法Pháp 華Hoa 義Nghĩa 疏Sớ
Quyển 3
隋Tùy 吉Cát 藏Tạng 撰Soạn

法Pháp 華Hoa 義Nghĩa 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam

胡hồ 吉cát 藏tạng 撰soạn

方Phương 便Tiện 品Phẩm 第đệ 二nhị 之chi 一nhất

有hữu 四tứ 重trọng/trùng 門môn 。

一nhất 。 來lai 意ý 門môn 。 二nhị 。 釋thích 名danh 門môn 。 三tam 。 同đồng 異dị 門môn 。 四tứ 。 通thông 別biệt 門môn 。

問vấn 。

此thử 經Kinh 玄huyền 音âm 始thỉ 唱xướng 歎thán 佛Phật 智trí 甚thậm 深thâm 。 多đa 寶bảo 讚tán 善thiện 稱xưng 大đại 慧tuệ 平bình 等đẳng 。 故cố 文văn 雖tuy 七thất 軸trục 宗tông 歸quy 一Nhất 乘Thừa 。 今kim 以dĩ 何hà 義nghĩa 初sơ 明minh 方phương 便tiện 。

答đáp 。

將tương 欲dục 顯hiển 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 。 必tất 須tu 前tiền 明minh 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 。 若nhược 不bất 前tiền 明minh 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 。 即tức 不bất 得đắc 顯hiển 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。

開khai 方phương 便tiện 門môn 。 示thị 真chân 實thật 相tướng

也dã 。 《# 注chú 經kinh 》# 云vân 。

既ký 唱xướng 擬nghĩ 一nhất 之chi 端đoan 。 宜nghi 前tiền 辨biện 分phần/phân 三tam 之chi 意ý 。

並tịnh 其kỳ 證chứng 也dã 。

釋thích 名danh 門môn 者giả 。 外ngoại 國quốc 稱xưng 傴ủ 和hòa 拘câu 舍xá 羅la 。 傴ủ 和hòa 稱xưng 為vi 方phương 便tiện 。 拘câu 舍xá 羅la 名danh 為vi 勝thắng 智trí 。 謂vị 方phương 便tiện 勝thắng 智trí 也dã 。 但đãn 方phương 便tiện 之chi 名danh 有hữu 離ly 有hữu 合hợp 。 所sở 言ngôn 離ly 者giả 凡phàm 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 就tựu 理lý 教giáo 釋thích 之chi 。 理lý 正chánh 曰viết 方phương 。 言ngôn 巧xảo 稱xưng 便tiện 。 即tức 是thị 其kỳ 義nghĩa 深thâm 遠viễn 。 其kỳ 語ngữ 巧xảo 妙diệu 。 文văn 義nghĩa 合hợp 舉cử 故cố 云vân 方phương 便tiện 。 此thử 釋thích 通thông 於ư 大đại 小tiểu 。 不bất 專chuyên 據cứ 三tam 乘thừa 。 二nhị 者giả 。 眾chúng 生sanh 所sở 緣duyên 之chi 域vực 為vi 方phương 。 如Như 來Lai 適thích 化hóa 之chi 法pháp 稱xưng 便tiện 。 蓋cái 欲dục 因nhân 病bệnh 授thọ 藥dược 。 籍tịch 方phương 施thí 便tiện 。 機cơ 教giáo 兩lưỡng 舉cử 故cố 名danh 方phương 便tiện 。 此thử 亦diệc 通thông 於ư 大đại 小tiểu 。 非phi 專chuyên 據cứ 於ư 三tam 乘thừa 。 三tam 者giả 。 履lý 嶮hiểm 得đắc 安an 稱xưng 方phương 。 稟bẩm 教giáo 獲hoạch 利lợi 稱xưng 便tiện 。 五ngũ 濁trược 之chi 嶮hiểm 非phi 三tam 乘thừa 則tắc 不bất 安an 。 故cố 云vân 履lý 嶮hiểm 得đắc 安an 。 稟bẩm 三tam 乘thừa 教giáo 則tắc 便tiện 獲hoạch 利lợi 。 故cố 以dĩ 教giáo 為vi 方phương 以dĩ 益ích 為vi 便tiện 。 教giáo 益ích 雙song 舉cử 故cố 云vân 方phương 便tiện 。 此thử 亦diệc 通thông 於ư 大đại 小tiểu 。 非phi 專chuyên 據cứ 三tam 乘thừa 。 次thứ 合hợp 釋thích 者giả 凡phàm 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 方phương 便tiện 是thị 善thiện 巧xảo 之chi 名danh 。 善thiện 巧xảo 者giả 智trí 用dụng 也dã 。 理lý 實thật 無vô 三tam 。 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 。 是thị 故cố 說thuyết 三tam 。 故cố 名danh 善thiện 巧xảo 。

問vấn 。

無vô 三tam 說thuyết 三tam 。 云vân 何hà 名danh 善thiện 巧xảo 。

答đáp 。

由do 無vô 三tam 說thuyết 三tam 眾chúng 生sanh 遂toại 得đắc 實thật 益ích 。 故cố 名danh 善thiện 巧xảo 。

問vấn 。

既ký 得đắc 實thật 益ích 應ưng 名danh 為vi 實thật 。 云vân 何hà 乃nãi 言ngôn 方phương 便tiện 。

答đáp 。

就tựu 益ích 而nhi 言ngôn 亦diệc 得đắc 稱xưng 實thật 。 今kim 望vọng 理lý 實thật 無vô 三tam 假giả 名danh 說thuyết 三tam 。 據cứ 理lý 望vọng 教giáo 故cố 名danh 方phương 便tiện 。

二nhị 者giả 。 說thuyết 於ư 三tam 乘thừa 為vì 令linh 眾chúng 生sanh 。 悟ngộ 入nhập 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 此thử 三tam 乘thừa 為vi 趣thú 一Nhất 乘Thừa 之chi 由do 漸tiệm 。 故cố 名danh 方phương 便tiện 。 如như 下hạ 文văn 云vân 。

我ngã 設thiết 是thị 方phương 便tiện 。 令linh 得đắc 入nhập 佛Phật 慧tuệ

又hựu 云vân 。

我ngã 此thử 九cửu 部bộ 法Pháp 。 入nhập 大Đại 乘Thừa 為vi 本bổn

故cố 說thuyết 三tam 乘thừa 。 為vi 一Nhất 乘Thừa 之chi 方phương 便tiện 也dã 。 三tam 者giả 。 合hợp 前tiền 二nhị 義nghĩa 圓viên 成thành 一nhất 旨chỉ 。 所sở 以dĩ 無vô 三tam 說thuyết 三tam 者giả 。 欲dục 令linh 因nhân 三tam 悟ngộ 不bất 三tam 。 是thị 以dĩ 二nhị 言ngôn 合hợp 成thành 一nhất 意ý 也dã 。

問vấn 。

三tam 乘thừa 方phương 便tiện 有hữu 幾kỷ 種chủng 。

答đáp 。

凡phàm 有hữu 三tam 種chủng 。

一nhất 。 身thân 方phương 便tiện 。 如như 現hiện 作tác 二Nhị 乘Thừa 及cập 垢cấu 衣y 長trưởng 者giả 。 樹thụ 王vương 之chi 佛Phật 。 二nhị 。 口khẩu 方phương 便tiện 。 則tắc 無vô 三tam 說thuyết 三tam 。 謂vị 虛hư 指chỉ 門môn 外ngoại 明minh 有hữu 三tam 車xa 。 三tam 。 意ý 方phương 便tiện 。 則tắc 二nhị 思tư 惟duy 也dã 。

一nhất 。 思tư 惟duy 尋tầm 念niệm 過quá 去khứ 佛Phật 。 二nhị 。 思tư 惟duy 我ngã 出xuất 濁trược 惡ác 世thế 。 此thử 則tắc 上thượng 同đồng 古cổ 佛Phật 下hạ 順thuận 眾chúng 生sanh 。 二nhị 種chủng 因nhân 緣duyên 起khởi 方phương 便tiện 智trí 。 謂vị 意ý 方phương 便tiện 也dã 。

同đồng 異dị 門môn 者giả 。

問vấn 。

舊cựu 亦diệc 明minh 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 。 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 。 與dữ 今kim 何hà 異dị 。

答đáp 。

今kim 序tự 經kinh 始thỉ 終chung 凡phàm 有hữu 四tứ 意ý 。

一nhất 。 以dĩ 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 以dĩ 。 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 。 所sở 以dĩ 立lập 此thử 義nghĩa 者giả 。 昔tích 稟bẩm 教giáo 之chi 人nhân 執chấp 三tam 為vi 實thật 。 不bất 知tri 三tam 是thị 方phương 便tiện 。 為vi 欲dục 行hành 之chi 故cố 。 明minh 三tam 是thị 方phương 便tiện 。 一nhất 為vi 真chân 實thật 。 令linh 捨xả 三tam 以dĩ 入nhập 一Nhất 乘Thừa 也dã 。 二nhị 者giả 。 稟bẩm 教giáo 之chi 徒đồ 雖tuy 復phục 捨xả 三tam 遂toại 封phong 一nhất 實thật 。 麁thô 惑hoặc 雖tuy 去khứ 細tế 染nhiễm 尋tầm 生sanh 。 為vi 對đối 彼bỉ 故cố 明minh 三tam 之chi 與dữ 一nhất 皆giai 是thị 方phương 便tiện 。 非phi 三tam 非phi 一nhất 乃nãi 稱xưng 為vi 實thật 。 三tam 者giả 。 稟bẩm 教giáo 之chi 流lưu 乃nãi 識thức 二nhị 是thị 方phương 便tiện 。 更cánh 封phong 兩lưỡng 非phi 為vi 理lý 極cực 。 是thị 故cố 今kim 明minh 三tam 一nhất 為vi 二nhị 。 非phi 三tam 非phi 一nhất 。 名danh 為vi 不bất 二nhị 。 二nhị 與dữ 不bất 二nhị 皆giai 是thị 方phương 便tiện 。 非phi 二nhị 非phi 不bất 二nhị 。 乃nãi 是thị 為vi 真chân 實thật 。 四tứ 者giả 。 二nhị 與dữ 不bất 二nhị 乃nãi 至chí 非phi 二nhị 非phi 不bất 二nhị 。 猶do 是thị 四tứ 句cú 。 未vị 免miễn 名danh 言ngôn 。 並tịnh 稱xưng 方phương 便tiện 。 諸chư 法pháp 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 不bất 可khả 以dĩ 言ngôn 宣tuyên 。 乃nãi 為vi 真chân 實thật 也dã 。 乘thừa 方phương 便tiện 。 乘thừa 真chân 實thật 既ký 有hữu 四tứ 階giai 。 身thân 方phương 便tiện 。 身thân 真chân 實thật 亦diệc 有hữu 四tứ 句cú 也dã 。 一nhất 。 以dĩ 短đoản 為vi 方phương 便tiện 。 長trường/trưởng 為vi 真chân 實thật 。 二nhị 者giả 。 以dĩ 長trường 短đoản 並tịnh 為vi 方phương 便tiện 。 非phi 長trưởng 非phi 短đoản 為vi 真chân 實thật 。 三tam 者giả 。 長trường 短đoản 為vi 二nhị 。 非phi 長trưởng 非phi 短đoản 為vi 不bất 二nhị 。 二nhị 與dữ 不bất 二nhị 並tịnh 是thị 方phương 便tiện 。 非phi 二nhị 非phi 不bất 二nhị 。 乃nãi 名danh 真chân 實thật 。 四tứ 者giả 。 二nhị 與dữ 不bất 二nhị 非phi 二nhị 非phi 不bất 二nhị 。 猶do 是thị 四tứ 句cú 。 未vị 離ly 名danh 言ngôn 。 並tịnh 名danh 方phương 便tiện 。 如Như 來Lai 法Pháp 身thân 。 四tứ 句cú 斯tư 忘vong 百bách 非phi 皆giai 絕tuyệt 乃nãi 稱xưng 真chân 實thật 。 故cố 〈# 壽thọ 量lượng 品phẩm 〉# 釋thích 法Pháp 身thân 云vân 。

非phi 實thật 非phi 虛hư 。 非phi 如như 非phi 異dị 。 具cụ 足túc 十thập 不phủ 。

如như 彼bỉ 文văn 說thuyết 之chi 。

通thông 別biệt 門môn 者giả 。 據cứ 別biệt 而nhi 言ngôn 。 正chánh 以dĩ 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 。 就tựu 通thông 論luận 之chi 。 方phương 便tiện 是thị 善thiện 巧xảo 為vi 義nghĩa 。 善thiện 巧xảo 通thông 今kim 昔tích 也dã 。 今kim 欲dục 融dung 會hội 三tam 一nhất 之chi 所sở 由do 。 稱xưng 歎thán 諸chư 佛Phật 之chi 善thiện 巧xảo 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 昔tích 辨biện 三tam 教giáo 。 今kim 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 。 前tiền 後hậu 相tương 違vi 義nghĩa 成thành 鉾mâu 楯thuẫn 。 則tắc 物vật 不bất 生sanh 信tín 。 故cố 會hội 釋thích 云vân 。 所sở 以dĩ 昔tích 三tam 今kim 一nhất 者giả 。 蓋cái 是thị 深thâm 照chiếu 物vật 機cơ 善thiện 巧xảo 施thí 教giáo 。 故cố 不bất 相tương 違vi 也dã 。 故cố 方phương 便tiện 是thị 三tam 一nhất 之chi 總tổng 名danh 。 今kim 昔tích 之chi 通thông 稱xưng 。 是thị 以dĩ 命mạng 初sơ 題đề 。

方phương 便tiện 品phẩm

但đãn 此thử 義nghĩa 難nạn/nan 明minh 。 今kim 以dĩ 四tứ 句cú 顯hiển 之chi 。

一nhất 者giả 。 昔tích 開khai 今kim 覆phú 。 謂vị 昔tích 開khai 三tam 。 今kim 覆phú 三tam 。 二nhị 者giả 。 昔tích 覆phú 今kim 開khai 。 謂vị 昔tích 覆phú 一nhất 。 今kim 開khai 一nhất 。 三tam 者giả 。 今kim 昔tích 俱câu 覆phú 。 昔tích 覆phú 一nhất 。 今kim 覆phú 三tam 。 四tứ 者giả 。 今kim 昔tích 俱câu 開khai 。 昔tích 開khai 三tam 。 今kim 開khai 一nhất 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 四tứ 句cú 者giả 。 皆giai 是thị 如Như 來Lai 。 知tri 機cơ 識thức 法pháp 善thiện 巧xảo 為vi 緣duyên 。 無vô 相tướng 違vi 背bội 。 故cố 悉tất 名danh 方phương 便tiện 。 所sở 以dĩ 方phương 便tiện 通thông 今kim 昔tích 也dã 。 次thứ 舉cử 無vô 方phương 便tiện 四tứ 句cú 對đối 顯hiển 之chi 。

一nhất 者giả 。 昔tích 緣duyên 執chấp 三tam 覆phú 佛Phật 一nhất 。 不bất 知tri 說thuyết 三tam 為vi 開khai 一nhất 。 二nhị 者giả 。 今kim 緣duyên 執chấp 一nhất 覆phú 佛Phật 三tam 。 不bất 知tri 雖tuy 一nhất 不bất 失thất 三tam 。 三tam 者giả 。 執chấp 自tự 性tánh 三tam 覆phú 佛Phật 因nhân 緣duyên 之chi 一nhất 三tam 。 四tứ 者giả 。 執chấp 自tự 性tánh 一nhất 覆phú 佛Phật 因nhân 緣duyên 之chi 三tam 一nhất 。 如như 此thử 昔tích 執chấp 皆giai 是thị 無vô 方phương 便tiện 。 故cố 無vô 方phương 便tiện 亦diệc 通thông 今kim 昔tích 也dã 。

問vấn 。

何hà 文văn 明minh 方phương 便tiện 通thông 今kim 昔tích 耶da 。

答đáp 。

下hạ 三tam 請thỉnh 文văn 云vân

諸chư 佛Phật 第đệ 一nhất 方phương 便tiện

夫phu 三tam 乘thừa 是thị 方phương 便tiện 不bất 名danh 第đệ 一nhất 。 一Nhất 乘Thừa 是thị 第đệ 一nhất 不bất 名danh 方phương 便tiện 。 今kim 言ngôn 第đệ 一nhất 方phương 便tiện 。 則tắc 知tri 是thị 諸chư 佛Phật 善thiện 巧xảo 智trí 名danh 第đệ 一nhất 方phương 便tiện 。 有hữu 此thử 巧xảo 智trí 故cố 能năng 說thuyết 一nhất 三tam 也dã 。

問vấn 。

亦diệc 得đắc 云vân 一Nhất 乘Thừa 名danh 方phương 便tiện 。 故cố 言ngôn 方phương 便tiện 品phẩm 以dĩ 不phủ 。

答đáp 。

亦diệc 得đắc 爾nhĩ 也dã 。 故cố 《# 勝thắng 鬘man 經kinh 》# 云vân 。

一Nhất 乘Thừa 大đại 方phương 便tiện

即tức 是thị 諸chư 佛Phật 大đại 善thiện 巧xảo 。 《# 勝thắng 鬘man 》# 明minh 一Nhất 乘Thừa 而nhi 題đề 稱xưng 一Nhất 乘Thừa 大đại 方phương 便tiện 。 《# 法pháp 華hoa 》# 開khai 宗tông 之chi 首thủ 亦diệc 宜nghi 用dụng 一Nhất 乘Thừa 為vi 方phương 便tiện 也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 用dụng 一Nhất 乘Thừa 為vi 方phương 便tiện 耶da 。

答đáp 。

如như 《# 百bách 論luận 》# 依y 空không 捨xả 福phước 。 而nhi 《# 論luận 》# 文văn 云vân 。

用dụng 無vô 相tướng 捨xả 福phước

釋thích 言ngôn 以dĩ 是thị 方phương 便tiện 。 則tắc 能năng 捨xả 福phước 。 若nhược 捨xả 有hữu 而nhi 滯trệ 空không 不phủ 。 名danh 為vi 方phương 便tiện 。 捨xả 有hữu 不bất 著trước 空không 故cố 。 名danh 為vi 方phương 便tiện 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

破phá 常thường 而nhi 著trước 無vô 常thường 名danh 無vô 方phương 便tiện 無vô 常thường 。 破phá 常thường 不bất 著trước 無vô 常thường 名danh 有hữu 方phương 便tiện 無vô 常thường 。

又hựu 云vân 。

破phá 二nhị 不bất 著trước 一nhất 是thị 名danh 為vi 法Pháp 忍nhẫn

今kim 亦diệc 爾nhĩ 。 為vi 破phá 二Nhị 乘Thừa 故cố 明minh 於ư 一nhất 。 亦diệc 不bất 令linh 著trước 一nhất 。 故cố 此thử 一nhất 名danh 方phương 便tiện 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 生sanh 死tử 以dĩ 取thủ 相tương/tướng 為vi 源nguyên 。 入nhập 道đạo 用dụng 無vô 著trước 為vi 本bổn 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 。

我ngã 以dĩ 無vô 數số 方phương 便tiện 。 引dẫn 導đạo 眾chúng 生sanh 。 令linh 離ly 諸chư 著trước

問vấn 。

《# 勝thắng 鬘man 》# 。 《# 大đại 品phẩm 》# 及cập 此thử 經Kinh 皆giai 明minh 方phương 便tiện 。 有hữu 何hà 異dị 耶da 。

答đáp 。

凡phàm 有hữu 四tứ 句cú 。

一nhất 。 合hợp 乘thừa 合hợp 慧tuệ 。 如như 《# 勝thắng 鬘man 》# 合hợp 五ngũ 乘thừa 為vi 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 云vân 合hợp 乘thừa 。 若nhược 權quyền 若nhược 實thật 總tổng 名danh 大đại 方phương 便tiện 。 故cố 名danh 合hợp 慧tuệ 。 二nhị 。 開khai 乘thừa 開khai 慧tuệ 。 如như 《# 法pháp 華hoa 》# 云vân 。

照chiếu 一nhất 為vi 權quyền 。 照chiếu 一nhất 為vi 實thật 。

三tam 。 開khai 乘thừa 合hợp 慧tuệ 。 亦diệc 如như 此thử 經Kinh 序tự 昔tích 二nhị 今kim 一nhất 。 故cố 名danh 開khai 乘thừa 。 此thử 之chi 三tam 一nhất 皆giai 是thị 如Như 來Lai 。 知tri 機cơ 識thức 法pháp 。 善thiện 巧xảo 方phương 便tiện 。 故cố 名danh 合hợp 慧tuệ 。 四tứ 。 合hợp 乘thừa 開khai 慧tuệ 。 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 總tổng 說thuyết 一nhất 切thiết 。 乘thừa 皆giai 入nhập 大Đại 乘Thừa 。 如như 〈# 會hội 宗tông 品phẩm 〉# 云vân 。

若nhược 佛Phật 法Pháp 菩Bồ 薩Tát 法pháp 二Nhị 乘Thừa 法pháp 皆giai 入nhập 摩ma 訶ha 衍diễn

故cố 名danh 合hợp 乘thừa 也dã 。 就tựu 大Đại 乘Thừa 中trung 自tự 開khai 空không 有hữu 二nhị 慧tuệ 。 故cố 名danh 開khai 慧tuệ 。

問vấn 。

《# 大đại 品phẩm 》# 已dĩ 明minh 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 入nhập 大Đại 乘Thừa 。 與dữ 《# 法pháp 華hoa 》# 何hà 異dị 。

答đáp 。

《# 大đại 品phẩm 》# 已dĩ 會hội 於ư 法pháp 但đãn 未vị 會hội 人nhân 。 會hội 法pháp 者giả 。 欲dục 明minh 大Đại 乘Thừa 無vô 法pháp 不bất 攝nhiếp 。 故cố 《# 大đại 品phẩm 》# 云vân 。

若nhược 有hữu 實thật 語ngữ 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 善thiện 法pháp 者giả 。 波Ba 若Nhã 是thị 也dã 。

未vị 會hội 人nhân 者giả 。 但đãn 二Nhị 乘Thừa 人nhân 至chí 《# 大đại 品phẩm 》# 時thời 大đại 機cơ 未vị 熟thục 。 故cố 未vị 會hội 人nhân 。 《# 法pháp 華hoa 》# 則tắc 人nhân 法pháp 俱câu 會hội 。 會hội 人nhân 故cố 同đồng 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 會hội 法pháp 名danh 為vi 一Nhất 乘Thừa 。 又hựu 《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 》# 云vân 。

有hữu 二nhị 種chủng 會hội 。 一nhất 。 顯hiển 會hội 。 二nhị 。 密mật 會hội 。

密mật 會hội 者giả 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 明minh 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 入nhập 大Đại 乘Thừa 。 《# 顯hiển 會hội 》# 者giả 如như 法Pháp 華hoa 會hội 人nhân 也dã 。 又hựu 有hữu 二nhị 會hội 。

一nhất 。 理lý 會hội 。 二nhị 。 教giáo 會hội 。 理lý 會hội 者giả 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 明minh 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 皆giai 入nhập 實thật 相tướng 。 實thật 相tướng 既ký 無vô 二nhị 。 豈khởi 有hữu 三tam 乘thừa 異dị 耶da 。 七thất 卷quyển 《# 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 》# 云vân 。

法Pháp 界Giới 無vô 二nhị 故cố 乘thừa 無vô 有hữu 三tam

但đãn 未vị 會hội 三tam 教giáo 。 故cố 不bất 名danh 教giáo 會hội 。 《# 法pháp 華hoa 》# 理lý 。 教giáo 俱câu 會hội 。

問vấn 。

三tam 乘thừa 是thị 方phương 便tiện 。 亦diệc 得đắc 名danh 為vi 實thật 不phủ 。

答đáp 。

凡phàm 有hữu 四tứ 句cú 。

一nhất 者giả 。 於ư 昔tích 為vi 實thật 。 於ư 今kim 為vi 權quyền 。 謂vị 對đối 今kim 一nhất 以dĩ 望vọng 昔tích 三tam 是thị 也dã 。 二nhị 者giả 。 今kim 昔tích 俱câu 實thật 。 昔tích 以dĩ 三tam 為vi 實thật 。 今kim 以dĩ 一nhất 為vi 實thật 。 三tam 者giả 。 三tam 一nhất 俱câu 權quyền 。 望vọng 正Chánh 道Đạo 為vi 論luận 。 未vị 曾tằng 三tam 一nhất 。 三tam 一nhất 皆giai 為vi 開khai 道đạo 名danh 為vi 道đạo 門môn 。 故cố 皆giai 權quyền 也dã 。 四tứ 者giả 。 今kim 實thật 昔tích 權quyền 。 今kim 以dĩ 一nhất 為vi 實thật 。 於ư 昔tích 為vi 非phi 實thật 義nghĩa 名danh 為vi 權quyền 。

問vấn 。

人nhân 天thiên 乘thừa 亦diệc 是thị 方phương 便tiện 以dĩ 不phủ 。

答đáp 。

若nhược 說thuyết 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 指chỉ 黃hoàng 葉diệp 為vi 真chân 金kim 亦diệc 是thị 方phương 便tiện 。 若nhược 直trực 說thuyết 五Ngũ 戒Giới 十Thập 善Thiện 。 感cảm 人nhân 天thiên 身thân 。 不bất 名danh 方phương 便tiện 。

次thứ 開khai 文văn 句cú 者giả 。 從tùng 此thử 品phẩm 去khứ 至chí 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 品phẩm 〉# 格cách 量lượng 偈kệ 以dĩ 來lai 十thập 五ngũ 品phẩm 半bán 經kinh 。 名danh 為vi 正Chánh 說Thuyết 。 大đại 開khai 為vi 二nhị 。 凡phàm 有hữu 十thập 種chủng 。

一nhất 者giả 。 從tùng 初sơ 品phẩm 至chí 〈# 法Pháp 師sư 品phẩm 〉# 凡phàm 有hữu 九cửu 品phẩm 。 明minh 乘thừa 方phương 便tiện 。 乘thừa 真chân 實thật 。 次thứ 從tùng 〈# 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 竟cánh 後hậu 有hữu 六lục 品phẩm 半bán 經kinh 。 明minh 身thân 方phương 便tiện 。 身thân 真chân 實thật 。 昔tích 日nhật 三tam 乘thừa 謂vị 乘thừa 方phương 便tiện 也dã 。 今kim 明minh 一Nhất 乘Thừa 謂vị 乘thừa 真chân 實thật 也dã 。 昔tích 日nhật 生sanh 滅diệt 之chi 身thân 謂vị 身thân 方phương 便tiện 也dã 。 今kim 無vô 生sanh 滅diệt 身thân 謂vị 身thân 真chân 實thật 也dã 。

所sở 以dĩ 雙song 開khai 此thử 二nhị 者giả 。 釋Thích 迦Ca 一nhất 化hóa 凡phàm 有hữu 三tam 時thời 。

一nhất 者giả 。 雙song 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 雙song 覆phú 。 三tam 者giả 。 雙song 開khai 。 言ngôn 雙song 說thuyết 者giả 。 佛Phật 初sơ 成thành 道Đạo 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 之chi 會hội 。 為vi 諸chư 大Đại 士Sĩ 說thuyết 究cứu 竟cánh 法pháp 。 明minh 圓viên 滿mãn 身thân 。 故cố 長trưởng 者giả 居cư 師sư 子tử 坐tọa 。 羅la 列liệt 寶bảo 物vật 。 即tức 是thị 其kỳ 事sự 。 故cố 說thuyết 雙song 說thuyết 。 但đãn 小tiểu 器khí 未vị 堪kham 。 故cố 鹿lộc 苑uyển 之chi 會hội 隱ẩn 一nhất 明minh 三tam 。 覆phú 本bổn 開khai 迹tích 。 是thị 以dĩ 長trưởng 者giả 止chỉ 於ư 傍bàng 使sử 。 更canh 遣khiển 餘dư 人nhân 。 脫thoát 珍trân 御ngự 服phục 。 著trước 弊tệ 垢cấu 衣y 。 即tức 是thị 其kỳ 事sự 。 謂vị 雙song 覆phú 也dã 。 至chí 《# 法pháp 華hoa 》# 之chi 會hội 俱câu 開khai 二nhị 權quyền 。 雙song 示thị 兩lưỡng 實thật 。 謂vị 雙song 開khai 也dã 。 初sơ 之chi 雙song 說thuyết 謂vị 根căn 本bổn 法Pháp 輪luân 。 次thứ 之chi 雙song 覆phú 謂vị 支chi 末mạt 之chi 教giáo 。 後hậu 之chi 雙song 開khai 謂vị 收thu 末mạt 歸quy 本bổn 。 此thử 之chi 三tam 門môn 非phi 但đãn 釋Thích 迦Ca 一nhất 化hóa 。 總tổng 攝nhiếp 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 教giáo 門môn 。 《# 法pháp 華hoa 》# 結kết 會hội 終chung 始thỉ 具cụ 足túc 三tam 門môn 。 但đãn 對đối 昔tích 雙song 覆phú 故cố 言ngôn 雙song 開khai 耳nhĩ 。

二nhị 者giả 。 大đại 明minh 佛Phật 化hóa 凡phàm 有hữu 三tam 門môn 。

《# 法pháp 華hoa 》# 之chi 前tiền 攝nhiếp 一nhất 切thiết 邪tà 歸quy 五ngũ 乘thừa 之chi 正chánh 。 謂vị 攝nhiếp 邪tà 歸quy 正chánh 門môn 。 此thử 經Kinh 初sơ 分phần/phân 會hội 五ngũ 乘thừa 之chi 異dị 同đồng 歸quy 一nhất 道đạo 。 謂vị 攝nhiếp 異dị 歸quy 同đồng 門môn 。 此thử 經Kinh 後hậu 分phân 明minh 法Pháp 身thân 之chi 果quả 。 謂vị 引dẫn 因nhân 趣thú 果quả 門môn 。 此thử 之chi 三tam 門môn 無vô 教giáo 不bất 收thu 。 無vô 人nhân 不bất 化hóa 。 斯tư 經Kinh 對đối 昔tích 但đãn 有hữu 二nhị 門môn 。 若nhược 結kết 會hội 終chung 始thỉ 具cụ 三tam 門môn 也dã 。 如như 《# 玄huyền 義nghĩa 》# 序tự 之chi 。

三tam 者giả 。 大đại 明minh 佛Phật 事sự 凡phàm 有hữu 三tam 輪luân 。

一nhất 。 知tri 他tha 心tâm 。 二nhị 。 現hiện 神thần 力lực 。 三tam 。 說thuyết 教giáo 門môn 。 此thử 之chi 三tam 輪luân 無vô 佛Phật 事sự 而nhi 不bất 收thu 。 無vô 群quần 生sanh 而nhi 不bất 化hóa 。 但đãn 初sơ 分phần/phân 經kinh 會hội 五ngũ 乘thừa 之chi 教giáo 歸quy 于vu 一Nhất 乘Thừa 。 謂vị 說thuyết 法Pháp 輪luân 。 後hậu 分phân 之chi 經kinh 明minh 延diên 促xúc 自tự 在tại 脩tu 短đoản 適thích 化hóa 。 則tắc 神thần 通thông 輪luân 。 故cố 前tiền 文văn 云vân 。

說thuyết 佛Phật 智trí 慧tuệ 故cố 。 諸chư 佛Phật 出xuất 於ư 世thế

後hậu 章chương 經Kinh 云vân 。

如Như 來Lai 祕bí 密mật 。 神thần 通thông 之chi 力lực

則tắc 其kỳ 證chứng 也dã 。

四tứ 者giả 。 大đại 明minh 佛Phật 德đức 凡phàm 有hữu 三tam 種chủng 。

一nhất 者giả 。 法Pháp 身thân 。 二nhị 者giả 。 波Ba 若Nhã 。 三tam 者giả 。 解giải 脫thoát 。 以dĩ 正Chánh 法Pháp 為vi 身thân 故cố 曰viết 法Pháp 身thân 。 無vô 境cảnh 不bất 照chiếu 名danh 為vi 波Ba 若Nhã 。 無vô 累lũy/lụy/luy 不bất 盡tận 故cố 稱xưng 解giải 脫thoát 。 所sở 以dĩ 佛Phật 德đức 但đãn 明minh 三tam 者giả 。 法Pháp 身thân 。 波Ba 若Nhã 無vô 德đức 不bất 圓viên 。 解giải 脫thoát 一nhất 門môn 無vô 累lũy/lụy/luy 不bất 盡tận 。 但đãn 德đức 無vô 不bất 圓viên 復phục 開khai 為vi 二nhị 。

一nhất 者giả 。 法Pháp 身thân 。 二nhị 者giả 。 智trí 慧tuệ 。 如như 世thế 間gian 人nhân 。 有hữu 身thân 有hữu 智trí 。 又hựu 法Pháp 身thân 為vi 體thể 。 智trí 慧tuệ 為vi 用dụng 。 又hựu 內nội 智trí 無vô 不bất 照chiếu 為vi 波Ba 若Nhã 。 外ngoại 感cảm 無vô 不bất 應ưng 。 功công 由do 法Pháp 身thân 也dã 。 又hựu 為vi 對đối 生sanh 死tử 但đãn 有hữu 於ư 三tam 。

以dĩ 對đối 生sanh 死tử 報báo 障chướng 故cố 說thuyết 法Pháp 身thân 。 對đối 生sanh 死tử 業nghiệp 障chướng 故cố 說thuyết 解giải 脫thoát 。 對đối 煩phiền 惱não 障chướng 明minh 於ư 波Ba 若Nhã 。 又hựu 總tổng 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 不bất 出xuất 三tam 道đạo 。

謂vị 苦khổ 道đạo 。 業nghiệp 道đạo 及cập 煩phiền 惱não 道đạo 。 如Như 來Lai 登đăng 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 山sơn 頂đảnh 。 與dữ 無vô 明minh 父phụ 母mẫu 別biệt 。 故cố 永vĩnh 免miễn 三tam 道đạo 。 具cụ 於ư 三tam 德đức 。 又hựu 對đối 二Nhị 乘Thừa 三tam 德đức 未vị 圓viên 。 明minh 如Như 來Lai 三tam 德đức 圓viên 。 又hựu 有hữu 法Pháp 身thân 明minh 如Như 來Lai 身thân 業nghiệp 。 有hữu 於ư 波Ba 若Nhã 辨biện 如Như 來Lai 口khẩu 業nghiệp 。 辨biện 於ư 解giải 脫thoát 顯hiển 如Như 來Lai 意ý 業nghiệp 。 如như 〈# 四tứ 相tương/tướng 品phẩm 〉# 說thuyết 。 今kim 此thử 經Kinh 亦diệc 具cụ 明minh 三tam 德đức 所sở 以dĩ 稱xưng 妙diệu 。 以dĩ 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 不bất 具cụ 三tam 德đức 故cố 名danh 為vi 麁thô 。 但đãn 初sơ 分phần/phân 經kinh 明minh 於ư 波Ba 若Nhã 。 後hậu 分phân 之chi 說thuyết 辨biện 於ư 法Pháp 身thân 。 斯tư 二nhị 無vô 累lũy/lụy/luy 。 即tức 是thị 解giải 脫thoát 。

問vấn 。

後hậu 分phân 明minh 法Pháp 身thân 其kỳ 文văn 可khả 見kiến 。 初sơ 分phần/phân 云vân 何hà 辨biện 於ư 波Ba 若Nhã 。

答đáp 。

如như 前tiền 云vân 。 釋Thích 迦Ca 玄huyền 音âm 始thỉ 唱xướng 歎thán 佛Phật 智trí 甚thậm 深thâm 。 多đa 寶bảo 稱xưng 善thiện 讚tán 大đại 慧tuệ 平bình 等đẳng 。 即tức 是thị 其kỳ 事sự 。

問vấn 。

何hà 處xứ 有hữu 明minh 解giải 脫thoát 德đức 耶da 。

答đáp 。

〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân

二Nhị 乘Thừa 但đãn 離ly 虛hư 妄vọng 。 名danh 為vi 解Giải 脫Thoát 。 其kỳ 實thật 未vị 得đắc 。 一nhất 切thiết 解giải 脫thoát 。

但đãn 離ly 虛hư 妄vọng 。 名danh 為vi 解Giải 脫Thoát 者giả 。 但đãn 免miễn 三tam 界giới 分phân 段đoạn 及cập 見kiến 思tư 之chi 惑hoặc 。 若nhược 具cụ 斷đoạn 五ngũ 住trụ 備bị 傾khuynh 二nhị 死tử 名danh 。 一nhất 切thiết 解giải 脫thoát 。 正chánh 用dụng 此thử 法pháp 簡giản 異dị 二Nhị 乘Thừa 。 令linh 捨xả 保bảo 三Tam 歸Quy 於ư 一nhất 極cực 。

五ngũ 者giả 。 總tổng 談đàm 大đại 小tiểu 諸chư 教giáo 。 不bất 出xuất 因nhân 果quả 法Pháp 門môn 。 但đãn 大Đại 乘Thừa 因nhân 果quả 凡phàm 有hữu 二nhị 門môn 。

一nhất 。 通thông 因nhân 通thông 果quả 。 二nhị 。 別biệt 因nhân 別biệt 果quả 。 通thông 因nhân 通thông 果quả 者giả 。 通thông 明minh 十thập 方phương 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 同đồng 行hành 不bất 二nhị 之chi 因nhân 。 同đồng 得đắc 一nhất 極cực 之chi 果quả 。 初sơ 分phần/phân 經kinh 文văn 正chánh 明minh 斯tư 法pháp 。 謂vị 通thông 因nhân 通thông 果quả 。 次thứ 明minh 別biệt 因nhân 別biệt 果quả 者giả 。 別biệt 明minh 釋Thích 迦Ca 久cửu 已dĩ 成thành 佛Phật 。 過quá 去khứ 行hành 長trường 遠viễn 之chi 因nhân 。 未vị 來lai 證chứng 不bất 滅diệt 常thường 住trụ 之chi 果quả 。 後hậu 段đoạn 經kinh 意ý 正chánh 明minh 斯tư 法pháp 。 謂vị 別biệt 因nhân 別biệt 果quả 也dã 。

六lục 者giả 。 總tổng 明minh 諸chư 佛Phật 不bất 出xuất 權quyền 實thật 二nhị 智trí 。 真chân 應ưng 兩lưỡng 身thân 。 照chiếu 三tam 乘thừa 之chi 智trí 為vi 權quyền 。 鑒giám 一Nhất 乘Thừa 之chi 智trí 為vi 實thật 。 初sơ 分phân 之chi 經kinh 正chánh 說thuyết 斯tư 二nhị 智trí 。 王vương 宮cung 現hiện 生sanh 。 伽già 耶da 成thành 道Đạo 為vi 應ưng 身thân 也dã 。 無vô 始thỉ 無vô 終chung 。 非phi 生sanh 非phi 滅diệt 。 為vi 真chân 身thân 也dã 。 後hậu 段đoạn 之chi 經kinh 盛thịnh 談đàm 斯tư 義nghĩa 。 故cố 辨biện 於ư 二nhị 身thân 。

七thất 者giả 。 此thử 經Kinh 秤xứng 妙diệu 法Pháp 者giả 。 即tức 是thị 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân 。

是thị 乘thừa 微vi 妙diệu 。 清thanh 淨tịnh 第đệ 一nhất 。 於ư 諸chư 世thế 間gian 。 為vi 無vô 有hữu 上thượng 。

但đãn 乘thừa 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 。 所sở 乘thừa 之chi 法pháp 。 二nhị 。 能năng 乘thừa 之chi 人nhân 。 具cụ 能năng 乘thừa 所sở 乘thừa 則tắc 乘thừa 義nghĩa 始thỉ 圓viên 。 初sơ 分phần/phân 辨biện 所sở 乘thừa 之chi 法pháp 。 即tức 是thị 法pháp 妙diệu 。 次thứ 〈# 現hiện 塔tháp 〉# 以dĩ 去khứ 明minh 能năng 乘thừa 之chi 人nhân 。 謂vị 人nhân 妙diệu 也dã 。 何hà 以dĩ 知tri 然nhiên 。 如như 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 云vân 。

佛Phật 自tự 住trụ 大Đại 乘Thừa 。 如như 其kỳ 所sở 得đắc 法Pháp 。 定định 慧tuệ 力lực 莊trang 嚴nghiêm 。 以dĩ 此thử 度độ 眾chúng 生sanh 。

則tắc 所sở 乘thừa 之chi 法pháp 也dã 。 〈# 見kiến 塔tháp 〉# 以dĩ 去khứ 正chánh 釋thích 如Như 來Lai 常thường 無vô 常thường 義nghĩa 。 故cố 辨biện 能năng 乘thừa 之chi 人nhân 。 如như 此thử 人nhân 法pháp 更cánh 無vô 二nhị 體thể 。 則tắc 一nhất 正chánh 觀quán 兩lưỡng 義nghĩa 說thuyết 之chi 。 統thống 御ngự 之chi 義nghĩa 為vi 人nhân 。 可khả 軌quỹ 之chi 義nghĩa 為vi 法pháp 。 然nhiên 正chánh 觀quán 未vị 曾tằng 人nhân 法pháp 。 為vì 眾chúng 生sanh 故cố 。 強cường/cưỡng 稱xưng 人nhân 法pháp 也dã 。

八bát 者giả 。 總tổng 論luận 眾chúng 生sanh 迷mê 倒đảo 。 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 迷mê 因nhân 。 二nhị 者giả 。 迷mê 果quả 。 初sơ 分phân 之chi 經kinh 破phá 於ư 迷mê 因nhân 。 後hậu 分phân 之chi 經kinh 斥xích 於ư 迷mê 果quả 。 所sở 言ngôn 迷mê 因nhân 者giả 。 昔tích 於ư 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 分phân 別biệt 說thuyết 三tam 。 則tắc 指chỉ 大đại 因nhân 為vi 小tiểu 果quả 。 封phong 教giáo 之chi 徒đồ 遂toại 執chấp 小tiểu 果quả 以dĩ 為vi 究cứu 竟cánh 。 不bất 知tri 小tiểu 果quả 則tắc 是thị 大đại 因nhân 。 故cố 是thị 迷mê 因nhân 。 今kim 明minh 汝nhữ 等đẳng 所sở 行hành 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 還hoàn 指chỉ 小tiểu 果quả 為vi 彼bỉ 大đại 因nhân 。 破phá 其kỳ 自tự 保bảo 究cứu 竟cánh 之chi 執chấp 。 故cố 是thị 破phá 迷mê 因nhân 也dã 。 後hậu 分phân 之chi 經kinh 斥xích 迷mê 果quả 者giả 。 如Như 來Lai 之chi 身thân 。 實thật 無vô 生sanh 滅diệt 。 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 謂vị 是thị 生sanh 滅diệt 無vô 常thường 。 故cố 破phá 彼bỉ 迷mê 情tình 辨biện 法Pháp 身thân 常thường 住trụ 。 所sở 以dĩ 斥xích 迷mê 果quả 也dã 。

問vấn 。

昔tích 說thuyết 大đại 因nhân 為vi 小tiểu 果quả 。 今kim 還hoàn 指chỉ 小tiểu 果quả 為vi 大đại 因nhân 者giả 。 亦diệc 得đắc 昔tích 說thuyết 法Pháp 身thân 為vi 生sanh 滅diệt 。 今kim 還hoàn 指chỉ 生sanh 滅diệt 。 為vi 法Pháp 身thân 耶da 。

答đáp 。

斯tư 義nghĩa 不bất 類loại 。 昔tích 覆phú 相tương/tướng 說thuyết 如Như 來Lai 身thân 。 有hữu 為vi 生sanh 滅diệt 。 今kim 開khai 方phương 便tiện 門môn 。 顯hiển 真chân 實thật 義nghĩa 。 故cố 辨biện 生sanh 滅diệt 為vi 應ưng 跡tích 。 無vô 生sanh 滅diệt 為vi 法Pháp 身thân 。 但đãn 封phong 教giáo 之chi 流lưu 執chấp 跡tích 迷mê 本bổn 。 故cố 開khai 真chân 應ưng 兩lưỡng 身thân 。 而nhi 小tiểu 果quả 大đại 因nhân 更cánh 無vô 二nhị 法pháp 。 與dữ 此thử 非phi 類loại 也dã 。

九cửu 者giả 。 總tổng 收thu 惑hoặc 倒đảo 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 自tự 倒đảo 。 二nhị 者giả 。 他tha 倒đảo 。 初sơ 分phân 之chi 經kinh 斥xích 於ư 自tự 倒đảo 。 後hậu 分phân 之chi 經kinh 破phá 於ư 他tha 倒đảo 。 自tự 倒đảo 者giả 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 人nhân 。 實thật 非phi 究cứu 竟cánh 。 以dĩ 顛điên 倒đảo 故cố 。 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 。 故cố 身thân 子tử 云vân 。

我ngã 今kim 自tự 於ư 智trí 。 疑nghi 惑hoặc 不bất 能năng 了liễu 。 為vi 是thị 究cứu 竟cánh 法Pháp 。 為vi 是thị 所sở 行hành 道Đạo 。

則tắc 其kỳ 事sự 也dã 。 後hậu 分phân 之chi 經kinh 破phá 於ư 他tha 倒đảo 者giả 。 如Như 來Lai 果quả 德đức 於ư 二Nhị 乘Thừa 為vi 他tha 。 自tự 惑hoặc 己kỷ 身thân 既ký 入nhập 無vô 餘dư 。 謂vị 如Như 來Lai 身thân 亦diệc 同đồng 灰hôi 斷đoạn 。 故cố 是thị 他tha 倒đảo 。 今kim 二nhị 段đoạn 之chi 經kinh 雙song 破phá 兩lưỡng 倒đảo 。 初sơ 段đoạn 之chi 經kinh 顯hiển 二Nhị 乘Thừa 非phi 究cứu 竟cánh 除trừ 其kỳ 自tự 倒đảo 。 後hậu 段đoạn 之chi 經kinh 明minh 法Pháp 身thân 常thường 住trụ 破phá 其kỳ 他tha 倒đảo 。 既ký 自tự 他tha 倒đảo 除trừ 則tắc 一nhất 切thiết 惑hoặc 盡tận 。 便tiện 改cải 小tiểu 志chí 發phát 於ư 大đại 心tâm 。 又hựu 初sơ 段đoạn 經kinh 破phá 其kỳ 自tự 倒đảo 。 令linh 二Nhị 乘Thừa 人nhân 知tri 彼bỉ 涅Niết 槃Bàn 非phi 是thị 常thường 住trụ 。 則tắc 破phá 其kỳ 常thường 倒đảo 。 後hậu 段đoạn 經kinh 文văn 破phá 其kỳ 他tha 倒đảo 。 顯hiển 如Như 來Lai 常thường 身thân 破phá 其kỳ 無vô 常thường 之chi 倒đảo 。 二nhị 倒đảo 既ký 除trừ 則tắc 應ưng 期kỳ 悟ngộ 道đạo 。

問vấn 。

初sơ 分phần/phân 經kinh 破phá 常thường 倒đảo 。 備bị 破phá 四tứ 倒đảo 不phủ 。

答đáp 。

具cụ 破phá 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 之chi 人nhân 。 自tự 謂vị 彼bỉ 涅Niết 槃Bàn 為vi 常thường 則tắc 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 淨tịnh 。 雖tuy 無vô 人nhân 我ngã 而nhi 有hữu 法pháp 我ngã 亦diệc 有hữu 我ngã 倒đảo 。 故cố 知tri 初sơ 經kinh 具cụ 破phá 常thường 等đẳng 四tứ 倒đảo 。 後hậu 分phần/phân 經kinh 備bị 破phá 二Nhị 乘Thừa 人nhân 。 謂vị 佛Phật 是thị 無vô 常thường 苦khổ 空không 無vô 我ngã 不bất 淨tịnh 。 亦diệc 具cụ 破phá 四tứ 倒đảo 。 此thử 經Kinh 始thỉ 終chung 既ký 具cụ 破phá 八bát 倒đảo 。 則tắc 是thị 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 竟cánh 。 所sở 應ưng 悟ngộ 者giả 並tịnh 皆giai 得đắc 道Đạo 。 燈đăng 明minh 佛Phật 不bất 須tu 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 。 意ý 在tại 於ư 斯tư 。 但đãn 釋Thích 迦Ca 為vi 鈍độn 根căn 之chi 人nhân 未vị 悟ngộ 。 更cánh 廣quảng 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 》# 後hậu 為vi 說thuyết 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 之chi 教giáo 耳nhĩ 。

問vấn 。

前tiền 文văn 何hà 處xứ 破phá 常thường 倒đảo 耶da 。

答đáp 。

〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân

但đãn 盡tận 生sanh 死tử 。 其kỳ 實thật 未vị 滅diệt

既ký 稱xưng 未vị 滅diệt 。 豈khởi 是thị 常thường 耶da 。 後hậu 破phá 無vô 常thường 者giả 。 其kỳ 文văn 易dị 顯hiển 。

問vấn 。

二Nhị 乘Thừa 俱câu 迷mê 因nhân 果quả 自tự 他tha 兩lưỡng 倒đảo 。 是thị 何hà 惑hoặc 耶da 也dã 。

答đáp 。

其kỳ 人nhân 四tứ 住trụ 已dĩ 傾khuynh 。 但đãn 有hữu 無vô 明minh 故cố 生sanh 斯tư 謬mậu 。

十thập 者giả 。 大đại 明minh 說thuyết 法Pháp 凡phàm 有hữu 二nhị 門môn 。

一nhất 者giả 。 直trực 說thuyết 。 二nhị 。 相tương/tướng 成thành 說thuyết 。 初sơ 分phân 之chi 經kinh 名danh 為vi 直trực 說thuyết 。 直trực 說thuyết 者giả 。 明minh 理lý 無vô 二nhị 極cực 唯duy 。 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 故cố 稱xưng 為vi 妙diệu 。 是thị 故cố 文văn 云vân 。

唯duy 有hữu 一nhất 門môn 。 而nhi 復phục 挾hiệp 小tiểu

所sở 言ngôn 一nhất 者giả 。 無vô 九cửu 十thập 六lục 種chủng 之chi 別biệt 。 亦diệc 無vô 五ngũ 乘thừa 之chi 異dị 。 唯duy 有hữu 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 故cố 名danh 為vi 一nhất 。 至chí 妙diệu 虛hư 通thông 秤xứng 之chi 為vi 門môn 。 不bất 容dung 凡phàm 夫phu 愛ái 見kiến 之chi 心tâm 故cố 名danh 為vi 挾hiệp 。 亦diệc 不bất 受thọ 二Nhị 乘Thừa 斷đoạn 常thường 之chi 見kiến 。 秤xứng 之chi 為vi 小tiểu 。 初sơ 分phân 之chi 經kinh 正chánh 明minh 。 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 斥xích 凡phàm 夫phu 愛ái 見kiến 二Nhị 乘Thừa 斷đoạn 常thường 。 故cố 名danh 直trực 說thuyết 。 後hậu 分phân 之chi 經kinh 稱xưng 相tương/tướng 成thành 說thuyết 者giả 。 前tiền 雖tuy 言ngôn 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 未vị 知tri 此thử 一nhất 。 為vi 是thị 無vô 常thường 。 為vi 是thị 常thường 住trụ 。 若nhược 是thị 無vô 常thường 。 猶do 同đồng 九cửu 十thập 六lục 種chủng 。 還hoàn 同đồng 四tứ 乘thừa 之chi 異dị 。 乃nãi 是thị 麁thô 法pháp 不bất 名danh 為vi 妙diệu 。 以dĩ 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 常thường 恆hằng 不bất 變biến 故cố 。 超siêu 前tiền 兩lưỡng 異dị 。 故cố 名danh 為vi 妙diệu 。 然nhiên 所sở 體thể 之chi 法pháp 既ký 其kỳ 是thị 常thường 。 能năng 證chứng 之chi 人nhân 亦diệc 是thị 常thường 住trụ 。 故cố 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 云vân 。

諸chư 佛Phật 所sở 歸quy 所sở 謂vị 法pháp 也dã

以dĩ 法pháp 常thường 故cố 諸chư 佛Phật 亦diệc 常thường 。 仍nhưng 以dĩ 後hậu 常thường 成thành 前tiền 獨độc 一nhất 。 妙diệu 義nghĩa 始thỉ 彰chương 。 故cố 為vi 相tương/tướng 成thành 說thuyết 也dã 。

此thử 之chi 十thập 義nghĩa 皆giai 是thị 大đại 判phán 為vi 言ngôn 。 其kỳ 前tiền 章chương 非phi 無vô 後hậu 意ý 。 後hậu 章chương 非phi 無vô 前tiền 意ý 。 但đãn 一nhất 往vãng 示thị 其kỳ 起khởi 盡tận 從tùng 多đa 為vi 論luận 。 故cố 作tác 此thử 分phân 之chi 。

問vấn 。

開khai 為vi 二nhị 段đoạn 如như 上thượng 十thập 門môn 。 如như 其kỳ 不bất 開khai 云vân 何hà 識thức 教giáo 。

答đáp 。

經kinh 名danh

妙diệu 法Pháp 蓮liên 華hoa

者giả 。 始thỉ 終chung 皆giai 辨biện 中trung 道đạo 不bất 二nhị 正chánh 觀quán 故cố 名danh 為vi 妙diệu 。 無vô 得đắc 無vô 依y 。 無vô 所sở 染nhiễm 著trước 。 故cố 云vân 蓮liên 華hoa 。 凡phàm 夫phu 著trước 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 滯trệ 空không 。 菩Bồ 薩Tát 著trước 中trung 道đạo 。 如như 是thị 一nhất 之chi 與dữ 三tam 。 常thường 無vô 常thường 乃nãi 至chí 一nhất 毫hào 。 取thủ 著trước 皆giai 是thị 麁thô 法pháp 。 不bất 名danh 為vi 妙diệu 。 並tịnh 為vi 染nhiễm 累lũy/lụy/luy 非phi 是thị 蓮liên 華hoa 。 今kim 但đãn 令linh 得đắc 一nhất 正chánh 觀quán 則tắc 具cụ 一nhất 切thiết 佛Phật 法pháp 。 正chánh 觀quán 微vi 妙diệu 故cố 名danh 妙diệu 法Pháp 。 至chí 人nhân 用dụng 此thử 為vi 身thân 。 名danh 為vi 法Pháp 身thân 。 諸chư 佛Phật 以dĩ 此thử 為vi 性tánh 。 故cố 名danh 佛Phật 性tánh 。 獨độc 一nhất 自tự 在tại 。 名danh 為vi 一Nhất 乘Thừa 。 無vô 境cảnh 不bất 照chiếu 稱xưng 為vi 波Ba 若Nhã 。 無vô 累lũy/lụy/luy 不bất 寂tịch 。 名danh 為vi 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 云vân 。

波Ba 若Nhã 是thị 一nhất 法pháp 。 佛Phật 說thuyết 種chủng 種chủng 名danh 。 隨tùy 諸chư 眾chúng 生sanh 類loại 。 為vi 之chi 立lập 異dị 字tự 。

故cố 學học 者giả 但đãn 須tu 觀quán 心tâm 清thanh 淨tịnh 。 是thị 以dĩ 文văn 云vân 。

大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 出xuất 現hiện 於ư 世thế 。 謂vị 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。

佛Phật 知tri 見kiến 者giả 。 則tắc 正chánh 觀quán 也dã 。 雖tuy 有hữu 十thập 義nghĩa 。 今kim 且thả 依y 乘thừa 方phương 便tiện 乘thừa 真chân 實thật 。 身thân 方phương 便tiện 身thân 真chân 實thật 以dĩ 開khai 二nhị 段đoạn 文văn 也dã 。

問vấn 。

初sơ 段đoạn 明minh 乘thừa 真chân 實thật 者giả 。 為vi 正chánh 明minh 因nhân 。 為vi 正chánh 明minh 果quả 。

答đáp 。

初sơ 段đoạn 略lược 說thuyết 。 廣quảng 說thuyết 及cập 後hậu 證chứng 說thuyết 。 並tịnh 歎thán 佛Phật 慧tuệ 。 則tắc 正chánh 明minh 果quả 乘thừa 義nghĩa 也dã 。 所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 果quả 乘thừa 德đức 無vô 不bất 圓viên 累lũy/lụy/luy 無vô 不bất 盡tận 故cố 稱xưng 為vi 妙diệu 。 可khả 喻dụ 蓮liên 華hoa 。 蓮liên 華hoa 者giả 以dĩ 其kỳ 臺đài 葉diệp 具cụ 足túc 如như 德đức 無vô 不bất 圓viên 。 清thanh 淨tịnh 無vô 染nhiễm 。 如như 累lũy/lụy/luy 無vô 不bất 盡tận 。 故cố 云vân 。

是thị 乘thừa 微vi 妙diệu 。 清thanh 淨tịnh 第đệ 一nhất

故cố 以dĩ 果quả 乘thừa 為vi 正chánh 。 因nhân 乘thừa 德đức 猶do 未vị 圓viên 累lũy/lụy/luy 未vị 盡tận 故cố 不bất 得đắc 稱xưng 妙diệu 。 闕khuyết 斯tư 兩lưỡng 義nghĩa 故cố 不bất 得đắc 喻dụ 如như 蓮liên 華hoa 也dã 。 二nhị 者giả 。 初sơ 分phân 之chi 經kinh 正chánh 明minh 二Nhị 乘Thừa 果quả 是thị 方phương 便tiện 。 故cố 明minh 一nhất 佛Phật 乘thừa 為vi 真chân 實thật 。 則tắc 令linh 捨xả 小tiểu 果quả 求cầu 大Đại 乘Thừa 果quả 。 故cố 明minh 果quả 乘thừa 為vi 正chánh 也dã 。 既ký 明minh 一nhất 佛Phật 果Quả 乘thừa 。 則tắc 以dĩ 二Nhị 乘Thừa 之chi 果quả 攝nhiếp 屬thuộc 因nhân 乘thừa 。 令linh 彼bỉ 修tu 於ư 佛Phật 因nhân 以dĩ 求cầu 佛Phật 果Quả 也dã 。

就tựu 前tiền 後hậu 二nhị 段đoạn 各các 開khai 四tứ 別biệt 。 初sơ 文văn 四tứ 者giả 。

第đệ 一nhất 。 略lược 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 動động 執chấp 生sanh 疑nghi 。 第đệ 二nhị 。 執chấp 動động 疑nghi 生sanh 申thân 疑nghi 致trí 請thỉnh 。 第đệ 三tam 。 廣quảng 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 斷đoạn 疑nghi 生sanh 信tín 。 第đệ 四tứ 。 辨biện 流lưu 通thông 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 四tứ 段đoạn 者giả 。 今kim 日nhật 時thời 眾chúng 宜nghi 大đại 機cơ 已dĩ 動động 。 應ưng 開khai 一Nhất 乘Thừa 之chi 說thuyết 。 但đãn 執chấp 三tam 來lai 久cửu 未vị 得đắc 廣quảng 明minh 。 且thả 略lược 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 以dĩ 動động 執chấp 生sanh 疑nghi 也dã 。 稟bẩm 教giáo 之chi 流lưu 忽hốt 聞văn 非phi 常thường 之chi 說thuyết 。 故cố 執chấp 動động 疑nghi 生sanh 。 申thân 疑nghi 致trí 請thỉnh 。 執chấp 動động 有hữu 可khả 除trừ 之chi 義nghĩa 。 疑nghi 生sanh 有hữu 可khả 解giải 之chi 理lý 。 既ký 其kỳ 有hữu 請thỉnh 故cố 受thọ 請thỉnh 廣quảng 說thuyết 。 破phá 彼bỉ 三tam 執chấp 。 斷đoạn 其kỳ 一nhất 疑nghi 。 生sanh 於ư 信tín 解giải 。 此thử 一nhất 周chu 說thuyết 竟cánh 。 欲dục 遠viễn 被bị 未vị 來lai 。 故cố 次thứ 辨biện 流lưu 通thông 。

示thị 文văn 處xứ 者giả 。 從tùng 此thử 品phẩm 初sơ 盡tận 長trường/trưởng 行hành 與dữ 偈kệ 第đệ 一nhất 段đoạn 也dã 。 從tùng 。

爾nhĩ 時thời 大đại 眾chúng 中trung

竟cánh 身thân 子tử 三tam 請thỉnh 。 第đệ 二nhị 文văn 也dã 。 從tùng 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

竟cánh 〈# 授thọ 學Học 無Vô 學Học 人nhân 。 記ký 品phẩm 〉# 七thất 品phẩm 半bán 。 第đệ 三tam 文văn 也dã 。 〈# 法Pháp 師sư 〉# 一nhất 品phẩm 。 第đệ 四tứ 文văn 也dã 。

就tựu 初sơ 文văn 為vi 二nhị 。

第đệ 一nhất 。 因nhân 歎thán 二nhị 智trí 髣phảng 髴phất 開khai 宗tông 。 第đệ 二nhị 。 分phân 明minh 略lược 說thuyết 。 所sở 以dĩ 前tiền 髣phảng 髴phất 開khai 宗tông 。 後hậu 分phân 明minh 略lược 說thuyết 者giả 。 正chánh 言ngôn 一nhất 實thật 之chi 理lý 不bất 可khả 直trực 說thuyết 。 三tam 執chấp 不bất 可khả 頓đốn 排bài 。 今kim 欲dục 悟ngộ 物vật 以dĩ 斷đoạn 疑nghi 。 故cố 歎thán 佛Phật 二nhị 智trí 。 非phi 二Nhị 乘Thừa 所sở 知tri 。 歎thán 佛Phật 二nhị 智trí 則tắc 髣phảng 髴phất 顯hiển 實thật 。 明minh 二Nhị 乘Thừa 不bất 知tri 。 則tắc 髣phảng 髴phất 開khai 權quyền 。 前tiền 章chương 既ký 以dĩ 髣phảng 髴phất 。 故cố 後hậu 稍sảo 漸tiệm 分phân 明minh 。 但đãn 未vị 得đắc 廣quảng 陳trần 。 所sở 以dĩ 略lược 說thuyết 。

就tựu 初sơ 段đoạn 又hựu 二nhị 。

第đệ 一nhất 。 長trường/trưởng 行hành 。 第đệ 二nhị 。 偈kệ 頌tụng 。 長trường/trưởng 行hành 有hữu 二nhị 。

初sơ 。 寄ký 言ngôn 歎thán 二nhị 智trí 。 二nhị 。 止chỉ 言ngôn 加gia 歎thán 二nhị 智trí 。 初sơ 又hựu 二nhị 。

一nhất 。 歎thán 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 。 二nhị 。 歎thán 釋Thích 迦Ca 二nhị 智trí 。 初sơ 歎thán 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 又hựu 二nhị 。

前tiền 經kinh 家gia 序tự 佛Phật 從tùng 定định 起khởi 及cập 出xuất 對đối 揚dương 之chi 人nhân 。 次thứ 正chánh 歎thán 二nhị 智trí 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn

者giả 。 佛Phật 入nhập 三tam 昧muội 。 所sở 作tác 事sự 訖ngật 。 今kim 是thị 說thuyết 法Pháp 時thời 至chí 。 故cố 從tùng 定định 起khởi 也dã 。 三tam 業nghiệp 而nhi 言ngôn 。

入nhập 定định 。 意ý 業nghiệp 利lợi 益ích 。 放phóng 光quang 是thị 身thân 業nghiệp 利lợi 益ích 。 今kim 欲dục 明minh 口khẩu 業nghiệp 利lợi 益ích 。 故cố 從tùng 定định 起khởi 也dã 。

安an 祥tường

者giả 。 示thị 大đại 人nhân 之chi 相tướng 。 欲dục 明minh 大đại 法pháp 。 故cố 先tiên 示thị 大đại 人nhân 相tương/tướng 。 又hựu 安an 祥tường 者giả 。 動động 寂tịch 無vô 礙ngại 也dã 。 故cố 《# 論luận 》# 云vân 。

顯hiển 如Như 來Lai 定định 力lực 。 自tự 在tại 無vô 人nhân 驚kinh 動động 。 故cố 稱xưng 安an 祥tường 。

告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

者giả 。 出xuất 對đối 揚dương 之chi 人nhân 也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 不bất 告cáo 菩Bồ 薩Tát 也dã 。

答đáp 。

聲Thanh 聞Văn 自tự 保bảo 究cứu 竟cánh 。 今kim 欲dục 斥xích 之chi 。 是thị 故cố 告cáo 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 無vô 有hữu 此thử 患hoạn 。 故cố 不bất 告cáo 菩Bồ 薩Tát 。

問vấn 。

何hà 故cố 不bất 告cáo 緣Duyên 覺Giác 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 》# 之chi 會hội 無vô 緣Duyên 覺Giác 果quả 人nhân 。 雖tuy 有hữu 緣Duyên 覺Giác 因nhân 人nhân 。 不bất 及cập 利lợi 根căn 聲Thanh 聞Văn 。 故cố 不bất 告cáo 也dã 。

問vấn 。

此thử 經Kinh 開khai 宗tông 告cáo 身thân 子tử 。 與dữ 《# 大đại 品phẩm 》# 何hà 異dị 。

答đáp 。

《# 大đại 品phẩm 》# 密mật 告cáo 。 以dĩ 密mật 令linh 小tiểu 人nhân 而nhi 學học 大đại 也dã 。 此thử 經Kinh 顯hiển 告cáo 。 顯hiển 令linh 聲Thanh 聞Văn 修tu 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 。 故cố 顯hiển 告cáo 也dã 。

問vấn 。

若nhược 爾nhĩ 。 何hà 得đắc 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 《# 大đại 品phẩm 》# 非phi 祕bí 密mật 《# 法pháp 華hoa 》# 為vi 祕bí 密mật 。

答đáp 。

《# 大đại 品phẩm 》# 不bất 明minh 二Nhị 乘Thừa 作tác 佛Phật 。 但đãn 明minh 菩Bồ 薩Tát 作tác 佛Phật 。 其kỳ 義nghĩa 易dị 解giải 。 如như 用dụng 藥dược 為vi 藥dược 。 故cố 不bất 名danh 祕bí 密mật 。 《# 法pháp 華hoa 》# 明minh 二Nhị 乘Thừa 作tác 佛Phật 。 望vọng 昔tích 為vi 難nan 解giải 。 如như 用dụng 毒độc 作tác 藥dược 。 故cố 稱xưng 祕bí 密mật 。

問vấn 。

此thử 經Kinh 就tựu 誰thùy 為vi 難nan 易dị 。

答đáp 。

《# 大đại 品phẩm 》# 望vọng 昔tích 教giáo 。 阿A 難Nan 易dị 解giải 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 是thị 大đại 人nhân 。 還hoàn 明minh 大đại 人nhân 作tác 佛Phật 。 故cố 阿A 難Nan 解giải 之chi 。 所sở 以dĩ 《# 大đại 品phẩm 》# 付phó 囑chúc 阿A 難Nan 。 《# 法pháp 華hoa 》# 明minh 二Nhị 乘Thừa 作tác 佛Phật 。 異dị 於ư 昔tích 教giáo 。 於ư 聲Thanh 聞Văn 難nan 解giải 。 故cố 《# 法pháp 華hoa 》# 不bất 付phó 囑chúc 阿A 難Nan 。

所sở 以dĩ 告cáo 聲Thanh 聞Văn 者giả 。 依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 意ý 凡phàm 有hữu 五ngũ 義nghĩa 。

一nhất 。 令linh 聲Thanh 聞Văn 人nhân 修tu 行hành 大đại 因nhân 。 二nhị 。 令linh 取thủ 大đại 果quả 。 三tam 。 令linh 聲Thanh 聞Văn 人nhân 修tu 行hành 大đại 因nhân 與dữ 於ư 大đại 果quả 。 心tâm 不bất 怯khiếp 弱nhược 。 四tứ 。 者giả 為vi 欲dục 令linh 餘dư 人nhân 善thiện 思tư 念niệm 。 故cố 明minh 佛Phật 對đối 小tiểu 心tâm 尚thượng 令linh 作tác 佛Phật 。 餘dư 人nhân 豈khởi 不bất 求cầu 作tác 佛Phật 耶da 。 五ngũ 者giả 。 令linh 聲Thanh 聞Văn 人nhân 不bất 起khởi 所sở 作tác 已dĩ 辦biện 心tâm 。 故cố 前tiền 令linh 取thủ 大đại 果quả 。 今kim 令linh 棄khí 小tiểu 果quả 。

問vấn 。

何hà 故cố 不bất 告cáo 餘dư 聲Thanh 聞Văn 獨độc 告cáo 身thân 子tử 。

答đáp 。

身thân 子tử 根căn 緣duyên 先tiên 熟thục 最tối 初sơ 領lãnh 悟ngộ 。 又hựu 是thị 逐trục 佛Phật 轉chuyển 法Pháp 輪luân 大đại 將tướng 。 又hựu 今kim 說thuyết 平bình 等đẳng 。 第đệ 一nhất 智trí 慧tuệ 。 宜nghi 對đối 智trí 慧tuệ 之chi 人nhân 。 又hựu 根căn 緣duyên 所sở 宜nghi 故cố 也dã 。

諸chư 佛Phật 智trí 慧tuệ 。 甚thậm 深thâm 無vô 量lượng

者giả 。 第đệ 二nhị 。 正chánh 歎thán 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 也dã 。 無vô 有hữu 人nhân 請thỉnh 而nhi 佛Phật 自tự 說thuyết 者giả 。 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 示thị 如Như 來Lai 大đại 悲bi 純thuần 至chí 。 機cơ 動động 則tắc 說thuyết 不bất 待đãi 他tha 請thỉnh 。 肇triệu 公công 云vân 。

真chân 友hữu 不bất 待đãi 請thỉnh 。 如như 慈từ 母mẫu 之chi 赴phó 嬰anh 兒nhi 。

二nhị 者giả 。 欲dục 顯hiển 理lý 深thâm 玄huyền 無vô 人nhân 能năng 問vấn 。 故cố 自tự 說thuyết 也dã 。 如như 下hạ 偈kệ 云vân 。

道Đạo 場Tràng 所sở 得đắc 法Pháp 。 無vô 能năng 發phát 問vấn 者giả

也dã 。 所sở 言ngôn 智trí 慧tuệ 者giả 。 經kinh 說thuyết 不bất 同đồng 。 或hoặc 但đãn 一nhất 果quả 智trí 謂vị 如như 實thật 智trí 。 以dĩ 因nhân 中trung 惑hoặc 猶do 未vị 盡tận 。 所sở 照chiếu 未vị 真chân 實thật 。 果quả 地địa 惑hoặc 無vô 不bất 淨tịnh 故cố 智trí 無vô 不bất 實thật 也dã 。 或hoặc 開khai 二nhị 智trí 照chiếu 空không 。 為vì 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 鑒giám 有hữu 為vi 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 此thử 從tùng 所sở 照chiếu 二nhị 諦đế 為vi 名danh 。 以dĩ 法pháp 莫mạc 離ly 於ư 真chân 俗tục 。 故cố 智trí 唯duy 開khai 於ư 二nhị 也dã 。 或hoặc 開khai 三tam 智trí 。 如như 此thử 經Kinh 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 說thuyết 。

佛Phật 智trí 。 如Như 來Lai 智trí 。 自tự 然nhiên 智trí 。

佛Phật 智trí 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 也dã 。 如Như 來Lai 智trí 即tức 一Nhất 切Thiết 智Trí 也dã 。 自tự 然nhiên 智trí 則tắc 無vô 功công 用dụng 智trí 。 上thượng 之chi 二nhị 智trí 任nhậm 運vận 而nhi 知tri 。 不bất 須tu 作tác 意ý 故cố 稱xưng 自tự 然nhiên 。 又hựu 云vân 四Tứ 智Trí 。 如như 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 說thuyết 。 前tiền 三tam 同đồng 於ư 上thượng 。 第đệ 四tứ 稱xưng 無vô 師sư 智trí 。 無vô 師sư 智trí 者giả 。 上thượng 三tam 智trí 不bất 從tùng 師sư 得đắc 也dã 。 此thử 四Tứ 智Trí 是thị 經Kinh 之chi 正chánh 宗tông 。 故cố 稱xưng 諸chư 佛Phật 智trí 慧tuệ 也dã 。

就tựu 文văn 為vi 三tam 。

初sơ 。 雙song 標tiêu 。 次thứ 。 雙song 釋thích 。 後hậu 。 雙song 結kết 。

諸chư 佛Phật 智trí 慧tuệ

者giả 。 標tiêu 佛Phật 實thật 智trí 也dã 。

甚thậm 深thâm 無vô 量lượng

者giả 。 歎thán 佛Phật 實thật 智trí 。 然nhiên 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 及cập 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 能năng 測trắc 量lượng 。 佛Phật 智trí 源nguyên 底để 。 故cố 名danh 甚thậm 深thâm 。 亦diệc 不bất 能năng 測trắc 量lượng 。 佛Phật 智trí 邊biên 岸ngạn 。 故cố 稱xưng 無vô 量lượng 。 如như 《# 無Vô 量Lượng 壽Thọ 經Kinh 》# 云vân 。

如Như 來Lai 智trí 慧tuệ 海hải 。 深thâm 廣quảng 無vô 崖nhai 底để 。 二Nhị 乘Thừa 非phi 所sở 測trắc 。 唯duy 佛Phật 獨độc 明minh 了liễu 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 明minh 甚thậm 深thâm 有hữu 五ngũ 種chủng 。

一nhất 。 義nghĩa 甚thậm 深thâm 。 謂vị 佛Phật 果Quả 德đức 有hữu 無vô 量lượng 義nghĩa 。 二nhị 。 體thể 甚thậm 深thâm 。 謂vị 平bình 等đẳng 法Pháp 身thân 。 無vô 有hữu 差sai 別biệt 。 三tam 。 內nội 證chứng 甚thậm 深thâm 。 謂vị 佛Phật 證chứng 於ư 法Pháp 身thân 與dữ 法Pháp 身thân 相tương 應ứng 名danh 內nội 證chứng 也dã 。 四tứ 。 依y 止chỉ 甚thậm 深thâm 。 十thập 方phương 佛Phật 同đồng 依y 止chỉ 法Pháp 身thân 故cố 。 五ngũ 。 無vô 上thượng 甚thậm 深thâm 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 是thị 佛Phật 所sở 證chứng 。 果quả 德đức 要yếu 具cụ 此thử 五ngũ 也dã 。 又hựu 甚thậm 深thâm 者giả 。 四tứ 句cú 莫mạc 得đắc 其kỳ 底để 故cố 曰viết 甚thậm 深thâm 。 百bách 非phi 不bất 測trắc 其kỳ 邊biên 故cố 曰viết 無vô 量lượng 。

問vấn 。

應ưng 但đãn 言ngôn 深thâm 。 何hà 故cố 云vân 甚thậm 深thâm 。

答đáp 。

深thâm 中trung 之chi 甚thậm 故cố 云vân 甚thậm 深thâm 。 然nhiên 如Như 來Lai 妙diệu 觀quán 未vị 曾tằng 愚ngu 智trí 。 為vi 對đối 二Nhị 乘Thừa 之chi 愚ngu 強cường/cưỡng 歎thán 為vi 智trí 。 亦diệc 非phi 深thâm 淺thiển 量lượng 與dữ 無vô 量lượng 。 為vi 對đối 二Nhị 乘Thừa 之chi 流lưu 不bất 能năng 測trắc 量lượng 。 故cố 云vân 無vô 量lượng 。 故cố 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 云vân 。

法Pháp 界Giới 非phi 有hữu 量lượng 亦diệc 復phục 非phi 無vô 量lượng 。 牟Mâu 尼Ni 悉tất 超siêu 越việt 有hữu 量lượng 及cập 無vô 量lượng 。

也dã 。

又hựu 偏thiên 歎thán 佛Phật 二nhị 智trí 者giả 。 意ý 欲dục 明minh 唯duy 佛Phật 智trí 究cứu 竟cánh 。 餘dư 智trí 未vị 究cứu 竟cánh 。 此thử 是thị 顯hiển 究cứu 竟cánh 以dĩ 密mật 斥xích 二Nhị 乘Thừa 非phi 究cứu 竟cánh 也dã 。 《# 論luận 》# 又hựu 云vân 。

為vì 諸chư 大đại 眾chúng 。 生sanh 尊tôn 重trọng 心tâm 。 畢tất 竟cánh 欲dục 聞văn 如Như 來Lai 說thuyết

故cố 。 所sở 以dĩ 歎thán 佛Phật 智trí 也dã 。 又hựu 說thuyết 法Pháp 有hữu 二nhị 門môn 。

一nhất 。 歎thán 藥dược 門môn 。 二nhị 。 授thọ 藥dược 門môn 。 今kim 略lược 說thuyết 是thị 歎thán 藥dược 門môn 。 後hậu 廣quảng 說thuyết 是thị 授thọ 藥dược 門môn 。

問vấn 。

佛Phật 德đức 無vô 窮cùng 。 何hà 故cố 偏thiên 歎thán 智trí 慧tuệ 。

答đáp 。

一Nhất 乘Thừa 以dĩ 萬vạn 德đức 為vi 體thể 。 於ư 萬vạn 德đức 之chi 內nội 慧tuệ 為vi 其kỳ 主chủ 。 故cố 偏thiên 歎thán 慧tuệ 也dã 。

其kỳ 智trí 慧tuệ 門môn

第đệ 二nhị 。 標tiêu 權quyền 智trí 歎thán 權quyền 智trí 也dã 。

其kỳ 智trí 慧tuệ

者giả 則tắc 牒điệp 上thượng 智trí 慧tuệ 也dã 。

門môn

者giả 權quyền 智trí 。 說thuyết 一nhất 切thiết 教giáo 為vi 通thông 佛Phật 智trí 。 故cố 以dĩ 一nhất 切thiết 。 教giáo 為vì 佛Phật 智trí 慧tuệ 門môn 。 故cố 正chánh 取thủ 一nhất 切thiết 教giáo 為vi 門môn 。 如như 〈# 藥dược 草thảo 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân 。

於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 以dĩ 智trí 方phương 便tiện 。 而nhi 演diễn 說thuyết 之chi 。 其kỳ 所sở 說thuyết 法Pháp 。 皆giai 悉tất 到đáo 於ư 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 地địa 。

則tắc 其kỳ 證chứng 也dã 。 又hựu 教giáo 能năng 通thông 生sanh 觀quán 解giải 。 為vi 解giải 為vi 門môn 。 然nhiên 教giáo 能năng 生sanh 實thật 解giải 。 與dữ 實thật 解giải 為vi 門môn 。 亦diệc 令linh 識thức 權quyền 。 與dữ 權quyền 解giải 為vi 門môn 。

難nan 解giải 難nan 入nhập

者giả 。 始thỉ 不bất 能năng 知tri 為vi 難nan 解giải 。 終chung 不bất 能năng 悟ngộ 為vi 難nan 入nhập 。

一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 所sở 不bất 能năng 知tri

者giả 。 出xuất 不bất 解giải 之chi 人nhân 也dã 。 上thượng 歎thán 佛Phật 智trí 甚thậm 深thâm 。 為vi 欲dục 顯hiển 一nhất 也dã 。 其kỳ 智trí 慧tuệ 門môn 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 乃nãi 至chí 二Nhị 乘Thừa 不bất 能năng 知tri 。 為vi 欲dục 斥xích 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 所sở 以dĩ 不bất 能năng 知tri 者giả 。 如Như 來Lai 於ư 一nhất 說thuyết 三tam 。 為vi 令linh 因nhân 三tam 通thông 一nhất 。 故cố 三tam 為vi 一nhất 門môn 。 二Nhị 乘Thừa 遂toại 住trụ 於ư 三tam 。 不bất 能năng 因nhân 三tam 以dĩ 悟ngộ 一nhất 。 是thị 故cố 不bất 能năng 知tri 三tam 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 既ký 不bất 解giải 三tam 。 又hựu 不bất 入nhập 一nhất 。 則tắc 住trụ 在tại 門môn 外ngoại 。 故cố 下hạ 偈kệ 云vân 。

在tại 門môn 外ngoại 立lập

問vấn 。

上thượng 既ký 明minh 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 何hà 故cố 但đãn 言ngôn 不bất 能năng 知tri 耶da 。

答đáp 。

二Nhị 乘Thừa 尚thượng 不bất 能năng 知tri 。 說thuyết 三tam 以dĩ 表biểu 一nhất 。 何hà 況huống 能năng 因nhân 三tam 以dĩ 入nhập 一nhất 耶da 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 此thử 第đệ 二nhị 雙song 。 釋thích 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 也dã 。 所sở 以dĩ 實thật 智trí 。 甚thậm 深thâm 無vô 量lượng 。 權quyền 智trí 難nan 解giải 難nan 入nhập 者giả 。 以dĩ 行hành 因nhân 既ký 積tích 故cố 果quả 深thâm 妙diệu 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 也dã 。 亦diệc 應ưng 對đối 二Nhị 乘Thừa 。 所sở 以dĩ 不bất 解giải 者giả 。 殖thực 因nhân 既ký 近cận 果quả 智trí 便tiện 鈍độn 故cố 不bất 能năng 解giải 也dã 。 此thử 文văn 二nhị 句cú 。

初sơ 句cú 明minh 值trị 佛Phật 既ký 多đa 。 次thứ 句cú 明minh 修tu 行hành 久cửu 積tích 。 修tu 行hành 久cửu 積tích 中trung 二nhị 句cú 次thứ 第đệ 。

初sơ 句cú 正chánh 明minh 修tu 一nhất 切thiết 行hành 。 次thứ 句cú 明minh 雖tuy 復phục 修tu 行hành 。 而nhi 精tinh 懃cần 勇dũng 猛mãnh 。 前tiền 句cú 明minh 所sở 策sách 之chi 行hành 。 次thứ 句cú 則tắc 是thị 能năng 策sách 之chi 勤cần 。

名danh 稱xưng 普phổ 聞văn

者giả 。 德đức 樹thụ 於ư 內nội 故cố 名danh 流lưu 於ư 外ngoại 。 又hựu 所sở 以dĩ 知tri 備bị 修tu 眾chúng 行hành 及cập 精tinh 懃cần 勇dũng 猛mãnh 者giả 。 以dĩ 修tu 行hành 諸chư 行hành 時thời 。 名danh 稱xưng 普phổ 聞văn 。 故cố 證chứng 知tri 爾nhĩ 也dã 。 又hựu 依y 《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 》# 明minh 四tứ 種chủng 修tu 者giả 。

供cúng 養dường 無vô 量lượng 。 百bách 千thiên 諸chư 佛Phật

者giả 。 值trị 佛Phật 既ký 多đa 經kinh 時thời 必tất 久cửu 。 謂vị 長trường 時thời 修tu 也dã 。

盡tận 行hành 諸chư 佛Phật 。 無vô 量lượng 道Đạo 法Pháp

者giả 。 無vô 一nhất 行hành 而nhi 不bất 修tu 。 謂vị 無vô 餘dư 修tu 也dã 。

勇dũng 猛mãnh

者giả 。 修tu 行hành 之chi 時thời 心tâm 不bất 悠du 悠du 至chí 到đáo 勇dũng 猛mãnh 。 謂vị 尊tôn 重trọng 修tu 也dã 。

精tinh 進tấn

者giả 。 念niệm 念niệm 善thiện 法Pháp 相tương 續tục 。 不bất 令linh 餘dư 念niệm 間gian 之chi 。 謂vị 無vô 間gian 修tu 。 前tiền 是thị 頓đốn 方phương 便tiện 。 今kim 是thị 常thường 方phương 便tiện 也dã 。 此thử 之chi 四tứ 修tu 則tắc 是thị 內nội 德đức 。 以dĩ 內nội 德đức 既ký 備bị 故cố 外ngoại 名danh 普phổ 聞văn 。

成thành 就tựu 甚thậm 深thâm

下hạ 。 第đệ 三tam 雙song 。 結kết 二nhị 智trí 。 前tiền 結kết 實thật 智trí 。 隨tùy 宜nghi 所sở 說thuyết 。 次thứ 結kết 權quyền 智trí 。 所sở 以dĩ 復phục 須tu 結kết 者giả 。 以dĩ 義nghĩa 有hữu 三tam 門môn 。 謂vị 標tiêu 。 釋thích 。 結kết 。 方phương 乃nãi 具cụ 足túc 故cố 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 吾ngô 從tùng 成thành 佛Phật 以dĩ 來lai

下hạ 。 依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 。 上thượng 來lai 明minh 妙diệu 法Pháp 功công 德đức 門môn 。 謂vị 如Như 來Lai 所sở 證chứng 。 妙diệu 法Pháp 甚thậm 深thâm 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 今kim 歎thán 如Như 來Lai 法Pháp 師sư 功công 德đức 。 以dĩ 佛Phật 成thành 就tựu 諸chư 功công 德đức 。 故cố 能năng 化hóa 眾chúng 生sanh 。 二nhị 者giả 。 上thượng 歎thán 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 。 今kim 第đệ 二nhị 歎thán 釋Thích 迦Ca 二nhị 智trí 也dã 。 所sở 以dĩ 前tiền 明minh 諸chư 佛Phật 。 後hậu 辨biện 釋Thích 迦Ca 者giả 。 示thị 悟ngộ 物vật 以dĩ 漸tiệm 也dã 。 前tiền 辨biện 諸chư 佛Phật 開khai 宗tông 。 後hậu 明minh 釋Thích 迦Ca 隨tùy 順thuận 。 則tắc 使sử 執chấp 三tam 之chi 流lưu 。 不bất 生sanh 疑nghi 謗báng 。 就tựu 文văn 亦diệc 三tam 。

一nhất 。 歎thán 權quyền 智trí 。 二nhị 。 歎thán 實thật 智trí 。 三tam 。 重trọng/trùng 歎thán 權quyền 智trí 。

問vấn 。

今kim 歎thán 釋Thích 迦Ca 二nhị 智trí 。 與dữ 上thượng 何hà 異dị 。

答đáp 。

凡phàm 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 上thượng 略lược 歎thán 二nhị 智trí 。 今kim 廣quảng 歎thán 眾chúng 德đức 。 初sơ 略lược 後hậu 廣quảng 為vì 解giải 義nghĩa 故cố 。 二nhị 智trí 是thị 一Nhất 乘Thừa 之chi 主chủ 。 故cố 初sơ 略lược 歎thán 二nhị 智trí 。 果quả 乘thừa 無vô 德đức 不bất 備bị 。 故cố 後hậu 廣quảng 讚tán 眾chúng 德đức 。 二nhị 者giả 。 歎thán 諸chư 佛Phật 。 明minh 從tùng 實thật 起khởi 權quyền 。 歎thán 釋Thích 迦Ca 。 以dĩ 權quyền 通thông 實thật 。 三tam 者giả 。 歎thán 諸chư 佛Phật 。 舉cử 因nhân 釋thích 果quả 。 嘆thán 釋Thích 迦Ca 。 舉cử 果quả 釋thích 果quả 。

吾ngô 從tùng 成thành 佛Phật 已dĩ 來lai

者giả 。 嘆thán 權quyền 智trí 也dã 。 前tiền 嘆thán 權quyền 智trí 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 。 如như 上thượng 釋thích 諸chư 佛Phật 從tùng 實thật 起khởi 權quyền 。 今kim 從tùng 權quyền 起khởi 實thật 。 二nhị 者giả 。 遂toại 文văn 勢thế 相tương 接tiếp 。 上thượng 略lược 明minh 權quyền 智trí 辨biện 。 難nan 解giải 難nan 入nhập 。 故cố 今kim 廣quảng 釋thích 權quyền 智trí 明minh 難nan 解giải 難nan 入nhập 之chi 意ý 也dã 。

吾ngô 從tùng 成thành 佛Phật 已dĩ 來lai

者giả 。 此thử 言ngôn 成thành 道Đạo 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 王vương 宮cung 現hiện 生sanh 伽già 耶da 成thành 道Đạo 。 從tùng 此thử 已dĩ 來lai 施thí 方phương 便tiện 。 二nhị 者giả 。 依y 下hạ 經kinh 文văn 。 明minh 久cửu 已dĩ 成thành 佛Phật 。 從tùng 此thử 已dĩ 來lai 。 施thí 於ư 方phương 便tiện 。 此thử 明minh 用dụng 權quyền 智trí 之chi 時thời 節tiết 也dã 。

種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên

者giả 。 第đệ 二nhị 。 正chánh 明minh 用dụng 權quyền 智trí 也dã 。

因nhân 緣duyên

謂vị 三tam 乘thừa 人nhân 所sở 度độ 因nhân 緣duyên 也dã 。 明minh 其kỳ 入nhập 道đạo 不bất 同đồng 。 由do 籍tịch 各các 異dị 。 故cố 云vân 。

種chủng 種chủng

也dã 。

種chủng 種chủng 譬thí 喻dụ

者giả 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 為vi 三tam 乘thừa 人nhân 各các 說thuyết 譬thí 喻dụ 。 如như 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 於ư 三tam 藏tạng 中trung 為vì 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 說thuyết 種chủng 種chủng 譬thí 喻dụ 。 但đãn 不bất 說thuyết 揵kiền 闥thát 婆bà 城thành 喻dụ 。 乃nãi 至chí 為vi 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 廣quảng 說thuyết 十thập 種chủng 喻dụ 。

等đẳng 也dã 。 三tam 藏tạng 中trung 所sở 以dĩ 不bất 說thuyết 。 揵kiền 闥thát 婆bà 城thành 喻dụ 者giả 。 為vi 三tam 藏tạng 不bất 說thuyết 一nhất 切thiết 法pháp 本bổn 性tánh 空không 。 乾can/kiền/càn 城thành 喻dụ 辨biện 能năng 成thành 之chi 因nhân 。 所sở 成thành 之chi 果quả 。 本bổn 無vô 所sở 有hữu 。 故cố 三tam 藏tạng 中trung 不bất 說thuyết 也dã 。 而nhi 《# 成thành 實thật 論luận 》# 亦diệc 有hữu 此thử 喻dụ 者giả 。 引dẫn 菩Bồ 薩Tát 藏tạng 中trung 譬thí 就tựu 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 中trung 釋thích 耳nhĩ 。 二nhị 者giả 。 三tam 乘thừa 人nhân 合hợp 喻dụ 。 如như 三tam 鳥điểu 出xuất 網võng 。 三tam 獸thú 度độ 河hà 也dã 。

廣quảng 演diễn 言ngôn 教giáo

者giả 。 上thượng 喻dụ 今kim 法pháp 也dã 。

無vô 數số 方phương 便tiện

者giả 。 上thượng 之chi 法pháp 譬thí 皆giai 是thị 善thiện 巧xảo 故cố 名danh 方phương 便tiện 。 又hựu 上thượng 法pháp 譬thí 皆giai 是thị 口khẩu 業nghiệp 。 今kim 明minh 身thân 業nghiệp 現hiện 神thần 通thông 。 意ý 業nghiệp 密mật 化hóa 。 謂vị 無vô 數số 方phương 便tiện 也dã 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

方phương 便tiện 者giả 從tùng 生sanh 覩đổ 率suất 天thiên 乃nãi 至chí 現hiện 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 故cố

也dã 。 又hựu 云vân 。

無vô 數số 方phương 便tiện 。 示thị 現hiện 外ngoại 道đạo 邪tà 法pháp 。 顯hiển 其kỳ 過quá 失thất 。 示thị 現hiện 正Chánh 法Pháp 功công 德đức 。

又hựu 有hữu 四tứ 種chủng 方phương 便tiện 。

一nhất 。 令linh 入nhập 諸chư 善thiện 法Pháp 。 二nhị 。 令linh 斷đoạn 疑nghi 。 三tam 。 令linh 入nhập 增tăng 上thượng 勝thắng 智trí 。 四tứ 者giả 。 依y 四tứ 攝nhiếp 法pháp 。 攝nhiếp 取thủ 眾chúng 生sanh 。 明minh 八bát 相tương/tướng 是thị 正chánh 方phương 便tiện 。 今kim 是thị 示thị 邪tà 方phương 便tiện 也dã 。

引dẫn 導đạo 眾chúng 生sanh 。 令linh 離ly 諸chư 著trước

者giả 。 此thử 明minh 用dụng 權quyền 意ý 也dã 。 所sở 以dĩ 用dụng 無vô 數số 方phương 便tiện 者giả 。 為vì 令linh 眾chúng 生sanh 。 離ly 著trước 故cố 也dã 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 染nhiễm 著trước 三tam 界giới 。 欲dục 令linh 離ly 之chi 。 故cố 說thuyết 三tam 乘thừa 。 不bất 言ngôn 實thật 有hữu 三tam 乘thừa 究cứu 竟cánh 。 汝nhữ 還hoàn 遂toại 保bảo 執chấp 三tam 乘thừa 究cứu 竟cánh 。 故cố 不bất 解giải 佛Phật 意ý 。 故cố 上thượng 云vân 。

難nan 解giải 難nan 入nhập

也dã 。 又hựu 我ngã 設thiết 方phương 便tiện 本bổn 令linh 離ly 著trước 。 今kim 遂toại 保bảo 執chấp 三tam 乘thừa 。 此thử 則tắc 是thị 著trước 於ư 無vô 著trước 。 故cố 不bất 識thức 佛Phật 意ý 也dã 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

著trước 有hữu 四tứ 種chủng 。

一nhất 。 著trước 界giới 。 則tắc 著trước 三tam 界giới 。 二nhị 者giả 。 著trước 地địa 。 謂vị 從tùng 著trước 初sơ 禪thiền 乃nãi 至chí 非phi 非phi 想tưởng 。 及cập 滅diệt 盡tận 定định 。 三tam 者giả 。 著trước 分phần/phân 。 謂vị 在tại 家gia 分phần/phân 出xuất 家gia 分phần/phân 。 在tại 家gia 分phần/phân 者giả 謂vị 著trước 己kỷ 同đồng 類loại 作tác 種chủng 種chủng 業nghiệp 。 及cập 邪tà 見kiến 故cố 。 著trước 出xuất 家gia 分phần/phân 者giả 著trước 名danh 聞văn 利lợi 養dưỡng 。 種chủng 種chủng 煩phiền 惱não 。 諸chư 覺giác 故cố 也dã 。 四tứ 者giả 。 著trước 乘thừa 。 謂vị 著trước 小Tiểu 乘Thừa 及cập 大Đại 乘Thừa 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 釋thích 權quyền 智trí 也dã 。 以dĩ 內nội 德đức 既ký 圓viên 故cố 外ngoại 用dụng 善thiện 巧xảo 能năng 利lợi 物vật 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 如Như 來Lai 知tri 見kiến

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 嘆thán 實thật 智trí 也dã 。 上thượng 以dĩ 方phương 便tiện 標tiêu 知tri 見kiến 故cố 是thị 權quyền 智trí 。 今kim 直trực 稱xưng 知tri 見kiến 廣quảng 大đại 深thâm 遠viễn 。 名danh 為vi 實thật 智trí 。 初sơ 句cú 標tiêu 知tri 見kiến 下hạ 以dĩ 四tứ 義nghĩa 歎thán 之chi 。

照chiếu 無vô 不bất 遍biến 稱xưng

廣quảng

超siêu 二Nhị 乘Thừa 之chi 表biểu 為vi 。

大đại

豎thụ 不bất 見kiến 其kỳ 底để 曰viết 。

深thâm

橫hoạnh/hoành 莫mạc 究cứu 其kỳ 邊biên 稱xưng 。

遠viễn

無vô 量lượng 無vô 礙ngại

舊cựu 云vân 四Tứ 等Đẳng 為vi 無vô 量lượng 。 四tứ 辨biện 為vi 無vô 礙ngại 。 今kim 依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 說thuyết 。 無vô 障chướng 無vô 礙ngại 。 上thượng 標tiêu 知tri 見kiến 。 次thứ 以dĩ 二nhị 門môn 嘆thán 之chi 。

一nhất 。 廣quảng 大đại 深thâm 遠viễn 歎thán 智trí 無vô 不bất 圓viên 。 二nhị 。 無vô 障chướng 無vô 礙ngại 。 嘆thán 累lũy/lụy/luy 無vô 不bất 盡tận 。

力Lực 無Vô 所Sở 畏Úy

者giả 。 從tùng 品phẩm 初sơ 至chí 此thử 文văn 。 雖tuy 有hữu 諸chư 佛Phật 及cập 以dĩ 釋Thích 迦Ca 。 但đãn 是thị 歎thán 智trí 慧tuệ 義nghĩa 也dã 。 從tùng 此thử 文văn 下hạ 具cụ 歎thán 。 一nhất 切thiết 諸chư 德đức 。 非phi 獨độc 智trí 慧tuệ 甚thậm 深thâm 。 一nhất 切thiết 諸chư 德đức 。 亦diệc 甚thậm 深thâm 無vô 量lượng 。 所sở 以dĩ 具cụ 嘆thán 。 一nhất 切thiết 德đức 者giả 。 有hữu 二nhị 種chủng 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 以dĩ 眾chúng 德đức 為vi 乘thừa 。 今kim 欲dục 讚tán 歎thán 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 備bị 歎thán 一nhất 切thiết 諸chư 德đức 。 二nhị 者giả 。 惑hoặc 者giả 聞văn 歎thán 佛Phật 智trí 甚thậm 深thâm 。 謂vị 餘dư 德đức 不bất 爾nhĩ 。 故cố 稱xưng 歎thán 餘dư 德đức 皆giai 是thị 甚thậm 深thâm 。 非phi 二Nhị 乘Thừa 所sở 知tri 也dã 。 十Thập 力Lực 是thị 佛Phật 內nội 德đức 故cố 初sơ 歎thán 之chi 。 以dĩ 知tri 根căn 識thức 藥dược 故cố 說thuyết 十Thập 力Lực 。 以dĩ 內nội 了liễu 十thập 境cảnh 故cố 外ngoại 說thuyết 無vô 懼cụ 。 故cố 次thứ 顯hiển 無vô 畏úy 。

力lực 無vô 畏úy

者giả 。 歎thán 佛Phật 智trí 慧tuệ 。

禪thiền 定định 解giải 脫thoát 三tam 昧muội

歎thán 佛Phật 功công 德đức 。

禪thiền

謂vị 四tứ 禪thiền 。

定định

謂vị 四tứ 無vô 色sắc 定định 。

解giải 脫thoát

則tắc 八bát 解giải 脫thoát 。

三tam 昧muội

則tắc 是thị 空không 無vô 相tướng 無vô 願nguyện 。 此thử 之chi 四tứ 門môn 則tắc 是thị 次thứ 第đệ 。 初sơ 得đắc 四tứ 禪thiền 。 次thứ 得đắc 四tứ 空không 定định 具cụ 足túc 八bát 禪thiền 。 次thứ 得đắc 八bát 解giải 。 以dĩ 得đắc 八bát 解giải 之chi 定định 故cố 能năng 證chứng 三tam 空không 門môn 也dã 。 然nhiên 此thử 中trung 諸chư 科khoa 皆giai 是thị 一nhất 體thể 。 隨tùy 義nghĩa 分phân 之chi 。 功công 德đức 積tích 聚tụ 。 故cố 名danh 為vi 禪thiền 。 斂liểm 攝nhiếp 不bất 散tán 稱xưng 之chi 為vi 定định 。 萬vạn 累lũy/lụy/luy 都đô 夷di 故cố 名danh 解giải 脫thoát 。 其kỳ 心tâm 正chánh 直trực 故cố 云vân 三tam 昧muội 。

深thâm 入nhập 無vô 際tế

者giả 。 上thượng 別biệt 列liệt 八bát 科khoa 諸chư 德đức 。 今kim 總tổng 歎thán 之chi 。 於ư 一nhất 一nhất 德đức 佛Phật 皆giai 窮cùng 其kỳ 邊biên 底để 。 餘dư 人nhân 不bất 知tri 其kỳ 際tế 畔bạn 故cố 云vân 無vô 際tế 。

成thành 就tựu 一nhất 切thiết 。 未vị 曾tằng 有hữu 法Pháp

者giả 。 上thượng 正chánh 嘆thán 八bát 科khoa 德đức 猶do 未vị 盡tận 。 故cố 今kim 總tổng 結kết 歎thán 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 如Như 來Lai 能năng 種chủng 種chủng 分phân 別biệt 。

下hạ 。 第đệ 三tam 。 次thứ 重trọng/trùng 歎thán 權quyền 智trí 也dã 。 接tiếp 上thượng 文văn 生sanh 。 上thượng 明minh 成thành 就tựu 一nhất 切thiết 。 未vị 曾tằng 有hữu 法Pháp 。 以dĩ 內nội 德đức 既ký 圓viên 故cố 外ngoại 巧xảo 說thuyết 法Pháp 。 外ngoại 巧xảo 說thuyết 法Pháp 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 巧xảo 說thuyết 法Pháp 。 二nhị 。 巧xảo 稱xưng 機cơ 。

言ngôn 辭từ 柔nhu 軟nhuyễn

上thượng 歎thán 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 今kim 讚tán 五ngũ 種chủng 音âm 聲thanh 。 與dữ 上thượng 嘆thán 權quyền 智trí 異dị 者giả 。 前tiền 明minh 說thuyết 權quyền 意ý 。 謂vị 令linh 離ly 諸chư 著trước 。 令linh 其kỳ 不bất 著trước 小tiểu 則tắc 是thị 捨xả 小tiểu 。 今kim 讚tán 佛Phật 巧xảo 說thuyết 之chi 德đức 。 令linh 其kỳ 欣hân 大đại 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 取thủ 要yếu 言ngôn 之chi 。

下hạ 。 如Như 來Lai 非phi 但đãn 有hữu 巧xảo 說thuyết 一nhất 能năng 。 取thủ 要yếu 言ngôn 之chi 。 具cụ 一nhất 切thiết 希hy 有hữu 勝thắng 用dụng 也dã 。

止chỉ 舍Xá 利Lợi 弗Phất

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 寄ký 止chỉ 言ngôn 如như 歎thán 二nhị 智trí 也dã 。 上thượng 雖tuy 稱xưng 歎thán 。 甚thậm 深thâm 無vô 量lượng 。 猶do 涉thiệp 名danh 言ngôn 。 未vị 窮cùng 稱xưng 歎thán 之chi 美mỹ 。 至chí 人nhân 之chi 智trí 心tâm 行hành 已dĩ 斷đoạn 言ngôn 語ngữ 又hựu 滅diệt 。 歎thán 所sở 不bất 能năng 歎thán 。 乃nãi 窮cùng 歎thán 美mỹ 之chi 極cực 。 故cố 寄ký 止chỉ 言ngôn 歎thán 名danh 加gia 歎thán 二nhị 智trí 也dã 。 又hựu 止chỉ 言ngôn 者giả 。 則tắc 卷quyển 束thúc 上thượng 文văn 歸quy 無vô 名danh 相tướng 也dã 。 上thượng 開khai 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 。 釋Thích 迦Ca 權quyền 實thật 。 美mỹ 實thật 智trí 為vi 甚thậm 深thâm 。 嘆thán 權quyền 智trí 為vi 難nan 解giải 。 此thử 皆giai 是thị 無vô 名danh 相tướng 中trung 假giả 名danh 相tướng 說thuyết 耳nhĩ 。 然nhiên 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 未vị 曾tằng 有hữu 諸chư 佛Phật 之chi 與dữ 釋Thích 迦Ca 。 深thâm 與dữ 不bất 深thâm 。 權quyền 之chi 與dữ 實thật 。 故cố 《# 波Ba 若Nhã 》# 云vân 。

諸chư 法pháp 非phi 深thâm 非phi 妙diệu 乃nãi 至chí 非phi 智trí 非phi 愚ngu 。 非phi 權quyền 非phi 實thật 。

也dã 。 又hựu 止chỉ 言ngôn 者giả 。 欲dục 令linh 大đại 眾chúng 。 於ư 法pháp 起khởi 尊tôn 重trọng 心tâm 。 生sanh 後hậu 三tam 請thỉnh 故cố 。 又hựu 欲dục 令linh 五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 離ly 法Pháp 座tòa 故cố 。 又hựu 依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

示thị 法Pháp 器khí 眾chúng 生sanh 心tâm 已dĩ 滿mãn 足túc 故cố

此thử 意ý 明minh 大đại 利lợi 根căn 菩Bồ 薩Tát 聞văn 上thượng 所sở 說thuyết 。 已dĩ 得đắc 了liễu 悟ngộ 不bất 須tu 更cánh 說thuyết 。 故cố 止chỉ 言ngôn 。 依y 此thử 意ý 。 略lược 說thuyết 一nhất 周chu 正chánh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 利lợi 根căn 聞văn 略lược 說thuyết 則tắc 便tiện 領lãnh 解giải 。 聲Thanh 聞Văn 根căn 鈍độn 未vị 能năng 了liễu 悟ngộ 。 是thị 故cố 三tam 請thỉnh 聞văn 廣quảng 說thuyết 方phương 解giải 。 故cố 略lược 說thuyết 通thông 為vi 。 大đại 小tiểu 二Nhị 乘Thừa 。 而nhi 菩Bồ 薩Tát 前tiền 解giải 。 廣quảng 說thuyết 偏thiên 為vi 聲Thanh 聞Văn 。 古cổ 亦diệc 有hữu 此thử 一nhất 釋thích 。

就tựu 文văn 為vi 兩lưỡng 。

一nhất 。 標tiêu 止chỉ 言ngôn 。 二nhị 。 釋thích 止chỉ 言ngôn 。 初sơ 如như 文văn 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 釋thích 止chỉ 言ngôn 。 為vi 二nhị 。

初sơ 。 明minh 法pháp 妙diệu 。 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 。 故cố 不bất 可khả 言ngôn 。 次thứ 。 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 故cố 不bất 須tu 言ngôn 。 不bất 言ngôn 之chi 意ý 唯duy 此thử 兩lưỡng 也dã 。

問vấn 。

由do 來lai 云vân 此thử 經Kinh 照chiếu 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 。 照chiếu 一Nhất 乘Thừa 為vi 實thật 智trí 。 體thể 終chung 是thị 有hữu 法pháp 。 何hà 得đắc 名danh 絕tuyệt 言ngôn 耶da 。

答đáp 。

他tha 云vân 。 一Nhất 乘Thừa 之chi 智trí 絕tuyệt 三tam 乘thừa 之chi 言ngôn 也dã 。 難nạn/nan 曰viết 。

雖tuy 絕tuyệt 三tam 乘thừa 之chi 言ngôn 。 猶do 有hữu 一Nhất 乘Thừa 之chi 言ngôn 。 何hà 名danh 絕tuyệt 言ngôn 。 又hựu 若nhược 一Nhất 乘Thừa 絕tuyệt 三tam 乘thừa 之chi 言ngôn 名danh 絕tuyệt 言ngôn 者giả 。 三tam 乘thừa 亦diệc 絕tuyệt 一Nhất 乘Thừa 之chi 言ngôn 。 應ưng 是thị 絕tuyệt 言ngôn 。 若nhược 三tam 一nhất 不bất 得đắc 互hỗ 絕tuyệt 。 亦diệc 應ưng 牛ngưu 馬mã 不bất 得đắc 互hỗ 無vô 也dã 。 今kim 所sở 明minh 者giả 此thử 中trung 正chánh 歎thán 佛Phật 智trí 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 。

我ngã 所sở 得đắc 智trí 慧tuệ 。 微vi 妙diệu 最tối 第đệ 一nhất

又hựu 云vân 。

是thị 法Pháp 不bất 可khả 示thị 。 言ngôn 辭từ 相tướng 寂tịch 滅diệt 。

故cố 如Như 來Lai 之chi 智trí 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 不bất 三tam 不bất 一nhất 。 離ly 人nhân 離ly 法pháp 。 絕tuyệt 觀quán 絕tuyệt 緣duyên 。 一nhất 切thiết 名danh 言ngôn 。 所sở 不bất 能năng 及cập 。 故cố 名danh 絕tuyệt 言ngôn 。 《# 大đại 品phẩm 》# 云vân 。

佛Phật 初sơ 成thành 道Đạo 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 默mặc 然nhiên 不bất 樂nhạo 說thuyết 法Pháp

所sở 以dĩ 不bất 說thuyết 者giả 。 肇triệu 師sư 云vân 。

言ngôn 之chi 者giả 失thất 其kỳ 真chân 。 知tri 之chi 者giả 反phản 其kỳ 愚ngu 。 有hữu 之chi 者giả 乖quai 其kỳ 性tánh 。 無vô 之chi 者giả 傷thương 其kỳ 軀khu 。

以dĩ 是thị 義nghĩa 故cố 。 不bất 可khả 言ngôn 也dã 。

唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 唯duy 佛Phật 解giải 故cố 不bất 須tu 言ngôn 。 《# 釋thích 論luận 》# 云vân 。

若nhược 兩lưỡng 佛Phật 相tương 對đối 則tắc 無vô 所sở 言ngôn

則tắc 其kỳ 事sự 也dã 。

諸chư 法pháp 實thật 相tướng

者giả 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

謂vị 如Như 來Lai 藏tạng 法Pháp 身thân 之chi 體thể 不bất 變biến 。 故cố 此thử 亦diệc 名danh 實thật 相tướng 亦diệc 名danh 佛Phật 性tánh 。

正Chánh 法Pháp 。 正chánh 觀quán 之chi 異dị 名danh 也dã 。

所sở 謂vị 諸chư 法pháp 如như 是thị 相tương/tướng

者giả 。 前tiền 標tiêu 實thật 相tướng 謂vị 一nhất 相tương/tướng 門môn 。 此thử 下hạ 十thập 事sự 標tiêu 差sai 別biệt 相tương/tướng 門môn 。 所sở 以dĩ 明minh 此thử 二nhị 門môn 者giả 。 明minh 諸chư 法pháp 不bất 出xuất 差sai 別biệt 。 無vô 差sai 別biệt 二nhị 境cảnh 。 諸chư 佛Phật 之chi 智trí 亦diệc 不bất 出xuất 差sai 別biệt 。 無vô 差sai 別biệt 二nhị 智trí 。 知tri 無vô 差sai 別biệt 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 則tắc 如Như 來Lai 智trí 。 照chiếu 於ư 差sai 別biệt 名danh 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 則tắc 是thị 佛Phật 智trí 。 今kim 既ký 嘆thán 佛Phật 智trí 。 故cố 舉cử 境cảnh 顯hiển 之chi 。

問vấn 。

何hà 以dĩ 得đắc 知tri 差sai 別biệt 。 無vô 差sai 別biệt 二nhị 義nghĩa 耶da 。

答đáp 。

後hậu 偈kệ 文văn 具cụ 顯hiển 兩lưỡng 義nghĩa 。

如như 是thị 大đại 果quả 報báo 。 種chủng 種chủng 性tánh 相tướng 義nghĩa

謂vị 差sai 別biệt 門môn 也dã 。

是thị 法Pháp 不bất 可khả 示thị 。 言ngôn 辭từ 相tướng 寂tịch 滅diệt

此thử 無vô 差sai 別biệt 門môn 也dã 。 今kim 言ngôn 差sai 別biệt 。 無vô 差sai 別biệt 者giả 。 差sai 別biệt 宛uyển 然nhiên 而nhi 無vô 差sai 別biệt 。 故cố 云vân 不bất 壞hoại 假giả 名danh 而nhi 說thuyết 實thật 相tướng 。 雖tuy 無vô 差sai 別biệt 而nhi 宛uyển 然nhiên 差sai 別biệt 。 故cố 云vân 不bất 動động 真chân 際tế 。 建kiến 立lập 諸chư 法pháp 。 如như 此thử 了liễu 悟ngộ 。 唯duy 是thị 佛Phật 能năng 。 故cố 歎thán 佛Phật 智trí 也dã 。

問vấn 。

前tiền 句cú 云vân 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 究cứu 盡tận 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 今kim 稱xưng 所sở 謂vị 相tương/tướng 性tánh 。 還hoàn 是thị 釋thích 前tiền 實thật 相tướng 。 云vân 何hà 言ngôn 前tiền 是thị 無vô 差sai 別biệt 。 後hậu 是thị 差sai 別biệt 耶da 。

答đáp 。

前tiền 標tiêu 實thật 相tướng 。 後hậu 明minh 性tánh 相tướng 者giả 。 欲dục 明minh 差sai 別biệt 。 無vô 差sai 別biệt 。 故cố 舉cử 差sai 別biệt 釋thích 。 無vô 差sai 別biệt 也dã 。

問vấn 。

此thử 文văn 十thập 句cú 明minh 何hà 法pháp 耶da 。

答đáp 。

通thông 而nhi 言ngôn 之chi 。 即tức 明minh 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 具cụ 十thập 門môn 。 故cố 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 顯hiển 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 有hữu 九cửu 種chủng 。 與dữ 此thử 大đại 同đồng 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 略lược 明minh 五ngũ 法pháp 。 通thông 一nhất 切thiết 法pháp 。 今kim 依y 後hậu 偈kệ 文văn 。 且thả 就tựu 佛Phật 因nhân 果quả 明minh 於ư 十thập 法pháp 。 故cố 偈kệ 云vân 。

如như 是thị 大đại 果quả 報báo 。 種chủng 種chủng 性tánh 相tướng 義nghĩa

故cố 知tri 約ước 佛Phật 因nhân 果quả 。 明minh 性tánh 相tướng 義nghĩa 也dã 。 佛Phật 因nhân 果quả 。 通thông 具cụ 萬vạn 行hạnh 萬vạn 德đức 。 今kim 且thả 寄ký 波Ba 若Nhã 因nhân 果quả 顯hiển 之chi 。

如như 是thị 相tương/tướng 如như 是thị 性tánh

者giả 。 波Ba 若Nhã 以dĩ 無vô 著trước 為vi 。

相tương/tướng

無vô 著trước 之chi 相tướng 體thể 不bất 可khả 改cải 。 故cố 稱xưng 為vi 。

性tánh

波Ba 若Nhã 以dĩ 正chánh 觀quán 為vi 。

體thể

也dã 。 波Ba 若Nhã 有hữu 斷đoạn 惑hoặc 之chi 功công 故cố 名danh 為vi 。

力lực

波Ba 若Nhã 有hữu 照chiếu 境cảnh 之chi 用dụng 故cố 稱xưng 為vi 。

作tác

從tùng 習tập 無vô 所sở 得đắc 觀quán 生sanh 故cố 稱xưng 為vi 。

因nhân

則tắc 四tứ 緣duyên 中trung 因nhân 緣duyên 也dã 。 由do 實thật 相tướng 境cảnh 發phát 實thật 相tướng 智trí 名danh 之chi 為vi 。

緣duyên

則tắc 四tứ 緣duyên 中trung 緣duyên 緣duyên 義nghĩa 也dã 。

如như 是thị 果quả 如như 是thị 報báo

者giả 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 一nhất 體thể 義nghĩa 異dị 耳nhĩ 。 遂toại 因nhân 力lực 為vi 果quả 。 詶thù 因nhân 義nghĩa 為vi 報báo 。 依y 毘tỳ 曇đàm 義nghĩa 。 果quả 通thông 報báo 別biệt 。 有hữu 為vi 無vô 為vi 。 皆giai 稱xưng 為vi 果quả 。 報báo 但đãn 有hữu 為vi 。 果quả 通thông 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 報báo 但đãn 有hữu 漏lậu 。 果quả 通thông 三tam 性tánh 。 報báo 但đãn 無vô 記ký 。 依y 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 云vân 。

無vô 漏lậu 之chi 法Pháp 。 但đãn 從tùng 因nhân 生sanh 。 更cánh 不bất 作tác 因nhân 名danh 之chi 為vi 果quả 。 有hữu 漏lậu 之chi 法pháp 更cánh 能năng 生sanh 果quả 稱xưng 之chi 為vi 報báo 。

《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 》# 云vân 。

生sanh 義nghĩa 名danh 果quả 。 熟thục 義nghĩa 名danh 報báo 。 共cộng 用dụng 為vi 果quả 。 獨độc 用dụng 為vi 報báo 。

今kim 且thả 依y 佛Phật 因nhân 果quả 義nghĩa 釋thích 者giả 。 波Ba 若Nhã 為vi 因nhân 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 為vi 果quả 。 五ngũ 度độ 為vi 因nhân 。 福phước 德đức 莊trang 嚴nghiêm 為vi 報báo 。 又hựu 佛Phật 德đức 詶thù 因nhân 為vi 果quả 。 更cánh 起khởi 應ứng 用dụng 義nghĩa 為vi 報báo 。 又hựu 法Pháp 身thân 為vi 果quả 。 報báo 身thân 為vi 報báo 。 故cố 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 云vân 。

涅Niết 槃Bàn 無vô 因nhân 而nhi 體thể 是thị 果quả 。 則tắc 是thị 法Pháp 身thân 本bổn 有hữu 。 修tu 因nhân 所sở 得đắc 故cố 稱xưng 為vi 報báo 。

如như 是thị 本bổn 末mạt

者giả 。 波Ba 若Nhã 為vi 因nhân 名danh 本bổn 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 為vi 果quả 名danh 末mạt 。 亦diệc 得đắc 云vân 由do 薩Tát 婆Bà 若Nhã 故cố 說thuyết 波Ba 若Nhã 。 故cố 薩Tát 婆Bà 若Nhã 為vi 本bổn 。 波Ba 若Nhã 為vi 末mạt 。 故cố 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

波Ba 若Nhã 為vi 佛Phật 生sanh 因nhân 。 佛Phật 為vi 波Ba 若Nhã 說thuyết 因nhân 。

《# 十Thập 地Địa 經kinh 》# 云vân 。

如như 是thị 十Thập 地Địa 義nghĩa 。 諸chư 佛Phật 之chi 根căn 本bổn

則tắc 十Thập 地Địa 為vi 本bổn 。 佛Phật 為vi 其kỳ 末mạt 。 又hựu 言ngôn 。

如như 是thị 十Thập 地Địa 義nghĩa 。 從tùng 佛Phật 智trí 慧tuệ 出xuất

則tắc 佛Phật 為vi 本bổn 。 十Thập 地Địa 為vi 末mạt 也dã 。

究cứu 竟cánh 等đẳng

者giả 。 攝nhiếp 上thượng 因nhân 果quả 歸quy 於ư 非phi 因nhân 非phi 果quả 。 不bất 二nhị 之chi 理lý 。 故cố 〈# 藥dược 草thảo 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân 。

究Cứu 竟Cánh 涅Niết 槃Bàn 。 常thường 寂tịch 滅diệt 相tướng 。 終chung 歸quy 於ư 空không

偈kệ 文văn 為vi 二nhị 。

初sơ 。 頌tụng 寄ký 言ngôn 歎thán 二nhị 智trí 。 次thứ 。 頌tụng 止chỉ 言ngôn 加gia 歎thán 二nhị 智trí 。 長trường/trưởng 行hành 寄ký 言ngôn 歎thán 二nhị 智trí 為vi 二nhị 。

初sơ 。 歎thán 諸chư 佛Phật 。 次thứ 。 歎thán 釋Thích 迦Ca 。 今kim 偈kệ 轉chuyển 勢thế 頌tụng 之chi 。 開khai 為vi 二nhị 別biệt 。

初sơ 二nhị 偈kệ 。 頌tụng 歎thán 佛Phật 二nhị 智trí 。 次thứ 兩lưỡng 偈kệ 。 釋thích 歎thán 二nhị 智trí 。 初sơ 兩lưỡng 偈kệ 開khai 為vi 四tứ 雙song 釋thích 之chi 。

一nhất 者giả 。 初sơ 偈kệ 嘆thán 諸chư 佛Phật 二nhị 智trí 。 次thứ 偈kệ 歎thán 釋Thích 迦Ca 二nhị 智trí 。 二nhị 者giả 。 初sơ 偈kệ 總tổng 歎thán 佛Phật 德đức 。 次thứ 偈kệ 別biệt 歎thán 佛Phật 德đức 。 故cố 偈kệ 云vân 。

佛Phật 力lực 無Vô 所Sở 畏Úy

此thử 明minh 佛Phật 實thật 智trí 。

及cập 佛Phật 諸chư 餘dư 法Pháp

謂vị 佛Phật 權quyền 智trí 。 以dĩ 權quyền 智trí 唯duy 為vi 化hóa 他tha 故cố 名danh 餘dư 法pháp 。 三tam 者giả 。 初sơ 偈kệ 歎thán 至chí 人nhân 。 故cố 云vân 。

世Thế 雄Hùng 不bất 可khả 量lương

次thứ 偈kệ 歎thán 極cực 德đức 。 謂vị 。

佛Phật 力lực 無Vô 所Sở 畏Úy

也dã 。 四tứ 者giả 。 初sơ 偈kệ 歎thán 無vô 差sai 別biệt 智trí 。 謂vị 內nội 外ngoại 並tịnh 冥minh 。 緣duyên 觀quán 俱câu 寂tịch 。 次thứ 偈kệ 歎thán 差sai 別biệt 智trí 明minh 於ư 境cảnh 智trí 。 如như 十Thập 力Lực 照chiếu 十thập 境cảnh 等đẳng 。

本bổn 從tùng 無vô 數số 佛Phật

下hạ 。 第đệ 二nhị 兩lưỡng 偈kệ 。 舉cử 因nhân 釋thích 果quả 。 二nhị 偈kệ 為vi 二nhị 。

初sơ 偈kệ 舉cử 諸chư 佛Phật 因nhân 以dĩ 釋thích 諸chư 佛Phật 果Quả 。 次thứ 偈kệ 舉cử 釋Thích 迦Ca 因nhân 以dĩ 釋thích 釋Thích 迦Ca 果quả 。 又hựu 初sơ 偈kệ 舉cử 因nhân 釋thích 果quả 。 明minh 果quả 深thâm 妙diệu 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 。 次thứ 偈kệ 舉cử 因nhân 釋thích 果quả 。 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 又hựu 初sơ 偈kệ 正chánh 辨biện 於ư 佛Phật 所sở 行hành 因nhân 。 故cố 果quả 義nghĩa 甚thậm 深thâm 。 次thứ 偈kệ 明minh 行hành 因nhân 得đắc 果quả 。 故cố 果quả 義nghĩa 微vi 妙diệu 。

如như 是thị 大đại 果quả 報báo

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 頌tụng 上thượng 止chỉ 言ngôn 加gia 歎thán 二nhị 智trí 。 長trường/trưởng 行hành 前tiền 標tiêu 止chỉ 言ngôn 。 次thứ 釋thích 止chỉ 言ngôn 。 今kim 但đãn 頌tụng 釋thích 止chỉ 言ngôn 。 長trường/trưởng 行hành 釋thích 止chỉ 言ngôn 為vi 二nhị 。

前tiền 明minh 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 。 次thứ 辨biện 唯duy 佛Phật 解giải 。 今kim 還hoàn 頌tụng 此thử 二nhị 。 有hữu 十thập 三tam 偈kệ 半bán 。 開khai 為vi 四tứ 章chương 。

初sơ 一nhất 行hành 偈kệ 。 頌tụng 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 章chương 門môn 。 次thứ 一nhất 偈kệ 半bán 。 頌tụng 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 章chương 門môn 。 三tam 有hữu 九cửu 行hành 半bán 。 釋thích 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 章chương 門môn 。 次thứ 一nhất 行hành 半bán 。 釋thích 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 章chương 門môn 。 長trường/trưởng 行hành 前tiền 明minh 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 。 後hậu 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 今kim 偈kệ 欲dục 接tiếp 前tiền 偈kệ 文văn 。 故cố 前tiền 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 上thượng 半bán 標tiêu 所sở 解giải 之chi 法pháp 。 下hạ 半bán 出xuất 能năng 解giải 之chi 人nhân 也dã 。

如như 是thị 大đại 果quả 報báo

者giả 。 頌tụng 十thập 事sự 中trung 果quả 報báo 二nhị 句cú 也dã 。 性tánh 相tướng 頌tụng 因nhân 中trung 二nhị 句cú 也dã 。 果quả 中trung 有hữu 法pháp 報báo 二nhị 身thân 。 因nhân 中trung 有hữu 外ngoại 相tướng 內nội 性tánh 也dã 。

是thị 法Pháp 不bất 可khả 示thị

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 。 上thượng 半bán 出xuất 所sở 不bất 解giải 之chi 法pháp 。 下hạ 半bán 明minh 不bất 解giải 之chi 人nhân 。 而nhi 言ngôn 是thị 法Pháp 不bất 可khả 示thị 者giả 。 則tắc 上thượng 大đại 果quả 報báo 之chi 法pháp 。 言ngôn 辭từ 相tướng 寂tịch 滅diệt 。 故cố 不bất 可khả 示thị 也dã 。 上thượng 明minh 無vô 名danh 相tướng 中trung 假giả 名danh 相tướng 說thuyết 。 故cố 開khai 因nhân 果quả 二nhị 。 然nhiên 開khai 因nhân 果quả 二nhị 為vi 欲dục 令linh 悟ngộ 非phi 因nhân 非phi 果quả 不bất 二nhị 。 故cố 云vân 寂tịch 滅diệt 。 下hạ 半bán 明minh 不bất 解giải 之chi 人nhân 也dã 。

除trừ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 信tín 力lực 堅kiên 固cố

者giả 。 此thử 半bán 行hành 偈kệ 為vi 欲dục 釋thích 疑nghi 及cập 斥xích 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 言ngôn 釋thích 疑nghi 者giả 。 前tiền 偈kệ 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 次thứ 偈kệ 云vân 除trừ 佛Phật 已dĩ 還hoàn 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 悉tất 不bất 能năng 解giải 。 眾chúng 生sanh 何hà 由do 悟ngộ 佛Phật 智trí 耶da 。 是thị 故cố 釋thích 云vân 。 除trừ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 信tín 力lực 堅kiên 固cố 。 能năng 信tín 解giải 耳nhĩ 。 至chí 佛Phật 之chi 時thời 乃nãi 名danh 證chứng 解giải 。 此thử 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 云vân 。

十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 名danh 聞văn 見kiến 佛Phật 性tánh 。 唯duy 佛Phật 得đắc 名danh 眼nhãn 見kiến 佛Phật 性tánh 。

佛Phật 性tánh 則tắc 是thị 。 諸chư 佛Phật 智trí 慧tuệ 。 故cố 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 云vân 。

佛Phật 性tánh 者giả 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 。 名danh 為vi 智trí 慧tuệ 也dã 。

言ngôn 斥xích 二Nhị 乘Thừa 者giả 。 既ký 言ngôn 唯duy 菩Bồ 薩Tát 能năng 信tín 。 則tắc 顯hiển 二Nhị 乘Thừa 不bất 能năng 信tín 也dã 。 欲dục 令linh 二Nhị 乘Thừa 改cải 不bất 信tín 以dĩ 得đắc 信tín 也dã 。

諸chư 佛Phật 弟đệ 子tử 眾chúng

下hạ 。 第đệ 三tam 。 逐trục 近cận 前tiền 釋thích 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 章chương 門môn 。 就tựu 文văn 為vi 三tam 。

第đệ 一nhất 。 明minh 聲Thanh 聞Văn 人nhân 不bất 解giải 。 二nhị 。 明minh 緣Duyên 覺Giác 不bất 解giải 。 三tam 。 明minh 菩Bồ 薩Tát 不bất 解giải 。 三tam 聖thánh 尚thượng 不bất 解giải 。 何hà 況huống 六lục 趣thú 。 故cố 自tự 忘vong 言ngôn 。 又hựu 最tối 初sơ 偈kệ 以dĩ 明minh 六lục 趣thú 不bất 解giải 。 故cố 今kim 但đãn 辨biện 三tam 乘thừa 不bất 解giải 。 合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 。 三tam 乘thừa 六lục 趣thú 九cửu 道đạo 眾chúng 生sanh 並tịnh 不bất 能năng 知tri 佛Phật 智trí 也dã 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 如Như 來Lai 之chi 智trí 。 非phi 聖thánh 非phi 凡phàm 。 絕tuyệt 緣duyên 絕tuyệt 觀quán 。 故cố 聖thánh 凡phàm 眾chúng 生sanh 不bất 能năng 解giải 也dã 。 就tựu 聲Thanh 聞Văn 不bất 解giải 開khai 為vi 三tam 章chương 。

初sơ 。 明minh 鈍độn 根căn 聲Thanh 聞Văn 不bất 解giải 。 次thứ 。 明minh 利lợi 根căn 聲Thanh 聞Văn 不bất 解giải 。 三tam 。 明minh 利lợi 鈍độn 共cộng 思tư 量lượng 亦diệc 不bất 解giải 也dã 。 初sơ 。

其kỳ 力lực 所sở 不bất 堪kham

者giả 有hữu 二nhị 種chủng 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 對đối 前tiền 菩Bồ 薩Tát 能năng 信tín 解giải 。 今kim 總tổng 序tự 利lợi 鈍độn 一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 。 不bất 能năng 信tín 解giải 。 故cố 云vân 其kỳ 力lực 所sở 不bất 堪kham 。 二nhị 者giả 。 欲dục 明minh 鈍độn 根căn 聲Thanh 聞Văn 不bất 能năng 解giải 於ư 佛Phật 智trí 。 故cố 云vân 不bất 堪kham 。 次thứ 兩lưỡng 段đoạn 。 如như 文văn 易dị 知tri 。

辟Bích 支Chi 佛Phật 利lợi 智trí

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 緣Duyên 覺Giác 不bất 解giải 。 聲Thanh 聞Văn 具cụ 舉cử 利lợi 鈍độn 。 緣Duyên 覺Giác 但đãn 舉cử 利lợi 者giả 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

鈍độn 根căn 緣Duyên 覺Giác 不bất 及cập 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng

故cố 不bất 須tu 舉cử 之chi 。

新tân 發phát 意ý 菩Bồ 薩Tát

下hạ 。 第đệ 三tam 。 明minh 菩Bồ 薩Tát 不bất 解giải 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

初sơ 。 明minh 始thỉ 行hành 菩Bồ 薩Tát 不bất 解giải 。 如như 文văn 。

不bất 退thoái 諸chư 菩Bồ 薩Tát

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 不bất 退thoái 已dĩ 上thượng 菩Bồ 薩Tát 不bất 解giải 。 亦diệc 得đắc 開khai 為vi 二nhị 人nhân 。

初sơ 。 明minh 小Tiểu 乘Thừa 人nhân 不bất 解giải 。 小Tiểu 乘Thừa 之chi 內nội 有hữu 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 。 次thứ 。 明minh 大Đại 乘Thừa 人nhân 不bất 解giải 。 大Đại 乘Thừa 之chi 中trung 。 有hữu 初sơ 心tâm 之chi 與dữ 終chung 行hành 。 并tinh 上thượng 六lục 道đạo 。 合hợp 十thập 人nhân 也dã 。

問vấn 。

二Nhị 乘Thừa 及cập 菩Bồ 薩Tát 何hà 故cố 不bất 解giải 也dã 。

答đáp 。

前tiền 已dĩ 釋thích 之chi 。 今kim 當đương 更cánh 說thuyết 。 二Nhị 乘Thừa 所sở 以dĩ 不bất 解giải 者giả 。 以dĩ 斷đoạn 常thường 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 。 豈khởi 解giải 諸chư 佛Phật 不bất 斷đoạn 不bất 常thường 。 無vô 所sở 得đắc 正chánh 觀quán 也dã 。

問vấn 。

二Nhị 乘Thừa 亦diệc 有hữu 不bất 斷đoạn 不bất 常thường 。 云vân 何hà 言ngôn 皆giai 是thị 斷đoạn 常thường 。

答đáp 。

二Nhị 乘Thừa 乃nãi 無vô 凡phàm 夫phu 外ngoại 道đạo 斷đoạn 常thường 。 若nhược 望vọng 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 裁tài 起khởi 心tâm 則tắc 墮đọa 斷đoạn 常thường 。 故cố 《# 中trung 論luận 》# 云vân 。

若nhược 有hữu 所sở 受thọ 。 法pháp 則tắc 墮đọa 於ư 斷đoạn 常thường

也dã 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 不bất 解giải 者giả 。 直trực 云vân 。

因nhân 人nhân 不bất 知tri 果quả

其kỳ 言ngôn 易dị 信tín 。 今kim 明minh 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 云vân 。

十Thập 住Trụ 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 所sở 住trụ 故cố 見kiến 不bất 了liễu 了liễu 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 無vô 所sở 住trụ 故cố 。 見kiến 則tắc 了liễu 了liễu 。

又hựu 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 無vô 漏lậu 不bất 思tư 議nghị 。

第đệ 四tứ 。 釋thích 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 章chương 門môn 。

無vô 漏lậu 不bất 思tư 議nghị

者giả 。 上thượng 明minh 二Nhị 乘Thừa 無vô 漏lậu 者giả 。 猶do 是thị 《# 成thành 實thật 》# 。 《# 毘tỳ 曇đàm 》# 無vô 漏lậu 。 今kim 總tổng 上thượng 二Nhị 乘Thừa 及cập 菩Bồ 薩Tát 皆giai 名danh 有hữu 漏lậu 。 以dĩ 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 未vị 淨tịnh 故cố 。 今kim 無vô 此thử 諸chư 漏lậu 。 故cố 云vân 無vô 漏lậu 。 不bất 思tư 議nghị 者giả 。 心tâm 行hành 斷đoạn 故cố 不bất 可khả 思tư 。 言ngôn 語ngữ 滅diệt 故cố 不bất 可khả 議nghị 。 以dĩ 佛Phật 智trí 慧tuệ 。 不bất 思tư 議nghị 故cố 。 凡phàm 聖thánh 大đại 小tiểu 。 所sở 不bất 能năng 解giải 。 則tắc 釋thích 上thượng 義nghĩa 也dã 。 下hạ 半bán 偈kệ 明minh 唯duy 總tổng 別biệt 二nhị 佛Phật 所sở 能năng 解giải 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 當đương 知tri

下hạ 。 第đệ 二nhị 大đại 段đoạn 。 分phân 明minh 略lược 說thuyết 。 對đối 前tiền 髣phảng 髴phất 故cố 云vân 分phân 明minh 。 形hình 後hậu 廣quảng 文văn 稱xưng 為vi 略lược 說thuyết 。 此thử 文văn 接tiếp 上thượng 來lai 者giả 。 上thượng 明minh 九cửu 道đạo 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 佛Phật 智trí 。 十thập 方phương 佛Phật 能năng 解giải 。 恐khủng 二Nhị 乘Thừa 人nhân 自tự 絕tuyệt 不bất 生sanh 信tín 受thọ 。 故cố 今kim 略lược 明minh 權quyền 實thật 二nhị 智trí 令linh 其kỳ 生sanh 信tín 。 故cố 有hữu 此thử 文văn 來lai 也dã 。

就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

初sơ 。 就tựu 諸chư 佛Phật 以dĩ 顯hiển 一nhất 。 次thứ 。 約ước 釋Thích 迦Ca 以dĩ 開khai 三tam 。 二nhị 章chương 各các 三tam 。

初sơ 章chương 三tam 者giả 。

第đệ 一nhất 。 半bán 行hành 。 標tiêu 諸chư 佛Phật 說thuyết 同đồng 。 次thứ 。 半bán 行hành 。 勸khuyến 信tín 。 後hậu 。 半bán 行hành 。 正chánh 顯hiển 實thật 。

諸chư 佛Phật 語ngữ 無vô 異dị

者giả 。 以dĩ 理lý 既ký 不bất 二nhị 。 教giáo 表biểu 於ư 理lý 故cố 教giáo 亦diệc 無vô 異dị 。 又hựu 佛Phật 恐khủng 時thời 眾chúng 疑nghi 昔tích 三tam 今kim 一nhất 語ngữ 有hữu 差sai 別biệt 。 是thị 故cố 今kim 明minh 佛Phật 語ngữ 無vô 異dị 。 又hựu 昔tích 說thuyết 於ư 三tam 非phi 是thị 真chân 實thật 。 可khả 有hữu 迥huýnh 異dị 。 今kim 一Nhất 乘Thừa 既ký 是thị 真chân 實thật 則tắc 語ngữ 無vô 迥huýnh 異dị 也dã 。

當đương 生sanh 大đại 信tín 力lực

者giả 。 昔tích 信tín 三tam 乘thừa 名danh 為vi 小tiểu 信tín 。 今kim 信tín 一Nhất 乘Thừa 名danh 為vi 大đại 信tín 也dã 。

要yếu 當đương 說thuyết 真chân 實thật

者giả 。 諸chư 佛Phật 說thuyết 法Pháp 。 適thích 緣duyên 不bất 同đồng 。 或hoặc 始thỉ 終chung 俱câu 小tiểu 。 或hoặc 初sơ 後hậu 並tịnh 大đại 。 或hoặc 始thỉ 小tiểu 終chung 大đại 。 或hoặc 初sơ 大đại 後hậu 小tiểu 。 究cứu 竟cánh 而nhi 言ngôn 。 在tại 於ư 後hậu 時thời 必tất 定định 說thuyết 大đại 。 以dĩ 無vô 有hữu 永vĩnh 住trụ 四tứ 乘thừa 。 必tất 當đương 成thành 佛Phật 。 是thị 故cố 在tại 後hậu 要yếu 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 。 斯tư 事sự 則tắc 決quyết 定định 。 故cố 言ngôn 要yếu 當đương 也dã 。

次thứ 。 約ước 釋Thích 迦Ca 以dĩ 開khai 三tam 者giả 。 初sơ 一nhất 偈kệ 明minh 所sở 對đối 之chi 人nhân 。 次thứ 半bán 行hành 正chánh 開khai 權quyền 。 後hậu 半bán 行hành 釋thích 開khai 權quyền 意ý 。 言ngôn 。

處xứ 處xứ 著trước

者giả 。 則tắc 三tam 界giới 處xứ 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 著trước 三tam 界giới 處xứ 。 故cố 假giả 說thuyết 三tam 乘thừa 引dẫn 之chi 令linh 出xuất 。 蓋cái 是thị 為vi 出xuất 三tam 界giới 故cố 明minh 三tam 乘thừa 。 不bất 言ngôn 道Đạo 理lý 有hữu 三tam 說thuyết 於ư 三tam 也dã 。 又hựu 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。

時thời 眾chúng 疑nghi 云vân 。

道Đạo 理lý 既ký 無vô 三tam 。 何hà 故cố 說thuyết 三tam 。 則tắc 釋thích 云vân 。

為vi 眾chúng 生sanh 處xứ 處xứ 著trước 。 引dẫn 之chi 令linh 得đắc 出xuất 。 故cố 說thuyết 三tam 也dã 。

爾nhĩ 時thời 大đại 眾chúng 中trung

下hạ 。 第đệ 二nhị 大đại 段đoạn 。 執chấp 動động 疑nghi 生sanh 申thân 疑nghi 致trí 請thỉnh 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

第đệ 一nhất 。 明minh 生sanh 疑nghi 。 第đệ 二nhị 。 明minh 請thỉnh 說thuyết 。

初sơ 文văn 有hữu 二nhị 。

前tiền 明minh 疑nghi 眾chúng 。 如như 文văn 。

各các 作tác 是thị 念niệm 。

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 眾chúng 疑nghi 。 就tựu 眾chúng 疑nghi 為vi 三tam 。

一nhất 。 牒điệp 今kim 。 二nhị 。 騰đằng 昔tích 。 三tam 。 今kim 昔tích 互hỗ 相tương 疑nghi 。

何hà 故cố 慇ân 懃cần 。 稱xưng 歎thán 方phương 便tiện

者giả 。 上thượng 佛Phật 具cụ 嘆thán 權quyền 實thật 。 今kim 偏thiên 疑nghi 方phương 便tiện 者giả 。 正chánh 用dụng 方phương 便tiện 破phá 二Nhị 乘Thừa 執chấp 三tam 乘thừa 是thị 實thật 故cố 也dã 。 又hựu 欲dục 前tiền 明minh 。 開khai 方phương 便tiện 門môn 。 後hậu 示thị 真chân 實thật 相tướng 。 故cố 前tiền 疑nghi 方phương 便tiện 也dã 。 又hựu 逐trục 近cận 生sanh 疑nghi 。 上thượng 偈kệ 文văn 最tối 後hậu 云vân 。

佛Phật 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 。 示thị 以dĩ 三tam 乘thừa 教giáo

今kim 接tiếp 此thử 文văn 。 故cố 前tiền 疑nghi 方phương 便tiện 也dã 。

而nhi 作tác 是thị 言ngôn 。

者giả 。 此thử 牒điệp 上thượng 內nội 證chứng 實thật 智trí 也dã 。

有hữu 所sở 言ngôn 說thuyết

者giả 。 牒điệp 上thượng 智trí 慧tuệ 門môn 難nan 解giải 也dã 。 此thử 二nhị 句cú 牒điệp 上thượng 所sở 不bất 解giải 之chi 法pháp 。

一nhất 切thiết 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật

者giả 。 牒điệp 上thượng 不bất 解giải 之chi 人nhân 。

佛Phật 說thuyết 一nhất 解giải 脫thoát

者giả 。 第đệ 二nhị 。 牒điệp 昔tích 也dã 。 昔tích 說thuyết 三tam 乘thừa 同đồng 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 得đắc 有hữu 餘dư 一nhất 解giải 脫thoát 。 同đồng 滅diệt 身thân 智trí 。 得đắc 無vô 餘dư 一nhất 解giải 脫thoát 也dã 。

而nhi 今kim 不bất 知tri 。 是thị 義nghĩa 所sở 趣thú

者giả 。 第đệ 三tam 。 正chánh 明minh 今kim 生sanh 疑nghi 。 疑nghi 有hữu 三tam 。

一nhất 。 疑nghi 教giáo 。 二nhị 。 疑nghi 人nhân 。 三tam 。 自tự 疑nghi 。 疑nghi 教giáo 者giả 。 今kim 昔tích 互hỗ 相tương 疑nghi 也dã 。 昔tích 說thuyết 三tam 乘thừa 所sở 得đắc 同đồng 。 今kim 說thuyết 大đại 小Tiểu 乘Thừa 優ưu 劣liệt 異dị 。 昔tích 說thuyết 三tam 乘thừa 所sở 得đắc 同đồng 大đại 小tiểu 俱câu 真chân 實thật 。 今kim 說thuyết 大đại 小tiểu 優ưu 劣liệt 異dị 。 大đại 實thật 小tiểu 是thị 權quyền 。 未vị 知tri 昔tích 非phi 而nhi 今kim 是thị 。 為vi 今kim 非phi 而nhi 昔tích 是thị 。 為vi 今kim 昔tích 俱câu 非phi 。 為vi 今kim 昔tích 並tịnh 是thị 。 故cố 云vân 。

而nhi 今kim 不bất 知tri 。 是thị 義nghĩa 所sở 趣thú

二nhị 。 疑nghi 人nhân 者giả 。 所sở 說thuyết 之chi 教giáo 既ký 相tương 違vi 。 能năng 說thuyết 之chi 人nhân 應ưng 是thị 魔ma 也dã 。 三tam 。 自tự 疑nghi 者giả 。 疑nghi 所sở 得đắc 法Pháp 。 如như 身thân 子tử 云vân 。

我ngã 今kim 自tự 於ư 智trí 。 疑nghi 惑hoặc 不bất 能năng 了liễu 。 為vi 是thị 究cứu 竟cánh 法Pháp 。 為vi 是thị 所sở 行hành 道Đạo 。

也dã 。

問vấn 。

上thượng 具cụ 動động 三tam 乘thừa 之chi 執chấp 。 生sanh 三tam 乘thừa 之chi 疑nghi 。 故cố 佛Phật 以dĩ 方phương 便tiện 力lực 。 示thị 以dĩ 三tam 乘thừa 教giáo 。 下hạ 文văn 云vân 。

菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 法Pháp 。 疑nghi 網võng 皆giai 已dĩ 除trừ

今kim 何hà 故cố 唯duy 二Nhị 乘Thừa 生sanh 疑nghi 。 不bất 明minh 菩Bồ 薩Tát 疑nghi 。

答đáp 。

以dĩ 此thử 文văn 責trách 光quang 宅trạch 。 既ký 明minh 別biệt 有hữu 偏thiên 行hành 六Lục 度Độ 菩Bồ 薩Tát 。 足túc 二Nhị 乘Thừa 為vi 三tam 者giả 。 何hà 故cố 不bất 明minh 菩Bồ 薩Tát 疑nghi 耶da 。 若nhược 言ngôn 略lược 故cố 不bất 說thuyết 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 正chánh 為vi 偏thiên 執chấp 之chi 大đại 。 何hà 故cố 略lược 大đại 而nhi 存tồn 小tiểu 耶da 。 又hựu 下hạ 三tam 周chu 中trung 皆giai 明minh 三tam 根căn 聲Thanh 聞Văn 得đắc 悟ngộ 。 不bất 明minh 菩Bồ 薩Tát 受thọ 解giải 。 以dĩ 此thử 推thôi 之chi 。 知tri 無vô 偏thiên 行hành 六Lục 度Độ 之chi 人nhân 也dã 。 今kim 所sở 明minh 者giả 。 二Nhị 乘Thừa 人nhân 昔tích 有hữu 自tự 保bảo 究cứu 竟cánh 之chi 執chấp 。 忽hốt 聞văn 三tam 非phi 究cứu 竟cánh 是thị 故cố 生sanh 疑nghi 。 所sở 以dĩ 此thử 中trung 列liệt 之chi 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 人nhân 。 無vô 有hữu 此thử 執chấp 。 是thị 故cố 今kim 文văn 不bất 列liệt 菩Bồ 薩Tát 疑nghi 也dã 。

問vấn 。

若nhược 爾nhĩ 。 何hà 故cố 云vân 。

菩Bồ 薩Tát 聞văn 是thị 法Pháp 。 疑nghi 網võng 皆giai 已dĩ 除trừ

耶da 。

答đáp 。

下hạ 明minh 菩Bồ 薩Tát 疑nghi 者giả 。 《# 玄huyền 意ý 》# 中trung 已dĩ 釋thích 此thử 義nghĩa 。 非phi 是thị 自tự 執chấp 究cứu 竟cánh 聞văn 非phi 究cứu 竟cánh 是thị 故cố 生sanh 疑nghi 。 但đãn 疑nghi 如Như 來Lai 昔tích 何hà 故cố 說thuyết 三tam 。 今kim 何hà 故cố 說thuyết 一nhất 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 疑nghi 與dữ 二Nhị 乘Thừa 疑nghi 異dị 。 聞văn 上thượng 略lược 說thuyết 疑nghi 心tâm 已dĩ 除trừ 。 故cố 此thử 中trung 不bất 列liệt 。 又hựu 上thượng 偈kệ 中trung 唯duy 告cáo 二nhị 人nhân 。

一nhất 者giả 聲Thanh 聞Văn 。 二nhị 求cầu 緣Duyên 覺Giác 眾chúng 。 故cố 但đãn 二nhị 人nhân 生sanh 疑nghi 。

爾nhĩ 時thời 舍Xá 利Lợi 弗Phất

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 身thân 子tử 騰đằng 疑nghi 致trí 請thỉnh 。

問vấn 。

現hiện 瑞thụy 何hà 故cố 彌Di 勒Lặc 生sanh 疑nghi 。 正chánh 說thuyết 之chi 中trung 身thân 子tử 騰đằng 請thỉnh 。

答đáp 。

現hiện 瑞thụy 通thông 表biểu 說thuyết 一nhất 經kinh 因nhân 果quả 之chi 義nghĩa 。 唯duy 佛Phật 能năng 了liễu 。 故cố 窮cùng 學học 未vị 知tri 。 所sở 以dĩ 疑nghi 也dã 。 正chánh 說thuyết 中trung 偏thiên 對đối 身thân 子tử 。 是thị 執chấp 異dị 之chi 端đoan 。 故cố 生sanh 疑nghi 致trí 請thỉnh 也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 須tu 請thỉnh 耶da 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 明minh 有hữu 三tam 種chủng 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 欲dục 令linh 大đại 眾chúng 。 推thôi 覓mịch 甚thậm 深thâm 佛Phật 境cảnh 界giới 故cố 。 二nhị 者giả 。 欲dục 大đại 眾chúng 生sanh 尊tôn 重trọng 心tâm 。 畢tất 竟cánh 欲dục 聞văn 故cố 。 三tam 者giả 。 欲dục 令linh 增tăng 上thượng 慢mạn 。 人nhân 離ly 席tịch 而nhi 去khứ 故cố 也dã 。 然nhiên 始thỉ 終chung 為vi 論luận 。 有hữu 三tam 止chỉ 。 三tam 請thỉnh 。 言ngôn 三tam 止chỉ 者giả 。

第đệ 一nhất 。 歎thán 法Pháp 深thâm 妙diệu 。 通thông 明minh 九cửu 道đạo 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 。 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 故cố 止chỉ 。 九cửu 道đạo 者giả 。 六lục 道đạo 及cập 三tam 乘thừa 人nhân 也dã 。 第đệ 二nhị 。 明minh 凡phàm 夫phu 人nhân 天thiên 。 驚kinh 疑nghi 故cố 止chỉ 。 第đệ 三tam 。 明minh 增tăng 上thượng 慢mạn 二Nhị 乘Thừa 人nhân 誹phỉ 謗báng 故cố 止chỉ 。 此thử 謂vị 人nhân 天thiên 乘thừa 及cập 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 四tứ 種chủng 眾chúng 生sanh 。 聞văn 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 。 不bất 能năng 信tín 受thọ 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 人nhân 天thiên 起khởi 愛ái 。 二Nhị 乘Thừa 起khởi 見kiến 。 愛ái 見kiến 障chướng 隔cách 正chánh 觀quán 。 故cố 不bất 信tín 一Nhất 乘Thừa 。 又hựu 人nhân 天thiên 著trước 生sanh 死tử 樂nhạo/nhạc/lạc 。 二Nhị 乘Thừa 著trước 涅Niết 槃Bàn 樂nhạo/nhạc/lạc 。 皆giai 是thị 保bảo 於ư 小tiểu 樂nhạo/nhạc/lạc 。 不bất 堪kham 受thọ 佛Phật 樂nhạo/nhạc/lạc 。 故cố 須tu 止chỉ 也dã 。 又hựu 人nhân 天thiên 滯trệ 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 著trước 空không 。 二nhị 見kiến 在tại 心tâm 不bất 堪kham 受thọ 中trung 道Đạo 法Pháp 。 是thị 故cố 止chỉ 也dã 。

問vấn 。

上thượng 何hà 故cố 明minh 九cửu 道đạo 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 故cố 須tu 止chỉ 。 今kim 但đãn 明minh 四tứ 乘thừa 不bất 解giải 故cố 須tu 止chỉ 耶da 。

答đáp 。

上thượng 歎thán 佛Phật 智trí 甚thậm 深thâm 。 除trừ 佛Phật 以dĩ 下hạ 九cửu 道đạo 眾chúng 生sanh 悉tất 不bất 能năng 測trắc 量lượng 佛Phật 智trí 。 是thị 故cố 須tu 止chỉ 。 今kim 將tương 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 。 四tứ 乘thừa 眾chúng 生sanh 不bất 能năng 信tín 受thọ 。 是thị 故cố 須tu 止chỉ 。

言ngôn 三tam 請thỉnh 者giả 。

第đệ 一nhất 。 有hữu 疑nghi 故cố 請thỉnh 。 第đệ 二nhị 。 明minh 大đại 眾chúng 過quá 去khứ 世thế 種chúng 善thiện 根căn 。 聞văn 即tức 不bất 生sanh 疑nghi 。 故cố 請thỉnh 說thuyết 。 第đệ 三tam 。 明minh 大đại 眾chúng 現hiện 在tại 有hữu 堪kham 聞văn 之chi 德đức 。 聞văn 必tất 信tín 受thọ 。 是thị 故cố 致trí 請thỉnh 。 然nhiên 既ký 有hữu 三tam 請thỉnh 。 三tam 止chỉ 則tắc 應ưng 不bất 說thuyết 。 但đãn 初sơ 止chỉ 在tại 於ư 請thỉnh 前tiền 。 故cố 唯duy 有hữu 二nhị 止chỉ 。 詶thù 第đệ 三tam 請thỉnh 則tắc 便tiện 說thuyết 也dã 。

三tam 請thỉnh 二nhị 止chỉ 則tắc 為vi 五ngũ 段đoạn 。 就tựu 初sơ 請thỉnh 文văn 凡phàm 有hữu 二nhị 別biệt 。

初sơ 。 辨biện 生sanh 疑nghi 。 次thứ 。 明minh 正chánh 請thỉnh 。 生sanh 疑nghi 之chi 中trung 前tiền 明minh 眾chúng 疑nghi 。 次thứ 自tự 疑nghi 。 如như 文văn 。

而nhi 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

下hạ 。 申thân 疑nghi 致trí 請thỉnh 。 則tắc 為vi 二nhị 別biệt 。

長trường/trưởng 行hành 與dữ 偈kệ 。 長trường/trưởng 行hành 中trung 。 前tiền 申thân 疑nghi 。 次thứ 請thỉnh 決quyết 。 就tựu 申thân 疑nghi 中trung 。 前tiền 申thân 自tự 疑nghi 。 後hậu 申thân 眾chúng 疑nghi 。 申thân 自tự 疑nghi 中trung 。 前tiền 疑nghi 今kim 。 次thứ 疑nghi 昔tích 。

問vấn 。

何hà 故cố 稱xưng 為vi 第đệ 一nhất 方phương 便tiện 。

答đáp 。

唯duy 佛Phật 獨độc 有hữu 善thiện 巧xảo 。 十Thập 地Địa 已dĩ 下hạ 雖tuy 有hữu 化hóa 物vật 之chi 能năng 。 未vị 窮cùng 善thiện 巧xảo 之chi 極cực 。 餘dư 人nhân 所sở 無vô 故cố 稱xưng 第đệ 一nhất 。 又hựu 佛Phật 乘thừa 為vi 第đệ 一nhất 。 昔tích 說thuyết 三tam 乘thừa 為vi 令linh 悟ngộ 一nhất 。 則tắc 與dữ 第đệ 一nhất 為vi 方phương 便tiện 。 故cố 名danh 第đệ 一nhất 也dã 。

問vấn 。

前tiền 明minh 疑nghi 中trung 何hà 故cố 初sơ 明minh 眾chúng 疑nghi 。 後hậu 序tự 自tự 疑nghi 。 今kim 申thân 疑nghi 中trung 前tiền 自tự 疑nghi 。 後hậu 騰đằng 眾chúng 疑nghi 耶da 。

答đáp 。

上thượng 明minh 欲dục 示thị 。 先tiên 人nhân 後hậu 己kỷ 。 今kim 辨biện 要yếu 先tiên 自tự 解giải 縛phược 然nhiên 後hậu 解giải 他tha 人nhân 。

今kim 者giả 四tứ 眾chúng

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 騰đằng 眾chúng 疑nghi 也dã 。

唯duy 願nguyện 世Thế 尊Tôn

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 請thỉnh 決quyết 。 為vi 二nhị 。

初sơ 。 正chánh 請thỉnh 。

世Thế 尊Tôn 。

下hạ 。 騰đằng 所sở 請thỉnh 事sự 。 正chánh 以dĩ 甚thậm 深thâm 是thị 故cố 請thỉnh 耳nhĩ 。 若nhược 是thị 淺thiển 近cận 。 我ngã 亦diệc 知tri 之chi 。 不bất 請thỉnh 說thuyết 也dã 。 就tựu 偈kệ 文văn 為vi 二nhị 。

初sơ 八bát 行hành 。 頌tụng 生sanh 疑nghi 。 次thứ 頌tụng 請thỉnh 決quyết 。 初sơ 文văn 又hựu 二nhị 。

前tiền 三tam 行hành 半bán 。 牒điệp 所sở 疑nghi 事sự 。 次thứ 四tứ 行hành 半bán 。 正chánh 明minh 生sanh 疑nghi 。

慧tuệ 日nhật 大Đại 聖Thánh 尊Tôn

者giả 。 請thỉnh 說thuyết 之chi 中trung 皆giai 有hữu 三tam 歎thán 三tam 請thỉnh 。 初sơ 文văn 明minh 慧tuệ 日nhật 大Đại 聖Thánh 尊Tôn 者giả 。 歎thán 佛Phật 有hữu 堪kham 決quyết 疑nghi 之chi 德đức 。 日nhật 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 。 能năng 滅diệt 無vô 明minh 之chi 闇ám 。 二nhị 。 能năng 顯hiển 一nhất 實thật 之chi 理lý 也dã 。 此thử 眾chúng 會hội 中trung 。 凡phàm 有hữu 三tam 聖thánh 。

一nhất 。 五ngũ 通thông 諸chư 仙tiên 。 謂vị 下hạ 聖thánh 也dã 。 二nhị 。 諸chư 羅La 漢Hán 等đẳng 。 謂vị 中trung 聖thánh 也dã 。 三tam 。 法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 。 謂vị 大đại 聖thánh 也dã 。 佛Phật 於ư 三tam 聖thánh 中trung 最tối 大đại 。 故cố 言ngôn 大Đại 聖Thánh 尊Tôn 。 若nhược 非phi 大đại 聖thánh 。 無vô 以dĩ 能năng 決quyết 三tam 聖thánh 之chi 疑nghi 也dã 。 如như 象tượng 沒một 泥nê 要yếu 須tu 象tượng 拔bạt 之chi 。

久cửu 乃nãi 說thuyết 是thị 法Pháp

者giả 。 上thượng 歎thán 決quyết 疑nghi 人nhân 。 今kim 嘆thán 法pháp 為vi 希hy 有hữu 也dã 。

自tự 說thuyết 得đắc 如như 是thị

下hạ 。 正chánh 牒điệp 所sở 疑nghi 事sự 也dã 。 初sơ 。 牒điệp 自tự 說thuyết 。 自tự 歎thán 二nhị 種chủng 章chương 門môn 。 次thứ 。 釋thích 二nhị 章chương 門môn 。

自tự 說thuyết 得đắc 如như 是thị

等đẳng 三tam 句cú 。 牒điệp 自tự 說thuyết 章chương 門môn 也dã 。

不bất 可khả 思tư 議nghị 法Pháp

者giả 。 牒điệp 自tự 歎thán 章chương 門môn 也dã 。

道Đạo 場Tràng 所sở 得đắc 法Pháp

下hạ 。 釋thích 二nhị 章chương 門môn 也dã 。 初sơ 有hữu 五ngũ 句cú 。 釋thích 自tự 說thuyết 章chương 門môn 。 次thứ 有hữu 三tam 句cú 。 釋thích 自tự 歎thán 章chương 門môn 。 初sơ 半bán 行hành 偈kệ 。 明minh 佛Phật 自tự 說thuyết 實thật 智trí 。

我ngã 意ý 難nan 可khả 測trắc

下hạ 。 明minh 佛Phật 自tự 說thuyết 權quyền 智trí 。

無vô 問vấn 而nhi 自tự 說thuyết

者giả 。 此thử 句cú 結kết 成thành 上thượng 義nghĩa 也dã 。 以dĩ 初sơ 從tùng 定định 起khởi 時thời 無vô 人nhân 能năng 問vấn 佛Phật 權quyền 實thật 二nhị 智trí 。 故cố 佛Phật 自tự 說thuyết 也dã 。 自tự 歎thán 三tam 句cú 中trung 。 初sơ 句cú 明minh 自tự 歎thán 因nhân 。 下hạ 兩lưỡng 句cú 明minh 自tự 歎thán 果quả 。 佛Phật 初sơ 從tùng 定định 起khởi 自tự 說thuyết 所sở 得đắc 權quyền 實thật 二nhị 智trí 。 自tự 歎thán 所sở 行hành 因nhân 果quả 。 身thân 子tử 欲dục 為vì 大đại 眾chúng 。 釋thích 佛Phật 自tự 說thuyết 自tự 歎thán 之chi 意ý 。 明minh 佛Phật 初sơ 從tùng 定định 起khởi 時thời 無vô 人nhân 能năng 問vấn 。 無vô 人nhân 能năng 歎thán 。 是thị 故cố 如Như 來Lai 。 自tự 說thuyết 自tự 歎thán 也dã 。

無vô 漏lậu 諸chư 羅La 漢Hán

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 次thứ 辨biện 生sanh 疑nghi 。 又hựu 開khai 兩lưỡng 別biệt 。

初sơ 。 頌tụng 眾chúng 疑nghi 。 次thứ 。 頌tụng 自tự 疑nghi 。 頌tụng 眾chúng 疑nghi 內nội 又hựu 開khai 三tam 別biệt 。

初sơ 一nhất 行hành 。 頌tụng 聲Thanh 聞Văn 眾chúng 疑nghi 。 次thứ 半bán 行hành 。 頌tụng 緣Duyên 覺Giác 眾chúng 疑nghi 。

諸chư 天thiên 龍long 鬼quỷ 神thần

下hạ 。 頌tụng 凡phàm 夫phu 眾chúng 疑nghi 。 此thử 三tam 眾chúng 則tắc 為vi 次thứ 第đệ 。 聲Thanh 聞Văn 眾chúng 中trung 。 有hữu 羅La 漢Hán 人nhân 。 故cố 前tiền 頌tụng 之chi 。 緣Duyên 覺Giác 但đãn 有hữu 出xuất 家gia 因nhân 人nhân 。 是thị 故cố 第đệ 二nhị 。 天thiên 龍long 既ký 劣liệt 前tiền 二nhị 眾chúng 。 故cố 後hậu 列liệt 之chi 。

於ư 諸chư 聲Thanh 聞Văn 眾chúng

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 頌tụng 自tự 疑nghi 。 若nhược 望vọng 昔tích 教giáo 則tắc 是thị 究cứu 竟cánh 法pháp 。 望vọng 今kim 則tắc 是thị 所sở 行hành 道Đạo 。

佛Phật 口khẩu 所sở 生sanh 子tử

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 頌tụng 請thỉnh 決quyết 。 亦diệc 開khai 為vi 二nhị 。

初sơ 一nhất 行hành 。 明minh 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 二nhị 眾chúng 別biệt 請thỉnh 。

時thời 為vi 如như 實thật 說thuyết

者giả 。 昔tích 說thuyết 既ký 其kỳ 不bất 實thật 請thỉnh 。 今kim 如như 實thật 為vi 說thuyết 。

諸chư 天thiên 龍long 鬼quỷ 神thần

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 合hợp 明minh 三tam 眾chúng 樂nhạo 聞văn 請thỉnh 說thuyết 也dã 。

欲dục 聞văn 具cụ 足túc 道Đạo

者giả 。 昔tích 說thuyết 二Nhị 乘Thừa 既ký 為vi 半bán 字tự 名danh 不bất 具cụ 足túc 。 今kim 請thỉnh 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 滿mãn 字tự 教giáo 門môn 稱xưng 為vi 具cụ 足túc 。

爾nhĩ 時thời 佛Phật 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

下hạ 。 此thử 第đệ 一nhất 止chỉ 也dã 。

問vấn 。

但đãn 應ưng 一nhất 止chỉ 。 何hà 故cố 再tái 稱xưng 止chỉ 止chỉ 。

答đáp 。

《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân

喜hỷ 之chi 至chí 也dã 。 重trọng/trùng 稱xưng 善thiện 哉tai 。

今kim 止chỉ 之chi 極cực 也dã 。 再tái 言ngôn 止chỉ 止chỉ 。 又hựu 二Nhị 乘Thừa 人nhân 不bất 解giải 故cố 一nhất 止chỉ 也dã 。 人nhân 天thiên 乘thừa 不bất 解giải 故cố 一nhất 止chỉ 。 又hựu 悟ngộ 理lý 者giả 將tương 理lý 惑hoặc 教giáo 故cố 一nhất 止chỉ 。 未vị 悟ngộ 理lý 者giả 將tương 教giáo 惑hoặc 理lý 故cố 一nhất 止chỉ 。 又hựu 依y 文văn 判phán 者giả 。 佛Phật 自tự 釋thích 云vân 。

以dĩ 天thiên 之chi 與dữ 人nhân 。 皆giai 當đương 驚kinh 疑nghi

故cố 重trọng/trùng 言ngôn 止chỉ 也dã 。

問vấn 。

驚kinh 疑nghi 有hữu 幾kỷ 種chủng 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân

總tổng 一nhất 經kinh 始thỉ 終chung 有hữu 五ngũ 種chủng 。

一nhất 者giả 。 損tổn 驚kinh 怖bố 。 謂vị 小Tiểu 乘Thừa 人nhân 執chấp 小Tiểu 乘Thừa 涅Niết 槃Bàn 究cứu 竟cánh 。 謗báng 大Đại 乘Thừa 涅Niết 槃Bàn 。 以dĩ 損tổn 於ư 大đại 。 名danh 損tổn 驚kinh 怖bố 。 二nhị 。 多đa 事sự 驚kinh 怖bố 。 大Đại 乘Thừa 人nhân 聞văn 佛Phật 道Đạo 時thời 長trường/trưởng 行hành 廣quảng 。 起khởi 取thủ 小Tiểu 乘Thừa 果quả 心tâm 也dã 。 三tam 。 顛điên 倒đảo 驚kinh 怖bố 。 則tắc 是thị 外ngoại 道đạo 計kế 。 有hữu 我ngã 我ngã 所sở 。 聞văn 此thử 經Kinh 人nhân 。 法pháp 二nhị 無vô 我ngã 生sanh 驚kinh 怖bố 心tâm 。 四tứ 者giả 。 悔hối 驚kinh 怖bố 。 如như 身thân 子tử 悔hối 證chứng 小Tiểu 乘Thừa 果quả 。 則tắc 此thử 悔hối 心tâm 名danh 為vi 驚kinh 怖bố 。 五ngũ 者giả 。 誑cuống 驚kinh 怖bố 。 謂vị 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 。 作tác 是thị 念niệm 云vân 。

何hà 佛Phật 誑cuống 惑hoặc 我ngã 等đẳng 耶da 。 名danh 誑cuống 驚kinh 怖bố 。

此thử 五ngũ 攝nhiếp 大đại 小tiểu 凡phàm 聖thánh 內nội 外ngoại 事sự 盡tận 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 請thỉnh 說thuyết 。 前tiền 。 長trường/trưởng 行hành 。 次thứ 。 偈kệ 。 長trường/trưởng 行hành 。 前tiền 。 正chánh 請thỉnh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 釋thích 請thỉnh 。 重trọng/trùng 言ngôn 唯duy 願nguyện 說thuyết 者giả 。 還hoàn 答đáp 上thượng 重trọng/trùng 言ngôn 止chỉ 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 能năng 信tín 故cố 稱xưng 一nhất 唯duy 願nguyện 。 人nhân 天thiên 堪kham 受thọ 又hựu 稱xưng 唯duy 願nguyện 。 又hựu 已dĩ 悟ngộ 者giả 因nhân 理lý 識thức 教giáo 稱xưng 一nhất 唯duy 願nguyện 。 未vị 悟ngộ 者giả 藉tạ 教giáo 悟ngộ 理lý 又hựu 稱xưng 一nhất 唯duy 願nguyện 。 人nhân 天thiên 例lệ 此thử 可khả 知tri 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 舉cử 過quá 去khứ 世thế 久cửu 殖thực 善thiện 根căn 。 以dĩ 釋thích 請thỉnh 也dã 。 就tựu 偈kệ 文văn 為vi 二nhị 。

初sơ 句cú 正chánh 歎thán 。 下hạ 三tam 句cú 正chánh 請thỉnh 。 言ngôn 。

法Pháp 王Vương

者giả 。 於ư 今kim 昔tích 權quyền 實thật 。 自tự 在tại 無vô 礙ngại 。 故cố 稱xưng 為vi 王vương 。

唯duy 說thuyết 願nguyện 勿vật 慮lự

下hạ 。 正chánh 請thỉnh 也dã 。 初sơ 句cú 標tiêu 請thỉnh 。 下hạ 兩lưỡng 句cú 釋thích 請thỉnh 。

佛Phật 復phục 止chỉ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

下hạ 。 第đệ 二nhị 止chỉ 請thỉnh 也dã 。 前tiền 長trường/trưởng 行hành 。 次thứ 偈kệ 。 長trường/trưởng 行hành 。 前tiền 。 標tiêu 止chỉ 。 但đãn 有hữu 一nhất 止chỉ 者giả 。 意ý 正chánh 主chủ 增tăng 上thượng 慢mạn 比Bỉ 丘Khâu 。 不bất 能năng 信tín 受thọ 。 故cố 但đãn 有hữu 一nhất 止chỉ 也dã 。

若nhược 說thuyết 是thị 事sự

下hạ 。 釋thích 止chỉ 。 前tiền 顯hiển 凡phàm 夫phu 三tam 善thiện 道đạo 驚kinh 疑nghi 故cố 止chỉ 。 次thứ 辨biện 增tăng 上thượng 慢mạn 四tứ 眾chúng 將tương 墜trụy 大đại 坑khanh 故cố 止chỉ 。 雖tuy 舉cử 二nhị 人nhân 。 意ý 在tại 增tăng 上thượng 慢mạn 也dã 。 大đại 坑khanh 有hữu 三tam 。

第đệ 一nhất 。 謗báng 法pháp 邪tà 見kiến 坑khanh 。 二nhị 。 謗báng 法pháp 業nghiệp 坑khanh 。 此thử 二nhị 為vi 因nhân 。 三tam 。 無Vô 間Gián 地Địa 獄Ngục 坑khanh 。 此thử 一nhất 為vi 果quả 。 如Như 來Lai 將tương 說thuyết 。 是thị 故cố 將tương 墜trụy 。 如như 其kỳ 正chánh 說thuyết 必tất 當đương 正chánh 墜trụy 。 偈kệ 頌tụng 為vi 二nhị 。 初sơ 句cú 標tiêu 止chỉ 。 三tam 句cú 釋thích 止chỉ 。 偈kệ 再tái 言ngôn 止chỉ 止chỉ 者giả 。 一nhất 止chỉ 止chỉ 天thiên 人nhân 。 一nhất 止chỉ 止chỉ 增tăng 上thượng 慢mạn 。 又hựu 一nhất 止chỉ 明minh 法pháp 妙diệu 。 一nhất 止chỉ 為vi 鈍độn 根căn 。 三tam 句cú 釋thích 止chỉ 為vi 二nhị 。 初sơ 。 明minh 法pháp 妙diệu 。 二nhị 句cú 。 明minh 鈍độn 根căn 。

爾nhĩ 時thời 舍Xá 利Lợi 弗Phất

下hạ 。 第đệ 三tam 請thỉnh 。 前tiền 長trường/trưởng 行hành 。 次thứ 偈kệ 。 長trường/trưởng 行hành 。 前tiền 。 標tiêu 請thỉnh 。 次thứ 。 釋thích 請thỉnh 。 重trọng/trùng 言ngôn 唯duy 願nguyện 者giả 。 佛Phật 為vi 天thiên 人nhân 驚kinh 疑nghi 及cập 增tăng 上thượng 慢mạn 。 起khởi 謗báng 故cố 重trọng/trùng 止chỉ 者giả 。 今kim 為vi 二nhị 人nhân 故cố 應ưng 說thuyết 之chi 。

一nhất 者giả 。 如như 我ngã 能năng 解giải 故cố 應ưng 為vi 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 自tự 我ngã 之chi 外ngoại 諸chư 餘dư 大đại 眾chúng 亦diệc 能năng 信tín 解giải 故cố 。 唯duy 願nguyện 說thuyết 之chi 。

今kim 此thử 會hội 中trung

下hạ 。 釋thích 請thỉnh 。 前tiền 明minh 。

如như 我ngã

者giả 。 身thân 子tử 上thượng 根căn 應ưng 前tiền 得đắc 悟ngộ 也dã 。

等đẳng 比tỉ

者giả 。 身thân 子tử 以dĩ 外ngoại 等đẳng 取thủ 中trung 下hạ 根căn 人nhân 及cập 凡phàm 夫phu 比tỉ 。 例lệ 亦diệc 能năng 信tín 也dã 。

世thế 世thế 已dĩ 曾tằng 。 從tùng 佛Phật 受thọ 化hóa

者giả 。 釋thích 上thượng 如như 我ngã 等đẳng 比tỉ 。 能năng 信tín 解giải 也dã 。 過quá 去khứ 因nhân 淺thiển 尚thượng 受thọ 佛Phật 化hóa 。 況huống 現hiện 在tại 因nhân 深thâm 必tất 堪kham 信tín 解giải 也dã 。 又hựu 不bất 信tín 者giả 少thiểu 。 順thuận 教giáo 者giả 多đa 。 以dĩ 多đa 言ngôn 之chi 故cố 應ưng 說thuyết 也dã 。 又hựu 如Như 來Lai 具cụ 有hữu 口khẩu 密mật 。 及cập 以dĩ 神thần 通thông 。 以dĩ 口khẩu 密mật 言ngôn 之chi 則tắc 同đồng 坐tọa 不bất 聞văn 。 以dĩ 神thần 通thông 辨biện 之chi 宜nghi 令linh 避tị 席tịch 。 進tiến 退thoái 而nhi 言ngôn 不bất 得đắc 不bất 說thuyết 也dã 。

偈kệ 分phân 為vi 二nhị 。

初sơ 句cú 。 稱xưng 歎thán 。 第đệ 二nhị 。 正chánh 請thỉnh 。

無vô 上thượng 兩Lưỡng 足Túc 尊Tôn

者giả 。 既ký 為vi 兩Lưỡng 足Túc 之chi 尊Tôn 。 必tất 應ưng 為vì 天thiên 人nhân 說thuyết 。 如như 其kỳ 不bất 說thuyết 。 何hà 名danh 兩Lưỡng 足Túc 尊Tôn 耶da 。

願nguyện 說thuyết 第đệ 一nhất 法Pháp

者giả 。 第đệ 二nhị 。 正chánh 請thỉnh 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

第đệ 一nhất 。 標tiêu 請thỉnh 。 第đệ 二nhị 。 釋thích 請thỉnh 。 言ngôn 。

願nguyện 說thuyết 第đệ 一nhất 法Pháp

者giả 。 標tiêu 請thỉnh 也dã 。 佛Phật 乘thừa 於ư 三tam 乘thừa 之chi 內nội 。 為vi 第đệ 一nhất 也dã 。

我ngã 為vi 佛Phật 長trưởng 子tử

第đệ 二nhị 。 頌tụng 上thượng 釋thích 請thỉnh 。 就tựu 文văn 開khai 為vi 二nhị 。

初sơ 二nhị 行hành 。 頌tụng 上thượng 身thân 子tử 與dữ 大đại 眾chúng 堪kham 能năng 信tín 解giải 。 第đệ 二nhị 一nhất 行hành 半bán 。 明minh 身thân 子tử 大đại 眾chúng 。 渴khát 仰ngưỡng 欲dục 聞văn 。 就tựu 初sơ 文văn 又hựu 三tam 。

半bán 行hành 。 頌tụng 身thân 子tử 親thân 能năng 信tín 解giải 。 又hựu 半bán 行hành 。 以dĩ 頌tụng 大đại 眾chúng 亦diệc 能năng 信tín 解giải 。 一nhất 行hành 。 舉cử 古cổ 況huống 今kim 釋thích 身thân 子tử 大đại 眾chúng 能năng 信tín 解giải 義nghĩa 。 長trường/trưởng 行hành 舉cử 世thế 世thế 受thọ 化hóa 故cố 請thỉnh 。 偈kệ 舉cử 世thế 世thế 化hóa 物vật 釋thích 請thỉnh 。

我ngã 等đẳng 千thiên 二nhị 百bách

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 身thân 子tử 與dữ 大đại 眾chúng 。 渴khát 仰ngưỡng 欲dục 聞văn 。 亦diệc 開khai 三tam 別biệt 。

初sơ 半bán 行hành 。 雙song 牒điệp 兩lưỡng 眾chúng 。 次thứ 半bán 行hành 。 重trọng/trùng 請thỉnh 說thuyết 。 後hậu 半bán 行hành 。 明minh 樂nhạo 聞văn 法pháp 故cố 。 生sanh 大đại 歡hoan 喜hỷ 。 聞văn 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 。 並tịnh 皆giai 成thành 佛Phật 。 故cố 三tam 根căn 聲Thanh 聞Văn 及cập 分phân 別biệt 功công 德đức 。 諸chư 大Đại 士Sĩ 皆giai 明minh 大đại 喜hỷ 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

下hạ 。 大đại 段đoạn 第đệ 三tam 。 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。 今kim 此thử 以dĩ 六lục 雙song 序tự 之chi 。

一nhất 者giả 。 上thượng 明minh 略lược 說thuyết 為vi 利lợi 根căn 菩Bồ 薩Tát 。 今kim 廣quảng 說thuyết 通thông 為vi 三tam 乘thừa 人nhân 。 謂vị 所sở 為vi 人nhân 利lợi 鈍độn 一nhất 雙song 也dã 。 二nhị 者giả 。 上thượng 略lược 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 動động 執chấp 生sanh 疑nghi 。 今kim 廣quảng 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 斷đoạn 疑nghi 生sanh 信tín 。 謂vị 廣quảng 略lược 一nhất 雙song 也dã 。 三tam 者giả 。 上thượng 總tổng 動động 執chấp 生sanh 疑nghi 。 今kim 別biệt 說thuyết 斷đoạn 疑nghi 生sanh 信tín 。 謂vị 總tổng 別biệt 一nhất 雙song 也dã 。 所sở 言ngôn 總tổng 動động 執chấp 生sanh 疑nghi 者giả 。 總tổng 動động 三tam 根căn 人nhân 執chấp 並tịnh 令linh 生sanh 疑nghi 。 所sở 言ngôn 別biệt 斷đoạn 疑nghi 生sanh 信tín 者giả 。 別biệt 為vi 三tam 根căn 人nhân 三tam 周chu 說thuyết 法Pháp 。 令linh 三tam 疑nghi 斷đoạn 。 三tam 解giải 生sanh 。 動động 執chấp 生sanh 疑nghi 則tắc 易dị 。 故cố 但đãn 有hữu 一nhất 說thuyết 。 斷đoạn 疑nghi 生sanh 信tín 則tắc 難nạn/nan 。 故cố 有hữu 三tam 周chu 說thuyết 也dã 。 四tứ 者giả 。 上thượng 就tựu 稱xưng 歎thán 門môn 說thuyết 。 今kim 就tựu 授thọ 法Pháp 門môn 說thuyết 。 良lương 醫y 治trị 病bệnh 要yếu 具cụ 二nhị 門môn 。

一nhất 。 歎thán 藥dược 門môn 。 二nhị 。 授thọ 藥dược 門môn 。 諸chư 佛Phật 說thuyết 法Pháp 。 亦diệc 有hữu 二nhị 門môn 。

初sơ 。 讚tán 歎thán 一Nhất 乘Thừa 門môn 。 今kim 正chánh 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 門môn 。 謂vị 歎thán 授thọ 一nhất 雙song 也dã 。 五ngũ 者giả 。 上thượng 密mật 顯hiển 一nhất 密mật 開khai 三tam 。 謂vị 密mật 說thuyết 門môn 。 今kim 明minh 顯hiển 開khai 三tam 顯hiển 明minh 一nhất 。 謂vị 顯hiển 說thuyết 門môn 。 則tắc 顯hiển 密mật 一nhất 雙song 也dã 。 六lục 者giả 。 總tổng 判phán 諸chư 佛Phật 說thuyết 法Pháp 儀nghi 式thức 。 凡phàm 有hữu 三tam 門môn 。

一nhất 。 但đãn 自tự 說thuyết 。 如như 《# 大đại 品phẩm 經kinh 》# 。 現hiện 瑞thụy 眾chúng 集tập 既ký 竟cánh 。 無vô 有hữu 人nhân 問vấn 而nhi 佛Phật 自tự 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 一nhất 向hướng 因nhân 他tha 說thuyết 。 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 等đẳng 經kinh 。 現hiện 瑞thụy 眾chúng 集tập 已dĩ 竟cánh 。 要yếu 待đãi 他tha 問vấn 。 然nhiên 後hậu 乃nãi 說thuyết 。 三tam 者giả 。 亦diệc 自tự 說thuyết 亦diệc 因nhân 他tha 說thuyết 。 如như 《# 十Thập 地Địa 》# 等đẳng 經kinh 。 初sơ 自tự 說thuyết 十Thập 地Địa 名danh 。 後hậu 因nhân 他tha 請thỉnh 廣quảng 說thuyết 十Thập 地Địa 義nghĩa 。 此thử 經Kinh 亦diệc 爾nhĩ 。 初sơ 明minh 自tự 說thuyết 。 今kim 是thị 因nhân 他tha 說thuyết 。 謂vị 自tự 他tha 一nhất 雙song 也dã 。

問vấn 。

初sơ 何hà 故cố 自tự 說thuyết 。 後hậu 何hà 故cố 因nhân 他tha 說thuyết 。

答đáp 。

《# 十Thập 地Địa 論luận 》# 云vân

初sơ 若nhược 不bất 自tự 說thuyết 。 不bất 知tri 為vi 說thuyết 不bất 說thuyết 。

故cố 要yếu 須tu 自tự 說thuyết 。 後hậu 欲dục 令linh 大đại 眾chúng 。 慇ân 懃cần 三tam 請thỉnh 。 故cố 因nhân 他tha 說thuyết 。 又hựu 欲dục 示thị 法pháp 深thâm 妙diệu 無vô 能năng 問vấn 者giả 。 是thị 故cố 自tự 說thuyết 。 如như 身thân 子tử 云vân 。

道Đạo 場Tràng 所sở 得đắc 法Pháp 。 無vô 能năng 發phát 問vấn 者giả

我ngã 意ý 難nan 可khả 測trắc 。 亦diệc 無vô 能năng 問vấn 者giả 。 故cố 十thập 二nhị 部bộ 中trung 用dụng 無vô 問vấn 自tự 說thuyết 。 經kinh 以dĩ 開khai 宗tông 也dã 。 後hậu 因nhân 他tha 說thuyết 者giả 。 欲dục 令linh 大đại 眾chúng 。 尊tôn 人nhân 重trọng/trùng 法pháp 故cố 待đãi 請thỉnh 方phương 說thuyết 。

就tựu 此thử 大đại 章chương 開khai 為vi 三tam 段đoạn 。

第đệ 一nhất 。 法pháp 說thuyết 。 第đệ 二nhị 。 譬thí 說thuyết 。 第đệ 三tam 。 亦diệc 法pháp 亦diệc 譬thí 說thuyết 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 三tam 說thuyết 者giả 。 法pháp 為vi 譬thí 本bổn 故cố 前tiền 明minh 法pháp 說thuyết 。 未vị 解giải 法pháp 說thuyết 故cố 舉cử 喻dụ 顯hiển 之chi 。 故cố 次thứ 明minh 譬thí 說thuyết 。 各các 聞văn 法Pháp 譬thí 猶do 未vị 得đắc 解giải 。 具cụ 辨biện 二nhị 門môn 方phương 乃nãi 取thủ 悟ngộ 。 故cố 〈# 化hóa 城thành 〉# 之chi 前tiền 名danh 為vi 法pháp 說thuyết 。 〈# 化hóa 城thành 〉# 之chi 後hậu 稱xưng 為vi 譬thí 說thuyết 。 又hựu 示thị 諸chư 佛Phật 內nội 有hữu 。 無vô 礙ngại 之chi 智trí 。 外ngoại 有hữu 無vô 方phương 之chi 辨biện 。 能năng 於ư 一nhất 義nghĩa 作tác 種chủng 種chủng 說thuyết 。 所sở 說thuyết 雖tuy 多đa 不bất 出xuất 法pháp 之chi 與dữ 譬thí 及cập 亦diệc 法pháp 亦diệc 譬thí 。 又hựu 眾chúng 生sanh 悟ngộ 入nhập 不bất 同đồng 故cố 適thích 化hóa 多đa 種chủng 。 或hoặc 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 從tùng 法pháp 說thuyết 門môn 入nhập 。 或hoặc 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 從tùng 譬thí 說thuyết 門môn 入nhập 。 或hoặc 有hữu 樂nhạc 具cụ 從tùng 二nhị 門môn 入nhập 。 又hựu 初sơ 說thuyết 生sanh 大Đại 乘Thừa 聞văn 慧tuệ 。 次thứ 說thuyết 生sanh 於ư 思tư 慧tuệ 。 後hậu 說thuyết 生sanh 於ư 修tu 慧tuệ 。 又hựu 初sơ 說thuyết 上thượng 根căn 人nhân 得đắc 悟ngộ 。 次thứ 說thuyết 中trung 根căn 人nhân 得đắc 悟ngộ 。 後hậu 說thuyết 下hạ 根căn 人nhân 得đắc 悟ngộ 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 上thượng 根căn 人nhân 一nhất 聞văn 則tắc 解giải 。 中trung 根căn 人nhân 再tái 說thuyết 方phương 悟ngộ 。 下hạ 根căn 人nhân 三tam 說thuyết 始thỉ 解giải 也dã 。

問vấn 。

以dĩ 何hà 惑hoặc 障chướng 三tam 根căn 不bất 解giải 。

答đáp 。

此thử 非phi 九cửu 十thập 八bát 使sử 。 何hà 以dĩ 知tri 之chi 。 羅La 漢Hán 之chi 人nhân 四tứ 住trụ 惑hoặc 傾khuynh 而nhi 猶do 未vị 解giải 一nhất 實thật 。 故cố 知tri 非phi 九cửu 十thập 八bát 使sử 也dã 。 五ngũ 住trụ 之chi 中trung 正chánh 是thị 。 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 二nhị 障chướng 之chi 中trung 為vi 智trí 障chướng 惑hoặc 。 就tựu 此thử 惑hoặc 中trung 開khai 為vi 三tam 品phẩm 。

輕khinh 品phẩm 之chi 惑hoặc 障chướng 於ư 上thượng 根căn 。 次thứ 品phẩm 之chi 惑hoặc 障chướng 於ư 中trung 根căn 。 重trọng/trùng 品phẩm 之chi 惑hoặc 障chướng 於ư 下hạ 根căn 。

問vấn 。

此thử 惑hoặc 云vân 何hà 障chướng 三tam 根căn 耶da 。

答đáp 。

由do 有hữu 此thử 惑hoặc 迷mê 於ư 權quyền 實thật 。 故cố 不bất 識thức 三tam 乘thừa 是thị 權quyền 。 一Nhất 乘Thừa 為vi 實thật 。 亦diệc 迷mê 一Nhất 乘Thừa 本bổn 有hữu 。 二Nhị 乘Thừa 本bổn 無vô 。 故cố 名danh 障chướng 三tam 根căn 也dã 。

三tam 說thuyết 義nghĩa 中trung 別biệt 自tự 有hữu 科khoa 。 如như 彼bỉ 廣quảng 說thuyết 。 就tựu 法pháp 說thuyết 中trung 開khai 為vi 四tứ 段đoạn 。

第đệ 一nhất 。 從tùng 此thử 文văn 去khứ 竟cánh 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 正chánh 明minh 法pháp 說thuyết 。 第đệ 二nhị 。 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 初sơ 一nhất 長trường/trưởng 行hành 一nhất 偈kệ 明minh 上thượng 根căn 人nhân 領lãnh 解giải 。 第đệ 三tam 。 從tùng 。

爾nhĩ 時thời 佛Phật 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

竟cánh

為vì 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 說thuyết 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 名danh 妙Diệu 法Pháp 蓮Liên 華Hoa 經Kinh 。 佛Phật 所sở 護hộ 念niệm 。

明minh 如Như 來Lai 述thuật 成thành 。 第đệ 四tứ 。 從tùng 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 汝nhữ 於ư 未vị 來lai 世thế 。

竟cánh

盡tận 迴hồi 向hướng 佛Phật 道Đạo

明minh 授thọ 上thượng 根căn 人nhân 記ký 。

就tựu 初sơ 又hựu 二nhị 。

第đệ 一nhất 。 正chánh 為vi 上thượng 根căn 人nhân 法pháp 說thuyết 。 第đệ 二nhị 。 從tùng 。

汝nhữ 等đẳng 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 聲Thanh 聞Văn 及cập 菩Bồ 薩Tát

下hạ 。 勸khuyến 弘hoằng 經kinh 。 初sơ 正chánh 說thuyết 令linh 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 勸khuyến 弘hoằng 經kinh 令linh 其kỳ 。 修tu 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 如như 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 善Thiện 財Tài 童Đồng 子Tử 。 詣nghệ 善Thiện 知Tri 識Thức 。 所sở 皆giai 明minh 二nhị 事sự 。

一nhất 云vân 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 二nhị 修tu 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 此thử 經Kinh 稱xưng 教giáo 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。 亦diệc 具cụ 二nhị 事sự 。

初sơ 法pháp 說thuyết 。 令linh 改cải 小tiểu 信tín 大đại 。 謂vị 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 後hậu 明minh 既ký 得đắc 如như 實thật 悟ngộ 。 還hoàn 令linh 如như 實thật 說thuyết 。 令linh 修tu 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 又hựu 初sơ 說thuyết 滅diệt 其kỳ 小tiểu 執chấp 生sanh 於ư 大đại 解giải 。 謂vị 智trí 慧tuệ 門môn 。 後hậu 令linh 弘hoằng 經kinh 則tắc 是thị 修tu 慈từ 悲bi 。 謂vị 福phước 德đức 門môn 。 此thử 經Kinh 令linh 二Nhị 乘Thừa 人nhân 具cụ 修tu 大Đại 乘Thừa 福phước 慧tuệ 。 故cố 名danh 教giáo 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 。

就tựu 初sơ 為vi 二nhị 。

一nhất 。 長trường/trưởng 行hành 。 二nhị 。 偈kệ 頌tụng 。 長trường/trưởng 行hành 為vi 二nhị 。

一nhất 。 緣duyên 起khởi 。 二nhị 。 正chánh 說thuyết 。 緣duyên 起khởi 有hữu 三tam 。

初sơ 。 許hứa 說thuyết 誡giới 聽thính 。 二nhị 。 簡giản 不bất 淨tịnh 眾chúng 。 三tam 。 歎thán 淨tịnh 眾chúng 。 初sơ 有hữu 三tam 句cú 。

初sơ 句cú 明minh 不bất 得đắc 不bất 說thuyết 。 以dĩ 請thỉnh 既ký 會hội 理lý 稱xưng 機cơ 。 佛Phật 若nhược 不bất 說thuyết 則tắc 乖quai 理lý 失thất 機cơ 。 故cố 云vân 。

豈khởi 得đắc 不bất 說thuyết

汝nhữ 今kim 諦đế 聽thính 。

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 誡giới 聽thính 也dã 。

諦đế 聽thính

令linh 生sanh 聞văn 慧tuệ 。

善thiện 思tư

令linh 生sanh 思tư 慧tuệ 。

念niệm 之chi

令linh 生sanh 修tu 慧tuệ 。 又hựu 。

諦đế 聽thính

令linh 離ly 散tán 亂loạn 心tâm 如như 不bất 覆phú 器khí 。

善thiện 思tư

令linh 其kỳ 悟ngộ 解giải 如như 不bất 臭xú 器khí 。

念niệm 之chi

令linh 其kỳ 憶ức 持trì 如như 不bất 漏lậu 器khí 。

吾ngô 當đương 為vì 汝nhữ

下hạ 。 第đệ 三tam 。 許hứa 為vi 說thuyết 也dã 。

說thuyết 此thử 語ngữ 時thời

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 簡giản 不bất 淨tịnh 眾chúng 也dã 。 就tựu 文văn 亦diệc 三tam 。

第đệ 一nhất 句cú 。 正chánh 明minh 罪tội 人nhân 退thoái 席tịch 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 釋thích 起khởi 去khứ 所sở 由do 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 罪tội 根căn 深thâm 重trọng 。 二nhị 者giả 。 有hữu 增tăng 上thượng 慢mạn 。 又hựu 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 大Đại 乘Thừa 中trung 有hữu 失thất 。 二nhị 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 中trung 有hữu 失thất 。 所sở 言ngôn 。

罪tội

者giả 。 定định 執chấp 小Tiểu 乘Thừa 謂vị 為vi 究cứu 竟cánh 。 乖quai 大Đại 乘Thừa 理lý 故cố 稱xưng 為vi 罪tội 。 故cố 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 云vân 。

求cầu 二Nhị 乘Thừa 者giả 名danh 為vi 不bất 善thiện

所sở 言ngôn 。

根căn

者giả 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 過quá 去khứ 修tu 習tập 小Tiểu 乘Thừa 故cố 稱xưng 為vi 根căn 。 二nhị 者giả 。 因nhân 此thử 執chấp 小tiểu 遂toại 生sanh 謗báng 大đại 故cố 名danh 為vi 根căn 。 所sở 言ngôn 。

深thâm 重trọng

者giả 。 為vi 釋thích 疑nghi 故cố 來lai 。 若nhược 封phong 執chấp 小Tiểu 乘Thừa 遂toại 障chướng 隔cách 大đại 者giả 。 三tam 根căn 聲Thanh 聞Văn 亦diệc 執chấp 小Tiểu 乘Thừa 應ưng 隔cách 於ư 大đại 。 何hà 故cố 五ngũ 千thiên 獨độc 去khứ 而nhi 三tam 根căn 住trụ 耶da 。 是thị 故cố 釋thích 云vân 。

五ngũ 千thiên 罪tội 根căn 深thâm 重trọng 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 不bất 能năng 拔bạt 濟tế 。 是thị 故cố 退thoái 席tịch 。 三tam 根căn 之chi 人nhân 雖tuy 習tập 小Tiểu 乘Thừa 。 罪tội 根căn 輕khinh 淺thiển 故cố 獨độc 住trụ 也dã 。

及cập 增tăng 上thượng 慢mạn

者giả 。 第đệ 二nhị 。 上thượng 明minh 執chấp 小tiểu 有hữu 障chướng 大đại 之chi 失thất 。 此thử 明minh 於ư 小Tiểu 乘Thừa 內nội 自tự 復phục 有hữu 失thất 。 實thật 未vị 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 道Đạo 果Quả 。 謂vị 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 道Đạo 果Quả 故cố 名danh 為vi 失thất 。 又hựu 罪tội 根căn 深thâm 重trọng 者giả 。 明minh 過quá 去khứ 世thế 失thất 。 以dĩ 於ư 過quá 去khứ 。 障chướng 他tha 聽thính 說thuyết 大Đại 乘Thừa 。 是thị 故cố 現hiện 在tại 。 不bất 聞văn 正Chánh 法Pháp 。 及cập 增tăng 上thượng 慢mạn 。 謂vị 現hiện 在tại 之chi 失thất 。 於ư 現hiện 在tại 世thế 。 值trị 釋thích 迦ca 佛Phật 。 修tu 習tập 小Tiểu 乘Thừa 。 未vị 得đắc 小tiểu 果quả 謂vị 得đắc 小tiểu 果quả 。 復phục 謂vị 此thử 果quả 以dĩ 為vi 究cứu 竟cánh 。 不bất 受thọ 大đại 法pháp 故cố 名danh 為vi 失thất 。 又hựu 以dĩ 此thử 失thất 簡giản 。 諸chư 餘dư 聲Thanh 聞Văn 。 諸chư 餘dư 聲Thanh 聞Văn 。 但đãn 有hữu 執chấp 小tiểu 之chi 失thất 。 無vô 有hữu 未vị 得đắc 小tiểu 果quả 謂vị 得đắc 小tiểu 果quả 。 是thị 故cố 餘dư 人nhân 在tại 坐tọa 。 五ngũ 千thiên 退thoái 席tịch 。 未vị 得đắc 道Đạo 諦đế 謂vị 得đắc 道Đạo 諦đế 。 未vị 證chứng 滅Diệt 諦Đế 謂vị 證chứng 滅Diệt 諦Đế 。 故cố 言ngôn 。

未vị 得đắc 謂vị 得đắc 。 未vị 證chứng 謂vị 證chứng 。

則tắc 釋thích 上thượng 增tăng 上thượng 慢mạn 義nghĩa 。

有hữu 如như 此thử 失thất 者giả

總tổng 結kết 上thượng 二nhị 失thất 也dã 。

世Thế 尊Tôn 默mặc 然nhiên 。 而nhi 不bất 制chế 止chỉ

者giả 。 第đệ 三tam 句cú 。 以dĩ 住trụ 即tức 有hữu 二nhị 損tổn 。 故cố 佛Phật 不bất 制chế 之chi 。 一nhất 者giả 。 聞văn 則tắc 起khởi 謗báng 墮đọa 惡ác 道đạo 。 二nhị 者giả 。 未vị 來lai 當đương 作tác 障chướng 隔cách 大Đại 乘Thừa 因nhân 緣duyên 。

爾nhĩ 時thời 佛Phật 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

下hạ 。 第đệ 三tam 。 歎thán 淨tịnh 眾chúng 。 文văn 有hữu 四tứ 句cú 。

一nhất 。 歎thán 淨tịnh 眾chúng 。 二nhị 。 毀hủy 不bất 淨tịnh 眾chúng 。 三tam 。 誡giới 聽thính 。 四tứ 者giả 。 受thọ 旨chỉ 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

枝chi 葉diệp 不bất 堪kham 為vi 用dụng 。 如như 五ngũ 千thiên 人nhân 無vô 法Pháp 器khí 用dụng 。 雖tuy 能năng 聞văn 一Nhất 乘Thừa 。 不bất 能năng 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 修tu 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 紹thiệu 佛Phật 業nghiệp 。 是thị 故cố 無vô 用dụng 。 貞trinh 實thật 堪kham 有hữu 柱trụ 樑lương 之chi 用dụng 。 如như 淨tịnh 眾chúng 是thị 法Pháp 器khí 。 聞văn 經Kinh 堪kham 有hữu 紹thiệu 佛Phật 業nghiệp 用dụng 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 如như 是thị

下hạ 。 毀hủy 不bất 淨tịnh 眾chúng 。 上thượng 明minh 住trụ 則tắc 有hữu 二nhị 損tổn 。 今kim 明minh 去khứ 有hữu 兩lưỡng 益ích 。

一nhất 。 現hiện 在tại 無vô 起khởi 謗báng 法pháp 之chi 罪tội 。 未vị 來lai 不bất 招chiêu 苦khổ 報báo 。 二nhị 者giả 。 聞văn 上thượng 略lược 說thuyết 作tác 未vị 來lai 信tín 解giải 因nhân 也dã 。 復phục 誡giới 聽thính 者giả 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 五ngũ 千thiên 起khởi 席tịch 大đại 眾chúng 擾nhiễu 動động 。 故cố 重trọng/trùng 令linh 諦đế 聽thính 。 二nhị 者giả 。 既ký 是thị 淨tịnh 器khí 。 堪kham 聞văn 法Pháp 故cố 令linh 諦đế 聽thính 也dã 。 次thứ 。 受thọ 旨chỉ 。 如như 文văn 易dị 知tri 。

問vấn 。

五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 既ký 不bất 堪kham 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 。 何hà 故cố 不bất 從tùng 定định 起khởi 則tắc 以dĩ 神thần 力lực 令linh 其kỳ 起khởi 去khứ 。

答đáp 。

初sơ 從tùng 定định 起khởi 則tắc 以dĩ 神thần 力lực 令linh 其kỳ 起khởi 去khứ 。 便tiện 不bất 得đắc 聞văn 於ư 略lược 說thuyết 作tác 未vị 來lai 。 得đắc 度độ 因nhân 緣duyên 。 若nhược 聞văn 於ư 廣quảng 說thuyết 則tắc 起khởi 誹phỉ 謗báng 現hiện 在tại 無vô 益ích 。 以dĩ 佛Phật 明minh 見kiến 三tam 世thế 。 故cố 有hữu 遣khiển 不bất 遣khiển 也dã 。 又hựu 初sơ 歎thán 佛Phật 二nhị 智trí 。 身thân 子tử 未vị 請thỉnh 。 無vô 因nhân 緣duyên 故cố 。 不bất 得đắc 遣khiển 之chi 。 今kim 待đãi 請thỉnh 後hậu 許hứa 說thuyết 。 宜nghi 須tu 簡giản 眾chúng 方phương 始thỉ 得đắc 遣khiển 也dã 。

問vấn 。

若nhược 佛Phật 知tri 住trụ 起khởi 謗báng 故cố 。 不bất 為vì 說thuyết 者giả 。 《# 釋thích 論luận 》# 明minh 喜hỷ 根căn 。 勝thắng 意ý 二nhị 人nhân 。 勝thắng 意ý 執chấp 小tiểu 。 喜hỷ 根căn 悟ngộ 大đại 。 遂toại 為vi 勝thắng 意ý 說thuyết 大Đại 乘Thừa 。 而nhi 勝thắng 意ý 便tiện 誹phỉ 謗báng 。 墮đọa 大đại 地địa 獄ngục 。 未vị 來lai 因nhân 此thử 畢tất 苦khổ 果quả 。 而nhi 得đắc 解giải 脫thoát 。 今kim 何hà 不bất 為vi 說thuyết 耶da 。

答đáp 。

去khứ 住trụ 俱câu 起khởi 誹phỉ 謗báng 者giả 則tắc 應ưng 為vi 說thuyết 。 如như 喜hỷ 根căn 知tri 勝thắng 意ý 聞văn 說thuyết 與dữ 不bất 說thuyết 終chung 自tự 起khởi 謗báng 。 故cố 為vi 其kỳ 說thuyết 。 法pháp 作tác 未vị 來lai 得đắc 度độ 因nhân 緣duyên 也dã 。 今kim 去khứ 則tắc 有hữu 益ích 。 住trụ 則tắc 有hữu 損tổn 。 故cố 遣khiển 令linh 去khứ 也dã 。 以dĩ 理lý 言ngôn 之chi 可khả 有hữu 三tam 句cú 。

一nhất 。 聞văn 而nhi 起khởi 謗báng 故cố 不bất 為vi 說thuyết 。 如như 五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 。 二nhị 。 聞văn 必tất 起khởi 謗báng 而nhi 為vi 說thuyết 。 如như 常thường 不bất 輕khinh 也dã 。 三tam 。 知tri 其kỳ 起khởi 謗báng 亦diệc 說thuyết 亦diệc 不bất 說thuyết 。 如như 五ngũ 千thiên 是thị 也dã 。 初sơ 為vi 生sanh 未vị 來lai 善thiện 。 故cố 令linh 其kỳ 聞văn 略lược 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 。 畏úy 其kỳ 現hiện 在tại 謗báng 。 故cố 不bất 為vi 廣quảng 說thuyết 也dã 。

問vấn 。

聞văn 略lược 說thuyết 何hà 故cố 不bất 起khởi 謗báng 。

答đáp 。

有hữu 三tam 種chủng 人nhân 。

一nhất 者giả 。 上thượng 根căn 。 菩Bồ 薩Tát 聞văn 略lược 說thuyết 則tắc 解giải 。 二nhị 。 中trung 根căn 。 則tắc 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 聞văn 略lược 說thuyết 生sanh 疑nghi 。 疑nghi 是thị 解giải 津tân 堪kham 聞văn 廣quảng 說thuyết 。 三tam 。 下hạ 根căn 。 謂vị 五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 。 聞văn 略lược 說thuyết 冥minh 然nhiên 不bất 解giải 。 聞văn 廣quảng 說thuyết 則tắc 起khởi 疑nghi 謗báng 。 又hựu 有hữu 三tam 品phẩm 人nhân 。

一nhất 。 俱câu 不bất 聞văn 廣quảng 。 略lược 謂vị 下hạ 品phẩm 人nhân 也dã 。 二nhị 。 聞văn 略lược 不bất 聞văn 廣quảng 。 謂vị 中trung 品phẩm 人nhân 也dã 。 三tam 。 廣quảng 略lược 俱câu 聞văn 。 謂vị 上thượng 品phẩm 人nhân 也dã 。

問vấn 。

如như 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 。 五ngũ 百bách 聲Thanh 聞Văn 。 雖tuy 復phục 在tại 座tòa 。 不bất 見kiến 不bất 聞văn 。 今kim 何hà 不bất 爾nhĩ 耶da 。

答đáp 。

適thích 緣duyên 不bất 同đồng 。 可khả 得đắc 兩lưỡng 經kinh 互hỗ 現hiện 。 而nhi 今kim 明minh 眾chúng 起khởi 去khứ 者giả 。 欲dục 證chứng 佛Phật 語ngữ 不bất 虛hư 。 上thượng 既ký 言ngôn 皆giai 當đương 驚kinh 疑nghi 。 及cập 增tăng 上thượng 慢mạn 。 人nhân 將tương 墜trụy 於ư 大đại 坑khanh 。 故cố 今kim 明minh 五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 則tắc 其kỳ 人nhân 也dã 。 二nhị 者giả 。 欲dục 增tăng 住trụ 眾chúng 敬kính 心tâm 。 明minh 預dự 聞văn 之chi 徒đồ 殖thực 因nhân 已dĩ 久cửu 。 宜nghi 應ưng 欣hân 慶khánh 。 又hựu 罪tội 重trọng 之chi 人nhân 不bất 堪kham 聞văn 法Pháp 。 則tắc 是thị 嘆thán 法pháp 深thâm 妙diệu 。 然nhiên 此thử 眾chúng 可khả 具cụ 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 或hoặc 是thị 實thật 行hạnh 之chi 人nhân 。 二nhị 者giả 。 是thị 化hóa 眾chúng 。 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 現hiện 童đồng 子tử 及cập 金kim 剛cang 神thần 也dã 。

問vấn 。

何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 同đồng 稟bẩm 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 有hữu 得đắc 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 信tín 解giải 。 有hữu 不bất 聞văn 耶da 。

答đáp 。

可khả 具cụ 四tứ 句cú 。

一nhất 者giả 。 始thỉ 習tập 學học 大Đại 乘Thừa 終chung 亦diệc 聞văn 大Đại 乘Thừa 。 此thử 人nhân 懸huyền 信tín 。 二nhị 者giả 。 始thỉ 習tập 大Đại 乘Thừa 。 中trung 志chí 斯tư 意ý 。 故cố 初sơ 為vi 其kỳ 說thuyết 小tiểu 。 小tiểu 心tâm 稍sảo 改cải 故cố 終chung 為vi 說thuyết 大đại 。 此thử 人nhân 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 亦diệc 信tín 。 三tam 者giả 。 本bổn 學học 大Đại 乘Thừa 而nhi 後hậu 聞văn 說thuyết 大Đại 乘Thừa 。 便tiện 退thoái 取thủ 小tiểu 。 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 六lục 十thập 菩Bồ 薩Tát 成thành 羅La 漢Hán 。 又hựu 至chí 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 。 雖tuy 聞văn 有hữu 佛Phật 性tánh 而nhi 猶do 成thành 羅La 漢Hán 。 以dĩ 此thử 例lệ 之chi 。 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 亦diệc 有hữu 。 成thành 羅La 漢Hán 者giả 。 如như 此thử 之chi 人nhân 。 聞văn 大đại 亦diệc 信tín 也dã 。 四tứ 者giả 。 有hữu 始thỉ 學học 小Tiểu 乘Thừa 而nhi 終chung 聞văn 說thuyết 大đại 。 此thử 人nhân 多đa 不bất 生sanh 信tín 。 以dĩ 其kỳ 習tập 小Tiểu 乘Thừa 日nhật 久cửu 。 若nhược 聞văn 大Đại 乘Thừa 乖quai 其kỳ 本bổn 心tâm 故cố 不bất 生sanh 信tín 也dã 。

佛Phật 告cáo 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 如như 是thị 妙diệu 法Pháp

下hạ 。 前tiền 第đệ 一nhất 明minh 緣duyên 起khởi 。 則tắc 是thị 淨tịnh 器khí 。 今kim 第đệ 二nhị 。 正chánh 說thuyết 。 明minh 授thọ 妙diệu 法Pháp 也dã 。 非phi 淨tịnh 器khí 無vô 以dĩ 受thọ 妙diệu 法Pháp 。 非phi 妙diệu 法Pháp 無vô 以dĩ 授thọ 淨tịnh 器khí 。 故cố 此thử 二nhị 種chủng 必tất 須tu 相tương 稱xứng 。 就tựu 正chánh 說thuyết 文văn 凡phàm 有hữu 四tứ 門môn 。

初sơ 。 辨biện 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 門môn 。 二nhị 。 明minh 二Nhị 乘Thừa 方phương 便tiện 門môn 。 三tam 。 示thị 得đắc 失thất 門môn 。 四tứ 。 勸khuyến 信tín 受thọ 奉phụng 持trì 門môn 。 所sở 以dĩ 明minh 此thử 四tứ 門môn 者giả 。 靈linh 山sơn 之chi 會hội 大đại 機cơ 已dĩ 熟thục 應ưng 聞văn 大đại 法pháp 。 故cố 辨biện 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 門môn 。 既ký 示thị 今kim 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 。 宜nghi 開khai 昔tích 三tam 為vi 方phương 便tiện 。 故cố 辨biện 三tam 乘thừa 方phương 便tiện 門môn 。 初sơ 門môn 明minh 今kim 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 。 後hậu 門môn 序tự 昔tích 三tam 為vi 方phương 便tiện 。 蓋cái 是thị 明minh 一nhất 化hóa 始thỉ 終chung 理lý 無vô 不bất 極cực 。 若nhược 能năng 信tín 一nhất 實thật 三tam 權quyền 則tắc 是thị 得đắc 非phi 失thất 。 如như 其kỳ 不bất 信tín 則tắc 是thị 失thất 非phi 得đắc 。 故cố 有hữu 第đệ 三tam 得đắc 失thất 門môn 也dã 。 得đắc 失thất 之chi 理lý 既ký 彰chương 。 次thứ 勸khuyến 捨xả 失thất 從tùng 得đắc 。 信tín 受thọ 奉phụng 持trì 。 故cố 有hữu 第đệ 四tứ 勸khuyến 信tín 門môn 也dã 。 又hựu 有hữu 此thử 四tứ 門môn 者giả 。 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 門môn 謂vị 根căn 本bổn 法Pháp 輪luân 。 諸chư 佛Phật 出xuất 世thế 。 但đãn 為vi 明minh 一nhất 。 大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 謂vị 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 則tắc 根căn 本bổn 法Pháp 輪luân 也dã 。 但đãn 眾chúng 生sanh 薄bạc 福phước 。 鈍độn 根căn 不bất 堪kham 受thọ 一nhất 道đạo 。 是thị 故cố 於ư 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 方phương 便tiện 說thuyết 三tam 。 謂vị 支chi 末Mạt 法Pháp 輪luân 。 既ký 從tùng 一nhất 起khởi 三tam 還hoàn 欲dục 令linh 籍tịch 三tam 通thông 一nhất 。 若nhược 能năng 知tri 三tam 為vi 歸quy 一nhất 則tắc 是thị 得đắc 非phi 失thất 。 如như 其kỳ 保bảo 三tam 不bất 受thọ 一nhất 是thị 失thất 而nhi 非phi 得đắc 。 故cố 得đắc 失thất 門môn 明minh 收thu 末mạt 歸quy 本bổn 法Pháp 輪luân 。 既ký 序tự 始thỉ 終chung 一nhất 化hóa 三tam 輪luân 事sự 周chu 。 然nhiên 後hậu 始thỉ 得đắc 勸khuyến 物vật 信tín 受thọ 。 故cố 有hữu 第đệ 四tứ 勸khuyến 信tín 門môn 也dã 。

就tựu 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 門môn 又hựu 開khai 三tam 別biệt 。

一nhất 。 釋Thích 迦Ca 自tự 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 門môn 。 亦diệc 云vân 自tự 開khai 宗tông 門môn 。 二nhị 。 引dẫn 諸chư 佛Phật 證chứng 釋thích 門môn 。 三tam 。 明minh 釋Thích 迦Ca 順thuận 同đồng 門môn 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 三tam 門môn 者giả 。 釋Thích 迦Ca 當đương 今kim 教giáo 主chủ 故cố 前tiền 自tự 開khai 宗tông 。 恐khủng 物vật 不bất 信tín 故cố 引dẫn 諸chư 佛Phật 為vi 證chứng 。 證chứng 明minh 事sự 竟cánh 然nhiên 後hậu 始thỉ 得đắc 順thuận 同đồng 也dã 。 就tựu 初sơ 章chương 之chi 內nội 又hựu 開khai 三tam 門môn 。

一nhất 。 讚tán 歎thán 門môn 。 二nhị 。 不bất 虛hư 門môn 。 三tam 。 顯hiển 教giáo 意ý 門môn 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 三tam 門môn 者giả 。 讚tán 歎thán 令linh 生sanh 信tín 解giải 。 不bất 虛hư 抑ức 其kỳ 誹phỉ 謗báng 。 開khai 解giải 杜đỗ 惑hoặc 。 緣duyên 由do 既ký 竟cánh 。 故cố 正chánh 明minh 顯hiển 教giáo 意ý 也dã 。 初sơ 文văn 二nhị 句cú 。 一nhất 法pháp 。 二nhị 譬thí 。

如như 是thị 妙diệu 法Pháp

者giả 。 此thử 顯hiển 一nhất 部bộ 之chi 旨chỉ 歸quy 。 則tắc 是thị 先tiên 明minh 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 。 題đề 以dĩ 示thị 之chi 也dã 。 妙diệu 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 體thể 妙diệu 。 謂vị 非phi 一nhất 非phi 三tam 言ngôn 忘vong 慮lự 絕tuyệt 。 二nhị 者giả 。 用dụng 妙diệu 。 非phi 三tam 非phi 一nhất 。 不bất 知tri 何hà 以dĩ 美mỹ 之chi 。 為vi 對đối 昔tích 三tam 強cường/cưỡng 歎thán 為vi 一nhất 。 故cố 《# 注chú 法pháp 華hoa 經kinh 》# 云vân 。

非phi 三tam 非phi 一nhất 盡tận 相tương/tướng 為vi 妙diệu 。 非phi 大đại 非phi 小tiểu 。 通thông 物vật 為vi 法pháp 。

也dã 。 蓋cái 是thị 什thập 肇triệu 舊cựu 宗tông 。 非phi 今kim 新tân 釋thích 也dã 。

時thời 乃nãi 說thuyết 之chi

者giả 。 歎thán 法Pháp 希hy 逢phùng 。 增tăng 敬kính 信tín 之chi 情tình 也dã 。 遠viễn 而nhi 言ngôn 之chi 。 如như 後hậu 文văn 說thuyết 億ức 億ức 萬vạn 劫kiếp 。 至chí 不bất 可khả 議nghị 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 時thời 說thuyết 是thị 經Kinh 。 近cận 而nhi 言ngôn 之chi 。 釋Thích 迦Ca 一nhất 化hóa 四tứ 十thập 餘dư 年niên 。 之chi 所sở 未vị 說thuyết 。 今kim 始thỉ 說thuyết 之chi 。 故cố 知tri 希hy 有hữu 。

如như 優ưu 曇đàm 鉢bát 華hoa 。 時thời 一nhất 現hiện 耳nhĩ

者giả 。 此thử 譬thí 上thượng 時thời 乃nãi 說thuyết 之chi 言ngôn 也dã 。 河hà 西tây 道đạo 朗lãng 云vân 。

此thử 言ngôn 靈linh 瑞thụy 華hoa 。 又hựu 云vân 空không 起khởi 華hoa 。 天Thiên 竺Trúc 有hữu 樹thụ 而nhi 無vô 其kỳ 華hoa 。 若nhược 輪Luân 王Vương 出xuất 世thế 此thử 華hoa 則tắc 現hiện 。

明minh 眾chúng 生sanh 若nhược 應ưng 聞văn 一Nhất 乘Thừa 教giáo 成thành 法Pháp 輪luân 王vương 者giả 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 乃nãi 說thuyết 是thị 經Kinh 。 故cố 靈linh 瑞thụy 華hoa 為vi 輪Luân 王Vương 之chi 相tướng 。 《# 法pháp 華hoa 》# 為vi 成thành 佛Phật 之chi 徵trưng 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 汝nhữ 等đẳng 當đương 信tín 。

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 不bất 虛hư 門môn 。 將tương 明minh 昔tích 三tam 今kim 一nhất 則tắc 言ngôn 似tự 相tương 違vi 。 恐khủng 物vật 不bất 信tín 。 是thị 故cố 今kim 明minh 佛Phật 語ngữ 不bất 虛hư 。 勸khuyến 物vật 信tín 受thọ 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 諸chư 佛Phật 隨tùy 宜nghi 。

下hạ 。 第đệ 三tam 。 明minh 顯hiển 教giáo 意ý 門môn 。 上thượng 之chi 二nhị 句cú 乃nãi 是thị 緣duyên 由do 。 今kim 此thử 一nhất 章chương 始thỉ 明minh 正chánh 說thuyết 。 就tựu 顯hiển 教giáo 意ý 復phục 開khai 二nhị 別biệt 。

一nhất 。 明minh 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 教giáo 意ý 門môn 。 二nhị 。 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 教giáo 意ý 門môn 。

隨tùy 宜nghi 所sở 說thuyết 。 意ý 趣thú 難nan 解giải

者giả 。 此thử 標tiêu 二nhị 章chương 門môn 也dã 。

初sơ 。 標tiêu 隨tùy 宜nghi 所sở 說thuyết 門môn 。 次thứ 。 標tiêu 意ý 趣thú 難nan 解giải 門môn 。 諸chư 佛Phật 說thuyết 法Pháp 。 隨tùy 二nhị 種chủng 說thuyết 。

一nhất 。 隨tùy 現hiện 實thật 說thuyết 。 二nhị 。 隨tùy 機cơ 宜nghi 說thuyết 。 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 者giả 。 謂vị 隨tùy 理lý 實thật 說thuyết 也dã 。 說thuyết 三tam 乘thừa 者giả 。 謂vị 隨tùy 機cơ 宜nghi 說thuyết 也dã 。 理lý 實thật 無vô 三tam 而nhi 說thuyết 三tam 者giả 。 隨tùy 機cơ 宜nghi 說thuyết 也dã 。

意ý 趣thú 難nan 解giải

者giả 。 上thượng 明minh 隨tùy 宜nghi 所sở 說thuyết 教giáo 。 今kim 明minh 教giáo 所sở 表biểu 理lý 也dã 。 言ngôn 三tam 意ý 若nhược 三tam 。 斯tư 不bất 名danh 難nan 解giải 。 良lương 由do 言ngôn 三tam 意ý 不bất 三tam 。 言ngôn 近cận 而nhi 意ý 遠viễn 。 是thị 故cố 意ý 趣thú 難nan 解giải 。 又hựu 意ý 若nhược 住trụ 不bất 三tam 。 亦diệc 不bất 名danh 難nan 解giải 。 今kim 言ngôn 不bất 三tam 者giả 。 明minh 其kỳ 非phi 是thị 三tam 。 非phi 謂vị 是thị 非phi 三tam 。 斯tư 則tắc 心tâm 無vô 所sở 寄ký 乃nãi 契khế 玄huyền 宗tông 。 故cố 名danh 難nan 解giải 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 釋thích 上thượng 二nhị 門môn 也dã 。 初sơ 。 釋thích 隨tùy 宜nghi 門môn 。 次thứ 。 釋thích 意ý 趣thú 難nan 解giải 門môn 也dã 。

我ngã 以dĩ 無vô 數số 方phương 便tiện

者giả 。 或hoặc 邪tà 或hoặc 正chánh 。 或hoặc 順thuận 或hoặc 違vi 。 悉tất 是thị 善thiện 巧xảo 故cố 名danh 方phương 便tiện 。 又hựu 悉tất 令linh 悟ngộ 入nhập 一nhất 道đạo 清thanh 淨tịnh 。 示thị 種chủng 種chủng 化hóa 。 為vi 一nhất 道đạo 作tác 緣duyên 由do 階giai 漸tiệm 。 故cố 名danh 方phương 便tiện 。

種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên

者giả 。 所sở 以dĩ 示thị 邪tà 正chánh 不bất 同đồng 。 違vi 順thuận 等đẳng 化hóa 者giả 。 是thị 良lương 由do 眾chúng 生sanh 根căn 性tánh 非phi 一nhất 。 入nhập 道đạo 各các 有hữu 由do 籍tịch 故cố 也dã 。 故cố 云vân 。

種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên

也dã 。

譬thí 喻dụ 言ngôn 辭từ 。 演diễn 說thuyết 諸chư 法pháp

者giả 。 上thượng 明minh 無vô 數số 方phương 便tiện 。 總tổng 明minh 八bát 相tương/tướng 成thành 道Đạo 之chi 正chánh 。 及cập 示thị 九cửu 十thập 六lục 術thuật 之chi 邪tà 。 或hoặc 作tác 調Điều 達Đạt 。 善thiện 星tinh 之chi 違vi 。 或hoặc 示thị 阿A 難Nan 。 羅la 云vân 之chi 順thuận 。 故cố 總tổng 明minh 一nhất 切thiết 善thiện 巧xảo 。 今kim 別biệt 明minh 說thuyết 法Pháp 一nhất 事sự 。 說thuyết 法Pháp 之chi 內nội 不bất 出xuất 二nhị 門môn 。

一nhất 者giả 。 種chủng 種chủng 譬thí 喻dụ 。 二nhị 者giả 。 種chủng 種chủng 言ngôn 辭từ 。 從tùng 。

無vô 數số 方phương 便tiện

至chí

種chủng 種chủng 說thuyết 法Pháp

總tổng 攝nhiếp 釋Thích 迦Ca 一nhất 切thiết 教giáo 也dã 。

是thị 法Pháp 非phi 思tư 量lượng 。 分phân 別biệt 之chi 所sở 能năng 解giải

者giả 。 此thử 釋thích 意ý 趣thú 難nan 解giải 章chương 門môn 也dã 。 如Như 來Lai 說thuyết 一nhất 切thiết 教giáo 。 為vì 令linh 眾chúng 生sanh 。 悟ngộ 入nhập 一nhất 道đạo 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 。

於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 以dĩ 智trí 方phương 便tiện 。 而nhi 演diễn 說thuyết 之chi

其kỳ 所sở 說thuyết 法Pháp 。 皆giai 悉tất 到đáo 於ư 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 地địa 。 稟bẩm 三tam 乘thừa 教giáo 者giả 思tư 量lượng 分phân 別biệt 於ư 三tam 。 終chung 不bất 解giải 三tam 教giáo 意ý 也dã 。 又hựu 五ngũ 乘thừa 以dĩ 五ngũ 心tâm 分phân 別biệt 。 終chung 不bất 解giải 言ngôn 五ngũ 意ý 不bất 五ngũ 。 故cố 言ngôn 非phi 思tư 量lượng 分phân 別biệt 。 之chi 所sở 能năng 解giải 。 又hựu 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 。 名danh 思tư 量lượng 分phân 別biệt 。 故cố 《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 》# 云vân 。

分phân 別biệt 是thị 菩Bồ 薩Tát 煩phiền 惱não 也dã

唯duy 有hữu 諸chư 佛Phật 。 乃nãi 能năng 知tri 之chi

者giả 。 上thượng 來lai 明minh 眾chúng 生sanh 不bất 解giải 教giáo 意ý 門môn 。 此thử 第đệ 二nhị 。 明minh 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 門môn 。 亦diệc 初sơ 。 標tiêu 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 釋thích 諸chư 佛Phật 能năng 解giải 。 釋thích 意ý 云vân 。

諸chư 佛Phật 唯duy 為vi 一nhất 大đại 事sự 故cố 出xuất 現hiện 世thế 。 是thị 故cố 說thuyết 一nhất 切thiết 教giáo 皆giai 為vi 顯hiển 一nhất 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 云vân 何hà 名danh 諸chư 佛Phật 。

下hạ 。 前tiền 舉cử 一nhất 大đại 事sự 以dĩ 釋thích 教giáo 意ý 。 今kim 次thứ 傳truyền 釋thích 一nhất 大đại 事sự 。 將tương 欲dục 釋thích 之chi 故cố 提đề 起khởi 為vi 章chương 門môn 也dã 。 次thứ 。 明minh 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 四tứ 句cú 釋thích 章chương 門môn 也dã 。 釋thích 此thử 四tứ 門môn 不bất 同đồng 。 今kim 略lược 明minh 三tam 義nghĩa 。 一nhất 者giả 。 依y 舊cựu 解giải 云vân 。 初sơ 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 謂vị 明minh 道Đạo 理lý 。 次thứ 後hậu 三tam 句cú 悟ngộ 前tiền 道Đạo 理lý 發phát 生sanh 三tam 慧tuệ 。 故cố 有hữu 示thị 悟ngộ 入nhập 也dã 。 二nhị 。 就tựu 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 釋thích 之chi 。 所sở 言ngôn 。

開khai

者giả 。 明minh 無vô 上thượng 義nghĩa 。 唯duy 除trừ 如Như 來Lai 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 能năng 更cánh 無vô 餘dư 事sự 。 故cố 言ngôn 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 令linh 眾chúng 生sanh 知tri 。 得đắc 清thanh 淨tịnh 故cố 。 如Như 來Lai 知tri 見kiến 者giả 。 謂vị 如Như 來Lai 能năng 證chứng 如như 實thật 義nghĩa 故cố 。 如như 〈# 壽thọ 量lượng 品phẩm 〉# 云vân 。

如Như 來Lai 如như 實thật 知tri 見kiến 。 三tam 界giới 之chi 相tướng 。 無vô 有hữu 生sanh 死tử 。 若nhược 退thoái 若nhược 出xuất 。 亦diệc 無vô 在tại 世thế 。 及cập 滅diệt 度độ 者giả 。 非phi 實thật 非phi 虛hư 。 非phi 如như 非phi 異dị 。

此thử 則tắc 如Như 來Lai 法Pháp 界Giới 也dã 。 所sở 言ngôn 。

示thị

者giả 。 明minh 同đồng 義nghĩa 。 謂vị 聲Thanh 聞Văn 。 辟Bích 支Chi 佛Phật 及cập 佛Phật 法Pháp 身thân 平bình 等đẳng 。 法Pháp 身thân 平bình 等đẳng 者giả 。 三tam 乘thừa 佛Phật 性tánh 法Pháp 身thân 更cánh 無vô 差sai 別biệt 故cố 。 所sở 言ngôn 。

悟ngộ

者giả 。 明minh 不bất 知tri 義nghĩa 。 以dĩ 二Nhị 乘Thừa 人nhân 不bất 知tri 究cứu 竟cánh 。 唯duy 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 故cố 今kim 欲dục 令linh 知tri 故cố 言ngôn 悟ngộ 。 所sở 言ngôn 。

入nhập

者giả 。 為vi 令linh 證chứng 不bất 退thoái 轉chuyển 。 地địa 示thị 現hiện 與dữ 無vô 量lượng 智trí 業nghiệp 故cố 。 詳tường 論luận 此thử 意ý 。 四tứ 門môn 則tắc 為vi 次thứ 第đệ 。

初sơ 明minh 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 則tắc 歎thán 佛Phật 知tri 見kiến 為vi 無vô 上thượng 。 雖tuy 歎thán 佛Phật 知tri 見kiến 為vi 無vô 上thượng 。 或hoặc 謂vị 獨độc 佛Phật 有hữu 此thử 知tri 見kiến 二Nhị 乘Thừa 所sở 無vô 。 是thị 故cố 第đệ 二nhị 。 次thứ 明minh 三tam 乘thừa 人nhân 同đồng 有hữu 佛Phật 性tánh 法Pháp 身thân 。 但đãn 佛Phật 悟ngộ 佛Phật 性tánh 。 故cố 名danh 法Pháp 身thân 。 二Nhị 乘Thừa 猶do 隱ẩn 故cố 稱xưng 佛Phật 性tánh 。 雖tuy 三tam 乘thừa 人nhân 同đồng 有hữu 佛Phật 性tánh 法Pháp 身thân 。 但đãn 二Nhị 乘Thừa 人nhân 不bất 知tri 唯duy 有hữu 一Nhất 乘Thừa 。 無vô 有hữu 二nhị 乘thừa 。 今kim 欲dục 令linh 知tri 故cố 次thứ 說thuyết 悟ngộ 佛Phật 知tri 見kiến 。 既ký 知tri 唯duy 一nhất 佛Phật 性tánh 無vô 有hữu 二nhị 乘thừa 。 則tắc 證chứng 不bất 退thoái 轉chuyển 。 故cố 次thứ 說thuyết 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 。 《# 論luận 》# 又hựu 兩lưỡng 番phiên 釋thích 後hậu 三tam 句cú 。

所sở 言ngôn 示thị 者giả 。 為vi 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 疑nghi 心tâm 者giả 令linh 知tri 。 如như 實thật 修tu 行hành 故cố 。 又hựu 復phục 入nhập 者giả 。 未vị 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 令linh 發phát 心tâm 故cố 。 已dĩ 發phát 心tâm 者giả 。 令linh 入nhập 大đại 法pháp 故cố 。 又hựu 復phục 入nhập 者giả 。 令linh 捨xả 聲Thanh 聞Văn 果quả 入nhập 。 大đại 菩Bồ 提Đề 故cố 。 又hựu 復phục 悟ngộ 者giả 。 令linh 外ngoại 道đạo 眾chúng 生sanh 生sanh 覺giác 悟ngộ 故cố 。 此thử 釋thích 意ý 與dữ 前tiền 異dị 者giả 。 前tiền 四tứ 句cú 並tịnh 約ước 化hóa 聲Thanh 聞Văn 。 今kim 意ý 明minh 化hóa 菩Bồ 薩Tát 及cập 外ngoại 道đạo 。 此thử 經Kinh 正chánh 化hóa 聲Thanh 聞Văn 。 次thứ 化hóa 菩Bồ 薩Tát 并tinh 及cập 外ngoại 道đạo 。 化hóa 此thử 三tam 人nhân 則tắc 總tổng 收thu 一nhất 切thiết 令linh 同đồng 歸quy 佛Phật 乘thừa 也dã 。 今kim 次thứ 依y 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 及cập 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 。 言ngôn 雖tuy 有hữu 四tứ 句cú 不bất 出xuất 二nhị 門môn 。 初sơ 之chi 二nhị 句cú 明minh 能năng 化hóa 門môn 。 後hậu 之chi 二nhị 句cú 明minh 所sở 化hóa 門môn 。 能năng 化hóa 門môn 中trung 有hữu 大đại 開khai 之chi 與dữ 曲khúc 示thị 。 所sở 化hóa 門môn 中trung 有hữu 始thỉ 悟ngộ 之chi 與dữ 終chung 入nhập 。 故cố 此thử 四tứ 門môn 無vô 義nghĩa 不bất 攝nhiếp 。 所sở 言ngôn 開khai 者giả 。 眾chúng 生sanh 佛Phật 性tánh 。 名danh 佛Phật 知tri 見kiến 。 佛Phật 性tánh 亦diệc 名danh 一Nhất 乘Thừa 。 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 言ngôn 。

畢tất 竟cánh 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 莊trang 嚴nghiêm 畢tất 竟cánh 。 二nhị 者giả 究cứu 竟cánh 畢tất 竟cánh 。 莊trang 嚴nghiêm 畢tất 竟cánh 者giả 。 謂vị 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 究cứu 竟cánh 畢tất 竟cánh 者giả 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 所sở 得đắc 一Nhất 乘Thừa 。 一Nhất 乘Thừa 者giả 名danh 為vi 佛Phật 性tánh 。 以dĩ 是thị 義nghĩa 故cố 。 我ngã 說thuyết 一nhất 切thiết 。 眾chúng 生sanh 悉tất 有hữu 佛Phật 性tánh 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 悉tất 有hữu 一Nhất 乘Thừa 。 以dĩ 無vô 明minh 覆phú 故cố 。 不bất 能năng 得đắc 見kiến 。

為vì 眾chúng 生sanh 故cố 。 說thuyết 佛Phật 性tánh 名danh 之chi 為vi 開khai 。 既ký 為vì 眾chúng 生sanh 說thuyết 。 則tắc 是thị 為vi 眾chúng 生sanh 開khai 。 所sở 以dĩ 開khai 佛Phật 性tánh 者giả 。 令linh 眾chúng 生sanh 除trừ 。 無vô 明minh 煩phiền 惱não 。 使sử 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 開khai 佛Phật 性tánh 。 則tắc 是thị 德đức 無vô 不bất 圓viên 。 使sử 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 謂vị 累lũy/lụy/luy 無vô 不bất 盡tận 。 所sở 言ngôn 示thị 者giả 。 曲khúc 示thị 五ngũ 性tánh 差sai 別biệt 之chi 義nghĩa 。 故cố 名danh 為vi 示thị 。 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 云vân 。

掘quật 出xuất 金kim 藏tạng 故cố 。 普phổ 示thị 眾chúng 生sanh 。 諸chư 覺giác 寶bảo 藏tạng 。

故cố 名danh 示thị 也dã 。 所sở 言ngôn 悟ngộ 者giả 。 大đại 開khai 曲khúc 示thị 二nhị 門môn 既ký 竟cánh 。 今kim 次thứ 知tri 有hữu 佛Phật 性tánh 名danh 之chi 為vi 悟ngộ 。 修tu 行hành 證chứng 之chi 故cố 稱xưng 為vi 入nhập 。 知tri 有hữu 佛Phật 性tánh 謂vị 十thập 信tín 以dĩ 上thượng 也dã 。 證chứng 入nhập 佛Phật 性tánh 謂vị 妙diệu 覺giác 地địa 已dĩ 還hoàn 也dã 。 舉cử 始thỉ 及cập 終chung 位vị 無vô 不bất 攝nhiếp 。 次thứ 。 結kết 章chương 。 如như 文văn 。

問vấn 。

已dĩ 知tri 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 云vân 何hà 名danh 諸chư 佛Phật 知tri 見kiến 。

答đáp 。

上thượng 已dĩ 略lược 明minh 。 今kim 次thứ 廣quảng 述thuật 。 蓋cái 是thị 波Ba 若Nhã 異dị 名danh 。 正chánh 觀quán 別biệt 目mục 。 今kim 依y 此thử 經Kinh 則tắc 是thị 四Tứ 智Trí 。

一nhất 者giả 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 二nhị 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 三tam 。 自tự 然nhiên 智trí 。 四tứ 。 無vô 師sư 智trí 。 言ngôn 一Nhất 切Thiết 智Trí 者giả 。 知tri 六lục 道đạo 眾chúng 生sanh 。 本bổn 來lai 寂tịch 滅diệt 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 本bổn 來lai 是thị 佛Phật 也dã 。 言ngôn 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 者giả 。 雖tuy 知tri 本bổn 來lai 寂tịch 滅diệt 。 於ư 眾chúng 生sanh 常thường 不bất 寂tịch 滅diệt 。 故cố 於ư 道đạo 未vị 始thỉ 二nhị 。 於ư 緣duyên 未vị 始thỉ 一nhất 。 於ư 道đạo 未vị 始thỉ 二nhị 。 故cố 六lục 道đạo 常thường 法Pháp 身thân 。 於ư 緣duyên 未vị 始thỉ 一nhất 。 故cố 法Pháp 身thân 常thường 六lục 道đạo 。 六lục 道đạo 常thường 法Pháp 身thân 。 名danh 為vi 一nhất 切thiết 智trí 。 法Pháp 身thân 常thường 六lục 道đạo 。 名danh 為vi 一nhất 切thiết 種chủng 智trí 。 任nhậm 運vận 知tri 此thử 二nhị 法pháp 。 名danh 為vi 自Tự 然Nhiên 智trí 。 此thử 三tam 不bất 從tùng 師sư 得đắc 。 稱xưng 無vô 師sư 智trí 。 此thử 之chi 四Tứ 智Trí 。 為vi 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 心tâm 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 宜nghi 應ưng 恆hằng 以dĩ 此thử 四tứ 為vi 觀quán 行hành 。 則tắc 是thị 初sơ 心tâm 佛Phật 也dã 。

諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 但đãn 教giáo 化hóa 菩Bồ 薩Tát 事sự

者giả 。 上thượng 明minh 唯duy 為vi 一nhất 道đạo 故cố 出xuất 世thế 。 今kim 明minh 唯duy 教giáo 一nhất 人nhân 也dã 。

問vấn 。

諸chư 佛Phật 教giáo 化hóa 五ngũ 乘thừa 眾chúng 生sanh 。 云vân 何hà 唯duy 教giáo 菩Bồ 薩Tát 一nhất 人nhân 耶da 。

答đáp 。

雖tuy 說thuyết 五ngũ 教giáo 為vi 顯hiển 一nhất 理lý 。 雖tuy 教giáo 五ngũ 人nhân 亦diệc 為vi 成thành 一nhất 人nhân 。 是thị 為vi 言ngôn 託thác 於ư 五ngũ 。 意ý 在tại 於ư 一nhất 。 又hựu 所sở 求cầu 之chi 道đạo 既ký 一nhất 。 求cầu 道Đạo 之chi 人nhân 亦diệc 一nhất 。 故cố 言ngôn 但đãn 教giáo 菩Bồ 薩Tát 也dã 。

諸chư 有hữu 所sở 作tác 。 常thường 為vi 一nhất 事sự

者giả 。 上thượng 明minh 說thuyết 於ư 一nhất 理lý 。 為vi 教giáo 一nhất 人nhân 。 據cứ 口khẩu 業nghiệp 也dã 。 今kim 明minh 諸chư 有hữu 所sở 作tác 者giả 。 謂vị 動động 靜tĩnh 四tứ 儀nghi 及cập 以dĩ 三tam 業nghiệp 。 一nhất 切thiết 所sở 作tác 。 皆giai 為vi 顯hiển 一nhất 理lý 。 悉tất 為vi 教giáo 一nhất 人nhân 也dã 。

如Như 來Lai 但đãn 以dĩ 。 一nhất 佛Phật 乘Thừa 故cố 。 為vì 眾chúng 生sanh 說thuyết 法Pháp 。 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 若nhược 二nhị 若nhược 三tam 。

者giả 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。 為vi 釋thích 成thành 上thượng 三tam 句cú 義nghĩa 也dã 。 良lương 由do 道Đạo 理lý 唯duy 一nhất 。 道Đạo 理lý 無vô 三tam 。 是thị 故cố 諸chư 佛Phật 。 唯duy 為vi 一nhất 事sự 故cố 出xuất 世thế 。 唯duy 為vi 教giáo 一nhất 人nhân 。 乃nãi 至chí 諸chư 有hữu 所sở 作tác 。 皆giai 為vi 顯hiển 一nhất 事sự 也dã 。 此thử 文văn 有hữu 二nhị 句cú 。

第đệ 一nhất 句cú 明minh 道Đạo 理lý 唯duy 有hữu 一nhất 。 故cố 諸chư 佛Phật 依y 於ư 一nhất 理lý 但đãn 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 云vân 。

但đãn 以dĩ 一nhất 佛Phật 乘thừa 。 為vì 眾chúng 生sanh 說thuyết 法Pháp

也dã 。

無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 若nhược 二nhị 若nhược 三tam

者giả 。 上thượng 明minh 道Đạo 理lý 唯duy 有hữu 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 今kim 明minh 道Đạo 理lý 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 餘dư 乘thừa 者giả 則tắc 緣Duyên 覺Giác 。 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 也dã 。 緣Duyên 覺Giác 乘thừa 為vi 第đệ 二nhị 。 聲Thanh 聞Văn 乘thừa 為vi 第đệ 三tam 。 故cố 言ngôn 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 若nhược 二nhị 若nhược 三tam 。

問vấn 。

何hà 故cố 知tri 然nhiên 。

答đáp 。

數số 之chi 次thứ 第đệ 謂vị 一nhất 二nhị 三tam 。 上thượng 既ký 言ngôn 但đãn 以dĩ 一nhất 佛Phật 乘thừa 。 是thị 故cố 今kim 明minh 無vô 有hữu 第đệ 二nhị 乘thừa 。 第đệ 三tam 乘thừa 。 此thử 是thị 從tùng 上thượng 數số 以dĩ 至chí 下hạ 。 故cố 為vi 次thứ 第đệ 。 所sở 以dĩ 前tiền 明minh 佛Phật 乘thừa 有hữu 者giả 。 為vi 欲dục 釋thích 成thành 上thượng 唯duy 有hữu 一nhất 事sự 。 故cố 前tiền 明minh 唯duy 有hữu 一nhất 也dã 。 文văn 相tương/tướng 歷lịch 然nhiên 。 不bất 應ưng 更cánh 有hữu 異dị 釋thích 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

若nhược 二nhị 者giả 。 聲Thanh 聞Văn 。 緣Duyên 覺Giác 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 若nhược 三tam 者giả 。 謂vị 三tam 乘thừa 之chi 中trung 大Đại 乘Thừa 也dã 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

若nhược 二nhị 者giả 。 大đại 。 小tiểu 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

若nhược 二nhị 者giả 。 人nhân 。 天thiên 乘thừa 也dã 。 若nhược 三tam 者giả 。 謂vị 三tam 乘thừa 也dã 。 此thử 悉tất 非phi 解giải 。 不bất 須tu 破phá 之chi 。

一nhất 切thiết 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 法Pháp 亦diệc 如như 是thị

者giả 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。 上thượng 明minh 唯duy 有hữu 一Nhất 乘Thừa 。 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 若nhược 二nhị 若nhược 三tam 。

時thời 眾chúng 謂vị 釋Thích 迦Ca 獨độc 作tác 此thử 判phán 則tắc 不bất 信tín 受thọ 。 是thị 故cố 今kim 引dẫn 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 為vi 證chứng 。 非phi 獨độc 我ngã 明minh 唯duy 有hữu 一Nhất 乘Thừa 。 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 亦diệc 如như 是thị 說thuyết 也dã 。

過quá 去khứ 諸chư 佛Phật

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 引dẫn 證chứng 門môn 說thuyết 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

初sơ 。 別biệt 引dẫn 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 為vi 證chứng 。 次thứ 。 總tổng 引dẫn 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 為vi 證chứng 。 一nhất 一nhất 門môn 皆giai 具cụ 三tam 句cú 。

一nhất 。 化hóa 主chủ 。 二nhị 。 教giáo 門môn 。 三tam 。 稟bẩm 教giáo 人nhân 。 此thử 三tam 則tắc 是thị 良lương 醫y 。 妙diệu 藥dược 及cập 以dĩ 病bệnh 人nhân 。 又hựu 化hóa 主chủ 則tắc 佛Phật 寶bảo 。 教giáo 門môn 為vi 法Pháp 寶bảo 。 稟bẩm 教giáo 人nhân 則tắc 是thị 僧Tăng 寶bảo 。 就tựu 教giáo 中trung 有hữu 二nhị 句cú 。

初sơ 。 總tổng 序tự 一nhất 切thiết 教giáo 也dã 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

因nhân 緣duyên 者giả 。 謂vị 三tam 乘thừa 法Pháp 。 三tam 乘thừa 法Pháp 但đãn 有hữu 名danh 字tự 。 無vô 有hữu 實thật 義nghĩa 也dã 。 譬thí 喻dụ 者giả 。 如như 從tùng 牛ngưu 出xuất 乳nhũ 。 乳nhũ 喻dụ 小Tiểu 乘Thừa 。 從tùng 乳nhũ 出xuất 醍đề 醐hồ 。 醍đề 醐hồ 喻dụ 大Đại 乘Thừa 也dã 。

是thị 法Pháp 皆giai 為vì 。 一nhất 佛Phật 乘Thừa 故cố

第đệ 二nhị 句cú 。 明minh 教giáo 所sở 表biểu 理lý 也dã 。 稟bẩm 教giáo 人nhân 亦diệc 二nhị 句cú 。 始thỉ 則tắc 聞văn 五ngũ 乘thừa 等đẳng 教giáo 。 終chung 則tắc 得đắc 於ư 一nhất 切thiết 種chủng 智trí 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 是thị 諸chư 佛Phật 但đãn 教giáo 化hóa 菩Bồ 薩Tát 。

上thượng 別biệt 明minh 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 教giáo 意ý 。 今kim 總tổng 明minh 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 教giáo 意ý 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。 上thượng 釋Thích 迦Ca 開khai 宗tông 門môn 明minh 但đãn 為vi 教giáo 一nhất 人nhân 。 唯duy 為vi 顯hiển 一nhất 理lý 。 三tam 世thế 佛Phật 教giáo 。 門môn 未vị 作tác 此thử 說thuyết 。 故cố 今kim 明minh 之chi 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 我ngã 今kim 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

下hạ 。 此thử 第đệ 三tam 。 明minh 順thuận 同đồng 門môn 。 以dĩ 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 既ký 作tác 此thử 說thuyết 。 釋Thích 迦Ca 順thuận 而nhi 同đồng 之chi 亦diệc 作tác 此thử 說thuyết 。 以dĩ 理lý 既ký 無vô 二nhị 故cố 諸chư 佛Phật 道Đạo 同đồng 。 若nhược 不bất 信tín 釋Thích 迦Ca 之chi 言ngôn 則tắc 違vi 。 三tam 世thế 佛Phật 教giáo 。 罪tội 之chi 太thái 也dã 。 若nhược 信tín 釋Thích 迦Ca 之chi 言ngôn 則tắc 信tín 三tam 世thế 佛Phật 說thuyết 。 則tắc 福phước 之chi 深thâm 也dã 。 為vi 明minh 勸khuyến 信tín 故cố 辨biện 順thuận 同đồng 也dã 。 就tựu 文văn 為vi 兩lưỡng 。

初sơ 。 明minh 顯hiển 一nhất 。 次thứ 。 明minh 破phá 二nhị 。 顯hiển 一nhất 之chi 中trung 。 初sơ 。 明minh 教giáo 門môn 。 次thứ 。 辨biện 教giáo 所sở 表biểu 理lý 。

知tri 諸chư 眾chúng 生sanh 。 有hữu 種chủng 種chủng 欲dục

者giả 。 五ngũ 乘thừa 欲dục 樂lạc 不bất 同đồng 也dã 。

深thâm 心tâm 所sở 著trước

者giả 。 習tập 五ngũ 乘thừa 欲dục 深thâm 。 是thị 故cố 著trước 於ư 五ngũ 乘thừa 也dã 。

隨tùy 其kỳ 本bổn 性tánh

者giả 。 習tập 欲dục 既ký 深thâm 則tắc 便tiện 成thành 性tánh 。 性tánh 不bất 可khả 改cải 隨tùy 而nhi 說thuyết 之chi 。

以dĩ 種chủng 種chủng 因nhân 緣duyên

者giả 。 上thượng 明minh 知tri 機cơ 。 今kim 明minh 順thuận 機cơ 說thuyết 教giáo 也dã 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 如như 此thử 皆giai 為vi 。 得đắc 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。

者giả 。 上thượng 明minh 教giáo 門môn 。 今kim 謂vị 教giáo 所sở 表biểu 理lý 也dã 。

十thập 方phương 世thế 界giới 中trung 。 尚thượng 無vô 二nhị 乘thừa 。 何hà 況huống 有hữu 三tam

者giả 。 上thượng 明minh 有hữu 一nhất 。 今kim 明minh 無vô 二nhị 也dã 。 二Nhị 乘Thừa 不bất 知tri 唯duy 有hữu 一nhất 。 是thị 故cố 明minh 有hữu 一nhất 。 不bất 知tri 無vô 有hữu 二nhị 。 是thị 故cố 今kim 破phá 二nhị 。 又hựu 欲dục 發phát 後hậu 方phương 便tiện 說thuyết 三tam 。 是thị 故cố 先tiên 明minh 道Đạo 理lý 無vô 三tam 也dã 。 但đãn 此thử 經Kinh 破phá 二nhị 凡phàm 有hữu 三tam 門môn 。

一nhất 者giả 。 用dụng 一nhất 破phá 二nhị 。 如như 前tiền 云vân 。

唯duy 有hữu 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 無vô 有hữu 餘dư 乘thừa 。 若nhược 二nhị 若nhược 三tam 。

後hậu 偈kệ 亦diệc 云vân 。

唯duy 有hữu 一nhất 事sự 實thật 。 餘dư 二nhị 則tắc 非phi 真chân 。

是thị 為vi 以dĩ 一nhất 破phá 二nhị 。 二nhị 者giả 。 以dĩ 二nhị 破phá 三tam 。 則tắc 如như 今kim 文văn 。

尚thượng 無vô 二nhị 乘thừa 。 何hà 況huống 有hữu 三tam

二Nhị 乘Thừa 者giả 緣Duyên 覺Giác 也dã 。 三tam 乘thừa 者giả 聲Thanh 聞Văn 也dã 。 緣Duyên 覺Giác 為vi 勝thắng 於ư 理lý 尚thượng 無vô 。 聲Thanh 聞Văn 為vi 劣liệt 豈khởi 當đương 得đắc 有hữu 。 此thử 意ý 明minh 至chí 理lý 尚thượng 不bất 可khả 有hữu 二nhị 。 何hà 況huống 有hữu 三tam 耶da 。 又hựu 作tác 此thử 破phá 者giả 。 法pháp 華hoa 之chi 會hội 乃nãi 通thông 為vi 三tam 乘thừa 而nhi 正chánh 破phá 聲Thanh 聞Văn 。 故cố 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân 。

為vì 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 說thuyết 大Đại 乘Thừa 經Kinh

是thị 以dĩ 今kim 舉cử 無vô 緣Duyên 覺Giác 之chi 勝thắng 指chỉ 斥xích 聲Thanh 聞Văn 之chi 劣liệt 。 此thử 名danh 以dĩ 二nhị 破phá 三tam 也dã 。 三tam 者giả 。 以dĩ 三tam 破phá 二nhị 。 明minh 於ư 一nhất 佛Phật 乘Thừa 。 方phương 便tiện 說thuyết 三tam 。 三tam 既ký 是thị 權quyền 。 二nhị 豈khởi 是thị 實thật 耶da 。 前tiền 之chi 二nhị 門môn 以dĩ 無vô 斥xích 有hữu 。 後hậu 之chi 一nhất 門môn 以dĩ 權quyền 破phá 實thật 。

舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 諸chư 佛Phật 出xuất 於ư 世thế 。

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 三tam 乘thừa 方phương 便tiện 門môn 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。 有hữu 近cận 。 遠viễn 二nhị 義nghĩa 。 所sở 言ngôn 遠viễn 者giả 。 上thượng 之chi 三tam 門môn 既ký 明minh 一Nhất 乘Thừa 是thị 真chân 實thật 。 則tắc 宜nghi 辨biện 昔tích 三tam 為vi 方phương 便tiện 。 蓋cái 明minh 今kim 昔tích 始thỉ 終chung 權quyền 實thật 兩lưỡng 教giáo 意ý 也dã 。 次thứ 明minh 近cận 相tương 生sanh 者giả 。 從tùng 前tiền 以dĩ 一nhất 破phá 二nhị 及cập 借tá 二nhị 破phá 三tam 。

時thời 眾chúng 疑nghi 云vân 。

道Đạo 理lý 唯duy 一nhất 。 尚thượng 無vô 有hữu 二nhị 。 何hà 況huống 有hữu 三tam 者giả 。 如Như 來Lai 是thị 體thể 理lý 之chi 人nhân 。 初sơ 出xuất 世thế 則tắc 應ưng 宣tuyên 說thuyết 唯duy 有hữu 一nhất 理lý 。 無vô 有hữu 三tam 乘thừa 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 道Đạo 理lý 有hữu 一nhất 而nhi 不bất 說thuyết 一nhất 。 無vô 有hữu 三tam 乘thừa 。 而nhi 說thuyết 三tam 耶da 。 豈khởi 非phi 無vô 而nhi 言ngôn 有hữu 。 有hữu 而nhi 言ngôn 無vô 。 欺khi 誑cuống 我ngã 耶da 。 是thị 故cố 釋thích 云vân 。

雖tuy 道Đạo 理lý 有hữu 一nhất 無vô 三tam 。 但đãn 為vì 汝nhữ 等đẳng 五ngũ 濁trược 障chướng 深thâm 不bất 堪kham 受thọ 一nhất 。 是thị 故cố 諸chư 佛Phật 。 方phương 便tiện 說thuyết 三tam 。 過quá 在tại 眾chúng 生sanh 。 咎cữu 非phi 諸chư 佛Phật 也dã 。 令linh 二Nhị 乘Thừa 人nhân 深thâm 自tự 悔hối 責trách 。 歸quy 仰ngưỡng 如Như 來Lai 。

二nhị 者giả 。 為vi 釋thích 成thành 上thượng 道Đạo 理lý 唯duy 一nhất 。 以dĩ 由do 五ngũ 濁trược 故cố 方phương 便tiện 說thuyết 三tam 。 故cố 知tri 道Đạo 理lý 唯duy 一nhất 也dã 。 就tựu 文văn 為vi 三tam 。

初sơ 。 總tổng 標tiêu 諸chư 佛Phật 。 出xuất 五ngũ 濁trược 世thế 。 次thứ 。 別biệt 列liệt 五ngũ 濁trược 名danh 。 三tam 者giả 。 釋thích 。

劫kiếp 濁trược

者giả 。 謂vị 惡ác 時thời 也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 先tiên 明minh 劫kiếp 濁trược 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân

正chánh 為vi 釋thích 疑nghi 。 疑nghi 云vân 。

諸chư 佛Phật 於ư 何hà 時thời 中trung 。 說thuyết 三tam 乘thừa 是thị 方phương 便tiện 。 為vì 斷đoạn 彼bỉ 疑nghi 。 諸chư 佛Phật 出xuất 五ngũ 濁trược 惡ác 世thế 。 謂vị 劫kiếp 濁trược 等đẳng 。 故cố 初sơ 明minh 劫kiếp 濁trược 也dã 。

又hựu 劫kiếp 濁trược 通thông 。 於ư 劫kiếp 濁trược 中trung 分phần/phân 五ngũ 濁trược 耳nhĩ 。 若nhược 以dĩ 法pháp 辨biện 時thời 。 應ưng 言ngôn 濁trược 劫kiếp 。 今kim 以dĩ 時thời 目mục 法pháp 。 故cố 云vân 劫kiếp 濁trược 耳nhĩ 。 次thứ 。

煩phiền 惱não 濁trược

者giả 。 成thành 前tiền 劫kiếp 濁trược 及cập 眾chúng 生sanh 濁trược 也dã 。 次thứ 眾chúng 生sanh 濁trược 。 後hậu 明minh 見kiến 濁trược 者giả 。 眾chúng 生sanh 必tất 起khởi 煩phiền 惱não 。 不bất 必tất 起khởi 見kiến 。 欲dục 明minh 前tiền 是thị 在tại 家gia 起khởi 愛ái 眾chúng 生sanh 。 今kim 是thị 出xuất 家gia 起khởi 見kiến 外ngoại 道đạo 。 故cố 明minh 見kiến 濁trược 。 故cố 下hạ 偈kệ 中trung 皆giai 先tiên 明minh 愛ái 後hậu 辨biện 見kiến 。 具cụ 起khởi 愛ái 見kiến 者giả 。 去khứ 三tam 小tiểu 劫kiếp 近cận 。 是thị 短đoản 命mạng 眾chúng 生sanh 。 故cố 後hậu 辨biện 命mạng 濁trược 。 經kinh 列liệt 此thử 五ngũ 。 則tắc 次thứ 第đệ 也dã 。 煩phiền 惱não 與dữ 見kiến 正chánh 是thị 濁trược 體thể 。 此thử 二nhị 成thành 眾chúng 生sanh 。 故cố 名danh 眾chúng 生sanh 濁trược 。 故cố 經Kinh 云vân 。

心tâm 垢cấu 故cố 眾chúng 生sanh 垢cấu

也dã 。

問vấn 。

五ngũ 濁trược 與dữ 三tam 障chướng 何hà 異dị 。

答đáp 。

三tam 障chướng 障chướng 礙ngại 聖thánh 道Đạo 。 及cập 聖thánh 道Đạo 方phương 便tiện 。 此thử 義nghĩa 則tắc 重trọng/trùng 。 故cố 有hữu 三tam 障chướng 者giả 不bất 得đắc 入nhập 於ư 聖thánh 道Đạo 。 五ngũ 濁trược 則tắc 通thông 。 故cố 諸chư 佛Phật 為vi 五ngũ 濁trược 眾chúng 生sanh 。 說thuyết 三tam 乘thừa 教giáo 。

問vấn 。

既ký 有hữu 業nghiệp 障chướng 。 云vân 何hà 無vô 業nghiệp 濁trược 。

答đáp 。

如Như 《# 毘Tỳ 尼Ni 母Mẫu 經Kinh 》# 云Vân

亦diệc 說thuyết 業nghiệp 濁trược 沒một 於ư 見kiến 濁trược 。 屬thuộc 煩phiền 惱não 濁trược 攝nhiếp 。

今kim 明minh 則tắc 眾chúng 生sanh 濁trược 是thị 業nghiệp 濁trược 也dã 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 既ký 有hữu 愛ái 見kiến 煩phiền 惱não 則tắc 起khởi 身thân 口khẩu 意ý 。 三tam 種chủng 惡ác 業nghiệp 。 故cố 名danh 業nghiệp 濁trược 。 何hà 以dĩ 知tri 然nhiên 。 若nhược 但đãn 意ý 地địa 有hữu 諸chư 煩phiền 惱não 不bất 起khởi 。 身thân 口khẩu 業nghiệp 者giả 。 非phi 惡ác 眾chúng 生sanh 。 不bất 名danh 眾chúng 生sanh 濁trược 也dã 。 故cố 知tri 眾chúng 生sanh 濁trược 則tắc 是thị 業nghiệp 濁trược 。

問vấn 。

五ngũ 濁trược 俱câu 障chướng 一nhất 三tam 。 何hà 故cố 說thuyết 三tam 不bất 說thuyết 一nhất 。

答đáp 。

一nhất 深thâm 三tam 淺thiển 。 雖tuy 有hữu 五ngũ 濁trược 得đắc 說thuyết 三tam 乘thừa 。 然nhiên 有hữu 四tứ 句cú 。

一nhất 者giả 。 有hữu 五ngũ 濁trược 障chướng 一Nhất 乘Thừa 。 則tắc 昔tích 聲Thanh 聞Văn 人nhân 不bất 堪kham 聞văn 一Nhất 乘Thừa 是thị 也dã 。 二nhị 者giả 。 五ngũ 濁trược 不bất 障chướng 一Nhất 乘Thừa 。 謂vị 凡phàm 夫phu 人nhân 。 有hữu 五ngũ 濁trược 得đắc 聞văn 一Nhất 乘Thừa 教giáo 是thị 也dã 。

問vấn 。

同đồng 有hữu 五ngũ 濁trược 。 何hà 故cố 有hữu 得đắc 聞văn 一Nhất 乘Thừa 。 不bất 得đắc 聞văn 一Nhất 乘Thừa 。

答đáp 。

雖tuy 同đồng 五ngũ 濁trược 。 但đãn 有hữu 一Nhất 乘Thừa 機cơ 則tắc 聞văn 。 無vô 則tắc 不bất 聞văn 。

三tam 者giả 。 無vô 五ngũ 濁trược 得đắc 聞văn 一Nhất 乘Thừa 。 則tắc 法pháp 華hoa 會hội 。 聲Thanh 聞Văn 是thị 也dã 。

四tứ 者giả 無vô 五ngũ 濁trược 不bất 聞văn 一Nhất 乘Thừa 。 謂vị 不bất 聞văn 法Pháp 華hoa 。 聲Thanh 聞Văn 是thị 也dã 。

問vấn 。

同đồng 無vô 五ngũ 濁trược 。 何hà 故cố 有hữu 聞văn 不bất 聞văn 。

答đáp 。

雖tuy 同đồng 無vô 五ngũ 濁trược 。 但đãn 有hữu 一Nhất 乘Thừa 機cơ 則tắc 聞văn 。 無vô 則tắc 不bất 聞văn 。

問vấn 。

有hữu 一Nhất 乘Thừa 機cơ 則tắc 聞văn 。 無vô 則tắc 不bất 聞văn 。 云vân 何hà 五ngũ 濁trược 。 障chướng 一Nhất 乘Thừa 不bất 障chướng 一Nhất 乘Thừa 耶da 。

答đáp 。

五ngũ 濁trược 必tất 障chướng 一Nhất 乘Thừa 。 但đãn 一Nhất 乘Thừa 機cơ 強cường/cưỡng 。 五ngũ 濁trược 障chướng 弱nhược 。 是thị 故cố 得đắc 聞văn 。

問vấn 。

三tam 根căn 聲Thanh 聞Văn 大Đại 通Thông 智Trí 勝Thắng 佛Phật 。 所sở 已dĩ 聞văn 一Nhất 乘Thừa 則tắc 有hữu 一Nhất 乘Thừa 機cơ 。 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 。 後hậu 何hà 故cố 不bất 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 。

答đáp 。

雖tuy 有hữu 一Nhất 乘Thừa 機cơ 。 但đãn 三tam 執chấp 既ký 強cường/cưỡng 。 一Nhất 乘Thừa 機cơ 弱nhược 。 要yếu 待đãi 聞văn 諸chư 方Phương 等Đẳng 經kinh 陶đào 練luyện 其kỳ 心tâm 。 方phương 堪kham 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 也dã 。

問vấn 。

云vân 何hà 名danh 濁trược 。

答đáp 。

濁trược 是thị 不bất 淨tịnh 義nghĩa 。 譬thí 如như 濁trược 水thủy 不bất 能năng 見kiến 物vật 。 眾chúng 生sanh 心tâm 濁trược 不bất 能năng 知tri 見kiến 一Nhất 乘Thừa 理lý 。 故cố 名danh 濁trược 也dã 。 (# 《# 薩tát 遮già 尼ni 健kiện 經kinh 》# 有hữu 十thập 二nhị 濁trược 。

一nhất 示thị 現hiện 劫kiếp 濁trược 。 二nhị 示thị 現hiện 時thời 濁trược 。 三tam 示thị 現hiện 眾chúng 生sanh 濁trược 。 四tứ 示thị 現hiện 煩phiền 惱não 濁trược 。 五ngũ 示thị 現hiện 命mạng 濁trược 。 六lục 示thị 現hiện 三tam 乘thừa 差sai 別biệt 濁trược 。 七thất 示thị 現hiện 不bất 淨tịnh 國quốc 土độ 濁trược 。 八bát 示thị 現hiện 難nan 化hóa 眾chúng 生sanh 濁trược 。 九cửu 示thị 現hiện 說thuyết 種chủng 種chủng 煩phiền 惱não 濁trược 。 十thập 示thị 現hiện 外ngoại 道đạo 亂loạn 濁trược 。 十thập 一nhất 示thị 現hiện 魔ma 濁trược 。 十thập 二nhị 示thị 現hiện 魔ma 業nghiệp 濁trược 。

劫kiếp 濁trược 亂loạn 時thời

者giả 。 釋thích 五ngũ 濁trược 義nghĩa 而nhi 起khởi 三tam 乘thừa 教giáo 。 五ngũ 濁trược 之chi 中trung 偏thiên 言ngôn 劫kiếp 濁trược 亂loạn 時thời 者giả 。 以dĩ 近cận 三tam 小tiểu 劫kiếp 時thời 眾chúng 生sanh 煩phiền 惱não 。 並tịnh 皆giai 增tăng 盛thịnh 。 故cố 言ngôn 劫kiếp 濁trược 亂loạn 時thời 。 眾chúng 生sanh 垢cấu 重trọng 。 慳san 貪tham 嫉tật 妬đố 者giả 。 出xuất 垢cấu 重trọng/trùng 事sự 也dã 。 貪tham 是thị 三tam 毒độc 中trung 一nhất 毒độc 。 慳san 嫉tật 是thị 十thập 纏triền 中trung 二nhị 纏triền 。 所sở 以dĩ 別biệt 舉cử 此thử 三tam 者giả 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 此thử 三tam 既ký 重trọng/trùng 但đãn 在tại 欲dục 界giới 。 故cố 偏thiên 說thuyết 重trọng/trùng 也dã 。 二nhị 者giả 。 慳san 貪tham 是thị 貧bần 窮cùng 業nghiệp 。 嫉tật 妬đố 是thị 下hạ 賤tiện 因nhân 。 貧bần 窮cùng 業nghiệp 中trung 惜tích 自tự 物vật 故cố 慳san 。 引dẫn 取thủ 他tha 物vật 故cố 為vi 貪tham 。 下hạ 賤tiện 業nghiệp 中trung 忌kỵ 他tha 外ngoại 財tài 為vi 嫉tật 。 忌kỵ 他tha 內nội 正chánh 報báo 為vi 妬đố 。 貧bần 窮cùng 下hạ 賤tiện 之chi 因nhân 。 尚thượng 不bất 得đắc 人nhân 天thiên 乘thừa 。 何hà 況huống 佛Phật 乘thừa 。 以dĩ 佛Phật 乘thừa 是thị 富phú 貴quý 乘thừa 故cố 也dã 。 於ư 五ngũ 乘thừa 中trung 最tối 上thượng 故cố 為vi 貴quý 。 具cụ 足túc 萬vạn 德đức 故cố 為vi 富phú 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 。

豪hào 貴quý 如như 是thị 有hữu 大đại 勢thế 力lực

大đại 富phú 長trưởng 者giả 。 即tức 是thị 如Như 來Lai 。

成thành 就tựu 諸chư 不bất 善thiện 根căn

者giả 。 上thượng 別biệt 明minh 一nhất 使sử 兩lưỡng 纏triền 。 即tức 是thị 在tại 家gia 眾chúng 生sanh 。 謂vị 煩phiền 惱não 濁trược 。 即tức 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 云vân 毒độc 蟲trùng 也dã 。 今kim 總tổng 明minh 二nhị 不bất 善thiện 根căn 及cập 諸chư 纏triền 垢cấu 。 即tức 出xuất 家gia 外ngoại 道đạo 。 謂vị 見kiến 濁trược 。 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 中trung 惡ác 鬼quỷ 也dã 。

故cố 諸chư 佛Phật 於ư 。 一nhất 佛Phật 乘thừa 分phân 別biệt 說thuyết 三tam

者giả 。 上thượng 明minh 五ngũ 濁trược 增tăng 盛thịnh 不bất 堪kham 受thọ 一nhất 。 故cố 今kim 明minh 方phương 便tiện 說thuyết 三tam 也dã 。

若nhược 我ngã 弟đệ 子tử 自tự 謂vị

者giả 。 第đệ 三tam 。 示thị 得đắc 失thất 門môn 。 上thượng 來lai 明minh 道Đạo 理lý 唯duy 一nhất 。 次thứ 明minh 五ngũ 濁trược 方phương 便tiện 有hữu 三tam 。 權quyền 實thật 有hữu 無vô 皎hiệu 然nhiên 可khả 信tín 。 如như 其kỳ 不bất 信tín 即tức 是thị 惡ác 人nhân 。 故cố 次thứ 明minh 得đắc 失thất 。 然nhiên 能năng 被bị 之chi 教giáo 不bất 出xuất 實thật 之chi 與dữ 權quyền 。 稟bẩm 教giáo 之chi 人nhân 亦diệc 唯duy 有hữu 得đắc 之chi 與dữ 失thất 。 斯tư 事sự 攝nhiếp 一nhất 化hóa 事sự 竟cánh 矣hĩ 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

前tiền 明minh 失thất 。 次thứ 明minh 得đắc 。 得đắc 失thất 各các 有hữu 二nhị 人nhân 。 合hợp 成thành 四tứ 人nhân 也dã 。 失thất 中trung 二nhị 人nhân 者giả 。 第đệ 一nhất 是thị 未vị 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 謂vị 已dĩ 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 。 不bất 信tín 《# 法pháp 華hoa 》# 。 第đệ 二nhị 已dĩ 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 果quả 而nhi 小Tiểu 乘Thừa 果quả 非phi 究cứu 竟cánh 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 。 不bất 追truy 求cầu 大đại 。 亦diệc 名danh 為vi 失thất 。 初sơ 是thị 凡phàm 失thất 。 後hậu 是thị 聖thánh 失thất 。 此thử 二nhị 總tổng 攝nhiếp 一nhất 切thiết 失thất 事sự 盡tận 也dã 。

若nhược 我ngã 弟đệ 子tử 。 自tự 謂vị 阿A 羅La 漢Hán 等đẳng

者giả 。 上thượng 明minh 一Nhất 乘Thừa 是thị 真chân 實thật 。 三tam 乘thừa 是thị 方phương 便tiện 。 今kim 失thất 此thử 二nhị 意ý 。 蓋cái 明minh 執chấp 小tiểu 是thị 實thật 。 迷mê 三tam 是thị 權quyền 也dã 。 此thử 明minh 未vị 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 究cứu 竟cánh 果quả 謂vị 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 究cứu 竟cánh 果quả 。 此thử 敘tự 小Tiểu 乘Thừa 中trung 之chi 失thất 。 即tức 五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 是thị 也dã 。

不bất 聞văn 不bất 知tri 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 但đãn 教giáo 化hóa 菩Bồ 薩Tát

者giả 。 此thử 文văn 辨biện 不bất 知tri 。 同đồng 歸quy 一Nhất 乘Thừa 。 即tức 迷mê 於ư 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 也dã 。 是thị 敘tự 大Đại 乘Thừa 中trung 之chi 失thất 也dã 。 不bất 聞văn 者giả 。 不bất 聞văn 教giáo 也dã 。 不bất 知tri 者giả 。 不bất 知tri 理lý 也dã 。 上thượng 五ngũ 千thiên 人nhân 不bất 聞văn 廣quảng 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 。 故cố 云vân 不bất 聞văn 不bất 知tri 也dã 。

此thử 非phi 佛Phật 弟đệ 子tử

下hạ 。 前tiền 兩lưỡng 句cú 牒điệp 謂vị 情tình 。 今kim 此thử 文văn 判phán 得đắc 失thất 也dã 。 五ngũ 千thiên 之chi 徒đồ 未vị 得đắc 小Tiểu 乘Thừa 究cứu 竟cánh 謂vị 得đắc 究cứu 竟cánh 。 保bảo 執chấp 小Tiểu 乘Thừa 則tắc 小Tiểu 乘Thừa 不bất 攝nhiếp 。 而nhi 不bất 聞văn 不bất 知tri 。 但đãn 教giáo 化hóa 菩Bồ 薩Tát 。 此thử 人nhân 迷mê 大đại 則tắc 大Đại 乘Thừa 不bất 攝nhiếp 。 故cố 非phi 佛Phật 弟đệ 子tử 。 以dĩ 非phi 佛Phật 弟đệ 子tử 。 明minh 非phi 內nội 凡phàm 夫phu 。 下hạ 明minh 非phi 七thất 聖thánh 人nhân 也dã 。

又hựu 舍Xá 利Lợi 弗Phất

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 聖thánh 失thất 也dã 。 亦diệc 有hữu 三tam 句cú 。

初sơ 句cú 。 明minh 已dĩ 得đắc 羅La 漢Hán 。 自tự 保bảo 究cứu 竟cánh 執chấp 三tam 乘thừa 教giáo 。 不bất 識thức 權quyền 也dã 。

不bất 進tiến 求cầu

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 不bất 識thức 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 也dã 。

當đương 知tri 此thử 輩bối

下hạ 。 第đệ 三tam 句cú 。 判phán 得đắc 失thất 也dã 。 羅La 漢Hán 望vọng 大Đại 乘Thừa 。 實thật 非phi 究cứu 竟cánh 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 。 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 故cố 不bất 進tiến 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 當đương 知tri 亦diệc 是thị 。 增tăng 上thượng 慢mạn 人nhân 也dã 。

問vấn 。

今kim 明minh 增tăng 上thượng 慢mạn 。 與dữ 前tiền 增tăng 上thượng 慢mạn 有hữu 何hà 異dị 。

答đáp 。

上thượng 已dĩ 釋thích 竟cánh 。 今kim 更cánh 明minh 異dị 者giả 。 初sơ 人nhân 有hữu 二nhị 種chủng 增tăng 上thượng 慢mạn 。

一nhất 者giả 。 未vị 得đắc 小tiểu 究cứu 竟cánh 謂vị 得đắc 小tiểu 究cứu 竟cánh 。 是thị 小Tiểu 乘Thừa 增tăng 上thượng 慢mạn 。 二nhị 者giả 。 保bảo 此thử 妄vọng 情tình 復phục 不bất 進tiến 求cầu 大Đại 乘Thừa 。 謂vị 大Đại 乘Thừa 增tăng 上thượng 慢mạn 也dã 。 後hậu 人nhân 已dĩ 得đắc 小tiểu 果quả 。 但đãn 小tiểu 果quả 望vọng 大Đại 乘Thừa 。 非phi 究cứu 竟cánh 謂vị 究cứu 竟cánh 。 但đãn 有hữu 大đại 中trung 增tăng 上thượng 慢mạn 。 無vô 小tiểu 中trung 慢mạn 也dã 。

問vấn 。

何hà 以dĩ 得đắc 知tri 有hữu 兩lưỡng 人nhân 耶da 。

答đáp 。

後hậu 文văn 明minh 人nhân 異dị 於ư 前tiền 人nhân 。 是thị 故cố 知tri 二nhị 人nhân 異dị 也dã 。 又hựu 前tiền 文văn 判phán 凡phàm 失thất 。 非phi 佛Phật 弟đệ 子tử 。 非phi 阿A 羅La 漢Hán 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 故cố 知tri 是thị 凡phàm 夫phu 失thất 也dã 。 後hậu 文văn 判phán 失thất 。 直trực 云vân 是thị 增tăng 上thượng 慢mạn 也dã 。 其kỳ 既ký 是thị 羅La 漢Hán 。 不bất 得đắc 非phi 佛Phật 弟đệ 子tử 。 及cập 非phi 羅La 漢Hán 。 但đãn 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 不bất 志chí 求cầu 佛Phật 。 故cố 與dữ 其kỳ 增tăng 上thượng 慢mạn 名danh 也dã 。

問vấn 。

此thử 的đích 是thị 何hà 物vật 人nhân 耶da 。

答đáp 。

通thông 說thuyết 一nhất 切thiết 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 羅La 漢Hán 。 而nhi 正chánh 主chủ 三tam 根căn 。 聲Thanh 聞Văn 是thị 也dã 。 故cố 舍Xá 利Lợi 弗Phất 云vân 。

爾nhĩ 時thời 心tâm 自tự 謂vị 。 得đắc 至chí 於ư 滅diệt 度độ

乃nãi 至chí 迦Ca 葉Diếp 中trung 根căn 亦diệc 作tác 此thử 執chấp 。 現hiện 〈# 信tín 解giải 品phẩm 〉# 及cập 〈# 化hóa 城thành 品phẩm 〉# 也dã 。

問vấn 。

凡phàm 夫phu 人nhân 未vị 得đắc 羅La 漢Hán 。 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 。 聖thánh 人nhân 實thật 得đắc 羅La 漢Hán 亦diệc 自tự 謂vị 究cứu 竟cánh 。 兩lưỡng 人nhân 何hà 異dị 。

答đáp 。

兩lưỡng 人nhân 未vị 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 。 自tự 謂vị 略lược 同đồng 。 若nhược 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 則tắc 五ngũ 千thiên 凡phàm 夫phu 不bất 生sanh 信tín 受thọ 。 聖thánh 人nhân 則tắc 生sanh 信tín 。 故cố 文văn 云vân 。

若nhược 實thật 得đắc 羅La 漢Hán 。 若nhược 不bất 信tín 此thử 法Pháp 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 也dã 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 舉cử 得đắc 釋thích 失thất 即tức 明minh 得đắc 也dã 。 亦diệc 有hữu 二nhị 人nhân 。

初sơ 。 明minh 佛Phật 在tại 世thế 羅La 漢Hán 為vi 得đắc 。 次thứ 。 明minh 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 羅La 漢Hán 為vi 得đắc 。 初sơ 佛Phật 在tại 世thế 羅La 漢Hán 得đắc 者giả 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 斥xích 凡phàm 。 二nhị 者giả 。 擊kích 聖thánh 。 言ngôn 斥xích 凡phàm 者giả 。 明minh 若nhược 實thật 得đắc 羅La 漢Hán 。 聞văn 一Nhất 乘Thừa 必tất 信tín 受thọ 。 則tắc 知tri 第đệ 一nhất 人nhân 不bất 信tín 《# 法pháp 華hoa 》# 。 非phi 羅La 漢Hán 也dã 。 故cố 是thị 舉cử 得đắc 以dĩ 斥xích 初sơ 失thất 。 言ngôn 擊kích 聖thánh 者giả 。 明minh 實thật 得đắc 羅La 漢Hán 必tất 信tín 此thử 法pháp 。 如như 其kỳ 不bất 信tín 便tiện 非phi 羅La 漢Hán 。 即tức 用dụng 此thử 文văn 擊kích 第đệ 二nhị 實thật 得đắc 羅La 漢Hán 人nhân 。 令linh 捨xả 小tiểu 果quả 進tiến 求cầu 大Đại 道Đạo 也dã 。

除trừ 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 現hiện 前tiền 無vô 佛Phật

者giả 。 第đệ 二nhị 。 明minh 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 羅La 漢Hán 得đắc 。 前tiền 亦diệc 是thị 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 羅La 漢Hán 得đắc 。 今kim 是thị 不bất 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 羅La 漢Hán 得đắc 也dã 。 此thử 文văn 為vi 釋thích 疑nghi 故cố 來lai 。 疑nghi 者giả 云vân 。

叵phả 有hữu 羅La 漢Hán 亦diệc 不bất 聞văn 不bất 知tri 。 但đãn 教giáo 化hóa 菩Bồ 薩Tát 事sự 以dĩ 不phủ 。 又hựu 有hữu 阿A 羅La 漢Hán 。 不bất 信tín 權quyền 實thật 以dĩ 不phủ 。 因nhân 前tiền 二nhị 文văn 生sanh 此thử 二nhị 疑nghi 也dã 。 是thị 故cố 釋thích 云vân 。

佛Phật 在tại 世thế 。 羅La 漢Hán 聞văn 《# 法pháp 華hoa 》# 必tất 信tín 。 唯duy 除trừ 滅diệt 度độ 後hậu 。 現hiện 前tiền 無vô 佛Phật 。 此thử 之chi 羅La 漢Hán 不bất 信tín 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

亦diệc 為vi 釋thích 疑nghi 。 疑nghi 云vân 。

從tùng 佛Phật 聞văn 法Pháp 起khởi 謗báng 心tâm 。 云vân 何hà 佛Phật 不bất 成thành 不bất 堪kham 說thuyết 法Pháp 人nhân 。 為vi 斷đoạn 此thử 疑nghi 。 除trừ 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 現hiện 前tiền 無vô 佛Phật 。 故cố 起khởi 謗báng 耳nhĩ 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 釋thích 上thượng 羅La 漢Hán 不bất 信tín 一Nhất 乘Thừa 義nghĩa 也dã 。 以dĩ 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 難nan 聞văn 難nan 解giải 。 阿A 羅La 漢Hán 作tác 佛Phật 此thử 人nhân 難nan 得đắc 。

《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân

《# 法pháp 華hoa 》# 明minh 羅La 漢Hán 作tác 佛Phật 。 義nghĩa 最tối 甚thậm 深thâm 。 羅La 漢Hán 作tác 佛Phật 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 論luận 者giả 正chánh 可khả 論luận 其kỳ 餘dư 事sự 。

龍long 樹thụ 尚thượng 云vân 不bất 解giải 。 故cố 知tri 唯duy 佛Phật 能năng 解giải 。 所sở 以dĩ 此thử 人nhân 難nan 得đắc 。 以dĩ 不bất 值trị 人nhân 法pháp 兩lưỡng 緣duyên 故cố 。 此thử 羅La 漢Hán 不bất 信tín 一Nhất 乘Thừa 。 《# 涅Niết 槃Bàn 。 現hiện 病bệnh 品phẩm 》# 云vân 。

如như 佛Phật 所sở 說thuyết 阿A 羅La 漢Hán 。 一nhất 切thiết 皆giai 當đương 至chí 涅Niết 槃Bàn 。 如như 此thử 甚thậm 深thâm 佛Phật 行hạnh 處xứ 。 凡phàm 夫phu 下hạ 愚ngu 不bất 能năng 知tri 。

故cố 羅La 漢Hán 作tác 佛Phật 最tối 為vi 難nan 解giải 。 唯duy 佛Phật 知tri 之chi 。 故cố 稱xưng 難nan 得đắc 也dã 。

若nhược 遇ngộ 餘dư 佛Phật 。 於ư 此thử 法Pháp 中trung 。 便tiện 得đắc 決quyết 了liễu

者giả 。 此thử 文văn 亦diệc 為vi 釋thích 疑nghi 故cố 來lai 。 疑nghi 者giả 云vân 。

此thử 羅La 漢Hán 既ký 不bất 得đắc 值trị 《# 法pháp 華hoa 》# 及cập 解giải 義nghĩa 人nhân 。 何hà 時thời 當đương 信tín 一Nhất 乘Thừa 耶da 。 是thị 故cố 釋thích 云vân 。

此thử 羅La 漢Hán 生sanh 三tam 界giới 外ngoại 淨tịnh 土độ 中trung 。 更cánh 遇ngộ 餘dư 佛Phật 。 聞văn 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 方phương 得đắc 決quyết 了liễu 。 決quyết 了liễu 者giả 。 知tri 三tam 一nhất 有hữu 無vô 及cập 權quyền 實thật 也dã 。

問vấn 。

佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 羅La 漢Hán 不bất 值trị 解giải 義nghĩa 人nhân 。 直trực 聞văn 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 亦diệc 得đắc 信tín 解giải 不phủ 。

答đáp 。

此thử 事sự 難nạn/nan 明minh 。 設thiết 使sử 遇ngộ 經kinh 。 不bất 值trị 解giải 義nghĩa 人nhân 者giả 。 亦diệc 不bất 得đắc 了liễu 了liễu 分phân 明minh 解giải 也dã 。 是thị 故cố 文văn 云vân 。

若nhược 遇ngộ 餘dư 佛Phật 。 方phương 乃nãi 決quyết 了liễu

舍Xá 利Lợi 弗Phất

下hạ 。 第đệ 四tứ 。 勸khuyến 信tín 奉phụng 持trì 門môn 。 所sở 以dĩ 有hữu 此thử 文văn 來lai 者giả 。 凡phàm 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。

釋thích 疑nghi 。 疑nghi 云vân 。

初sơ 說thuyết 三tam 乘thừa 。 後hậu 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 則tắc 成thành 妄vọng 語ngữ 。 云vân 何hà 可khả 信tín 。 為vi 釋thích 此thử 疑nghi 故cố 勸khuyến 信tín 。 二nhị 者giả 。 上thượng 示thị 一Nhất 乘Thừa 真chân 實thật 。 三tam 乘thừa 方phương 便tiện 及cập 顯hiển 得đắc 失thất 。 今kim 次thứ 明minh 勸khuyến 信tín 。 即tức 令linh 捨xả 失thất 從tùng 得đắc 。 信tín 受thọ 奉phụng 持trì 。 三tam 者giả 。 近cận 接tiếp 上thượng 生sanh 。 若nhược 遇ngộ 餘dư 佛Phật 。 便tiện 得đắc 決quyết 了liễu 文văn 生sanh 。 終chung 無vô 有hữu 畢tất 竟cánh 永vĩnh 住trụ 羅La 漢Hán 。 必tất 須tu 聞văn 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 。 後hậu 當đương 作tác 佛Phật 。 汝nhữ 等đẳng 大đại 眾chúng 。 及cập 今kim 值trị 佛Phật 復phục 得đắc 聞văn 經Kinh 。 早tảo 須tu 信tín 受thọ 也dã 。

問vấn 。

上thượng 已dĩ 明minh 勸khuyến 信tín 。 與dữ 今kim 何hà 異dị 。

答đáp 。

上thượng 直trực 明minh 勸khuyến 信tín 。 今kim 明minh 法pháp 之chi 權quyền 實thật 。 人nhân 之chi 真chân 偽ngụy 既ký 竟cánh 。 勸khuyến 物vật 信tín 解giải 受thọ 持trì 。 故cố 與dữ 上thượng 為vi 異dị 。

法Pháp 華Hoa 義Nghĩa 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam

永vĩnh 仁nhân 甲giáp 午ngọ 姑cô 洗tẩy 盡tận 日nhật 。 因nhân 中trung 觀quán 宗tông 師sư 之chi 勸khuyến 化hóa 。 彫điêu 《# 法pháp 華hoa 義nghĩa 疏sớ/sơ 》# 之chi 第đệ 三tam 。 庶thứ 幾kỷ 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 正chánh 禪thiền 藤đằng 氏thị 娘nương 幽u 儀nghi 。 乘thừa 此thử 寶bảo 車xa 直trực 到đáo 淨tịnh 剎sát 。 乃nãi 至chí 四Tứ 恩Ân 三tam 有hữu 利lợi 潤nhuận 無vô 窮cùng 而nhi 已dĩ 。

都đô 幹cán 緣duyên 沙Sa 門Môn 。 素tố 慶khánh 。 謹cẩn 誌chí 。

Print Friendly, PDF & Email