cùng 。 以dĩ 無vô 益ích 於ư 稟bẩm 教giáo 者giả 故cố 。 又hựu 十thập 方phương 世thế 界giới 。 亦diệc 有hữu 嗅khứu 香hương 覺giác 觸xúc 瞪trừng 視thị 而nhi 得đắc 悟ngộ 者giả 。 豈khởi 以dĩ 聲thanh 教giáo 求cầu 其kỳ 初sơ 耶da 。

師sư 子tử 奮phấn 迅tấn 。 未vị 來lai 永vĩnh 永vĩnh

者giả 。 奮phấn 迅tấn 具cụ 二nhị 義nghĩa 。 左tả 右hữu 如như 現hiện 前tiền 卻khước 如như 未vị 。 故cố 下hạ 疏sớ/sơ 文văn 云vân 。

釋thích 此thử 句cú 者giả 應ưng 具cụ 二nhị 解giải 。 即tức 現hiện 未vị 也dã 。

今kim 存tồn 後hậu 解giải 故cố 云vân 未vị 來lai 。 前tiền 存tồn 前tiền 解giải 故cố 云vân 現hiện 在tại 。

譬thí 大đại 樹thụ

者giả 。 總tổng 譬thí 前tiền 三tam 節tiết 為vi 拂phất 遊du 中trung 本bổn 迹tích 故cố 也dã 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 以dĩ 易dị 解giải 故cố 不bất 復phục 合hợp 喻dụ 。

次thứ 示thị 觀quán 心tâm 相tương/tướng 者giả

先tiên 總tổng 。 次thứ 別biệt 。 總tổng 中trung 有hữu 二nhị 重trọng/trùng 。

一nhất 。 約ước 修tu 行hành 。 二nhị 。 約ước 法Pháp 門môn 。 行hành 謂vị 所sở 行hành 法pháp 即tức 所sở 用dụng 。 行hành 必tất 先tiên 戒giới 次thứ 定định 後hậu 慧tuệ 。 用dụng 必tất 先tiên 以dĩ 慧tuệ 擇trạch 後hậu 方phương 定định 戒giới 。 定định 為vi 戒giới 本bổn 故cố 戒giới 復phục 居cư 後hậu 。 又hựu 觀quán 心tâm 者giả 。 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 中trung 。 或hoặc 約ước 行hành 相tương/tướng 。 或hoặc 約ước 法Pháp 門môn 。 或hoặc 從tùng 觀quán 境cảnh 。 故cố 銷tiêu 文văn 例lệ 之chi 亦diệc 對đối 三tam 分phần/phân 。 義nghĩa 當đương 觀quán 心tâm 。 次thứ 別biệt 意ý 者giả 。 三tam 分phần/phân 各các 三tam 。 初sơ 戒giới 三tam 者giả 。

方phương 便tiện 如như 序tự 。 白bạch 四tứ 如như 正chánh 。 結kết 竟cánh 如như 流lưu 通thông 。 言ngôn 前tiền 方phương 便tiện 者giả 。 單đơn 白bạch 已dĩ 前tiền 皆giai 方phương 便tiện 也dã 。 定định 三tam 分phần/phân 者giả 。

二nhị 十thập 五ngũ 方phương 便tiện 為vi 序tự 。 入nhập 觀quán 坐tọa 儀nghi 為vi 正chánh 。 行hành 住trụ 歷lịch 緣duyên 為vi 流lưu 通thông 。 亦diệc 可khả 以dĩ 習tập 學học 為vi 序tự 。 自tự 行hành 為vi 正chánh 。 教giáo 他tha 為vi 流lưu 通thông 。 餘dư 二nhị 悉tất 爾nhĩ 。 次thứ 更cánh 約ước 善thiện 入nhập 出xuất 住trụ 等đẳng 。 此thử 依y 經kinh 列liệt 。 若nhược 從tùng 三tam 分phần/phân 則tắc 入nhập 序tự 。 住trụ 正chánh 。 出xuất 為vi 流lưu 通thông 。 慧tuệ 三tam 亦diệc 爾nhĩ 。 從tùng 文văn 從tùng 義nghĩa 次thứ 第đệ 不bất 同đồng 。 三tam 分phần/phân 應ưng 云vân 空không 序tự 。 中trung 正chánh 。 假giả 為vi 流lưu 通thông 。 言ngôn 。

而nhi 退thoái

者giả 。 經kinh 末mạt 但đãn 云vân 。

而nhi 去khứ

去khứ 秖kỳ 是thị 退thoái 。

但đãn 準chuẩn 望vọng

等đẳng 者giả 。 盡tận 令linh 用dụng 四tứ 其kỳ 辭từ 則tắc 難nạn/nan 。 但đãn 令linh 不bất 失thất 旨chỉ 。

如như 共cộng 轍triệt 鹹hàm 會hội

鹹hàm

字tự 恐khủng 誤ngộ 。 秖kỳ 應ưng 單đơn 作tác 。 或hoặc 恐khủng 如như 流lưu 入nhập 海hải 一nhất 同đồng 鹹hàm 味vị 。 文văn 體thể 語ngữ 倒đảo 。 故cố 知tri 不bất 必tất 皆giai 用dụng 四tứ 意ý 。 又hựu 觀quán 心tâm 一nhất 文văn 。 除trừ 〈# 安an 樂lạc 行hành 〉# 中trung 修tu 攝nhiếp 其kỳ 心tâm 等đẳng 。 餘dư 皆giai 義nghĩa 立lập 。 又hựu 本bổn 門môn 雖tuy 本bổn 。 但đãn 〈# 壽thọ 量lượng 〉# 一nhất 文văn 正chánh 明minh 本bổn 迹tích 。 餘dư 亦diệc 義nghĩa 立lập 。 又hựu 前tiền 迹tích 門môn 準chuẩn 部bộ 有hữu 故cố 。 是thị 故cố 義nghĩa 立lập 。 後hậu 本bổn 門môn 中trung 除trừ 〈# 壽thọ 量lượng 〉# 已dĩ 。 理lý 合hợp 有hữu 故cố 是thị 故cố 義nghĩa 立lập 。 又hựu 觀quán 心tâm 文văn 序tự 及cập 流lưu 。 通thông 準chuẩn 望vọng 正chánh 宗tông 理lý 須tu 義nghĩa 立lập 。 於ư 正chánh 宗tông 中trung 唯duy 〈# 安an 樂lạc 行hành 〉# 理lý 定định 須tu 故cố 。 餘dư 皆giai 義nghĩa 立lập 。 迹tích 門môn 正chánh 說thuyết 既ký 云vân 開khai 會hội 。 若nhược 迷mê 觀quán 境cảnh 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 及cập 本bổn 門môn 中trung 增tăng 念niệm 佛Phật 觀quán 增tăng 道đạo 損tổn 生sanh 。 及cập 流lưu 通thông 中trung 隨tùy 喜hỷ 不bất 輕khinh 三tam 昧muội 所sở 依y 。 諸chư 行hành 所sở 託thác 。 一nhất 切thiết 不bất 成thành 以dĩ 觀quán 心tâm 名danh 通thông 。 於ư 觀quán 等đẳng 中trung 間gian 三tam 即tức 結kết 緣duyên 。 當đương 機cơ 通thông 用dụng 觀quán 故cố 。 影ảnh 響hưởng 發phát 起khởi 化hóa 功công 。 若nhược 成thành 成thành 分phần/phân 證chứng 觀quán 。 所sở 以dĩ 觀quán 心tâm 一nhất 文văn 人nhân 謂vị 最tối 寬khoan 。 於ư 理lý 甚thậm 要yếu 。 況huống 今kim 大đại 師sư 且thả 為vi 成thành 於ư 初sơ 心tâm 學học 者giả 。 始thỉ 從tùng 如như 是thị 以dĩ 至chí 而nhi 去khứ 。 覩đổ 異dị 文văn 識thức 一nhất 觀quán 。 亦diệc 識thức 昔tích 經kinh 文văn 同đồng 觀quán 異dị 及cập 文văn 觀quán 俱câu 異dị 。 亦diệc 識thức 當đương 教giáo 文văn 觀quán 俱câu 同đồng 兼kiêm 等đẳng 開khai 等đẳng 準chuẩn 例lệ 可khả 識thức 。 是thị 故cố 必tất 須tu 觀quán 心tâm 以dĩ 釋thích 。 又hựu 因nhân 緣duyên 釋thích 隨tùy 其kỳ 義nghĩa 勢thế 。 須tu 分phần/phân 今kim 昔tích 。

先tiên 釋thích 序tự 中trung 。 先tiên 對đối 辨biện 通thông 別biệt 。 次thứ 正chánh 釋thích 通thông 序tự 。 初sơ 文văn 又hựu 二nhị 。

先tiên 分phần/phân 二nhị 文văn 。 次thứ 正chánh 辨biện 異dị 。 中trung 云vân 。

通thông 序tự 通thông 諸chư 教giáo

者giả 。 亦diệc 可khả 云vân 通thông 序tự 通thông 諸chư 部bộ 。 別biệt 序tự 別biệt 一nhất 部bộ 。 亦diệc 可khả 云vân 通thông 序tự 通thông 諸chư 經kinh 。 別biệt 序tự 別biệt 一nhất 教giáo 。 今kim 經kinh 部bộ 教giáo 唯duy 在tại 一nhất 教giáo 。 故cố 且thả 以dĩ 教giáo 對đối 經kinh 言ngôn 之chi 。 又hựu 通thông 序tự 名danh 通thông 而nhi 體thể 別biệt 。 別biệt 序tự 事sự 別biệt 而nhi 義nghĩa 通thông 。 義nghĩa 通thông 故cố 通thông 有hữu 別biệt 序tự 。 體thể 別biệt 故cố 別biệt 在tại 今kim 經kinh 。 故cố 知tri 今kim 經kinh 通thông 別biệt 俱câu 別biệt 別biệt 在tại 佛Phật 乘thừa 。 以dĩ 如như 是thị 等đẳng 。 不bất 關quan 諸chư 經kinh 。 方phương 可khả 得đắc 名danh 。 正chánh 家gia 之chi 序tự 。 正chánh 名danh 序tự 家gia 之chi 正chánh 。 故cố 一nhất 家gia 相tương/tướng 承thừa 三tam 段đoạn 可khả 識thức 。 故cố 釋thích 如như 是thị 竟cánh 一nhất 部bộ 炳bỉnh 然nhiên 。 不bất 然nhiên 豈khởi 有hữu 送tống 客khách 之chi 序tự 而nhi 敘tự 遊du 山sơn 。 禪thiền 祖tổ 碑bi 文văn 而nhi 譚đàm 律luật 頌tụng 。 故cố 須tu 摩ma 頂đảnh 至chí 足túc 皆giai 是thị 一nhất 身thân 。 豈khởi 以dĩ 通thông 途đồ 之chi 言ngôn 能năng 消tiêu 通thông 別biệt 二nhị 序tự 。 若nhược 不bất 異dị 者giả 。 發phát 起khởi 徒đồ 施thí 。 於ư 中trung 先tiên 標tiêu 離ly 合hợp 。 云vân 。

或hoặc 五ngũ 六lục 七thất

者giả 。 五ngũ 者giả 如như 文văn 。 合hợp 佛Phật 及cập 處xứ 。 六lục 則tắc 離ly 佛Phật 及cập 處xứ 。 七thất 則tắc 離ly 我ngã 與dữ 聞văn 。

初sơ 通thông 序tự 元nguyên 起khởi 。 由do 阿a 泥nê 樓lâu 逗đậu 令linh 阿A 難Nan 問vấn 佛Phật 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 六lục 記ký 。

次thứ 略lược 解giải 五ngũ 義nghĩa 。 謂vị 。

法pháp 體thể

等đẳng 者giả 。 略lược 釋thích 意ý 顯hiển 故cố 先tiên 明minh 之chi 。 下hạ 廣quảng 釋thích 中trung 縱túng/tung 有hữu 兼kiêm 釋thích 。 但đãn 旁bàng 通thông 耳nhĩ 。 初sơ 云vân 。

所sở 聞văn 之chi 法pháp 體thể

者giả 。 下hạ 文văn 四tứ 釋thích 雖tuy 通thông 指chỉ 一nhất 部bộ 。 別biệt 在tại 正chánh 宗tông 。 流lưu 通thông 。 亦diệc 可khả 兼kiêm 於ư 別biệt 序tự 。 則tắc 懷hoài 疑nghi 。 答đáp 問vấn 及cập 無vô 量lượng 義nghĩa 。 通thông 名danh 聞văn 故cố 。 雨vũ 華hoa 動động 地địa 從tùng 所sở 表biểu 說thuyết 。 通thông 皆giai 表biểu 聞văn 。 故cố 始thỉ 末mạt 一nhất 經kinh 為vi 所sở 聞văn 體thể 。 云vân 。

聞văn 持trì 和hòa 合hợp

等đẳng 者giả 。 因nhân 緣duyên 會hội 也dã 。 通thông 論luận 五ngũ 義nghĩa 無vô 非phi 因nhân 緣duyên 。 如như 前tiền 通thông 辨biện 四tứ 意ý 中trung 說thuyết 。 又hựu 下hạ 總tổng 結kết 五ngũ 義nghĩa 云vân 。

皆giai 因nhân 緣duyên

也dã 。 今kim 且thả 從tùng 別biệt 。 約ước 時thời 義nghĩa 強cường/cưỡng 。 獨độc 標tiêu 和hòa 合hợp 。 聞văn 持trì 之chi 言ngôn 唯duy 在tại 阿A 難Nan 。 和hòa 合hợp 之chi 語ngữ 義nghĩa 通thông 兩lưỡng 向hướng 。 由do 機cơ 會hội 故cố 聞văn 持trì 和hòa 合hợp 。

次thứ 第đệ 相tương 生sanh

者giả 。 且thả 約ước 一nhất 往vãng 。 若nhược 聞văn 如như 是thị 。 等đẳng 及cập 化hóa 主chủ 居cư 初sơ 。 亦diệc 可khả 通thông 用dụng 。

次thứ

又hựu 如như 是thị

下hạ 。 廣quảng 釋thích 。 先tiên 釋thích 。

如như 是thị 。

初sơ 因nhân 緣duyên 中trung 世thế 界giới 即tức 是thị 歡hoan 喜hỷ 。 故cố 云vân 不bất 諍tranh 。 諸chư 佛Phật 皆giai 然nhiên 未vị 足túc 別biệt 顯hiển 。 若nhược 約ước 今kim 經kinh 。 先tiên 施thí 次thứ 開khai 方phương 名danh 不bất 諍tranh 。 事sự 在tại 約ước 教giáo 故cố 今kim 未vị 論luận 。 今kim 引dẫn 諸chư 佛Phật 以dĩ 異dị 顯hiển 同đồng 。 亦diệc 世thế 界giới 義nghĩa 。

舉cử 時thời 方phương

者giả 。 如như 是thị 可khả 信tín 良lương 有hữu 時thời 方phương 。 即tức 說thuyết 如như 是thị 。 得đắc 益ích 時thời 處xứ 。 方phương 則tắc 崛quật 山sơn 猶do 通thông 於ư 昔tích 。

時thời 顯hiển 別biệt 味vị 令linh 處xứ 非phi 通thông 。 即tức 生sanh 實thật 信tín 。 方phương 是thị 今kim 經kinh 為vi 人nhân 悉tất 也dã 。

阿a 漚âu

者giả 。 阿a 無vô 。 漚âu 有hữu 。 一nhất 切thiết 外ngoại 經kinh 以dĩ 二nhị 字tự 為vi 首thủ 。 以dĩ 其kỳ 所sở 計kế 此thử 二nhị 為vi 本bổn 。 部bộ 內nội 所sở 明minh 不bất 出xuất 所sở 計kế 。 故cố 立lập 如như 是thị 對đối 破phá 外ngoại 人nhân 不bất 如như 不bất 是thị 。 故cố 準chuẩn 下hạ 約ước 教giáo 外ngoại 典điển 全toàn 無vô 。 故cố 云vân 破phá 惡ác 。 《# 百bách 論luận 》# 云vân 。

外ngoại 曰viết 。

汝nhữ 指chỉ 何hà 為vi 善thiện 法Pháp 耶da 。 內nội 曰viết 。

惡ác 止chỉ 善thiện 作tác 。 外ngoại 曰viết 。

汝nhữ 經kinh 有hữu 過quá 初sơ 不bất 吉cát 故cố 。 我ngã 經kinh 不bất 爾nhĩ 。 初sơ 後hậu 皆giai 吉cát 。 內nội 曰viết 。

凡phàm 一nhất 切thiết 法pháp 有hữu 於ư 三tam 種chủng 。 謂vị 自tự 。 他tha 。 共cộng 。 以dĩ 汝nhữ 吉cát 法pháp 無vô 自tự 等đẳng 故cố 。 故cố 我ngã 先tiên 破phá 有hữu 無vô 自tự 生sanh 及cập 他tha 。 共cộng 等đẳng 。

故cố 計kế 有hữu 無vô 為vi 自tự 他tha 等đẳng 。 名danh 之chi 為vi 惡ác 。 故cố 我ngã 經kinh 先tiên 止chỉ 。

若nhược 爾nhĩ 。 《# 中trung 論luận 》# 具cụ 破phá 四tứ 句cú 。 彼bỉ 何hà 不bất 破phá 自tự 然nhiên 。

答đáp 。

計kế 自tự 然nhiên 者giả 有hữu 無vô 中trung 攝nhiếp 。 亦diệc 有hữu 自tự 然nhiên 。 有hữu 無vô 不bất 攝nhiếp 。 且thả 從tùng 一nhất 途đồ 。 故cố 《# 中trung 論luận 》# 云vân 。

從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 尚thượng 不bất 可khả 。 況huống 無vô 因nhân 緣duyên 。

自tự 然nhiên 易dị 破phá 故cố 但đãn 況huống 之chi 。 但đãn 四tứ 計kế 義nghĩa 通thông 。 若nhược 唯duy 破phá 外ngoại 尚thượng 未vị 離ly 小tiểu 。 安an 會hội 今kim 經kinh 。 且thả 引dẫn 論luận 文văn 成thành 破phá 惡ác 義nghĩa 。 若nhược 依y 今kim 經kinh 尚thượng 破phá 兼kiêm 帶đái 之chi 惡ác 。 何hà 獨độc 外ngoại 耶da 。

第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 中trung 。 且thả 通thông 指chỉ 道đạo 邊biên 。 未vị 分phần/phân 深thâm 淺thiển 。 故cố 知tri 凡phàm 四tứ 悉tất 文văn 。 非phi 不bất 己kỷ 破phá 諸chư 教giáo 淺thiển 深thâm 。 意ý 在tại 且thả 明minh 歡hoan 喜hỷ 等đẳng 四tứ 。 故cố 更cánh 須tu 教giáo 分phần/phân 判phán 異dị 同đồng 。 又hựu 釋thích 序tự 中trung 前tiền 之chi 三tam 悉tất 多đa 分phần 約ước 事sự 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 中trung 。 或hoặc 已dĩ 入nhập 實thật 。 或hoặc 且thả 通thông 方phương 。 又hựu 前tiền 三tam 悉tất 望vọng 圓viên 實thật 邊biên 。 名danh 之chi 為vi 事sự 。 於ư 前tiền 三tam 教giáo 或hoặc 亦diệc 在tại 理lý 。 若nhược 正chánh 宗tông 中trung 咸hàm 隨tùy 本bổn 文văn 。 此thử 四tứ 悉tất 檀đàn 文văn 在tại 大đại 論luận 。 初sơ 明minh 說thuyết 經Kinh 緣duyên 起khởi 中trung 總tổng 有hữu 二nhị 十thập 三tam 。

復phục 次thứ 於ư 中trung 先tiên 問vấn 。 有hữu 何hà 因nhân 緣duyên 。 而nhi 說thuyết 是thị 經Kinh 。 答đáp 中trung 云vân 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 。 乃nãi 別biệt 指chỉ 衍diễn 門môn 為vi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 因nhân 即tức 釋thích 出xuất 前tiền 之chi 三tam 悉tất 。 且thả 指chỉ 三tam 藏tạng 論luận 云vân 。 四tứ 悉tất 檀đàn 攝nhiếp 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 法Pháp 藏tạng 。 故cố 今kim 通thông 用dụng 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 以dĩ 開khai 十thập 門môn 。 又hựu 《# 淨tịnh 名danh 》# 前tiền 玄huyền 總tổng 有hữu 十thập 卷quyển 。 因nhân 為vi 晉tấn 王vương 著trước 《# 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 》# 。 別biệt 製chế 《# 略lược 玄huyền 》# 。 乃nãi 離ly 前tiền 玄huyền 分phân 為vi 三tam 部bộ 。 別biệt 立lập 題đề 目mục 。 謂vị 四tứ 教giáo 六lục 卷quyển 。 四tứ 悉tất 兩lưỡng 卷quyển 。 三tam 觀quán 兩lưỡng 卷quyển 。 彼bỉ 兩lưỡng 卷quyển 中trung 文văn 甚thậm 委ủy 悉tất 。

言ngôn 。

甚thậm 廣quảng

者giả 。 一nhất 須tu 大đại 師sư 所sở 說thuyết 。 二nhị 謂vị 所sở 攝nhiếp 意ý 多đa 。 況huống 今kim 經kinh 如như 是thị 。 須tu 歷lịch 八bát 教giáo 以dĩ 明minh 四tứ 悉tất 。 方phương 顯hiển 今kim 經kinh 唯duy 一nhất 如như 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 悉tất 。 故cố 云vân 甚thậm 廣quảng 。 又hựu 諸chư 家gia 異dị 釋thích 動động 即tức 三tam 四tứ 紙chỉ 來lai 。 多đa 在tại 因nhân 緣duyên 而nhi 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 尚thượng 少thiểu 。 況huống 復phục 約ước 教giáo 。 本bổn 迹tích 等đẳng 耶da 。

約ước 教giáo 中trung 初sơ

經kinh 稱xưng

者giả 。 在tại 《# 付phó 法Pháp 藏tạng 》# 中trung 。 此thử 付phó 法Pháp 藏tạng 亦diệc 名danh 。

付Phó 法Pháp 藏Tạng 經Kinh

於ư 中trung 為vi 三tam 。

初sơ 。 通thông 解giải 。 次thứ 。 別biệt 責trách 。 三tam 。

且thả 依y

下hạ 正chánh 釋thích 。 初sơ 文văn 又hựu 四tứ 。

初sơ 。 通thông 舉cử 三tam 世thế 佛Phật 經Kinh 為vi 本bổn 。 次thứ 。 引dẫn 昔tích 佛Phật 八bát 教giáo 。 三tam 。 引dẫn 今kim 佛Phật 教giáo 同đồng 。 四tứ 。 舉cử 今kim 經kinh 表biểu 異dị 。 初sơ 三tam 世thế 者giả 。 先tiên 舉cử 過quá 現hiện 例lệ 當đương 。 正chánh 用dụng 過quá 未vị 例lệ 現hiện 。 或hoặc 正chánh 引dẫn 過quá 以dĩ 準chuẩn 今kim 。 故cố 指chỉ 先tiên 佛Phật 八bát 教giáo 。 言ngôn 八bát 教giáo 者giả 。 將tương 藏tạng 等đẳng 四tứ 入nhập 頓đốn 等đẳng 四tứ 。 則tắc 四tứ 味vị 中trung 如như 是thị 各các 異dị 。 況huống 頓đốn 漸tiệm 中trung 祕bí 密mật 不bất 定định 。 四tứ 教giáo 通thông 塞tắc 一nhất 一nhất 不bất 同đồng 。 先tiên 了liễu 不bất 同đồng 如như 是thị 不bất 一nhất 。 方phương 識thức 《# 法pháp 華hoa 》# 。 如như 是thị 不bất 異dị 。 施thí 及cập 開khai 廢phế 準chuẩn 例lệ 可khả 知tri 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 垂thùy 於ư 五ngũ 濁trược 。 無vô 不bất 皆giai 然nhiên 。 故cố 云vân 。

亦diệc 爾nhĩ

餘dư 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 。 次thứ 。

諸Chư 經Kinh

下hạ 。 舉cử 今kim 經kinh 表biểu 異dị 者giả 。 又hựu 二nhị 。

先tiên 法pháp 。 次thứ 喻dụ 。 《# 法pháp 華hoa 》# 超siêu 乎hồ 一nhất 期kỳ 教giáo 表biểu 。 若nhược 將tương 今kim 教giáo 以dĩ 對đối 昔tích 教giáo 。 教giáo 既ký 差sai 別biệt 部bộ 又hựu 不bất 同đồng 。 兼kiêm 但đãn 對đối 帶đái 。 權quyền 實thật 遠viễn 近cận 具cụ 知tri 進tiến 否phủ/bĩ 方phương 曉hiểu 今kim 經kinh 。 如như 是thị 既ký 然nhiên 他tha 皆giai 準chuẩn 此thử 。 安an 得đắc 以dĩ 諸chư 師sư 一nhất 匙thi 。 而nhi 開khai 於ư 八bát 教giáo 眾chúng 戶hộ 。 攢toàn 於ư 古cổ 師sư 眾chúng 釋thích 。 不bất 出xuất 因nhân 緣duyên 一nhất 意ý 。 故cố 云vân 一nhất 匙thi 。 況huống 一nhất 兩lưỡng 師sư 寧ninh 開khai 八bát 教giáo 。 況huống 約ước 教giáo 等đẳng 三tam 信tín 古cổ 今kim 冥minh 寞mịch 。

又hựu 佛Phật 阿A 難Nan

下hạ 。 立lập 法pháp 別biệt 責trách 。 又hựu 四tứ 。

初sơ 立lập 法pháp 通thông 者giả 。 若nhược 二nhị 文văn 不bất 異dị 為vi 如như 。 二nhị 如như 下hạ 所sở 詮thuyên 為vi 是thị 。 八bát 教giáo 皆giai 然nhiên 。 次thứ 。

今kim 阿A 難Nan

下hạ 。 舉cử 今kim 經kinh 阿A 難Nan 以dĩ 責trách 。

今kim 經kinh 於ư 八bát 為vi 屬thuộc 何hà 耶da 。 若nhược 非phi 超siêu 八bát 之chi 如như 是thị 。 安an 為vi 此thử 經Kinh 之chi 所sở 聞văn 。 三tam 。

不bất 可khả 以dĩ

下hạ 。 結kết 責trách 。 故cố 云vân 。

不bất 可khả 以dĩ 漸tiệm

等đẳng 。 略lược 舉cử 漸tiệm 偏thiên 。 理lý 須tu 具cụ 明minh 祕bí 密mật 。 不bất 定định 。 及cập 簡giản 頓đốn 部bộ 。 諸chư 師sư 既ký 不bất 知tri 八bát 教giáo 異dị 今kim 。 故cố 二nhị 文văn 傳truyền 詮thuyên 不bất 如như 不bất 是thị 。 四tứ 。

傳truyền 詮thuyên

下hạ 結kết 過quá 。

此thử 義nghĩa

等đẳng 者giả 。 勸khuyến 勉miễn 也dã 。 若nhược 得đắc 今kim 意ý 不bất 勞lao 再tái 詳tường 。 其kỳ 理lý 自tự 審thẩm 。

三tam 。

且thả 依y

下hạ 。 正chánh 釋thích 。 又hựu 三tam 。

初sơ 。 約ước 漸tiệm 教giáo 者giả 。 避tị 繁phồn 文văn 故cố 。 寄ký 漸tiệm 明minh 四tứ 。 次thứ 。

若nhược 頓đốn

下hạ 。 釋thích 頓đốn 等đẳng 三tam 。 三tam 。

敷phu 八bát 教giáo

下hạ 。 結kết 責trách 古cổ 師sư 。 初sơ 文văn 又hựu 二nhị 。

初sơ 。 約ước 傳truyền 詮thuyên 相tương 對đối 以dĩ 釋thích 。 次thứ 。

若nhược 動động

下hạ 。 直trực 約ước 所sở 詮thuyên 觀quán 諦đế 以dĩ 釋thích 。 於ư 所sở 聞văn 時thời 具cụ 能năng 所sở 故cố 。 亦diệc 是thị 以dĩ 理lý 結kết 略lược 前tiền 釋thích 。 是thị 故cố 四tứ 釋thích 皆giai 以dĩ 如như 為vi 名danh 。 又hựu 前tiền 以dĩ 文văn 契khế 理lý 。 名danh 之chi 曰viết 如như 。 乃nãi 指chỉ 所sở 詮thuyên 稱xưng 文văn 為vi 是thị 。 此thử 以dĩ 智trí 如như 境cảnh 為vi 如như 。 如như 通thông 二nhị 真chân 。 故cố 前tiền 兩lưỡng 教giáo 俗tục 對đối 偏thiên 真chân 。 後hậu 之chi 兩lưỡng 教giáo 俗tục 對đối 中trung 真chân 。 兩lưỡng 文văn 各các 二nhị 隨tùy 義nghĩa 消tiêu 之chi 。 故cố 前tiền 約ước 傳truyền 詮thuyên 一nhất 一nhất 文văn 中trung 。 皆giai 約ước 諦đế 與dữ 文văn 字tự 。 故cố 能năng 詮thuyên 既ký 同đồng 。 驗nghiệm 知tri 所sở 詮thuyên 理lý 當đương 。 故cố 所sở 傳truyền 所sở 詮thuyên 皆giai 所sở 聞văn 體thể 。 故cố 初sơ 二nhị 教giáo 皆giai 以dĩ 文văn 字tự 為vi 俗tục 。 所sở 詮thuyên 為vi 真chân 。 但đãn 有hữu 即tức 不bất 即tức 異dị 。 乃nãi 辨biện 二nhị 教giáo 傳truyền 詮thuyên 不bất 同đồng 。 後hậu 二nhị 教giáo 皆giai 以dĩ 能năng 詮thuyên 對đối 所sở 詮thuyên 三tam 諦đế 以dĩ 說thuyết 。 亦diệc 即tức 不bất 即tức 異dị 。 以dĩ 四tứ 例lệ 四tứ 亦diệc 應ưng 可khả 見kiến 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 豈khởi 以dĩ 阿A 難Nan 傳truyền 佛Phật 無vô 詮thuyên 之chi 教giáo 。 故cố 彼bỉ 文văn 理lý 相tương 稱xứng 之chi 法pháp 。 是thị 我ngã 所sở 傳truyền 。 故cố 下hạ 方phương 云vân 聞văn 等đẳng 也dã 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 更cánh 以dĩ 是thị 對đối 向hướng 四tứ 文văn 。 及cập 以dĩ 漸tiệm 中trung 具cụ 教giáo 多đa 少thiểu 。 準chuẩn 前tiền 可khả 知tri 。 次thứ 。

頓đốn

等đẳng 三tam 者giả 。 言ngôn 頓đốn 與dữ 圓viên 同đồng 。 且thả 從tùng 少thiểu 分phần 。 以dĩ 彼bỉ 兼kiêm 別biệt 今kim 且thả 從tùng 勝thắng 。 故cố 云vân 圓viên 同đồng 。 應ưng 更cánh 云vân 頓đốn 中trung 別biệt 教giáo 與dữ 漸tiệm 中trung 別biệt 同đồng 。 不bất 云vân 漸tiệm 教giáo 有hữu 同đồng 異dị 者giả 。 漸tiệm 既ký 離ly 四tứ 。 舉cử 圓viên 即tức 攝nhiếp 諸chư 部bộ 中trung 圓viên 。 三tam 教giáo 即tức 是thị 諸chư 部bộ 中trung 異dị 。 故cố 但đãn 更cánh 對đối 餘dư 之chi 三tam 教giáo 。 不bất 定định 中trung 云vân 。

更cánh 互hỗ

者giả 。 並tịnh 約ước 漸tiệm 頓đốn 四tứ 教giáo 說thuyết 之chi 。 深thâm 淺thiển 相tương 望vọng 故cố 云vân 前tiền 後hậu 。

祕bí 密mật 不bất 傳truyền

者giả 。 降giáng/hàng 佛Phật 已dĩ 還hoàn 非phi 所sở 述thuật 故cố 。 尚thượng 非phi 阿A 難Nan 能năng 受thọ 。 豈khởi 弘hoằng 教giáo 者giả 所sở 量lượng 。 又hựu 阿A 難Nan 非phi 不bất 傳truyền 祕bí 。 赴phó 機cơ 之chi 密mật 非phi 所sở 傳truyền 耳nhĩ 。 故cố 祕bí 密mật 所sở 用dụng 全toàn 是thị 顯hiển 教giáo 。 是thị 故cố 傳truyền 祕bí 秖kỳ 名danh 傳truyền 顯hiển 。 三tam 。

敷phu 八bát 教giáo

下hạ 。 結kết 責trách 者giả 。 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 云vân 。

張trương 佛Phật 教giáo 網võng 亘tuyên 法Pháp 界Giới 海hải 。 漉lộc 天thiên 人nhân 魚ngư 。 置trí 涅Niết 槃Bàn 岸ngạn 。

故cố 知tri 佛Phật 教giáo 不bất 出xuất 於ư 八bát 。 所sở 詮thuyên 無vô 外ngoại 故cố 云vân 法Pháp 界Giới 。 教giáo 網võng 既ký 亘tuyên 於ư 法Pháp 界Giới 。 涅Niết 槃Bàn 必tất 遍biến 於ư 偏thiên 圓viên 。 岸ngạn 唯duy 果quả 地địa 一nhất 如như 。 教giáo 必tất 權quyền 實thật 本bổn 迹tích 。 天thiên 人nhân 機cơ 具cụ 眾chúng 教giáo 。 漉lộc 至chí 究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 諸chư 師sư 偏thiên 釋thích 不bất 可khả 獨độc 張trương 。 比tỉ 竊thiết 讀đọc 者giả 尚thượng 云vân 天thiên 台thai 唯duy 藏tạng 等đẳng 四tứ 。 一nhất 何hà 昧muội 哉tai 。 一nhất 何hà 昧muội 哉tai 。 是thị 故cố 須tu 知tri 消tiêu 經kinh 方phương 軌quỹ 。 頓đốn 等đẳng 是thị 此thử 宗tông 判phán 教giáo 之chi 大đại 綱cương 。 藏tạng 等đẳng 是thị 一nhất 家gia 釋thích 義nghĩa 之chi 綱cương 目mục 。 若nhược 消tiêu 諸chư 教giáo 但đãn 用dụng 藏tạng 等đẳng 。 其kỳ 文văn 稍sảo 通thông 。 若nhược 釋thích 《# 法pháp 華hoa 》# 無vô 頓đốn 等đẳng 八bát 。 舉cử 止chỉ 失thất 措thố 。 故cố 又hựu 舉cử 喻dụ 責trách 云vân 。

接tiếp 四tứ 箭tiễn

等đẳng 。 故cố 《# 大đại 經kinh 》# 。

迦Ca 葉Diếp 菩Bồ 薩Tát 問vấn 云vân 。

云vân 何hà 智trí 者giả 。 觀quán 念niệm 念niệm 滅diệt 。

佛Phật 言ngôn 。

譬thí 如như 四tứ 人nhân 皆giai 善thiện 射xạ 術thuật 。 聚tụ 在tại 一nhất 處xứ 。 各các 射xạ 一nhất 方phương 。 念niệm 言ngôn 我ngã 等đẳng 四tứ 箭tiễn 俱câu 射xạ 俱câu 墮đọa 。

復phục 有hữu 人nhân 念niệm 。 及cập 其kỳ 未vị 墮đọa 。 我ngã 能năng 一nhất 時thời 。 以dĩ 手thủ 接tiếp 取thủ 。

佛Phật 言ngôn 。

捷tiệp 疾tật 鬼quỷ 復phục 速tốc 是thị 人nhân 。 如như 是thị 飛phi 行hành 鬼quỷ 。 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 日nhật 月nguyệt 神thần 。 堅kiên 疾tật 天thiên 展triển 轉chuyển 疾tật 前tiền 。 無vô 常thường 過quá 此thử 。

今kim 借tá 接tiếp 四tứ 以dĩ 喻dụ 八bát 教giáo 未vị 敢cảm 稱xưng 當đương 。 況huống 古cổ 一nhất 兩lưỡng 如như 驢lư 鼈miết 耶da 。 若nhược 深thâm 得đắc 是thị 意ý 入nhập 文văn 自tự 融dung 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 舉cử 八bát 教giáo 以dĩ 合hợp 譬thí 意ý 。 況huống 若nhược 不bất 識thức 開khai 權quyền 拂phất 近cận 。 徒đồ 知tri 八bát 教giáo 經kinh 旨chỉ 未vị 分phần/phân 。 所sở 以dĩ 今kim 文văn 多đa 不bất 云vân 開khai 者giả 。 以dĩ 《# 玄huyền 》# 文văn 具cụ 故cố 。 又hựu 開khai 顯hiển 圓viên 與dữ 兼kiêm 帶đái 圓viên 。 二nhị 理lý 無vô 殊thù 。 故cố 云vân 頓đốn 與dữ 圓viên 同đồng 等đẳng 。 故cố 不bất 定định 。 祕bí 密mật 義nghĩa 各các 含hàm 四tứ 。 顯hiển 之chi 與dữ 密mật 。 定định 與dữ 不bất 定định 。 相tương 對đối 論luận 故cố 。

次thứ 約ước 本bổn 迹tích 者giả 。 文văn 雖tuy 未vị 至chí 證chứng 信tín 義nghĩa 通thông 。 已dĩ 如như 前tiền 說thuyết 。 又hựu 為vi 五ngũ 。

初sơ 。 通thông 舉cử 十thập 方phương 三tam 世thế 。 次thứ 。 通thông 舉cử 三tam 世thế 。 三tam 。 獨độc 舉cử 釋thích 尊tôn 。 四tứ 。 正chánh 約ước 傳truyền 詮thuyên 。 五ngũ 。 更cánh 明minh 示thị 迹tích 。 初sơ 二nhị 既ký 通thông 。 一nhất 本bổn 難nạn/nan 定định 。 故cố 。

且thả 約ước

下hạ 。 唯duy 指chỉ 釋Thích 迦Ca 。 次thứ 。

又hựu 阿A 難Nan

下hạ 。 約ước 於ư 傳truyền 詮thuyên 。 師sư 弟đệ 相tương 望vọng 義nghĩa 立lập 本bổn 迹tích 。

又hựu 師sư 弟đệ

下hạ 。 顯hiển 阿A 難Nan 本bổn 。 故cố 五ngũ 文văn 中trung 正chánh 用dụng 第đệ 三tam 。 第đệ 四tứ 。 顯hiển 今kim 如như 是thị 。 初sơ 云vân 。

橫hoạnh/hoành 豎thụ

者giả 。 十thập 方phương 為vi 橫hoạnh/hoành 。 三tam 世thế 名danh 豎thụ 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 各các 自tự 有hữu 豎thụ 。 非phi 今kim 文văn 意ý 。 故cố 。

且thả 約ước

下hạ 的đích 出xuất 今kim 佛Phật 。 過quá 去khứ 一nhất 本bổn 。 餘dư 皆giai 屬thuộc 迹tích 。 師sư 弟đệ 中trung 亦diệc 指chỉ 久cửu 本bổn 。 餘dư 屬thuộc 迹tích 中trung 本bổn 迹tích 而nhi 已dĩ 。 重trọng/trùng 明minh 者giả 。 欲dục 述thuật 本bổn 地địa 亦diệc 為vi 師sư 弟đệ 故cố 也dã 。 故cố 云vân 。

非phi 始thỉ 今kim 日nhật

當đương 知tri 空không 王vương 時thời 亦diệc 非phi 阿A 難Nan 本bổn 也dã 。

次thứ

觀quán 心tâm

者giả 。 前tiền 之chi 三tam 釋thích 並tịnh 是thị 所sở 觀quán 。 故cố 云vân 觀quán 前tiền 也dã 。 悉tất 檀đàn 是thị 前tiền 因nhân 緣duyên 。 教giáo 是thị 前tiền 約ước 教giáo 。 迹tích 是thị 前tiền 本bổn 迹tích 。 等đẳng 取thủ 三tam 釋thích 各các 具cụ 諸chư 義nghĩa 。 本bổn 雖tuy 久cửu 遠viễn 。 圓viên 頓đốn 雖tuy 實thật 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 雖tuy 理lý 。 望vọng 觀quán 屬thuộc 事sự 故cố 咸hàm 成thành 境cảnh 。 故cố 對đối 三tam 為vi 觀quán 便tiện 成thành 四tứ 釋thích 。 於ư 中trung 又hựu 三tam 。

初sơ 。 通thông 立lập 觀quán 相tương/tướng 。 次thứ 。 引dẫn 文văn 證chứng 成thành 。 三tam 。 約ước 文văn 顯hiển 四tứ 。 初sơ 文văn 言ngôn 。

即tức 通thông

者giả 。 具cụ 足túc 應ưng 云vân 緣duyên 生sanh 即tức 空không 。 即tức 指chỉ 前tiền 三tam 皆giai 緣duyên 生sanh 故cố 。 況huống 前tiền 緣duyên 生sanh 境cảnh 通thông 三tam 諦đế 。 從tùng 即tức 空không 邊biên 且thả 判phán 屬thuộc 通thông 。 應ưng 知tri 空không 觀quán 通thông 於ư 一nhất 切thiết 。 空không 假giả 成thành 別biệt 者giả 。 地địa 前tiền 從tùng 別biệt 證chứng 道đạo 必tất 同đồng 。 亦diệc 通thông 亦diệc 別biệt 者giả 。 凡phàm 通thông 聖thánh 別biệt 故cố 也dã 。 凡phàm 通thông 前tiền 教giáo 。 聖thánh 局cục 證chứng 中trung 故cố 。 空không 假giả 仍nhưng 通thông 。 中trung 方phương 別biệt 故cố 。 地địa 前tiền 空không 假giả 通thông 於ư 所sở 非phi 及cập 以dĩ 所sở 照chiếu 。 登đăng 地địa 別biệt 在tại 能năng 非phi 能năng 照chiếu 。 真chân 實thật 故cố 也dã 。 此thử 是thị 別biệt 家gia 對đối 他tha 通thông 別biệt 。 若nhược 唯duy 別biệt 教giáo 與dữ 前tiền 永vĩnh 殊thù 。

非phi 通thông 非phi 別biệt

者giả 。 無vô 非phi 法Pháp 界Giới 故cố 。 雙song 非phi 辨biện 別biệt 與dữ 前tiền 復phục 殊thù 。 此thử 中trung 既ký 以dĩ 因nhân 緣duyên 教giáo 迹tích 而nhi 為vi 觀quán 境cảnh 。 不bất 可khả 復phục 以dĩ 藏tạng 通thông 觀quán 觀quán 。 是thị 故cố 但đãn 寄ký 通thông 別biệt 四tứ 句cú 。 寄ký 約ước 教giáo 義nghĩa 暫tạm 分phân 別biệt 之chi 。 又hựu 為vi 成thành 四tứ 句cú 。 故cố 借tá 別biệt 教giáo 離ly 為vi 兩lưỡng 句cú 。 故cố 第đệ 四tứ 句cú 即tức 是thị 今kim 經kinh 之chi 妙diệu 觀quán 也dã 。 次thứ 。

下hạ 文văn 云vân

去khứ 。 引dẫn 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 證chứng 成thành 觀quán 相tương/tướng 。 三tam 。

信tín 則tắc

下hạ 。 更cánh 約ước 觀quán 心tâm 成thành 因nhân 緣duyên 等đẳng 。 而nhi 釋thích 經kinh 文văn 一nhất 心tâm 即tức 具cụ 感cảm 應ứng 等đẳng 四tứ 。 信tín 機cơ 見kiến 應ưng 者giả 。 於ư 一nhất 心tâm 中trung 。 能năng 信tín 如như 機cơ 。 覺giác 心tâm 如như 應ưng 。 言ngôn 。

淺thiển 深thâm

者giả 。 義nghĩa 當đương 判phán 教giáo 。 信tín 實thật 相tướng 心tâm 不bất 同đồng 於ư 權quyền 。 實thật 相tướng 之chi 深thâm 不bất 同đồng 餘dư 淺thiển 。

又hựu 信tín

下hạ 。 約ước 觀quán 論luận 本bổn 。 則tắc 妙diệu 教giáo 為vi 迹tích 。 所sở 詮thuyên 為vi 本bổn 。 見kiến 實thật 相tướng 本bổn 即tức 見kiến 經kinh 中trung 師sư 資tư 之chi 本bổn 。 以dĩ 主chủ 及cập 伴bạn 俱câu 得đắc 實thật 故cố 。 以dĩ 龍long 陀đà 久cửu 成thành 。 從tùng 所sở 證chứng 為vi 本bổn 。 言ngôn 。

龍long 陀đà 佛Phật

者giả 。 真Chân 諦Đế 云vân 。

須Tu 菩Bồ 提Đề 是thị 東đông 方phương 青thanh 龍long 陀đà 佛Phật

有hữu 引dẫn 《# 大đại 寶bảo 積tích 》# 云vân 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 成thành 佛Phật 號hiệu 金kim 龍long 陀đà

未vị 檢kiểm 。 指chỉ 此thử 則tắc 知tri 一nhất 切thiết 。 聲Thanh 聞Văn 咸hàm 然nhiên 。 故cố 見kiến 空không 生sanh 。 身thân 子tử 之chi 迹tích 。 則tắc 識thức 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 之chi 本bổn 。

又hựu 聞văn 經Kinh

下hạ 。 乃nãi 以dĩ 觀quán 心tâm 釋thích 成thành 觀quán 心tâm 。 能năng 覺giác 之chi 心tâm 名danh 佛Phật 。 即tức 此thử 覺giác 心tâm 名danh 慧tuệ 。 亦diệc 即tức 覺giác 心tâm 通thông 數số 具cụ 足túc 。 即tức 此thử 覺giác 心tâm 與dữ 弘hoằng 誓thệ 俱câu 。 名danh 慈từ 心tâm 淨tịnh 。

約ước 心tâm

下hạ 。 結kết 。

次thứ 。

若nhược 釋thích

下hạ 。 判phán 同đồng 異dị 。 先tiên 明minh 去khứ 取thủ 。 次thứ 。

當đương 知tri

下hạ 。 正chánh 判phán 。 所sở 言ngôn 。

他tha

者giả 。 即tức 他tha 部bộ 也dã 。 於ư 前tiền 四tứ 味vị 唯duy 除trừ 鹿lộc 苑uyển 顯hiển 露lộ 無vô 圓viên 。 所sở 言ngôn 。

同đồng

者giả 。 但đãn 云vân 今kim 圓viên 同đồng 彼bỉ 圓viên 故cố 。 應ưng 云vân 兼kiêm 帶đái 復phục 成thành 異dị 也dã 。 又hựu 言ngôn 。

異dị

者giả 。 彼bỉ 無vô 久cửu 本bổn 。 諸chư 經kinh 亦diệc 有hữu 體thể 用dụng 等đẳng 本bổn 迹tích 。 名danh 同đồng 體thể 異dị 。 從tùng 體thể 異dị 邊biên 故cố 云vân 異dị 也dã 。 應ưng 知tri 亦diệc 可khả 通thông 用dụng 四tứ 釋thích 。 但đãn 知tri 諸chư 經kinh 無vô 久cửu 遠viễn 本bổn 義nghĩa 則tắc 可khả 矣hĩ 。

云vân 云vân

者giả 。 此thử 之chi 四tứ 釋thích 對đối 於ư 部bộ 教giáo 關quan 涉thiệp 處xứ 多đa 。 故cố 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 望vọng 於ư 前tiền 經kinh 。 各các 有hữu 施thí 開khai 兼kiêm 帶đái 等đẳng 別biệt 。 故cố 所sở 傳truyền 亦diệc 別biệt 。

次thứ 釋thích

我ngã 聞văn

中trung 三tam 。

初sơ 。 辨biện 互hỗ 異dị 。 次thứ 。

今kim 例lệ

下hạ 。 準chuẩn 例lệ 如như 是thị 。 三tam 。

大đại 論luận

下hạ 。 正chánh 釋thích 。 初sơ 因nhân 緣duyên 中trung 先tiên 明minh 世thế 界giới 。 初sơ 引dẫn 論luận 釋thích 。 云vân 。

耳nhĩ 根căn 不bất 壞hoại 等đẳng

者giả 。 先tiên 舉cử 根căn 塵trần 。 根căn 即tức 清thanh 淨tịnh 四tứ 大đại 。 處xử 者giả 塵trần 也dã 。 非phi 餘dư 闕khuyết 緣duyên 故cố 云vân 可khả 聞văn 。 雖tuy 復phục 可khả 聞văn 須tu 發phát 意ý 識thức 。 故cố 云vân 。

欲dục 聞văn

更cánh 藉tạ 諸chư 緣duyên 故cố 下hạ 。 總tổng 云vân 眾chúng 緣duyên 和hòa 合hợp 。 但đãn 除trừ 空không 緣duyên 也dã 。

次thứ 問vấn 答đáp 中trung 有hữu 人nhân 不bất 許hứa 滅diệt 後hậu 色sắc 經kinh 。 唯duy 云vân 名danh 句cú 屬thuộc 於ư 行hành 蘊uẩn 。 若nhược 其kỳ 全toàn 不bất 許hứa 見kiến 。 經kinh 初sơ 盡tận 合hợp 改cải 聞văn 。 當đương 知tri 皆giai 先tiên 眼nhãn 耳nhĩ 所sở 得đắc 。 次thứ 方phương 流lưu 入nhập 想tưởng 行hành 。 若nhược 使sử 一nhất 字tự 一nhất 。 聲thanh 眼nhãn 耳nhĩ 二nhị 識thức 不bất 俱câu 。 則tắc 名danh 句cú 文văn 。 皆giai 不bất 成thành 就tựu 。 和hòa 合hợp 之chi 言ngôn 不bất 可khả 欺khi 也dã 。

所sở 言ngôn

主chủ

者giả 。 總tổng 舉cử 識thức 心tâm 。 即tức 世thế 流lưu 布bố 。 仍nhưng 藉tạ 阿A 難Nan 願nguyện 力lực 及cập 以dĩ 如Như 來Lai 宿túc 誓thệ 。 滅diệt 後hậu 眾chúng 生sanh 有hữu 機cơ 。 方phương 乃nãi 能năng 令linh 和hòa 合hợp 成thành 聞văn 。 故cố 且thả 以dĩ 我ngã 是thị 眾chúng 緣duyên 主chủ 。 眾chúng 緣duyên 和hòa 合hợp 。 我ngã 方phương 能năng 聞văn 。 故cố 云vân 我ngã 聞văn 。 文văn 舉cử 緣duyên 具cụ 故cố 但đãn 云vân 聞văn 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 即tức 世thế 界giới 也dã 。

無Vô 學Học 飛phi 騰đằng 說thuyết 偈kệ

者giả 。 佛Phật 初sơ 入nhập 滅diệt 。 諸chư 阿A 羅La 漢Hán 。 皆giai 說thuyết 偈kệ 云vân 。

已dĩ 度độ 凡phàm 夫phu 恩ân 愛ái 河hà 。 老lão 病bệnh 死tử 家gia 已dĩ 破phá 裂liệt 。 見kiến 身thân 篋khiếp 中trung 有hữu 四tứ 蛇xà 。 今kim 入nhập 無vô 餘dư 般bát 涅Niết 槃Bàn 。

諸chư 在tại 林lâm 中trung 者giả 又hựu 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

佛Phật 已dĩ 寂tịch 滅diệt 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 諸chư 滅diệt 結kết 眾chúng 皆giai 隨tùy 去khứ 。 世thế 界giới 如như 是thị 空không 無vô 智trí 。 癡si 瞑minh 道đạo 增tăng 智trí 燈đăng 滅diệt 。

於ư 是thị 飛phi 騰đằng 各các 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

咄đốt 哉tai 諸chư 有hữu 苦khổ 。 輪luân 轉chuyển 如như 水thủy 月nguyệt 。 不bất 堅kiên 如như 芭ba 蕉tiêu 。 亦diệc 如như 幻huyễn 影ảnh 響hưởng 。 如Như 來Lai 大đại 雄hùng 猛mãnh 。 功công 德đức 超siêu 三tam 界giới 。 猶do 為vị 無vô 常thường 風phong 。 漂phiêu 流lưu 而nhi 不bất 住trụ 。

佛Phật 話thoại (# 戶hộ 夬# 切thiết 文Văn 殊Thù 結kết 集tập

者giả 。 《# 大đại 論luận 》# 云vân 。

文Văn 殊Thù 結kết 集tập 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 亦diệc 皆giai 先tiên 稱xưng 如như 是thị 等đẳng 五ngũ 。

經kinh 論luận 二nhị 文văn 並tịnh 生sanh 戀luyến 慕mộ 之chi 善thiện 。 諸chư 阿A 羅La 漢Hán 。 戀luyến 慕mộ 之chi 極cực 。 故cố 皆giai 隨tùy 去khứ 。 佛Phật 指chỉ 闊khoát 二nhị 寸thốn 。 三tam 疑nghi 者giả 。 前tiền 眾chúng 疑nghi 已dĩ 下hạ 文văn 是thị 。 若nhược 此thử 三tam 。 佛Phật 皆giai 應ưng 自tự 說thuyết 。 並tịnh 不bất 合hợp 云vân 聞văn 。 是thị 故cố 云vân 。

聞văn 三tam 疑nghi 皆giai 遣khiển

遣khiển 疑nghi 即tức 破phá 惡ác 故cố 也dã 。

第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 中trung 。 無vô 我ngã 無vô 聞văn

者giả 。 如như 陳trần 如như 云vân 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 無vô 聲thanh 字tự 等đẳng 。

古cổ 來lai

下hạ 。 通thông 斥xích 舊cựu 也dã 。 於ư 因nhân 緣duyên 中trung 。 前tiền 三tam 尚thượng 自tự 不bất 周chu 。 況huống 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 況huống 約ước 教giáo 等đẳng 三tam 耶da 。

凡phàm 夫phu 三tam 種chủng 我ngã

者giả 。 見kiến 我ngã 即tức 利lợi 使sử 中trung 我ngã 。

慢mạn 我ngã

者giả 。 雖tuy 通thông 一nhất 切thiết 利lợi 鈍độn 凡phàm 夫phu 。 然nhiên 諸chư 凡phàm 夫phu 。 皆giai 於ư 己kỷ 身thân 以dĩ 立lập 宰tể 主chủ 。 雖tuy 非phi 外ngoại 計kế 並tịnh 屬thuộc 見kiến 思tư 。 若nhược 學học 人nhân 所sở 伏phục 唯duy 屬thuộc 鈍độn 使sử 。 雖tuy 無vô 見kiến 我ngã 思tư 惟duy 未vị 盡tận 。 故cố 云vân 二nhị 種chủng 。

世thế 名danh 我ngã

者giả 。 世thế 流lưu 布bố 一nhất 凡phàm 聖thánh 共cộng 有hữu 。 但đãn 聖thánh 無vô 前tiền 二nhị 。 今kim 亦diệc 不bất 暇hạ 辨biện 見kiến 修tu 相tương/tướng 。 付phó 在tại 餘dư 文văn 。

十thập 住trụ 婆bà 沙sa 四tứ 句cú 稱xưng 我ngã

者giả 。 即tức 有hữu 等đẳng 四tứ 句cú 。 故cố 彼bỉ 第đệ 一nhất 卷quyển 〈# 地địa 相tương/tướng 品phẩm 〉# 。

問vấn 云vân 。

云vân 何hà 為vi 無vô 我ngã 。

而nhi 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。 總tổng 有hữu 八bát 行hành 半bán 偈kệ 。 最tối 後hậu 云vân 。

是thị 故cố 我ngã 非phi 我ngã 。 亦diệc 我ngã 亦diệc 無vô 我ngã 。 非phi 我ngã 非phi 無vô 我ngã 。 我ngã 所sở 非phi 我ngã 所sở 。 亦diệc 我ngã 亦diệc 我ngã 所sở 。 非phi 我ngã 非phi 我ngã 所sở 。 是thị 皆giai 為vi 邪tà 論luận 。

故cố 離ly 四tứ 句cú 方phương 名danh 無vô 我ngã 。 今kim 但đãn 云vân 無vô 我ngã 乃nãi 是thị 即tức 我ngã 無vô 我ngã 。 不bất 云vân 析tích 破phá 故cố 在tại 通thông 教giáo 。

問vấn 。

論luận 釋thích 別biệt 地địa 。

何hà 判phán 屬thuộc 通thông 。

答đáp 。

登đăng 地địa 已dĩ 去khứ 諸chư 觀quán 具cụ 足túc 。 但đãn 云vân 即tức 空không 義nghĩa 在tại 通thông 攝nhiếp 。 況huống 復phục 地địa 前tiền 義nghĩa 當đương 通thông 教giáo 。

引dẫn 大đại 經kinh 者giả 。 經Kinh 云vân 。

阿A 難Nan 多đa 聞văn 士sĩ 自tự 然nhiên 能năng 解giải 了liễu 。 是thị 常thường 與dữ 無vô 常thường 。

常thường 無vô 常thường 義nghĩa 同đồng 我ngã 無vô 我ngã 故cố 也dã 。 不bất 二nhị 登đăng 地địa 雙song 照chiếu 地địa 前tiền 。 照chiếu 與dữ 分phân 別biệt 名danh 異dị 義nghĩa 同đồng 。 圓viên 教giáo 極cực 故cố 義nghĩa 兼kiêm 權quyền 實thật 以dĩ 勝thắng 攝nhiếp 劣liệt 。 故cố 望vọng 一nhất 代đại 。 五ngũ 味vị 既ký 別biệt 所sở 聞văn 不bất 同đồng 。

正Chánh 法Pháp 念niệm 中trung 三tam 阿A 難Nan

者giả 。 與dữ 《# 集tập 法pháp 傳truyền 》# 三tam 人nhân 大đại 同đồng 。

問vấn 。

《# 正Chánh 法Pháp 念niệm 》# 與dữ 《# 阿a 含hàm 》# 二nhị 經kinh 並tịnh 小tiểu 。 如như 何hà 證chứng 四tứ 以dĩ 傳truyền 四tứ 教giáo 。

答đáp 。

小tiểu 中trung 一nhất 人nhân 既ký 分phần/phân 四tứ 種chủng 。 今kim 演diễn 小tiểu 令linh 大đại 。 以dĩ 大đại 擬nghĩ 小tiểu 。 何hà 不bất 傳truyền 四tứ 。 況huống 復phục 名danh 通thông 義nghĩa 圓viên 。 於ư 理lý 無vô 失thất 。 小tiểu 在tại 三tam 藏tạng 。 通thông 乘thừa 共cộng 故cố 亦diệc 名danh 為vi 雜tạp 。 況huống 通thông 菩Bồ 薩Tát 利lợi 鈍độn 復phục 雜tạp 。

云vân 云vân

者giả 。 一nhất 人nhân 四tứ 德đức 以dĩ 用dụng 對đối 教giáo 及cập 開khai 顯hiển 等đẳng 。 義nghĩa 如như 常thường 說thuyết 。

空không 王vương

等đẳng 者giả 。 於ư 佛Phật 亦diệc 是thị 迹tích 中trung 本bổn 迹tích 。 若nhược 於ư 阿A 難Nan 或hoặc 未vị 是thị 實thật 本bổn 。 主chủ 尚thượng 晦hối 迹tích 。 弟đệ 子tử 未vị 彰chương 。 故cố 亦diệc 不bất 云vân 空không 王vương 劫kiếp 數số 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 具cụ 對đối 上thượng 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 以dĩ 明minh 我ngã 觀quán 。 亦diệc 應ưng 須tu 寄ký 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 辨biện 次thứ 不bất 次thứ 。 此thử 文văn 已dĩ 當đương 約ước 教giáo 觀quán 心tâm 。 心tâm 境cảnh 相tướng 對đối 因nhân 緣duyên 觀quán 也dã 。 真chân 妙diệu 望vọng 餘dư 。 本bổn 迹tích 觀quán 也dã 。 以dĩ 心tâm 觀quán 心tâm 。 觀quán 心tâm 觀quán 也dã 。

釋thích 聞văn 因nhân 緣duyên 不bất 分phân 四tứ 悉tất 。 但đãn 通thông 結kết 云vân 因nhân 緣duyên 。 若nhược 欲dục 分phần/phân 者giả 。 初sơ 是thị 世thế 界giới 。

舊cựu 解giải

下hạ 為vi 人nhân 。

報báo 恩ân

下hạ 對đối 治trị 。

此thử 文văn

下hạ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 初sơ 問vấn 。 次thứ 。

大đại 論luận

下hạ 答đáp 。 中trung 言ngôn 。

集tập 法pháp

者giả 。 然nhiên 結kết 集tập 之chi 言ngôn 通thông 有hữu 三tam 處xứ 。

謂vị 一nhất 千thiên 。 七thất 百bách 。 五ngũ 百bách 。 一nhất 千thiên 正chánh 當đương 最tối 初sơ 結kết 集tập 。 七thất 百bách 即tức 是thị 佛Phật 滅diệt 百bách 年niên 。 因nhân 於ư 跋bạt 闍xà 擅thiện 行hành 十thập 事sự 。 舍xá 那na 迦ca 那na 白bạch 於ư 七thất 百bách 。 七thất 百bách 乃nãi 往vãng 。 毘Tỳ 舍Xá 離Ly 國Quốc 。 重trọng/trùng 結kết 毘tỳ 尼ni 舉cử 跋bạt 闍xà 過quá 。 言ngôn 五ngũ 百bách 者giả 。 四tứ 百bách 年niên 後hậu 。 因nhân 迦ca 昵ni 吒tra 王vương 請thỉnh 僧Tăng 供cúng 養dường 論luận 道đạo 不bất 同đồng 。 因nhân 此thử 五ngũ 百bách 往vãng 王Vương 舍Xá 城Thành 。 更cánh 集tập 三tam 藏tạng 。 今kim 此thử 從tùng 初sơ 。 廣quảng 如như 諸chư 文văn 。 展triển 轉chuyển 從tùng 他tha 。 自tự 他tha 別biệt 故cố 。 聞văn 不bất 聞văn 異dị 。 未vị 聞văn 者giả 樂nhạo 欲dục 。 已dĩ 得đắc 聞văn 者giả 生sanh 喜hỷ 。 並tịnh 世thế 界giới 也dã 。 三tam 昧muội 是thị 善thiện 及cập 能năng 聞văn 力lực 。 新tân 舊cựu 兩lưỡng 聞văn 因nhân 聞văn 善thiện 生sanh 。 言ngôn 佛Phật 覺giác 者giả 。 秖kỳ 是thị 佛Phật 加gia 。 覺giác 力lực 如như 佛Phật 。 故cố 名danh 佛Phật 覺giác 三tam 昧muội 。 已dĩ 證chứng 非phi 從tùng 佛Phật 聞văn 。 故cố 云vân 自tự 能năng 。 用dụng 本bổn 願nguyện 力lực 為vi 持trì 佛Phật 法Pháp 生sanh 後hậu 代đại 善thiện 。 故cố 舊cựu 解giải 理lý 當đương 判phán 屬thuộc 為vi 人nhân 。

報Báo 恩Ân 經Kinh

者giả 。 第đệ 六lục 佛Phật 求cầu 其kỳ 為vi 侍thị 者giả 。 許hứa 已dĩ 。 仍nhưng 求cầu 四tứ 願nguyện 。

一nhất 。 不bất 受thọ 故cố 衣y 。 二nhị 。 不bất 受thọ 別biệt 請thỉnh 。 三tam 。 不bất 同đồng 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 須tu 見kiến 即tức 見kiến 。 四tứ 。 二nhị 十thập 年niên 中trung 。 佛Phật 所sở 說thuyết 法Pháp 。 重trùng 為vi 我ngã 說thuyết 。 佛Phật 粗thô 示thị 言ngôn 端đoan 阿A 難Nan 皆giai 解giải 。 智trí 速tốc 根căn 利lợi 強cường/cưỡng 持trì 力lực 故cố 。 又hựu 。

密mật 說thuyết

者giả 。 辨biện 異dị 覺giác 力lực 及cập 重trùng 說thuyết 故cố 。 己kỷ 知tri 他tha 不bất 知tri 。 名danh 之chi 為vi 密mật 。 又hựu 《# 大đại 經kinh 》# 。

佛Phật 告cáo 文Văn 殊Thù 。

阿A 難Nan 事sự 佛Phật 二nhị 十thập 年niên 。 具cụ 足túc 八bát 種chủng 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 一nhất 。 不bất 受thọ 別biệt 請thỉnh 。 二nhị 。 不bất 受thọ 故cố 衣y 。 三tam 。 不bất 非phi 時thời 見kiến 佛Phật 。 四tứ 。 見kiến 一nhất 切thiết 女nữ 人nhân 。 不bất 生sanh 欲dục 心tâm 。 五ngũ 。 持trì 一nhất 切thiết 法pháp 。 不bất 曾tằng 再tái 問vấn 。 唯duy 除trừ 問vấn 於ư 釋Thích 種chủng 被bị 殺sát 。 六lục 。 知tri 佛Phật 所sở 入nhập 定định 。 七thất 。 知tri 至chí 佛Phật 所sở 者giả 受thọ 益ích 不bất 同đồng 。 八bát 。 悉tất 能năng 了liễu 知tri 。 佛Phật 祕bí 密mật 法pháp 。

胎Thai 經Kinh

者giả 。 舉cử 初sơ 況huống 後hậu 也dã 。 胎thai 相tương/tướng 尚thượng 聞văn 況huống 後hậu 諸chư 經kinh 。

面diện 如như 淨tịnh 滿mãn 月nguyệt

者giả 。 出xuất 《# 育dục 王vương 經kinh 》# 。 此thử 中trung 亦diệc 用dụng 前tiền 之chi 四tứ 名danh 。 及cập 《# 大đại 經kinh 》# 四tứ 句cú 。 然nhiên 《# 大đại 經kinh 》# 顯hiển 圓viên 。 今kim 乃nãi 義nghĩa 開khai 豎thụ 約ước 四tứ 教giáo 。 隨tùy 名danh 便tiện 故cố 不bất 復phục 次thứ 第đệ 。 亦diệc 應ưng 具cụ 消tiêu 四tứ 聞văn 所sở 以dĩ 令linh 順thuận 教giáo 意ý 。 本bổn 迹tích 末mạt 。

云vân 云vân

者giả 。

一nhất 。 本bổn 事sự 高cao 難nan 量lương 。 二nhị 。 本bổn 理lý 深thâm 難nan 思tư 。 三tam 。 本bổn 迹tích 化hóa 莫mạc 測trắc 。 具cụ 如như 釋thích 如như 是thị 中trung 。 觀quán 心tâm 中trung 不bất 聞văn 。

不bất 聞văn

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 具cụ 用dụng 上thượng 四tứ 。 且thả 對đối 次thứ 第đệ 分phần/phân 屬thuộc 四tứ 人nhân 。 具cụ 如như 昔tích 經kinh 我ngã 聞văn 故cố 也dã 。 若nhược 依y 今kim 文văn 。 用dụng 妙diệu 觀quán 故cố 。

妙diệu 觀quán

下hạ 注chú

云vân 云vân

者giả 。 開khai 麁thô 顯hiển 妙diệu 以dĩ 明minh 絕tuyệt 待đãi 。

次thứ 釋thích

一nhất 時thời

初sơ 引dẫn 肇triệu 意ý 者giả 。

啟khải

初sơ 開khai 也dã 。

運vận

合hợp 宜nghi 也dã 。

嘉gia

善thiện 也dã 。 佛Phật 化hóa 大đại 運vận 必tất 稱xưng 物vật 機cơ 。 故cố 云vân 善thiện 會hội 。 稱xưng 機cơ 秖kỳ 是thị 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 稱xưng 機cơ 歡hoan 喜hỷ 故cố 云vân 世thế 界giới 。 此thử 中trung 世thế 界giới 即tức 屬thuộc 此thử 經Kinh 。 不bất 同đồng 餘dư 文văn 異dị 餘dư 時thời 故cố 。 引dẫn 《# 大đại 論luận 》# 文văn 明minh 生sanh 世thế 善thiện 。 治trị 世thế 惡ác 。 明minh 二nhị 悉tất 者giả 。 寄ký 示thị 相tương/tướng 耳nhĩ 。 復phục 是thị 論luận 中trung 釋thích 一nhất 時thời 文văn 。 故cố 且thả 引dẫn 之chi 。 然nhiên 此thử 直trực 云vân 時thời 。 彼bỉ 方phương 兩lưỡng 解giải 。 若nhược 云vân 迦ca 羅la 即tức 是thị 實thật 時thời 。 若nhược 云vân 三tam 摩ma 耶da 即tức 是thị 假giả 時thời 。 《# 論luận 》# 。

問vấn 。

天Thiên 竺Trúc 釋thích 時thời 凡phàm 幾kỷ 種chủng 。 答đáp 。

凡phàm 有hữu 兩lưỡng 稱xưng (# 別biệt 者giả 如như 向hướng )# 迦ca 羅la 二nhị 字tự 以dĩ 淺thiển 易dị 故cố 。 三tam 摩ma 耶da 三tam 字tự 重trọng/trùng 難nạn/nan 說thuyết 故cố 。 若nhược 除trừ 邪tà 見kiến 不bất 說thuyết 二nhị 字tự 。 即tức 是thị 假giả 時thời 。 若nhược 內nội 弟đệ 子tử 依y 時thời 食thực 護hộ 明minh 相tướng 。 即tức 用dụng 實thật 時thời 。

當đương 知tri 秖kỳ 是thị 一nhất 時thời 二nhị 別biệt 。 故cố 聲thanh 難nan 易dị 耳nhĩ 。 是thị 故cố 外ngoại 人nhân 計kế 時thời 為vi 實thật 。 而nhi 說thuyết 偈kệ 云vân 。

時thời 來lai 眾chúng 生sanh 熟thục 。

時thời 去khứ 則tắc 催thôi 促xúc 。

時thời 能năng 覺giác 悟ngộ 人nhân 。 是thị 故cố 時thời 為vi 因nhân 。

故cố 須tu 破phá 邪tà 說thuyết 三tam 摩ma 耶da 。 故cố 今kim 文văn 中trung 以dĩ 實thật 時thời 示thị 內nội 生sanh 善thiện 。 假giả 時thời 破phá 外ngoại 斷đoạn 惡ác 。

第Đệ 一Nhất 義Nghĩa

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 道đạo 合hợp 之chi 言ngôn 正chánh 當đương 嘉gia 會hội 。 所sở 發phát 善thiện 根căn 言ngôn 通thông 意ý 別biệt 。 須tu 約ước 教giáo 味vị 以dĩ 判phán 偏thiên 圓viên 。 則tắc 四tứ 味vị 三tam 教giáo 權quyền 人nhân 理lý 等đẳng 。 雖tuy 有hữu 道đạo 合hợp 仍nhưng 須tu 開khai 顯hiển 。 故cố 下hạ 約ước 教giáo 仍nhưng 存tồn 四tứ 別biệt 。 此thử 下hạ 中trung 等đẳng 亦diệc 如như 《# 大đại 經kinh 》# 四tứ 因nhân 緣duyên 智trí 。 今kim 經kinh 之chi 言ngôn 亦diệc 略lược 開khai 等đẳng 。 本bổn 時thời 自tự 行hành 唯duy 與dữ 圓viên 合hợp 。 化hóa 他tha 不bất 定định 亦diệc 有hữu 八bát 教giáo 。

言ngôn 。

前tiền 諸chư

者giả 。 指chỉ 向hướng 四tứ 教giáo 皆giai 在tại 迹tích 中trung 。

觀quán 心tâm 下hạ 應ưng 注chú

云vân 云vân

文văn 無vô 者giả 闕khuyết 。 此thử 之chi 麁thô 妙diệu 各các 有hữu 觀quán 與dữ 境cảnh 合hợp 。 名danh 為vi 一nhất 時thời 。 相tương/tướng 即tức 觀quán 者giả 。 今kim 經kinh 觀quán 也dã 。 若nhược 將tương 此thử 觀quán 約ước 前tiền 三tam 文văn 。 例lệ 說thuyết 可khả 知tri 。

次thứ 釋thích

佛Phật

字tự 。 因nhân 緣duyên 中trung 亦diệc 秖kỳ 應ưng 釋thích 覺giác 。 而nhi 但đãn 云vân 時thời 處xứ 等đẳng 者giả 。 明minh 覺giác 之chi 感cảm 應ứng 時thời 及cập 處xứ 耳nhĩ 。 非phi 其kỳ 時thời 處xứ 不bất 感cảm 佛Phật 興hưng 。

時thời 處xứ 異dị 故cố 當đương 世thế 界giới 也dã 。 劫kiếp 初sơ 劫kiếp 盡tận 是thị 極cực 長trường/trưởng 極cực 短đoản 極cực 苦khổ 極cực 樂lạc 之chi 時thời 。 餘dư 三tam 天thiên 下hạ 富phú 壽thọ 無vô 我ngã 。 非phi 感cảm 佛Phật 緣duyên 。 多đa 病bệnh 是thị 減giảm 極cực 。 三tam 小tiểu 災tai 起khởi 謂vị 刀đao 。 疾tật 。 飢cơ 。 疾tật 居cư 其kỳ 中trung 故cố 略lược 云vân 病bệnh 。 《# 俱câu 舍xá 》# 云vân 。

刀đao 。 疾tật 。 飢cơ 如như 次thứ 。 七thất 日nhật 月nguyệt 年niên 止chỉ 。 長trường 壽thọ 時thời 樂nhạo/nhạc/lạc 重trọng/trùng 舉cử 劫kiếp 初sơ 。 短đoản 壽thọ 時thời 苦khổ 重trọng/trùng 舉cử 劫kiếp 盡tận 。

東đông 天thiên 下hạ

去khứ 。 舉cử 不bất 興hưng 處xứ 也dã 。 並tịnh 由do 壽thọ 定định 樂nhạo/nhạc/lạc 定định 。 保bảo 樂nhạo/nhạc/lạc 保bảo 常thường 。 不bất 成thành 機cơ 緣duyên 故cố 不bất 感cảm 佛Phật 。 此thử 仍nhưng 且thả 約ước 人nhân 中trung 處xứ 耳nhĩ 。 若nhược 論luận 天thiên 上thượng 。 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 有hữu 得đắc 小tiểu 果quả 者giả 。 如như 梵Phạm 王Vương 得đắc 三tam 果quả 等đẳng 。 若nhược 准chuẩn 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 。 四Tứ 天Thiên 王Vương 及cập 化hóa 樂nhạo/nhạc/lạc 天thiên 并tinh 無vô 色sắc 處xứ 並tịnh 不bất 感cảm 佛Phật 。 餘dư 經kinh 非phi 無vô 。 但đãn 除trừ 難nạn 處xứ 。 言ngôn 。

富phú 壽thọ

者giả 。 東đông 名danh 勝thắng 。 身thân 勝thắng 南nam 洲châu 。 故cố 富phú 壽thọ 亦diệc 爾nhĩ 。 西tây 名danh 牛ngưu 貨hóa 。 以dĩ 牛ngưu 為vi 貨hóa 。 故cố 云vân 多đa 牛ngưu 羊dương 也dã 。 北bắc 名danh 俱câu 盧lô 。 此thử 云vân 勝thắng 處xứ 。 亦diệc 云vân 勝thắng 生sanh 。 於ư 四tứ 洲châu 中trung 。 有hữu 情tình 處xứ 貨hóa 皆giai 最tối 勝thắng 故cố 。 南nam 名danh 贍thiệm 部bộ 。 從tùng 樹thụ 為vi 名danh 。 於ư 南nam 洲châu 中trung 但đãn 舉cử 初sơ 後hậu 中trung 間gian 亦diệc 有hữu 六lục 四tứ 二nhị 萬vạn 。 且thả 云vân 八bát 萬vạn 是thị 減giảm 初sơ 也dã 。 百bách 年niên 是thị 方phương 極cực 。 故cố 後hậu 減giảm 之chi 。 初sơ 則tắc 彌Di 勒Lặc 也dã 。 今kim 減giảm 方phương 極cực 則tắc 釋Thích 迦Ca 也dã 。

未vị 見kiến 果quả

等đẳng 。 明minh 感cảm 佛Phật 緣duyên 。 雖tuy 略lược 云vân 地địa 亦diệc 應ưng 云vân 時thời 。

離ly 車xa

等đẳng 者giả 。 《# 大đại 經kinh 》# 二nhị 十thập 六lục 云vân 。

佛Phật 為vi 離ly 車xa 。 說thuyết 不bất 放phóng 逸dật 。 離ly 車xa 云vân 。

我ngã 等đẳng 自tự 知tri 是thị 放phóng 逸dật 人nhân 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 不bất 放phóng 逸dật 。 如Như 來Lai 世Thế 尊Tôn 。 應ưng 生sanh 我ngã 國quốc 。 何hà 故cố 棄khí 我ngã 。 出xuất 摩Ma 竭Kiệt 提Đề 。

時thời 婆Bà 羅La 門Môn 子tử 。 名danh 曰viết 無Vô 勝Thắng 。 語ngữ 離ly 車xa 言ngôn 。

頻tần 婆bà 大đại 王vương 已dĩ 獲hoạch 大đại 利lợi 。 佛Phật 出xuất 其kỳ 國quốc 。 猶do 如như 大đại 池trì 生sanh 大đại 蓮liên 華hoa 。 華hoa 雖tuy 在tại 水thủy 水thủy 不bất 能năng 染nhiễm 。 佛Phật 亦diệc 如như 是thị 。 雖tuy 生sanh 彼bỉ 國quốc 。 世thế 法pháp 不bất 染nhiễm 。 汝nhữ 迷mê 五ngũ 欲dục 。 不bất 知tri 親thân 近cận 。 名danh 放phóng 逸dật 人nhân 。 非phi 佛Phật 出xuất 彼bỉ 名danh 為vi 放phóng 逸dật (# 無vô 勝thắng 者giả 阿a 逸dật 多đa )# 。 汝nhữ 耽đam 五ngũ 欲dục 。 縱túng/tung 生sanh 汝nhữ 國quốc 。 汝nhữ 亦diệc 不bất 見kiến 。

故cố 此thử 時thời 處xứ 亦diệc 據cứ 多đa 分phần 。 舍Xá 衛Vệ 三tam 億ức 非phi 關quan 苦khổ 樂lạc 。

摩Ma 竭Kiệt 提Đề

者giả 。 此thử 云vân 不bất 害hại 。 劫kiếp 初sơ 已dĩ 來lai 。 無vô 刑hình 殺sát 故cố 。 至chí 阿a 闍xà 世thế 截tiệt 指chỉ 為vi 刑hình 。 後hậu 自tự 齧niết 指chỉ 痛thống 。 復phục 息tức 此thử 刑hình 。 佛Phật 當đương 生sanh 其kỳ 地địa 故cố 吉cát 兆triệu 預dự 彰chương 。 所sở 以dĩ 先tiên 置trí 不bất 害hại 之chi 名danh 。

日nhật 若nhược 不bất 出xuất

等đẳng 者giả 。 《# 大đại 論luận 》# 文văn 也dã 。 日nhật 喻dụ 佛Phật 興hưng 。 池trì 喻dụ 摩ma 竭kiệt 。 華hoa 喻dụ 物vật 機cơ 。 佛Phật 若nhược 不bất 出xuất 。 已dĩ 未vị 二nhị 善thiện 。 皆giai 悉tất 不bất 成thành 。 未vị 者giả 下hạ 種chủng 。 已dĩ 者giả 熟thục 脫thoát 。 然nhiên 合hợp 喻dụ 中trung 且thả 約ước 世thế 間gian 有hữu 漏lậu 善thiện 法Pháp 。 故cố 舉cử 剎sát 利lợi 等đẳng 況huống 出xuất 世thế 善thiện 。 故cố 輕khinh 繫hệ 地địa 獄ngục 尚thượng 因nhân 佛Phật 出xuất 。 乃nãi 有hữu 一nhất 念niệm 厭yếm 惡ác 之chi 因nhân 。 後hậu 方phương 得đắc 離ly 。 況huống 復phục 人nhân 天thiên 。 故cố 論luận 云vân 。

若nhược 持trì 五Ngũ 戒Giới 。 釋Thích 迦Ca 文Văn 佛Phật 。 在tại 汝nhữ 家gia 中trung 。

四tứ 姓tánh 舉cử 二nhị 且thả 從tùng 勝thắng 說thuyết 。 對đối 治trị 中trung 斷đoạn 有hữu 頂đảnh 種chủng 。 即tức 斷đoạn 三tam 界giới 惡ác 故cố 。 故cố 名danh 破phá 惡ác 。

問vấn 。

為vi 人nhân 但đãn 至chí 有hữu 頂đảnh 。 對đối 治trị 何hà 故cố 破phá 三tam 界giới 惡ác 。

答đáp 。

真Chân 諦Đế 事sự 理lý 。 於ư 中trung 道Đạo 理lý 。 俱câu 名danh 為vi 事sự 。 若nhược 前tiền 二nhị 教giáo 。 不bất 得đắc 用dụng 此thử 以dĩ 為vi 破phá 惡ác 。 以dĩ 讓nhượng 理lý 故cố 。 今kim 此thử 圓viên 教giáo 。 故cố 得đắc 用dụng 之chi 。

言ngôn 。

三tam 乘thừa

者giả 。 即tức 攝nhiếp 三tam 教giáo 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 乘thừa 攝nhiếp 別biệt 教giáo 故cố 。 言ngôn 。

餘dư 不bất 能năng 感cảm

者giả 。 約ước 八bát 相tương/tướng 化hóa 。 必tất 出xuất 世thế 機cơ 方phương 能năng 感cảm 佛Phật 。 示thị 九cửu 道đạo 身thân 雖tuy 是thị 感cảm 佛Phật 。 不bất 名danh 佛Phật 化hóa 。 故cố 非phi 感cảm 佛Phật 。

善thiện 斷đoạn

之chi 言ngôn 在tại 無vô 漏lậu 智trí 。

種chủng

謂vị 能năng 生sanh 。 垂thùy 盡tận 非phi 想tưởng 復phục 墮đọa 三tam 惡ác 。 名danh 為vi 還hoàn 生sanh 。 一nhất 去khứ 不bất 來lai 故cố 名danh 為vi 永vĩnh 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 中trung 。 既ký 云vân 法pháp 性tánh 。 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 故cố 云vân 無vô 動động 。 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 云vân 無vô 出xuất 。 佛Phật 無vô 苦khổ 集tập 已dĩ 住trụ 法pháp 性tánh 。 雖tuy 無vô 動động 出xuất 。 不bất 動động 而nhi 動động 。 動động 法pháp 性tánh 山sơn 示thị 斷đoạn 生sanh 因nhân 。 故cố 名danh 為vi 動động 。 不bất 出xuất 而nhi 出xuất 。 出xuất 生sanh 死tử 海hải 。 化hóa 九cửu 道đạo 生sanh 。 故cố 名danh 為vi 出xuất 。 此thử 前tiền 皆giai 謂vị 實thật 動động 實thật 出xuất 。 至chí 此thử 方phương 知tri 。 非phi 生sanh 而nhi 生sanh 。 無vô 動động 而nhi 動động 。 則tắc 前tiền 二nhị 教giáo 及cập 別biệt 地địa 前tiền 但đãn 屬thuộc 三tam 悉tất 。 引dẫn 入nhập 今kim 經kinh 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 故cố 。

約ước 教giáo 中trung 。 先tiên 釋thích 。 次thứ 。

故cố 經Kinh 云vân

下hạ 引dẫn 證chứng 。 前tiền 明minh 因nhân 緣duyên 說thuyết 感cảm 應ứng 相tương/tướng 。 今kim 既ký 約ước 教giáo 。 約ước 四tứ 極cực 果quả 初sơ 成thành 之chi 相tướng 故cố 並tịnh 云vân 覺giác 。 又hựu 自tự 覺giác 覺giác 滿mãn 則tắc 據cứ 於ư 初sơ 。 覺giác 他tha 通thông 於ư 初sơ 後hậu 。 西tây 云vân 佛Phật 陀Đà 。 此thử 云vân 覺giác 者giả 知tri 者giả 。 對đối 迷mê 名danh 知tri 。 對đối 愚ngu 說thuyết 覺giác 。 名danh 同đồng 對đối 別biệt 並tịnh 屬thuộc 自tự 覺giác 。 故cố 約ước 四Tứ 諦Đế 。 即tức 以dĩ 自tự 覺giác 而nhi 能năng 覺giác 他tha 。 故cố 云vân 亦diệc 也dã 。

總tổng 相tương/tướng 別biệt 相tướng

者giả 。 總tổng 謂vị 無vô 非phi 無vô 常thường 。 別biệt 即tức 觀quán 四tứ 念niệm 處xứ 。 謂vị 三tam 界giới 繫hệ 。 及cập 四Tứ 聖Thánh 諦Đế 。 此thử 別biệt 莫mạc 不bất 皆giai 觀quán 無vô 常thường 。

老lão 比Bỉ 丘Khâu

者giả 。 從tùng 後hậu 異dị 故cố 。 以dĩ 通thông 教giáo 佛Phật 亦diệc 可khả 云vân 老lão 。 而nhi 云vân 帶đái 者giả 辨biện 異dị 前tiền 教giáo 。 如như 《# 阿a 含hàm 》# 云vân 。

佛Phật 臨lâm 涅Niết 槃Bàn 。 如như 老lão 比Bỉ 丘Khâu 詣nghệ 純thuần 陀đà 舍xá 。

三tam 十thập 四tứ 心tâm

者giả 。 八bát 忍nhẫn 。 八bát 智trí 斷đoạn 見kiến 。 九cửu 無vô 礙ngại 。 九cửu 解giải 脫thoát 斷đoạn 思tư 。 斷đoạn 伏phục 不bất 同đồng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 三tam 。 第đệ 六lục 記ký 。 具cụ 在tại 《# 婆bà 沙sa 》# 。 《# 俱câu 舍xá 》# 及cập 諸chư 《# 阿a 含hàm 》# 。 此thử 教giáo 求cầu 作tác 餘dư 釋thích 。 不bất 得đắc 一nhất 念niệm 相tương 應ứng 。 斷đoạn 餘dư 殘tàn 習tập 。 作tác 三tam 十thập 四tứ 心tâm 釋thích 終chung 無vô 其kỳ 理lý 。 具cụ 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 第đệ 十Thập 地Địa 。

別biệt 佛Phật

具cụ 如như 《# 瓔anh 珞lạc 》# 及cập 諸chư 大Đại 乘Thừa 。 五ngũ 十thập 二nhị 位vị 初Sơ 地Địa 斷đoạn 無vô 明minh 者giả 是thị 。

圓viên 佛Phật

具cụ 如như 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 初sơ 住trụ 斷đoạn 無vô 明minh 者giả 是thị 。 然nhiên 小Tiểu 乘Thừa 中trung 立lập 二nhị 無vô 知tri 。 染nhiễm 污ô 無vô 知tri 無vô 明minh 為vi 體thể 。 不bất 染nhiễm 無vô 知tri 劣liệt 慧tuệ 為vi 體thể 。 謂vị 味vị 勢thế 熟thục 德đức 數số 時thời 量lượng 耳nhĩ 。 然nhiên 四tứ 佛Phật 皆giai 云vân 自tự 覺giác 覺giác 他tha 者giả 。 秖kỳ 是thị 當đương 教giáo 自tự 行hành 滿mãn 位vị 。 覺giác 智trí 不bất 同đồng 化hóa 境cảnh 寬khoan 狹hiệp 。 是thị 則tắc 遍biến 搜sưu 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 。 唯duy 有hữu 此thử 四tứ 成thành 道Đạo 之chi 相tướng 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 因nhân 果quả 兩lưỡng 妙diệu 。 他tha 釋thích 但đãn 有hữu 自tự 覺giác 等đẳng 三tam 。 既ký 無vô 四tứ 教giáo 各các 具cụ 三tam 義nghĩa 。 如như 何hà 分phân 別biệt 大đại 小tiểu 教giáo 主chủ 。 與dữ 而nhi 言ngôn 之chi 不bất 出xuất 二nhị 教giáo 。 若nhược 云vân 坐tọa 蓮liên 華hoa 藏tạng 。 或hoặc 云vân 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 皆giai 色sắc 究cứu 竟cánh 。 成thành 無vô 上thượng 道Đạo 。 並tịnh 別biệt 佛Phật 相tương/tướng 。 若nhược 隱ẩn 前tiền 三tam 相tương 從tùng 勝thắng 而nhi 說thuyết 。 非phi 謂vị 太thái 虛hư 名danh 為vi 圓viên 佛Phật 。 別biệt 佛Phật 既ký 云vân 單đơn 論luận 。 即tức 是thị 隱ẩn 前tiền 二nhị 相tương/tướng 。 如như 目Mục 連Liên 不bất 窮cùng 其kỳ 聲thanh 等đẳng 。 若nhược 《# 法pháp 華hoa 》# 已dĩ 前tiền 三tam 佛Phật 離ly 明minh 。 隔cách 偏thiên 小tiểu 故cố 。 來lai 至chí 此thử 經Kinh 從tùng 劣liệt 辨biện 勝thắng 即tức 三tam 而nhi 一nhất 。 他tha 迷mê 一nhất 家gia 所sở 明minh 四tứ 佛Phật 者giả 。 以dĩ 棄khí 舊cựu 譯dịch 經kinh 論luận 故cố 也dã 。 如như 四tứ 階giai 成thành 道Đạo 。 三tam 乘thừa 共cộng 位vị 。 瓔anh 珞lạc 賢hiền 聖thánh 。 華hoa 嚴nghiêm 融dung 門môn 。 此thử 四tứ 成thành 道Đạo 不bất 可khả 孱# 齊tề 。 以dĩ 由do 設thiết 迹tích 不bất 同đồng 隱ẩn 實thật 覆phú 本bổn 。 故cố 開khai 權quyền 顯hiển 本bổn 方phương 知tri 不bất 殊thù 。 又hựu 諸chư 教giáo 中trung 各các 有hữu 五ngũ 人nhân 說thuyết 經Kinh 。 如như 《# 大đại 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 及cập 聲Thanh 聞Văn 天thiên 仙tiên 化hóa 人nhân

及cập 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 中trung 加gia 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 又hựu 有hữu 眾chúng 生sanh 器khí 世thế 。 而nhi 皆giai 以dĩ 佛Phật 為vi 教giáo 主chủ 也dã 。 然nhiên 準chuẩn 《# 大đại 論luận 》# 下hạ 四tứ 印ấn 定định 。 即tức 名danh 佛Phật 說thuyết 。 又hựu 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 中trung 剎sát 說thuyết 塵trần 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 被bị 加gia 亦diệc 無vô 印ấn 述thuật 。 餘dư 三tam 佛Phật 力lực 通thông 得đắc 名danh 經kinh 。 故cố 《# 大đại 論luận 》# 中trung 所sở 破phá 并tinh 能năng 通thông 具cụ 四tứ 教giáo 。 若nhược 得đắc 實thật 意ý 。 方phương 知tri 四tứ 佛Phật 體thể 同đồng 用dụng 殊thù 。 講giảng 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 者giả 。 皆giai 云vân 我ngã 佛Phật 。 讀đọc 《# 唯duy 識thức 》# 者giả 。 不bất 許hứa 他tha 經kinh 。 故cố 至chí 今kim 經kinh 乃nãi 知tri 指chỉ 昔tích 。 唯duy 佛Phật 究cứu 盡tận 斯tư 言ngôn 有hữu 在tại 。 次thứ 引dẫn 經kinh 者giả 。 《# 像tượng 法pháp 決quyết 疑nghi 》# 中trung 通thông 佛Phật 云vân 大đại 身thân 小tiểu 身thân 者giả 。 以dĩ 云vân 帶đái 老lão 比Bỉ 丘Khâu 故cố 。

約ước 本bổn 迹tích 中trung 初sơ 寄ký 本bổn 中trung 體thể 用dụng 。 故cố 云vân 本bổn 一nhất 迹tích 三tam 。

中trung 間gian

下hạ 。 次thứ 明minh 迹tích 中trung 應ứng 化hóa 勝thắng 劣liệt 。 他tha 受thọ 用dụng 報báo 皆giai 在tại 迹tích 也dã 。 但đãn 生sanh 滅diệt 之chi 言ngôn 多đa 在tại 應ứng 化hóa 。 唯duy 本bổn 地địa 四tứ 佛Phật 皆giai 本bổn 者giả 。 準chuẩn 例lệ 而nhi 言ngôn 。 則tắc 迹tích 中trung 體thể 用dụng 俱câu 迹tích 。 本bổn 地địa 體thể 用dụng 俱câu 本bổn 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 本bổn 因nhân 果quả 妙diệu 等đẳng 料liệu 簡giản 中trung 說thuyết 。

觀quán 心tâm 中trung 覺giác 秖kỳ 是thị 智trí 。 六lục 即tức 判phán 之chi 。 有hữu 本bổn 無vô 。

云vân 云vân

者giả 。 或hoặc 是thị 脫thoát 落lạc 。 應ưng 先tiên 辨biện 藏tạng 通thông 至chí 別biệt 圓viên 中trung 。 方phương 乃nãi 得đắc 云vân 偏thiên 圓viên 二nhị 覺giác 。 然nhiên 次thứ 第đệ 中trung 亦diệc 可khả 攝nhiếp 得đắc 藏tạng 通thông 二nhị 佛Phật 。 或hoặc 略lược 之chi 耳nhĩ 。 若nhược 望vọng 前tiền 三tam 境cảnh 智trí 。 因nhân 緣duyên 佛Phật 也dã 。 藏tạng 等đẳng 四tứ 觀quán 。 四tứ 教giáo 佛Phật 也dã 。 中trung 望vọng 空không 假giả 。 本bổn 迹tích 佛Phật 也dã 。 己kỷ 心tâm 即tức 是thị 觀quán 心tâm 佛Phật 也dã 。

次thứ 釋thích

住trụ

中trung 全toàn 用dụng 《# 大đại 論luận 》# 。 恐khủng 他tha 不bất 曉hiểu 。 故cố 初sơ 標tiêu 云vân 能năng 住trụ 所sở 住trụ 。 若nhược 但đãn 身thân 土thổ/độ 但đãn 成thành 世thế 界giới 。 心tâm 法pháp 相tướng 依y 方phương 成thành 三tam 悉tất 。 他tha 人nhân 唯duy 許hứa 身thân 依y 於ư 土thổ/độ 。 乃nãi 成thành 佛Phật 心tâm 無vô 所sở 依y 法pháp 。 忍nhẫn 土thổ/độ 者giả 。 《# 悲bi 華hoa 》# 第đệ 五ngũ 云vân 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 名danh 曰viết 娑Sa 婆Bà 。 是thị 諸chư 眾chúng 生sanh 。 忍nhẫn 受thọ 三tam 毒độc 。 及cập 諸chư 煩phiền 惱não 故cố 也dã 。

能năng 所sở 異dị 故cố 名danh 為vi 世thế 界giới 。 故cố 《# 大đại 論luận 》# 云vân 。

住trụ 者giả 四tứ 儀nghi 住trụ 世thế (# 今kim 文văn 世thế 界giới )#

復phục 有hữu 三tam 種chủng 。

一nhất 者giả 天thiên 住trụ 。 謂vị 欲dục 天thiên 。 今kim 云vân 十Thập 善Thiện 。 二nhị 者giả 梵Phạm 住trụ 。 即tức 色sắc 天thiên 。 今kim 云vân 四tứ 禪thiền 。 但đãn 名danh 異dị 耳nhĩ (# 今kim 文văn 為vi 人nhân )# 。 三tam 者giả 淨tịnh 住trụ 。 即tức 三tam 果quả 已dĩ 去khứ 。 今kim 云vân 三tam 三tam 昧muội 者giả 。 論luận 云vân 。

入nhập 三tam 三tam 昧muội 。 即tức 得đắc 初Sơ 果Quả

三tam 三tam 昧muội 為vi 對đối 治trị 者giả 。 以dĩ 為vi 三Tam 明Minh 近cận 對đối 治trị 門môn 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 七thất 記ký 。 《# 論luận 》# 又hựu 云vân 。

布bố 施thí 持trì 戒giới 。 善thiện 心tâm 為vi 天thiên 住trụ 。 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 為vi 梵Phạm 住trụ 。 (# 前tiền 從tùng 果quả 。 此thử 修tu 因nhân )# 三tam 三tam 昧muội 為vi 聖thánh 住trụ 。 聖thánh 住trụ 秖kỳ 是thị 淨tịnh 住trụ 耳nhĩ 。

論luận 又hựu 有hữu 四tứ 住trụ 。 天thiên 。 梵Phạm 。 聖thánh 。 佛Phật 。 更cánh 加gia 佛Phật 住trụ 。 即tức 今kim 文văn 中trung 《# 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 》# 是thị 。 故cố 今kim 四tứ 住trụ 收thu 論luận 文văn 盡tận 。 若nhược 以dĩ 教giáo 收thu 。 四tứ 教giáo 並tịnh 有hữu 前tiền 四tứ 悉tất 義nghĩa 。 四tứ 佛Phật 並tịnh 為vi 。 第đệ 一nhất 義nghĩa 天thiên 。 但đãn 前tiền 二nhị 佛Phật 不bất 得đắc 云vân 用dụng 《# 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 》# 耳nhĩ 。

問vấn 。

若nhược 爾nhĩ 。 今kim 釋thích 佛Phật 住trụ 。 何hà 以dĩ 三tam 悉tất 但đãn 約ước 欲dục 色sắc 及cập 以dĩ 三tam 果quả 。 能năng 住trụ 所sở 住trụ 俱câu 非phi 佛Phật 耶da 。

答đáp 。

一nhất 從tùng 通thông 以dĩ 趣thú 別biệt 。 二nhị 將tương 勝thắng 以dĩ 攝nhiếp 劣liệt 。 言ngôn 從tùng 通thông 者giả 。 從tùng 廣quảng 之chi 狹hiệp 。 言ngôn 從tùng 勝thắng 者giả 。 佛Phật 依y 王vương 城thành 必tất 攝nhiếp 欲dục 色sắc 及cập 以dĩ 三tam 果quả 。 有hữu 人nhân 斥xích 云vân 。

今kim 釋thích 住trụ 王vương 城thành 。 何hà 以dĩ 引dẫn 於ư 天thiên 梵Phạm 等đẳng 住trụ 。 此thử 人nhân 不bất 曾tằng 讀đọc 《# 大đại 智trí 論luận 》# 。 此thử 是thị 彼bỉ 論luận 釋thích 住trụ 正chánh 文văn 。 論luận 具cụ 二nhị 意ý 如như 向hướng 所sở 述thuật 。 若nhược 秖kỳ 以dĩ 色sắc 身thân 住trụ 土thổ/độ 以dĩ 釋thích 住trụ 名danh 。 則tắc 大đại 菩Bồ 薩Tát 神thần 無vô 方phương 所sở 。 便tiện 無vô 所sở 住trụ 。 況huống 復phục 佛Phật 耶da 。 故cố 《# 普phổ 賢hiền 觀quán 》# 常thường 寂tịch 光quang 土thổ/độ 是thị 佛Phật 住trú 處xứ 。 豈khởi 王vương 城thành 耶da 。 故cố 下hạ 約ước 教giáo 皆giai 以dĩ 涅Niết 槃Bàn 而nhi 為vi 所sở 住trụ 。 次thứ 約ước 教giáo 中trung 涅Niết 槃Bàn 皆giai 是thị 所sở 住trụ 之chi 法pháp 。 並tịnh 約ước 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。

釋thích 前tiền 二nhị 佛Phật 皆giai 云vân 有hữu 餘dư 無vô 餘dư 者giả 。 巧xảo 拙chuyết 雖tuy 殊thù 所sở 滅diệt 不bất 異dị 。 後hậu 兩lưỡng 祕bí 藏tạng 證chứng 道đạo 亦diệc 一nhất 。

前tiền 三tam 佛Phật

下hạ 判phán 麁thô 妙diệu 者giả 。 別biệt 教giáo 證chứng 道đạo 雖tuy 妙diệu 。 從tùng 教giáo 道đạo 故cố 判phán 麁thô 。 言ngôn 。

能năng 所sở

者giả 。 若nhược 約ước 理lý 判phán 。 如như 向hướng 所sở 說thuyết 。 若nhược 約ước 事sự 判phán 秖kỳ 是thị 依y 正chánh 他tha 受thọ 用dụng 土thổ/độ 。 故cố 判phán 為vi 麁thô 。 若nhược 約ước 中trung 理lý 。 雖tuy 俱câu 祕bí 藏tạng 亦diệc 是thị 從tùng 教giáo 。 今kim 經kinh 是thị 圓viên 復phục 須tu 開khai 顯hiển 。 故cố 名danh 妙diệu 住trụ 。 本bổn 迹tích 中trung 言ngôn 。

三tam 藏tạng 佛Phật 應ưng 涅Niết 槃Bàn

者giả 。 應ưng 字tự 平bình 聲thanh 。 若nhược 據cứ 灰hôi 斷đoạn 即tức 應ưng 入nhập 滅diệt 。 入nhập 滅diệt 本bổn 也dã 。 由do 慈từ 悲bi 故cố 所sở 以dĩ 住trụ 世thế 。 秖kỳ 名danh 住trụ 世thế 以dĩ 為vi 垂thùy 迹tích 。 此thử 佛Phật 報báo 生sanh 無vô 別biệt 理lý 本bổn 。 通thông 佛Phật 扶phù 習tập 此thử 從tùng 因nhân 說thuyết 。 以dĩ 六lục 七thất 地địa 入nhập 空không 為vi 本bổn 。 以dĩ 誓thệ 扶phù 習tập 利lợi 他tha 為vi 迹tích 。 果quả 同đồng 三tam 藏tạng 故cố 從tùng 因nhân 說thuyết 。 別biệt 圓viên 同đồng 云vân 。

熏huân 法pháp 性tánh

者giả 。 教giáo 證chứng 小tiểu 殊thù 。 然nhiên 皆giai 因nhân 時thời 起khởi 四tứ 弘hoằng 誓thệ 冥minh 熏huân 法pháp 性tánh 。 但đãn 明minh 法pháp 性tánh 即tức 離ly 不bất 同đồng 。 智trí 斷đoạn 雖tuy 殊thù 法pháp 性tánh 無vô 別biệt 。

當đương 知tri

下hạ 。 總tổng 判phán 前tiền 文văn 以dĩ 明minh 本bổn 迹tích 。 本bổn 迹tích 莫mạc 不bất 皆giai 由do 慈từ 悲bi 。 前tiền 四tứ 俱câu 迹tích 故cố 須tu 更cánh 云vân 本bổn 佛Phật 住trụ 也dã 。

以dĩ 慈từ 悲bi

下hạ 。 判phán 既ký 開khai 迹tích 已dĩ 豈khởi 別biệt 有hữu 本bổn 。

次thứ 約ước 觀quán 中trung 以dĩ 智trí 為vi 佛Phật 。 智trí 住trụ 無vô 常thường 及cập 空không 假giả 中trung 。 前tiền 直trực 相tương 對đối 故cố 四tứ 觀quán 不bất 同đồng 。 次thứ 約ước 住trụ 意ý 。 故cố 云vân 。

以dĩ 無vô 住trụ 法pháp 住trụ 於ư 境cảnh 中trung

故cố 無vô 住trụ 之chi 言ngôn 通thông 於ư 四tứ 教giáo 。 麁thô 智trí 謂vị 住trụ 。 於ư 理lý 實thật 無vô 。 若nhược 在tại 圓viên 中trung 便tiện 成thành 絕tuyệt 待đãi 。

王vương 城thành

者giả 。 準chuẩn 《# 西tây 域vực 記ký 》# 。 此thử 城thành 崇sùng 山sơn 四tứ 周chu 以dĩ 為vi 外ngoại 郭quách 。 東đông 西tây 長trường/trưởng 南nam 北bắc 狹hiệp 。 周chu 一nhất 百bách 五ngũ 十thập 里lý 。 子tử 城thành 三tam 十thập 里lý 。 宮cung 城thành 北bắc 門môn 是thị 調Điều 達Đạt 放phóng 醉túy 象tượng 處xứ 。 東đông 北bắc 是thị 身thân 子tử 逢phùng 馬mã 勝thắng 得đắc 初sơ 果quả 處xứ 。 東đông 北bắc 十thập 四tứ 五ngũ 里lý 至chí 鷲Thứu 峯Phong 山Sơn 。 是thị 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 》# 等đẳng 經kinh 處xứ 。 斑ban 足túc 緣duyên 亦diệc 出xuất 《# 仁nhân 王vương 》# 。 論luận 中trung 又hựu 有hữu 異dị 釋thích 。 論luận 。

問vấn 。

如như 王Vương 舍Xá 城Thành 。 迦ca 毘tỳ 羅la 。 波Ba 羅La 奈Nại 並tịnh 有hữu 王vương 舍xá 。 何hà 故cố 此thử 城thành 獨độc 得đắc 名danh 耶da 。 答đáp 。

有hữu 人nhân 云vân 。 是thị 摩Ma 伽Già 陀Đà 國Quốc 王vương 。 子tử 一nhất 頭đầu 兩lưỡng 面diện 四tứ 臂tý 。

時thời 人nhân 以dĩ 為vi 不bất 祥tường 。 裂liệt 其kỳ 身thân 首thủ 。 棄khí 之chi 曠khoáng 野dã 。 有hữu 羅la 剎sát 女nữ 名danh 曰viết 闍xà 羅la 。 拾thập 取thủ 合hợp 之chi 而nhi 乳nhũ 養dưỡng 之chi 。 後hậu 大đại 成thành 人nhân 能năng 兼kiêm 諸chư 國quốc 。 乃nãi 取thủ 諸chư 王vương 八bát 萬vạn 人nhân (# 下hạ 去khứ 同đồng 今kim 疏sớ/sơ 文văn )# 。

《# 楞lăng 伽già 》# 又hựu 云vân 。

昔tích 有hữu 王vương 遊du 獵liệp 。 馬mã 驚kinh 入nhập 險hiểm 乃nãi 絕tuyệt 居cư 人nhân 。 共cộng 牸tự 師sư 子tử 居cư 而nhi 行hành 醜xú 行hành 。 生sanh 息tức 長trường/trưởng 大đại 名danh 曰viết 斑ban 足túc 。 後hậu 紹thiệu 王vương 位vị 領lãnh 七thất 億ức 眾chúng 。 食thực 肉nhục 餘dư 習tập 。 非phi 肉nhục 不bất 餐xan 。 後hậu 乃nãi 食thực 人nhân 。 所sở 生sanh 皆giai 是thị 羅la 剎sát 。

餘dư 與dữ 今kim 文văn 大đại 同đồng 。 四tứ 非phi 常thường 偈kệ 者giả 。 秖kỳ 是thị 四tứ 無vô 常thường 偈kệ 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 七thất 卷quyển 記ký 。 言ngôn 。

得đắc 空không 平bình 等đẳng

即tức 是thị 初Sơ 地Địa 者giả 。 彼bỉ 既ký 共cộng 教giáo 。 小tiểu 即tức 初sơ 果quả 。 大đại 即tức 乾can/kiền/càn 慧tuệ 或hoặc 在tại 見kiến 地địa 。 別biệt 即tức 歡hoan 喜hỷ 。 與dữ 《# 大đại 經kinh 》# 梵Phạm 行hạnh 意ý 同đồng 。

若nhược 爾nhĩ 。 何hà 故cố 聞văn 無vô 常thường 而nhi 悟ngộ 大đại 耶da 。

答đáp 。

已dĩ 聞văn 般Bát 若Nhã 復phục 聞văn 非phi 常thường 。 恐khủng 其kỳ 吝lận 國quốc 。 正chánh 助trợ 合hợp 行hành 因nhân 得đắc 大đại 益ích 。

此thử 約ước 斑ban 足túc 緣duyên 異dị 故cố 屬thuộc 世thế 界giới 。 千thiên 王vương 取thủ 血huyết 等đẳng 。 雖tuy 失thất 小tiểu 國quốc 迭điệt 知tri 大đại 國quốc 。 生sanh 善thiện 屬thuộc 為vi 人nhân 也dã 。 百bá 姓tánh 排bài 舍xá 以dĩ 免miễn 燒thiêu 惡ác 。 即tức 對đối 治trị 也dã 。 斑ban 足túc 得đắc 道Đạo 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 注chú 。

云vân 云vân

者giả 。 《# 大đại 論luận 》# 與dữ 諸chư 經kinh 所sở 出xuất 既ký 多đa 不bất 可khả 盡tận 具cụ 。 雖tuy 多đa 不bất 出xuất 四tứ 悉tất 。 約ước 教giáo 中trung 四tứ 見kiến 。 然nhiên 辨biện 土thổ/độ 橫hoạnh/hoành 豎thụ 具cụ 在tại 《# 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 》# 。 即tức 如như 下hạ 文văn 純thuần 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。

例lệ 知tri

者giả 。 以dĩ 娑sa 羅la 例lệ 王vương 城thành 也dã 。 本bổn 迹tích 。 觀quán 心tâm 在tại 後hậu 者giả 。 後hậu 與dữ 山sơn 文văn 合hợp 明minh 觀quán 心tâm 。 後hậu 文văn 仍nhưng 略lược 俱câu 不bất 出xuất 本bổn 迹tích 。 若nhược 例lệ 上thượng 。 下hạ 應ưng 云vân 本bổn 住trụ 王vương 三tam 昧muội 三tam 德đức 之chi 城thành 。 迹tích 居cư 忍nhẫn 土thổ/độ 之chi 王vương 城thành 耳nhĩ 。

梁lương 武võ

等đẳng 者giả 。 字tự 應ưng 作tác 睢# 。 其kỳ 鳥điểu 似tự 鷹ưng 。 云vân 似tự 鴟si 者giả 。 或hoặc 恐khủng 誤ngộ 。 樂nhạo/nhạc/lạc 而nhi 不bất 淫dâm 哀ai 而nhi 不bất 傷thương 。 雌thư 雄hùng 各các 居cư 欲dục 交giao 俱câu 鳴minh 。 交giao 已dĩ 各các 去khứ 故cố 以dĩ 之chi 類loại 皇hoàng 妃phi 也dã 。 《# 詩thi 》# 云vân 。

關quan 關quan 睢# 鳩cưu 。 在tại 河hà 之chi 洲châu 。 窈yểu 窕điệu 淑thục 女nữ 。 君quân 子tử 好hảo/hiếu 逑# 。

今kim 江giang 東đông 人nhân 呼hô 為vi 鶚# 。 好hảo/hiếu 在tại 江giang 洲châu 。 梁lương 武võ 意ý 謂vị 睢# 形hình 近cận 鷲thứu 。 故cố 引dẫn 之chi 耳nhĩ 。 此thử 屬thuộc 世thế 界giới 也dã 。 又hựu 解giải 。

山sơn 峯phong

下hạ 。 為vi 人nhân 。 覩đổ 者giả 生sanh 悅duyệt 故cố 也dã 。 又hựu 云vân 去khứ 對đối 治trị 。 能năng 藏tạng 惡ác 故cố 亦diệc 當đương 治trị 惡ác 。 又hựu 解giải 去khứ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 三tam 乘thừa 聖thánh 居cư 。 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 次thứ 辨biện 五ngũ 峯phong 及cập 後hậu 問vấn 答đáp 。 但đãn 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 中trung 釋thích 疑nghi 及cập 分phân 別biệt 山sơn 相tương/tướng 。 非phi 四tứ 悉tất 攝nhiếp 。 又hựu 《# 增tăng 一nhất 》# 三tam 十thập 一nhất 云vân 。

佛Phật 在tại 靈linh 鷲thứu 。 告cáo 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 久cửu 遠viễn 同đồng 名danh 靈linh 鷲thứu 。 更cánh 有hữu 別biệt 名danh 。 汝nhữ 等đẳng 知tri 不phủ 。 亦diệc 名danh 廣quảng 普phổ 山sơn 。 負phụ 重trọng 山sơn 。 仙tiên 人nhân 窟quật 山sơn 。 恆hằng 有hữu 羅La 漢Hán 菩Bồ 薩Tát 得đắc 道Đạo 。 及cập 神thần 通thông 諸chư 仙tiên 所sở 居cư 。 有hữu 五ngũ 百bách 辟Bích 支Chi 佛Phật 住trụ 。 如Như 來Lai 欲dục 下hạ 。 先tiên 令linh 淨Tịnh 居Cư 天thiên 子tử 。 來lai 此thử 告cáo 令linh 。 令linh 此thử 土thổ/độ 淨tịnh 。 卻khước 後hậu 二nhị 年niên 佛Phật 現hiện 此thử 間gian 。 支chi 佛Phật 聞văn 已dĩ 燒thiêu 身thân 入nhập 滅diệt 。

何hà 以dĩ 故cố 。 世thế 無vô 二nhị 佛Phật 。 國quốc 無vô 二nhị 王vương 。 一nhất 佛Phật 境cảnh 界giới 。 無vô 二nhị 尊tôn 號hiệu 。

此thử 山sơn 高cao 下hạ 亦diệc 復phục 不bất 等đẳng 。 四tứ 十thập 七thất 云vân 。

俱Câu 留Lưu 孫Tôn 佛Phật 。 四tứ 日nhật 四tứ 夜dạ 行hành 至chí 山sơn 頂đảnh 。 那na 舍xá 佛Phật 三tam 日nhật 三tam 夜dạ 。 迦Ca 葉Diếp 佛Phật 二nhị 日nhật 二nhị 夜dạ 。 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 。 須tu 臾du 至chí 頂đảnh 。 並tịnh 以dĩ 羅la 閱duyệt 祇kỳ 人nhân 行hành 也dã 。

時thời 漸tiệm 末mạt 。 山sơn 漸tiệm 下hạ 故cố 。

文văn 闕khuyết 本bổn 迹tích 。 應ưng 云vân 本bổn 住trụ 三tam 德đức 大đại 涅Niết 槃Bàn 山sơn 。 迹tích 居cư 靈linh 鷲thứu 。 又hựu 本bổn 迹tích 各các 有hữu 靈linh 鷲thứu 。 〈# 壽thọ 量lượng 〉# 云vân 。

常thường 在tại 靈Linh 鷲Thứu 山Sơn

本bổn 也dã 。

約ước 觀quán 中trung 。 先tiên 解giải 王vương 舍xá 中trung 初sơ 立lập 觀quán 境cảnh 。 言ngôn 。

心tâm 王vương 造tạo 舍xá

者giả 。 識thức 陰ấm 為vi 王vương 。 造tạo 業nghiệp 諸chư 心tâm 必tất 有hữu 心tâm 所sở 。 今kim 欲dục 消tiêu 王vương 。 且thả 以dĩ 善thiện 惡ác 心tâm 王vương 以dĩ 對đối 無vô 記ký 之chi 舍xá 。 故cố 云vân 王vương 造tạo 。

若nhược 析tích

下hạ 。 四tứ 觀quán 。 此thử 示thị 觀quán 解giải 異dị 於ư 他tha 經kinh 。 應ưng 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 十thập 乘thừa 十thập 境cảnh 。 下hạ 去khứ 皆giai 爾nhĩ 。 故cố 注chú 。

云vân 云vân

後hậu 兩lưỡng 重trọng/trùng 云vân 。

若nhược 觀quán

即tức 後hậu 二nhị 教giáo 觀quán 也dã 。 亦diệc 須tu 分phân 別biệt 相tướng 別biệt 不bất 同đồng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 。 不bất 可khả 即tức 具cụ 。 約ước 山sơn 作tác 觀quán 亦diệc 先tiên 立lập 觀quán 境cảnh 。 正chánh 當đương 觀quán 陰ấm 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 去khứ 文văn 。 別biệt 圓viên 觀quán 中trung 既ký 云vân 山sơn 即tức 法pháp 性tánh 。 正chánh 因nhân 法Pháp 身thân 餘dư 之chi 二nhị 德đức 準chuẩn 諸chư 文văn 說thuyết 。 故cố 知tri 此thử 觀quán 不bất 同đồng 他tha 見kiến 。 所sở 以dĩ 又hựu 約ước 山sơn 為vi 觀quán 者giả 。 山sơn 城thành 雖tuy 殊thù 同đồng 是thị 依y 報báo 。 是thị 故cố 約ước 之chi 以dĩ 觀quán 正chánh 報báo 。 又hựu 諸chư 觀quán 境cảnh 不bất 出xuất 五ngũ 陰ấm 。 今kim 此thử 山sơn 等đẳng 約ước 陰ấm 便tiện 故cố 。 以dĩ 諸chư 文văn 中trung 直trực 云vân 境cảnh 智trí 。

自tự 住trụ 其kỳ 中trung

等đẳng 者giả 。 以dĩ 《# 大đại 經kinh 》# 及cập 此thử 經Kinh 意ý 共cộng 為vi 自tự 他tha 。 定định 慧tuệ 力lực 莊trang 嚴nghiêm 。 即tức 自tự 住trụ 其kỳ 中trung 。 以dĩ 此thử 度độ 眾chúng 生sanh 。 即tức 安an 置trí 諸chư 子tử 。

云vân 云vân

者giả 。 亦diệc 應ưng 於ư 此thử 以dĩ 辨biện 二nhị 觀quán 同đồng 異dị 之chi 相tướng 。 方phương 便tiện 正chánh 修tu 簡giản 境cảnh 及cập 心tâm 。 并tinh 對đối 前tiền 二nhị 以dĩ 辨biện 權quyền 實thật 等đẳng 。 乃nãi 至chí 四tứ 觀quán 亦diệc 須tu 開khai 顯hiển 等đẳng 也dã 。

次thứ 釋thích

中trung

字tự 。 既ký 在tại 山sơn 城thành 之chi 中trung 。 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 具cụ 如như 彼bỉ 釋thích 。 今kim 但đãn 消tiêu 。

中trung

字tự 義nghĩa 耳nhĩ 。 欲dục 更cánh 說thuyết 之chi 。 先tiên 約ước 所sở 表biểu 以dĩ 具cụ 四tứ 悉tất 。

常thường 好hảo/hiếu 中trung 道đạo 。 赴phó 欲dục 也dã 。 升thăng 中trung 天thiên 。 中trung 日nhật 降giáng/hàng 。 為vi 人nhân 也dã 。 中trung 夜dạ 滅diệt 。 對đối 治trị 也dã 。 說thuyết 中trung 道đạo 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 諸chư 教giáo 皆giai 有hữu 中trung 道đạo 。 但đãn 有hữu 有hữu 體thể 無vô 體thể 之chi 殊thù 。 本bổn 迹tích 者giả 。 觀quán 圓viên 理lý 本bổn 中trung 也dã 。 示thị 離ly 斷đoạn 常thường 迹tích 中trung 也dã 。 今kim 經kinh 是thị 開khai 顯hiển 之chi 中trung 。 若nhược 約ước 觀quán 者giả 。 即tức 空không 即tức 中trung 。 具cụ 二nhị 中trung 也dã 。

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất (# 中trung )#

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất (# 下hạ )#

唐đường 天thiên 台thai 沙Sa 門Môn 湛trạm 然nhiên 述thuật

釋thích 列liệt 眾chúng 中trung 。 初sơ 辨biện 次thứ 第đệ 。 言ngôn 。

多đa 爾nhĩ

者giả 。 亦diệc 有hữu 經kinh 中trung 菩Bồ 薩Tát 後hậu 列liệt 。 各các 有hữu 所sở 表biểu 。 如như 《# 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 》# 不bất 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 純thuần 無vô 雜tạp 故cố 。 舊cựu 解giải 者giả 多đa 是thị 光quang 宅trạch 。 與dữ 《# 大đại 論luận 》# 意ý 同đồng 故cố 無vô 別biệt 破phá 。 但đãn 總tổng 結kết 云vân 似tự 兩lưỡng 解giải 耳nhĩ 。 注chú 。

云vân 云vân

者giả 。 事sự 似tự 因nhân 緣duyên 須tu 具cụ 四tứ 悉tất 。 義nghĩa 似tự 約ước 教giáo 復phục 須tu 論luận 八bát 。 事sự 即tức 身thân 也dã 。 故cố 云vân 親thân 疎sơ 。 義nghĩa 即tức 諦đế 理lý 。 故cố 云vân 涅Niết 槃Bàn 等đẳng 。 形hình 服phục 異dị 故cố 即tức 世thế 界giới 。 親thân 者giả 生sanh 善thiện 。 疎sơ 者giả 破phá 惡ác 。 不bất 親thân 不bất 疎sơ 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 於ư 有hữu 義nghĩa 中trung 既ký 以dĩ 三tam 諦đế 。 以dĩ 諦đế 對đối 教giáo 則tắc 四tứ 可khả 識thức 。 於ư 藏tạng 等đẳng 四tứ 辨biện 漸tiệm 等đẳng 四tứ 。 其kỳ 義nghĩa 可khả 知tri 。 又hựu 兩lưỡng 二nhị 義nghĩa 並tịnh 欣hân 涅Niết 槃Bàn 。 及cập 四tứ 菩Bồ 薩Tát 。 並tịnh 不bất 欣hân 不bất 著trước 故cố 皆giai 居cư 中trung 。 唯duy 詣nghệ 實thật 理lý 兼kiêm 能năng 利lợi 人nhân 。 故cố 居cư 中trung 求cầu 宗tông 超siêu 彼bỉ 凡phàm 聖thánh 。 若nhược 以dĩ 入nhập 中trung 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 指chỉ 別biệt 教giáo 地địa 上thượng 。 圓viên 教giáo 始thỉ 終chung 。 注chú 家gia 云vân 。

聲Thanh 聞Văn 學học 疎sơ 敦đôn 之chi 於ư 內nội 。 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 親thân 忘vong 之chi 於ư 外ngoại 。 此thử 但đãn 得đắc 事sự 而nhi 失thất 義nghĩa 。 似tự 迹tích 而nhi 迷mê 本bổn 。 況huống 復phục 觀quán 心tâm 。 因nhân 緣duyên 耶da 。 約ước 本bổn 迹tích 中trung 。 此thử 經Kinh 列liệt 眾chúng 超siêu 出xuất 群quần 經kinh 。 故cố 人nhân 天thiên 二Nhị 乘Thừa 能năng 引dẫn 之chi 人nhân 本bổn 非phi 下hạ 地địa 。 所sở 引dẫn 之chi 眾chúng 堪kham 通thông 別biệt 記ký 。 語ngữ 通thông 意ý 兼kiêm 。 故cố 云vân 內nội 祕bí 。 皆giai 大đại 薩tát 埵đóa 。 既ký 能năng 迹tích 引dẫn 二nhị 邊biên 判phán 非phi 凡phàm 小tiểu 。 故cố 云vân 薩tát 埵đóa 。 菩Bồ 薩Tát 濫lạm 本bổn 故cố 且thả 不bất 論luận 。 應ưng 知tri 亦diệc 且thả 約ước 體thể 用dụng 論luận 也dã 。 觀quán 解giải 後hậu 。

云vân 云vân

者giả 。 亦diệc 應ưng 更cánh 約ước 因nhân 緣duyên 明minh 觀quán 諸chư 教giáo 開khai 顯hiển 及cập 本bổn 迹tích 觀quán 。

釋thích 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 準chuẩn 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 以dĩ 八bát 義nghĩa 故cố 。 先tiên 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。

一nhất 。 為vi 顯hiển 親thân 聞văn 後hậu 不bất 謗báng 故cố 。 二nhị 。 攝nhiếp 不bất 定định 性tánh 迴hồi 心tâm 入nhập 大đại 故cố 。 三tam 。 除trừ 尊tôn 貴quý 慢mạn 非phi 究cứu 竟cánh 故cố 。 四tứ 。 常thường 隨tùy 佛Phật 故cố 。 五ngũ 。 形hình 儀nghi 同đồng 故cố 。 六lục 。 令linh 內nội 眷quyến 捨xả 欲dục 故cố 。 七thất 。 令linh 菩Bồ 薩Tát 敬kính 故cố 。 八bát 。 令linh 眾chúng 生sanh 信tín 故cố 。 然nhiên 《# 論luận 》# 中trung 八bát 義nghĩa 唯duy 第đệ 二nhị 一nhất 半bán 獨độc 屬thuộc 今kim 經kinh 。 以dĩ 不bất 定định 性tánh 此thử 土thổ/độ 得đắc 故cố 。 仍nhưng 少thiểu 一nhất 半bán 。 若nhược 定định 性tánh 者giả 彼bỉ 土độ 得đắc 故cố 。 未vị 來lai 得đắc 故cố 。 餘dư 之chi 七thất 義nghĩa 論luận 眾chúng 前tiền 後hậu 。 通thông 諸chư 經kinh 故cố 。 以dĩ 第đệ 二nhị 義nghĩa 入nhập 餘dư 七thất 中trung 。 使sử 七thất 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 第đệ 二nhị 。 方phương 令linh 八bát 義nghĩa 全toàn 在tại 今kim 經kinh 。 若nhược 依y 今kim 意ý 更cánh 有hữu 三tam 義nghĩa 。

欲dục 別biệt 記ký 故cố 。 別biệt 開khai 權quyền 故cố 。 先tiên 顯hiển 本bổn 故cố 。 故cố 令linh 餘dư 義nghĩa 永vĩnh 殊thù 昔tích 教giáo 。 故cố 論luận 文văn 意ý 諸chư 經kinh 多đa 爾nhĩ 。 所sở 以dĩ 通thông 釋thích 。 今kim 使sử 諸chư 教giáo 雖tuy 共cộng 復phục 殊thù 。 方Phương 等Đẳng 先tiên 列liệt 。 以dĩ 四tứ 義nghĩa 故cố 。

欲dục 斥xích 奪đoạt 故cố 。 欲dục 密mật 引dẫn 故cố 。 令linh 體thể 信tín 故cố 。 令linh 味vị 變biến 故cố 。 般Bát 若Nhã 亦diệc 四tứ 。

欲dục 洮đào 汰# 故cố 。 欲dục 委ủy 業nghiệp 故cố 。 密mật 引dẫn 進tiến 故cố 。 成thành 熟thục 酥tô 故cố 。 故cố 知tri 《# 論luận 》# 文văn 通thông 前tiền 二nhị 味vị 。 如như 向hướng 各các 四tứ 。 又hựu 異dị 前tiền 後hậu 。 《# 論luận 》# 又hựu 云vân 。

先tiên 僧Tăng 次thứ 尼ni 亦diệc 有hữu 八bát 義nghĩa 。

一nhất 。 男nam 尊tôn 女nữ 卑ty 。 二nhị 。 入nhập 道đạo 先tiên 後hậu 。 三tam 。 師sư 弟đệ 不bất 同đồng 。 四tứ 。 傳truyền 法pháp 能năng 不phủ 。 五ngũ 。 結kết 集tập 進tiến 退thoái 。 六lục 。 同đồng 住trụ 得đắc 不phủ 。 七thất 。 多đa 少thiểu 推thôi 讓nhượng 。 八bát 。 得đắc 歎thán 有hữu 無vô 。 此thử 八bát 全toàn 通thông 前tiền 之chi 三tam 味vị 。 多đa 在tại 酪lạc 教giáo 。 若nhược 準chuẩn 同đồng 是thị 聲Thanh 聞Văn 。 仍nhưng 少thiểu 第đệ 二nhị 意ý 也dã 。 於ư 今kim 別biệt 中trung 唯duy 除trừ 委ủy 業nghiệp 。 準chuẩn 義nghĩa 仍nhưng 有hữu 。 以dĩ 同đồng 比Bỉ 丘Khâu 聞văn 轉chuyển 教giáo 故cố 也dã 。 故cố 委ủy 業nghiệp 時thời 非phi 全toàn 無vô 分phần/phân 。 自tự 餘dư 諸chư 義nghĩa 並tịnh 同đồng 比Bỉ 丘Khâu 。 於ư 五ngũ 味vị 中trung 漸tiệm 教giáo 當đương 眾chúng 其kỳ 義nghĩa 不bất 異dị 。

次thứ 出xuất 舊cựu 解giải 。 云vân 大đại 小tiểu 名danh 聞văn 者giả 。 意ý 云vân 。

名danh 即tức 己kỷ 名danh 。 聞văn 即tức 他tha 聞văn 。 所sở 以dĩ 名danh 大đại 故cố 聞văn 大đại 。 名danh 小tiểu 故cố 聞văn 小tiểu 。 今kim 但đãn 依y 文văn 故cố 。 破phá 其kỳ 無vô 據cứ 。 言ngôn 。

依y 文văn

者giả 。 但đãn 約ước 所sở 列liệt 多đa 少thiểu 以dĩ 明minh 所sở 識thức 多đa 少thiểu 。 前tiền 列liệt 萬vạn 二nhị 千thiên 。 又hựu 云vân 眾chúng 所sở 知tri 識thức 。 後hậu 云vân 二nhị 千thiên 。 又hựu 無vô 知tri 識thức 。 縱túng/tung 以dĩ 名danh 聞văn 用dụng 釋thích 知tri 識thức 。 後hậu 文văn 全toàn 無vô 。 何hà 小tiểu 之chi 有hữu 。 況huống 復phục 大đại 小tiểu 一nhất 向hướng 無vô 憑bằng 。 初sơ 釋thích 類loại 中trung 先tiên 通thông 釋thích 五ngũ 字tự 。 次thứ 。

釋thích 論luận

下hạ 別biệt 釋thích 四tứ 義nghĩa 。 比Bỉ 丘Khâu 合hợp 故cố 。 初sơ 通thông 釋thích 中trung 五ngũ 字tự 通thông 收thu 諸chư 有hữu 德đức 者giả 。 所sở 與dữ 之chi 徒đồ 既ký 標tiêu 於ư 大đại 。 豈khởi 唯duy 異dị 於ư 下hạ 眾chúng 而nhi 已dĩ 。 於ư 比Bỉ 丘Khâu 中trung 。 其kỳ 例lệ 復phục 多đa 。 四tứ 門môn 三tam 脫thoát 析tích 體thể 通thông 智trí 辨biện 空không 之chi 例lệ 。 秖kỳ 得đắc 且thả 云vân 高cao 譽dự 德đức 行hạnh 。 何hà 可khả 具cụ 論luận 。 今kim 云vân 如như 貴quý 類loại 之chi 班ban 輩bối 也dã 。 次thứ 別biệt 釋thích 四tứ 義nghĩa 者giả 。 初sơ 。

釋thích 論luận

下hạ 別biệt 釋thích

與dữ

字tự 。 初sơ 文văn 即tức 因nhân 緣duyên 釋thích 。 若nhược 於ư 此thử 七thất 為vi 四tứ 悉tất 者giả 。

時thời 處xử 世thế 界giới 。 戒giới 是thị 為vi 人nhân 。 心tâm 見kiến 對đối 治trị 。 道đạo 脫thoát 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 若nhược 準chuẩn 前tiền 三tam 。 在tại 昔tích 教giáo 者giả 則tắc 七thất 義nghĩa 唯duy 三tam 。 道đạo 脫thoát 等đẳng 俱câu 屬thuộc 對đối 治trị 意ý 也dã 。 圓viên 教giáo 七thất 一nhất 俱câu 屬thuộc 圓viên 四tứ 。 約ước 教giáo 雖tuy 別biệt 究cứu 竟cánh 唯duy 圓viên 。 雖tuy 七thất 而nhi 同đồng 故cố 七thất 名danh 一nhất 。 一nhất 即tức 共cộng 也dã 。 四tứ 教giáo 不bất 同đồng 通thông 在tại 五ngũ 味vị 。 具cụ 如như 諸chư 經kinh 不bất 可khả 遍biến 述thuật 。 且thả 準chuẩn 歎thán 德đức 在tại 三tam 藏tạng 教giáo 者giả 。 同đồng 感cảm 佛Phật 時thời 。 同đồng 鹿lộc 苑uyển 處xứ 。 同đồng 別biệt 脫thoát 戒giới 。 同đồng 一nhất 切thiết 智trí 心tâm 。 同đồng 無vô 漏lậu 正chánh 見kiến 。 同đồng 三tam 十thập 七thất 道đạo 。 同đồng 有hữu 餘dư 脫thoát 。 為vi 同đồng 聞văn 人nhân 。 入nhập 通thông 序tự 時thời 已dĩ 得đắc 記ký 者giả 。 全toàn 成thành 圓viên 人nhân 七thất 一nhất 故cố 也dã 。 同đồng 妙diệu 感cảm 應ứng 時thời 。 同đồng 見kiến 妙diệu 依y 處xứ 。 同đồng 得đắc 究cứu 竟cánh 戒giới 。 同đồng 證chứng 種chủng 智trí 心tâm 。 同đồng 無vô 作tác 正chánh 見kiến 。 同đồng 圓viên 實thật 道Đạo 品Phẩm 。 同đồng 不bất 思tư 議nghị 脫thoát 。 得đắc 授thọ 記ký 已dĩ 。 即tức 同đồng 菩Bồ 薩Tát 。 安an 得đắc 復phục 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 歎thán 德đức 。 豈khởi 結kết 集tập 者giả 謬mậu 抑ức 德đức 耶da 。 故cố 知tri 在tại 四tứ 味vị 時thời 隨tùy 味vị 而nhi 變biến 。 經kinh 家gia 從tùng 本bổn 列liệt 在tại 聲Thanh 聞Văn 。 故cố 依y 本bổn 歎thán 。 若nhược 不bất 仍nhưng 本bổn 。 焉yên 知tri 聲Thanh 聞Văn 有hữu 權quyền 有hữu 實thật 。 實thật 者giả 得đắc 記ký 知tri 有hữu 所sở 從tùng 。 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 時thời 大đại 小tiểu 別biệt 故cố 。 故cố 約ước 教giáo 判phán 須tu 通thông 始thỉ 終chung 。 故cố 三tam 教giáo 七thất 。 或hoặc 本bổn 是thị 三tam 。 或hoặc 是thị 轉chuyển 入nhập 。 初sơ 約ước 三tam 藏tạng 一nhất 七thất 一nhất 者giả 。 生sanh 滅diệt 同đồng 故cố 。 通thông 教giáo 二nhị 者giả 。 分phần/phân 利lợi 鈍độn 故cố 。 利lợi 兼kiêm 圓viên 別biệt 。 應ưng 云vân 三tam 七thất 。 且thả 通thông 總tổng 說thuyết 同đồng 為vi 一nhất 例lệ 。 別biệt 云vân 為vi 無vô 量lượng 者giả 。 自tự 行hành 化hóa 他tha 橫hoạnh/hoành 豎thụ 皆giai 四tứ 門môn 。 門môn 門môn 四tứ 悉tất 入nhập 者giả 不bất 同đồng 。 圓viên 教giáo 一nhất 者giả 。 發phát 心tâm 畢tất 竟cánh 二nhị 不bất 別biệt 故cố 。 說thuyết 者giả 應ưng 於ư 四tứ 教giáo 細tế 明minh 。 乃nãi 至chí 教giáo 味vị 先tiên 判phán 後hậu 開khai 。

若nhược 未vị

下hạ 一nhất 句cú 約ước 本bổn 迹tích 釋thích 。 亦diệc 約ước 體thể 用dụng 論luận 本bổn 迹tích 耳nhĩ 。 別biệt 無vô 聲Thanh 聞Văn 。 但đãn 云vân 藏tạng 。 通thông 。 若nhược 通thông 含hàm 別biệt 亦diệc 可khả 論luận 之chi 。 是thị 則tắc 略lược 也dã 。 又hựu 時thời 處xứ 二nhị 事sự 且thả 約ước 教giáo 論luận 。 故cố 云vân 三tam 藏tạng 中trung 時thời 處xứ 且thả 一nhất 。 若nhược 從tùng 元nguyên 初sơ 得đắc 道Đạo 時thời 處xứ 。 或hoặc 多đa 人nhân 共cộng 處xứ 。 略lược 如như 今kim 文văn 。 或hoặc 多đa 人nhân 多đa 處xứ 。 或hoặc 一nhất 人nhân 多đa 處xứ 。 如như 《# 阿a 含hàm 》# 中trung 多đa 時thời 處xứ 也dã 。

問vấn 。

至chí 此thử 那na 得đắc 二nhị 種chủng 聲Thanh 聞Văn 。

答đáp 。

亦diệc 從tùng 初sơ 說thuyết 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 。 廣quảng 歷lịch 諸chư 味vị 難nạn/nan 轉chuyển 易dị 轉chuyển 。 又hựu 有hữu 不bất 歷lịch 析tích 法pháp 元nguyên 是thị 通thông 人nhân (# 云vân 云vân )# 。

直trực 明minh 兩lưỡng 意ý

下hạ 。 欲dục 明minh 開khai 顯hiển 。 先tiên 更cánh 辨biện 異dị 。 所sở 言ngôn 異dị 者giả 。 且thả 置trí 七thất 同đồng 。 更cánh 於ư 藏tạng 通thông 七thất 中trung 辨biện 異dị 。 則tắc 三tam 異dị 四tứ 同đồng 。 何hà 者giả 。

時thời 處xứ 等đẳng 四tứ 不bất 可khả 不bất 同đồng 。 如như 所sở 會hội 。 所sở 依y 。 所sở 稟bẩm 。 所sở 證chứng 。 若nhược 心tâm 等đẳng 三tam 。 安an 能năng 不bất 別biệt 。 別biệt 修tu 。 別biệt 見kiến 。 別biệt 行hành 故cố 也dã 。 此thử 仍nhưng 一nhất 往vãng 。 亦diệc 可khả 戒giới 法pháp 從tùng 別biệt 各các 各các 得đắc 故cố 。 解giải 脫thoát 從tùng 人nhân 各các 各các 證chứng 故cố 。 是thị 則tắc 五ngũ 別biệt 二nhị 同đồng 。 又hựu 若nhược 從tùng 人nhân 亦diệc 可khả 俱câu 別biệt 。 今kim 釋thích 共cộng 義nghĩa 不bất 合hợp 論luận 之chi 。 義nghĩa 分phần/phân 三tam 四tứ 乃nãi 成thành 旁bàng 耳nhĩ 。 是thị 故cố 且thả 從tùng 七thất 同đồng 以dĩ 說thuyết 。 別biệt 教giáo 同đồng 異dị 準chuẩn 說thuyết 可khả 知tri 。 次thứ 。

若nhược 至chí

下hạ 正chánh 明minh 開khai 顯hiển 。

法pháp 華hoa 論luận

者giả 。 明minh 被bị 開khai 者giả 有hữu 權quyền 有hữu 實thật 。 未vị 開khai 具cụ 四tứ 。 開khai 已dĩ 唯duy 一nhất 。 今kim 加gia 佛Phật 道Đạo 據cứ 新tân 入nhập 者giả 。 《# 論luận 》# 中trung 四tứ 者giả 。 決quyết 定định 。 增tăng 上thượng 。 退thoái 大đại 。 應ứng 化hóa 。 《# 論luận 》# 自tự 釋thích 云vân 。

後hậu 二nhị 與dữ 記ký 。 前tiền 兩lưỡng 不bất 記ký 。 根căn 鈍độn 未vị 熟thục 故cố 。

且thả 約ước 此thử 會hội 。 即tức 經kinh 中trung 云vân 。

生sanh 滅diệt 度độ 想tưởng

決quyết 定định 性tánh 也dã 。 若nhược 彼bỉ 得đắc 聞văn 。 《# 論luận 》# 中trung 未vị 說thuyết 。 天thiên 親thân 豈khởi 可khả 迷mê 經kinh 文văn 耶da 。 經Kinh 云vân 。

而nhi 於ư 彼bỉ 土độ 。 得đắc 聞văn 是thị 經Kinh

《# 論luận 》# 且thả 一nhất 往vãng 據cứ 現hiện 說thuyết 耳nhĩ 。 是thị 故cố 今kim 師sư 但đãn 除trừ 上thượng 慢mạn 。 即tức 五ngũ 千thiên 起khởi 去khứ 者giả 是thị 。 雖tuy 從tùng 座tòa 去khứ 仍nhưng 判phán 。 於ư 涅Niết 槃Bàn 中trung 。 若nhược 四tứ 依y 邊biên 得đắc 聞văn 。 故cố 上thượng 慢mạn 者giả 亦diệc 非phi 不bất 聞văn 。 已dĩ 聞văn 略lược 開khai 及cập 在tại 後hậu 故cố 。 但đãn 不bất 可khả 云vân 此thử 會hội 得đắc 記ký 。 種chủng 。 熟thục 。 脫thoát 三tam 始thỉ 終chung 無vô 廢phế 。 故cố 準chuẩn 今kim 文văn 。 遠viễn 近cận 相tương 望vọng 四tứ 種chủng 俱câu 得đắc 。 今kim 云vân 。

住trụ 果quả

兼kiêm 於ư 決quyết 定định 及cập 退thoái 菩Bồ 提Đề 。 住trụ 果quả 變biến 異dị 故cố 分phần/phân 二nhị 教giáo 。 是thị 故cố 二nhị 種chủng 總tổng 立lập 住trụ 果quả 。 又hựu 。

佛Phật 道Đạo

者giả 。 準chuẩn 經kinh 義nghĩa 立lập 。 若nhược 爾nhĩ 。 佛Phật 道Đạo 應ứng 化hóa 各các 有hữu 別biệt 圓viên 。

問vấn 。

應ứng 化hóa 與dữ 佛Phật 道Đạo 何hà 別biệt 。

答đáp 。

應ứng 化hóa 約ước 垂thùy 迹tích 全toàn 語ngữ 舊cựu 聖thánh 。 佛Phật 道Đạo 約ước 利lợi 他tha 語ngữ 新tân 記ký 者giả 。 又hựu 應ứng 化hóa 從tùng 身thân 。 佛Phật 道Đạo 從tùng 說thuyết 。 佛Phật 道Đạo 有hữu 令linh 他tha 之chi 言ngôn 。 且thả 云vân 利lợi 他tha 。 應ứng 化hóa 有hữu 發phát 起khởi 之chi 義nghĩa 。 且thả 云vân 垂thùy 迹tích 。 既ký 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 為vi 名danh 。 在tại 昔tích 則tắc 無vô 應ứng 化hóa 佛Phật 道Đạo 之chi 稱xưng 。 在tại 今kim 則tắc 無vô 住trụ 果quả 決quyết 定định 之chi 名danh 。 增tăng 上thượng 慢mạn 中trung 豈khởi 無vô 應ứng 化hóa 。 四tứ 攝nhiếp 同đồng 事sự 安an 隔cách 此thử 耶da 。 況huống 復phục 《# 論luận 》# 中trung 決quyết 定định 上thượng 慢mạn 同đồng 云vân 未vị 熟thục 。 不bất 可khả 上thượng 慢mạn 亦diệc 根căn 敗bại 也dã 。 他tha 云vân 。

未vị 者giả 不phủ 也dã 。 應ưng 人nhân 未vị 死tử 。 名danh 為vi 不bất 死tử 。 下hạ 種chủng 未vị 生sanh 名danh 為vi 不bất 生sanh 。 故cố 上thượng 慢mạn 。 決quyết 定định 二nhị 俱câu 可khả 發phát 。 是thị 決quyết 定định 義nghĩa 。 又hựu 此thử 中trung 引dẫn 論luận 似tự 本bổn 迹tích 釋thích 。 應ứng 化hóa 本bổn 也dã 。 餘dư 三tam 迹tích 也dã 。 化hóa 為vi 餘dư 三tam 無vô 異dị 途đồ 也dã 。 唯duy 闕khuyết 觀quán 心tâm 。 即tức 前tiền 兩lưỡng 教giáo 七thất 一nhất 境cảnh 也dã 。 後hậu 二nhị 教giáo 七thất 一nhất 觀quán 也dã 。 又hựu 時thời 處xứ 。 戒giới 境cảnh 也dã 。 心tâm 見kiến 。 等đẳng 觀quán 也dã 。

聲Thanh 聞Văn 義nghĩa 浩hạo 然nhiên

者giả 。 貴quý 人nhân 。 非phi 論luận 。 然nhiên 用dụng 教giáo 者giả 云vân 大Đại 乘Thừa 聲Thanh 聞Văn 。 未vị 為vi 通thông 曉hiểu 。 今kim 云vân 應ứng 化hóa 從tùng 本bổn 以dĩ 說thuyết 。 據cứ 眾chúng 全toàn 在tại 小Tiểu 乘Thừa 中trung 也dã 。 言ngôn 。

浩hạo 然nhiên

者giả 。 藏tạng 通thông 八bát 門môn 門môn 門môn 四tứ 種chủng 。 門môn 門môn 各các 有hữu 佛Phật 道Đạo 應ứng 化hóa 。 迹tích 在tại 前tiền 教giáo 復phục 同đồng 前tiền 數số 。 據cứ 本bổn 復phục 應ưng 地địa 住trụ 地địa 住trụ 及cập 行hành 向hướng 地địa 。 上thượng 慢mạn 所sở 濫lạm 復phục 同đồng 前tiền 數số 。 他tha 無vô 約ước 教giáo 今kim 昔tích 本bổn 迹tích 權quyền 實thật 開khai 合hợp 等đẳng 釋thích 。 但đãn 云vân 住trụ 果quả 及cập 方phương 便tiện 等đẳng 。 是thị 故cố 貴quý 云vân 以dĩ 。 證chứng 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 具cụ 如như 向hướng 辨biện 。

釋thích

大đại

者giả 前tiền 。 以dĩ 。

共cộng

釋thích

與dữ

阿A 難Nan 共cộng 彼bỉ 萬vạn 二nhị 千thiên 者giả 。 非phi 直trực 共cộng 人nhân 應ưng 共cộng 人nhân 七thất 。 七thất 中trung 並tịnh 大đại 故cố 云vân 與dữ 大đại 。 與dữ 既ký 四tứ 釋thích 不bất 同đồng 。 大đại 義nghĩa 理lý 須tu 準chuẩn 彼bỉ 。 又hựu 前tiền 與dữ 字tự 義nghĩa 兼kiêm 時thời 等đẳng 。 今kim 釋thích 大đại 字tự 。 唯duy 在tại 具cụ 七thất 之chi 人nhân 復phục 兼kiêm 多đa 勝thắng 。 又hựu 釋thích 與dữ 字tự 義nghĩa 兼kiêm 能năng 所sở 。 今kim 釋thích 大đại 字tự 唯duy 在tại 於ư 所sở 。 此thử 從tùng 阿A 難Nan 指chỉ 他tha 為vi 大đại 。 此thử 中trung 初sơ 引dẫn 論luận 文văn 。 《# 大đại 品phẩm 》# 在tại 小tiểu 。 心tâm 未vị 轉chuyển 故cố 。

次thứ 今kim 師sư 意ý 。 亦diệc 具cụ 三tam 文văn 。 以dĩ 一nhất 一nhất 文văn 皆giai 兼kiêm 《# 論luận 》# 中trung 三tam 義nghĩa 故cố 也dã 。 以dĩ 此thử 三tam 義nghĩa 通thông 兼kiêm 四tứ 悉tất 。 大đại 即tức 世thế 界giới 。 多đa 即tức 為vi 人nhân 。 對đối 治trị 。 勝thắng 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 應ưng 具cụ 明minh 三tam 念niệm 與dữ 外ngoại 人nhân 異dị 。 及cập 以dĩ 三tam 念niệm 對đối 大đại 多đa 勝thắng 之chi 所sở 以dĩ 也dã 。 還hoàn 將tương 三tam 念niệm 以dĩ 對đối 四tứ 悉tất 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 十thập 記ký 。

四tứ 韋vi 陀đà

者giả 。 如như 下hạ 第đệ 五ngũ 經kinh 疏sớ/sơ 及cập 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 十thập 記ký 。

次thứ 約ước 教giáo 中trung 牒điệp 前tiền 初sơ 釋thích 判phán 屬thuộc 三tam 藏tạng 。 準chuẩn 前tiền 文văn 故cố 但đãn 云vân 所sở 敬kính 等đẳng 前tiền 。 從tùng 。

今kim 明minh

下hạ 應ưng 義nghĩa 通thông 偏thiên 圓viên 。 以dĩ 前tiền 文văn 中trung 且thả 對đối 外ngoại 釋thích 。 故cố 云vân 三tam 藏tạng 。 次thứ 。

大đại 者giả

下hạ 約ước 後hậu 三tam 教giáo 。 初sơ 明minh 多đa 義nghĩa 。 但đãn 是thị 約ước 事sự 。 後hậu 三tam 不bất 可khả 更cánh 加gia 其kỳ 數số 。 但đãn 約ước 所sở 知tri 以dĩ 釋thích 其kỳ 多đa 。 故cố 前tiền 通thông 釋thích 大đại 。 多đa 。 勝thắng 三tam 各các 具cụ 三tam 義nghĩa 。 故cố 此thử 後hậu 後hậu 漸tiệm 優ưu 於ư 前tiền 。 約ước 別biệt 圓viên 者giả 。 昔tích 則tắc 從tùng 初sơ 。 今kim 從tùng 得đắc 記ký 。 別biệt 存tồn 教giáo 道đạo 。 言ngôn 。

大đại 力lực 羅La 漢Hán

者giả 。 羅La 漢Hán 中trung 大đại 。 即tức 無vô 疑nghi 解giải 脫thoát 也dã 。

次thứ 本bổn 迹tích 中trung 初sơ 述thuật 本bổn 三tam 。 次thứ 。

迹tích 來lai

下hạ 述thuật 迹tích 中trung 三tam 。

初sơ 明minh 本bổn 大đại 。 次thứ 。

本bổn 得đắc

下hạ 明minh 本bổn 勝thắng 。 次thứ 。

先tiên 已dĩ

下hạ 明minh 本bổn 多đa 。

咨tư 嗟ta

者giả 。 謀mưu 事sự 也dã 。 謀mưu 而nhi 方phương 嗟ta 。 非phi 輒triếp 爾nhĩ 故cố 。 言ngôn 。

勝thắng 幢tràng

者giả 。 借tá 《# 大đại 品phẩm 》# 文văn 。 言ngôn 。

超siêu 諸chư 外ngoại 道đạo

者giả 。 準chuẩn 理lý 應ưng 云vân 超siêu 諸chư 偏thiên 小tiểu 。 但đãn 所sở 超siêu 雖tuy 近cận 。 能năng 超siêu 則tắc 遠viễn 。 於ư 理lý 亦diệc 成thành 。 次thứ 迹tích 中trung 初sơ 示thị 愛ái 見kiến 即tức 在tại 乳nhũ 味vị 。 故cố 此thử 五ngũ 味vị 通thông 萬vạn 二nhị 千thiên 。 若nhược 權quyền 若nhược 實thật 皆giai 經kinh 歷lịch 故cố 。 今kim 從tùng 權quyền 者giả 故cố 云vân 迹tích 也dã 。

久cửu 矣hĩ

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 各các 有hữu 久cửu 本bổn 。 隨tùy 本bổn 長trường 短đoản 中trung 間gian 設thiết 化hóa 。 今kim 日nhật 亦diệc 在tại 釋thích 尊tôn 諸chư 味vị 。

觀quán 心tâm 中trung 先tiên 直trực 對đối 三tam 。 次thứ 雖tuy 約ước 中trung 具cụ 大đại 。 多đa 。 勝thắng 。 亦diệc 應ưng 更cánh 約ước 空không 。 假giả 各các 三tam 。 言ngôn 。

一nhất 心tâm 一nhất 切thiết 心tâm

者giả 。 心tâm 境cảnh 俱câu 心tâm 各các 攝nhiếp 一nhất 切thiết 。 一nhất 切thiết 不bất 出xuất 三tam 千thiên 故cố 也dã 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 文văn 。 若nhược 非phi 三tam 千thiên 攝nhiếp 則tắc 不bất 遍biến 。 若nhược 非phi 圓viên 心tâm 不bất 攝nhiếp 三tam 千thiên 。 故cố 三tam 千thiên 總tổng 別biệt 咸hàm 空không 。 假giả 。 中trung 。 一nhất 文văn 既ký 然nhiên 。 他tha 皆giai 準chuẩn 此thử 。 故cố 向hướng 五ngũ 味vị 義nghĩa 通thông 上thượng 下hạ 。 文văn 寄ký 此thử 中trung 。

釋thích 比Bỉ 丘Khâu 。 引dẫn 肇triệu 公công 者giả 。 在tại 《# 淨tịnh 名danh 疏sớ/sơ 》# 。 什thập 及cập 四tứ 子tử 並tịnh 在tại 偽ngụy 秦tần 。 故cố 曰viết 秦tần 言ngôn 。 肇triệu 有hữu 四tứ 義nghĩa 。

一nhất 。 淨tịnh 命mạng 乞khất 士sĩ 。 二nhị 。 破phá 煩phiền 惱não 。 三tam 。 能năng 持trì 戒giới 。 四tứ 。 怖bố 魔ma 。 什thập 公công 分phân 之chi 。 一nhất 始thỉ 三tam 終chung 。 具cụ 二nhị 魔ma 怖bố 者giả 。 終chung 中trung 前tiền 二nhị 為vi 怖bố 魔ma 因nhân 。 引dẫn 論luận 者giả 闕khuyết 能năng 持trì 戒giới 。 破phá 惡ác 秖kỳ 是thị 破phá 煩phiền 惱não 耳nhĩ 。 故cố 但đãn 三tam 義nghĩa 而nhi 次thứ 第đệ 不bất 同đồng 。 及cập 通thông 初sơ 心tâm 令linh 魔ma 怖bố 等đẳng 。 故cố 破phá 惡ác 之chi 言ngôn 且thả 在tại 身thân 口khẩu 非phi 不bất 斷đoạn 惑hoặc 。 既ký 並tịnh 在tại 初sơ 。 令linh 什thập 義nghĩa 壞hoại 。 豈khởi 以dĩ 持trì 戒giới 破phá 惑hoặc 必tất 在tại 於ư 終chung 。 又hựu 復phục 肇triệu 公công 但đãn 翻phiên 其kỳ 名danh 而nhi 云vân 名danh 含hàm 。 不bất 云vân 初sơ 後hậu 。 今kim 之chi 學học 者giả 安an 令linh 魔ma 怖bố 耶da 。

五ngũ 繫hệ

者giả 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 記ký 。

一nhất 田điền

等đẳng 者giả 。 田điền 即tức 農nông 也dã 。 應ưng 云vân 在tại 家gia 四tứ 種chủng 如như 法Pháp 。 更cánh 加gia 工công 也dã 。

涅Niết 槃Bàn 寶bảo 梁lương

下hạ 。 明minh 經kinh 義nghĩa 略lược 。 雖tuy 復phục 不bất 具cụ 三tam 義nghĩa 四tứ 義nghĩa 。 破phá 惡ác 為vi 本bổn 。 今kim 明minh 此thử 三tam 義nghĩa 應ưng 通thông 初sơ 後hậu 者giả 。 義nghĩa 當đương 約ước 教giáo 兼kiêm 斥xích 肇triệu 什thập 。 今kim 非phi 但đãn 以dĩ 《# 論luận 》# 文văn 通thông 後hậu 。 復phục 通thông 諸chư 教giáo 。 況huống 《# 論luận 》# 但đãn 成thành 因nhân 緣duyên 一nhất 釋thích 。 若nhược 於ư 此thử 中trung 。 立lập 四tứ 悉tất 者giả 。 怖bố 魔ma 即tức 世thế 界giới 。 乞khất 士sĩ 即tức 為vi 人nhân 。 破phá 惡ác 即tức 對đối 治trị 。 出xuất 界giới 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。

依Y 經Kinh 家Gia

等đẳng 者giả 。 義nghĩa 必tất 通thông 初sơ 。 證chứng 信tín 必tất 後hậu 。 向hướng 釋thích 乞khất 士sĩ 中trung 以dĩ 。

求cầu

釋thích

乞khất

乃nãi 以dĩ 離ly 邪tà 歷lịch 境cảnh 求cầu 定định 等đẳng 為vi 三tam 藏tạng 教giáo 者giả 。 未vị 能năng 於ư 境cảnh 即tức 理lý 故cố 也dã 。 故cố 至chí 通thông 教giáo 方phương 云vân 求cầu 真chân 破phá 障chướng 理lý 等đẳng 也dã 。 別biệt 教giáo 言ngôn 八bát 魔ma 十thập 魔ma 者giả 。 破phá 惡ác 既ký 深thâm 釋thích 魔ma 須tu 遠viễn 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 八bát 記ký 。 圓viên 教giáo 中trung 非phi 不bất 破phá 八bát 破phá 十thập 。 但đãn 以dĩ 實thật 相tướng 為vi 正chánh 。 破phá 惡ác 屬thuộc 旁bàng 。 怖bố 魔ma 亦diệc 然nhiên 。 本bổn 迹tích 中trung 此thử 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 深thâm 淺thiển 莫mạc 測trắc 。 故cố 未vị 可khả 定định 判phán 其kỳ 位vị 。

迹tích 示thị 五ngũ 味vị

者giả 。 若nhược 不bất 約ước 五ngũ 味vị 。 非phi 今kim 經kinh 比Bỉ 丘Khâu 。

桎trất 梏cốc

者giả 。 上thượng 質chất 音âm 。 足túc 械giới 也dã 。 下hạ 古cổ 沃ốc 反phản 。 手thủ 械giới 也dã 。 二nhị 諦đế 如như 桎trất 梏cốc 。 大đại 慧tuệ 如như 解giải 縛phược 。 運vận 念niệm 為vi 無vô 住trụ 。 望vọng 境cảnh 為vi 無vô 著trước 。 故cố 不bất 著trước 境cảnh 智trí 出xuất 二nhị 死tử 家gia 。 乞khất 士sĩ 怖bố 魔ma 準chuẩn 釋thích 可khả 見kiến 。

云vân 云vân

者giả 。 中trung 觀quán 既ký 然nhiên 。 空không 。 假giả 及cập 以dĩ 次thứ 不bất 次thứ 等đẳng 對đối 教giáo 可khả 見kiến 。

眾chúng 者giả

以dĩ 一nhất 萬vạn 二nhị 千thiên 。 事sự 法pháp 和hòa 故cố 。 若nhược 作tác 四tứ 悉tất 者giả 。 初sơ 是thị 世thế 界giới 眾chúng 和hòa 合hợp 故cố 。

佛Phật 常thường

下hạ 為vi 人nhân 。 生sanh 物vật 善thiện 故cố 。

釋thích 論luận

下hạ 對đối 治trị 。 簡giản 惡ác 人nhân 故cố 。

此thử 中trung

下hạ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 在tại 真chân 實thật 故cố 。 言ngôn 。

事sự 和hòa

等đẳng 者giả 。 僧Tăng 界giới 法pháp 等đẳng 俱câu 屬thuộc 事sự 故cố 。

法pháp 和hòa

者giả 。 如như 前tiền 七thất 共cộng 同đồng 真chân 理lý 故cố 。

九cửu 十thập 人nhân 三Tam 明Minh

者giả 。 《# 中trung 含hàm 》# 二nhị 十thập 九cửu 文văn 同đồng 。

舍Xá 利Lợi 子Tử 問vấn 佛Phật 。 五ngũ 百bách 比Bỉ 丘Khâu 中trung 幾kỷ 三Tam 明Minh 。 幾kỷ 俱câu 解giải 脫thoát 。 幾kỷ 慧tuệ 解giải 脫thoát 。

佛Phật 答đáp 如như 文văn 。

三Tam 明Minh

者giả 。 即tức 無vô 疑nghi 解giải 脫thoát 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 七thất 記ký 。

淨tịnh 命mạng

具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 四tứ 記ký 。

五ngũ 方phương 便tiện

者giả 。 四tứ 念niệm 處xứ 及cập 四tứ 善thiện 根căn 。 五ngũ 停đình 非phi 正chánh 觀quán 法pháp 故cố 。

苦khổ 法Pháp 忍Nhẫn

去khứ 者giả 。 世thế 第đệ 一nhất 後hậu 有hữu 十thập 六lục 剎sát 那na 。 第đệ 一nhất 心tâm 去khứ 即tức 名danh 真chân 實thật 。

偏thiên 圓viên 五ngũ 味vị

者giả 。 五ngũ 味vị 不bất 出xuất 偏thiên 圓viên 。 偏thiên 圓viên 不bất 出xuất 四tứ 教giáo 。 言ngôn 。

今kim 正chánh 是thị 等đẳng

者giả 。 當đương 證chứng 信tín 時thời 已dĩ 獲hoạch 記ký 故cố 。

引dẫn 諸chư 眾chúng 生sanh

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 具cụ 如như 《# 玄huyền 》# 文văn 七thất 二nhị 諦đế 中trung 委ủy 約ước 五ngũ 味vị 。 以dĩ 明minh 教giáo 意ý 出xuất 其kỳ 相tướng 狀trạng 。

次thứ 約ước 觀quán 中trung 云vân

若nhược 異dị

等đẳng 者giả 。 以dĩ 依y 今kim 經kinh 成thành 觀quán 法pháp 故cố 。 若nhược 不bất 依y 中trung 道đạo 慧tuệ 命mạng 觀quán 行hành 。 故cố 名danh 破phá 十thập 戒giới 僧Tăng 。 不bất 解giải 究cứu 竟cánh 波Ba 羅La 蜜Mật 相tương/tướng 。 一nhất 心tâm 十thập 戒giới 詮thuyên 量lượng 之chi 律luật 。 名danh 愚ngu 癡si 僧Tăng 。 五ngũ 品phẩm 六lục 根căn 名danh 慚tàm 愧quý 僧Tăng 。 初sơ 住trụ 已dĩ 去khứ 名danh 真chân 實thật 僧Tăng 。 亦diệc 合hợp 注chú 。

云vân 云vân

歷lịch 前tiền 二nhị 諦đế 十thập 戒giới 等đẳng 及cập 約ước 四tứ 教giáo 。 遍biến 作tác 觀quán 相tương/tướng 。

二nhị 明minh 數số 中trung 直trực 爾nhĩ 舉cử 數số 。 即tức 是thị 因nhân 緣duyên 。 亦diệc 可khả 於ư 中trung 義nghĩa 立lập 四tứ 悉tất 。

數số 異dị 。 世thế 界giới 也dã 。 聞văn 數số 生sanh 善thiện 。 即tức 為vi 人nhân 也dã 。 破phá 惡ác 入nhập 真chân 。 準chuẩn 例lệ 可khả 見kiến 。 不bất 論luận 約ước 教giáo 者giả 。 教giáo 別biệt 數số 同đồng 故cố 無vô 異dị 釋thích 。 若nhược 隨tùy 數số 生sanh 解giải 即tức 是thị 教giáo 殊thù 。

問vấn 。

凡phàm 諸chư 列liệt 眾chúng 及cập 得đắc 道Đạo 者giả 。 何hà 故cố 其kỳ 數số 必tất 全toàn 無vô 缺khuyết 耶da 。

答đáp 。

《# 大đại 論luận 》# 釋thích 大đại 數số 五ngũ 千thiên 分phần 中trung 云vân 。

若nhược 過quá 若nhược 減giảm 皆giai 存tồn 大đại 數số

本bổn 迹tích 中trung 云vân

本bổn 是thị

等đẳng 者giả 。

問vấn 。

凡phàm 言ngôn 迹tích 者giả 。 皆giai 先tiên 有hữu 本bổn 。 豈khởi 萬vạn 二nhị 千thiên 元nguyên 皆giai 是thị 大đại 權quyền 。 若nhược 爾nhĩ 。 則tắc 唯duy 有hữu 能năng 引dẫn 而nhi 無vô 所sở 引dẫn 。

答đáp 。

理lý 實thật 如như 然nhiên 。 但đãn 欲dục 均quân 用dụng 四tứ 義nghĩa 故cố 云vân 皆giai 有hữu 。 然nhiên 本bổn 不bất 同đồng 事sự 須tu 分phân 別biệt 。 若nhược 已dĩ 入nhập 圓viên 位vị 。 能năng 引dẫn 之chi 人nhân 成thành 於ư 發phát 起khởi 。 影ảnh 響hưởng 二nhị 眾chúng 。 灼chước 然nhiên 本bổn 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 降giáng/hàng 斯tư 已dĩ 外ngoại 曾tằng 發phát 大đại 心tâm 。 亦diệc 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 元nguyên 住trụ 小tiểu 者giả 。 則tắc 是thị 大đại 經kinh 。 未vị 曾tằng 發phát 心tâm 。 尚thượng 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 此thử 中trung 具cụ 有hữu 退thoái 大đại 。 應ứng 化hóa 及cập 元nguyên 住trụ 小tiểu 。 退thoái 大đại 住trụ 小tiểu 得đắc 記ký 之chi 後hậu 並tịnh 堪kham 為vi 同đồng 聞văn 。

問vấn 。

三tam 周chu 授thọ 記ký 人nhân 數số 不bất 多đa 。 其kỳ 不bất 在tại 會hội 令linh 為vi 轉chuyển 說thuyết 。 此thử 等đẳng 又hựu 非phi 同đồng 聞văn 眾chúng 限hạn 。 何hà 故cố 此thử 中trung 。 云vân 萬vạn 二nhị 千thiên 。

答đáp 。

三tam 周chu 之chi 中trung 正chánh 數số 雖tuy 少thiểu 。 如như 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 得đắc 記ký 之chi 時thời 。 四tứ 眾chúng 八bát 部bộ 。 即tức 其kỳ 流lưu 也dã 。 故cố 三tam 周chu 中trung 亦diệc 有hữu 應ứng 化hóa 與dữ 實thật 行hạnh 者giả 同đồng 時thời 得đắc 記ký 。 故cố 《# 論luận 》# 中trung 云vân 。

退thoái 大đại 。 應ứng 化hóa 二nhị 種chủng 與dữ 記ký 。

即tức 其kỳ 意ý 也dã 。 如như 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 但đãn 列liệt 八bát 萬vạn 。 分phân 別biệt 功công 德đức 。 記ký 數số 蓋cái 多đa 。 故cố 知tri 大đại 小tiểu 二nhị 眾chúng 列liệt 同đồng 聞văn 眾chúng 。 不bất 可khả 望vọng 得đắc 記ký 者giả 也dã 。

約ước 觀quán 中trung 界giới 入nhập 一nhất 一nhất 各các 十thập 界giới 者giả 。 正chánh 當đương 妙diệu 境cảnh 。 諸chư 文văn 但đãn 寄ký 能năng 觀quán 觀quán 耳nhĩ 。 山sơn 城thành 雖tuy 約ước 陰ấm 為vi 所sở 觀quán 。 亦diệc 未vị 結kết 成thành 不bất 思tư 議nghị 境cảnh 。 又hựu 將tương 數số 入nhập 理lý 數số 即tức 成thành 境cảnh 。 境cảnh 觀quán 相tương 對đối 俱câu 名danh 法Pháp 門môn 。 又hựu 境cảnh 據cứ 假giả 邊biên 且thả 存tồn 其kỳ 數số 。 空không 中trung 尚thượng 無vô 其kỳ 數số 安an 有hữu 。 然nhiên 必tất 約ước 假giả 以dĩ 立lập 空không 中trung 。 觀quán 亦diệc 如như 是thị 。

明minh 位vị 中trung 亦diệc 從tùng 初sơ 說thuyết 猶do 名danh 羅La 漢Hán 。 準chuẩn 後hậu 皆giai 成thành 大đại 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 即tức 約ước 教giáo 中trung 圓viên 位vị 人nhân 也dã 。 於ư 中trung 先tiên 翻phiên 名danh 者giả 義nghĩa 當đương 因nhân 緣duyên 。 次thứ 攬lãm 因nhân 緣duyên 以dĩ 成thành 初sơ 教giáo 。 初sơ 因nhân 緣duyên 中trung 初sơ 明minh 有hữu 翻phiên 中trung 。 《# 阿a 跋bạt 經kinh 》# 能năng 所sở 雙song 標tiêu 。 應ưng 謂vị 能năng 應ưng 之chi 智trí 。 真chân 即tức 所sở 應ưng 之chi 理lý 。 以dĩ 智trí 應ưng 理lý 之chi 人nhân 故cố 云vân 應Ứng 真Chân 。 次thứ 《# 瑞thụy 應ứng 經kinh 》# 雖tuy 似tự 雙song 標tiêu 。 意ý 指chỉ 能năng 證chứng 。 真chân 是thị 所sở 證chứng 。 證chứng 真chân 之chi 人nhân 故cố 曰viết 真Chân 人Nhân 。 三tam 義nghĩa 如như 後hậu 釋thích 。 次thứ 無vô 翻phiên 中trung 三tam 。 初sơ 從tùng 果quả 釋thích 。

或hoặc 言ngôn

下hạ 從tùng 因nhân 。 三tam 。

若nhược 論luận

下hạ 判phán 名danh 所sở 從tùng 。 初sơ 云vân 。

後hậu 世thế 田điền

者giả 。 世thế 秖kỳ 是thị 有hữu 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 六lục 記ký 。

九cửu 十thập 八bát 使sử

者giả 。 八bát 十thập 八bát 上thượng 加gia 十thập 思tư 惟duy 。 若nhược 作tác 四tứ 悉tất 者giả 。 初sơ 明minh 有hữu 翻phiên 。 即tức 世thế 界giới 也dã 。 於ư 無vô 翻phiên 中trung 。 通thông 因nhân 是thị 為vi 人nhân 。 所sở 從tùng 是thị 對đối 治trị 。 從tùng 果quả 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。

約ước 教giáo 中trung 言ngôn

不bất 賊tặc

者giả 。 猶do 從tùng 二Nhị 乘Thừa 得đắc 名danh 故cố 也dã 。 若nhược 於ư 圓viên 別biệt 尚thượng 名danh 為vi 賊tặc 。 是thị 故cố 須tu 殺sát 。

不bất 生sanh 於ư 生sanh

者giả 。 取thủ 無vô 為vi 證chứng 生sanh 於ư 界giới 外ngoại 。 不bất 生sanh 是thị 生sanh 故cố 不bất 令linh 生sanh 。 供cung 彼bỉ 所sở 應ưng 名danh 為vi 供cung 應ưng 。 如như 《# 阿a 含hàm 》# 中trung 佛Phật 至chí 阿a 蘭lan 若nhã 語ngữ 比Bỉ 丘Khâu 等đẳng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 四tứ 記ký 。 復phục 應ưng 更cánh 分phần/phân 前tiền 之chi 兩lưỡng 教giáo 能năng 殺sát 法pháp 異dị 。 後hậu 之chi 二nhị 教giáo 不bất 賊tặc 亦diệc 殊thù 。

皆giai 歎thán 初Sơ 地Địa 初sơ 住trụ 德đức

者giả 。 前tiền 有hữu 翻phiên 家gia 以dĩ 三tam 為vi 名danh 。 次thứ 無vô 翻phiên 家gia 以dĩ 三tam 為vi 義nghĩa 。 義nghĩa 即tức 是thị 德đức 。 故cố 約ước 教giáo 中trung 以dĩ 三tam 為vi 德đức 。 若nhược 準chuẩn 入nhập 位vị 不bất 定định 。 具cụ 足túc 應ưng 云vân 地địa 住trụ 已dĩ 上thượng 降giáng/hàng 佛Phật 已dĩ 還hoàn 。 即tức 約ước 別biệt 圓viên 歎thán 本bổn 據cứ 復phục 。

次thứ 約ước 本bổn 迹tích 中trung 二nhị 重trọng/trùng 。 初sơ 約ước 小tiểu 三tam 義nghĩa 。 次thứ 約ước 大đại 三tam 德đức 。 前tiền 寄ký 迹tích 名danh 以dĩ 申thân 本bổn 迹tích 。 次thứ 約ước 本bổn 名danh 以dĩ 通thông 至chí 迹tích 。 欲dục 明minh 名danh 通thông 義nghĩa 別biệt 故cố 也dã 。 若nhược 約ước 體thể 用dụng 釋thích 者giả 。 前tiền 釋thích 從tùng 用dụng 以dĩ 明minh 體thể 。 後hậu 釋thích 從tùng 體thể 以dĩ 立lập 用dụng 。 又hựu 前tiền 釋thích 三tam 義nghĩa 以dĩ 通thông 昔tích 。 後hậu 釋thích 三tam 德đức 而nhi 唯duy 今kim 。 若nhược 久cửu 遠viễn 本bổn 迹tích 四tứ 俱câu 是thị 迹tích 。 今kim 兼kiêm 二nhị 重trọng/trùng 是thị 故cố 大đại 小tiểu 俱câu 立lập 本bổn 名danh 。 義nghĩa 勢thế 無vô 盡tận 故cố 注chú 。

云vân 云vân

所sở 以dĩ 本bổn 是thị 平bình 等đẳng 大đại 慧tuệ 。 無vô 破phá 不bất 破phá 。 方phương 能năng 示thị 迹tích 諸chư 教giáo 不bất 生sanh 。 本bổn 證chứng 解giải 脫thoát 無vô 賊tặc 不bất 賊tặc 。 方phương 能năng 示thị 迹tích 諸chư 味vị 殺sát 賊tặc 。 本bổn 得đắc 法Pháp 身thân 非phi 應ưng 不bất 應ưng 。 方phương 能năng 示thị 迹tích 為vi 應Ứng 供Cúng 耳nhĩ 。

觀quán 心tâm 中trung 先tiên 直trực 以dĩ 三tam 德đức 對đối 三tam 觀quán 釋thích 。 以dĩ 三tam 德đức 是thị 境cảnh 義nghĩa 可khả 通thông 觀quán 。 次thứ 歷lịch 觀quán 以dĩ 對đối 釋thích 名danh 中trung 三tam 義nghĩa 。 故cố 一nhất 一nhất 觀quán 皆giai 具cụ 殺sát 賊tặc 等đẳng 三tam 。 前tiền 本bổn 迹tích 中trung 則tắc 先tiên 對đối 釋thích 名danh 。 次thứ 對đối 三tam 德đức 。 今kim 先tiên 對đối 德đức 。 次thứ 對đối 三tam 名danh 。 於ư 中trung 先tiên 空không 。 次thứ 中trung 。 中trung 又hựu 二nhị 。

先tiên 釋thích 三tam 義nghĩa 。 次thứ 引dẫn 經kinh 證chứng 以dĩ 指chỉ 供cúng 養dường 。 歎thán 名danh 字tự 觀quán 行hành 位vị 人nhân 功công 德đức 深thâm 也dã 。 引dẫn 方Phương 等Đẳng 文văn 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 二nhị 記ký 。

下hạ 文văn 云vân

等đẳng 者giả 。 〈# 法Pháp 師sư 品phẩm 〉# 云vân 。

佛Phật 告cáo 藥Dược 王Vương 。

若nhược 有hữu 惡ác 人nhân 。 以dĩ 不bất 善thiện 心tâm 。 毀hủy 呰tử 在tại 家gia 。 出xuất 家gia 讀đọc 誦tụng 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 者giả 。 其kỳ 罪tội 甚thậm 重trọng 。

具cụ 如như 下hạ 文văn 。

八bát 風phong

者giả 。 利lợi 衰suy 毀hủy 譽dự 。 稱xưng 譏cơ 苦khổ 樂lạc 。 四tứ 違vi 四tứ 順thuận 。 佛Phật 尚thượng 久cửu 離ly 無vô 明minh 違vi 順thuận 。 況huống 人nhân 間gian 耶da 。

失thất 好hảo/hiếu 時thời

者giả 。 若nhược 生sanh 憂ưu 苦khổ 失thất 道đạo 合hợp 時thời 。

大đại 損tổn

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 所sở 以dĩ 引dẫn 方Phương 等Đẳng 及cập 此thử 經Kinh 者giả 。 此thử 二nhị 即tức 是thị 名danh 字tự 觀quán 行hành 不bất 生sanh 等đẳng 故cố 。 乃nãi 至chí 一nhất 切thiết 。 觀quán 行hành 之chi 文văn 皆giai 應ưng 引dẫn 之chi 。 但đãn 於ư 此thử 中trung 觀quán 行hành 位vị 便tiện 故cố 。

此thử 中trung 引dẫn

法pháp 華hoa 論luận

等đẳng 者giả 。 彼bỉ 《# 論luận 》# 乃nãi 約ước 一nhất 十thập 六lục 句cú 。 俱câu 有hữu 三tam 門môn 。 一nhất 。 上thượng 上thượng 起khởi 門môn 。 以dĩ 後hậu 釋thích 前tiền 故cố 。 二nhị 。 總tổng 別biệt 門môn 。 以dĩ 皆giai 是thị 阿A 羅La 漢Hán 。 一nhất 句cú 名danh 總tổng 。 下hạ 諸chư 句cú 釋thích 上thượng 。 故cố 下hạ 名danh 別biệt 。 今kim 先tiên 準chuẩn 《# 論luận 》# 用dụng 總tổng 別biệt 門môn 。 不bất 用dụng 《# 論luận 》# 文văn 諸chư 句cú 。 但đãn 依y 《# 妙diệu 經kinh 》# 五ngũ 句cú 以dĩ 釋thích 。 仍nhưng 合hợp 五ngũ 句cú 以dĩ 為vi 三tam 德đức 。 三tam 。 攝nhiếp 取thủ 事sự 門môn 。 《# 論luận 》# 中trung 具cụ 列liệt 一nhất 十thập 六lục 句cú 以dĩ 釋thích 對đối 事sự 。 《# 論luận 》# 文văn 但đãn 是thị 將tương 十thập 六lục 句cú 以dĩ 釋thích 五ngũ 句cú 。 不bất 云vân 經kinh 闕khuyết 。 故cố 十thập 六lục 句cú 今kim 文văn 不bất 用dụng 。 從tùng 初sơ 別biệt 故cố 。 是thị 故cố 總tổng 約ước 昔tích 教giáo 歎thán 也dã 。

三tam 漏lậu

者giả 。 一nhất 。 欲dục 漏lậu 。 謂vị 欲dục 界giới 一nhất 切thiết 。 煩phiền 惱não 除trừ 無vô 明minh 。 二nhị 。 有hữu 漏lậu 。 謂vị 上thượng 兩lưỡng 界giới 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 除trừ 無vô 明minh 。 三tam 。 無vô 明minh 漏lậu 。 謂vị 三tam 界giới 無vô 明minh 。 引dẫn 二nhị 論luận 一nhất 律luật 者giả 。 《# 成thành 論luận 》# 約ước 失thất 利lợi 義nghĩa 通thông 因nhân 果quả 。 《# 律luật 》# 專chuyên 在tại 因nhân 。 《# 毘tỳ 曇đàm 》# 唯duy 果quả 。 以dĩ 失thất 利lợi 故cố 因nhân 果quả 俱câu 失thất 。

良lương 由do

下hạ 重trọng/trùng 釋thích 三tam 失thất 。 明minh 失thất 所sở 以dĩ 。 初sơ 釋thích 失thất 利lợi 由do 於ư 業nghiệp 因nhân 。 即tức 《# 成thành 論luận 》# 意ý 也dã 。 次thứ 。

造tạo 諸chư

下hạ 釋thích 因nhân 招chiêu 果quả 即tức 生sanh 死tử 苦khổ 。 因nhân 即tức 《# 律luật 》# 文văn 。 果quả 即tức 《# 毘tỳ 曇đàm 》# 。 次thứ 。

亡vong 身thân

下hạ 重trọng/trùng 釋thích 三tam 句cú 。 由do 上thượng 三tam 過quá 失thất 於ư 三tam 德đức 。 墮đọa 生sanh 死tử 故cố 亡vong 法Pháp 身thân 。 造tạo 業nghiệp 故cố 失thất 慧tuệ 命mạng 。 失thất 道đạo 故cố 喪táng 重trọng/trùng 寶bảo 。 意ý 云vân 。 經kinh 中trung 諸chư 漏lậu 一nhất 句cú 即tức 是thị 煩phiền 惱não 。 失thất 道đạo 等đẳng 三tam 相tương/tướng 由do 而nhi 有hữu 。 同đồng 名danh 漏lậu 故cố 所sở 以dĩ 引dẫn 之chi 。 漏lậu 相tương/tướng 如như 何hà 。 故cố 於ư 此thử 下hạ 廣quảng 辨biện 見kiến 思tư 。 下hạ 諸chư 句cú 下hạ 皆giai 破phá 古cổ 人nhân 以dĩ 釋thích 三tam 德đức 不bất 當đương 。 亦diệc 應ưng 可khả 見kiến 。

煩phiền 惱não

下hạ 釋thích 次thứ 句cú 。 初sơ 句cú 約ước 因nhân 果quả 相tương 對đối 。 此thử 句cú 一nhất 向hướng 在tại 因nhân 。

使sử

等đẳng 者giả 。 使sử 即tức 九cửu 十thập 八bát 也dã 。 通thông 為vi 能năng 使sử 。 墮đọa 落lạc 生sanh 死tử 。 以dĩ 為vi 所sở 使sử 。

流lưu

即tức 四tứ 流lưu 。 謂vị 欲dục 有hữu 見kiến 無vô 明minh 。

扼ách

名danh 同đồng 流lưu 。

纏triền

即tức 十thập 纏triền 。 《# 俱câu 舍xá 》# 云vân 。

纏triền 八bát 無vô 慚tàm 愧quý 。 嫉tật 慳san 并tinh 悔hối 眠miên 。 及cập 掉trạo 舉cử 昏hôn 沈trầm 。 或hoặc 十thập 加gia 忿phẫn 覆phú 。

蓋cái

謂vị 五ngũ 蓋cái 。

逮đãi 得đắc

者giả 。

逮đãi

及cập 也dã 。 正chánh 為vi 除trừ 惑hoặc 。 故cố 功công 德đức 云vân 及cập 。 言ngôn 。

智trí 斷đoạn 功công 德đức

者giả 。 由do 前tiền 殺sát 賊tặc 成thành 斷đoạn 功công 德đức 。 斷đoạn 必tất 具cụ 智trí 功công 成thành 己kỷ 利lợi 。 由do 己kỷ 利lợi 故cố 。 故cố 堪kham 應Ứng 供Cúng 。 次thứ 。

盡tận 諸chư 有hữu 結kết

等đẳng 者giả 。 舉cử 因nhân 果quả 俱câu 除trừ 明minh 。 心tâm 得đắc 自tự 在tại 。

羅La 漢Hán 但đãn 應ưng 結kết 盡tận

等đẳng 者giả 。 有hữu 盡tận 者giả 非phi 今kim 所sở 歎thán 。 故cố 云vân 但đãn 是thị 因nhân 中trung 說thuyết 果quả 。 有hữu 謂vị 報báo 在tại 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 生sanh 處xứ 。 盡tận 在tại 不bất 久cửu 者giả 。 縱túng/tung 如như 迦Ca 葉Diếp 待đãi 後hậu 佛Phật 出xuất 。 亦diệc 不bất 名danh 久cửu 。 若nhược 羅La 漢Hán 皆giai 以dĩ 邊biên 際tế 定định 力lực 持trì 此thử 報báo 身thân 入nhập 變biến 易dị 者giả 。 佛Phật 身thân 何hà 故cố 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 耶da 。 若nhược 言ngôn 佛Phật 身thân 權quyền 示thị 。 彼bỉ 教giáo 何hà 文văn 云vân 權quyền 示thị 耶da 。 一nhất 切thiết 羅La 漢Hán 若nhược 至chí 法pháp 華hoa 無vô 不bất 迴hồi 心tâm 。 何hà 故cố 除trừ 四tứ 大đại 羅La 漢Hán 十thập 六lục 羅La 漢Hán 。 餘dư 皆giai 入nhập 滅diệt 。 肉nhục 身thân 菩Bồ 薩Tát 得đắc 無vô 生sanh 者giả 。 應ưng 皆giai 不bất 滅diệt 。 心tâm 自tự 在tại 句cú 釋thích 於ư 上thượng 句cú 。 二nhị 脫thoát 必tất 漏lậu 盡tận 。 因nhân 盡tận 必tất 果quả 亡vong 。 慧tuệ 脫thoát 雖tuy 退thoái 此thử 生sanh 必tất 得đắc 。 俱câu 解giải 脫thoát 人nhân 必tất 有hữu 慧tuệ 故cố 。 故cố 云vân 具cụ 足túc 。 故cố 以dĩ 煩phiền 惱não 為vi 賊tặc 。 生sanh 死tử 為vi 生sanh 。 所sở 以dĩ 古cổ 人nhân 不bất 了liễu 斯tư 旨chỉ 。 故cố 致trí 謬mậu 也dã 。 故cố 知tri 句cú 五ngũ 德đức 三tam 法pháp 秖kỳ 是thị 一nhất 。 依y 《# 論luận 》# 總tổng 別biệt 釋thích 竟cánh 。

次thứ 若nhược 依y 《# 論luận 》# 用dụng 上thượng 上thượng 起khởi 門môn 者giả 。 《# 論luận 》# 意ý 以dĩ 初sơ 句cú 釋thích 羅La 漢Hán 句cú 竟cánh 。 乃nãi 至chí 以dĩ 第đệ 五ngũ 句cú 釋thích 第đệ 四tứ 句cú 。 餘dư 不bất 復phục 釋thích 。 準chuẩn 此thử 乃nãi 以dĩ 下hạ 下hạ 展triển 轉chuyển 釋thích 上thượng 。 故cố 得đắc 名danh 為vi 上thượng 上thượng 起khởi 門môn 。 是thị 則tắc 五ngũ 句cú 望vọng 羅La 漢Hán 句cú 。 亦diệc 成thành 總tổng 別biệt 及cập 上thượng 上thượng 起khởi 。 本bổn 迹tích 中trung 初sơ 明minh 五ngũ 句cú 是thị 本bổn 三tam 德đức 。 次thứ 。

迹tích 示thị

下hạ 指chỉ 二Nhị 乘Thừa 五ngũ 句cú 三tam 德đức 是thị 迹tích 。 初sơ 還hoàn 依y 古cổ 為vi 不bất 生sanh 德đức 。 故cố 本bổn 住trụ 祕bí 藏tạng 示thị 羅La 漢Hán 三tam 德đức 。 涅Niết 槃Bàn 是thị 總tổng 以dĩ 對đối 不bất 生sanh 。 即tức 初sơ 二nhị 句cú 。 煩phiền 惱não 字tự 是thị 煩phiền 惱não 盡tận 句cú 。 漏lậu 流lưu 字tự 是thị 諸chư 漏lậu 盡tận 句cú 。

不bất 復phục

下hạ 釋thích 上thượng 二nhị 句cú 。 明minh 離ly 二nhị 邊biên 即tức 本bổn 不bất 生sanh 。

法Pháp 身thân

下hạ 釋thích 本bổn 己kỷ 利lợi 。 上thượng 二nhị 句cú 雖tuy 總tổng 舉cử 涅Niết 槃Bàn 。 今kim 明minh 涅Niết 槃Bàn 是thị 己kỷ 之chi 利lợi 。 故cố 須tu 別biệt 述thuật 。 此thử 中trung 二nhị 句cú 。 上thượng 句cú 明minh 修tu 。 下hạ 句cú 明minh 性tánh 。 修tu 性tánh 相tướng 對đối 。 智trí 斷đoạn 對đối 法Pháp 身thân 修tu 三tam 德đức 也dã 。

實thật 相tướng

兩lưỡng 字tự 。 性tánh 法Pháp 身thân 也dã 。

功công 德đức

兩lưỡng 字tự 。 性tánh 二nhị 德đức 也dã 。 本bổn 利lợi 修tu 性tánh 具cụ 足túc 。 示thị 具cụ 二Nhị 乘Thừa 三tam 德đức 。

得đắc 王vương

下hạ 明minh 本bổn 迹tích 四tứ 五ngũ 二nhị 句cú 。 亦diệc 依y 古cổ 師sư 為vi 殺sát 賊tặc 德đức 。 破phá 有hữu 即tức 第đệ 四tứ 句cú 。 我ngã 性tánh 即tức 第đệ 五ngũ 句cú 。 由do 煩phiền 惱não 賊tặc 破phá 故cố 也dã 。

王vương 三tam 昧muội

者giả 。 《# 玄huyền 》# 文văn 釋thích 二nhị 十thập 五ngũ 三tam 昧muội 各các 具cụ 四tứ 義nghĩa 。

一nhất 。 諸chư 有hữu 過quá 患hoạn 。 二nhị 。 本bổn 法pháp 功công 德đức 。 三tam 。 結kết 行hành 成thành 。 四tứ 。 慈từ 悲bi 破phá 有hữu 。 本bổn 地địa 功công 德đức 。 久cửu 已dĩ 成thành 就tựu 。 本bổn 三tam 德đức 也dã 。 過quá 患hoạn 即tức 是thị 賊tặc 等đẳng 三tam 也dã 。 本bổn 三tam 具cụ 足túc 即tức 結kết 行hành 。 成thành 本bổn 時thời 應Ứng 供Cúng 是thị 破phá 有hữu 也dã 。 今kim 卻khước 用dụng 古cổ 義nghĩa 者giả 。 以dĩ 無vô 大đại 失thất 故cố 也dã 。 故cố 知tri 已dĩ 盡tận 亦diệc 是thị 不bất 生sanh 。 盡tận 結kết 義nghĩa 通thông 殺sát 賊tặc 。

八bát 自tự 在tại 我ngã

亦diệc 名danh 八bát 神thần 變biến 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 記ký 及cập 《# 釋thích 籤# 》# 中trung 。

約ước 觀quán 心tâm 中trung 亦diệc 具cụ 五ngũ 句cú 。 初sơ 是thị 初sơ 德đức 二nhị 句cú 。

能năng 觀quán

下hạ 次thứ 德đức 一nhất 句cú 。

正chánh 觀quán

下hạ 第đệ 三tam 德đức 二nhị 句cú 。

雖tuy 有hữu 煩phiền 惱não

等đẳng 者giả 。 重trọng/trùng 釋thích 第đệ 三tam 德đức 中trung 二nhị 句cú 也dã 。 初sơ 釋thích 初sơ 句cú 。

不bất 斷đoạn

下hạ 釋thích 次thứ 句cú 。

如như 無vô 煩phiền 惱não

結kết 盡tận 也dã 。

而nhi 入nhập 涅Niết 槃Bàn

自tự 在tại 也dã 。 約ước 名danh 字tự 觀quán 行hành 俱câu 得đắc 名danh 為vi 如như 無vô 煩phiền 惱não 。 入nhập 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

列liệt 名danh 中trung 初sơ 總tổng 為vi 五ngũ 。

初sơ 。 現hiện 數số 。 次thứ 。 立lập 名danh 意ý 。 三tam 。 證chứng 立lập 意ý 。 四tứ 。 消tiêu 釋thích 意ý 。 五ngũ 。 用dụng 義nghĩa 意ý 。 引dẫn 證chứng 中trung 多đa 引dẫn 《# 阿a 含hàm 》# 者giả 。 如như 《# 增tăng 一nhất 》# 中trung 列liệt 四tứ 眾chúng 名danh 。 各các 有hữu 偏thiên 好hảo/hiếu 以dĩ 引dẫn 同đồng 類loại 。

一nhất 一nhất 四tứ 釋thích

下hạ

云vân 云vân

者giả 。 即tức 因nhân 緣duyên 等đẳng 四tứ 不bất 復phục 更cánh 列liệt 。 然nhiên 諸chư 聖thánh 因nhân 緣duyên 多đa 寄ký 初sơ 教giáo 。 以dĩ 是thị 感cảm 應ứng 之chi 始thỉ 故cố 也dã 。 故cố 諸chư 聖thánh 初sơ 因nhân 並tịnh 在tại 外ngoại 道đạo 。 為vi 破phá 外ngoại 故cố 。 在tại 釋Thích 種chủng 中trung 為vì 調điều 伏phục 故cố 。 為vi 導đạo 為vi 主chủ 而nhi 將tương 引dẫn 之chi 。 是thị 故cố 具cụ 明minh 入nhập 胎thai 立lập 行hành 眷quyến 屬thuộc 師sư 友hữu 。 若nhược 逆nghịch 若nhược 順thuận 能năng 化hóa 所sở 化hóa 。 縱túng/tung 有hữu 始thỉ 終chung 計kế 不bất 轉chuyển 者giả 。 亦diệc 為vi 後hậu 來lai 得đắc 破phá 之chi 由do 。 顯hiển 諸chư 聖thánh 者giả 迹tích 不bất 徒đồ 設thiết 。 一nhất 一nhất 無vô 非phi 感cảm 應ứng 故cố 也dã 。 故cố 四tứ 悉tất 義nghĩa 。 一nhất 一nhất 應ưng 知tri 。 故cố 彼bỉ 《# 增tăng 一nhất 》# 比Bỉ 丘Khâu 中trung 列liệt 百bách 人nhân 。 有hữu 立lập 齋trai 建kiến 福phước 。 有hữu 營doanh 建kiến 房phòng 舍xá 。 有hữu 能năng 調điều 伏phục 外ngoại 道đạo 。 有hữu 善thiện 供cung 給cấp 疾tật 病bệnh 。 有hữu 遊du 行hành 教giáo 化hóa 。 有hữu 息tức 事sự 端đoan 拱củng 。 有hữu 好hiếu 著trước 好hảo/hiếu 衣y 。 有hữu 弊tệ 外ngoại 無vô 恥sỉ 。 有hữu 食thực 無vô 厭yếm 足túc 。 有hữu 語ngữ 言ngôn 麁thô 獷quánh 。 尼ni 中trung 列liệt 五ngũ 十thập 人nhân 。 如như 拘câu 曇đàm 彌di 尼ni 。 頭đầu 陀đà 苦khổ 行hạnh 。 耶Da 輸Du 陀Đà 羅La 。 降hàng 伏phục 外ngoại 道đạo 。 俗tục 中trung 二nhị 眾chúng 亦diệc 各các 有hữu 偏thiên 好hảo/hiếu 。 但đãn 諸chư 聖thánh 因nhân 緣duyên 。 今kim 文văn 則tắc 略lược 。 《# 大đại 論luận 》# 具cụ 存tồn 。 事sự 迹tích 雖tuy 別biệt 皆giai 是thị 大đại 權quyền 。

陳trần 如như

中trung 。 初sơ 是thị 世thế 界giới 。

願nguyện

去khứ 為vi 人nhân 。

行hành

去khứ 對đối 治trị 。

太thái 子tử

去khứ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 此thử 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 仍nhưng 在tại 昔tích 教giáo 。 但đãn 以dĩ 教giáo 簡giản 進tiến 否phủ/bĩ 無vô 在tại 。 隨tùy 事sự 轉chuyển 釋thích 令linh 順thuận 四tứ 悉tất 。 下hạ 去khứ 皆giai 然nhiên 。

其kỳ 先tiên 事sự 火hỏa

者giả 。 雖tuy 事sự 火hỏa 者giả 多đa 。 非phi 初sơ 得đắc 道Đạo 火hỏa 不bất 成thành 德đức 。 故cố 初sơ 得đắc 道Đạo 得đắc 照chiếu 燒thiêu 名danh 。 破phá 暗ám 因nhân 滅diệt 。 物vật 滅diệt 果quả 亡vong 。 初sơ 雖tuy 未vị 亡vong 後hậu 必tất 亡vong 故cố 。 如như 人nhân 墮đọa 巖nham 。

無vô 知tri 乃nãi 是thị 知tri 無vô

者giả 。 梵Phạm 音âm 倒đảo 耳nhĩ 。 所sở 知tri 之chi 無vô 即tức 真Chân 諦Đế 也dã 。 故cố 引dẫn 二nhị 諦đế 中trung 真chân 也dã 。 次thứ 引dẫn 二nhị 經kinh 一nhất 論luận 者giả 。 本bổn 際tế 秖kỳ 是thị 所sở 知tri 真Chân 諦Đế 。 願nguyện 者giả 出xuất 《# 因nhân 果quả 經kinh 》# 。 即tức 佛Phật 為vi 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 本bổn 願nguyện 先tiên 度độ 。 次thứ 。

又hựu 迦Ca 葉Diếp

下hạ 即tức 是thị 己kỷ 願nguyện 。

夫phu 巨cự 夜dạ

下hạ 為vi 陳trần 如như 興hưng 類loại 也dã 。 生sanh 死tử 如như 世thế 夜dạ 。 日nhật 出xuất 故cố 令linh 覺giác 。

日nhật 光quang

者giả 。 諸chư 大đại 羅La 漢Hán 及cập 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 明minh 星tinh 日nhật 光quang 並tịnh 破phá 己kỷ 身thân 之chi 大đại 暗ám 也dã 。

入nhập 山sơn 學học 道Đạo

等đẳng 者giả 。 《# 中trung 含hàm 》# 五ngũ 十thập 六lục 《# 羅la 摩ma 經kinh 》# 云vân 。

佛Phật 在tại 鹿lộc 母mẫu 堂đường 。 告cáo 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 有hữu 二nhị 種chủng 求cầu 。 一nhất 者giả 聖thánh 求cầu 。 二nhị 非phi 聖thánh 求cầu 。 聖thánh 求cầu 者giả 。 安an 隱ẩn 涅Niết 槃Bàn 。 我ngã 為vi 童đồng 子tử 。 時thời 年niên 始thỉ 十thập 九cửu 。 往vãng 阿a 羅la 羅la 迦ca 摩ma 羅la 所sở 。

問vấn 言ngôn 。

依y 汝nhữ 法pháp 行hành 梵Phạm 行hạnh 可khả 不phủ 。

答đáp 言ngôn 。

無vô 不bất 可khả 。 云vân 何hà 此thử 法pháp 自tự 知tri 證chứng 。 仙tiên 言ngôn 。

我ngã 度độ 識thức 處xứ 得đắc 無vô 所sở 有hữu 處xứ 。 即tức 往vãng 遠viễn 離ly 處xứ 修tu 證chứng 得đắc 已dĩ 。 更cánh 往vãng 仙tiên 所sở 述thuật 己kỷ 所sở 得đắc 。 仙tiên 問vấn 。

汝nhữ 已dĩ 證chứng 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 耶da 。 我ngã 之chi 所sở 得đắc 。 汝nhữ 亦diệc 得đắc 耶da 。 即tức 共cộng 領lãnh 眾chúng 。 又hựu 自tự 念niệm 。

此thử 法pháp 不bất 趣thú 智trí 慧tuệ 。 不bất 趣thú 涅Niết 槃Bàn 。 寧ninh 可khả 更cánh 求cầu 安an 隱ẩn 處xứ 耶da 。 是thị 故cố 更cánh 往vãng 欝uất 陀đà 羅la 羅la 摩ma 子tử 所sở 云vân 。

我ngã 欲dục 於ư 汝nhữ 法pháp 中trung 學học 。 彼bỉ 答đáp 。

無vô 不bất 可khả 。 問vấn 曰viết 。

知tri 自tự 證chứng 耶da 。 答đáp 。

我ngã 度độ 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 得đắc 非phi 相tướng 定định 。 我ngã 久cửu 證chứng 得đắc 。 便tiện 修tu 得đắc 之chi 。 乃nãi 至chí 領lãnh 眾chúng 等đẳng 。 復phục 念niệm 言ngôn 。

此thử 法pháp 不bất 至chí 涅Niết 槃Bàn 。 即tức 往vãng 象tượng 頭đầu 山sơn 鞞bệ 羅la 梵Phạm 志Chí 村thôn 尼Ni 連Liên 禪Thiền 河Hà 邊biên 。 誓thệ 不bất 起khởi 。 即tức 得đắc 無vô 上thượng 。 安an 隱ẩn 涅Niết 槃Bàn 。 道Đạo 品Phẩm 成thành 就tựu 四Tứ 智Trí 具cụ 足túc 。 次thứ 念niệm 。

誰thùy 應ưng 先tiên 度độ 。 念niệm 已dĩ 寧ninh 可khả 先tiên 度độ 二nhị 仙tiên 。 空không 中trung 云vân 。

二nhị 仙tiên 已dĩ 終chung 。 經kinh 於ư 七thất 日nhật 。 我ngã 亦diệc 自tự 知tri 。 念niệm 曰viết 。

應ưng 度độ 欝uất 陀đà 羅la 羅la 摩ma 子tử 。 天thiên 又hựu 告cáo 言ngôn 。

終chung 來lai 二nhị 七thất 。 我ngã 亦diệc 自tự 知tri 。 因nhân 復phục 念niệm 曰viết 。

昔tích 五ngũ 人nhân 侍thị 我ngã 勞lao 苦khổ 。 念niệm 已dĩ 觀quán 於ư 五ngũ 人nhân 。 在tại 波Ba 羅La 奈Nại 。 念niệm 已dĩ 便tiện 往vãng 。 五ngũ 人nhân 遙diêu 見kiến 自tự 相tương/tướng 約ước 勅sắc 。

沙Sa 門Môn 多đa 求cầu 好hảo/hiếu 食thực 粳canh 糧lương 及cập # 酥tô 蜜mật 。 麻ma 油du 塗đồ 身thân 。 今kim 復phục 來lai 至chí 。 汝nhữ 等đẳng 但đãn 坐tọa 。 預dự 留lưu 一nhất 座tòa 莫mạc 請thỉnh 令linh 坐tọa 。 及cập 至chí 到đáo 已dĩ 。 語ngữ 曰viết 。

卿khanh 欲dục 坐tọa 者giả 便tiện 坐tọa 。 五ngũ 人nhân 破phá 制chế 。 於ư 中trung 求cầu 水thủy 者giả 。 敷phu 座tòa 者giả 。 坐tọa 已dĩ 先tiên 教giáo 二nhị 人nhân 。 三tam 人nhân 持trì 食thực 來lai 六lục 人nhân 共cộng 噉đạm 。 次thứ 教giáo 三tam 人nhân 。 二nhị 人nhân 持trì 食thực 來lai 六lục 人nhân 共cộng 噉đạm 。 而nhi 便tiện 語ngữ 之chi 。

有hữu 二nhị 種chủng 行hành 。 一nhất 著trước 五ngũ 欲dục 。 二nhị 著trước 苦khổ 行hạnh 。 離ly 此thử 二nhị 邊biên 。 是thị 名danh 中Trung 道Đạo 。 次thứ 為vi 五ngũ 人nhân 說thuyết 譬thí 喻dụ 。 次thứ 為vi 說thuyết 四Tứ 諦Đế 。 五ngũ 人nhân 得đắc 無vô 漏lậu 。

多đa 論luận 說thuyết 佛Phật 為vi 三tam 二nhị 人nhân 說thuyết 法Pháp 去khứ 住trụ 不bất 等đẳng 者giả 。 由do 三tam 是thị 父phụ 親thân 。 二nhị 是thị 母mẫu 親thân 。 欲dục 彰chương 乞khất 食thực 事sự 辦biện 故cố 也dã 。 及cập 知tri 說thuyết 法Pháp 不bất 空không 。 準chuẩn 《# 婆bà 沙sa 》# 中trung 日nhật 初sơ 分phân 為vi 二nhị 人nhân 。 則tắc 六lục 人nhân 共cộng 食thực 。 日nhật 後hậu 分phân 為vi 三tam 人nhân 。 則tắc 五ngũ 人nhân 共cộng 食thực 。 以dĩ 佛Phật 性tánh 離ly 非phi 時thời 食thực 故cố 。

爾nhĩ 時thời 未vị 為vi 弟đệ 子tử 制chế 非phi 時thời 食thực 。 經kinh 三tam 月nguyệt 教giáo 化hóa 。 或hoặc 云vân 四tứ 月nguyệt 。 餘dư 如như 論luận 文văn 。 云vân 。

三tam 父phụ 親thân

者giả 。 謂vị 馬mã 星tinh 。 摩ma 男nam 。 拘câu 利lợi 。 餘dư 是thị 母mẫu 親thân 。

初sơ 見kiến 佛Phật 道đạo 相tương/tướng

等đẳng 者giả 。 初sơ 見kiến 在tại 陳trần 如như 。 為vi 後hậu 人nhân 前tiền 相tương/tướng 。 應ưng 云vân 。 佛Phật 如như 鼓cổ 。 機cơ 緣duyên 如như 椎chùy 。 法Pháp 輪luân 如như 聲thanh 。

初sơ 聞văn

者giả 。 五ngũ 人nhân 俱câu 初sơ 。 陳trần 如như 初sơ 悟ngộ 故cố 云vân 初sơ 聞văn 。

香hương

道Đạo 品Phẩm 也dã 。 昔tích 機cơ 如như 身thân 。 法Pháp 輪luân 如như 香hương 。 初sơ 悟ngộ 名danh 。

服phục

甘cam 露lộ

滅diệt 理lý 也dã 。

法pháp 流lưu

即tức 初sơ 果quả 。

登đăng 真chân

即tức 見kiến 諦Đế 。 《# 分phân 別biệt 功công 德đức 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 最tối 長trưởng 子tử 即tức 陳trần 如như 也dã 。 最tối 小tiểu 子tử 者giả 即tức 須tu 跋bạt 也dã 。

今kim 未vị 受thọ 化hóa 是thị 故cố 不bất 論luận 。

約ước 教giáo 中trung 應ưng 辨biện 教giáo 殊thù 但đãn 明minh 觀quán 異dị 。 從tùng 觀quán 判phán 教giáo 理lý 易dị 分phần/phân 故cố 。 故cố 委ủy 以dĩ 觀quán 。 而nhi 分phân 別biệt 之chi 。 況huống 萬vạn 二nhị 千thiên 陳trần 如như 居cư 首thủ 。 無vô 生sanh 乃nãi 是thị 諸chư 觀quán 之chi 宗tông 。 欲dục 令linh 聞văn 名danh 識thức 行hành 例lệ 人nhân 知tri 心tâm 。 故cố 大đại 師sư 歎thán 古cổ 章chương 疏sớ/sơ 云vân 。

恨hận 不bất 見kiến 其kỳ 面diện 。 但đãn 恨hận 不bất 見kiến 其kỳ 人nhân 。 今kim 見kiến 其kỳ 文văn 則tắc 見kiến 其kỳ 心tâm 矣hĩ 。

今kim 如như 是thị 等đẳng 雖tuy 不bất 見kiến 人nhân 。 乃nãi 見kiến 其kỳ 智trí 。 初sơ 。 三tam 藏tạng 教giáo 人nhân 不bất 了liễu 像tượng 虛hư 。 故cố 用dụng 《# 阿a 含hàm 》# 。

盲manh

為vi 譬thí 也dã 。 初sơ 總tổng 立lập 譬thí 境cảnh 智trí 。 次thứ 。

頭đầu 等đẳng

下hạ 譬thí 境cảnh 因nhân 果quả 。 如như 六lục 分phần 和hòa 合hợp 成thành 身thân 。 如như 和hòa 合hợp 成thành 業nghiệp 。 業nghiệp 託thác 父phụ 母mẫu 如như 形hình 對đối 像tượng 生sanh 。 像tượng 必tất 不bất 實thật 。 由do 謂vị 實thật 故cố 令linh 後hậu 陰ấm 起khởi 。 盲manh 如như 無vô 生sanh 智trí 。 不bất 見kiến 如như 不bất 取thủ 。 三tam 。

若nhược 開khai 眼nhãn

下hạ 明minh 生sanh 不bất 生sanh 。 於ư 中trung 初sơ 由do 取thủ 因nhân 故cố 果quả 生sanh 。 次thứ 。

若nhược 閉bế 眼nhãn

下hạ 喻dụ 不bất 取thủ 因nhân 故cố 果quả 不bất 生sanh 。 鏡kính 是thị 助trợ 因nhân 得đắc 果quả 。 復phục 由do 執chấp 心tâm 緣duyên 之chi 。 方phương 助trợ 於ư 因nhân 而nhi 生sanh 於ư 果quả 。 下hạ 文văn 準chuẩn 此thử 。 於ư 中trung 二nhị 。

先tiên 總tổng 。 次thứ 別biệt 。 初sơ 總tổng 標tiêu 不bất 生sanh 。 次thứ 。

不bất 見kiến

下hạ 總tổng 列liệt 因nhân 果quả 不bất 生sanh 。 次thứ 。

故cố 阿a 含hàm

下hạ 別biệt 中trung 三tam 科khoa 。 為vi 二nhị 。

初sơ 觀quán 陰ấm 。 次thứ 入nhập 。 界giới 。 初sơ 觀quán 陰ấm 中trung 二nhị 。

先tiên 明minh 陰ấm 生sanh 為vi 境cảnh 。 次thứ 。

若nhược 能năng

下hạ 無vô 生sanh 觀quán 智trí 。 初sơ 又hựu 三tam 。

法pháp 。 喻dụ 。 合hợp 。 法pháp 中trung 義nghĩa 帶đái 總tổng 別biệt 二nhị 境cảnh 。 謂vị 因nhân 計kế 色sắc 淨tịnh 餘dư 四tứ 皆giai 淨tịnh 。 樂nhạo/nhạc/lạc 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 。 是thị 則tắc 五ngũ 陰ấm 皆giai 淨tịnh 常thường 等đẳng 即tức 總tổng 境cảnh 也dã 。 此thử 中trung 想tưởng 行hành 應ưng 云vân 乃nãi 至chí 受thọ 。 識thức 應ưng 云vân 乃nãi 至chí 想tưởng 行hành 。 文văn 且thả 一nhất 往vãng 。 次thứ 觀quán 中trung 三tam 。

初sơ 正chánh 明minh 用dụng 觀quán 。 次thứ 。

既ký 知tri

下hạ 明minh 觀quán 成thành 破phá 惑hoặc 。 三tam 。

如như 是thị 。

下hạ 準chuẩn 因nhân 破phá 果quả 。 初sơ 文văn 又hựu 三tam 。

法pháp 。 喻dụ 。 合hợp 。 應ưng 知tri 鏡kính 譬thí 若nhược 不bất 對đối 盲manh 。 本bổn 在tại 衍diễn 門môn 亦diệc 可khả 通thông 用dụng 。 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 記ký 。 初sơ 法pháp 中trung 二nhị 。

釋thích 。 結kết 。 釋thích 二nhị 。

先tiên 。 別biệt 。 次thứ 。

又hựu 能năng

下hạ 總tổng 。 悉tất 皆giai 無vô 常thường 等đẳng 。 知tri 色sắc 中trung 少thiểu 。

無vô 我ngã

字tự 。

是thị 為vi

下hạ 。 結kết 。

如như 盲manh

下hạ 。 譬thí 。

是thị 為vi

下hạ 。 合hợp 。 次thứ 。

既ký 知tri

下hạ 明minh 觀quán 成thành 破phá 見kiến 。 此thử 中trung 即tức 破phá 二nhị 十thập 身thân 見kiến 。 次thứ 。

如như 是thị 。

下hạ 準chuẩn 因nhân 破phá 果quả 中trung 有hữu 法pháp 。 喻dụ 。 合hợp 。

次thứ 觀quán 入nhập 界giới 中trung 先tiên 雙song 標tiêu 入nhập 界giới 。 次thứ 正chánh 釋thích 。 釋thích 中trung 先tiên 更cánh 寄ký 此thử 便tiện 明minh 因nhân 緣duyên 。 故cố 知tri 前tiền 陰ấm 即tức 念niệm 處xứ 觀quán 屬thuộc 四Tứ 諦Đế 也dã 。 於ư 中trung 亦diệc 先tiên 大đại 海hải 以dĩ 喻dụ 境cảnh 生sanh 。 次thứ 。

云vân 何hà

下hạ 以dĩ 苦khổ 種chủng 喻dụ 觀quán 不bất 生sanh 。 初sơ 境cảnh 中trung 先tiên 約ước 入nhập 。 次thứ 以dĩ 界giới 例lệ 。 初sơ 約ước 入nhập 中trung 先tiên 約ước 眼nhãn 色sắc 二nhị 入nhập 廣quảng 明minh 。 次thứ 。

耳nhĩ 鼻tị

下hạ 舉cử 十thập 入nhập 例lệ 。 初sơ 約ước 眼nhãn 色sắc 中trung 具cụ 列liệt 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 初sơ 無vô 明minh 中trung 喻dụ 文văn 在tại 《# 阿a 含hàm 》# 中trung 。

五ngũ 皰pháo

者giả 。 手thủ 足túc 及cập 頭đầu 。 例lệ 中trung 少thiểu 五ngũ 塵trần 。 次thứ 觀quán 中trung 二nhị 。

初sơ 入nhập 。 次thứ 以dĩ 界giới 例lệ 。 入nhập 中trung 二nhị 。

先tiên 明minh 眼nhãn 色sắc 。 次thứ 以dĩ 十thập 入nhập 例lệ 。 初sơ 眼nhãn 色sắc 中trung 三tam 。

初sơ 略lược 明minh 不bất 生sanh 。 次thứ 。

云vân 何hà 苦khổ

下hạ 反phản 以dĩ 生sanh 釋thích 。 三tam 。

若nhược 知tri

下hạ 正chánh 明minh 用dụng 觀quán 。 初sơ 略lược 觀quán 中trung 乃nãi 以dĩ 臭xú 種chủng 用dụng 喻dụ 因nhân 緣duyên 。 既ký 以dĩ 貪tham 恚khuể 念niệm 欲dục 為vi 苦khổ 種chủng 。 牙nha 即tức 無vô 明minh 。 又hựu 以dĩ 取thủ 塵trần 善thiện 惡ác 為vi 臭xú 汁trấp 。 蠅dăng 蛆thư 是thị 行hành 。 此thử 二nhị 不bất 生sanh 故cố 十thập 不bất 生sanh 。

阿a 若nhược 最tối 初sơ

下hạ 。 結kết 。 如như 文văn 。

通thông 教giáo 觀quán 中trung 以dĩ 境cảnh 即tức 故cố 不bất 先tiên 立lập 境cảnh 。 亦diệc 先tiên 陰ấm 。 次thứ 入nhập 界giới 。 陰ấm 中trung 亦diệc 先tiên 總tổng 。 次thứ 。

又hựu 觀quán

下hạ 。 別biệt 。 總tổng 謂vị 總tổng 以dĩ 鏡kính 像tượng 喻dụ 五ngũ 。 別biệt 謂vị 五ngũ 喻dụ 各các 別biệt 譬thí 五ngũ 。 並tịnh 先tiên 喻dụ 次thứ 合hợp 。 初sơ 總tổng 中trung 先tiên 約ước 色sắc 陰ấm 。 次thứ 以dĩ 四tứ 例lệ 。 亦diệc 如như 於ư 巾cân 求cầu 兔thố 叵phả 得đắc 。 人nhân 之chi 與dữ 鏡kính 皆giai 云vân 幻huyễn 者giả 。 因nhân 緣duyên 各các 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 故cố 。 實thật 因nhân 實thật 緣duyên 和hòa 合hợp 所sở 生sanh 尚thượng 自tự 如như 幻huyễn 。 況huống 幻huyễn 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 非phi 幻huyễn 。 如như 巾cân 如như 藥dược 於ư 兔thố 名danh 實thật 。 兔thố 於ư 巾cân 藥dược 名danh 之chi 為vi 幻huyễn 。 鏡kính 像tượng 亦diệc 然nhiên 。 況huống 今kim 先tiên 見kiến 因nhân 緣duyên 如như 幻huyễn 。 像tượng 非phi 幻huyễn 耶da 。 細tế 推thôi 具cụ 如như 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 第đệ 五ngũ 。 今kim 且thả 略lược 辨biện 令linh 知tri 觀quán 別biệt 。 故cố 不bất 廣quảng 論luận 。 今kim 亦diệc 具cụ 有hữu 二nhị 空không 。 次thứ 。

觀quán 根căn 塵trần

下hạ 觀quán 界giới 入nhập 。 亦diệc 更cánh 寄ký 界giới 入nhập 以dĩ 明minh 因nhân 緣duyên 。 故cố 云vân 無vô 明minh 等đẳng 。 於ư 中trung 又hựu 二nhị 。

先tiên 推thôi 根căn 塵trần 無vô 明minh 。 次thứ 。

煩phiền 惱não

下hạ 推thôi 三tam 世thế 即tức 十thập 一nhất 支chi 。 各các 有hữu 喻dụ 合hợp 。 初sơ 喻dụ 中trung 云vân 。

根căn 塵trần 聚tụ 落lạc

者giả 。 文văn 在tại 《# 大đại 經kinh 》# 二nhị 十thập 一nhất 。 復phục 以dĩ 機cơ 關quan 釋thích 成thành 根căn 塵trần 和hòa 合hợp 義nghĩa 也dã 。 經Kinh 云vân 。

譬thí 如như 有hữu 王vương 。 以dĩ 四tứ 毒độc 蛇xà 盛thịnh 之chi 一nhất 篋khiếp 。 令linh 人nhân 養dưỡng 飴di 瞻chiêm 視thị 臥ngọa 起khởi 。 若nhược 令linh 一nhất 蛇xà 。 生sanh 瞋sân 恚khuể 者giả 。 我ngã 當đương 準chuẩn 法pháp 。 戮lục 之chi 都đô 市thị 。 其kỳ 人nhân 聞văn 已dĩ 。 捨xả 篋khiếp 逃đào 走tẩu 。 王vương 時thời 復phục 遣khiển 五ngũ 旃chiên 陀đà 羅la 拔bạt 刀đao 隨tùy 之chi 。 密mật 遣khiển 一nhất 人nhân 。 詐trá 為vi 親thân 友hữu 。 而nhi 語ngứ 之chi 言ngôn 。

汝nhữ 可khả 來lai 還hoàn 。 其kỳ 人nhân 不bất 信tín 。 投đầu 一nhất 聚tụ 落lạc 。 都đô 不bất 見kiến 人nhân 求cầu 物vật 不bất 得đắc 。 即tức 便tiện 坐tọa 地địa 。 聞văn 空không 中trung 聲thanh 。

今kim 夜dạ 當đương 有hữu 六lục 大đại 賊tặc 來lai 。 其kỳ 人nhân 惶hoàng 怖bố 復phục 捨xả 之chi 去khứ 。 乃nãi 至chí 路lộ 值trị 一nhất 河hà 截tiệt 流lưu 而nhi 去khứ (# 云vân 云vân )# 。

合hợp 云vân 。

蛇xà 若nhược 害hại 人nhân 。 不bất 墮đọa 惡ác 道đạo 。 無vô 三tam 學học 力lực 必tất 為vi 五ngũ 陰ấm 旃chiên 陀đà 羅la 害hại 。 若nhược 不bất 識thức 愛ái 為vi 詐trá 親thân 誑cuống 。 觀quán 於ư 六lục 人nhân 。 猶do 如như 空không 聚tụ 。 群quần 賊tặc 住trụ 於ư 六lục 塵trần 六lục 入nhập 。 欲dục 捨xả 復phục 治trị 煩phiền 惱não 駛sử 流lưu 。 應ưng 以dĩ 道Đạo 品Phẩm 船thuyền 栰phạt 運vận 手thủ 動động 足túc 過quá 分phân 段đoạn 河hà 。 十thập 住trụ 未vị 免miễn 唯duy 佛Phật 究cứu 竟cánh 。

經kinh 文văn 本bổn 喻dụ 三tam 乘thừa 始thỉ 終chung 。 今kim 喻dụ 通thông 教giáo 聲Thanh 聞Văn 觀quán 法pháp 。 言ngôn 。

機cơ 關quan

者giả 。 機cơ 謂vị 機cơ 微vi 。 可khả 發phát 之chi 義nghĩa 。 關quan 謂vị 關quan 節tiết 。 假giả 人nhân 而nhi 動động 。 故cố 凡phàm 結kết 身thân 口khẩu 皆giai 由do 意ý 動động 而nhi 成thành 作tác 業nghiệp 。 既ký 云vân 聚tụ 空không 。 即tức 本bổn 空không 也dã 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 界giới 文văn 乃nãi 略lược 。 具cụ 足túc 如như 前tiền 三tam 藏tạng 教giáo 明minh 。 一nhất 往vãng 且thả 然nhiên 。 若nhược 委ủy 修tu 觀quán 非phi 此thử 可khả 了liễu 。

次thứ 別biệt 觀quán 中trung 亦diệc 先tiên 喻dụ 境cảnh 智trí 。

若nhược 欲dục

下hạ 起khởi 行hành 也dã 。 初sơ 中trung 先tiên 立lập 境cảnh 智trí 。 次thứ 。

青thanh

下hạ 明minh 境cảnh 體thể 量lượng 。 三tam 。

皆giai 於ư

下hạ 結kết 意ý 。 初sơ 立lập 中trung 先tiên 境cảnh 。 次thứ 觀quán 。 境cảnh 中trung 初sơ 云vân 。

鏡kính 喻dụ 法Pháp 界Giới

者giả 。 通thông 以dĩ 迷mê 悟ngộ 事sự 理lý 始thỉ 末mạt 自tự 他tha 同đồng 依y 一nhất 法Pháp 界Giới 也dã 。 真Chân 如Như 在tại 迷mê 能năng 生sanh 九cửu 界giới 。 即tức 指chỉ 果quả 佛Phật 為vi 佛Phật 法Pháp 界giới 。 故cố 總tổng 云vân 十thập 。 是thị 故cố 別biệt 人nhân 覆phú 理lý 無vô 明minh 為vi 九cửu 界giới 因nhân 。 故cố 下hạ 文văn 中trung 自tự 行hành 化hóa 他tha 皆giai 須tu 斷đoạn 九cửu 。 九cửu 盡tận 方phương 名danh 緣duyên 了liễu 具cụ 足túc 。 足túc 故cố 正chánh 因nhân 方phương 乃nãi 究cứu 顯hiển 。 次thứ 體thể 量lượng 者giả 。 此thử 中trung 但đãn 以dĩ 青thanh 等đẳng 八bát 法pháp 喻dụ 十thập 界giới 者giả 。 或hoặc 離ly 或hoặc 合hợp 隨tùy 便tiện 為vi 言ngôn 。 故cố 合hợp 二Nhị 乘Thừa 及cập 以dĩ 人nhân 天thiên 。 復phục 略lược 修tu 羅la 仍nhưng 開khai 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 可khả 初Sơ 地Địa 為vi 佛Phật 法Pháp 界giới 。 諸chư 文văn 開khai 合hợp 隨tùy 義nghĩa 準chuẩn 知tri 。 又hựu 。

青thanh 黃hoàng

等đẳng 。 別biệt 人nhân 初sơ 心tâm 與dữ 藏tạng 不bất 別biệt 。 故cố 得đắc 借tá 用dụng 《# 正Chánh 法Pháp 念niệm 》# 喻dụ 。 但đãn 加gia 長trường 短đoản 等đẳng 耳nhĩ 。 言ngôn 。

皆giai 於ư 鏡kính 中trung

者giả 。 不bất 出xuất 法Pháp 界Giới 。 法Pháp 界Giới 不bất 出xuất 迷mê 悟ngộ 。 迷mê 悟ngộ 不bất 出xuất 於ư 心tâm 。 次thứ 起khởi 行hành 又hựu 五ngũ 。 先tiên 示thị 自tự 行hành 化hóa 他tha 分phân 齊tề 。 以dĩ 別biệt 教giáo 中trung 無vô 性tánh 德đức 九cửu 故cố 自tự 他tha 斷đoạn 。 別biệt 修tu 緣duyên 了liễu 而nhi 嚴nghiêm 本bổn 有hữu 。 常thường 住trụ 法Pháp 身thân 。 次thứ 。

依y 於ư

下hạ 依y 境cảnh 起khởi 行hành 。 亦diệc 指chỉ 但đãn 理lý 為vi 九cửu 界giới 覆phú 而nhi 為vi 所sở 依y 。 法Pháp 界Giới 秖kỳ 是thị 法pháp 性tánh 。 復phục 是thị 迷mê 悟ngộ 所sở 依y 。 於ư 中trung 亦diệc 應ưng 云vân 從tùng 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 明minh 覆phú 理lý 能năng 覆phú 所sở 覆phú 俱câu 名danh 無vô 住trụ 。 但đãn 即tức 不bất 即tức 異dị 而nhi 分phần/phân 教giáo 殊thù 。 今kim 背bối/bội 迷mê 成thành 悟ngộ 專chuyên 緣duyên 理lý 性tánh 而nhi 破phá 九cửu 界giới 。 三tam 。

次thứ 第đệ

下hạ 明minh 因nhân 滅diệt 。 四tứ 。

若nhược 無vô

下hạ 明minh 果quả 滅diệt 。 五ngũ 。

生sanh 亦diệc

下hạ 總tổng 結kết 因nhân 果quả 雙song 明minh 不bất 生sanh 。 即tức 界giới 內nội 外ngoại 二nhị 生sanh 不bất 生sanh 。 俱câu 不bất 生sanh 也dã 。 化hóa 物vật 橫hoạnh/hoành 辨biện 。 文văn 闕khuyết 不bất 論luận 。

次thứ 圓viên 觀quán 者giả 。 先tiên 喻dụ 。 次thứ 合hợp 。 喻dụ 中trung 言ngôn 。

觀quán 鏡kính

者giả 。 一nhất 法Pháp 界Giới 也dã 。

團đoàn 圓viên

者giả 。 理lý 境cảnh 智trí 也dã 。 觀quán 即tức 是thị 智trí 。 團đoàn 圓viên 是thị 境cảnh 。 次thứ 。

不bất 觀quán

下hạ 明minh 觀quán 相tương/tướng 。

背bối/bội

即tức 無vô 明minh 。

面diện 即tức

智trí 明minh 。

鏡kính

十thập 界giới 因nhân 。

形hình

十thập 界giới 緣duyên 。

像tượng

十thập 界giới 果quả 。 又hựu 鏡kính 明minh 性tánh 十thập 界giới 。 像tượng 生sanh 修tu 十thập 界giới 。 故cố 形hình 像tượng 修tu 性tánh 皆giai 具cụ 十thập 界giới 。 並tịnh 不bất 出xuất 於ư 法pháp 性tánh 理lý 鏡kính 。 見kiến 明minh 形hình 像tượng 修tu 性tánh 本bổn 如như 。 鏡kính 內nội 外ngoại 一nhất 離ly 於ư 三tam 教giáo 分phân 別biệt 情tình 想tưởng 。 總tổng 以dĩ 不bất 二nhị 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 依y 理lý 通thông 泯mẫn 心tâm 境cảnh 明minh 暗ám 。 故cố 云vân 不bất 觀quán 。 觀quán 境cảnh 不bất 殊thù 。 理lý 無vô 明minh 暗ám 。 故cố 云vân 。

非phi 背bối/bội

等đẳng 。 約ước 修tu 得đắc 說thuyết 故cố 云vân 。

不bất 取thủ

等đẳng 。 次thứ 。

但đãn 觀quán

下hạ 結kết 意ý 中trung 。 但đãn 是thị 總tổng 略lược 出xuất 其kỳ 觀quán 相tương/tướng 。 不bất 謀mưu 而nhi 照chiếu 但đãn 觀quán 團đoàn 圓viên 。 無vô 始thỉ 終chung 故cố 。 故cố 無vô 際tế 畔bạn 。 本bổn 有hữu 故cố 無vô 始thỉ 。 常thường 住trụ 故cố 無vô 終chung 。 明minh 暗ám 如như 前tiền 。 無vô 一nhất 異dị 者giả 。 雙song 非phi 像tượng 無vô 像tượng 也dã 。

不bất 取thủ

下hạ 。 合hợp 也dã 。 初sơ 不bất 取thủ 者giả 。 泯mẫn 前tiền 十thập 界giới 。

善thiện 惡ác

六lục 界giới 也dã 。 以dĩ 六lục 對đối 小tiểu 故cố 云vân 邪tà 正chánh 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 佛Phật 用dụng 對đối 於ư 小tiểu 。 故cố 云vân 大đại 小tiểu 。 一nhất 切thiết 並tịnh 泯mẫn 故cố 皆giai 云vân 無vô 。 不bất 復phục 分phân 別biệt 。 若nhược 性tánh 若nhược 修tu 。

但đãn 緣duyên

下hạ 泯mẫn 前tiền 心tâm 境cảnh 。 以dĩ 法pháp 性tánh 實thật 相tướng 即tức 是thị 三tam 諦đế 三tam 觀quán 。 一nhất 切thiết 佛Phật 法Pháp 之chi 大đại 都đô 。 若nhược 泯mẫn 若nhược 照chiếu 無vô 非phi 法pháp 性tánh 。 法pháp 性tánh 之chi 體thể 離ly 泯mẫn 照chiếu 故cố 全toàn 泯mẫn 照chiếu 是thị 。

觀quán 煩phiền 惱não

下hạ 。 明minh 觀quán 體thể 秖kỳ 觀quán 三tam 道đạo 。 生sanh 即tức 苦khổ 道đạo 。 三tam 道đạo 即tức 是thị 三tam 德đức 。 於ư 中trung 初sơ 總tổng 明minh 立lập 觀quán 。 從tùng 。

陰ấm 入nhập 界giới 即tức 法Pháp 身thân

去khứ 。 教giáo 用dụng 觀quán 法pháp 。 本bổn 觀quán 理lý 是thị 不bất 觀quán 染nhiễm 除trừ 。 染nhiễm 體thể 自tự 虛hư 本bổn 虛hư 名danh 滅diệt 。 故cố 妙diệu 體thể 滅diệt 不bất 立lập 除trừ 名danh 。 障chướng 體thể 即tức 德đức 不bất 待đãi 轉chuyển 除trừ 。 故cố 云vân 生sanh 即tức 無vô 生sanh 。 次thứ 。

解giải 脫thoát 即tức 業nghiệp

等đẳng 結kết 成thành 無vô 生sanh 。 次thứ 。

是thị 三tam

下hạ 複phức 疎sơ 總tổng 結kết 。 次thứ 。

況huống 變biến 易dị

等đẳng 者giả 。 以dĩ 重trọng/trùng 況huống 輕khinh 。 界giới 內nội 重trọng 障chướng 尚thượng 即tức 妙diệu 德đức 。 況huống 界giới 外ngoại 輕khinh 耶da 。 今kim 仍nhưng 約ước 底để 下hạ 三tam 道đạo 。 若nhược 具cụ 論luận 者giả 。 應ưng 約ước 諸chư 三tam 法pháp 也dã 。 此thử 中trung 圓viên 觀quán 不bất 同đồng 藏tạng 別biệt 先tiên 境cảnh 次thứ 觀quán 者giả 。 若nhược 法pháp 若nhược 喻dụ 皆giai 不bất 二nhị 故cố 。 語ngữ 雖tuy 似tự 通thông 觀quán 境cảnh 別biệt 故cố 。

所sở 以dĩ 釋thích 陳trần 如như 中trung 教giáo 相tương/tướng 約ước 觀quán 其kỳ 義nghĩa 廣quảng 者giả 。 以dĩ 最tối 初sơ 故cố 。

若nhược 聞văn 阿a 字tự 解giải 一nhất 切thiết 義nghĩa

下hạ 去khứ 。 諸chư 聖thánh 雖tuy 隨tùy 事sự 別biệt 。 論luận 其kỳ 觀quán 行hành 不bất 出xuất 無vô 生sanh 。 如như 頭đầu 陀đà 抖đẩu 擻tẩu 乃nãi 至chí 密mật 行hành 。 亦diệc 何hà 出xuất 於ư 智trí 斷đoạn 無vô 生sanh 。 故cố 下hạ 去khứ 文văn 準chuẩn 此thử 可khả 知tri 。 言ngôn 。

云vân 云vân

者giả 。 應ưng 具cụ 須tu 十thập 乘thừa 十thập 境cảnh 及cập 方phương 便tiện 等đẳng 。 全toàn 指chỉ 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 一nhất 部bộ 文văn 也dã 。 故cố 《# 止Chỉ 觀Quán 》# 破phá 遍biến 中trung 亦diệc 以dĩ 無vô 生sanh 為vi 首thủ 。 故cố 今kim 略lược 示thị 大đại 綱cương 。 若nhược 於ư 阿a 若nhược 權quyền 實thật 始thỉ 終chung 不bất 迷mê 。 欲dục 以dĩ 圓viên 觀quán 消tiêu 今kim 經kinh 中trung 五ngũ 佛Phật 三tam 周chu 本bổn 迹tích 流lưu 通thông 無vô 非phi 無vô 生sanh 之chi 大đại 體thể 也dã 。 則tắc 能năng 兼kiêm 識thức 一nhất 代đại 觀quán 境cảnh 。 故cố 於ư 名danh 下hạ 略lược 指chỉ 方phương 隅ngung 。 秖kỳ 如như 世thế 人nhân 為vi 子tử 立lập 號hiệu 尚thượng 有hữu 所sở 表biểu 。 況huống 諸chư 聖thánh 者giả 豈khởi 應ưng 徒đồ 然nhiên 。 若nhược 不bất 然nhiên 者giả 。 則tắc 唐đường 設thiết 無vô 生sanh 之chi 名danh 。 永vĩnh 無vô 無vô 生sanh 之chi 旨chỉ 。 大đại 小tiểu 混hỗn 濫lạm 權quyền 實thật 杳# 冥minh 。 此thử 一nhất 既ký 然nhiên 餘dư 例lệ 準chuẩn 此thử 。

本bổn 迹tích 中trung 初sơ 約ước 五ngũ 味vị 正chánh 示thị 本bổn 迹tích 。 此thử 中trung 阿a 字tự 顯hiển 遍biến 八bát 教giáo 。 次thứ 。

眾chúng 生sanh

下hạ 勸khuyến 物vật 思tư 齊tề 。 則tắc 五ngũ 時thời 功công 畢tất 。 次thứ 。

非phi 本bổn

下hạ 明minh 不bất 思tư 議nghị 體thể 用dụng 功công 畢tất 。

故cố 下hạ 文văn

下hạ 引dẫn 開khai 迹tích 證chứng 。 種chủng 種chủng 之chi 言ngôn 亦diệc 不bất 出xuất 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 。 又hựu 隨tùy 本bổn 長trường 短đoản 凡phàm 經kinh 幾kỷ 度độ 。 為vi 五ngũ 時thời 八bát 教giáo 示thị 不bất 生sanh 來lai 。 引dẫn 《# 阿a 含hàm 》# 者giả 。 引dẫn 迹tích 證chứng 本bổn 。 寄ký 迹tích 中trung 本bổn 迹tích 示thị 其kỳ 尊tôn 卑ty 。 本bổn 地địa 高cao 下hạ 非phi 此thử 可khả 悉tất 故cố 。 《# 雜tạp 含hàm 》# 三tam 十thập 一nhất 。

佛Phật 在tại 舍Xá 衛Vệ 。 夜dạ 暗ám 天thiên 小tiểu 雨vũ 。

時thời 告cáo 阿A 難Nan 言ngôn 。

汝nhữ 以dĩ 蓋cái 覆phú 燈đăng 隨tùy 佛Phật 後hậu 行hành 。 阿A 難Nan 受thọ 教giáo 至chí 一nhất 處xứ 。 世Thế 尊Tôn 微vi 笑tiếu 。 阿A 難Nan 白bạch 佛Phật 。

佛Phật 言ngôn 。

非phi 無vô 因nhân 緣duyên 。 汝nhữ 今kim 持trì 蓋cái 。 隨tùy 我ngã 而nhi 行hành 。 我ngã 見kiến 梵Phạm 王Vương 持trì 蓋cái 燈đăng 隨tùy 陳trần 如như 後hậu 。 帝Đế 釋Thích 持trì 蓋cái 燈đăng 隨tùy 迦Ca 葉Diếp 後hậu 。 乃nãi 至chí 毘Tỳ 沙Sa 門Môn 天Thiên 王Vương 。 持trì 蓋cái 燈đăng 隨tùy 劫kiếp 賓tân 那na 後hậu 。

所sở 以dĩ 偏thiên 於ư 通thông 序tự 中trung 如như 是thị 乃nãi 至chí 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 具cụ 四tứ 釋thích 者giả 。 以dĩ 。

如như 是thị 。

通thông 指chỉ 一nhất 部bộ 。

我ngã 聞văn

能năng 聞văn 一nhất 部bộ 。

時thời 處xứ 。 教giáo 主chủ 必tất 無vô 異dị 途đồ 。 咸hàm 是thị 斯tư 經Kinh 之chi 大đại 略lược 。 況huống 諸chư 弟đệ 子tử 在tại 大đại 在tại 小tiểu 。 若nhược 顯hiển 若nhược 晦hối 。 為vi 主chủ 為vi 伴bạn 。 示thị 訥nột 示thị 辯biện 。 有hữu 屈khuất 有hữu 申thân 。 厭yếm 外ngoại 欣hân 內nội 背bối/bội 大đại 向hướng 小tiểu 。 引dẫn 小tiểu 入nhập 大đại 會hội 偏thiên 歸quy 圓viên 。 自tự 因nhân 之chi 果quả 。 皆giai 為vi 眾chúng 生sanh 。 作tác 種chủng 熟thục 脫thoát 。 去khứ 來lai 今kim 益ích 。 所sở 歷lịch 既ký 多đa 時thời 處xứ 不bất 一nhất 。 良lương 由do 機cơ 緣duyên 生sanh 熟thục 未vị 等đẳng 。 今kim 既ký 咸hàm 會hội 。 以dĩ 昔tích 望vọng 今kim 。 令linh 成thành 今kim 教giáo 人nhân 法pháp 俱câu 美mỹ 。 故cố 用dụng 四tứ 釋thích 令linh 了liễu 機cơ 應ưng 。 從tùng 外ngoại 至chí 內nội 。 後hậu 入nhập 《# 法pháp 華hoa 》# 本bổn 迹tích 兩lưỡng 門môn 先tiên 後hậu 悟ngộ 入nhập 。 皆giai 藉tạ 引dẫn 導đạo 影ảnh 響hưởng 發phát 起khởi 。 隨tùy 聞văn 一nhất 句cú 若nhược 人nhân 若nhược 法pháp 。 皆giai 成thành 化hóa 儀nghi 悉tất 可khả 為vi 觀quán 。 故cố 於ư 一nhất 人nhân 遍biến 須tu 眾chúng 釋thích 。 況huống 令linh 後hậu 代đại 聞văn 名danh 起khởi 行hành 。 稟bẩm 教giáo 識thức 體thể 思tư 迹tích 覩đổ 本bổn 。 尋tầm 其kỳ 因nhân 緣duyên 廣quảng 照chiếu 始thỉ 末mạt 。 若nhược 得đắc 此thử 意ý 。 於ư 一nhất 人nhân 所sở 。 於ư 經kinh 一nhất 句cú 。 可khả 以dĩ 為vi 上thượng 求cầu 境cảnh 。 可khả 以dĩ 識thức 下hạ 化hóa 機cơ 。 可khả 以dĩ 曉hiểu 聖thánh 者giả 化hóa 儀nghi 。 可khả 以dĩ 了liễu 凡phàm 眾chúng 稟bẩm 益ích 。 可khả 以dĩ 達đạt 名danh 義nghĩa 同đồng 異dị 。 可khả 以dĩ 知tri 行hành 等đẳng 理lý 殊thù 。 可khả 以dĩ 知tri 隨tùy 聞văn 成thành 觀quán 。 可khả 以dĩ 解giải 迹tích 本bổn 人nhân 法pháp 。 可khả 以dĩ 信tín 化hóa 事sự 長trường 遠viễn 。 可khả 以dĩ 仰ngưỡng 聖thánh 恩ân 難nan 報báo 。 可khả 以dĩ 知tri 眾chúng 生sanh 難nan 化hóa 。 可khả 以dĩ 知tri 會hội 理lý 至chí 難nạn/nan 。 他tha 不bất 見kiến 者giả 謂vị 為vi 繁phồn 芿# 。 況huống 得đắc 今kim 意ý 。 凡phàm 聞văn 諸chư 經kinh 一nhất 法pháp 一nhất 事sự 一nhất 人nhân 一nhất 行hành 。 則tắc 解giải 十thập 方phương 三tam 世thế 佛Phật 事sự 。 唯duy 除trừ 淨tịnh 土độ 餘dư 塵trần 施thí 化hóa 。 況huống 復phục 亦diệc 以dĩ 比Bỉ 丘Khâu 思tư 之chi 。 故cố 知tri 諸chư 土thổ/độ 諸chư 佛Phật 用dụng 教giáo 現hiện 身thân 雖tuy 復phục 不bất 同đồng 。 然nhiên 思tư 修tu 之chi 門môn 其kỳ 理lý 無vô 別biệt 。

法Pháp 華Hoa 文Văn 句Cú 記Ký 卷quyển 第đệ 一nhất (# 下hạ )#

Print Friendly, PDF & Email