法Pháp 華Hoa 義Nghĩa 疏Sớ
Quyển 1
隋Tùy 吉Cát 藏Tạng 撰Soạn

法Pháp 華Hoa 義Nghĩa 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 一nhất

序Tự 品Phẩm 第đệ 一nhất

將tương 欲dục 入nhập 文văn 。 前tiền 明minh 三tam 義nghĩa 。

一nhất 。 部bộ 類loại 不bất 同đồng 。 二nhị 。 品phẩm 次thứ 差sai 別biệt 。 三tam 。 科khoa 經kinh 分phân 齊tề 。

部bộ 類loại 不bất 同đồng 者giả 。 略lược 為vi 七thất 例lệ 。

一nhất 者giả 。 一nhất 會hội 之chi 經kinh 用dụng 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 《# 十Thập 地Địa 》# 等đẳng 經kinh 。 二nhị 者giả 。 多đa 會hội 共cộng 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 之chi 類loại 。 三tam 者giả 。 經kinh 之chi 初sơ 分phần/phân 用dụng 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 六lục 卷quyển 《# 泥Nê 洹Hoàn 經kinh 》# 。 四tứ 者giả 。 具cụ 足túc 二nhị 分phần 以dĩ 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 《# 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 》# 。 五ngũ 者giả 。 略lược 本bổn 以dĩ 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 《# 小tiểu 品phẩm 經kinh 》# 等đẳng 。 六lục 者giả 。 廣quảng 本bổn 以dĩ 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 之chi 流lưu 。 七thất 者giả 。 一nhất 品phẩm 以dĩ 為vi 一nhất 部bộ 。 如như 《# 觀quán 世thế 音âm 》# 之chi 例lệ 。 今kim 此thử 《# 法pháp 華hoa 》# 於ư 七thất 種chủng 中trung 是thị 具cụ 足túc 本bổn 。 若nhược 依y 梵Phạm 文văn 應ưng 是thị 略lược 說thuyết 。 有hữu 六lục 千thiên 偈kệ 也dã 。

二nhị 。 論luận 品phẩm 次thứ 差sai 別biệt 者giả 。 又hựu 開khai 五ngũ 義nghĩa 。

一nhất 。 生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 。 二nhị 。 明minh 具cụ 義nghĩa 多đa 小tiểu 。 三tam 。 論luận 品phẩm 前tiền 後hậu 。 四tứ 。 明minh 品phẩm 有hữu 無vô 。 五ngũ 。 別biệt 釋thích 序tự 品phẩm 。

生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 者giả 。 大đại 明minh 次thứ 第đệ 凡phàm 有hữu 二nhị 門môn 。

一nhất 。 根căn 緣duyên 次thứ 第đệ 。 謂vị 適thích 機cơ 而nhi 說thuyết 。 二nhị 。 義nghĩa 理lý 次thứ 第đệ 。 依y 義nghĩa 次thứ 相tương 生sanh 。 然nhiên 佛Phật 說thuyết 經kinh 雖tuy 具cụ 有hữu 二nhị 門môn 。 多đa 依y 根căn 緣duyên 次thứ 第đệ 。 弟đệ 子tử 造tạo 論luận 又hựu 具cụ 二nhị 門môn 。 多đa 依y 義nghĩa 理lý 次thứ 第đệ 。 今kim 二nhị 十thập 八bát 品phẩm 相tương 生sanh 次thứ 第đệ 者giả 。 夫phu 至chí 人nhân 說thuyết 法Pháp 必tất 有hữu 由do 籍tịch 。 故cố 初sơ 明minh 〈# 序tự 品phẩm 〉# 。 由do 序tự 已dĩ 竟cánh 。 正chánh 宗tông 宜nghi 開khai 。 將tương 顯hiển 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 故cố 。 前tiền 開khai 三tam 乘thừa 為vi 方phương 便tiện 。 故cố 次thứ 明minh 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 。 上thượng 根căn 之chi 徒đồ 聞văn 前tiền 法pháp 說thuyết 即tức 便tiện 領lãnh 悟ngộ 。 中trung 根căn 之chi 者giả 未vị 能năng 忘vong 言ngôn 會hội 法pháp 。 可khả 以dĩ 虛hư 心tâm 待đãi 譬thí 。 故cố 次thứ 明minh 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 。 稟bẩm 前tiền 法pháp 說thuyết 。 飡xan 後hậu 譬thí 喻dụ 。 又hựu 同đồng 領lãnh 解giải 。 故cố 有hữu 信tín 解giải 品phẩm 。 印ấn 其kỳ 所sở 解giải 為vi 實thật 。 重trọng/trùng 興hưng 譬thí 述thuật 成thành 。 故cố 有hữu 〈# 藥dược 草thảo 喻dụ 品phẩm 〉# 。 領lãnh 解giải 於ư 前tiền 。 述thuật 成thành 於ư 後hậu 。 當đương 果quả 可khả 期kỳ 堪kham 為vi 授thọ 記ký 。 故cố 有hữu 〈# 授thọ 記ký 品phẩm 〉# 。 自tự 前tiền 已dĩ 來lai 中trung 上thượng 根căn 人nhân 皆giai 已dĩ 受thọ 悟ngộ 。 下hạ 根căn 之chi 流lưu 猶do 未vị 領lãnh 解giải 。 故cố 說thuyết 過quá 去khứ 結kết 緣duyên 之chi 始thỉ 。 現hiện 在tại 化hóa 城thành 之chi 喻dụ 。 故cố 有hữu 〈# 化hóa 城thành 喻dụ 品phẩm 〉# 。 下hạ 根căn 之chi 人nhân 聞văn 上thượng 二nhị 周chu 之chi 說thuyết 及cập 後hậu 。 宿túc 世thế 因nhân 緣duyên 。 便tiện 得đắc 領lãnh 解giải 堪kham 與dữ 授thọ 記ký 。 故cố 有hữu 〈# 五ngũ 百bách 弟đệ 子tử 。 受thọ 記ký 品phẩm 〉# 。 顯hiển 名danh 之chi 眾chúng 既ký 解giải 。 密mật 行hành 之chi 流lưu 又hựu 悟ngộ 。 故cố 有hữu 〈# 授thọ 學Học 無Vô 學Học 人nhân 記ký 品phẩm 〉# 。 三tam 說thuyết 已dĩ 周chu 。 三tam 根căn 齊tề 悟ngộ 。 復phục 欲dục 以dĩ 斯tư 法pháp 異dị 世thế 同đồng 聞văn 。 故cố 歎thán 法Pháp 美mỹ 人nhân 令linh 弘hoằng 大Đại 道Đạo 。 故cố 有hữu 〈# 法Pháp 師sư 品phẩm 〉# 。 欲dục 證chứng 前tiền 三tam 說thuyết 不bất 虛hư 。 復phục 欲dục 開khai 法Pháp 身thân 果quả 德đức 。 故cố 有hữu 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 。 〈# 法Pháp 師sư 〉# 。 〈# 寶bảo 塔tháp 〉# 雖tuy 歎thán 人nhân 證chứng 法pháp 。 未vị 若nhược 親thân 由do 達đạt 多đa 。 自tự 致trí 成thành 佛Phật 。 舉cử 此thử 證chứng 驗nghiệm 勸khuyến 物vật 弘hoằng 經kinh 。 故cố 有hữu 〈# 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 品Phẩm 〉# 。 上thượng 來lai 三tam 品phẩm 美mỹ 人nhân 讚tán 法Pháp 以dĩ 勸khuyến 弘hoằng 經kinh 。 菩Bồ 薩Tát 聲Thanh 聞Văn 。 受thọ 命mạng 宣tuyên 持trì 。 故cố 有hữu 〈# 持trì 品phẩm 〉# 。 既ký 於ư 惡ác 世thế 欲dục 弘hoằng 善thiện 道đạo 多đa 諸chư 苦khổ 難nạn 。 故cố 辨biện 弘hoằng 經kinh 之chi 方phương 。 令linh 安an 住trụ 四tứ 行hành 。 身thân 心tâm 快khoái 樂lạc 。 故cố 有hữu 〈# 安an 樂lạc 行hành 品phẩm 〉# 。 四tứ 行hành 因nhân 成thành 妙diệu 果Quả 宜nghi 顯hiển 。 仍nhưng 有hữu 涌dũng 出xuất 菩Bồ 薩Tát 開khai 遠viễn 壽thọ 之chi 緣duyên 。 故cố 有hữu 〈# 涌dũng 出xuất 品phẩm 〉# 。 開khai 發phát 之chi 緣duyên 已dĩ 彰chương 。 壽thọ 量lượng 正chánh 宗tông 宜nghi 顯hiển 。 次thứ 明minh 〈# 壽thọ 量lượng 品phẩm 〉# 。 聞văn 說thuyết 壽thọ 量lượng 得đắc 十thập 二nhị 種chủng 益ích 。 今kim 廣quảng 分phân 別biệt 之chi 。 故cố 有hữu 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 品phẩm 〉# 。 從tùng 初sơ 以dĩ 來lai 竟cánh 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 品phẩm 〉# 明minh 二nhị 權quyền 二nhị 實thật 。 多đa 逆nghịch 耳nhĩ 違vi 心tâm 。 若nhược 能năng 隨tùy 喜hỷ 。 其kỳ 福phước 無vô 量lượng 。 故cố 有hữu 〈# 隨tùy 喜hỷ 品phẩm 〉# 。 弟đệ 子tử 隨tùy 喜hỷ 福phước 已dĩ 無vô 邊biên 。 法Pháp 師sư 宣tuyên 持trì 六lục 根căn 清thanh 淨tịnh 。 故cố 有hữu 〈# 法Pháp 師sư 功công 德đức 品phẩm 〉# 。 雖tuy 唱xướng 五ngũ 種chủng 法Pháp 師sư 獲hoạch 六lục 千thiên 功công 德đức 。 今kim 引dẫn 過quá 去khứ 親thân 證chứng 顯hiển 得đắc 不bất 虛hư 兼kiêm 明minh 上thượng 品phẩm 功công 德đức 。 故cố 有hữu 〈# 常thường 不Bất 輕Khinh 菩Bồ 薩Tát 品phẩm 〉# 。 自tự 前tiền 諸chư 品phẩm 歎thán 法Pháp 美mỹ 人nhân 其kỳ 義nghĩa 已dĩ 顯hiển 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 見kiến 二nhị 世thế 眾chúng 生sanh 信tín 持trì 此thử 經Kinh 。 心tâm 生sanh 歡hoan 喜hỷ 。 現hiện 七thất 種chủng 神thần 力lực 。 故cố 有hữu 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 。 大đại 明minh 流lưu 通thông 凡phàm 有hữu 二nhị 分phần 。

一nhất 者giả 讚tán 歎thán 。 二nhị 者giả 付phó 囑chúc 。 讚tán 歎thán 竟cánh 前tiền 。 今kim 次thứ 付phó 屬thuộc 。 故cố 有hữu 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 。 藥dược 王vương 稟bẩm 經kinh 親thân 蒙mông 利lợi 益ích 。 捨xả 身thân 命mạng 財tài 。 報báo 恩ân 供cúng 養dường 。 以dĩ 為vi 受thọ 命mạng 宣tuyên 通thông 模mô 軌quỹ 。 今kim 說thuyết 此thử 本bổn 緣duyên 利lợi 益ích 時thời 會hội 。 故cố 有hữu 〈# 藥dược 王vương 本bổn 事sự 品phẩm 〉# 。 藥dược 王vương 雖tuy 報báo 恩ân 供cúng 養dường 。 猶do 未vị 辨biện 宣tuyên 通thông 此thử 法pháp 。 故cố 召triệu 彼bỉ 妙diệu 音âm 明minh 分phân 身thân 六lục 趣thú 為vi 物vật 弘hoằng 經kinh 。 故cố 有hữu 〈# 妙Diệu 音Âm 菩Bồ 薩Tát 品phẩm 〉# 。 眾chúng 生sanh 雖tuy 欲dục 持trì 經Kinh 多đa 諸chư 留lưu 難nạn 。 必tất 須tu 普phổ 示thị 諸chư 門môn 大đại 悲bi 救cứu 拔bạt 。 故cố 次thứ 辨biện 〈# 觀quán 世thế 音âm 品phẩm 〉# 。 已dĩ 明minh 觀quán 世thế 音âm 之chi 人nhân 救cứu 難nạn/nan 。 次thứ 說thuyết 神thần 咒chú 之chi 法pháp 護hộ 持trì 。 故cố 有hữu 〈# 陀đà 羅la 尼ni 品phẩm 〉# 。 為vi 物vật 弘hoằng 經kinh 蓋cái 是thị 眾chúng 生sanh 。 真chân 善Thiện 知Tri 識Thức 。 故cố 次thứ 說thuyết 〈# 妙Diệu 莊Trang 嚴Nghiêm 王Vương 。 本bổn 事sự 品phẩm 〉# 。 修tu 行hành 一Nhất 乘Thừa 即tức 是thị 。 行hành 普Phổ 賢Hiền 行hạnh 。 是thị 故cố 普Phổ 賢Hiền 。 遠viễn 方phương 來lai 獎tưởng 勸khuyến 發phát 起khởi 。 故cố 有hữu 〈# 普Phổ 賢Hiền 菩Bồ 薩Tát 。 勸khuyến 發phát 品phẩm 〉# 也dã 。

次thứ 第đệ 二nhị 。 明minh 具cụ 義nghĩa 多đa 少thiểu 門môn 者giả 。 品phẩm 雖tuy 二nhị 十thập 八bát 。 得đắc 名danh 有hữu 三tam 。

一nhất 者giả 。 以dĩ 一nhất 義nghĩa 得đắc 名danh 。 二nhị 者giả 。 以dĩ 二nhị 義nghĩa 受thọ 稱xưng 。 三tam 者giả 。 以dĩ 三tam 義nghĩa 為vi 目mục 。 一nhất 義nghĩa 得đắc 名danh 者giả 略lược 明minh 四tứ 種chủng 。

一nhất 者giả 從tùng 法pháp 受thọ 名danh 。 如như 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 等đẳng 。 二nhị 者giả 從tùng 譬thí 為vi 目mục 。 如như 〈# 譬thí 喻dụ 品phẩm 〉# 等đẳng 。 三tam 者giả 從tùng 人nhân 受thọ 稱xưng 。 如như 〈# 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 品Phẩm 〉# 等đẳng 。 四tứ 從tùng 事sự 為vi 目mục 。 如như 〈# 涌dũng 出xuất 品phẩm 〉# 等đẳng 。 二nhị 義nghĩa 立lập 名danh 者giả 。 或hoặc 人nhân 法pháp 雙song 舉cử 。 如như 〈# 觀quán 世thế 音âm 普phổ 門môn 品phẩm 〉# 等đẳng 。 或hoặc 能năng 所sở 合hợp 為vi 目mục 。 如như 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 等đẳng 。 三tam 義nghĩa 立lập 名danh 者giả 。 如như 〈# 五ngũ 百bách 弟đệ 子tử 。 受thọ 記ký 品phẩm 〉# 。 五ngũ 百bách 是thị 數số 名danh 。 弟đệ 子tử 是thị 其kỳ 人nhân 稱xưng 。 受thọ 記ký 是thị 其kỳ 法pháp 目mục 。

問vấn 。

品phẩm 名danh 為vi 是thị 佛Phật 說thuyết 。 為vi 是thị 集tập 經kinh 者giả 安an 。 為vi 後hậu 人nhân 所sở 製chế 。

答đáp 。

具cụ 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 若nhược 經kinh 文văn 內nội 標tiêu 於ư 品phẩm 名danh 。 如như 云vân 。

聞văn 是thị 藥dược 王vương 本bổn 事sự 品phẩm 。 功công 德đức 無vô 量lượng

蓋cái 是thị 佛Phật 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 若nhược 標tiêu 於ư 品phẩm 名danh 置trí 在tại 文văn 初sơ 。 蓋cái 是thị 集tập 法Pháp 藏tạng 人nhân 取thủ 佛Phật 語ngữ 意ý 故cố 製chế 品phẩm 名danh 。 三tam 者giả 。 如như 《# 大đại 品phẩm 》# 等đẳng 九cửu 十thập 章chương 經kinh 無vô 有hữu 品phẩm 名danh 。 悉tất 是thị 後hậu 人nhân 所sở 製chế 故cố 。 叡duệ 法Pháp 師sư 《# 大đại 品phẩm 。 序tự 》# 述thuật 什thập 公công 語ngữ 云vân 。

《# 大đại 品phẩm 經kinh 》# 但đãn 有hữu 三tam 品phẩm 。 謂vị 〈# 序tự 品phẩm 〉# 。 〈# 魔ma 事sự 品phẩm 〉# 。 〈# 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 品phẩm 〉# 。 以dĩ 品phẩm 非phi 佛Phật 說thuyết 。 故cố 略lược 去khứ 其kỳ 二nhị 唯duy 留lưu 〈# 序tự 品phẩm 〉# 。

故cố 知tri 非phi 佛Phật 說thuyết 。 後hậu 人nhân 製chế 之chi 也dã 。

第đệ 三tam 。 論luận 品phẩm 前tiền 後hậu 者giả 。 諸chư 經kinh 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 多đa 在tại 經kinh 末mạt 。 至chí 如như 此thử 經Kinh 安an 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 後hậu 者giả 。 依y 於ư 梵Phạm 本bổn 及cập 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 。 又hựu 即tức 此thử 秦tần 地địa 新tân 翻phiên 《# 法pháp 華hoa 》# 。 並tịnh 安an 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 在tại 於ư 經kinh 末mạt 。 今kim 明minh 羅la 什thập 善thiện 解giải 秦tần 言ngôn 妙diệu 得đắc 經kinh 旨chỉ 。 安an 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 在tại 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 後hậu 必tất 有hữu 深thâm 致trí 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 若nhược 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 在tại 經kinh 末mạt 者giả 。 則tắc 至chí 說thuyết 經Kinh 竟cánh 始thỉ 令linh 分phân 身thân 。 各các 還hoàn 本bổn 國quốc 。 若nhược 爾nhĩ 。 至chí 說thuyết 經Kinh 竟cánh 猶do 是thị 淨tịnh 土độ 。 妙diệu 音âm 來lai 時thời 。 何hà 事sự 被bị 誡giới 於ư 此thử 國quốc 土độ 。 勿vật 生sanh 下hạ 劣liệt 想tưởng 耶da 。 又hựu 下hạ 方phương 大Đại 士Sĩ 既ký 普phổ 禮lễ 分phân 身thân 。 東đông 土thổ/độ 上thượng 人nhân 不bất 應ưng 獨độc 接tiếp 足túc 多đa 寶bảo 。 觀quán 音âm 奉phụng 珠châu 又hựu 不bất 應ưng 但đãn 為vi 二nhị 分phần 。 以dĩ 此thử 推thôi 之chi 。 知tri 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 不bất 在tại 經kinh 末mạt 。 安an 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 後hậu 者giả 。 大đại 明minh 一Nhất 乘Thừa 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 。 諸chư 佛Phật 所sở 乘thừa 。 二nhị 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 乘thừa 。 故cố 《# 十thập 二nhị 門môn 論luận 》# 云vân 。

諸chư 佛Phật 大đại 人nhân 之chi 所sở 乘thừa 。 故cố 名danh 為vi 大đại 。 又hựu 觀quán 音âm 。 彌Di 勒Lặc 諸chư 大Đại 士Sĩ 等đẳng 。 之chi 所sở 乘thừa 故cố 。 故cố 名danh 為vi 大đại 。

自tự 從tùng 經kinh 初sơ 至chí 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 。 明minh 諸chư 佛Phật 所sở 乘thừa 之chi 法pháp 。 分phân 身thân 諸chư 佛Phật 。 為vi 開khai 壽thọ 量lượng 故cố 來lai 。 遠viễn 壽thọ 既ký 彰chương 各các 歸quy 本bổn 國quốc 。 則tắc 土thổ/độ 還hoàn 復phục 穢uế 。 此thử 一nhất 章chương 義nghĩa 訖ngật 所sở 以dĩ 付phó 屬thuộc 。 從tùng 〈# 藥dược 王vương 品phẩm 〉# 竟cánh 〈# 普phổ 賢hiền 勸khuyến 發phát 品phẩm 〉# 明minh 菩Bồ 薩Tát 之chi 所sở 乘thừa 。 因nhân 果quả 兩lưỡng 乘thừa 既ký 圓viên 眾chúng 便tiện 散tán 席tịch 。 為vì 此thử 因nhân 緣duyên 。 故cố 安an 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 在tại 〈# 藥dược 王vương 品phẩm 〉# 前tiền 。 又hựu 〈# 囑chúc 累lụy 〉# 一nhất 品phẩm 既ký 明minh 付phó 屬thuộc 。 〈# 藥dược 王vương 〉# 等đẳng 品phẩm 即tức 是thị 受thọ 命mạng 弘hoằng 經kinh 。 以dĩ 此thử 推thôi 之chi 。 不bất 應ưng 在tại 經kinh 後hậu 也dã 。

第đệ 四tứ 。 論luận 品phẩm 有hữu 無vô 者giả 。 羅la 什thập 翻phiên 經kinh 但đãn 有hữu 二nhị 十thập 七thất 品phẩm 。 後hậu 更cánh 有hữu 〈# 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 品Phẩm 〉# 者giả 。 釋thích 道đạo 慧tuệ 《# 宋tống 齊tề 錄lục 》# 云vân 。

上thượng 定định 林lâm 寺tự 釋thích 法pháp 獻hiến 於ư 于vu 闐điền 國quốc 得đắc 此thử 一nhất 品phẩm 。 瓦ngõa 官quan 寺tự 沙Sa 門Môn 釋thích 法pháp 意ý 以dĩ 齊tề 永vĩnh 明minh 八bát 年niên 十thập 二nhị 月nguyệt 譯dịch 出xuất 為vi 《# 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 品Phẩm 經kinh 》# 。 未vị 安an 《# 法pháp 華hoa 》# 內nội 。 梁lương 末mạt 有hữu 西tây 天Thiên 竺Trúc 優ưu 禪thiền 尼ni 國quốc 人nhân 名danh 婆bà 羅la 末mạt 陀đà 此thử 云vân 真Chân 諦Đế 。 又hựu 翻phiên 出xuất 此thử 品phẩm 。 始thỉ 安an 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 後hậu 也dã 。

問vấn 。

竺trúc 法pháp 護hộ 翻phiên 《# 正Chánh 法Pháp 華Hoa 經Kinh 》# 。 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 後hậu 有hữu 〈# 提đề 婆bà 達đạt 事sự 〉# 。 羅la 什thập 何hà 故cố 不bất 翻phiên 譯dịch 之chi 。

答đáp 。

事sự 又hựu 難nạn/nan 明minh 。 今kim 且thả 以dĩ 三tam 義nghĩa 往vãng 釋thích 。

一nhất 者giả 。 外ngoại 國quốc 傳truyền 云vân 。

流lưu 沙sa 以dĩ 西tây 多đa 有hữu 此thử 品phẩm 。 流lưu 沙sa 以dĩ 東đông 多đa 無vô 此thử 品phẩm 。

所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 之chi 流lưu 皆giai 謂vị 諸chư 方Phương 等Đẳng 經kinh 並tịnh 是thị 調Điều 達Đạt 所sở 作tác 。 是thị 以dĩ 諸chư 國quốc 或hoặc 有hữu 闕khuyết 之chi 。

羅la 什thập 既ký 在tại 龜quy 茲tư 國quốc 。 不bất 見kiến 此thử 品phẩm 故cố 不bất 翻phiên 之chi 。 二nhị 者giả 。 羅la 什thập 譯dịch 經kinh 觀quán 察sát 機cơ 情tình 每mỗi 多đa 存tồn 略lược 。 若nhược 具cụ 翻phiên 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 則tắc 十thập 倍bội 於ư 此thử 。 恐khủng 難nạn 尋tầm 求cầu 。 故cố 略lược 為vi 百bách 卷quyển 也dã 。 如như 翻phiên 《# 百bách 論luận 》# 。 無vô 益ích 此thử 土thổ/độ 。 故cố 但đãn 存tồn 略lược 。 有hữu 五ngũ 十thập 偈kệ 。 故cố 《# 正Chánh 法Pháp 華Hoa 經Kinh 。 》# 凡phàm 有hữu 十thập 卷quyển 。 刪san 彼bỉ 煩phiền 文văn 略lược 為vi 七thất 軸trục 。 三tam 者giả 。 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 命mạng 持trì 而nhi 〈# 持trì 品phẩm 〉# 應ưng 命mạng 。 言ngôn 勢thế 相tương 接tiếp 。 而nhi 忽hốt 間gian 以dĩ 〈# 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 。 〉# 則tắc 文văn 似tự 非phi 。 次thứ 恐khủng 末mạt 世thế 多đa 惑hoặc 。 所sở 以dĩ 刪san 之chi 也dã 。

第đệ 五ngũ 。 別biệt 釋thích 序tự 品phẩm 。 序tự 者giả 漸tiệm 也dã 。 假giả 時thời 託thác 處xứ 動động 地địa 雨vũ 華hoa 。 為vi 正chánh 說thuyết 由do 漸tiệm 。 故cố 名danh 為vi 序tự 。 又hựu 序tự 者giả 次thứ 也dã 。 初sơ 明minh 緣duyên 起khởi 後hậu 辨biện 正chánh 經kinh 。 蓋cái 是thị 義nghĩa 之chi 次thứ 第đệ 。 又hựu 言ngôn 序tự 者giả 謂vị 祥tường 序tự 也dã 。 經kinh 首thủ 列liệt 事sự 祥tường 序tự 可khả 觀quán 之chi 也dã 。 又hựu 言ngôn 序tự 者giả 舒thư 也dã 。 欲dục 顯hiển 事sự 義nghĩa 舒thư 廣quảng 故cố 云vân 序tự 也dã 。 品phẩm 者giả 外ngoại 國quốc 名danh 跋bạt 渠cừ 。 此thử 稱xưng 為vi 品phẩm 。 品phẩm 云vân 品phẩm 別biệt 。 以dĩ 二nhị 十thập 八bát 章chương 明minh 義nghĩa 各các 異dị 。 故cố 稱xưng 為vi 別biệt 。 二nhị 者giả 品phẩm 類loại 。 以dĩ 其kỳ 明minh 義nghĩa 各các 有hữu 部bộ 類loại 故cố 也dã 。

第đệ 三tam 。 明minh 章chương 段đoạn 不bất 同đồng 。

問vấn 。

尋tầm 天Thiên 竺Trúc 之chi 與dữ 震chấn 旦đán 。 著trước 筆bút 之chi 與dữ 口khẩu 傳truyền 。 敷phu 經kinh 講giảng 論luận 者giả 不bất 出xuất 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 科khoa 章chương 門môn 。 二nhị 者giả 直trực 解giải 釋thích 。 如như 天thiên 親thân 解giải 涅Niết 槃Bàn 有hữu 七thất 分phần 。 龍long 樹thụ 釋thích 般Bát 若Nhã 無vô 章chương 門môn 。 蓋cái 是thị 天Thiên 竺Trúc 論luận 師sư 開khai 。 不bất 開khai 之chi 二nhị 類loại 也dã 。 河hà 西tây 製chế 《# 涅Niết 槃Bàn 疏sớ/sơ 》# 開khai 為vi 五ngũ 門môn 。 道đạo 融dung 講giảng 新tân 《# 法pháp 華hoa 》# 類loại 為vi 九cửu 轍triệt 。 至chí 如như 集tập 解giải 淨tịnh 名danh 之chi 說thuyết 。 撰soạn 注chú 法pháp 華hoa 之chi 文văn 。 但đãn 拆# 其kỳ 玄huyền 微vi 又hựu 不bất 豫dự 科khoa 起khởi 盡tận 。 蓋cái 是thị 震chấn 旦đán 諸chư 師sư 開khai 。 不bất 開khai 兩lưỡng 義nghĩa 也dã 。 今kim 所sở 釋thích 者giả 。 其kỳ 義nghĩa 云vân 何hà 。

答đáp 。

夫phu 適thích 化hóa 無vô 方phương 。 陶đào 誘dụ 非phi 一nhất 。 考khảo 聖thánh 心tâm 以dĩ 息tức 患hoạn 為vi 主chủ 。 統thống 教giáo 意ý 以dĩ 開khai 道đạo 為vi 宗tông 。 若nhược 因nhân 開khai 以dĩ 取thủ 悟ngộ 則tắc 聖thánh 教giáo 為vi 之chi 開khai 。 若nhược 由do 合hợp 而nhi 受thọ 道đạo 則tắc 聖thánh 教giáo 為vi 之chi 合hợp 。 如như 其kỳ 兩lưỡng 曉hiểu 並tịnh 為vi 甘cam 露lộ 。 必tất 也dã 雙song 迷mê 俱câu 成thành 毒độc 藥dược 。 若nhược 然nhiên 者giả 。 豈khởi 可khả 偏thiên 守thủ 一nhất 逕kính 以dĩ 應ưng 壅ủng 九cửu 逵# 者giả 哉tai 。

問vấn 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

經kinh 無vô 大đại 小tiểu 例lệ 開khai 三tam 段đoạn 。 序tự 。 正chánh 。 流lưu 通thông 。 是thị 事sự 云vân 何hà 。

答đáp 。

領lãnh 向hướng 圓viên 通thông 之chi 論luận 。 開khai 道đạo 息tức 患hoạn 之chi 言ngôn 。 足túc 知tri 眾chúng 途đồ 是thị 非phi 。 寧ninh 問vấn 三tam 段đoạn 之chi 得đắc 失thất 耶da 。 必tất 苟cẩu 執chấp 三tam 章chương 。 過quá 則tắc 多đa 矣hĩ 。 而nhi 群quần 生sanh 因nhân 初sơ 分phần/phân 以dĩ 取thủ 悟ngộ 則tắc 初sơ 分phân 為vi 正chánh 。 籍tịch 後hậu 章chương 以dĩ 受thọ 道đạo 則tắc 後hậu 章chương 非phi 傍bàng 。 何hà 得đắc 言ngôn 初sơ 後hậu 是thị 非phi 正chánh 經kinh 。 中trung 段đoạn 乃nãi 為vi 宗tông 極cực 。 將tương 非phi 秉bỉnh 執chấp 規quy 矩củ 局cục 釋thích 大đại 方phương 耶da 。

問vấn 。

初sơ 段đoạn 入nhập 定định 放phóng 光quang 雨vũ 華hoa 動động 地địa 。 將tương 為vi 正chánh 說thuyết 之chi 由do 漸tiệm 。 何hà 名danh 為vi 正chánh 經kinh 。

答đáp 。

論luận 云vân

泥Nê 洹Hoàn 法Pháp 寶bảo 入nhập 有hữu 多đa 門môn

經kinh 稱xưng 。

受thọ 悟ngộ 不bất 同đồng 。 佛Phật 事sự 非phi 一nhất 。

或hoặc 籍tịch 音âm 聲thanh 以dĩ 改cải 凡phàm 。 或hoặc 由do 默mặc 然nhiên 以dĩ 成thành 聖thánh 。 或hoặc 因nhân 光quang 明minh 以dĩ 出xuất 俗tục 。 或hoặc 假giả 香hương 飯phạn 以dĩ 入nhập 道đạo 。 故cố 三tam 業nghiệp 無vô 非phi 利lợi 緣duyên 。 六lục 塵trần 皆giai 為vi 佛Phật 事sự 。 斯tư 乃nãi 先tiên 聖thánh 流lưu 於ư 圓viên 化hóa 。 而nhi 像tượng 末mạt 纏triền 乎hồ 隘ải 文văn 。 未vị 可khả 然nhiên 也dã 。 河hà 西tây 道đạo 朗lãng 開khai 此thử 經Kinh 為vi 五ngũ 門môn 。 所sở 言ngôn 五ngũ 門môn 者giả 。

一nhất 。 從tùng 。

如như 是thị 我ngã 聞văn 。

竟cánh 序tự 品phẩm 。 序tự 《# 法pháp 華hoa 》# 必tất 轉chuyển 之chi 相tướng 。 二nhị 。 從tùng 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 至chí 〈# 法Pháp 師sư 品phẩm 〉# 。 明minh 《# 法pháp 華hoa 》# 體thể 。 無vô 二nhị 之chi 法Pháp 。 三tam 。 從tùng 〈# 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 竟cánh 〈# 壽thọ 量lượng 品phẩm 〉# 。 明minh 《# 法pháp 華hoa 》# 常thường 住trụ 法Pháp 身thân 之chi 果quả 。 四tứ 。 從tùng 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 品phẩm 〉# 至chí 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 。 明minh 修tu 行hành 《# 法pháp 華hoa 》# 。 所sở 生sanh 功công 德đức 。 五ngũ 。 從tùng 〈# 藥dược 王vương 本bổn 事sự 品phẩm 〉# 訖ngật 經kinh 。 明minh 流lưu 通thông 《# 法pháp 華hoa 》# 之chi 方phương 軌quỹ 也dã 。 龍long 光quang 法Pháp 師sư 開khai 此thử 經Kinh 為vi 二nhị 段đoạn 。

從tùng 初sơ 品phẩm 竟cánh 〈# 安an 樂lạc 行hành 品phẩm 〉# 十thập 三tam 品phẩm 是thị 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 。 次thứ 從tùng 〈# 涌dũng 出xuất 品phẩm 〉# 以dĩ 下hạ 十thập 四tứ 品phẩm 是thị 開khai 近cận 顯hiển 遠viễn 。 於ư 兩lưỡng 段đoạn 中trung 各các 開khai 序tự 。 正chánh 。 流lưu 通thông 三tam 段đoạn 。 合hợp 成thành 六lục 段đoạn 也dã 。 印ấn 法Pháp 師sư 開khai 此thử 經Kinh 凡phàm 為vi 四tứ 段đoạn 。

〈# 序tự 品phẩm 〉# 為vi 序tự 。 從tùng 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 竟cánh 〈# 安an 樂lạc 行hành 品phẩm 〉# 十thập 二nhị 品phẩm 。 開khai 三tam 顯hiển 一nhất 。 明minh 乘thừa 方phương 便tiện 。 乘thừa 真chân 實thật 。 從tùng 〈# 涌dũng 出xuất 品phẩm 〉# 至chí 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 品phẩm 〉# 彌Di 勒Lặc 說thuyết 偈kệ 以dĩ 前tiền 兩lưỡng 品phẩm 半bán 。 開khai 近cận 顯hiển 遠viễn 。 明minh 身thân 方phương 便tiện 。 身thân 真chân 實thật 。 從tùng 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 品phẩm 〉# 竟cánh 經kinh 。 是thị 流lưu 通thông 分phần/phân 也dã 。 彼bỉ 雖tuy 云vân 〈# 安an 樂lạc 行hành 品phẩm 〉# 前tiền 是thị 因nhân 分phần/phân 。 然nhiên 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 下hạ 有hữu 三tam 品phẩm 又hựu 是thị 果quả 宗tông 之chi 由do 漸tiệm 。 必tất 須tu 兩lưỡng 向hướng 望vọng 之chi 。 何hà 者giả 。 由do 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 多đa 寶bảo 助trợ 命mạng 覓mịch 通thông 經kinh 之chi 人nhân 。 故cố 方phương 有hữu 〈# 持trì 品phẩm 〉# 及cập 〈# 安an 樂lạc 行hành 品phẩm 〉# 流lưu 通thông 於ư 因nhân 。 故cố 囑chúc 因nhân 分phần/phân 。 次thứ 有hữu 涌dũng 出xuất 菩Bồ 薩Tát 正chánh 為vi 壽thọ 量lượng 之chi 方phương 序tự 。 由do 前tiền 命mạng 故cố 出xuất 。 則tắc 前tiền 三tam 品phẩm 又hựu 有hữu 成thành 說thuyết 壽thọ 量lượng 之chi 義nghĩa 。 故cố 須tu 兩lưỡng 向hướng 論luận 之chi 也dã 。

問vấn 。

眾chúng 師sư 所sở 說thuyết 何hà 者giả 詣nghệ 宗tông 。

答đáp 。

若nhược 皆giai 能năng 開khai 道đạo 適thích 會hội 根căn 緣duyên 。 眾chúng 說thuyết 之chi 中trung 無vô 非phi 正chánh 宗tông 也dã 。 但đãn 推thôi 文văn 考khảo 義nghĩa 。 三tam 段đoạn 最tối 長trường/trưởng 。 宜nghi 須tu 用dụng 之chi 。

問vấn 。

初sơ 辨biện 三tam 段đoạn 有hữu 失thất 。 今kim 何hà 故cố 用dụng 耶da 。

答đáp 。

義nghĩa 門môn 有hữu 二nhị 。

一nhất 通thông 。 二nhị 別biệt 。 通thông 而nhi 為vi 論luận 。 稟bẩm 三tam 皆giai 悟ngộ 則tắc 三tam 皆giai 正chánh 說thuyết 。 今kim 就tựu 別biệt 而nhi 為vi 言ngôn 。 故cố 宜nghi 開khai 三tam 段đoạn 。 若nhược 具cụ 領lãnh 通thông 別biệt 意ý 者giả 理lý 則tắc 無vô 傷thương 。

問vấn 。

立lập 於ư 三tam 段đoạn 有hữu 何hà 義nghĩa 耶da 。

答đáp 。

略lược 明minh 十thập 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 聖thánh 人nhân 說thuyết 法Pháp 必tất 有hữu 詮thuyên 序tự 。 深thâm 理lý 化hóa 凡phàm 須tu 驚kinh 耳nhĩ 目mục 。 率suất 爾nhĩ 而nhi 說thuyết 不bất 起khởi 敬kính 情tình 。 故cố 在tại 經kinh 初sơ 須tu 置trí 序tự 也dã 。 既ký 靜tĩnh 心tâm 信tín 仰ngưỡng 宜nghi 開khai 宗tông 授thọ 法pháp 。 故cố 次thứ 有hữu 正chánh 說thuyết 也dã 。 群quần 生sanh 不bất 窮cùng 大đại 悲bi 無vô 限hạn 。 欲dục 以dĩ 傳truyền 訓huấn 故cố 末mạt 繼kế 流lưu 通thông 。 二nhị 者giả 。 為vi 對đối 外ngoại 道đạo 故cố 明minh 三tam 分phần/phân 。 外ngoại 道đạo 云vân 。

但đãn 初sơ 有hữu 吉cát 。 中trung 後hậu 無vô 吉cát 。 以dĩ 初sơ 吉cát 故cố 中trung 後hậu 又hựu 吉cát 。

佛Phật 法Pháp 不bất 爾nhĩ 。 開khai 為vi 三tam 分phần/phân 而nhi 三tam 分phần/phân 皆giai 吉cát 。 故cố 經kinh 言ngôn 。

上thượng 語ngữ 又hựu 善thiện 。 中trung 語ngữ 又hựu 善thiện 。 後hậu 語ngữ 又hựu 善thiện 。

三tam 者giả 。 《# 大đại 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

諸chư 佛Phật 有hữu 三tam 時thời 利lợi 益ích 。

一nhất 為vi 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 則tắc 過quá 去khứ 世thế 益ích 物vật 。 二nhị 得đắc 佛Phật 時thời 即tức 現hiện 在tại 世thế 益ích 物vật 。 三tam 滅diệt 度độ 後hậu 未vị 來lai 世thế 益ích 物vật 。

序tự 。 正chánh 謂vị 現hiện 在tại 益ích 物vật 。 流lưu 通thông 即tức 是thị 未vị 來lai 益ích 物vật 也dã 。 四tứ 者giả 。 序tự 說thuyết 發phát 其kỳ 信tín 心tâm 。 正chánh 說thuyết 生sanh 其kỳ 智trí 慧tuệ 。 故cố 《# 大đại 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 法Pháp 大đại 海hải 。 信tín 為vi 能năng 入nhập 。 智trí 為vi 能năng 度độ 。

此thử 二nhị 則tắc 是thị 自tự 行hành 。 次thứ 令linh 流lưu 通thông 。 所sở 謂vị 化hóa 他tha 也dã 。 五ngũ 者giả 。 又hựu 有hữu 二nhị 人nhân 。 福phước 慧tuệ 深thâm 厚hậu 者giả 值trị 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 故cố 明minh 序tự 正chánh 。 福phước 慧tuệ 劣liệt 者giả 但đãn 值trị 經Kinh 卷quyển 必tất 須tu 流lưu 通thông 。 故cố 《# 智Trí 度Độ 論luận 。 常thường 啼đề 品phẩm 》# 云vân 。

福phước 慧tuệ 厚hậu 者giả 面diện 從tùng 曇đàm 無vô 竭kiệt 聞văn 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 福phước 慧tuệ 薄bạc 者giả 但đãn 值trị 金kim 牒điệp 般Bát 若Nhã 。

即tức 其kỳ 事sự 也dã 。 六lục 者giả 。 光quang 闡xiển 如Như 來Lai 正Chánh 法Pháp 。 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 燃nhiên 燈đăng 。 二nhị 者giả 傳truyền 燈đăng 。 燃nhiên 燈đăng 即tức 是thị 序tự 。 正chánh 。 傳truyền 燈đăng 所sở 謂vị 流lưu 通thông 也dã 。 七thất 者giả 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 。 受thọ 前tiền 佛Phật 付phó 囑chúc 。 二nhị 。 付phó 囑chúc 後hậu 佛Phật 。 序tự 。 正chánh 即tức 是thị 受thọ 前tiền 佛Phật 付phó 囑chúc 。 流lưu 通thông 謂vị 付phó 囑chúc 後hậu 佛Phật 也dã 。 八bát 者giả 唯duy 有hữu 三tam 分phần/phân 。

一nhất 者giả 。 前tiền 方phương 便tiện 即tức 是thị 序tự 說thuyết 。 二nhị 者giả 。 經kinh 體thể 所sở 謂vị 正chánh 說thuyết 。 三tam 者giả 。 經kinh 用dụng 明minh 流lưu 通thông 說thuyết 也dã 。 九cửu 者giả 。 又hựu 有hữu 三tam 說thuyết 。

一nhất 說thuyết 之chi 由do 漸tiệm 。 二nhị 者giả 正chánh 說thuyết 。 三tam 者giả 稱xưng 歎thán 。 稱xưng 歎thán 即tức 是thị 流lưu 通thông 也dã 。 十thập 者giả 。 根căn 性tánh 有hữu 上thượng 中trung 下hạ 。 如Như 來Lai 說thuyết 法Pháp 。 又hựu 具cụ 三tam 時thời 也dã 。 初sơ 之chi 一nhất 品phẩm 名danh 為vi 序tự 說thuyết 。 從tùng 〈# 方phương 便tiện 品phẩm 〉# 去khứ 至chí 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 品phẩm 〉# 半bán 格cách 量lượng 偈kệ 來lai 凡phàm 十thập 五ngũ 品phẩm 半bán 。 名danh 為vi 正Chánh 說Thuyết 。 從tùng 格cách 量lượng 偈kệ 後hậu 盡tận 經kinh 十thập 一nhất 品phẩm 半bán 。 名danh 為vi 流lưu 通thông 分phần/phân 也dã 。

問vấn 。

序tự 分phần/phân 既ký 名danh 序tự 品phẩm 。 正chánh 與dữ 流lưu 通thông 何hà 故cố 不bất 名danh 正chánh 說thuyết 品phẩm 。 流lưu 通thông 品phẩm 耶da 。

答đáp 。

序tự 品phẩm 文văn 少thiểu 又hựu 明minh 義nghĩa 無vô 雜tạp 。 故cố 但đãn 名danh 序tự 品phẩm 。 正chánh 說thuyết 文văn 長trường/trưởng 而nhi 明minh 義nghĩa 廣quảng 。 故cố 廢phế 通thông 名danh 從tùng 別biệt 義nghĩa 受thọ 稱xưng 。 流lưu 通thông 又hựu 然nhiên 。 就tựu 此thử 三tam 段đoạn 各các 開khai 兩lưỡng 章chương 。 序tự 開khai 二nhị 者giả 。

一nhất 。 證chứng 信tín 序tự 。 二nhị 。 發phát 起khởi 序tự 。 證chứng 信tín 令linh 未vị 來lai 眾chúng 生sanh 。 於ư 經kinh 生sanh 信tín 。 發phát 起khởi 假giả 諸chư 靈linh 異dị 發phát 起khởi 正chánh 經kinh 。 利lợi 於ư 現hiện 在tại 。 以dĩ 化hóa 沾triêm 兩lưỡng 世thế 。 故cố 雙song 明minh 二nhị 序tự 也dã 。 正chánh 說thuyết 二nhị 者giả 。

始thỉ 從tùng 〈# 方phương 便tiện 〉# 終chung 竟cánh 〈# 法Pháp 師sư 品phẩm 〉# 明minh 乘thừa 方phương 便tiện 。 乘thừa 真chân 實thật 。 次thứ 從tùng 〈# 見kiến 寶bảo 塔tháp 〉# 竟cánh 〈# 分phân 別biệt 功công 德đức 。 〉# 格cách 量lượng 以dĩ 來lai 。 明minh 身thân 方phương 便tiện 。 身thân 真chân 實thật 。 所sở 以dĩ 開khai 此thử 二nhị 者giả 。 乘thừa 謂vị 所sở 乘thừa 之chi 法pháp 。 身thân 謂vị 能năng 乘thừa 之chi 人nhân 。 具cụ 此thử 二nhị 門môn 乘thừa 義nghĩa 乃nãi 足túc 。

問vấn 。

身thân 方phương 便tiện 。 身thân 真chân 實thật 。 云vân 何hà 是thị 人nhân 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 釋thích 壽thọ 量lượng 明minh 於ư 三tam 佛Phật 。 而nhi 《# 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 。 》# 辨biện 於ư 三tam 佛Phật 云vân 三Tam 身Thân 品phẩm 。 故cố 知tri 三Tam 身Thân 即tức 是thị 三tam 佛Phật 。 佛Phật 即tức 是thị 人nhân 也dã 。

問vấn 。

乘thừa 權quyền 乘thừa 實thật 。 以dĩ 一Nhất 乘Thừa 為vi 實thật 。 餘dư 二nhị 為vi 權quyền 。 身thân 義nghĩa 云vân 何hà 。

答đáp 。

三Tam 身Thân 之chi 中trung 又hựu 得đắc 法Pháp 身thân 為vi 實thật 。 應Ứng 。 化hóa 為vi 權quyền 。

問vấn 。

以dĩ 法Pháp 身thân 為vi 實thật 。 赴phó 感cảm 為vi 應ưng 。 但đãn 立lập 一nhất 真chân 一nhất 應ưng 者giả 。 乘thừa 又hựu 得đắc 爾nhĩ 不phủ 。

答đáp 。

以dĩ 大Đại 乘Thừa 為vi 實thật 。 小Tiểu 乘Thừa 為vi 權quyền 。 又hựu 得đắc 一nhất 權quyền 一nhất 實thật 。 但đãn 約ước 今kim 昔tích 不bất 同đồng 凡phàm 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 雙song 說thuyết 。 二nhị 者giả 雙song 覆phú 。 三tam 者giả 雙song 開khai 。 言ngôn 雙song 說thuyết 者giả 。 初sơ 成thành 正chánh 覺giác 。 寂Tịch 滅Diệt 道Đạo 場Tràng 。 為vi 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 雙song 明minh 二nhị 義nghĩa 。 如như 〈# 信tín 解giải 品phẩm 〉# 。 辨biện 於ư 長trưởng 者giả 喻dụ 真chân 實thật 身thân 。 羅la 列liệt 寶bảo 物vật 。 喻dụ 真chân 實thật 乘thừa 。 即tức 其kỳ 證chứng 也dã 。 次thứ 雙song 覆phú 者giả 。 脫thoát 珍trân 御ngự 服phục 。 著trước 弊tệ 垢cấu 衣y 。 以dĩ 身thân 方phương 便tiện 覆phú 身thân 真chân 實thật 。 隱ẩn 於ư 傍bàng 使sử 。 更canh 遣khiển 餘dư 人nhân 。 即tức 是thị 以dĩ 乘thừa 方phương 便tiện 覆phú 乘thừa 真chân 實thật 。 謂vị 雙song 覆phú 也dã 。 三tam 雙song 開khai 者giả 。 明minh 昔tích 三tam 乘thừa 是thị 方phương 便tiện 。 今kim 一Nhất 乘Thừa 為vi 真chân 實thật 。 辨biện 昔tích 身thân 是thị 方phương 便tiện 。 今kim 身thân 為vi 真chân 實thật 。 謂vị 雙song 開khai 也dã 。 然nhiên 乘thừa 之chi 與dữ 身thân 更cánh 無vô 二nhị 體thể 。 即tức 一nhất 正chánh 觀quán 隨tùy 宜nghi 說thuyết 之chi 。 運vận 用dụng 自tự 在tại 故cố 名danh 為vi 乘thừa 。 體thể 可khả 軌quỹ 模mô 故cố 名danh 為vi 法pháp 。 以dĩ 法pháp 為vi 身thân 故cố 稱xưng 法Pháp 身thân 。

流lưu 通thông 二nhị 者giả 。 始thỉ 從tùng 格cách 量lượng 偈kệ 竟cánh 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 謂vị 讚tán 歎thán 流lưu 通thông 。 次thứ 從tùng 〈# 囑chúc 累lụy 品phẩm 〉# 竟cánh 於ư 〈# 勸khuyến 發phát 品phẩm 〉# 明minh 付phó 囑chúc 流lưu 通thông 。 所sở 以dĩ 明minh 此thử 二nhị 者giả 。 將tương 欲dục 付phó 囑chúc 使sử 物vật 弘hoằng 宣tuyên 。 必tất 須tu 讚tán 法Pháp 功công 深thâm 美mỹ 人nhân 德đức 重trọng/trùng 。 物vật 欣hân 此thử 利lợi 然nhiên 後hậu 受thọ 命mạng 弘hoằng 經kinh 。 故cố 前tiền 明minh 讚tán 歎thán 。 後hậu 辨biện 付phó 囑chúc 。

今kim 就tựu 釋thích 證chứng 信tín 序tự 文văn 凡phàm 有hữu 二nhị 意ý 。

一nhất 。 總tổng 釋thích 。 二nhị 。 別biệt 釋thích 。

總tổng 釋thích 之chi 中trung 略lược 為vi 六lục 門môn 。

一nhất 。 序tự 原nguyên 由do 門môn 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 說thuyết 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 皆giai 有hữu 六lục 事sự 。 但đãn 要yếu 待đãi 侍thị 者giả 發phát 問vấn 然nhiên 後hậu 命mạng 使sử 安an 之chi 。 如như 《# 集tập 法Pháp 藏tạng 經kinh 》# 云vân 。

侍Thị 者giả 阿A 難Nan 。 凡phàm 發phát 四tứ 問vấn 。

一nhất 問vấn 以dĩ 誰thùy 為vi 師sư 。 二nhị 問vấn 依y 何hà 行hành 道Đạo 。 三tam 問vấn 云vân 何hà 與dữ 惡ác 人nhân 共cộng 住trú 。 四tứ 問vấn 佛Phật 經Kinh 初sơ 安an 何hà 等đẳng 語ngữ 。 如Như 來Lai 答đáp 云vân 。

戒giới 能năng 訓huấn 誨hối 可khả 以dĩ 為vi 師sư 。 四tứ 念niệm 處xứ 破phá 倒đảo 依y 此thử 行hành 道Đạo 。 梵Phạm 法pháp 默mặc 然nhiên 伏phục 彼bỉ 惡ác 人nhân 。 一nhất 切thiết 經kinh 初sơ 皆giai 標tiêu 六lục 事sự 。

問vấn 。

何hà 故cố 但đãn 問vấn 四tứ 事sự 。 不bất 多đa 不bất 少thiểu 。

答đáp 。

初sơ 明minh 正chánh 行hạnh 。 次thứ 明minh 正chánh 解giải 。 次thứ 辨biện 除trừ 障chướng 修tu 行hành 之chi 緣duyên 。 然nhiên 此thử 三tam 門môn 必tất 依y 聖thánh 教giáo 。 此thử 四tứ 攝nhiếp 事sự 既ký 周chu 。 故cố 不bất 得đắc 多đa 少thiểu 也dã 。

二nhị 。 定định 多đa 少thiểu 門môn 者giả 。 諸chư 舊cựu 經kinh 師sư 但đãn 明minh 五ngũ 事sự 。 此thử 釋thích 傷thương 義nghĩa 無vô 文văn 故cố 不bất 用dụng 也dã 。 今kim 明minh 凡phàm 有hữu 六lục 事sự 。

一nhất 。

如như 是thị 。

謂vị 所sở 聞văn 之chi 法pháp 。 二nhị 。

我ngã 聞văn

謂vị 能năng 聞văn 之chi 人nhân 。 三tam 。

一nhất 時thời

謂vị 聞văn 法Pháp 有hữu 時thời 。 四tứ 。 辨biện 佛Phật 即tức 是thị 教giáo 主chủ 。 五ngũ 。 明minh 聞văn 法Pháp 之chi 處xứ 。 六lục 。 明minh 與dữ 眾chúng 共cộng 聞văn 。 具cụ 此thử 六lục 門môn 義nghĩa 乃nãi 圓viên 足túc 。 又hựu 如như 天thiên 親thân 《# 燈đăng 論luận 》# 偈kệ 云vân 。

前tiền 三Tam 明Minh 弟đệ 子tử 。 後hậu 三tam 證chứng 師sư 說thuyết 。 一nhất 切thiết 修Tu 多Đa 羅La 。 法Pháp 門môn 皆giai 如như 是thị 。

故cố 知tri 六lục 事sự 出xuất 自tự 誠thành 文văn 。 前tiền 三Tam 明Minh 弟đệ 子tử 者giả 。

如như 是thị 。

謂vị 弟đệ 子tử 之chi 信tín 。 次thứ 句cú 是thị 弟đệ 子tử 稱xưng 。

我ngã

第đệ 三tam 句cú 明minh 聞văn 法Pháp 有hữu 時thời 。 從tùng 。

佛Phật 住trụ

以dĩ 去khứ 既ký 標tiêu 於ư 佛Phật 。 故cố 知tri 後hậu 三tam 句cú 證chứng 師sư 說thuyết 也dã 。

三tam 。 序tự 來lai 意ý 門môn 者giả 。 立lập 此thử 六lục 事sự 凡phàm 有hữu 三tam 意ý 。

一nhất 。 為vi 生sanh 信tín 。

如như 是thị 。

即tức 是thị 信tín 也dã 。 下hạ 之chi 五ngũ 句cú 為vi 生sanh 信tín 。 故cố 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

說thuyết 時thời 。 方phương 。 人nhân 。 令linh 生sanh 信tín 故cố 。

時thời 謂vị 一nhất 時thời 。 方phương 即tức 住trú 處xứ 。 人nhân 謂vị 阿A 難Nan 與dữ 佛Phật 及cập 同đồng 聞văn 眾chúng 。

故cố 此thử 三tam 事sự 攝nhiếp 前tiền 五ngũ 門môn 。 以dĩ 有hữu 時thời 方phương 人nhân 故cố 所sở 傳truyền 可khả 信tín 。 二nhị 者giả 。 立lập 此thử 六lục 事sự 為vi 簡giản 外ngoại 道đạo 。 外ngoại 道đạo 經kinh 初sơ 皆giai 標tiêu 阿a 傴ủ 二nhị 字tự 。 如Như 來Lai 教giáo 首thủ 六lục 事sự 貫quán 初sơ 。 三tam 者giả 為vi 欲dục 異dị 論luận 。 弟đệ 子tử 造tạo 論luận 歸quy 敬kính 三Tam 寶Bảo 。 如Như 來Lai 之chi 經kinh 六lục 事sự 在tại 初sơ 也dã 。

四tứ 者giả 。 有hữu 無vô 門môn 者giả 。 當đương 佛Phật 說thuyết 經kinh 。 時thời 具cụ 有hữu 六lục 體thể 但đãn 未vị 立lập 文văn 。 將tương 入nhập 泥Nê 洹Hoàn 命mạng 使sử 安an 之chi 。 結kết 集tập 法Pháp 藏tạng 。 始thỉ 標tiêu 經kinh 首thủ 也dã 。

五ngũ 。 具cụ 不bất 具cụ 門môn 者giả 。 餘dư 經kinh 具cụ 足túc 六lục 事sự 。 但đãn 《# 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 。 》# 略lược 無vô 同đồng 聞văn 。 至chí 後hậu 當đương 說thuyết 也dã 。

六lục 。 前tiền 後hậu 門môn 者giả 。 諸chư 經kinh 多đa 云vân 。

如như 是thị 我ngã 聞văn 。

以dĩ 信tín 是thị 入nhập 佛Phật 法Pháp 之chi 初sơ 。 故cố 前tiền 標tiêu 。

如như 是thị 。

欲dục 證chứng 成thành 信tín 義nghĩa 。 故cố 次thứ 云vân 。

我ngã 聞văn

如như 《# 溫ôn 室thất 經kinh 》# 云vân 。

我ngã 聞văn 如như 是thị 。

此thử 前tiền 標tiêu 能năng 信tín 之chi 人nhân 。 然nhiên 後hậu 始thỉ 得đắc 於ư 經kinh 生sanh 信tín 也dã 。

問vấn 。

佛Phật 說thuyết 經Kinh 時thời 。 云vân 何hà 有hữu 六lục 事sự 。

答đáp 。

以dĩ 物vật 有hữu 信tín 心tâm 方phương 乃nãi 說thuyết 法Pháp 。 故cố 知tri 有hữu 如như 是thị 。 佛Phật 說thuyết 經Kinh 時thời 。 即tức 有hữu 侍thị 者giả 。 聞văn 法Pháp 。

時thời 節tiết 。 教giáo 主chủ 。 住trú 處xứ 。 同đồng 聞văn 。 故cố 知tri 實thật 有hữu 六lục 事sự 也dã 。

次thứ 別biệt 釋thích 六lục 事sự 。 即tức 為vi 六lục 門môn 。

如như 是thị 。

者giả 。 《# 注chú 法pháp 華hoa 》# 云vân 。

如như 是thị 。 感cảm 應ứng 之chi 端đoan 也dã 。 如như 以dĩ 順thuận 機cơ 受thọ 名danh 。 是thị 以dĩ 無vô 非phi 立lập 稱xưng 。 眾chúng 生sanh 以dĩ 無vô 非phi 為vi 感cảm 。 如Như 來Lai 以dĩ 順thuận 機cơ 為vi 應ưng 。 傳truyền 經kinh 人nhân 以dĩ 名danh 教giáo 出xuất 於ư 感cảm 應ứng 。 故cố 云vân 如như 是thị 。

又hựu 《# 注chú 無Vô 量Lượng 義Nghĩa 經Kinh 》# 云vân

至chí 人nhân 說thuyết 法Pháp 但đãn 為vi 顯hiển 如như 。 唯duy 如như 為vi 是thị 故cố 云vân 如như 是thị 也dã 。

瑤dao 公công 云vân 。

如như 是thị 者giả 。 將tương 傳truyền 所sở 聞văn 之chi 言ngôn 於ư 未vị 聞văn 。 良lương 由do 可khả 信tín 。 今kim 明minh 所sở 傳truyền 之chi 言ngôn 言ngôn 必tất 至chí 極cực 也dã 。 善thiện 當đương 其kỳ 理lý 不bất 失thất 機cơ 會hội 。 名danh 為vi 如như 是thị 也dã 。

曇đàm 詵sân 云vân 。

如như 是thị 者giả 。 無vô 毀hủy 無vô 譽dự 之chi 言ngôn 也dã 。

真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 云vân 。

如như 是thị 者giả 。 離ly 五ngũ 種chủng 謗báng 故cố 云vân 如như 是thị 。 言ngôn 五ngũ 種chủng 謗báng 者giả 。

一nhất 。 如như 言ngôn 此thử 經Kinh 因nhân 果quả 決quyết 定định 是thị 有hữu 。 名danh 增tăng 益ích 謗báng 。 二nhị 。 如như 言ngôn 此thử 經Kinh 因nhân 果quả 決quyết 定định 是thị 無vô 。 名danh 損tổn 減giảm 謗báng 。 三tam 。 如như 言ngôn 此thử 經Kinh 因nhân 果quả 又hựu 有hữu 又hựu 無vô 。 名danh 相tướng 違vi 謗báng 。 四tứ 。 如như 言ngôn 此thử 經Kinh 因nhân 果quả 非phi 有hữu 無vô 。 名danh 愚ngu 癡si 謗báng 。 五ngũ 。 如như 言ngôn 此thử 經Kinh 因nhân 果quả 非phi 不bất 有hữu 非phi 不bất 無vô 。 名danh 戲hí 論luận 謗báng 。 離ly 此thử 五ngũ 種chủng 謗báng 故cố 。 名danh 為vi 如như 是thị 也dã 。

光quang 宅trạch 云vân 。

如như 是thị 者giả 。 將tương 傳truyền 所sở 聞văn 前tiền 。 題đề 舉cử 一nhất 部bộ 也dã 。 如như 是thị 一nhất 部bộ 經kinh 。 我ngã 親thân 從tùng 佛Phật 聞văn 。 即tức 為vi 我ngã 聞văn 作tác # 胤dận 也dã 。

梁lương 武võ 云vân 。

如như 是thị 者giả 。 如như 斯tư 之chi 言ngôn 。 是thị 佛Phật 所sở 說thuyết 。 故cố 云vân 如như 是thị 也dã 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

如như 是thị 者giả 有hữu 三tam 種chủng 。

一nhất 就tựu 佛Phật 。 二nhị 就tựu 理lý 。 三tam 就tựu 阿A 難Nan 。 言ngôn 就tựu 佛Phật 者giả 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 所sở 說thuyết 不bất 異dị 。 故cố 名danh 之chi 為vi 如như 。 以dĩ 同đồng 說thuyết 故cố 。 名danh 之chi 為vi 是thị 。 諸chư 佛Phật 同đồng 說thuyết 。 是thị 故cố 可khả 信tín 也dã 。 言ngôn 就tựu 理lý 者giả 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 。 古cổ 今kim 不bất 異dị 。 故cố 名danh 為vi 如như 。 如như 理lý 而nhi 說thuyết 。 故cố 名danh 為vi 是thị 。 既ký 是thị 理lý 之chi 言ngôn 。 不bất 增tăng 不bất 減giảm 。 決quyết 定định 可khả 信tín 。 故cố 稱xưng 如như 是thị 也dã 。 言ngôn 就tựu 阿A 難Nan 釋thích 者giả 。 以dĩ 阿A 難Nan 望vọng 佛Phật 教giáo 。 所sở 傳truyền 不bất 異dị 本bổn 。 故cố 曰viết 如như 也dã 。 望vọng 理lý 者giả 。 即tức 有hữu 所sở 說thuyết 。 無vô 非phi 曰viết 是thị 也dã 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

如như 是thị 者giả 。 文văn 如như 理lý 是thị 。 兩lưỡng 物vật 相tương 似tự 曰viết 如như 。 一nhất 物vật 無vô 非phi 曰viết 是thị 。 以dĩ 文văn 能năng 詮thuyên 於ư 理lý 相tương 似tự 曰viết 如như 。 理lý 則tắc 至chí 當đương 無vô 非phi 稱xưng 是thị 也dã 。

今kim 云vân 如như 是thị 者giả 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 。

問vấn 云vân 。

一nhất 切thiết 經kinh 初sơ 何hà 故cố 稱xưng 如như 是thị 。

答đáp 。

佛Phật 法Pháp 大đại 海hải 。 信tín 為vi 能năng 入nhập 。 智trí 為vi 能năng 度độ 。 如như 是thị 者giả 即tức 是thị 信tín 也dã 。 以dĩ 信tín 故cố 言ngôn 如như 是thị 。 若nhược 不bất 信tín 即tức 言ngôn 不bất 如như 是thị 。 所sở 以dĩ 佛Phật 經Kinh 初sơ 標tiêu 如như 是thị 也dã 。

問vấn 。

如như 之chi 與dữ 是thị 何hà 異dị 。

答đáp 。

如như 名danh 如như 實thật 不bất 虛hư 。 是thị 謂vị 至chí 當đương 無vô 非phi 為vi 義nghĩa 。 以dĩ 信tín 佛Phật 法Pháp 如như 實thật 不bất 虛hư 。 非phi 邪tà 是thị 正chánh 故cố 。 故cố 信tín 稱xưng 如như 是thị 也dã 。

問vấn 。

如như 是thị 為vi 據cứ 信tín 體thể 。 為vi 因nhân 信tín 相tương/tướng 。

答đáp 。

如như 是thị 名danh 為vi 信tín 相tương/tướng 。 非phi 信tín 體thể 也dã 。 以dĩ 外ngoại 發phát 言ngôn 稱xưng 此thử 事sự 如như 是thị 。 即tức 表biểu 內nội 心tâm 有hữu 誠thành 信tín 。 故cố 《# 論luận 》# 云vân 。

如như 是thị 者giả 是thị 信tín 相tương/tướng 也dã

問vấn 。

如như 是thị 為vi 據cứ 能năng 信tín 。 為vi 因nhân 所sở 信tín 。

答đáp 。

《# 論luận 》# 云vân

佛Phật 法Pháp 大đại 海hải 。 信tín 為vi 能năng 入nhập

即tức 知tri 佛Phật 法Pháp 為vi 所sở 入nhập 。 故cố 知tri 是thị 據cứ 能năng 信tín 也dã 。 若nhược 言ngôn 此thử 事sự 如như 是thị 。 則tắc 此thử 事sự 屬thuộc 於ư 所sở 信tín 。 則tắc 如như 是thị 言ngôn 具cụ 含hàm 能năng 所sở 。

問vấn 。

如như 是thị 為vi 是thị 通thông 信tín 。 為vi 是thị 別biệt 信tín 。

答đáp 。

信tín 佛Phật 法Pháp 之chi 正chánh 即tức 不bất 信tín 外ngoại 道đạo 之chi 邪tà 。 蓋cái 是thị 分phần/phân 邪tà 正chánh 之chi 始thỉ 。 樹thụ 眾chúng 德đức 之chi 基cơ 。 屬thuộc 通thông 信tín 也dã 。 然nhiên 經kinh 有hữu 大đại 小tiểu 。 教giáo 有hữu 權quyền 實thật 。 信tín 大đại 之chi 信tín 非phi 信tín 小tiểu 之chi 信tín 。 即tức 是thị 別biệt 信tín 也dã 。

問vấn 。

為vi 明minh 阿A 難Nan 信tín 。 為vi 明minh 餘dư 人nhân 信tín 。

答đáp 。

有hữu 信tín 心tâm 者giả 。 即tức 入nhập 佛Phật 法Pháp 。 蓋cái 是thị 通thông 勸khuyến 一nhất 切thiết 信tín 受thọ 。 非phi 局cục 在tại 阿A 難Nan 也dã 。

問vấn 。

何hà 人nhân 能năng 信tín 一Nhất 乘Thừa 。

答đáp 。

有hữu 六lục 種chủng 人nhân 不bất 能năng 生sanh 信tín 。

一nhất 者giả 。 起khởi 愛ái 眾chúng 生sanh 深thâm 著trước 世thế 樂lạc 。 不bất 能năng 信tín 受thọ 。 二nhị 者giả 。 起khởi 見kiến 之chi 流lưu 自tự 是thị 非phi 他tha 。 又hựu 不bất 生sanh 信tín 。 三tam 者giả 。 求cầu 二Nhị 乘Thừa 之chi 人nhân 。 執chấp 魚ngư 目mục 為vi 真chân 珠châu 。 投đầu 夜dạ 光quang 而nhi 按án 釰kiếm 。 故cố 外ngoại 國quốc 大đại 小Tiểu 乘Thừa 人nhân 分phần/phân 河hà 飲ẩm 水thủy 。 故cố 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 不bất 生sanh 信tín 受thọ 。 四tứ 者giả 。 謂vị 法pháp 華hoa 教giáo 猶do 是thị 無vô 常thường 。 聞văn 說thuyết 常thường 住trụ 不bất 生sanh 信tín 受thọ 。 五ngũ 者giả 。 謂vị 於ư 此thử 經Kinh 覆phú 相tương/tướng 明minh 常thường 。 聞văn 顯hiển 了liễu 說thuyết 常thường 不bất 生sanh 信tín 受thọ 。 六lục 者giả 。 謂vị 此thử 經Kinh 顯hiển 了liễu 明minh 常thường 執chấp 成thành 常thường 見kiến 。 聞văn 說thuyết 寂tịch 滅diệt 之chi 道đạo 非phi 常thường 非phi 無vô 常thường 。 又hựu 不bất 生sanh 信tín 。 故cố 〈# 見kiến 塔tháp 品phẩm 〉# 云vân 。

手thủ 把bả 虛hư 空không 。 不bất 足túc 為vi 難nan 。 信tín 受thọ 書thư 持trì 乃nãi 稱xưng 不bất 易dị 。

斯tư 言ngôn 驗nghiệm 矣hĩ 。 今kim 若nhược 離ly 上thượng 過quá 失thất 。 心tâm 無vô 所sở 依y 。 乃nãi 能năng 信tín 受thọ 也dã 。

我ngã 聞văn

者giả 。 如như 是thị 一nhất 句cú 謂vị 所sở 生sanh 信tín 果quả 。 此thử 下hạ 五ngũ 事sự 謂vị 能năng 生sanh 信tín 因nhân 。 以dĩ 阿A 難Nan 見kiến 三tam 譏cơ 嫌hiềm 。 具cụ 八bát 功công 德đức 。 親thân 侍thị 如Như 來Lai 二nhị 十thập 餘dư 載tái 。 傳truyền 於ư 佛Phật 語ngữ 物vật 必tất 信tín 之chi 。 故cố 是thị 生sanh 信tín 因nhân 也dã 。

問vấn 。

阿A 難Nan 是thị 佛Phật 得đắc 道Đạo 夜dạ 半bán 生sanh 。 年niên 二nhị 十thập 五ngũ 。 方phương 乃nãi 侍thị 佛Phật 。 則tắc 知tri 前tiền 二nhị 十thập 五ngũ 年niên 。 所sở 說thuyết 阿A 難Nan 不bất 聞văn 。 後hậu 二nhị 十thập 五ngũ 年niên 。 所sở 說thuyết 悉tất 皆giai 得đắc 聞văn 。 後hậu 二nhị 十thập 五ngũ 年niên 。 凡phàm 有hữu 三tam 類loại 。

一nhất 者giả 得đắc 聞văn 。 如như 聞văn 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 等đẳng 。 二nhị 者giả 不bất 聞văn 。 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 等đẳng 。 三tam 者giả 亦diệc 聞văn 不bất 聞văn 。 如như 《# 淨tịnh 名danh 》# 一nhất 經kinh 凡phàm 有hữu 四tứ 會hội 。

菴am 薗viên 二nhị 會hội 阿A 難Nan 得đắc 聞văn 。 毘tỳ 耶da 兩lưỡng 集tập 。 阿A 難Nan 不bất 聞văn 。 以dĩ 何hà 義nghĩa 故cố 。 一nhất 代đại 之chi 經kinh 皆giai 稱xưng 我ngã 聞văn 耶da 。

答đáp 。

今kim 引dẫn 二nhị 經kinh 。 據cứ 本bổn 迹tích 通thông 之chi 。 一nhất 。 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 。 據cứ 本bổn 而nhi 釋thích 。 阿A 難Nan 多đa 聞văn 士sĩ 。 自tự 然nhiên 能năng 解giải 了liễu 是thị 常thường 及cập 無vô 常thường 。 既ký 自tự 然nhiên 解giải 。 亦diệc 自tự 然nhiên 得đắc 聞văn 。 二nhị 。 依y 《# 報báo 恩ân 經kinh 》# 。 據cứ 迹tích 而nhi 解giải 。 佛Phật 重trọng/trùng 而nhi 說thuyết 方phương 乃nãi 得đắc 聞văn 。

問vấn 。

阿A 難Nan 依y 何hà 德đức 何hà 三tam 昧muội 能năng 持trì 佛Phật 經Kinh 。

答đáp 。

釋thích 道đạo 安an 云vân

《# 十Thập 二Nhị 遊Du 經Kinh 》# 云Vân

阿A 難Nan 得đắc 佛Phật 意Ý 三Tam 昧Muội 。 之chi 所sở 傳truyền 也dã

《# 金kim 剛cang 華hoa 經kinh 》# 云vân 。

阿A 難Nan 得đắc 法Pháp 性tánh 覺giác 三tam 昧muội 之chi 所sở 傳truyền 也dã

問vấn 。

實thật 是thị 耳nhĩ 聞văn 。 何hà 故cố 稱xưng 我ngã 聞văn 。

答đáp 。

凡phàm 有hữu 七thất 義nghĩa 故cố 稱xưng 我ngã 聞văn 。

一nhất 者giả 。 佛Phật 命mệnh 令linh 稱xưng 我ngã 聞văn 。 今kim 順thuận 佛Phật 勅sắc 故cố 云vân 我ngã 聞văn 也dã 。 二nhị 者giả 。 集tập 法Pháp 藏tạng 時thời 迦Ca 葉Diếp 問vấn 阿A 難Nan 。

佛Phật 在tại 何hà 處xứ 。 最tối 初sơ 說thuyết 法Pháp 。

阿A 難Nan 以dĩ 答đáp 僧Tăng 眾chúng 。 稱xưng 如như 是thị 我ngã 聞văn 。 三tam 者giả 。 以dĩ 人nhân 傳truyền 法pháp 證chứng 信tín 故cố 稱xưng 我ngã 聞văn 。 所sở 以dĩ 云vân 說thuyết 時thời 。 方phương 。 人nhân 令linh 生sanh 信tín 也dã 。 四tứ 者giả 。 阿A 難Nan 聞văn 佛Phật 所sở 說thuyết 。 發phát 生sanh 三tam 慧tuệ 。 自tự 在tại 稱xưng 我ngã 故cố 云vân 我ngã 聞văn 。 五ngũ 者giả 。 阿A 難Nan 聽thính 佛Phật 所sở 說thuyết 。 無vô 散tán 亂loạn 心tâm 如như 不bất 覆phú 器khí 。 無vô 忘vong 失thất 心tâm 如như 不bất 漏lậu 器khí 。 無vô 顛điên 倒đảo 心tâm 。 如như 不bất 臭xú 器khí 。 初sơ 是thị 定định 力lực 。 次thứ 是thị 持trì 力lực 。 後hậu 是thị 智trí 慧tuệ 力lực 。 具cụ 此thử 三tam 種chủng 自tự 在tại 得đắc 稱xưng 為vi 我ngã 。 故cố 言ngôn 我ngã 聞văn 。 六lục 者giả 。 耳nhĩ 別biệt 我ngã 通thông 。 立lập 通thông 廢phế 別biệt 故cố 言ngôn 我ngã 聞văn 。 七thất 者giả 。 我ngã 本bổn 耳nhĩ 末mạt 。 立lập 本bổn 廢phế 末mạt 故cố 稱xưng 我ngã 聞văn 。

問vấn 。

云vân 何hà 聞văn 。 為vi 以dĩ 人nhân 聞văn 。 為vi 根căn 。 為vi 識thức 。 為vi 塵trần 聞văn 耶da 。

答đáp 。

因nhân 緣duyên 故cố 聞văn 。 因nhân 緣duyên 聞văn 即tức 無vô 所sở 聞văn 。 故cố 《# 中trung 論luận 》# 云vân 。

因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 法pháp 。 則tắc 是thị 寂tịch 滅diệt 性tánh 。

故cố 聞văn 宛uyển 然nhiên 而nhi 不bất 聞văn 。 亦diệc 不bất 聞văn 宛uyển 然nhiên 而nhi 聞văn 。 以dĩ 聞văn 宛uyển 然nhiên 不bất 聞văn 。 故cố 不bất 壞hoại 假giả 名danh 而nhi 說thuyết 實thật 相tướng 。 以dĩ 不bất 聞văn 宛uyển 然nhiên 而nhi 聞văn 。 故cố 不bất 動động 真chân 際tế 。 建kiến 立lập 諸chư 法pháp 。 又hựu 聞văn 宛uyển 然nhiên 而nhi 不bất 聞văn 。 故cố 是thị 聞văn 不bất 聞văn 。 不bất 聞văn 宛uyển 然nhiên 而nhi 聞văn 。 故cố 則tắc 是thị 不bất 聞văn 聞văn 。 不bất 聞văn 聞văn 豈khởi 是thị 聞văn 。 聞văn 不bất 聞văn 豈khởi 是thị 不bất 聞văn 。 故cố 非phi 聞văn 非phi 不bất 聞văn 。 名danh 為vi 中Trung 道Đạo 。 而nhi 聞văn 而nhi 不bất 聞văn 稱xưng 為vi 假giả 名danh 。 故cố 《# 論luận 》# 云vân 。

亦diệc 為vi 是thị 假giả 名danh 。 亦diệc 是thị 中trung 道đạo 義nghĩa 。

然nhiên 中trung 假giả 即tức 是thị 因nhân 緣duyên 。 故cố 中trung 稱xưng 假giả 中trung 。 假giả 稱xưng 中trung 假giả 。 中trung 假giả 非phi 假giả 。 假giả 中trung 非phi 中trung 。 故cố 非phi 中trung 非phi 假giả 。 言ngôn 辭từ 相tướng 寂tịch 滅diệt 。 非phi 謂vị 變biến 轉chuyển 前tiền 法pháp 方phương 稱xưng 寂tịch 滅diệt 。 即tức 因nhân 緣duyên 之chi 聞văn 。 本bổn 來lai 寂tịch 滅diệt 。 故cố 此thử 經Kinh 云vân 。

諸chư 法pháp 從tùng 本bổn 來lai 。 常thường 自tự 寂tịch 滅diệt 相tướng 。

也dã 。

問vấn 。

作tác 此thử 聞văn 。 得đắc 何hà 利lợi 耶da 。

答đáp 。

此thử 經Kinh 正chánh 明minh 大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 謂vị 開khai 佛Phật 知tri 見kiến 。 佛Phật 知tri 見kiến 者giả 。 所sở 謂vị 四Tứ 智Trí 。

如Như 來Lai 智trí 。 佛Phật 智trí 。 自tự 然nhiên 智trí 。 無vô 師sư 智trí 。 以dĩ 知tri 聞văn 無vô 所sở 聞văn 則tắc 。 生sanh 如Như 來Lai 智trí 。 無vô 所sở 聞văn 而nhi 聞văn 則tắc 生sanh 佛Phật 智trí 。 斯tư 二nhị 任nhậm 運vận 現hiện 前tiền 名danh 自tự 然nhiên 智trí 。 此thử 三tam 不bất 從tùng 師sư 得đắc 謂vị 無vô 師sư 智trí 。 聞văn 既ký 生sanh 四Tứ 智Trí 。 諸chư 有hữu 所sở 作tác 。 皆giai 須tu 精tinh 識thức 因nhân 緣duyên 並tịnh 生sanh 四Tứ 智Trí 入nhập 佛Phật 知tri 見kiến 也dã 。

一nhất 時thời

者giả 。 謂vị 說thuyết 經Kinh 有hữu 時thời 。 故cố 可khả 信tín 也dã 。 今kim 略lược 明minh 四tứ 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 佛Phật 五ngũ 十thập 年niên 說thuyết 法Pháp 蓋cái 是thị 多đa 時thời 。 今kim 對đối 彼bỉ 多đa 時thời 明minh 此thử 經Kinh 是thị 一nhất 時thời 之chi 說thuyết 。 故cố 云vân 一nhất 時thời 也dã 。 二nhị 者giả 。 一nhất 謂vị 一nhất 部bộ 經kinh 也dã 。 蓋cái 是thị 說thuyết 一nhất 部bộ 經kinh 時thời 。 故cố 云vân 一nhất 時thời 也dã 。 三tam 者giả 。 眾chúng 生sanh 心tâm 行hành 。 可khả 一nhất 之chi 時thời 。 即tức 是thị 一Nhất 乘Thừa 機cơ 發phát 。 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 教giáo 時thời 。 故cố 云vân 一nhất 時thời 。

問vấn 。

一nhất 切thiết 經kinh 皆giai 云vân 一nhất 時thời 。 可khả 言ngôn 並tịnh 說thuyết 一Nhất 乘Thừa 耶da 。

答đáp 。

此thử 經Kinh 云vân

諸chư 有hữu 所sở 作tác 。 皆giai 為vi 一nhất 事sự

故cố 知tri 說thuyết 一nhất 切thiết 教giáo 為vi 開khai 一nhất 道đạo 。 皆giai 稱xưng 一nhất 時thời 。

四tứ 者giả 。 機cơ 教giáo 符phù 會hội 無vô 差sai 異dị 時thời 。 故cố 名danh 一nhất 時thời 。

問vấn 。

為vi 是thị 假giả 時thời 。 為vi 是thị 實thật 時thời 。

答đáp 。

《# 正chánh 觀quán 論luận 》# 云vân

諸chư 佛Phật 或hoặc 說thuyết 我ngã 。 或hoặc 說thuyết 於ư 無vô 我ngã 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 中trung 。 無vô 我ngã 無vô 非phi 我ngã 。

又hựu 應ưng 云vân 。

諸chư 佛Phật 或hoặc 說thuyết 假giả 。 或hoặc 說thuyết 於ư 非phi 假giả 。 諸chư 法pháp 實thật 相tướng 中trung 。 非phi 假giả 非phi 非phi 假giả 。

問vấn 。

云vân 何hà 說thuyết 假giả 及cập 非phi 假giả 耶da 。

答đáp 。

化hóa 內nội 弟đệ 子tử 為vi 結kết 戒giới 。 故cố 明minh 非phi 假giả 時thời 。 通thông 化hóa 道đạo 俗tục 辨biện 假giả 名danh 時thời 。 如như 《# 論luận 》# 廣quảng 說thuyết 也dã 。

佛Phật

者giả 。 第đệ 四tứ 。 標tiêu 教giáo 主chủ 也dã 。 所sở 以dĩ 標tiêu 佛Phật 者giả 凡phàm 有hữu 五ngũ 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 阿A 難Nan 答đáp 迦Ca 葉Diếp 問vấn 。 迦Ca 葉Diếp 問vấn 云vân 。

佛Phật 在tại 何hà 處xứ 。 最tối 初sơ 說thuyết 法Pháp 。

故cố 標tiêu 佛Phật 也dã 。 二nhị 者giả 。 若nhược 不bất 標tiêu 佛Phật 直trực 明minh 五ngũ 事sự 。 則tắc 不bất 知tri 此thử 經Kinh 。 為vi 是thị 魔ma 說thuyết 。 為vi 是thị 佛Phật 說thuyết 。 為vi 內nội 道đạo 說thuyết 。 為vi 外ngoại 道đạo 說thuyết 。 今kim 欲dục 別biệt 邪tà 正chánh 內nội 外ngoại 。 故cố 標tiêu 於ư 佛Phật 。 三tam 者giả 。 佛Phật 法Pháp 有hữu 五ngũ 人nhân 說thuyết 。

一nhất 。 佛Phật 說thuyết 。 二nhị 。 弟đệ 子tử 說thuyết 。 三tam 。 諸chư 天thiên 說thuyết 。 四tứ 。 仙tiên 人nhân 說thuyết 。 五ngũ 。 化hóa 人nhân 說thuyết 。 今kim 欲dục 明minh 此thử 經Kinh 。 是thị 佛Phật 所sở 說thuyết 。 非phi 餘dư 人nhân 說thuyết 。 故cố 標tiêu 佛Phật 也dã 。 四tứ 者giả 。 以dĩ 後hậu 代đại 眾chúng 生sanh 聞văn 是thị 佛Phật 說thuyết 則tắc 深thâm 起khởi 敬kính 信tín 。 故cố 標tiêu 佛Phật 也dã 。 五ngũ 者giả 。 為vi 欲dục 成thành 經kinh 是thị 故cố 標tiêu 佛Phật 。 凡phàm 是thị 佛Phật 說thuyết 亦diệc 須tu 標tiêu 佛Phật 。 弟đệ 子tử 之chi 說thuyết 又hựu 須tu 標tiêu 佛Phật 。 如như 《# 維duy 摩ma 》# 。 《# 勝thắng 鬘man 》# 等đẳng 經kinh 皆giai 標tiêu 於ư 佛Phật 。 若nhược 不bất 標tiêu 佛Phật 則tắc 不bất 成thành 經kinh 也dã 。

佛Phật 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 自tự 覺giác 異dị 彼bỉ 凡phàm 夫phu 。 二nhị 者giả 。 覺giác 他tha 異dị 彼bỉ 二Nhị 乘Thừa 。 三tam 者giả 。 覺giác 道đạo 圓viên 滿mãn 異dị 彼bỉ 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 依y 由do 來lai 所sở 判phán 明minh 三tam 種chủng 佛Phật 。 悉tất 非phi 覺giác 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 若nhược 言ngôn 此thử 經Kinh 辨biện 佛Phật 猶do 是thị 無vô 常thường 。 但đãn 是thị 覺giác 於ư 無vô 常thường 。 未vị 是thị 悟ngộ 諸chư 法pháp 實thật 。 故cố 不bất 名danh 為vi 覺giác 。 二nhị 者giả 。 若nhược 言ngôn 此thử 經Kinh 是thị 覆phú 相tương/tướng 明minh 常thường 。 既ký 稱xưng 隱ẩn 覆phú 則tắc 猶do 是thị 未vị 覺giác 。 不bất 名danh 為vi 佛Phật 。 三tam 者giả 。 若nhược 言ngôn 此thử 經Kinh 辨biện 佛Phật 定định 是thị 常thường 住trụ 。 則tắc 是thị 常thường 見kiến 猶do 名danh 無vô 明minh 。 故cố 不bất 名danh 為vi 覺giác 。 今kim 言ngôn 覺giác 者giả 。 覺giác 悟ngộ 諸chư 法pháp 。 非phi 常thường 非phi 無vô 常thường 。 亦diệc 復phục 非phi 是thị 。 四tứ 句cú 內nội 外ngoại 。 窮cùng 了liễu 法pháp 實thật 。 故cố 名danh 為vi 覺giác 。

問vấn 。

此thử 經Kinh 何hà 處xứ 有hữu 斯tư 文văn 耶da 。

答đáp 。

〈# 壽thọ 量lượng 品phẩm 〉# 云vân

如Như 來Lai 如như 實thật 知tri 見kiến 。 三tam 界giới 之chi 相tướng 。 無vô 有hữu 生sanh 死tử 。 若nhược 退thoái 若nhược 出xuất 。 又hựu 無vô 在tại 世thế 。 及cập 滅diệt 度độ 者giả 。 非phi 實thật 非phi 虛hư 。 非phi 如như 非phi 異dị 。

六lục 無vô 四tứ 非phi 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。 外ngoại 國quốc 名danh 佛Phật 以dĩ 為vi 天thiên 鼓cổ 。 賊tặc 欲dục 來lai 時thời 天thiên 鼓cổ 則tắc 鳴minh 。 賊tặc 欲dục 去khứ 時thời 天thiên 鼓cổ 亦diệc 鳴minh 。 天thiên 鼓cổ 鳴minh 時thời 諸chư 天thiên 心tâm 勇dũng 。 天thiên 鼓cổ 鳴minh 時thời 修tu 羅la 懼cụ 怖bố 。 眾chúng 生sanh 煩phiền 惱não 。 應ưng 來lai 佛Phật 則tắc 為vi 說thuyết 法Pháp 。 眾chúng 生sanh 煩phiền 惱não 。 應ưng 去khứ 佛Phật 則tắc 為vi 說thuyết 法Pháp 。 佛Phật 說thuyết 法pháp 時thời 。 弟đệ 子tử 心tâm 勇dũng 。 佛Phật 說thuyết 法pháp 時thời 。 諸chư 魔ma 懼cụ 怖bố 。 天thiên 鼓cổ 無vô 心tâm 能năng 為vi 四tứ 事sự 。 如Như 來Lai 雖tuy 說thuyết 。 亦diệc 復phục 無vô 心tâm 。 是thị 故cố 詺# 佛Phật 以dĩ 為vi 天thiên 鼓cổ 也dã 。 又hựu 如Như 來Lai 雖tuy 覺giác 實thật 無vô 所sở 悟ngộ 。 喻dụ 天thiên 鼓cổ 雖tuy 鳴minh 實thật 無vô 心tâm 也dã 。

住trụ

者giả 。 今kim 取thủ 能năng 住trụ 為vi 住trụ 。 故cố 住trụ 義nghĩa 屬thuộc 佛Phật 。 住trụ 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 身thân 住trụ 。 二nhị 者giả 心tâm 住trụ 。 身thân 住trụ 亦diệc 有hữu 四tứ 。

一nhất 。 化hóa 處xứ 住trụ 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 各các 有hữu 國quốc 土độ 。 二nhị 。 異dị 俗tục 住trụ 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 多đa 栖tê 止chỉ 伽già 藍lam 。 三tam 。 未vị 捨xả 壽thọ 分phần/phân 住trụ 。 佛Phật 未vị 答đáp 魔ma 王vương 啟khải 請thỉnh 。 壽thọ 命mạng 無vô 量lượng 。 由do 答đáp 啟khải 請thỉnh 則tắc 唯duy 留lưu 八bát 十thập 餘dư 皆giai 捨xả 之chi 。 《# 雜tạp 心tâm 》# 云vân 。

捨xả 第đệ 五ngũ 壽thọ 分phần/phân 者giả 。 百bách 年niên 之chi 壽thọ 。 二nhị 十thập 為vi 一nhất 分phần/phân 。 故cố 有hữu 五ngũ 分phần/phân 。 佛Phật 答đáp 魔ma 王vương 啟khải 請thỉnh 。 捨xả 二nhị 十thập 年niên 唯duy 留lưu 八bát 十thập 。 故cố 云vân 捨xả 第đệ 五ngũ 壽thọ 分phần/phân 。

《# 法pháp 華hoa 》# 去khứ 涅Niết 槃Bàn 近cận 。 應ưng 是thị 捨xả 壽thọ 分phần/phân 住trụ 也dã 。 四tứ 者giả 。 威uy 儀nghi 住trụ 。 謂vị 行hành 住trụ 坐tọa 臥ngọa 。 悉tất 名danh 為vi 住trụ 也dã 。 二nhị 。 就tựu 內nội 德đức 論luận 住trụ 。 亦diệc 有hữu 四tứ 種chủng 。

一nhất 者giả 。 天thiên 住trụ 。 謂vị 住trụ 布bố 施thí 。 持trì 戒giới 等đẳng 。 二nhị 者giả 。 梵Phạm 住trụ 。 謂vị 住trụ 四Tứ 無Vô 量Lượng 心Tâm 。 三tam 者giả 。 聖thánh 住trụ 。 謂vị 住trụ 空không 。 無vô 相tướng 。 無Vô 願Nguyện 三Tam 昧Muội 。 四tứ 者giả 。 佛Phật 住trụ 。 謂vị 住trụ 十Thập 力Lực 等đẳng 果quả 地địa 眾chúng 德đức 。 如Như 來Lai 具cụ 此thử 內nội 外ngoại 八bát 住trụ 。 此thử 即tức 是thị 無vô 住trụ 而nhi 住trụ 。 住trụ 無vô 所sở 住trụ 。 例lệ 如như 文Văn 殊Thù 不bất 來lai 而nhi 來lai 。 來lai 無vô 所sở 來lai 也dã 。 亦diệc 如như 《# 涅Niết 槃Bàn 》# 師sư 子tử 吼hống 辨biện 住trụ 沙sa 羅la 林lâm 說thuyết 。

王vương 舍xá 城thành

者giả 。 第đệ 五ngũ 。 明minh 住trú 處xứ 。 說thuyết 必tất 有hữu 處xứ 。 故cố 可khả 信tín 也dã 。 異dị 彼bỉ 外ngoại 道đạo 或hoặc 言ngôn 空không 中trung 授thọ 與dữ 。 或hoặc 言ngôn 赤xích 鳥điểu [衛-韋+含]# 來lai 。 皆giai 無vô 根căn 本bổn 。 就tựu 住trú 處xứ 有hữu 二nhị 。

一nhất 者giả 。 明minh 通thông 處xứ 。 二nhị 者giả 。 明minh 別biệt 處xứ 。 至chí 人nhân 形hình 無vô 定định 方phương 。 豈khởi 有hữu 其kỳ 常thường 處xứ 。 但đãn 為vi 成thành 信tín 義nghĩa 。 故cố 須tu 委ủy 曲khúc 題đề 之chi 。 又hựu 欲dục 喧huyên 靜tĩnh 兼kiêm 化hóa 。 故cố 山sơn 城thành 兩lưỡng 舉cử 。 國quốc 名danh 摩Ma 伽Già 陀Đà 。 此thử 云vân 不bất 害hại 。 人nhân 雖tuy 犯phạm 罪tội 無vô 刑hình 殺sát 誅tru 。 故cố 稱xưng 不bất 害hại 也dã 。 城thành 名danh 王vương 舍xá 。 小tiểu 國quốc 即tức 國quốc 為vi 城thành 。 如như 毘Tỳ 耶Da 離Ly 國Quốc 。 亦diệc 名danh 毘Tỳ 耶Da 離Ly 城Thành 。 今kim 是thị 大đại 國quốc 。 所sở 以dĩ 國quốc 。 城thành 為vi 異dị 。 具cụ 足túc 外ngoại 國quốc 語ngữ 。 應ưng 云vân 羅la 悅duyệt 祇kỳ 摩ma 訶ha 伽già 羅la 。 羅la 悅duyệt 祇kỳ 。 此thử 翻phiên 為vi 王vương 舍xá 。 摩ma 訶ha 言ngôn 大đại 。 伽già 羅la 云vân 城thành 。 十thập 六lục 大đại 國quốc 。 及cập 六lục 大đại 城thành 中trung 而nhi 此thử 城thành 最tối 大đại 。 故cố 稱xưng 王Vương 舍Xá 大Đại 城Thành 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 阿A 闍Xà 世Thế 王Vương 。 以dĩ 人nhân 民dân 減giảm 少thiểu 。 捨xả 本bổn 大đại 城thành 更cánh 造tạo 一nhất 小tiểu 城thành 。 於ư 諸chư 城thành 中trung 猶do 尚thượng 為vi 大đại 。 況huống 本bổn 王vương 舍xá 城thành 耶da 。

《# 善thiện 見kiến 毘tỳ 婆bà 沙sa 》# 云vân

其kỳ 城thành 縱tung 廣quảng 。 三tam 百bách 由do 旬tuần 。 有hữu 八bát 億ức 萬vạn 戶hộ 。 其kỳ 屬thuộc 王vương 舍xá 城thành 者giả 有hữu 八bát 萬vạn 聚tụ 落lạc 也dã 。

問vấn 。

六lục 大đại 城thành 皆giai 有hữu 諸chư 王vương 之chi 舍xá 。 何hà 故cố 此thử 城thành 獨độc 稱xưng 王vương 舍xá 耶da 。

答đáp 。

《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 有hữu 三tam 解giải 。

一nhất 云vân 昔tích 摩ma 訶ha 陀đà 王vương 生sanh 子tử 。 一nhất 頭đầu 兩lưỡng 面diện 四tứ 臂tý 。

時thời 人nhân 為vi 不bất 祥tường 。 裂liệt 其kỳ 身thân 首thủ 。 棄khí 之chi 曠khoáng 野dã 。 羅la 剎sát 女nữ 鬼quỷ 名danh 利lợi 監giám 。 合hợp 其kỳ 身thân 首thủ 以dĩ 乳nhũ 養dưỡng 之chi 。 後hậu 成thành 大đại 人nhân 。 力lực 能năng 并tinh 兼kiêm 諸chư 國quốc 。 取thủ 一nhất 萬vạn 八bát 千thiên 。 王vương 置trí 此thử 五ngũ 山sơn 。 以dĩ 大đại 力lực 治trị 閻Diêm 浮Phù 提đề 。 此thử 意ý 明minh 多đa 王vương 在tại 此thử 城thành 。 故cố 名danh 王vương 舍xá 城thành 。 餘dư 二nhị 解giải 如như 《# 論luận 》# 文văn 。 更cánh 有hữu 人nhân 言ngôn 。

有hữu 王vương 失thất 於ư 正Chánh 道Đạo 。 千thiên 國quốc 共cộng 廢phế 。 置trí 此thử 五ngũ 山sơn 。 退thoái 思tư 補bổ 過quá 後hậu 還hoàn 共cộng 治trị 國quốc 。 故cố 名danh 此thử 城thành 以dĩ 為vi 王vương 舍xá 也dã 。

真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 引dẫn 律luật 毘tỳ 婆bà 沙sa 云vân

凡phàm 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 出xuất 世thế 。 相tương/tướng 承thừa 卜bốc 居cư 住trụ 此thử 五ngũ 山sơn 。 故cố 獨độc 名danh 此thử 城thành 以dĩ 為vi 王vương 舍xá 。

又hựu 律luật 毘tỳ 婆bà 沙sa 解giải 云vân 。

昔tích 有hữu 四Tứ 天Thiên 王Vương 。 共cộng 攢toàn 乳nhũ 海hải 覓mịch 得đắc 甘cam 露lộ 。 未vị 分phần/phân 。 於ư 此thử 五ngũ 山sơn 起khởi 舍xá 守thủ 之chi 。 七thất 日nhật 後hậu 方phương 乃nãi 分phần/phân 。 是thị 故cố 名danh 為vi 王vương 舍xá 。

故cố 前tiền 謂vị 人nhân 王vương 起khởi 舍xá 。 後hậu 即tức 天thiên 王vương 起khởi 舍xá 。 依y 《# 仁nhân 王vương 經kinh 》# 云vân 。

班ban 足túc 王vương 收thu 得đắc 一nhất 千thiên 王vương 置trí 五ngũ 山sơn 內nội

亦diệc 從tùng 多đa 王vương 作tác 名danh 。 餘dư 城thành 無vô 此thử 眾chúng 事sự 。 故cố 獨độc 名danh 此thử 城thành 以dĩ 為vi 王vương 舍xá 城thành 。 五ngũ 山sơn 周chu 匝táp 如như 城thành 。 而nhi 於ư 中trung 起khởi 舍xá 。 兩lưỡng 事sự 合hợp 舉cử 名danh 王vương 舍xá 城thành 也dã 。

問vấn 。

若nhược 兩lưỡng 事sự 合hợp 舉cử 名danh 王vương 舍xá 城thành 者giả 。 不bất 應ưng 復phục 有hữu 山sơn 。 城thành 二nhị 處xứ 。

答đáp 。

得đắc 王vương 舍xá 城thành 名danh 則tắc 兩lưỡng 事sự 合hợp 說thuyết 。 但đãn 王vương 於ư 五ngũ 山sơn 之chi 內nội 別biệt 更cánh 起khởi 城thành 。 故cố 有hữu 山sơn 。 城thành 二nhị 處xứ 也dã 。

耆Kỳ 闍Xà 崛Quật 山Sơn

者giả 。 此thử 云vân 鷲thứu 頭đầu 山sơn 也dã 。 然nhiên 此thử 五ngũ 山sơn 峯phong 各các 有hữu 所sở 像tượng 。 今kim 之chi 一nhất 山sơn 似tự 鷲thứu 頭đầu 。 故cố 以dĩ 名danh 鷲thứu 。 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 阿a 育dục 王vương 見kiến 其kỳ 山sơn 頂đảnh 似tự 鷲thứu 。 使sử 人nhân 鑿tạc 作tác 兩lưỡng 翅sí 兩lưỡng 足túc 及cập 尾vĩ 。 故cố 全toàn 如như 鷲thứu 鳥điểu 出xuất 。 陸lục 蹬đẳng 《# 地địa 理lý 記ký 》# 。

城thành 山sơn 相tương/tướng 去khứ 凡phàm 十thập 五ngũ 里lý

問vấn 。

佛Phật 大đại 慈từ 既ký 普phổ 。 何hà 故cố 多đa 住trú 王Vương 舍Xá 城Thành 說thuyết 法Pháp 耶da 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 。 欲dục 因nhân 處xứ 表biểu 教giáo 。 一nhất 切thiết 城thành 中trung 此thử 城thành 最tối 大đại 。 一nhất 切thiết 山sơn 中trung 。 此thử 山sơn 最tối 勝thắng 。 表biểu 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 眾chúng 經kinh 中trung 勝thắng 。 二nhị 者giả 。 示thị 現hiện 自tự 在tại 。 功công 德đức 成thành 就tựu 故cố 。 言ngôn 此thử 偏thiên 舉cử 王vương 舍xá 城thành 為ví 喻dụ 。 如như 王vương 於ư 世thế 間gian 自tự 在tại 。 顯hiển 此thử 經Kinh 是thị 眾chúng 經Kinh 之chi 王vương 。 以dĩ 一Nhất 乘Thừa 攝nhiếp 一nhất 切thiết 乘thừa 。 一nhất 切thiết 乘thừa 歸quy 一Nhất 乘Thừa 故cố 也dã 。 《# 釋thích 論luận 》# 六lục 種chủng 義nghĩa 。

一nhất 云vân 報báo 法Pháp 身thân 恩ân 故cố 。 如Như 來Lai 既ký 本bổn 於ư 摩Ma 伽Già 陀Đà 國Quốc 成thành 道Đạo 。 為vi 報báo 此thử 恩ân 。 故cố 多đa 住trụ 也dã 。 二nhị 者giả 。 彼bỉ 處xứ 地địa 廣quảng 民dân 多đa 。 受thọ 化hóa 彌di 廣quảng 。 故cố 多đa 住trụ 也dã 。 三tam 者giả 。 彼bỉ 處xứ 多đa 聰thông 明minh 大đại 智trí 人nhân 。 身thân 子tử 。 迦Ca 葉Diếp 之chi 流lưu 。 長trường/trưởng 爪trảo 。 六lục 師sư 之chi 例lệ 。 欲dục 降giáng/hàng 制chế 之chi 。 故cố 多đa 住trụ 也dã 。 四tứ 者giả 。 彼bỉ 國quốc 有hữu 龍long 王vương 兄huynh 弟đệ 二nhị 人nhân 。 以dĩ 時thời 降giáng 雨vũ 國quốc 無vô 荒hoang 年niên 。 出xuất 家gia 之chi 人nhân 。 資tư 身thân 既ký 立lập 。 則tắc 練luyện 神thần 亦diệc 易dị 。 故cố 多đa 住trụ 也dã 。 五ngũ 者giả 。 此thử 處xứ 多đa 精tinh 舍xá 。 平bình 地địa 有hữu 竹trúc 林lâm 。 伽già 藍lam 五ngũ 山sơn 有hữu 五ngũ 精tinh 舍xá 。 餘dư 國quốc 既ký 少thiểu 。 故cố 多đa 住trụ 也dã 。 六lục 者giả 。 此thử 處xứ 靈linh 華hoa 瑞thụy 草thảo 閑nhàn 靜tĩnh 清thanh 潔khiết 。 實thật 是thị 眾chúng 聖thánh 之chi 所sở 栖tê 遊du 。 神thần 仙tiên 之chi 所sở 窟quật 宅trạch 。 故cố 多đa 住trụ 也dã 。

與dữ 大đại 比Bỉ 丘Khâu 眾chúng

下hạ 。 第đệ 六lục 。 次thứ 列liệt 同đồng 聞văn 眾chúng 。 今kim 就tựu 此thử 章chương 略lược 以dĩ 六lục 門môn 分phân 別biệt 。

一nhất 者giả 。 來lai 意ý 門môn 。 二nhị 者giả 。 定định 眾chúng 數số 門môn 。 三tam 者giả 。 權quyền 實thật 門môn 。 四tứ 者giả 。 有hữu 無vô 門môn 。 五ngũ 者giả 。 次thứ 第đệ 門môn 。 六lục 者giả 。 具cụ 不bất 具cụ 門môn 。

來lai 意ý 門môn 者giả 略lược 有hữu 十thập 義nghĩa 。

一nhất 。 為vi 成thành 阿A 難Nan 聞văn 。 以dĩ 阿A 難Nan 共cộng 勝thắng 人nhân 聞văn 。 故cố 傳truyền 經kinh 可khả 信tín 。 二nhị 者giả 。 為vi 顯hiển 佛Phật 德đức 。 以dĩ 佛Phật 為vi 勝thắng 眾chúng 圍vi 遶nhiễu 則tắc 佛Phật 德đức 益ích 尊tôn 。 既ký 尊tôn 其kỳ 人nhân 。 必tất 受thọ 其kỳ 法Pháp 。 三tam 者giả 。 為vì 欲dục 開khai 發phát 正chánh 經kinh 。 如như 因nhân 身thân 子tử 三tam 請thỉnh 故cố 得đắc 開khai 乘thừa 權quyền 乘thừa 實thật 。 由do 彌Di 勒Lặc 三tam 請thỉnh 故cố 得đắc 開khai 身thân 權quyền 身thân 實thật 。 四tứ 者giả 。 助trợ 佛Phật 揚dương 化hóa 。 如như 佛Phật 三tam 周chu 說thuyết 法Pháp 華hoa 。 諸chư 聖thánh 弟đệ 子tử 。 自tự 序tự 領lãnh 解giải 亦diệc 三tam 周chu 而nhi 說thuyết 。 彌Di 勒Lặc 領lãnh 解giải 稱xưng 歎thán 其kỳ 事sự 亦diệc 然nhiên 。 五ngũ 者giả 。 為vì 欲dục 供cúng 養dường 。 恭cung 敬kính 尊tôn 重trọng 讚tán 歎thán 於ư 佛Phật 。 如như 後hậu 文văn 說thuyết 。 六lục 者giả 。 欲dục 發phát 誓thệ 弘hoằng 經kinh 。 如như 〈# 持trì 品phẩm 〉# 及cập 〈# 神thần 力lực 品phẩm 〉# 說thuyết 。 七thất 者giả 。 欲dục 引dẫn 導đạo 眾chúng 生sanh 。 來lai 至chí 佛Phật 所sở 。 八bát 者giả 。 欲dục 聽thính 佛Phật 說thuyết 法Pháp 。 進tiến 求cầu 深thâm 悟ngộ 。 九cửu 者giả 。 為vi 證chứng 經kinh 故cố 來lai 。 如như 分phân 身thân 佛Phật 集tập 。 十thập 者giả 。 為vi 作tác 教giáo 門môn 故cố 來lai 。 如như 說thuyết 妙diệu 音âm 。 觀quán 音âm 。 即tức 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 。 而nhi 為vi 佛Phật 事sự 。 是thị 故cố 來lai 也dã 。

第đệ 二nhị 。 定định 眾chúng 數số 門môn 者giả 。 此thử 經Kinh 始thỉ 末mạt 凡phàm 有hữu 二nhị 會hội 。 前tiền 集tập 有hữu 二nhị 十thập 三tam 眾chúng 。 後hậu 會hội 有hữu 其kỳ 六lục 眾chúng 。 合hợp 為vi 二nhị 十thập 九cửu 眾chúng 。 言ngôn 二nhị 十thập 三tam 眾chúng 者giả 。 僧Tăng 眾chúng 有hữu 二nhị 。 尼ni 眾chúng 亦diệc 爾nhĩ 。 及cập 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 聖thánh 眾chúng 有hữu 五ngũ 也dã 。 凡phàm 眾chúng 有hữu 十thập 八bát 。 欲dục 界giới 天thiên 有hữu 十thập 眾chúng 。

三tam 光quang 天thiên 子tử 。 四tứ 王vương 。 帝Đế 釋Thích 。 自tự 在tại 。 大đại 自tự 在tại 也dã 。 色sắc 界giới 二nhị 眾chúng 。

尸thi 棄khí 及cập 光quang 明minh 大đại 梵Phạm 。 合hợp 十thập 二nhị 眾chúng 。 次thứ 雜tạp 類loại 有hữu 其kỳ 六lục 眾chúng 。 在tại 文văn 易dị 知tri 也dã 。 後hậu 集tập 六lục 眾chúng 者giả 。 謂vị 〈# 寶bảo 塔tháp 品phẩm 〉# 多đa 寶bảo 眾chúng 集tập 。 分phân 身thân 眾chúng 集tập 。 〈# 提Đề 婆Bà 達Đạt 多Đa 品Phẩm 。 〉# 龍long 宮cung 眾chúng 集tập 。 〈# 涌dũng 出xuất 品phẩm 〉# 下hạ 方phương 眾chúng 集tập 。 妙diệu 音âm 眾chúng 集tập 。 普phổ 賢hiền 眾chúng 集tập 也dã 。

第đệ 三tam 權quyền 實thật 門môn 者giả 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

同đồng 聞văn 眾chúng 皆giai 是thị 實thật 行hạnh 聽thính 經Kinh 之chi 眾chúng 。

有hữu 人nhân 言ngôn 。

皆giai 是thị 權quyền 行hành 影ảnh 嚮hướng 證chứng 經kinh 之chi 人nhân 。

今kim 明minh 此thử 事sự 難nan 知tri 。 若nhược 皆giai 是thị 實thật 行hạnh 則tắc 失thất 影ảnh 嚮hướng 之chi 人nhân 。 若nhược 皆giai 是thị 影ảnh 嚮hướng 則tắc 無vô 稟bẩm 教giáo 之chi 眾chúng 。 故cố 須tu 兩lưỡng 義nghĩa 雙song 辨biện 。 以dĩ 其kỳ 為vi 王vương 為vi 主chủ 多đa 是thị 權quyền 行hành 。 若nhược 是thị 眷quyến 屬thuộc 多đa 是thị 實thật 行hạnh 。 故cố 非phi 小tiểu 非phi 大đại 作tác 小tiểu 方phương 便tiện 引dẫn 小tiểu 眷quyến 屬thuộc 令linh 。 同đồng 歸quy 一Nhất 乘Thừa 。 乃nãi 至chí 非phi 聖thánh 非phi 凡phàm 作tác 凡phàm 方phương 便tiện 引dẫn 凡phàm 眷quyến 屬thuộc 令linh 共cộng 入nhập 不bất 二nhị 。 故cố 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 云vân 。

諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 皆giai 是thị 盧Lô 舍Xá 那Na 。 佛Phật 宿túc 世thế 善thiện 友hữu

《# 涅Niết 槃Bàn 論luận 》# 云vân 。

明minh 大đại 眾chúng 雲vân 集tập 。 多đa 是thị 不bất 思tư 議nghị 神thần 通thông 變biến 示thị 分phần/phân

即tức 其kỳ 事sự 也dã 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 釋thích 眾chúng 有hữu 四tứ 行hành 。

一nhất 。 聲Thanh 聞Văn 行hành 。 即tức 如như 此thử 品phẩm 列liệt 。 諸chư 聲Thanh 聞Văn 等đẳng 。 二nhị 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 。 又hựu 如như 此thử 品phẩm 列liệt 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 。 三tam 。 不bất 定định 行hành 。 如như 善thiện 守thủ 菩Bồ 薩Tát 示thị 現hiện 。 作tác 四tứ 眾chúng 八bát 部bộ 等đẳng 。 四tứ 。 定định 行hành 。 出xuất 家gia 人nhân 形hình 儀nghi 一nhất 向hướng 定định 。 以dĩ 此thử 推thôi 之chi 。 知tri 大đại 眾chúng 具cụ 有hữu 權quyền 實thật 也dã 。

第đệ 四tứ 。 有hữu 無vô 門môn 者giả 。 龍long 樹thụ 云vân 。

小Tiểu 乘Thừa 經kinh 初sơ 無vô 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 大Đại 乘Thừa 經Kinh 首thủ 具cụ 大đại 小tiểu 兩lưỡng 眾chúng 。

然nhiên 斯tư 言ngôn 未vị 盡tận 。 諸chư 大Đại 乘Thừa 經Kinh 凡phàm 有hữu 四tứ 句cú 。

一nhất 。 但đãn 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 眾chúng 無vô 聲Thanh 聞Văn 眾chúng 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 七thất 會hội 。 二nhị 。 但đãn 有hữu 聲Thanh 聞Văn 眾chúng 無vô 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 如như 《# 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 》# 。 三tam 。 具cụ 有hữu 二nhị 眾chúng 。 即tức 如như 此thử 經Kinh 。 四tứ 。 俱câu 無vô 二nhị 眾chúng 。 如như 《# 金Kim 光Quang 明Minh 經Kinh 》# 。

問vấn 。

《# 金kim 光quang 明minh 》# 何hà 故cố 俱câu 無vô 二nhị 眾chúng 耶da 。

答đáp 。

釋Thích 迦Ca 于vu 時thời 獨độc 在tại 鷲thứu 山sơn 。 三tam 昧muội 正chánh 受thọ 。 未vị 有hữu 眾chúng 集tập 故cố 無vô 同đồng 聞văn 。 信tín 想tưởng 感cảm 夢mộng 。 明minh 旦đán 始thỉ 與dữ 大đại 眾chúng 來lai 。 至chí 佛Phật 所sở 也dã 。

第đệ 五ngũ 。 次thứ 第đệ 門môn 者giả 。 就tựu 列liệt 眾chúng 內nội 大đại 開khai 三tam 別biệt 。

一nhất 。 前tiền 列liệt 聲Thanh 聞Văn 眾chúng 。 二nhị 。 列liệt 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 三tam 。 列liệt 凡phàm 夫phu 眾chúng 。

問vấn 。

若nhược 依y 大đại 數số 。 應ưng 先tiên 列liệt 菩Bồ 薩Tát 。 次thứ 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 後hậu 列liệt 凡phàm 夫phu 。 若nhược 從tùng 小tiểu 數số 。 應ưng 先tiên 列liệt 凡phàm 夫phu 。 次thứ 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 後hậu 列liệt 菩Bồ 薩Tát 。 今kim 何hà 故cố 先tiên 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 次thứ 列liệt 菩Bồ 薩Tát 。 後hậu 列liệt 凡phàm 夫phu 耶da 。

答đáp 。

如như 《# 華hoa 嚴nghiêm 。 法Pháp 界Giới 品phẩm 》# 及cập 《# 五ngũ 濁trược 經kinh 》# 等đẳng 。 前tiền 列liệt 菩Bồ 薩Tát 後hậu 列liệt 聲Thanh 聞Văn 。 此thử 則tắc 依y 其kỳ 內nội 德đức 從tùng 勝thắng 至chí 劣liệt 以dĩ 為vi 次thứ 第đệ 。 今kim 前tiền 列liệt 聲Thanh 聞Văn 後hậu 列liệt 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 此thử 中trung 列liệt 眾chúng 次thứ 第đệ 要yếu 以dĩ 外ngoại 儀nghi 具cụ 足túc 。

聲Thanh 聞Văn 心tâm 具cụ 智trí 斷đoạn 。 形hình 備bị 法pháp 儀nghi 。 心tâm 形hình 兩lưỡng 勝thắng 是thị 故cố 前tiền 列liệt 。 菩Bồ 薩Tát 心tâm 雖tuy 會hội 道đạo 。 形hình 無vô 定định 方phương 或hoặc 道đạo 或hoặc 俗tục 。 此thử 則tắc 心tâm 勝thắng 形hình 劣liệt 。 故cố 在tại 第đệ 二nhị 。 凡phàm 夫phu 心tâm 形hình 兩lưỡng 劣liệt 。 所sở 以dĩ 居cư 第đệ 三tam 。 此thử 則tắc 是thị 約ước 外ngoại 儀nghi 從tùng 勝thắng 至chí 劣liệt 以dĩ 為vi 次thứ 第đệ 也dã 。

第đệ 六lục 。 具cụ 不bất 具cụ 門môn 者giả 。 依y 《# 仁nhân 王vương 經kinh 》# 有hữu 變biến 化hóa 眾chúng 。 有hữu 緣Duyên 覺Giác 眾chúng 。 有hữu 無vô 色sắc 界giới 眾chúng 。 依y 《# 陀đà 羅la 尼ni 經kinh 》# 有hữu 地địa 獄ngục 眾chúng 。 今kim 會hội 所sở 無vô 。 依y 此thử 經Kinh 後hậu 文văn 。 具cụ 四tứ 眾chúng 。 八bát 部bộ 眾chúng 及cập 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 眾chúng 。 今kim 無vô 輪Luân 王Vương 。 八bát 部bộ 之chi 中trung 。 略lược 無vô 二nhị 部bộ 。 謂vị 夜dạ 叉xoa 。 摩ma 睺hầu 羅la 伽già 眾chúng 。 四tứ 眾chúng 中trung 略lược 無vô 優Ưu 婆Bà 塞Tắc 。 優Ưu 婆Bà 夷Di 眾chúng 也dã 。

就tựu 列liệt 聲Thanh 聞Văn 眾chúng 為vi 二nhị 。

初sơ 。 僧Tăng 。 次thứ 。 尼ni 。 何hà 由do 先tiên 僧Tăng 後hậu 尼ni 者giả 。 義nghĩa 有hữu 七thất 門môn 。

一nhất 。 男nam 尊tôn 女nữ 卑ty 。 故cố 前tiền 僧Tăng 後hậu 尼ni 。 二nhị 。 僧Tăng 前tiền 入nhập 道đạo 。 尼ni 後hậu 入nhập 道đạo 。 三tam 。 僧Tăng 為vi 師sư 。 尼ni 為vi 弟đệ 子tử 。 四tứ 。 僧Tăng 傳truyền 持trì 法Pháp 藏tạng 。 故cố 二nhị 十thập 五ngũ 人nhân 。 皆giai 是thị 僧Tăng 也dã 。 尼ni 則tắc 不bất 能năng 。 五ngũ 。 僧Tăng 能năng 結kết 集tập 大đại 小tiểu 二nhị 藏tạng 。 尼ni 則tắc 不bất 能năng 。 六lục 。 僧Tăng 與dữ 佛Phật 同đồng 住trụ 。 尼ni 與dữ 佛Phật 異dị 住trụ 。 七thất 。 僧Tăng 眾chúng 多đa 。 尼ni 眾chúng 少thiểu 。

就tựu 列liệt 僧Tăng 眾chúng 有hữu 二nhị 。

一nhất 。 前tiền 列liệt 顯hiển 名danh 眾chúng 。 二nhị 。 列liệt 密mật 行hành 眾chúng 。 初sơ 既ký 云vân 。

眾chúng 所sở 知tri 識thức

故cố 知tri 是thị 顯hiển 名danh 眾chúng 。 次thứ 不bất 云vân 眾chúng 所sở 知tri 識thức 。 而nhi 同đồng 得đắc 授thọ 記ký 成thành 佛Phật 。 故cố 是thị 密mật 行hành 眾chúng 。 以dĩ 適thích 化hóa 多đa 方phương 。 故cố 聖thánh 人nhân 或hoặc 顯hiển 或hoặc 密mật 。 又hựu 初sơ 純thuần 是thị 無Vô 學Học 眾chúng 故cố 在tại 先tiên 。 次thứ 雜tạp 學học 。 無Vô 學Học 故cố 居cư 後hậu 。 亦diệc 前tiền 眾chúng 數số 多đa 。 後hậu 眾chúng 數số 少thiểu 故cố 也dã 。

就tựu 無Vô 學Học 眾chúng 開khai 文văn 為vi 六lục 。

一nhất 。 標tiêu 通thông 號hiệu 。 二nhị 。 唱xướng 數số 。 三tam 。 辨biện 位vị 。 四tứ 。 歎thán 德đức 。 五ngũ 。 列liệt 名danh 。 六lục 。 總tổng 結kết 。

與dữ 大đại 比Bỉ 丘Khâu 眾chúng

者giả 。 標tiêu 通thông 號hiệu 也dã 。 出xuất 家gia 未vị 受thọ 具cụ 戒giới 。 莫mạc 問vấn 聖thánh 凡phàm 通thông 沙Sa 彌Di 。 具cụ 戒giới 以dĩ 上thượng 凡phàm 之chi 與dữ 聖thánh 通thông 名danh 比Bỉ 丘Khâu 。 今kim 言ngôn 大đại 者giả 。 就tựu 比Bỉ 丘Khâu 內nội 有hữu 其kỳ 大đại 小tiểu 。 凡phàm 夫phu 三tam 果quả 名danh 小tiểu 比Bỉ 丘Khâu 。 羅La 漢Hán 之chi 人nhân 名danh 大đại 比Bỉ 丘Khâu 。 又hựu 羅La 漢Hán 有hữu 二nhị 種chủng 。

鈍độn 根căn 羅La 漢Hán 名danh 之chi 為vi 小tiểu 。 利lợi 根căn 羅La 漢Hán 稱xưng 之chi 為vi 大đại 。 所sở 言ngôn 大đại 者giả 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

一nhất 切thiết 眾chúng 中trung 最tối 大đại 故cố 。 大đại 障chướng 礙ngại 斷đoạn 故cố 。 天thiên 王vương 等đẳng 大đại 人nhân 恭cung 敬kính 故cố 。

真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 云vân 。

大đại 有hữu 三tam 種chủng 。

一nhất 者giả 。 勝thắng 大đại 。 猶do 如như 大đại 王vương 。 勝thắng 一nhất 切thiết 人nhân 。 故cố 名danh 為vi 大đại 。 此thử 諸chư 羅La 漢Hán 。 於ư 學Học 無Vô 學Học 中trung 最tối 勝thắng 。 故cố 名danh 為vi 大đại 。 二nhị 者giả 。 形hình 量lượng 大đại 。 譬thí 如như 山sơn 海hải 以dĩ 形hình 量lượng 大đại 。 故cố 名danh 大đại 山sơn 。 及cập 以dĩ 大đại 海hải 。 此thử 諸chư 羅La 漢Hán 。 功công 德đức 智trí 慧tuệ 。 窮cùng 高cao 極cực 廣quảng 。 故cố 名danh 為vi 大đại 。 三tam 者giả 。 數số 多đa 故cố 名danh 大đại 。 猶do 如như 大đại 軍quân 以dĩ 兵binh 眾chúng 多đa 故cố 稱xưng 之chi 為vi 大đại 。 此thử 諸chư 羅La 漢Hán 。 數số 一nhất 萬vạn 二nhị 千thiên 。 故cố 名danh 大đại 也dã 。

若nhược 依y 此thử 經Kinh 可khả 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

大đại 比Bỉ 丘Khâu

者giả 。 標tiêu 章chương 門môn 也dã 。 下hạ 之chi 五ngũ 段đoạn 。 釋thích 章chương 門môn 也dã 。 一nhất 者giả 。

萬vạn 二nhị 千thiên 人nhân

謂vị 數số 大đại 也dã 。 二nhị 者giả 。

皆giai 是thị 阿A 羅La 漢Hán

即tức 位vị 大đại 也dã 。 三tam 者giả 。

諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận

謂vị 德đức 大đại 也dã 。 四tứ 者giả 。

其kỳ 名danh 曰viết 。

謂vị 名danh 大đại 也dã 。 五ngũ 者giả 。

眾chúng 所sở 知tri 識thức

謂vị 知tri 識thức 大đại 也dã 。

比Bỉ 丘Khâu

者giả 。 名danh 為vi 乞khất 士sĩ 。 上thượng 從tùng 如Như 來Lai 乞khất 法pháp 以dĩ 練luyện 神thần 。 下hạ 就tựu 俗tục 人nhân 乞khất 食thực 以dĩ 資tư 身thân 。 故cố 名danh 乞khất 士sĩ 。 世thế 之chi 乞khất 人nhân 但đãn 乞khất 衣y 食thực 不bất 乞khất 於ư 法pháp 。 不bất 為vi 比Bỉ 丘Khâu 。 又hựu 雖tuy 復phục 乞khất 食thực 亦diệc 異dị 世thế 人nhân 之chi 乞khất 。 退thoái 無vô 積tích 畜súc 之chi 累lũy/lụy/luy 。 進tiến 有hữu 福phước 物vật 之chi 功công 。 故cố 自tự 利lợi 利lợi 他tha 。 異dị 於ư 世thế 間gian 。 乞khất 求cầu 之chi 人nhân 也dã 。 餘dư 怖bố 魔ma 。 破phá 惡ác 。 淨tịnh 命mạng 。 如như 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 中trung 廣quảng 說thuyết 也dã 。

萬vạn 二nhị 千thiên 人nhân 俱câu

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 唱xướng 數số 。 即tức 是thị 釋thích 上thượng 眾chúng 義nghĩa 也dã 。 四tứ 人nhân 以dĩ 上thượng 至chí 萬vạn 二nhị 千thiên 人nhân 。 以dĩ 還hoàn 悉tất 名danh 為vi 眾chúng 。 所sở 以dĩ 唱xướng 多đa 數số 者giả 。 有hữu 二nhị 種chủng 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 阿A 難Nan 若nhược 與dữ 小tiểu 人nhân 共cộng 聞văn 。 不bất 足túc 可khả 信tín 。 以dĩ 共cộng 多đa 人nhân 同đồng 聞văn 。 方phương 乃nãi 可khả 信tín 。 二nhị 者giả 。 少thiểu 眾chúng 圍vi 遶nhiễu 。 佛Phật 德đức 未vị 尊tôn 。 多đa 眾chúng 所sở 敬kính 方phương 顯hiển 德đức 重trọng/trùng 也dã 。

皆giai 是thị 阿A 羅La 漢Hán

下hạ 。 第đệ 三tam 。 明minh 位vị 。 雖tuy 唱xướng 大đại 比Bỉ 丘Khâu 。 未vị 知tri 是thị 何hà 位vị 人nhân 。 故cố 須tu 明minh 位vị 也dã 。 又hựu 即tức 以dĩ 位vị 釋thích 大đại 。 由do 位vị 是thị 無Vô 學Học 。 故cố 稱xưng 大đại 比Bỉ 丘Khâu 也dã 。 阿A 羅La 漢Hán 是thị 外ngoại 國quốc 語ngữ 。 以dĩ 三tam 義nghĩa 訓huấn 之chi 。

一nhất 者giả 。 殺sát 賊tặc 。 以dĩ 智trí 慧tuệ 刃nhận 殺sát 煩phiền 惱não 賊tặc 。 此thử 約ước 離ly 因nhân 患hoạn 。 就tựu 現hiện 在tại 論luận 也dã 。 二nhị 者giả 。 不bất 生sanh 。 以dĩ 煩phiền 惱não 糠khang 脫thoát 。 故cố 後hậu 世thế 田điền 中trung 。 更cánh 不bất 復phục 生sanh 。 此thử 約ước 離ly 果quả 患hoạn 。 就tựu 未vị 來lai 論luận 也dã 。 三tam 者giả 。 應Ứng 供Cúng 。 具cụ 足túc 智trí 斷đoạn 。 應ưng 受thọ 供cúng 養dường 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 凡phàm 有hữu 十thập 五ngũ 義nghĩa 釋thích 應Ứng 供Cúng 。 今kim 略lược 舉cử 大đại 意ý 。 謂vị 內nội 應Ứng 真Chân 理lý 故cố 外ngoại 應ưng 供cúng 養dường 。 《# 雜tạp 心tâm 》# 翻phiên 羅La 漢Hán 以dĩ 為vi 無vô 著trước 。 故cố 經kinh 翻phiên 阿a 羅la 呵ha 亦diệc 云vân 無vô 著trước 。 故cố 云vân 。

如Như 來Lai 。 無Vô 所Sở 著Trước 。 至Chí 真Chân 。 等Đẳng 正Chánh 覺Giác 。

也dã 。

諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận

下hạ 。 第đệ 四tứ 。 歎thán 德đức 。 上thượng 羅La 漢Hán 明minh 位vị 。 今kim 次thứ 明minh 行hành 。 即tức 位vị 。 行hành 一nhất 雙song 也dã 。 二nhị 者giả 。 上thượng 雖tuy 有hữu 多đa 人nhân 。 若nhược 無vô 勝thắng 德đức 。 不bất 足túc 引dẫn 之chi 為vi 證chứng 信tín 及cập 顯hiển 佛Phật 德đức 尊tôn 。 以dĩ 有hữu 勝thắng 德đức 故cố 成thành 上thượng 二nhị 義nghĩa 。 三tam 者giả 。

皆giai 阿A 羅La 漢Hán

此thử 標tiêu 羅La 漢Hán 名danh 也dã 。

漏lậu 盡tận

以dĩ 下hạ 。 釋thích 羅La 漢Hán 名danh 。 即tức 標tiêu 。 釋thích 一nhất 雙song 也dã 。

就tựu 歎thán 德đức 內nội 以dĩ 六lục 門môn 釋thích 之chi 。

一nhất 。 上thượng 下hạ 門môn 。 二nhị 。 總tổng 別biệt 門môn 。 三tam 。 得đắc 離ly 門môn 。 四tứ 。 三tam 人nhân 門môn 。 五ngũ 。 三tam 德đức 門môn 。 六lục 。 四Tứ 智Trí 門môn 。 上thượng 下hạ 門môn 者giả 。 上thượng 下hạ 互hỗ 相tương 釋thích 。 云vân 何hà 名danh 羅La 漢Hán 。 以dĩ 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 故cố 。 云vân 何hà 言ngôn 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 以dĩ 無vô 復phục 煩phiền 惱não 故cố 。 此thử 用dụng 下hạ 釋thích 上thượng 。 次thứ 以dĩ 上thượng 釋thích 下hạ 。 如như 以dĩ 無vô 復phục 煩phiền 惱não 。 逮đãi 得đắc 己kỷ 利lợi 。 盡tận 諸chư 有hữu 結kết 。 故cố 心tâm 得đắc 自tự 在tại 也dã 。 二nhị 。 總tổng 別biệt 門môn 者giả 。 羅La 漢Hán 為vi 總tổng 。 下hạ 四tứ 句cú 為vi 別biệt 也dã 。 三tam 。 得đắc 離ly 門môn 者giả 。 歎thán 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 自tự 行hành 化hóa 他tha 為vi 主chủ 。 美mỹ 聲Thanh 聞Văn 宜nghi 用dụng 得đắc 離ly 為vi 宗tông 。 此thử 中trung 四tứ 句cú 兩lưỡng 雙song 明minh 得đắc 離ly 也dã 。 初sơ 雙song 據cứ 現hiện 在tại 離ly 因nhân 患hoạn 而nhi 論luận 得đắc 離ly 。 次thứ 雙song 約ước 未vị 來lai 離ly 果quả 患hoạn 而nhi 論luận 得đắc 離ly 也dã 。 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 此thử 歎thán 離ly 也dã 。

問vấn 。

得đắc 離ly 之chi 中trung 何hà 故cố 前tiền 歎thán 其kỳ 離ly 。 後hậu 歎thán 其kỳ 得đắc 。

答đáp 。

凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 。 就tựu 本bổn 意ý 。 二nhị 。 約ước 義nghĩa 前tiền 後hậu 。 本bổn 意ý 者giả 。 聲Thanh 聞Văn 之chi 人nhân 。 所sở 以dĩ 出xuất 家gia 修tu 道Đạo 者giả 。 正chánh 畏úy 老lão 病bệnh 死tử 。 故cố 斷đoạn 貪tham 瞋sân 癡si 。 以dĩ 貪tham 欲dục 心tâm 致trí 病bệnh 。 瞋sân 恚khuể 致trí 老lão 。 愚ngu 癡si 致trí 死tử 故cố 。 《# 法pháp 華hoa 》# 雇cố 於ư 窮cùng 子tử 。 正chánh 令linh 除trừ 糞phẩn 。 蓋cái 是thị 小Tiểu 乘Thừa 之chi 大đại 宗tông 也dã 。 二nhị 。 義nghĩa 前tiền 後hậu 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 之chi 人nhân 。 正chánh 欣hân 涅Niết 槃Bàn 無vô 為vi 安an 樂lạc 。 但đãn 要yếu 前tiền 斷đoạn 煩phiền 惱não 方phương 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 前tiền 離ly 後hậu 得đắc 也dã 。 故cố 〈# 信tín 解giải 品phẩm 〉# 云vân 。

先tiên 取thủ 其kỳ 價giá 。 然nhiên 後hậu 除trừ 糞phẩn

即tức 其kỳ 證chứng 也dã 。

所sở 言ngôn

諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận

者giả 。 略lược 說thuyết 三tam 漏lậu 。 欲dục 界giới 煩phiền 惱não 。 除trừ 無vô 明minh 名danh 欲dục 漏lậu 。 上thượng 二nhị 界giới 煩phiền 惱não 除trừ 無vô 明minh 名danh 有hữu 漏lậu 。 三tam 界giới 無vô 明minh 名danh 無vô 明minh 漏lậu 。

問vấn 。

何hà 故cố 諸chư 經kinh 不bất 言ngôn 四tứ 流lưu 四tứ 取thủ 乃nãi 至chí 十thập 使sử 等đẳng 盡tận 。 而nhi 偏thiên 言ngôn 漏lậu 盡tận 耶da 。

答đáp 。

三tam 漏lậu 數số 約ước 義nghĩa 周chu 。 又hựu 用dụng 無vô 明minh 為vi 本bổn 。 兼kiêm 以dĩ 過quá 失thất 彰chương 名danh 。 故cố 偏thiên 說thuyết 之chi 。 異dị 部bộ 人nhân 說thuyết 有hữu 四tứ 漏lậu 。 加gia 見kiến 漏lậu 也dã 。 又hựu 說thuyết 七thất 漏lậu 者giả 。 見kiến 漏lậu 。 思tư 惟duy 漏lậu 此thử 二nhị 是thị 漏lậu 體thể 。 受thọ 漏lậu 與dữ 念niệm 漏lậu 此thử 二nhị 是thị 就tựu 漏lậu 因nhân 說thuyết 漏lậu 。 餘dư 根căn 等đẳng 三tam 種chủng 就tựu 漏lậu 緣duyên 說thuyết 漏lậu 也dã 。 阿a 毘tỳ 曇đàm 人nhân 以dĩ 煩phiền 惱não 為vi 漏lậu 體thể 。 苦khổ 集tập 二nhị 聚tụ 含hàm 有hữu 於ư 漏lậu 故cố 名danh 漏lậu 。 成thành 論luận 人nhân 以dĩ 失thất 理lý 取thủ 相tương/tướng 心tâm 名danh 漏lậu 。 心tâm 有hữu 於ư 漏lậu 故cố 名danh 有hữu 漏lậu 也dã 。

無vô 復phục 煩phiền 惱não

者giả 。

問vấn 。

三tam 漏lậu 具cụ 攝nhiếp 。 百bách 八bát 煩phiền 惱não 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 更cánh 說thuyết 無vô 復phục 煩phiền 惱não 耶da 。

答đáp 。

依y 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 。 歎thán 離ly 之chi 中trung 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 別biệt 歎thán 離ly 也dã 。 無vô 復phục 煩phiền 惱não 。 總tổng 歎thán 離ly 也dã 。 三tam 漏lậu 是thị 諸chư 科khoa 之chi 一nhất 。 故cố 稱xưng 為vi 別biệt 。 扼ách 流lưu 結kết 縛phược 纏triền 垢cấu 總tổng 稱xưng 煩phiền 惱não 。 故cố 名danh 總tổng 離ly 。 謂vị 總tổng 。 別biệt 一nhất 雙song 也dã 。 依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 。 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 謂vị 標tiêu 章chương 門môn 。 無vô 復phục 煩phiền 惱não 。 釋thích 章chương 門môn 也dã 。 以dĩ 無vô 復phục 煩phiền 惱não 。 故cố 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 謂vị 標tiêu 。 釋thích 一nhất 雙song 也dã 。 依y 《# 成thành 論luận 》# 意ý 。 以dĩ 取thủ 相tương/tướng 失thất 理lý 之chi 心tâm 名danh 之chi 為vi 漏lậu 。 即tức 是thị 根căn 本bổn 。 十thập 使sử 煩phiền 惱não 名danh 之chi 為vi 枝chi 條điều 。 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 謂vị 斷đoạn 除trừ 根căn 本bổn 。 無vô 復phục 煩phiền 惱não 。 則tắc 枝chi 條điều 亦diệc 亡vong 。 謂vị 本bổn 末mạt 雙song 說thuyết 也dã 。 依y 《# 毘tỳ 曇đàm 》# 意ý 。 得đắc 盡tận 智trí 故cố 名danh 為vi 漏lậu 盡tận 。 得đắc 無Vô 生Sanh 智Trí 故cố 。 名danh 無vô 復phục 煩phiền 惱não 。 又hựu 直trực 依y 文văn 釋thích 者giả 。 以dĩ 諸chư 漏lậu 已dĩ 盡tận 。 則tắc 不bất 復phục 能năng 令linh 心tâm 煩phiền 。 不bất 能năng 令linh 心tâm 惱não 故cố 言ngôn 無vô 復phục 煩phiền 惱não 也dã 。

逮đãi 得đắc 己kỷ 利lợi

第đệ 二nhị 。 歎thán 所sở 得đắc 也dã 。 煩phiền 惱não 既ký 盡tận 即tức 得đắc 數số 滅diệt 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 涅Niết 槃Bàn 之chi 果quả 但đãn 屬thuộc 羅La 漢Hán 不bất 屬thuộc 下hạ 三tam 果quả 。 故cố 名danh 己kỷ 利lợi 。 故cố 《# 鞞bệ 婆bà 沙sa 》# 云vân 。

解giải 脫thoát 之chi 名danh 通thông 學học 無Vô 學Học 。 涅Niết 槃Bàn 之chi 稱xưng 偏thiên 在tại 無Vô 學Học 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 意ý 亦diệc 同đồng 然nhiên 。 證chứng 涅Niết 槃Bàn 故cố 名danh 為vì 己kỷ 利lợi 。 又hựu 世thế 間gian 之chi 財tài 五ngũ 家gia 共cộng 有hữu 不bất 名danh 己kỷ 利lợi 。 出xuất 世thế 之chi 寶bảo 但đãn 屬thuộc 行hành 人nhân 故cố 名danh 己kỷ 利lợi 。 又hựu 菩Bồ 薩Tát 修tu 行hành 。 但đãn 為vi 濟tế 他tha 。 二Nhị 乘Thừa 習tập 德đức 但đãn 為vi 自tự 己kỷ 。 故cố 名danh 己kỷ 利lợi 也dã 。

盡tận 諸chư 有hữu 結kết

者giả 。 第đệ 二nhị 。 雙song 明minh 得đắc 離ly 也dã 。 有hữu 謂vị 三tam 有hữu 。 結kết 即tức 是thị 感cảm 未vị 來lai 三tam 有hữu 之chi 結kết 也dã 。 以dĩ 盡tận 感cảm 三tam 有hữu 之chi 結kết 。 結kết 盡tận 故cố 三tam 有hữu 亦diệc 盡tận 。 故cố 云vân 盡tận 諸chư 有hữu 結kết 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

結kết 名danh 九cửu 結kết 。 謂vị 貪tham 。 瞋sân 。 疑nghi 。 慢mạn 。 無vô 明minh 此thử 五ngũ 鈍độn 使sử 以dĩ 為vi 五ngũ 結kết 。 身thân 見kiến 。 邪tà 見kiến 。 邊biên 見kiến 此thử 三tam 見kiến 以dĩ 為vi 見kiến 結kết 。 戒giới 取thủ 。 見kiến 取thủ 以dĩ 為vi 取thủ 結kết 。 合hợp 五ngũ 利lợi 為vi 二nhị 結kết 也dã 。 以dĩ 十thập 纏triền 中trung 慳san 。 嫉tật 二nhị 纏triền 以dĩ 為vi 九cửu 結kết 。

問vấn 。

何hà 故cố 偏thiên 舉cử 慳san 。 嫉tật 。

答đáp 。

《# 雜tạp 心tâm 》# 云vân

此thử 二nhị 但đãn 是thị 不bất 善thiện 。 又hựu 是thị 獨độc 頭đầu 而nhi 生sanh 。

故cố 偏thiên 取thủ 之chi 。 《# 婆bà 沙sa 》# 云vân 。

為vi 帝Đế 釋Thích 。 修tu 羅la 故cố 偏thiên 取thủ 慳san 。 嫉tật 入nhập 於ư 九cửu 結kết 。 帝Đế 釋Thích 慳san 甘cam 露lộ 飯phạn 。 嫉tật 修tu 羅la 美mỹ 女nữ 。 修tu 羅la 慳san 美mỹ 女nữ 。 嫉tật 帝Đế 釋Thích 甘cam 露lộ 飯phạn 也dã 。

故cố 說thuyết 慳san 嫉tật 入nhập 九cửu 結kết 中trung 也dã 。

心tâm 得đắc 自tự 在tại

者giả 。 第đệ 二nhị 。 明minh 得đắc 也dã 。 以dĩ 不bất 為vi 現hiện 在tại 煩phiền 惱não 所sở 使sử 。 又hựu 不bất 為vi 感cảm 未vị 來lai 三tam 有hữu 結kết 所sở 使sử 。 心tâm 得đắc 自tự 在tại 。 又hựu 逮đãi 得đắc 己kỷ 利lợi 。 明minh 無vô 為vi 功công 德đức 。 心tâm 得đắc 自tự 在tại 。 謂vị 有hữu 為vi 功công 德đức 。 故cố 二nhị 離ly 而nhi 有hữu 今kim 後hậu 不bất 同đồng 。 兩lưỡng 得đắc 則tắc 有hữu 為vi 。 無vô 為vi 異dị 。 從tùng 初sơ 以dĩ 來lai 合hợp 是thị 得đắc 離ly 二nhị 門môn 釋thích 竟cánh 。

四tứ 。 就tựu 三tam 人nhân 門môn 釋thích 者giả 。 初sơ 三tam 句cú 正chánh 釋thích 羅La 漢Hán 人nhân 德đức 也dã 。

盡tận 諸chư 有hữu 結kết

者giả 簡giản 異dị 學học 人nhân 也dã 。

心tâm 得đắc 自tự 在tại

簡giản 異dị 凡phàm 夫phu 人nhân 。 此thử 三tam 人nhân 即tức 是thị 次thứ 第đệ 也dã 。

五ngũ 。 就tựu 三tam 德đức 釋thích 者giả 。 初sơ 之chi 兩lưỡng 句cú 釋thích 於ư 殺sát 賊tặc 。

逮đãi 得đắc 己kỷ 利lợi

釋thích 於ư 應Ứng 供Cúng 。 後hậu 之chi 兩lưỡng 句cú 釋thích 於ư 不bất 生sanh 也dã 。

六lục 。 就tựu 四Tứ 智Trí 門môn 釋thích 者giả 。 初sơ 兩lưỡng 句cú 釋thích 。 我ngã 生sanh 已dĩ 盡tận 。

逮đãi 得đắc 已dĩ 利lợi

釋Thích 梵Phạm 行hành 已dĩ 立lập 。 智trí 。

盡tận 諸chư 有hữu 結kết

釋thích 不bất 受thọ 後hậu 有hữu 。

心tâm 得đắc 自tự 在tại

釋thích 所sở 作tác 已dĩ 辦biện 智trí 。

問vấn 。

此thử 之chi 四tứ 句cú 屬thuộc 何hà 智trí 耶da 。

答đáp 。

《# 婆bà 沙sa 》# 云vân

我ngã 生sanh 已dĩ 盡tận 屬thuộc 盡tận 智trí 。 餘dư 三tam 屬thuộc 無vô 生sanh 智trí 。

又hựu 解giải 我ngã 生sanh 已dĩ 盡tận 是thị 苦khổ 智trí 。 梵Phạm 行hạnh 已dĩ 立lập 是thị 道đạo 智trí 。 所sở 作tác 已dĩ 辦biện 是thị 滅diệt 智trí 。 不bất 受thọ 後hậu 有hữu 。 是thị 集tập 智trí 也dã 。

其kỳ 名danh 曰viết 。

下hạ 。 第đệ 五ngũ 。 列liệt 名danh 。 前tiền 雖tuy 歎thán 德đức 。 未vị 識thức 其kỳ 名danh 。 故cố 須tu 列liệt 名danh 也dã 。 眾chúng 經kinh 列liệt 名danh 凡phàm 有hữu 二nhị 種chủng 。

一nhất 者giả 。 依y 德đức 行hạnh 優ưu 劣liệt 以dĩ 為vi 次thứ 第đệ 。 如như 《# 淨tịnh 名danh 經kinh 。 弟đệ 子tử 品phẩm 》# 說thuyết 。 以dĩ 命mạng 遣khiển 使sứ 問vấn 疾tật 必tất 須tu 智trí 慧tuệ 辨biện 才tài 。 故cố 依y 德đức 行hạnh 優ưu 劣liệt 明minh 次thứ 第đệ 也dã 。 二nhị 者giả 。 此thử 中trung 二nhị 十thập 一nhất 人nhân 。 皆giai 是thị 序tự 其kỳ 出xuất 家gia 得đắc 道Đạo 。 前tiền 後hậu 以dĩ 為vi 次thứ 第đệ 也dã 。 故cố 《# 十thập 二nhị 遊du 經kinh 》# 云vân 。

初sơ 成thành 道Đạo 第đệ 二nhị 年niên 為vi 五ngũ 人nhân 說thuyết 法Pháp 。 第đệ 三tam 年niên 化hóa 迦Ca 葉Diếp 兄huynh 弟đệ 三tam 人nhân 。 第đệ 五ngũ 年niên 度độ 身thân 子tử 。 目Mục 連Liên 。

以dĩ 陳trần 如như 最tối 初sơ 得đắc 道Đạo 。 故cố 最tối 初sơ 列liệt 也dã 。 《# 分phân 別biệt 功công 德đức 論luận 》# 云vân 。

佛Phật 法Pháp 最tối 大đại 者giả 謂vị 陳trần 如như 。 最tối 小tiểu 者giả 謂vị 須tu 跋bạt 。

也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 此thử 經Kinh 就tựu 得đắc 道Đạo 前tiền 後hậu 明minh 次thứ 第đệ 耶da 。

答đáp 。

昔tích 開khai 一nhất 為vi 三tam 起khởi 自tự 其kỳ 人nhân 。 今kim 會hội 三Tam 歸Quy 一nhất 亦diệc 對đối 之chi 也dã 。 以dĩ 其kỳ 稟bẩm 偏thiên 化hóa 之chi 初sơ 。 故cố 為vi 今kim 斥xích 奪đoạt 之chi 本bổn 。

阿A 若Nhã 憍Kiều 陳Trần 如Như

者giả 。 此thử 名danh 有hữu 本bổn 有hữu 末mạt 。 憍kiêu 陳trần 如như 者giả 此thử 云vân 火hỏa 器khí 。 是thị 其kỳ 本bổn 姓tánh 。 從tùng 姓tánh 以dĩ 立lập 名danh 也dã 。 阿a 若nhược 者giả 。 後hậu 得đắc 道Đạo 時thời 。 加gia 此thử 名danh 也dã 。 阿a 之chi 言ngôn 無vô 。 若nhược 之chi 言ngôn 智trí 。 以dĩ 悟ngộ 無vô 而nhi 生sanh 智trí 故cố 名danh 阿a 若nhược 。 蓋cái 是thị 道đạo 俗tục 雙song 舉cử 。 名danh 姓tánh 合hợp 題đề 。

問vấn 。

餘dư 人nhân 皆giai 悟ngộ 無vô 而nhi 生sanh 智trí 。 何hà 故cố 眾chúng 人nhân 不bất 名danh 阿a 若nhược 。

答đáp 。

其kỳ 人nhân 最tối 初sơ 得đắc 道Đạo 。 悟ngộ 無vô 在tại 前tiền 。 故cố 受thọ 斯tư 目mục 。 眾chúng 人nhân 後hậu 時thời 得đắc 道Đạo 。 更cánh 受thọ 異dị 名danh 。 《# 無Vô 量Lượng 壽Thọ 經Kinh 》# 云vân 。

尊Tôn 者giả 了Liễu 本Bổn 際Tế

即tức 其kỳ 人nhân 也dã 。 餘dư 處xứ 又hựu 翻phiên 阿a 若nhược 名danh 為vi 初sơ 智trí 。 阿a 之chi 言ngôn 初sơ 。 若nhược 之chi 言ngôn 智trí 也dã 。

問vấn 。

誰thùy 立lập 此thử 名danh 。

答đáp 。

經Kinh 云vân

淨tịnh 居cư 天thiên 見kiến 其kỳ 初sơ 得đắc 道Đạo 。 故cố 呼hô 為vi 阿a 若nhược 。

也dã 。

摩Ma 訶Ha 迦Ca 葉Diếp

者giả 。 《# 文Văn 殊Thù 問vấn 經kinh 》# 翻phiên 為vi 大đại 龜quy 。 摩Ma 伽Già 陀Đà 國Quốc 。 之chi 大đại 姓tánh 也dã 。 從tùng 姓tánh 立lập 名danh 。 別biệt 名danh 必tất 鉢bát 羅la 者giả 。 在tại 必tất 鉢bát 羅la 樹thụ 下hạ 生sanh 。 故cố 名danh 必tất 鉢bát 羅la 童đồng 子tử 。 其kỳ 家gia 父phụ 母mẫu 祈kỳ 禱đảo 天thiên 神thần 。 有hữu 梵Phạm 天Thiên 下hạ 降giáng 託thác 以dĩ 生sanh 之chi 。 如như 餘dư 經kinh 廣quảng 說thuyết 也dã 。 《# 十thập 八bát 部bộ 論luận 疏sớ/sơ 》# 云vân 。

具cụ 足túc 應ưng 云vân 迦Ca 葉Diếp 波ba 。 迦Ca 葉Diếp 此thử 云vân 光quang 。 波ba 此thử 云vân 飲ẩm 。 合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 故cố 云vân 飲ẩm 光quang 。 飲ẩm 是thị 其kỳ 姓tánh 。 上thượng 古cổ 仙tiên 人nhân 名danh 為vi 飲ẩm 光quang 。 以dĩ 此thử 仙tiên 人nhân 身thân 有hữu 光quang 明minh 。 能năng 飲ẩm 諸chư 光quang 令linh 不bất 復phục 現hiện 。 今kim 此thử 迦Ca 葉Diếp 是thị 飲ẩm 光quang 仙tiên 人nhân 種chủng 。 即tức 以dĩ 飲ẩm 光quang 為vi 姓tánh 。 從tùng 姓tánh 立lập 名danh 稱xưng 飲ẩm 光quang 也dã 。 又hựu 此thử 羅La 漢Hán 亦diệc 自tự 有hữu 飲ẩm 光quang 事sự 。 其kỳ 人nhân 身thân 有hữu 金kim 色sắc 光quang 明minh 。 以dĩ 閻Diêm 浮Phù 檀Đàn 。 金kim 在tại 水thủy 底để 而nhi 金kim 光quang 徹triệt 出xuất 水thủy 上thượng 。 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。 出xuất 世thế 時thời 夜dạ 叉xoa 等đẳng 取thủ 此thử 金kim 。 將tương 來lai 人nhân 間gian 博bác 易dị 。 故cố 人nhân 間gian 有hữu 此thử 金kim 。 此thử 金kim 在tại 人nhân 間gian 。 人nhân 間gian 諸chư 金kim 不bất 復phục 現hiện 。 此thử 金kim 猶do 不bất 及cập 迦Ca 葉Diếp 金kim 色sắc 。 是thị 故cố 亦diệc 名danh 飲ẩm 光quang 也dã 。

優Ưu 樓Lâu 頻Tần 螺Loa 迦Ca 葉Diếp

者giả 。 此thử 下hạ 三tam 人nhân 則tắc 是thị 兄huynh 弟đệ 。 非phi 大đại 迦Ca 葉Diếp 流lưu 。 優Ưu 樓Lâu 頻Tần 螺Loa 。 者giả 此thử 云vân 木mộc 苽# 林lâm 。 或hoặc 云vân 優Ưu 樓Lâu 頻Tần 螺Loa 聚tụ 落lạc 者giả 。 林lâm 處xứ 即tức 有hữu 五ngũ 百bách 家gia 。 故cố 翻phiên 經kinh 者giả 兩lưỡng 事sự 互hỗ 舉cử 也dã 。 在tại 此thử 林lâm 中trung 修tu 道Đạo 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 前tiền 出xuất 經Kinh 云vân 。

上Thượng 時Thời 迦Ca 葉Diếp

也dã 。

伽Già 耶Da 迦Ca 葉Diếp

者giả 。 伽già 耶da 者giả 城thành 名danh 。 此thử 云vân 鐵thiết 杖trượng 城thành 也dã 。 在tại 城thành 處xứ 修tu 道Đạo 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 前tiền 出xuất 經Kinh 云vân 。

象tượng 頭đầu 迦Ca 葉Diếp

也dã 。 彼bỉ 處xứ 有hữu 象tượng 頭đầu 山sơn 。 從tùng 山sơn 為vi 名danh 也dã 。 以dĩ 彼bỉ 處xứ 有hữu 城thành 。 故cố 兩lưỡng 出xuất 耳nhĩ 。

那na 提đề

者giả 。 河hà 名danh 也dã 。 前tiền 出xuất 經Kinh 云vân 。

江giang 迦Ca 葉Diếp

舍Xá 利Lợi 弗Phất

者giả 。 具cụ 足túc 應ưng 云vân 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 羅la 。 舍xá 利lợi 言ngôn 身thân 。 弗phất 羅la 言ngôn 子tử 。 略lược 於ư 羅la 字tự 但đãn 言ngôn 弗phất 也dã 。 名danh 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 有hữu 二nhị 因nhân 緣duyên 。

一nhất 。 從tùng 過quá 去khứ 誓thệ 願nguyện 立lập 名danh 。 釋Thích 迦Ca 過quá 去khứ 作tác 瓦ngõa 師sư 。 值trị 釋thích 迦ca 佛Phật 發phát 願nguyện 。 願nguyện 未vị 來lai 作tác 佛Phật 名danh 釋Thích 迦Ca 。 弟đệ 子tử 名danh 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 故cố 從tùng 本bổn 願nguyện 立lập 名danh 也dã 。 二nhị 者giả 。 從tùng 母mẫu 立lập 名danh 。 以dĩ 母mẫu 眼nhãn 似tự 舍xá 利lợi 鳥điểu 眼nhãn 。 故cố 名danh 母mẫu 為vi 舍xá 利lợi 。 其kỳ 母mẫu 於ư 眾chúng 女nữ 人nhân 中trung 聰thông 明minh 第đệ 一nhất 。 以dĩ 世thế 人nhân 貴quý 重trọng 其kỳ 母mẫu 故cố 呼hô 。 為vì 舍Xá 利Lợi 子Tử 。 此thử 世thế 人nhân 為vi 作tác 名danh 也dã 。 古cổ 經kinh 名danh 鶖thu 鷺lộ 子tử 。 鶖thu 鷺lộ 子tử 猶do 取thủ 鳥điểu 名danh 也dã 。 或hoặc 言ngôn 舍xá 利lợi 鳥điểu 似tự 於ư 鶖thu 鷺lộ 也dã 。 父phụ 名danh 提đề 舍xá 。 逐trục 父phụ 為vi 名danh 故cố 名danh 。 優Ưu 婆Bà 提Đề 舍Xá 。 優ưu 婆bà 者giả 逐trục 也dã 。 提đề 舍xá 者giả 星tinh 名danh 也dã 。 又hựu 經Kinh 云vân 。

佛Phật 初sơ 見kiến 二nhị 人nhân 來lai 。 令linh 改cải 提đề 舍xá 之chi 名danh 。 可khả 復phục 本bổn 字tự 。 為vi 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 以dĩ 過quá 去khứ 本bổn 願nguyện 。 名danh 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 故cố 令linh 改cải 今kim 世thế 之chi 名danh 。

也dã 。 目Mục 連Liên 亦diệc 爾nhĩ 。

目Mục 連Liên

者giả 。 姓tánh 大đại 目Mục 連Liên 也dã 。 是thị 其kỳ 母mẫu 姓tánh 。 此thử 云vân 讚tán 誦tụng 。 亦diệc 云vân 萊# 茯# 根căn 。 字tự 俱câu 律luật 陀đà 。 父phụ 母mẫu 無vô 兒nhi 禱đảo 俱câu 律luật 陀đà 樹thụ 神thần 因nhân 生sanh 是thị 子tử 。 故cố 以dĩ 樹thụ 為vi 名danh 也dã 。 真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 云vân 。

應ưng 言ngôn 勿vật 伽già 羅la 。 勿vật 伽già 者giả 此thử 言ngôn 胡hồ 豆đậu 。 即tức 綠lục 色sắc 豆đậu 。 羅la 此thử 云vân 受thọ 。 合hợp 而nhi 為vi 言ngôn 應ưng 言ngôn 受thọ 胡hồ 豆đậu 。 蓋cái 是thị 其kỳ 姓tánh 。 上thượng 古cổ 有hữu 仙tiên 人nhân 名danh 勿vật 伽già 羅la 。 不bất 食thực 一nhất 切thiết 物vật 唯duy 食thực 此thử 豆đậu 。 故cố 名danh 受thọ 胡hồ 豆đậu 。 其kỳ 是thị 仙tiên 人nhân 種chủng 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。

也dã 。

迦ca 旃chiên 延diên

者giả 。 舊cựu 翻phiên 為vi 肩kiên 乘thừa 。 此thử 兩lưỡng 字tự 誤ngộ 也dã 。 應ưng 云vân 扇thiên/phiến 繩thằng 。 其kỳ 父phụ 早tảo 亡vong 。 母mẫu 戀luyến 之chi 不bất 嫁giá 。 如như 繩thằng 繫hệ 扇thiên/phiến 故cố 名danh 扇thiên/phiến 繩thằng 。 三tam 藏tạng 云vân 。

上thượng 古cổ 有hữu 仙tiên 人nhân 名danh 柯kha 羅la 。 此thử 云vân 思tư 勝thắng 。 此thử 仙tiên 人nhân 具cụ 足túc 聞văn 思tư 。 勝thắng 於ư 餘dư 人nhân 。 故cố 云vân 思tư 勝thắng 。 其kỳ 是thị 仙tiên 人nhân 種chủng 故cố 名danh 思tư 勝thắng 。

《# 注Chú 法Pháp 華Hoa 經Kinh 》# 云Vân

姓tánh 迦ca 旃chiên 延diên 。 是thị 其kỳ 門môn 徒đồ 中trung 之chi 長trường/trưởng 。 故cố 稱xưng 為vi 大đại 。

今kim 謂vị 應ưng 如như 注chú 釋thích 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

有hữu 婆Bà 羅La 門Môn 。 道Đạo 人Nhân 姓tánh 迦ca 旃chiên 延diên 。 不bất 應ưng 亦diệc 有hữu 扇thiên/phiến 繩thằng 之chi 喻dụ 用dụng 以dĩ 為vi 名danh 。 但đãn 迦ca 旃chiên 延diên 既ký 是thị 其kỳ 姓tánh 。 扇thiên/phiến 繩thằng 即tức 是thị 其kỳ 名danh 。

也dã 。

阿a 菟thố 樓lâu 馱đà

者giả 。 翻phiên 為vi 如như 意ý 亦diệc 云vân 無vô 貧bần 。 以dĩ 過quá 去khứ 一nhất 食thực 。 施thí 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 十thập 五ngũ 劫kiếp 中trung 。 天thiên 上thượng 人nhân 中trung 。 受thọ 於ư 福phước 樂lạc 。 最tối 後hậu 得đắc 羅La 漢Hán 常thường 得đắc 如như 意ý 無vô 有hữu 貧bần 窮cùng 。 是thị 甘Cam 露Lộ 飯Phạn 王Vương 之chi 子tử 也dã 。

劫kiếp 賓tân 那na

者giả 。 此thử 云vân 房phòng 宿túc 。 在tại 僧Tăng 房phòng 而nhi 宿túc 。 佛Phật 見kiến 其kỳ 道đạo 緣duyên 將tương 發phát 。 化hóa 為vi 老lão 比Bỉ 丘Khâu 與dữ 之chi 共cộng 宿túc 。 因nhân 之chi 以dĩ 得đắc 道Đạo 。 故cố 以dĩ 名danh 焉yên 。 又hựu 云vân 以dĩ 祈kỳ 禱đảo 房phòng 宿túc 星tinh 生sanh 此thử 子tử 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 又hựu 言ngôn 。 劫kiếp 賓tân 那na 者giả 國quốc 名danh 。 以dĩ 從tùng 國quốc 受thọ 稱xưng 也dã 。

憍kiêu 梵Phạm 婆bà 提đề

者giả 此thử 云vân 牛ngưu 呞tư 。 《# 無Vô 量Lượng 壽Thọ 經Kinh 》# 云vân 。

尊Tôn 者giả 牛Ngưu 王Vương 。 過quá 去khứ 世thế 曾tằng 作tác 比Bỉ 丘Khâu 。 於ư 他tha 粟túc 田điền 邊biên 摘trích 一nhất 莖hành 粟túc 。 觀quán 其kỳ 生sanh 熟thục 數số 粒lạp 墮đọa 地địa 。 五ngũ 百bách 世thế 作tác 牛ngưu 償thường 之chi 。 今kim 值trị 釋Thích 迦Ca 得đắc 道Đạo 。 足túc 甲giáp 似tự 牛ngưu 。 食thực 後hậu 猶do 呞tư 。 因nhân 以dĩ 為vi 名danh 也dã 。 佛Phật 恐khủng 凡phàm 夫phu 笑tiếu 之chi 得đắc 罪tội 。 徙tỉ 置trí 忉Đao 利Lợi 天Thiên 上thượng 。 尸thi 利lợi 沙sa 樹thụ 下hạ 。 即tức 舍Xá 利Lợi 弗Phất 上thượng 足túc 弟đệ 子tử 。 解giải 律luật 並tịnh 於ư 優ưu 婆bà 離ly 。 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 於ư 天thiên 上thượng 般bát 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

離ly 婆bà 多đa

者giả 。 此thử 云vân 假giả 和hòa 合hợp 。 如như 《# 釋thích 論luận 》# 二nhị 鬼quỷ 食thực 人nhân 事sự 也dã 。 亦diệc 云vân 離ly 越việt 也dã 。 《# 無Vô 量Lượng 壽Thọ 經Kinh 》# 云vân 。

尊Tôn 者giả 大Đại 號Hiệu

也dã 。

畢tất 陵lăng 伽già 波ba 蹉sa

此thử 云vân 餘dư 習tập 亦diệc 云vân 惡ác 口khẩu 。 佛Phật 在tại 世thế 時thời 。 此thử 人nhân 除trừ 佛Phật 已dĩ 下hạ 一nhất 切thiết 比Bỉ 丘Khâu 。 皆giai 稱xưng 鄉hương 汝nhữ 。 乃nãi 至chí 罵mạ 恆Hằng 河Hà 水thủy 神thần 。 佛Phật 因nhân 誡giới 之chi 。

自tự 今kim 已dĩ 後hậu 。 勿vật 作tác 鄉hương 汝nhữ 之chi 言ngôn 。

向hướng 尊tôn 長trưởng 憶ức 佛Phật 語ngữ 故cố 遂toại 便tiện 改cải 之chi 。 其kỳ 五ngũ 百bách 世thế 作tác 波ba 羅la 門môn 。 故cố 有hữu 此thử 慢mạn 習tập 也dã 。 又hựu 釋thích 。 姓tánh 畢tất 陵lăng 伽già 。 名danh 婆bà 蹉sa 也dã 。

薄bạc 拘câu 羅la

者giả 。 此thử 云vân 善thiện 容dung 。 持trì 一nhất 不bất 殺sát 戒giới 得đắc 五ngũ 不bất 死tử 報báo 。

一nhất 。 釜phủ 煮chử 不bất 死tử 。 二nhị 。 熬ngao 盤bàn 不bất 焦tiêu 。 三tam 。 水thủy 不bất 溺nịch 。 四tứ 。 魚ngư 腹phúc 不bất 爛lạn 。 五ngũ 。 刀đao 刃nhận 不bất 傷thương 。 經Kinh 云vân 。

出xuất 家gia 以dĩ 來lai 八bát 十thập 歲tuế 。 眼nhãn 不bất 視thị 女nữ 人nhân 面diện 。 不bất 入nhập 尼ni 寺tự 。 亦diệc 不bất 為vị 女nữ 人nhân 。 說thuyết 於ư 一nhất 偈kệ 。 阿a 育dục 王vương 歷lịch 諸chư 塔tháp 供cúng 養dường 。 多đa 有hữu 布bố 施thí 。 至chí 薄bạc 拘câu 羅la 塔tháp 。 聞văn 其kỳ 在tại 世thế 少thiểu 欲dục 知tri 足túc 。 不bất 為vi 女nữ 人nhân 說thuyết 一nhất 偈kệ 。 乃nãi 以dĩ 一nhất 錢tiền 施thí 之chi 。 塔tháp 遂toại 不bất 受thọ 。 阿a 育dục 王vương 言ngôn 。

是thị 真chân 少thiểu 欲dục 。 乃nãi 至chí 不bất 受thọ 一nhất 錢tiền 也dã 。

摩Ma 訶Ha 俱Câu 絺Hy 羅La

者giả 。 此thử 云vân 大đại 膝tất 。 身thân 子tử 舅cữu 長trường 爪trảo 梵Phạm 志Chí 是thị 也dã 。

難Nan 陀Đà

者giả 。 此thử 云vân 歡hoan 喜hỷ 。 或hoặc 云vân 是thị 牧mục 牛ngưu 。 難Nan 陀Đà 待đãi 阿a 由do 村thôn 人nhân 方phương 乃nãi 得đắc 道Đạo 。 或hoặc 言ngôn 猶do 是thị 釋Thích 種chủng 。 釋Thích 種chủng 有hữu 十thập 萬vạn 人nhân 出xuất 家gia 。 難Nan 陀Đà 為vi 其kỳ 一nhất 人nhân 也dã 。 性tánh 最tối 輕khinh 薄bạc 而nhi 聰thông 明minh 。 音âm 聲thanh 絕tuyệt 妙diệu 也dã 。

孫Tôn 陀Đà 羅La 難Nan 陀Đà

者giả 。 此thử 是thị 佛Phật 弟đệ 難Nan 陀Đà 。 是thị 大Đại 愛Ái 道Đạo 所sở 生sanh 。 身thân 長trường 一nhất 丈trượng 。 五ngũ 尺xích 二nhị 寸thốn 。 佛Phật 到đáo 迦Ca 毘Tỳ 羅La 城Thành 。 二nhị 日nhật 即tức 度độ 之chi 。 孫tôn 陀đà 羅la 者giả 。 此thử 云vân 端đoan 正chánh 亦diệc 云vân 柔nhu 軟nhuyễn 。 欲dục 異dị 前tiền 者giả 故cố 以dĩ 婦phụ 標tiêu 名danh 焉yên 。

富phú 樓lâu 那na

者giả 。 翻phiên 之chi 為vi 滿mãn 。 王vương 舍xá 城thành 婆Bà 羅La 門Môn 兒nhi 。 其kỳ 祖tổ 父phụ 母mẫu 將tương 其kỳ 所sở 生sanh 父phụ 母mẫu 。 江giang 邊biên 祠từ 天thiên 乞khất 子tử 。 設thiết 華hoa 香hương 供cúng 養dường 梵Phạm 天Thiên 。 及cập 誦tụng 諸chư 咒chú 。 母mẫu 夜dạ 夢mộng 見kiến 有hữu 人nhân 。 以dĩ 器khí 盛thình 滿mãn 雜tạp 寶bảo 持trì 授thọ 與dữ 之chi 。 其kỳ 安an 置trí 腹phúc 前tiền 而nhi 寶bảo 器khí 忽hốt 然nhiên 入nhập 腹phúc 。 覺giác 後hậu 向hướng 夫phu 述thuật 之chi 。 夫phu 答đáp 婦phụ 云vân 。

必tất 是thị 梵Phạm 天Thiên 與dữ 汝nhữ 兒nhi 。 此thử 兒nhi 後hậu 當đương 寶bảo 器khí 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 能năng 知tri 。

因nhân 此thử 遂toại 生sanh 兒nhi 。 太thái 聰thông 明minh 遍biến 學học 世thế 伎kỹ 術thuật 。 出xuất 家gia 後hậu 得đắc 羅La 漢Hán 。 佛Phật 說thuyết 法pháp 時thời 。 能năng 誦tụng 持trì 之chi 。 善thiện 解giải 其kỳ 義nghĩa 。 伏phục 諸chư 外ngoại 道đạo 。 從tùng 夢mộng 寶bảo 器khí 及cập 所sở 知tri 二nhị 事sự 作tác 名danh 。 故cố 稱xưng 為vi 滿mãn 也dã 。

彌di 多đa 羅la

者giả 。 此thử 云vân 慈từ 行hành 。 四tứ 韋vi 陀đà 中trung 有hữu 此thử 品phẩm 名danh 。 其kỳ 母mẫu 誦tụng 之chi 。 從tùng 所sở 誦tụng 立lập 名danh 故cố 名danh 慈từ 行hành 。 尼ni 者giả 翻phiên 為vi 女nữ 。 天Thiên 竺Trúc 名danh 女nữ 為vi 尼ni 。 名danh 男nam 為vi 那na 。 但đãn 名danh 富phú 樓lâu 那na 者giả 多đa 。 故cố 以dĩ 母mẫu 名danh 標tiêu 之chi 。 大đại 意ý 者giả 。 云vân 滿mãn 者giả 。 蓋cái 是thị 慈từ 行hành 女nữ 之chi 子tử 也dã 。 舊cựu 云vân 富phú 樓lâu 那na 不bất 異dị 上thượng 。 彌di 多đa 羅la 此thử 云vân 。 善Thiện 知Tri 識Thức 也dã 。 餘dư 處xứ 或hoặc 云vân 滿mãn 願nguyện 子tử 也dã 。

須Tu 菩Bồ 提Đề

者giả 。 此thử 云vân 空không 生sanh 。 以dĩ 是thị 生sanh 時thời 諸chư 物vật 皆giai 空không 。 相tướng 師sư 云vân 。

此thử 兒nhi 必tất 解giải 空không 第đệ 一nhất

故cố 名danh 空không 生sanh 。 亦diệc 云vân 善thiện 吉cát 。 舍Xá 衛Vệ 國quốc 有hữu 長trưởng 者giả 名danh 拘câu 留lưu 。 無vô 兒nhi 乞khất 天thiên 神thần 得đắc 之chi 。 後hậu 長trường/trưởng 大đại 請thỉnh 佛Phật 出xuất 家gia 。 因nhân 隨tùy 佛Phật 往vãng 祇Kỳ 洹Hoàn 精Tinh 舍Xá 作tác 比Bỉ 丘Khâu 。

阿A 難Nan

者giả 。 此thử 云vân 歡hoan 喜hỷ 。 一nhất 者giả 形hình 容dung 端đoan 正chánh 。 見kiến 者giả 歡hoan 喜hỷ 。 二nhị 者giả 佛Phật 得đắc 道Đạo 夜dạ 生sanh 。 謂vị 歡hoan 喜hỷ 日nhật 生sanh 名danh 歡hoan 喜hỷ 。 三tam 者giả 過quá 去khứ 發phát 願nguyện 願nguyện 名danh 歡hoan 喜hỷ 。 支chi 道đạo 林lâm 云vân 。

博bác 門môn 。 又hựu 云vân 無vô 染nhiễm 著trước 。 其kỳ 人nhân 初sơ 果quả 具cụ 足túc 煩phiền 惱não 。 見kiến 天thiên 龍long 女nữ 不bất 起khởi 染nhiễm 心tâm 。 故cố 云vân 無vô 染nhiễm 。

也dã 。 是thị 斛hộc 飯phạn 王vương 之chi 子tử 也dã 。

羅la 睺hầu 羅la

者giả 。 此thử 云vân 覆phú 障chướng 。 以dĩ 六lục 年niên 在tại 胎thai 為vi 胎thai 所sở 障chướng 。 故cố 云vân 覆phú 障chướng 。 三tam 藏tạng 云vân 。

本bổn 是thị 阿a 修tu 羅la 名danh 。 此thử 阿a 修tu 羅la 。 能năng 以dĩ 手thủ 障chướng 月nguyệt 。 若nhược 具cụ 翻phiên 之chi 應ưng 云vân 障chướng 月nguyệt 佛Phật 子tử 。 所sở 以dĩ 作tác 此thử 名danh 者giả 。 是thị 借tá 喻dụ 為vi 目mục 。 佛Phật 自tự 說thuyết 。

我ngã 正Chánh 法Pháp 如như 月nguyệt 。 此thử 兒nhi 障chướng 月nguyệt 。 欲dục 出xuất 家gia 學học 。 道đạo 有hữu 兒nhi 則tắc 成thành 障chướng 也dã 。

雖tuy 復phục 是thị 障chướng 而nhi 如Như 來Lai 能năng 捨xả 之chi 。 佛Phật 自tự 說thuyết 。

過quá 去khứ 世thế 羅la 睺hầu 羅la 數sác 數sác 為vi 道đạo 作tác 障chướng 。 我ngã 亦diệc 數sác 數sác 能năng 捨xả 之chi 。

又hựu 名danh 宮cung 生sanh 。 佛Phật 出xuất 家gia 後hậu 而nhi 耶da 輸du 有hữu 身thân 。 諸chư 釋Thích 種chủng 詰cật 之chi 。 耶da 輸du 云vân 。

乞khất 待đãi 生sanh 子tử 後hậu 當đương 證chứng 驗nghiệm 。

生sanh 子tử 已dĩ 後hậu 。 耶da 輸du 燃nhiên 大đại 火hỏa 聚tụ 。 抱bão 子tử 而nhi 立lập 誓thệ 曰viết 。

若nhược 非phi 佛Phật 子tử 。 當đương 母mẫu 子tử 俱câu 燒thiêu 。

遂toại 投đầu 火hỏa 聚tụ 便tiện 滅diệt 而nhi 母mẫu 子tử 無vô 他tha 。 諸chư 釋Thích 種chủng 曰viết 。

真chân 是thị 宮cung 生sanh 。

佛Phật 到đáo 迦Ca 毘Tỳ 羅La 城Thành 。 七thất 日nhật 即tức 度độ 之chi 為vi 道đạo 。

如như 是thị 眾chúng 所sở 知tri 識thức

下hạ 。 第đệ 六lục 。 總tổng 結kết 。

大đại 阿A 羅La 漢Hán

者giả 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

到đáo 彼bỉ 岸ngạn 故cố 。 名danh 大đại 阿A 羅La 漢Hán

《# 雜tạp 心tâm 》# 稱xưng 為vi 波Ba 羅La 蜜Mật 聲thanh 聞văn 。 猶do 是thị 一nhất 義nghĩa 耳nhĩ 。

眾chúng 所sở 知tri 識thức

者giả 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 明minh 二nhị 種chủng 眾chúng 。

一nhất 者giả 。 人nhân 王vương 天thiên 王vương 大đại 。 眾chúng 所sở 知tri 識thức 。 二nhị 者giả 。 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 。 佛Phật 聖thánh 眾chúng 所sở 知tri 識thức 。 知tri 其kỳ 內nội 德đức 識thức 其kỳ 外ngoại 形hình 。 又hựu 遠viễn 眾chúng 則tắc 知tri 。 近cận 眾chúng 則tắc 識thức 。 有hữu 知tri 而nhi 不bất 識thức 等đẳng 四tứ 句cú 。

復phục 有Hữu 學Học 無Vô 學Học 二nhị 千thiên 人nhân 。

下hạ 。 此thử 第đệ 二nhị 。 列liệt 密mật 行hành 眾chúng 。 六lục 段đoạn 之chi 中trung 但đãn 有hữu 位vị 之chi 與dữ 數số 。 三tam 果quả 為vi 學học 。 羅La 漢Hán 為vi 無Vô 學Học 。 並tịnh 是thị 會hội 理lý 之chi 心tâm 。 有hữu 進tiến 求cầu 之chi 與dữ 滿mãn 足túc 。 故cố 云vân 學học 無Vô 學Học 。 此thử 既ký 是thị 密mật 行hành 人nhân 。 多đa 是thị 大đại 權quyền 。 宜nghi 約ước 菩Bồ 薩Tát 明minh 學học 無Vô 學Học 。 初Sơ 地Địa 以dĩ 上thượng 七thất 地địa 以dĩ 還hoàn 。 有hữu 功công 用dụng 道đạo 名danh 之chi 為vi 學học 。 八bát 地địa 以dĩ 上thượng 無vô 功công 用dụng 道đạo 。 稱xưng 為vi 無Vô 學Học 。 故cố 《# 大đại 品phẩm 》# 明minh 菩Bồ 薩Tát 有Hữu 學Học 無Vô 學Học 地địa 。 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。 又hựu 解giải 前tiền 是thị 大đại 羅La 漢Hán 。 此thử 二nhị 千thiên 人nhân 德đức 業nghiệp 未vị 充sung 。 非phi 眾chúng 所sở 仰ngưỡng 。 故cố 別biệt 說thuyết 也dã 。

摩ma 訶ha 婆bà 闍xà 婆bà 提đề

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 列liệt 尼ni 眾chúng 。 對đối 於ư 僧Tăng 眾chúng 亦diệc 開khai 為vi 二nhị 。

初sơ 。 列liệt 大đại 名danh 聞văn 眾chúng 。 二nhị 。 列liệt 小tiểu 名danh 聞văn 眾chúng 。

摩ma 訶ha 婆bà 闍xà 婆bà 提đề

者giả 。 此thử 云vân 大Đại 愛Ái 道Đạo 。

耶da 輸du 多đa 羅la

者giả 。 此thử 云vân 名danh 聲thanh 。 別biệt 有hữu 經Kinh 云vân 。

是thị 揵kiền 撻thát 婆bà 女nữ 。 揵kiền 撻thát 婆bà 生sanh 男nam 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 神thần 。 生sanh 女nữ 為vi 玉ngọc 女nữ 。 諸chư 女nữ 中trung 有hữu 名danh 聲thanh 。

也dã 。 此thử 二nhị 人nhân 有hữu 前tiền 後hậu 者giả 。 俗tục 禮lễ 姨di 妻thê 尊tôn 卑ty 。 內nội 律luật 則tắc 婆bà 闍xà 入nhập 道đạo 為vi 前tiền 。 耶da 輸du 在tại 後hậu 也dã 。

問vấn 。

《# 未vị 曾tằng 有hữu 經kinh 》# 。 《# 須tu 太thái 拏noa 經kinh 》# 及cập 《# 瑞thụy 應ứng 經kinh 》# 皆giai 云vân 。

羅la 睺hầu 羅la 是thị 瞿cù 夷di 之chi 子tử

至chí 如như 《# 法pháp 華hoa 》# 所sở 辨biện 。 是thị 耶da 輸du 之chi 兒nhi 。 經Kinh 云vân 。

耶da 輸du 是thị 第đệ 二nhị 夫phu 人nhân 。 瞿cù 夷di 是thị 第đệ 一nhất 夫phu 人nhân 。

故cố 《# 十thập 二nhị 遊du 經kinh 》# 云vân 。

太thái 子tử 有hữu 三tam 夫phu 人nhân 。 第đệ 一nhất 名danh 瞿cù 夷di 。 第đệ 二nhị 名danh 耶da 維duy 。 耶da 維duy 即tức 耶Da 輸Du 陀Đà 羅La 也dã 。 第đệ 三tam 名danh 鹿lộc 野dã 。 三tam 夫phu 人nhân 各các 領lãnh 二nhị 萬vạn 采thải 女nữ 。 故cố 太thái 子tử 有hữu 六lục 萬vạn 采thải 女nữ 。

何hà 故cố 二nhị 說thuyết 不bất 同đồng 。

答đáp 。

羅la 睺hầu 羅la 實thật 是thị 第đệ 二nhị 夫phu 人nhân 兒nhi 。 瞿cù 夷di 是thị 其kỳ 大đại 母mẫu 。 餘dư 經kinh 舉cử 其kỳ 大đại 母mẫu 。 今kim 經kinh 舉cử 所sở 生sanh 母mẫu 。 故cố 不bất 相tương 違vi 。 瞿cù 夷di 此thử 云vân 明minh 女nữ 。 《# 大đại 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

瞿cù 毘tỳ 陀đà 是thị 寶bảo 玉ngọc 女nữ 故cố 不bất 孕dựng 子tử 。 瞿cù 毘tỳ 陀đà 謂vị 瞿cù 夷di 。

即tức 其kỳ 證chứng 也dã 。 又hựu 經Kinh 云vân 。

佛Phật 有hữu 三tam 子tử 。 一nhất 善thiện 星tinh 。 二nhị 優ưu 婆bà 摩ma 那na 。 三tam 羅la 睺hầu 羅la 。

即tức 三tam 夫phu 人nhân 所sở 生sanh 。 而nhi 復phục 瞿cù 夷di 不bất 生sanh 子tử 者giả 。 取thủ 前tiền 大đại 母mẫu 所sở 養dưỡng 為vi 名danh 也dã 。 《# 注chú 經kinh 》# 云vân 。

諸chư 尼ni 之chi 中trung 舉cử 姨di 妻thê 二nhị 人nhân 者giả 。 豈khởi 唯duy 標tiêu 親thân 以dĩ 兼kiêm 疎sơ 。 乃nãi 因nhân 名danh 以dĩ 託thác 旨chỉ 。

《# 淨tịnh 名danh 經kinh 》# 云vân 。

智Trí 度Độ 菩Bồ 薩Tát 母mẫu 。 方phương 便tiện 以dĩ 為vi 父phụ 。 法Pháp 喜hỷ 以dĩ 為vi 妻thê 。

欲dục 明minh 虛hư 己kỷ 修tu 度độ 則tắc 從tùng 生sanh 之chi 義nghĩa 顯hiển 。 滅diệt 累lũy/lụy/luy 體thể 法pháp 則tắc 伉# 儷# 之chi 業nghiệp 成thành 。 尋tầm 言ngôn 求cầu 意ý 。 可khả 不bất 觸xúc 像tượng 而nhi 置trí 心tâm 哉tai 。

菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát

者giả 。 第đệ 二nhị 。 列liệt 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 所sở 以dĩ 列liệt 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 者giả 凡phàm 有hữu 三tam 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 欲dục 證chứng 阿A 難Nan 聞văn 經Kinh 可khả 信tín 。 阿A 難Nan 若nhược 共cộng 小Tiểu 乘Thừa 人nhân 聞văn 大đại 法pháp 。 未vị 足túc 可khả 信tín 。 今kim 共cộng 大đại 人nhân 而nhi 聞văn 大đại 法pháp 。 則tắc 可khả 信tín 也dã 。 二nhị 者giả 。 佛Phật 為vi 小tiểu 眾chúng 圍vi 遶nhiễu 。 其kỳ 德đức 未vị 重trọng/trùng 。 為vi 大đại 人nhân 羽vũ 翼dực 。 佛Phật 德đức 始thỉ 尊tôn 。 三tam 者giả 。 欲dục 顯hiển 是thị 大Đại 乘Thừa 經Kinh 。 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 經kinh 初sơ 無vô 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 故cố 也dã 。 就tựu 文văn 有hữu 六lục 。

一nhất 。 標tiêu 通thông 號hiệu 。 二nhị 。 唱xướng 數số 。 三tam 。 明minh 位vị 。 四tứ 。 歎thán 德đức 。 五ngũ 。 列liệt 名danh 。 六lục 。 總tổng 結kết 。 具cụ 足túc 應ưng 云vân 。 菩Bồ 提Đề 薩Tát 埵Đóa 。 菩Bồ 提Đề 云vân 道đạo 。 是thị 無vô 上thượng 正chánh 遍biến 知tri 果quả 道đạo 也dã 。 薩tát 埵đóa 云vân 眾chúng 生sanh 。 為vi 求cầu 果quả 道đạo 故cố 名danh 道đạo 眾chúng 生sanh 也dã 。 舊cựu 名danh 道Đạo 士sĩ 。 其kỳ 言ngôn 最tối 勝thắng 。 而nhi 即tức 世thế 學học 張trương 李# 之chi 道đạo 。 本bổn 名danh 治trị 頭đầu 及cập 鬼quỷ 卒thốt 。 後hậu 盜đạo 取thủ 佛Phật 法Pháp 道Đạo 士sĩ 之chi 名danh 也dã 。

問vấn 。

三tam 乘thừa 人nhân 皆giai 有hữu 菩Bồ 提Đề 。 何hà 故cố 初sơ 二nhị 不bất 名danh 道đạo 眾chúng 生sanh 。

答đáp 。

欲dục 顯hiển 三tam 乘thừa 優ưu 劣liệt 義nghĩa 故cố 。 小Tiểu 乘Thừa 道đạo 劣liệt 。 從tùng 聲thanh 教giáo 立lập 名danh 故cố 云vân 聲Thanh 聞Văn 。 中trung 乘thừa 小tiểu 勝thắng 。 從tùng 義nghĩa 立lập 名danh 故cố 云vân 緣Duyên 覺Giác 。 然nhiên 十thập 二nhị 緣duyên 是thị 法pháp 義nghĩa 也dã 。 大Đại 乘Thừa 為vi 勝thắng 。 從tùng 果quả 德đức 立lập 名danh 。 又hựu 初sơ 二nhị 非phi 是thị 中trung 道đạo 。 故cố 不bất 與dữ 其kỳ 道đạo 稱xưng 。 後hậu 是thị 中trung 道đạo 。 故cố 與dữ 其kỳ 道đạo 名danh 。 摩Ma 訶Ha 薩Tát 埵Đóa 者giả 。 摩ma 訶ha 云vân 大đại 。 《# 十Thập 地Địa 論luận 》# 云vân 。

大đại 有hữu 三tam 種chủng 。

願nguyện 大đại 。 行hành 大đại 。 度độ 眾chúng 生sanh 大đại 。

薩tát 埵đóa 云vân 眾chúng 生sanh 。 則tắc 大đại 眾chúng 生sanh 也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 但đãn 有hữu 一nhất 名danh 。 菩Bồ 薩Tát 具cụ 於ư 兩lưỡng 稱xưng 。

答đáp 。

二Nhị 乘Thừa 但đãn 能năng 超siêu 凡phàm 故cố 但đãn 立lập 一nhất 名danh 。 大Đại 士Sĩ 德đức 踰du 凡phàm 聖thánh 故cố 有hữu 其kỳ 兩lưỡng 稱xưng 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 異dị 彼bỉ 凡phàm 夫phu 。 以dĩ 凡phàm 夫phu 不bất 求cầu 於ư 道đạo 。 故cố 非phi 道đạo 眾chúng 生sanh 。 摩ma 訶ha 薩tát 者giả 。 簡giản 異dị 二Nhị 乘Thừa 亦diệc 求cầu 於ư 小tiểu 道đạo 。 今kim 明minh 求cầu 於ư 大Đại 道Đạo 故cố 名danh 大đại 眾chúng 生sanh 。 《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 疏sớ/sơ 》# 三tam 義nghĩa 釋thích 之chi 。

具cụ 般Bát 若Nhã 故cố 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 具cụ 大đại 悲bi 故cố 名danh 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 具cụ 實thật 慧tuệ 故cố 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 具cụ 方phương 便tiện 慧tuệ 。 故cố 名danh 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 具cụ 智trí 慧tuệ 故cố 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 具cụ 福phước 德đức 故cố 名danh 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 此thử 即tức 內nội 得đắc 中trung 道đạo 正chánh 觀quán 。 故cố 依y 德đức 立lập 中trung 道đạo 名danh 也dã 。

八bát 萬vạn 人nhân

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 唱xướng 數số 。 上thượng 雖tuy 標tiêu 通thông 號hiệu 。 未vị 知tri 凡phàm 有hữu 幾kỷ 人nhân 。 故cố 次thứ 明minh 數số 也dã 。

皆giai 於ư 菩Bồ 提Đề 不bất 退thoái 轉chuyển

者giả 。 第đệ 三tam 。 明minh 位vị 。 上thượng 雖tuy 明minh 其kỳ 數số 。 但đãn 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 略lược 廣quảng 二nhị 位vị 。 略lược 說thuyết 則tắc 十thập 四tứ 賢hiền 聖thánh 。 廣quảng 說thuyết 則tắc 五ngũ 十thập 一nhất 位vị 。 十thập 四tứ 賢hiền 聖thánh 者giả 。 外ngoại 凡phàm 與dữ 內nội 凡phàm 三tam 賢hiền 并tinh 十Thập 地Địa 也dã 。 廣quảng 說thuyết 五ngũ 十thập 一nhất 位vị 者giả 。 十thập 信tín 。 十thập 住trụ 。 十thập 行hành 。 十thập 迴hồi 向hướng 。 十Thập 地Địa 。 等đẳng 覺giác 地địa 也dã 。 妙diệu 覺giác 地địa 屬thuộc 佛Phật 地địa 。 非phi 菩Bồ 薩Tát 地địa 攝nhiếp 也dã 。 今kim 未vị 知tri 是thị 何hà 位vị 人nhân 。 故cố 次thứ 明minh 是thị 不bất 退thoái 轉chuyển 位vị 人nhân 也dã 。 然nhiên 經kinh 文văn 直trực 言ngôn 於ư 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 不bất 退thoái 轉chuyển 。 但đãn 舊cựu 明minh 有hữu 三tam 種chủng 不bất 退thoái 。

一nhất 。 位vị 不bất 退thoái 。 二nhị 。 行hành 不bất 退thoái 。 三tam 。 念niệm 不bất 退thoái 。 釋thích 三tam 不bất 退thoái 不bất 同đồng 。 凡phàm 有hữu 四tứ 說thuyết 。

一nhất 云vân 。 十thập 住trụ 前tiền 六lục 心tâm 假giả 解giải 未vị 立lập 。 退thoái 菩Bồ 提Đề 心tâm 為vi 二Nhị 乘Thừa 。 七thất 心tâm 以dĩ 上thượng 假giả 解giải 已dĩ 立lập 。 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 獨độc 成thành 性tánh 地địa 此thử 免miễn 位vị 退thoái 。 二nhị 者giả 行hành 退thoái 。 初Sơ 地Địa 至chí 六lục 地địa 此thử 中trung 諸chư 人nhân 習tập 行hành 有hữu 時thời 不bất 進tiến 名danh 為vi 行hành 退thoái 。 七thất 地địa 則tắc 無vô 此thử 行hành 退thoái 也dã 。 第đệ 七thất 一nhất 地địa 或hoặc 起khởi 愛ái 習tập 。 猶do 有hữu 功công 用dụng 名danh 為vi 念niệm 退thoái 。 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 入nhập 無vô 功công 用dụng 道đạo 。 永vĩnh 無vô 三tam 退thoái 。 故cố 名danh 不bất 退thoái 轉chuyển 也dã 。 二nhị 云vân 。 外ngoại 凡phàm 六lục 心tâm 名danh 為vi 位vị 退thoái 。 七thất 心tâm 已dĩ 上thượng 稱xưng 位vị 不bất 退thoái 。 餘dư 二nhị 不bất 異dị 前tiền 釋thích 也dã 。 三tam 云vân 。 習tập 種chủng 性tánh 名danh 位vị 不bất 退thoái 。 道đạo 種chủng 性tánh 解giải 行hành 純thuần 熟thục 謂vị 行hành 不bất 退thoái 。 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 不bất 復phục 生sanh 心tâm 動động 念niệm 名danh 念niệm 不bất 退thoái 也dã 。 四tứ 有hữu 人nhân 言ngôn 。 有hữu 四tứ 種chủng 不bất 退thoái 。

十thập 信tín 。 十thập 住trụ 是thị 信tín 不bất 退thoái 。 十thập 行hành 是thị 位vị 不bất 退thoái 。 十thập 迴hồi 向hướng 是thị 行hành 不bất 退thoái 。 十Thập 地Địa 是thị 念niệm 不bất 退thoái 。 今kim 謂vị 經kinh 論luận 不bất 同đồng 難nan 可khả 詳tường 會hội 。 《# 本bổn 業nghiệp 瓔anh 珞lạc 經kinh 》# 云vân 。

十thập 住trụ 第đệ 六lục 住trụ 猶do 退thoái 作tác 五ngũ 逆nghịch 。 況huống 復phục 二Nhị 乘Thừa 。

而nhi 十thập 信tín 第đệ 六lục 信tín 名danh 為vi 不bất 退thoái 心tâm 。 則tắc 知tri 六lục 信tín 以dĩ 上thượng 便tiện 是thị 不bất 退thoái 。 《# 地địa 持trì 論luận 》# 云vân 。

種chủng 性tánh 菩Bồ 薩Tát 或hoặc 進tiến 或hoặc 退thoái

則tắc 與dữ 《# 本bổn 業nghiệp 》# 大đại 意ý 略lược 同đồng 。 然nhiên 多đa 是thị 外ngoại 凡phàm 第đệ 六lục 心tâm 免miễn 位vị 退thoái 也dã 。 所sở 以dĩ 知tri 然nhiên 者giả 。 十thập 信tín 中trung 前tiền 五ngũ 則tắc 是thị 五ngũ 根căn 未vị 立lập 。 第đệ 六lục 稱xưng 不bất 退thoái 心tâm 。 五ngũ 根căn 既ký 立lập 故cố 後hậu 得đắc 不bất 退thoái 。 則tắc 知tri 六lục 心tâm 以dĩ 上thượng 。 無vô 有hữu 退thoái 也dã 。 又hựu 經Kinh 云vân 。

十thập 信tín 菩Bồ 薩Tát 十thập 千thiên 劫kiếp 行hành 道Đạo

《# 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 》# 明minh 一nhất 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 修tu 行hành 。 而nhi 舍Xá 利Lợi 弗Phất 六lục 十thập 劫kiếp 行hành 道Đạo 六lục 心tâm 中trung 退thoái 中trung 者giả 。 此thử 則tắc 是thị 仰ngưỡng 學học 六lục 信tín 猶do 未vị 登đăng 六lục 信tín 也dã 。 而nhi 《# 瓔anh 珞lạc 經kinh 》# 云vân 。

六lục 住trụ 退thoái

者giả 。 龍long 樹thụ 釋thích 此thử 語ngữ 云vân 。

欲dục 怖bố 地địa 前tiền 菩Bồ 薩Tát 令linh 速tốc 入nhập 初Sơ 地Địa 。 故cố 云vân 退thoái 耳nhĩ 。 其kỳ 實thật 不bất 退thoái 。

今kim 經Kinh 云vân 不bất 退thoái 轉chuyển 者giả 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

蓋cái 是thị 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 不bất 退thoái 位vị 人nhân 也dã

問vấn 。

《# 析Tích 羅La 漢Hán 經Kinh 》# 云Vân

七thất 地địa 不bất 退thoái

故cố 阿a 鞞bệ 跋bạt 致trí 。 明minh 七thất 地địa 事sự 。 《# 般Bát 舟Chu 三Tam 昧Muội 。 》# 明minh 八bát 地địa 事sự 。 《# 首Thủ 楞Lăng 嚴Nghiêm 三Tam 昧Muội 。 》# 明minh 十Thập 地Địa 事sự 。 今kim 云vân 何hà 言ngôn 八bát 地địa 不bất 退thoái 。

答đáp 。

七thất 地địa 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 名danh 不bất 退thoái 。 八bát 地địa 得đắc 無vô 功công 用dụng 。 故cố 名danh 不bất 退thoái 。 故cố 第đệ 八bát 名danh 不Bất 動Động 地Địa 也dã 。

問vấn 。

不bất 退thoái 與dữ 不bất 轉chuyển 何hà 異dị 。

答đáp 。

《# 釋Thích 彌Di 勒Lặc 所Sở 問Vấn 經Kinh 論Luận 》# 云Vân

得đắc 內nội 分phần/phân 功công 德đức 為vi 不bất 退thoái 。 得đắc 外ngoại 分phần/phân 功công 德đức 為vi 不bất 轉chuyển 。

又hựu 云vân 。

得đắc 智trí 慧tuệ 為vi 不bất 退thoái 。 得đắc 功công 德đức 為vi 不bất 轉chuyển 。

又hựu 云vân 。

得đắc 般Bát 若Nhã 為vi 不bất 退thoái 。 得đắc 方phương 便tiện 為vi 不bất 轉chuyển 。

也dã 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 意ý 》# 云vân 。

八bát 地địa 無vô 功công 用dụng 。 不bất 為vi 功công 用dụng 所sở 動động 。 復phục 不bất 為vi 上thượng 地địa 所sở 動động 。 自tự 然nhiên 而nhi 行hành 。 故cố 名danh 不bất 退thoái 。

也dã 。

皆giai 得đắc 陀đà 羅la 尼ni

下hạ 。 第đệ 四tứ 。 歎thán 德đức 。 所sở 以dĩ 明minh 歎thán 德đức 者giả 。 上thượng 明minh 位vị 。 今kim 辨biện 行hành 。 位vị 行hành 雙song 舉cử 。 依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 。 上thượng 總tổng 明minh 不bất 退thoái 。 今kim 別biệt 釋thích 不bất 退thoái 也dã 。 依y 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。 上thượng 標tiêu 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 名danh 。 今kim 明minh 具cụ 此thử 德đức 。 故cố 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 以dĩ 德đức 釋thích 名danh 也dã 。 又hựu 欲dục 簡giản 祕bí 密mật 。 顯hiển 示thị 兩lưỡng 教giáo 。 顯hiển 示thị 教giáo 謂vị 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 。 明minh 菩Bồ 薩Tát 猶do 是thị 凡phàm 夫phu 。 今kim 歎thán 菩Bồ 薩Tát 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 具cụ 六Lục 神Thần 通Thông 。 煩phiền 惱não 清thanh 淨tịnh 。 謂vị 祕bí 密mật 大Đại 乘Thừa 教giáo 也dã 。 又hựu 歎thán 菩Bồ 薩Tát 。 令linh 尋tầm 經kinh 之chi 人nhân 捨xả 小tiểu 信tín 大đại 也dã 。

就tựu 歎thán 德đức 文văn 。 開khai 為vi 四tứ 別biệt 。

一nhất 。 歎thán 現hiện 德đức 。 二nhị 。 歎thán 往vãng 因nhân 。 三tam 。 歎thán 實thật 體thể 。 四tứ 。 歎thán 美mỹ 名danh 譽dự 。 初sơ 謂vị 因nhân 果quả 兩lưỡng 美mỹ 。 後hậu 則tắc 體thể 名danh 俱câu 歎thán 。 略lược 攝nhiếp 菩Bồ 薩Tát 德đức 也dã 。 歎thán 現hiện 德đức 中trung 。 前tiền 歎thán 自tự 行hành 。 後hậu 歎thán 化hóa 他tha 。

問vấn 。

何hà 故cố 前tiền 歎thán 陀đà 羅la 尼ni 。

答đáp 。

有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 陀đà 羅la 尼ni 是thị 能năng 持trì 。 下hạ 諸chư 德đức 是thị 所sở 持trì 。 故cố 前tiền 歎thán 其kỳ 本bổn 。 後hậu 是thị 歎thán 其kỳ 末mạt 也dã 。 故cố 《# 淨tịnh 名danh 》# 云vân 。

總tổng 持trì 為vi 薗viên 苑uyển

即tức 是thị 其kỳ 證chứng 。 二nhị 者giả 。 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 中trung 不phủ 。 說thuyết 陀đà 羅la 尼ni 。 今kim 歎thán 大Đại 乘Thừa 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 前tiền 歎thán 總tổng 持trì 。

問vấn 。

小Tiểu 乘Thừa 法pháp 中trung 何hà 故cố 不bất 說thuyết 總tổng 持trì 。

答đáp 。

小Tiểu 乘Thừa 人nhân 畏úy 生sanh 死tử 苦khổ 。 速tốc 欲dục 證chứng 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 欲dục 廣quảng 修tu 諸chư 行hành 。 是thị 故cố 不bất 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 既ký 遍biến 度độ 眾chúng 生sanh 備bị 修tu 諸chư 行hành 。 欲dục 令linh 終chung 身thân 不bất 失thất 。 歷lịch 劫kiếp 逾du 明minh 。 故cố 佛Phật 為vi 說thuyết 此thử 法pháp 也dã 。 總tổng 持trì 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 。 持trì 善thiện 令linh 不bất 失thất 。 二nhị 。 持trì 惡ác 使sử 不bất 生sanh 。

問vấn 。

以dĩ 何hà 為vi 持trì 體thể 。

答đáp 。

《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân

或hoặc 說thuyết 念niệm 。 或hoặc 說thuyết 定định 。 或hoặc 說thuyết 慧tuệ 。

今kim 明minh 即tức 一nhất 正chánh 觀quán 。 隨tùy 義nghĩa 異dị 名danh 。 憶ức 持trì 不bất 失thất 。 能năng 照chiếu 法pháp 實thật 名danh 為vi 般Bát 若Nhã 。 故cố 《# 論luận 》# 云vân 。

在tại 聲Thanh 聞Văn 心tâm 名danh 道Đạo 品Phẩm 。 在tại 菩Bồ 薩Tát 心tâm 名danh 陀đà 羅la 尼ni 。

問vấn 。

此thử 中trung 明minh 何hà 等đẳng 持trì 。

答đáp 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân

是thị 聞văn 持trì 陀đà 羅la 尼ni 。 然nhiên 法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 應ưng 具cụ 。 聞văn 義nghĩa 等đẳng 持trì 。 今kim 略lược 說thuyết 初sơ 一nhất 耳nhĩ 。

樂nhạo 說thuyết 辨biện 才tài

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 次thứ 歎thán 化hóa 他tha 。 上thượng 是thị 能năng 持trì 。 今kim 明minh 所sở 持trì 。 以dĩ 內nội 含hàm 總tổng 持trì 之chi 德đức 。 外ngoại 有hữu 悟ngộ 物vật 之chi 辨biện 。 然nhiên 菩Bồ 薩Tát 具cụ 四Tứ 無Vô 礙Ngại 。 今kim 辨biện 化hóa 他tha 德đức 。 故cố 略lược 舉cử 最tối 後hậu 樂nhạo 說thuyết 辨biện 。 又hựu 持trì 舉cử 其kỳ 初sơ 。 辨biện 題đề 其kỳ 後hậu 。 互hỗ 文văn 現hiện 意ý 也dã 。 言ngôn 樂nhạo 說thuyết 者giả 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 自tự 得đắc 勝thắng 法Pháp 樂nhạo/nhạc/lạc 為vi 物vật 說thuyết 。 譬thí 如như 父phụ 母mẫu 。 得đắc 於ư 勝thắng 事sự 樂nhạo 欲dục 與dữ 子tử 。 二nhị 者giả 。 知tri 眾chúng 生sanh 欲dục 樂lạc 。 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp 。 以dĩ 備bị 此thử 二nhị 也dã 。 所sở 言ngôn 辨biện 者giả 有hữu 其kỳ 通thông 別biệt 。 若nhược 對đối 境cảnh 辨biện 了liễu 者giả 。 四tứ 皆giai 稱xưng 辨biện 。 若nhược 在tại 眼nhãn 為vi 明minh 。 在tại 耳nhĩ 為vi 聰thông 。 在tại 心tâm 為vi 智trí 。 在tại 口khẩu 為vi 辨biện 。 此thử 別biệt 辨biện 也dã 。 速tốc 疾tật 應ứng 機cơ 名danh 辨biện 。 言ngôn 含hàm 文văn 義nghĩa 名danh 才tài 。

轉chuyển 不bất 退thoái 轉chuyển 法Pháp 輪luân

者giả 。 初sơ 明minh 聞văn 法Pháp 不bất 忘vong 。 次thứ 明minh 內nội 知tri 機cơ 欲dục 。 外ngoại 有hữu 無vô 方phương 之chi 語ngữ 。 備bị 此thử 二nhị 能năng 方phương 為vi 物vật 說thuyết 法Pháp 。 今kim 正chánh 明minh 所sở 說thuyết 之chi 法Pháp 。 即tức 三tam 句cú 次thứ 第đệ 也dã 。 無vô 生sanh 正chánh 觀quán 體thể 可khả 楷# 模mô 。 故cố 名danh 為vi 法pháp 。 流lưu 演diễn 圓viên 通thông 不bất 繫hệ 于vu 一nhất 人nhân 。 故cố 稱xưng 為vi 輪luân 。 又hựu 無vô 生sanh 正chánh 觀quán 無vô 累lũy/lụy/luy 不bất 摧tồi 。 亦diệc 是thị 輪luân 義nghĩa 。 一nhất 得đắc 不bất 喪táng 名danh 為vi 不bất 退thoái 。 自tự 我ngã 至chí 彼bỉ 故cố 稱xưng 為vi 轉chuyển 。

問vấn 。

此thử 歎thán 何hà 位vị 人nhân 。

答đáp 。

依y 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 。 初sơ 明minh 不bất 退thoái 轉chuyển 歎thán 於ư 八bát 地địa 。 皆giai 得đắc 總tổng 持trì 。 樂nhạo 說thuyết 之chi 辨biện 歎thán 於ư 九cửu 地địa 。 以dĩ 九Cửu 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 勝thắng 進tiến 陀đà 羅la 尼ni 及cập 十thập 種chủng 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 墮đọa 大đại 法Pháp 師sư 位vị 。 轉chuyển 不bất 退thoái 輪luân 。 歎thán 於ư 十Thập 地Địa 。 唯duy 佛Phật 能năng 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 既ký 受thọ 佛Phật 位vị 。 當đương 知tri 如như 佛Phật 亦diệc 能năng 轉chuyển 也dã 。

供cúng 養dường 無vô 量lượng 。 百bách 千thiên 諸chư 佛Phật

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 次thứ 歎thán 往vãng 因nhân 。 以dĩ 現hiện 德đức 由do 於ư 往vãng 因nhân 故cố 。 歎thán 往vãng 因nhân 釋thích 成thành 現hiện 德đức 。 以dĩ 果quả 著trước 因nhân 微vi 故cố 。 前tiền 歎thán 現hiện 果quả 。 次thứ 歎thán 往vãng 因nhân 。 亦diệc 有hữu 二nhị 句cú 。

初sơ 明minh 供cúng 養dường 於ư 佛Phật 者giả 。 佛Phật 是thị 眾chúng 生sanh 。 真chân 善Thiện 知Tri 識Thức 。 上thượng 諸chư 功công 德đức 由do 佛Phật 而nhi 有hữu 。 故cố 明minh 供cúng 養dường 於ư 佛Phật 。 供cúng 養dường 者giả 。 或hoặc 財tài 法pháp 二nhị 種chủng 。 或hoặc 身thân 口khẩu 敬kính 歎thán 總tổng 名danh 供cúng 養dường 也dã 。

於ư 諸chư 佛Phật 所sở 。 殖thực 眾chúng 德đức 本bổn

者giả 。 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 名danh 為vi 眾chúng 德đức 。 以dĩ 此thử 眾chúng 德đức 作tác 菩Bồ 提Đề 根căn 故cố 稱xưng 為vi 本bổn 。 大Đại 士Sĩ 奉phụng 教giáo 修tu 行hành 。 目mục 之chi 為vi 殖thực 。 又hựu 眾chúng 德đức 者giả 佛Phật 果Quả 德đức 也dã 。 修tu 行hành 眾chúng 德đức 之chi 本bổn 。 同đồng 《# 淨tịnh 名danh 經kinh 》# 。

大đại 智trí 本bổn 行hạnh 。 皆giai 悉tất 成thành 就tựu

也dã 。

常thường 為vi 諸chư 佛Phật 。 之chi 所sở 稱xưng 歎thán

者giả 。 上thượng 明minh 行hành 由do 佛Phật 成thành 。 今kim 辨biện 道đạo 與dữ 佛Phật 會hội 。 若nhược 修tu 行hành 有hữu 所sở 得đắc 善thiện 。 則tắc 行hành 與dữ 佛Phật 乖quai 非phi 菩Bồ 提Đề 根căn 。 故cố 為vi 佛Phật 所sở 呵ha 。 今kim 修tu 行hành 無vô 所sở 得đắc 善thiện 。 則tắc 道đạo 與dữ 佛Phật 會hội 。 故cố 為vi 佛Phật 所sở 歎thán 也dã 。 而nhi 言ngôn 常thường 歎thán 者giả 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 常thường 習tập 無vô 著trước 之chi 觀quán 。 不bất 令linh 一nhất 念niệm 有hữu 得đắc 間gian 心tâm 。 故cố 常thường 為vi 佛Phật 所sở 歎thán 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân 。

以dĩ 斷đoạn 疑nghi 故cố 為vi 佛Phật 所sở 歎thán

也dã 。

以dĩ 慈từ 修tu 身thân

下hạ 。 第đệ 三tam 。 次thứ 歎thán 實thật 體thể 。 亦diệc 有hữu 二nhị 句cú 。

初sơ 。 歎thán 身thân 。 次thứ 。 歎thán 心tâm 。 大Đại 士Sĩ 既ký 自tự 植thực 德đức 本bổn 。 今kim 欲dục 令linh 眾chúng 生sanh 。 同đồng 種chúng 善thiện 根căn 。 故cố 為vi 物vật 受thọ 身thân 。 所sở 以dĩ 歎thán 身thân 也dã 。 凡phàm 夫phu 二Nhị 乘Thừa 。 由do 結kết 業nghiệp 所sở 薰huân 。 故cố 身thân 受thọ 三tam 界giới 。 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 無vô 緣duyên 大đại 慈từ 。 故cố 能năng 垂thùy 形hình 六lục 道đạo 。 故cố 肇triệu 公công 云vân 。

法Pháp 身thân 無vô 生sanh 而nhi 無vô 處xứ 不bất 生sanh 。 以dĩ 無vô 生sanh 故cố 。 諸chư 趣thú 門môn 閉bế 。 無vô 處xứ 不bất 生sanh 。 而nhi 生sanh 五ngũ 道đạo 。

也dã 。

善thiện 入nhập 佛Phật 慧tuệ

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 歎thán 心tâm 。 又hựu 前tiền 是thị 歎thán 功công 德đức 。 今kim 歎thán 於ư 智trí 慧tuệ 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

七thất 住trụ 菩Bồ 薩Tát 。 定định 慧tuệ 平bình 等đẳng 。 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 名danh 入nhập 佛Phật 眼nhãn 地địa 。

但đãn 由do 猶do 是thị 功công 用dụng 未vị 稱xưng 為vi 善thiện 入nhập 。 今kim 歎thán 八bát 地địa 無vô 功công 用dụng 心tâm 名danh 為vi 善thiện 入nhập 也dã 。

通thông 達đạt 大đại 智trí

者giả 。 經kinh 論luận 之chi 中trung 多đa 說thuyết 慧tuệ 門môn 鑒giám 空không 。 智trí 門môn 照chiếu 有hữu 。 上thượng 入nhập 佛Phật 照chiếu 空không 之chi 慧tuệ 。 即tức 是thị 以dĩ 般Bát 若Nhã 心tâm 入nhập 薩Tát 婆Bà 若Nhã 。 今kim 通thông 達đạt 大đại 智trí 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 方phương 便tiện 。 入nhập 佛Phật 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 故cố 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 二nhị 慧tuệ 為vi 能năng 入nhập 。 如Như 來Lai 二nhị 智trí 為vi 所sở 入nhập 。 然nhiên 二nhị 慧tuệ 二nhị 智trí 更cánh 無vô 兩lưỡng 體thể 。 以dĩ 明minh 昧muội 不bất 同đồng 故cố 開khai 因nhân 果quả 之chi 異dị 。 所sở 以dĩ 云vân 在tại 菩Bồ 薩Tát 心tâm 名danh 為vi 波Ba 若Nhã 。 在tại 佛Phật 心tâm 中trung 變biến 名danh 薩tát 波Ba 若Nhã 也dã 。

問vấn 。

《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 云vân

通thông 達đạt 大đại 智trí 。 者giả 即tức 是thị 照chiếu 空không 之chi 智trí

云vân 何hà 鑒giám 於ư 有hữu 耶da 。

答đáp 。

已dĩ 如như 前tiền 釋thích 。 經kinh 中trung 多đa 說thuyết 照chiếu 空không 為vi 慧tuệ 。 照chiếu 有hữu 為vi 智trí 。 論luận 今kim 以dĩ 照chiếu 空không 為vi 智trí 。 照chiếu 有hữu 為vi 慧tuệ 。

復phục 有hữu 此thử 一nhất 種chủng 義nghĩa 也dã 。 亦diệc 得đắc 智trí 門môn 具cụ 照chiếu 空không 有hữu 。 故cố 《# 波Ba 若Nhã 。 三tam 慧tuệ 品phẩm 》# 云vân 。

知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 一nhất 相tương/tướng 故cố 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí

又hựu 云vân 。

知tri 種chủng 種chủng 相tương/tướng 故cố 名danh 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí

在tại 智trí 具cụ 照chiếu 空không 有hữu 。 慧tuệ 義nghĩa 亦diệc 然nhiên 。

到đáo 於ư 彼bỉ 岸ngạn

者giả 。 前tiền 歎thán 能năng 照chiếu 之chi 二nhị 慧tuệ 。 此thử 歎thán 所sở 照chiếu 之chi 兩lưỡng 境cảnh 。 以dĩ 窮cùng 了liễu 真chân 俗tục 之chi 原nguyên 稱xưng 。 到đáo 於ư 彼bỉ 岸ngạn 。 故cố 《# 大đại 品phẩm 》# 云vân 。

到đáo 有hữu 為vi 無vô 為vi 彼bỉ 岸ngạn

即tức 其kỳ 事sự 也dã 。 又hựu 前tiền 歎thán 能năng 了liễu 佛Phật 之chi 慧tuệ 。 佛Phật 慧tuệ 者giả 謂vị 了liễu 菩Bồ 提Đề 果quả 。 今kim 歎thán 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 。 了liễu 佛Phật 大đại 涅Niết 槃Bàn 之chi 德đức 也dã 。 又hựu 前tiền 歎thán 觀quán 無vô 不bất 明minh 。 今kim 歎thán 累lũy/lụy/luy 無vô 不bất 寂tịch 。 即tức 是thị 寂tịch 滅diệt 之chi 岸ngạn 。 如như 下hạ 文văn 云vân 。

本bổn 來lai 寂tịch 滅diệt

即tức 涅Niết 槃Bàn 也dã 。

名danh 稱xưng 普phổ 聞văn

者giả 。 第đệ 四tứ 。 次thứ 歎thán 名danh 譽dự 。 亦diệc 有hữu 二nhị 句cú 。

以dĩ 德đức 充sung 於ư 內nội 故cố 名danh 流lưu 於ư 外ngoại 也dã 。

能năng 度độ 無vô 數số 。 百bách 千thiên 眾chúng 生sanh

者giả 。 德đức 樹thụ 名danh 流lưu 故cố 度độ 物vật 功công 立lập 。 此thử 中trung 四tứ 對đối 稱xưng 歎thán 皆giai 有hữu 兩lưỡng 句cú 。 又hựu 並tịnh 是thị 鉤câu 鎖tỏa 相tương 生sanh 。 可khả 細tế 尋tầm 其kỳ 文văn 旨chỉ 也dã 。 《# 法pháp 華hoa 論luận 》# 以dĩ 四tứ 方phương 便tiện 攝nhiếp 此thử 諸chư 句cú 。

一nhất 者giả 。 攝nhiếp 取thủ 妙diệu 法Pháp 方phương 便tiện 。 謂vị 初sơ 得đắc 聞Văn 持Trì 陀Đà 羅La 尼Ni 。 次thứ 得đắc 樂lạc 說thuyết 辨biện 才tài 。 後hậu 為vi 人nhân 轉chuyển 法Pháp 輪luân 。 總tổng 此thử 三tam 句cú 名danh 攝nhiếp 取thủ 妙diệu 法Pháp 方phương 便tiện 也dã 。 二nhị 者giả 。 攝nhiếp 取thủ 善Thiện 知Tri 識Thức 方phương 便tiện 者giả 。 謂vị 供cúng 養dường 諸chư 佛Phật 。 種chúng 諸chư 善thiện 根căn 。 常thường 為vi 諸chư 佛Phật 。 之chi 所sở 護hộ 念niệm 。 由do 依y 止chỉ 善Thiện 知Tri 識Thức 故cố 。 得đắc 種chúng 諸chư 善thiện 根căn 。 故cố 為vi 佛Phật 所sở 護hộ 念niệm 。 名danh 攝nhiếp 取thủ 善Thiện 知Tri 識Thức 方phương 便tiện 也dã 。 三tam 者giả 。 攝nhiếp 取thủ 眾chúng 生sanh 方phương 便tiện 。 謂vị 不bất 捨xả 眾chúng 生sanh 故cố 。 即tức 是thị 以dĩ 慈từ 修tu 身thân 。 故cố 不bất 捨xả 眾chúng 生sanh 。 四tứ 者giả 。 攝nhiếp 取thủ 智trí 方phương 便tiện 。 教giáo 化hóa 眾chúng 生sanh 。 令linh 入nhập 佛Phật 般Bát 若Nhã 智trí 。 即tức 是thị 善thiện 入nhập 佛Phật 慧tuệ 。 竟cánh 於ư 後hậu 文văn 。 名danh 攝nhiếp 取thủ 智trí 方phương 便tiện 。 此thử 四tứ 方phương 便tiện 即tức 是thị 次thứ 第đệ 。 可khả 細tế 尋tầm 之chi 也dã 。

其kỳ 名danh 曰viết 。

下hạ 。 第đệ 五ngũ 。 列liệt 名danh 。 上thượng 雖tuy 總tổng 歎thán 其kỳ 德đức 。 猶do 未vị 別biệt 出xuất 人nhân 名danh 。 故cố 次thứ 明minh 列liệt 名danh 也dã 。

問vấn 。

此thử 中trung 列liệt 十thập 八bát 人nhân 名danh 。 何hà 故cố 文Văn 殊Thù 在tại 初sơ 。

答đáp 。

日Nhật 月Nguyệt 燈Đăng 明Minh 佛Phật 。 因nhân 妙Diệu 光Quang 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 。 釋Thích 迦Ca 牟Mâu 尼Ni 佛Phật 。 因nhân 文Văn 殊Thù 師Sư 利Lợi 。 以dĩ 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 。 既ký 有hữu 開khai 教giáo 之chi 功công 。 故cố 列liệt 在tại 初sơ 也dã 。

問vấn 。

云vân 何hà 因nhân 文Văn 殊Thù 說thuyết 此thử 經Kinh 耶da 。

答đáp 。

由do 文Văn 殊Thù 釋thích 時thời 眾chúng 之chi 疑nghi 。 辨biện 古cổ 佛Phật 說thuyết 之chi 於ư 前tiền 。 釋Thích 迦Ca 敷phu 之chi 於ư 後hậu 。 預dự 杜đỗ 疑nghi 謗báng 之chi 萌manh 。 逆nghịch 開khai 信tín 解giải 之chi 漸tiệm 。 然nhiên 後hậu 釋Thích 迦Ca 始thỉ 得đắc 起khởi 定định 說thuyết 法Pháp 。 故cố 言ngôn 因nhân 文Văn 殊Thù 以dĩ 說thuyết 《# 法pháp 華hoa 經kinh 》# 也dã 。

問vấn 。

何hà 故cố 不bất 因nhân 餘dư 菩Bồ 薩Tát 而nhi 因nhân 文Văn 殊Thù 耶da 。

答đáp 。

由do 文Văn 殊Thù 故cố 得đắc 開khai 乘thừa 權quyền 。 乘thừa 實thật 。 故cố 因nhân 文Văn 殊Thù 開khai 前tiền 分phần/phân 經kinh 也dã 。 由do 文Văn 殊Thù 是thị 燃nhiên 燈đăng 之chi 師sư 。 燃nhiên 燈đăng 復phục 是thị 釋Thích 迦Ca 之chi 師sư 。 因nhân 此thử 覆phú 遠viễn 之chi 言ngôn 。 得đắc 說thuyết 身thân 權quyền 。 身thân 實thật 。 則tắc 開khai 後hậu 分phần/phân 經kinh 也dã 。 下hạ 文văn 當đương 具cụ 明minh 之chi 。 又hựu 河hà 西tây 道đạo 朗lãng 云vân 。

文Văn 殊Thù 是thị 遊du 方phương 菩Bồ 薩Tát 。 十thập 方phương 法Pháp 會hội 多đa 為vi 開khai 發phát 之chi 端đoan 。 故cố 偏thiên 因nhân 文Văn 殊Thù 也dã 。

又hựu 文Văn 殊Thù 是thị 北bắc 方phương 歡Hoan 喜Hỷ 世Thế 界Giới 。 歡hoan 喜hỷ 藏tạng 摩ma 尼ni 寶bảo 積tích 佛Phật 。 今kim 猶do 現hiện 在tại 。 聞văn 此thử 佛Phật 名danh 者giả 。 能năng 滅diệt 四tứ 重trọng/trùng 等đẳng 罪tội 。 今kim 示thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 影ảnh 嚮hướng 釋Thích 迦Ca 。 有hữu 此thử 功công 德đức 故cố 在tại 初sơ 列liệt 之chi 。 又hựu 文Văn 殊Thù 具cụ 三tam 世thế 佛Phật 。 過quá 去khứ 世thế 為vi 龍long 種chủng 尊tôn 佛Phật 。 現hiện 在tại 世thế 為vi 摩ma 尼ni 寶bảo 積tích 佛Phật 。 復phục 當đương 來lai 作tác 佛Phật 。 是thị 故cố 初sơ 列liệt 也dã 。

問vấn 。

《# 大đại 品phẩm 》# 亦diệc 在tại 王Vương 舍Xá 城Thành 說thuyết 。 何hà 故cố 以dĩ 跋bạt 陀đà 菩Bồ 薩Tát 在tại 初sơ 耶da 。

答đáp 。

跋bạt 陀đà 是thị 王vương 舍xá 城thành 舊cựu 人nhân 。 《# 大đại 品phẩm 》# 佛Phật 自tự 開khai 經kinh 。 故cố 客khách 舊cựu 為vi 次thứ 第đệ 。 《# 法pháp 華hoa 》# 因nhân 他tha 開khai 經kinh 。 故cố 以dĩ 文Văn 殊Thù 為vi 初sơ 首thủ 也dã 。

問vấn 。

《# 大đại 品phẩm 》# 何hà 故cố 佛Phật 自tự 開khai 。 此thử 經Kinh 因nhân 他tha 而nhi 開khai 。

答đáp 。

《# 大đại 品phẩm 》# 顯hiển 教giáo 菩Bồ 薩Tát 作tác 佛Phật 。 其kỳ 義nghĩa 易dị 解giải 。 以dĩ 菩Bồ 薩Tát 無vô 自tự 保bảo 之chi 執chấp 。 又hựu 菩Bồ 薩Tát 利lợi 根căn 故cố 也dã 。 此thử 經Kinh 顯hiển 教giáo 聲Thanh 聞Văn 。 聲Thanh 聞Văn 有hữu 自tự 保bảo 之chi 執chấp 又hựu 是thị 鈍độn 根căn 。 故cố 因nhân 文Văn 殊Thù 以dĩ 開khai 經kinh 也dã 。 文Văn 殊Thù 此thử 言ngôn 妙diệu 德đức 。 以dĩ 了liễu 了liễu 見kiến 於ư 佛Phật 性tánh 故cố 。 德đức 無vô 不bất 圓viên 。 累lũy/lụy/luy 無vô 不bất 盡tận 。 稱xưng 妙diệu 德đức 也dã 。

觀Quán 世Thế 音Âm 菩Bồ 薩Tát

者giả 。 下hạ 品phẩm 自tự 廣quảng 釋thích 也dã 。

大đại 勢thế 至chí

者giả 。 所sở 經kinh 之chi 處xử 世thế 界giới 振chấn 動động 。 惡ác 道đạo 休hưu 息tức 也dã 。

常thường 精tinh 進tấn

者giả 。 以dĩ 眾chúng 生sanh 常thường 有hữu 諸chư 苦khổ 。 是thị 故cố 大Đại 士Sĩ 。 恆hằng 須tu 濟tế 拔bạt 。 故cố 言ngôn 常thường 精tinh 進tấn 也dã 。

不bất 休hưu 息tức

者giả 。 上thượng 以dĩ 進tiến 求cầu 為vi 名danh 。 今kim 從tùng 離ly 過quá 受thọ 稱xưng 。 如như 救cứu 頭đầu 燃nhiên 。 不bất 可khả 暫tạm 休hưu 息tức 也dã 。

寶bảo 掌chưởng

者giả 。 掌chưởng 出xuất 眾chúng 寶bảo 。 惠huệ 施thí 無vô 竭kiệt 也dã 。

藥dược 王vương

者giả 。 過quá 去khứ 世thế 以dĩ 藥dược 救cứu 病bệnh 。 因nhân 以dĩ 為vi 名danh 。 但đãn 菩Bồ 薩Tát 有hữu 二nhị 種chủng 身thân 。

一nhất 。 如như 意ý 珠châu 王vương 身thân 。 能năng 與dữ 一nhất 切thiết 樂nhạo/nhạc/lạc 。 依y 此thử 立lập 名danh 故cố 云vân 寶bảo 掌chưởng 也dã 。 二nhị 。 藥dược 樹thụ 王vương 身thân 。 見kiến 聞văn 之chi 者giả 無vô 不bất 苦khổ 滅diệt 。 依y 此thử 立lập 名danh 稱xưng 藥dược 王vương 也dã 。

勇dũng 施thí

者giả 。 大Đại 士Sĩ 了liễu 畢tất 竟cánh 空không 。 捨xả 身thân 命mạng 財tài 。 不bất 生sanh 怯khiếp 弱nhược 。 故cố 云vân 勇dũng 施thí 也dã 。

寶bảo 月nguyệt

者giả 。 以dĩ 慧tuệ 明minh 涼lương 氣khí 清thanh 人nhân 三tam 毒độc 熱nhiệt 惱não 。 其kỳ 珍trân 如như 月nguyệt 也dã 。

月nguyệt 光quang

者giả 。 慧tuệ 能năng 破phá 闇ám 如như 月nguyệt 之chi 光quang 也dã 。

滿mãn 月nguyệt

者giả 。 德đức 無vô 不bất 圓viên 照chiếu 無vô 不bất 普phổ 也dã 。

大đại 力lực

者giả 。 約ước 事sự 而nhi 言ngôn 。 能năng 動động 大Đại 千Thiên 為vi 大đại 力lực 。 據cứ 理lý 言ngôn 之chi 。 有hữu 得đắc 煩phiền 惱não 能năng 令linh 三tam 界giới 紛phân 綸luân 。 二Nhị 乘Thừa 迷mê 倒đảo 。 其kỳ 力lực 最tối 大đại 。 菩Bồ 薩Tát 能năng 摧tồi 此thử 大đại 惡ác 。 名danh 大đại 力lực 也dã 。

無vô 量lượng 力lực

者giả 。 約ước 事sự 能năng 舉cử 十thập 方phương 為vi 無vô 量lượng 力lực 。 據cứ 理lý 者giả 無vô 相tướng 之chi 力lực 不bất 以dĩ 有hữu 量lượng 為vi 名danh 也dã 。

越việt 三tam 界giới

者giả 。 慧tuệ 踰du 生sanh 滅diệt 道đạo 跨khóa 三tam 有hữu 也dã 。

跋Bạt 陀Đà 婆Bà 羅La

者giả 。 此thử 云vân 賢hiền 守thủ 。 隣lân 極cực 亞# 聖thánh 曰viết 賢hiền 。 弘hoằng 道đạo 能năng 固cố 稱xưng 守thủ 也dã 。

寶bảo 積tích

者giả 。 財tài 法pháp 二nhị 寶bảo 積tích 累lũy 兼kiêm 充sung 也dã 。

彌Di 勒Lặc

者giả 。 此thử 云vân 慈Từ 氏Thị 也dã 。 過quá 去khứ 值trị 彌Di 勒Lặc 佛Phật 。 發phát 願nguyện 名danh 彌Di 勒Lặc 也dã 。 出xuất 《# 一Nhất 切Thiết 智Trí 光quang 。 仙tiên 人nhân 經kinh 》# 。 彌Di 勒Lặc 昔tích 作tác 一Nhất 切Thiết 智Trí 光quang 仙tiên 人nhân 。 值trị 慈Từ 氏Thị 佛Phật 說thuyết 《# 慈Từ 心Tâm 三Tam 昧Muội 經kinh 》# 。 故cố 曰viết 慈từ 也dã 。 《# 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 》# 云vân 。

初sơ 得đắc 慈Từ 心Tâm 三Tam 昧Muội 故cố 名danh 慈từ

也dã 。

導đạo 師sư

者giả 。 以dĩ 法pháp 引dẫn 物vật 妙diệu 達đạt 正chánh 邪tà 。 如như 海hải 導đạo 師sư 。 善thiện 示thị 夷di 嶮hiểm 也dã 。

問vấn 。

莊trang 周chu 尚thượng 云vân

至chí 人nhân 無vô 心tâm 。 神thần 人nhân 無vô 功công 。 聖thánh 人nhân 無vô 名danh 。

法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 形hình 不bất 可khả 以dĩ 像tượng 惻trắc 。 心tâm 不bất 可khả 以dĩ 智trí 知tri 。 何hà 故cố 乃nãi 為vi 立lập 名danh 耶da 。

答đáp 。

《# 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 》# 云Vân

低đê 羅la 婆bà 夷di 實thật 不bất 食thực 油du 。 強cường/cưỡng 名danh 食thực 油du 。 涅Niết 槃Bàn 亦diệc 爾nhĩ 。 無vô 名danh 相tướng 中trung 強cường/cưỡng 名danh 相tướng 說thuyết 。

涅Niết 槃Bàn 是thị 所sở 體thể 之chi 法pháp 。 今kim 既ký 無vô 名danh 強cường/cưỡng 立lập 名danh 。 體thể 道đạo 之chi 人nhân 亦diệc 無vô 名danh 強cường/cưỡng 立lập 名danh 。 此thử 是thị 一nhất 往vãng 之chi 言ngôn 耳nhĩ 。 猶do 未vị 足túc 簡giản 於ư 內nội 外ngoại 。 然nhiên 至chí 人nhân 非phi 名danh 非phi 無vô 名danh 。 能năng 名danh 能năng 無vô 名danh 。 雖tuy 能năng 名danh 能năng 無vô 名danh 。 不bất 動động 非phi 名danh 非phi 無vô 名danh 相tướng 。 故cố 天thiên 女nữ 之chi 詰cật 身thân 子tử 。

汝nhữ 雖tuy 知tri 解giải 脫thoát 無vô 名danh 。 而nhi 未vị 悟ngộ 名danh 即tức 解giải 脫thoát 。

今kim 亦diệc 然nhiên 也dã 。

如như 是thị 等đẳng

下hạ 。 第đệ 六lục 。 結kết 句cú 也dã 。

問vấn 。

菩Bồ 薩Tát 數số 多đa 。 何hà 故cố 但đãn 標tiêu 十thập 八bát 。

答đáp 。

雖tuy 明minh 十thập 八bát 。 攝nhiếp 無vô 不bất 周chu 。 但đãn 賢hiền 守thủ 等đẳng 是thị 在tại 家gia 大Đại 士Sĩ 。 文Văn 殊Thù 等đẳng 是thị 出xuất 家gia 菩Bồ 薩Tát 。 又hựu 彌Di 勒Lặc 等đẳng 當đương 成thành 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 觀quán 音âm 等đẳng 是thị 已dĩ 成thành 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 又hựu 彌Di 勒Lặc 是thị 此thử 土thổ/độ 。 觀quán 音âm 是thị 他tha 方phương 。 又hựu 賢hiền 守thủ 等đẳng 是thị 王vương 舍xá 城thành 舊cựu 人nhân 。 寶bảo 積tích 等đẳng 是thị 毘Tỳ 耶Da 離Ly 客khách 眾chúng 。 以dĩ 此thử 四tứ 雙song 總tổng 攝nhiếp 八bát 萬vạn 也dã 。

爾nhĩ 時thời 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân

下hạ 。 第đệ 三tam 。 列liệt 凡phàm 眾chúng 。 然nhiên 上thượng 明minh 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 。 必tất 是thị 聖thánh 眾chúng 。 今kim 既ký 不bất 入nhập 大đại 小tiểu 兩lưỡng 聖thánh 。 故cố 迹tích 示thị 凡phàm 夫phu 。 故cố 說thuyết 為vi 凡phàm 眾chúng 。 然nhiên 諸chư 佛Phật 降giáng 生sanh 有hữu 諸chư 同đồng 行hành 各các 散tán 身thân 六lục 道đạo 。 佛Phật 說thuyết 法pháp 時thời 。 皆giai 引dẫn 其kỳ 眷quyến 屬thuộc 同đồng 入nhập 一Nhất 乘Thừa 。 故cố 就tựu 主chủ 而nhi 言ngôn 多đa 是thị 方phương 便tiện 也dã 。 就tựu 文văn 為vi 二nhị 。

一nhất 。 列liệt 幽u 眾chúng 。 二nhị 。 列liệt 顯hiển 眾chúng 。 幽u 眾chúng 道đạo 勝thắng 有hữu 大đại 勢thế 力lực 故cố 前tiền 列liệt 。 顯hiển 眾chúng 道đạo 劣liệt 無vô 勢thế 力lực 故cố 後hậu 立lập 也dã 。 即tức 是thị 從tùng 勝thắng 至chí 劣liệt 。 如như 上thượng 聲Thanh 聞Văn 勝thắng 菩Bồ 薩Tát 。 僧Tăng 眾chúng 以dĩ 勝thắng 尼ni 也dã 。 前tiền 客khách 眾chúng 。 後hậu 是thị 舊cựu 眾chúng 也dã 。 就tựu 幽u 眾chúng 之chi 內nội 凡phàm 有hữu 六lục 眾chúng 。 如như 文văn 所sở 辨biện 。 六lục 趣thú 之chi 中trung 但đãn 無vô 地địa 獄ngục 眾chúng 。 由do 苦khổ 重trọng/trùng 故cố 不bất 來lai 。 《# 陀đà 羅la 尼ni 經kinh 》# 明minh 有hữu 地địa 獄ngục 眾chúng 。 別biệt 有hữu 因nhân 緣duyên 。 如như 彼bỉ 文văn 釋thích 。 三tam 界giới 之chi 中trung 。 無vô 無vô 色sắc 界giới 眾chúng 者giả 。 凡phàm 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 大đại 小Tiểu 乘Thừa 經kinh 多đa 說thuyết 無vô 色sắc 界giới 無vô 形hình 不bất 能năng 來lai 聽thính 法Pháp 。 二nhị 者giả 。 設thiết 微vi 細tế 之chi 形hình 。 以dĩ 無vô 因nhân 緣duyên 。 故cố 則tắc 不bất 來lai 也dã 。

問vấn 。

但đãn 大Đại 乘Thừa 明minh 無vô 色sắc 界giới 有hữu 細tế 色sắc 形hình 。 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 有hữu 此thử 言ngôn 不phủ 。

答đáp

《# 阿A 含Hàm 經Kinh 》# 云Vân

無vô 色sắc 界giới 天thiên 。 見kiến 身thân 子tử 涅Niết 槃Bàn 。 淚lệ 下hạ 如như 雨vũ 。

則tắc 知tri 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 明minh 有hữu 色sắc 。 但đãn 從tùng 多đa 為vi 論luận 。 言ngôn 無vô 色sắc 耳nhĩ 。

八bát 部bộ 之chi 中trung 。 無vô 夜dạ 叉xoa 及cập 摩ma 睺hầu 羅la 伽già 者giả 。 以dĩ 略lược 故cố 爾nhĩ 也dã 。 初sơ 列liệt 天thiên 眾chúng 。 為vi 二nhị 。

前tiền 列liệt 欲dục 界giới 天thiên 眾chúng 。 次thứ 色sắc 界giới 天thiên 眾chúng 。 然nhiên 上thượng 來lai 列liệt 眾chúng 多đa 從tùng 勝thắng 至chí 劣liệt 。 今kim 從tùng 劣liệt 至chí 勝thắng 者giả 可khả 有hữu 二nhị 義nghĩa 。

一nhất 者giả 。 顯hiển 小Tiểu 乘Thừa 意ý 。 欲dục 界giới 天thiên 有hữu 初sơ 入nhập 聖thánh 道Đạo 。 色sắc 界giới 天thiên 不bất 能năng 。 即tức 是thị 從tùng 勝thắng 至chí 劣liệt 。 二nhị 者giả 。 欲dục 天thiên 是thị 佛Phật 檀đàn 越việt 。 為vi 地địa 住trụ 天thiên 。 以dĩ 去khứ 佛Phật 近cận 故cố 前tiền 說thuyết 之chi 。

釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân

者giả 。 具cụ 足túc 外ngoại 國quốc 語ngữ 應ưng 云vân 釋Thích 迦Ca 提đề 桓hoàn 因nhân 陀đà 羅la 。 釋Thích 迦Ca 為vi 能năng 。 提đề 桓hoàn 為vi 天thiên 。 因nhân 陀đà 羅la 為vi 主chủ 。 以dĩ 其kỳ 在tại 善thiện 法Pháp 堂đường 治trị 化hóa 稱xưng 會hội 天thiên 心tâm 。 故cố 稱xưng 為vi 能năng 天thiên 主chủ 。 而nhi 云vân 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 者giả 。 三tam 十thập 二nhị 為vi 臣thần 。 四tứ 廂sương 各các 八bát 臣thần 。 故cố 三tam 十thập 二nhị 也dã 。 而nhi 一nhất 天thiên 為vi 主chủ 。 故cố 三Tam 十Thập 三Tam 天Thiên 。 《# 大đại 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

三tam 藏tạng 中trung 明minh 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 。 得đắc 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 果Quả 。 摩ma 訶ha 衍diễn 中trung 說thuyết 為vi 法Pháp 身thân 菩Bồ 薩Tát 。

也dã 。 又hựu 釋Thích 提Đề 桓Hoàn 因Nhân 姓tánh 。 憍kiêu 尸thi 迦ca 名danh 。 本bổn 是thị 摩Ma 伽Già 陀Đà 國Quốc 舊cựu 人nhân 。 故cố 初sơ 列liệt 之chi 。

復phục 有hữu 名danh 月Nguyệt 天Thiên 子Tử

者giả 。 注chú 解giải 云vân 。 帝Đế 釋Thích 輔phụ 臣thần 也dã 。 有hữu 人nhân 云vân 。 月nguyệt 天thiên 子tử 即tức 月nguyệt 天thiên 也dã 。

普Phổ 香Hương 天Thiên 子Tử

者giả 。 謂vị 星tinh 天thiên 也dã 。

寶Bảo 光Quang 天Thiên 子Tử

者giả 。 謂vị 日nhật 天thiên 子tử 也dã 。 既ký 是thị 三tam 光quang 故cố 後hậu 列liệt 之chi 。 出xuất 《# 正Chánh 法Pháp 華Hoa 經Kinh 》# 。

復phục 有hữu 經Kinh 云vân

觀quán 世thế 音âm 名danh 寶bảo 意ý 。 作tác 日nhật 天thiên 子tử 。 大đại 勢thế 至chí 名danh 寶bảo 吉cát 祥tường 。 作tác 月nguyệt 天thiên 子tử 。 虛Hư 空Không 藏Tạng 名danh 寶bảo 光quang 。 作tác 星tinh 天thiên 子tử 。

也dã 。

四Tứ 大Đại 天Thiên 王Vương

下hạ 。 《# 長trường/trưởng 阿a 含hàm 經kinh 。 世thế 記ký 。 四Tứ 天Thiên 王Vương 品phẩm 》# 云vân 。

須Tu 彌Di 山Sơn 東đông 。 千thiên 由do 旬tuần 有hữu 提Đề 頭Đầu 賴Lại 吒Tra 天Thiên 王Vương 。 城thành 名danh 賢Hiền 上Thượng 。 縱tung 廣quảng 六lục 千thiên 由do 旬tuần 。 其kỳ 城thành 七thất 重trùng 。 眾chúng 寶bảo 嚴nghiêm 飾sức 。 須Tu 彌Di 山Sơn 南nam 。 千thiên 由do 旬tuần 有hữu 。 毘Tỳ 留Lưu 勒Lặc 叉Xoa 天Thiên 王Vương 。 城thành 名danh 善thiện 見kiến 。 須Tu 彌Di 山Sơn 西tây 。 千thiên 由do 旬tuần 有hữu 。 毘Tỳ 樓Lâu 博Bác 叉Xoa 天Thiên 王Vương 。 城thành 名danh 周chu 羅la 善thiện 見kiến 。 須Tu 彌Di 山Sơn 北bắc 。 千thiên 由do 旬tuần 有hữu 毘Tỳ 沙Sa 門Môn 天Thiên 王Vương 。 城thành 有hữu 三tam 名danh 。

一nhất 名danh 可khả 畏úy 。 二nhị 名danh 天thiên 敬kính 。 三tam 名danh 眾chúng 歸quy 。 縱tung 廣quảng 六lục 千thiên 由do 旬tuần 。

又hựu 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

東đông 方phương 天thiên 王vương 。 名danh 提Đề 頭Đầu 賴Lại 吒Tra 。 此thử 名danh 治trị 國quốc 主chủ 。 領lãnh 揵kiền 撻thát 婆bà 及cập 毘tỳ 舍xá 闍xà 二nhị 部bộ 鬼quỷ 神thần 。 護hộ 弗Phất 婆Bà 提Đề 人nhân 。 不bất 令linh 侵xâm 害hại 也dã 。 南nam 方phương 天thiên 王vương 。 名danh 毘tỳ 留lưu 離ly 。 此thử 名danh 增tăng 長trưởng 主chủ 。 領lãnh 鳩cưu 槃bàn 荼đồ 及cập 薜bệ 荔lệ 多đa 。 護hộ 閻Diêm 浮Phù 提Đề 人nhân 。 不bất 令linh 侵xâm 害hại 也dã 。 西tây 方phương 天thiên 王vương 。 名danh 毘Tỳ 留Lưu 博Bác 叉Xoa 。 此thử 云vân 雜tạp 語ngữ 主chủ 。 領lãnh 一nhất 切thiết 龍long 。 及cập 富phú 單đơn 那na 。 護hộ 瞿cù 耶da 尼ni 人nhân 不bất 令linh 侵xâm 害hại 也dã 。 北bắc 方phương 天thiên 王vương 。 名danh 毘Tỳ 沙Sa 門Môn 。 此thử 云vân 多đa 聞văn 主chủ 。 領lãnh 夜dạ 叉xoa 及cập 諸chư 羅la 剎sát 。 護hộ 欝uất 旦đán 越việt 人nhân 不bất 令linh 侵xâm 害hại 。 故cố 名danh 護Hộ 世Thế 四Tứ 天Thiên 王Vương 。

也dã 。

自Tự 在Tại 天Thiên 子Tử

下hạ 。 注chú 解giải 云vân 。 自Tự 在Tại 天Thiên 子Tử 。 即tức 是thị 帝Đế 釋Thích 主chủ 兵binh 大đại 臣thần 也dã 。

大Đại 自Tự 在Tại 天Thiên 子Tử

者giả 。 是thị 摩Ma 醯Hê 首Thủ 羅La 。 即tức 帝Đế 釋Thích 師sư 也dã 。 今kim 謂vị 上thượng 列liệt 欲dục 界giới 初sơ 二nhị 天thiên 。 帝Đế 釋Thích 為vi 主chủ 。 三tam 光quang 。 四tứ 鎮trấn 為vi 臣thần 。 今kim 列liệt 欲dục 界giới 化hóa 自tự 在tại 。 他Tha 化Hóa 自Tự 在Tại 。 後hậu 二nhị 天thiên 也dã 。 何hà 故cố 不bất 列liệt 炎diễm 摩ma 天thiên 。 兜Đâu 率Suất 天thiên 者giả 。 以dĩ 先tiên 後hậu 列liệt 者giả 。 中trung 間gian 可khả 知tri 。 故cố 不bất 列liệt 也dã 。

娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 主chủ

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 次thứ 列liệt 色sắc 界giới 天thiên 眾chúng 。 娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 。 此thử 云vân 雜tạp 惡ác 亦diệc 云vân 雜tạp 會hội 。

大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 名danh 尸thi 棄khí

者giả 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 即tức 初sơ 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 尸thi 棄khí 即tức 二nhị 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 光quang 明minh 大đại 梵Phạm 即tức 三tam 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 言ngôn 等đẳng 者giả 第đệ 四tứ 禪thiền 也dã 。 光quang 宅trạch 所sở 用dụng 是thị 也dã 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 主chủ 。 者giả 摩Ma 醯Hê 首Thủ 羅La 。 第đệ 四tứ 禪thiền 梵Phạm 王Vương 也dã 。 尸thi 棄khí 者giả 。 三tam 禪thiền 梵Phạm 王Vương 也dã 。 光quang 明minh 者giả 。 二nhị 禪thiền 梵Phạm 王Vương 也dã 。 等đẳng 者giả 。 初sơ 禪thiền 梵Phạm 王Vương 也dã 。 今kim 依y 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 第đệ 一nhất 卷quyển 云vân 。

娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 主chủ 。 梵Phạm 天Thiên 王Vương 名danh 尸thi 棄khí

娑Sa 婆Bà 世Thế 界Giới 主chủ 。 此thử 舉cử 處xứ 以dĩ 顯hiển 其kỳ 為vi 主chủ 也dã 。 大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 出xuất 其kỳ 位vị 也dã 。 尸thi 棄khí 者giả 。 標tiêu 其kỳ 名danh 也dã 。 新tân 《# 金kim 光quang 明minh 》# 亦diệc 作tác 此thử 釋thích 。 尸thi 棄khí 者giả 此thử 云vân 火hỏa 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

此thử 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 入nhập 火hỏa 光quang 定định 。 頂đảnh 有hữu 火hỏa 光quang 故cố 言ngôn 火hỏa 也dã 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

餘dư 梵Phạm 天Thiên 皆giai 為vi 火hỏa 災tai 所sở 燒thiêu 。 獨độc 此thử 天thiên 火hỏa 災tai 不bất 燒thiêu 。 故cố 云vân 火hỏa 也dã 。 又hựu 翻phiên 為vi 頂đảnh 髻kế 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

頂đảnh 上thượng 有hữu 火hỏa 如như 髻kế 。 故cố 云vân 頂đảnh 髻kế 也dã 。 《# 長trường/trưởng 阿a 含hàm 》# 云vân 。

尸thi 棄khí 是thị 初sơ 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 亦diệc 名danh 鳩cưu 摩ma 羅la 伽già 。 此thử 云vân 童đồng 子tử 天thiên 。 此thử 天thiên 顏nhan 如như 童đồng 子tử 。 故cố 以dĩ 名danh 焉yên 。 手thủ 擎kình 鷄kê 持trì 鈴linh 。 捉tróc 赤xích 幡phan 。 騎kỵ 孔khổng 雀tước 也dã 。

問vấn 。

《# 十Thập 地Địa 經Kinh 》# 云Vân

摩ma 醯hê 千thiên 世thế 界giới 主chủ

今kim 云vân 何hà 言ngôn 初sơ 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 為vi 三Tam 千Thiên 世Thế 界Giới 主chủ 。

答đáp 。

有hữu 四tứ 種chủng 梵Phạm 王Vương 。 一nhất 者giả 。 經Kinh 云vân 。

百bách 億ức 日nhật 月nguyệt 。 百bách 億ức 梵Phạm 王Vương 。 百bách 億ức 非phi 想tưởng 。

此thử 是thị 下hạ 品phẩm 梵Phạm 王Vương 也dã 。 二nhị 者giả 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

梵Phạm 王Vương 千thiên 世thế 界giới 主chủ

《# 長trường/trưởng 阿a 含hàm 》# 亦diệc 然nhiên 。 此thử 是thị 次thứ 品phẩm 也dã 。 三tam 者giả 。 九Cửu 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 作tác 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 領lãnh 二nhị 千thiên 世thế 界giới 。 此thử 是thị 上thượng 品phẩm 也dã 。 四tứ 者giả 。 領lãnh 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 此thử 是thị 上thượng 上thượng 品phẩm 也dã 。 魔ma 王vương 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 亦diệc 有hữu 二nhị 種chủng 。 《# 大đại 集tập 經kinh 》# 云vân 。

有hữu 魔ma 王vương 領lãnh 。 三Tam 千Thiên 世Thế 界Giới

《# 大đại 品phẩm 》# 云vân 。

化hóa 作tác 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 。 亦diệc 領lãnh 三Tam 千Thiên 世Thế 界Giới

故cố 不bất 可khả 一nhất 途đồ 而nhi 判phán 也dã 。

問vấn 。

尸thi 棄khí 是thị 大Đại 千Thiên 之chi 王vương 。 在tại 何hà 處xứ 中trung 間gian 禪thiền 住trụ 耶da 。

答đáp 。

百bách 億ức 中trung 間gian 禪thiền 。 今kim 在tại 中trung 央ương 住trụ 也dã 。 例lệ 如như 佛Phật 大Đại 千Thiên 中trung 央ương 住trụ 也dã 。

光quang 明minh 大đại 梵Phạm

者giả 。 二nhị 禪thiền 梵Phạm 天Thiên 也dã 。 故cố 二nhị 禪thiền 稱xưng 光quang 音âm 。 少thiểu 光quang 。 無vô 量lượng 光quang 也dã 。 略lược 舉cử 初sơ 二nhị 等đẳng 後hậu 二nhị 也dã 。

有hữu 八bát 龍long 王vương

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 次thứ 列liệt 龍long 眾chúng 。 然nhiên 龍long 是thị 畜súc 生sanh 劣liệt 於ư 餘dư 道đạo 。 次thứ 天thiên 列liệt 者giả 凡phàm 有hữu 四tứ 義nghĩa 。

一nhất 。 其kỳ 力lực 最tối 大đại 。 故cố 五ngũ 不bất 思tư 議nghị 中trung 。 龍long 為vi 其kỳ 一nhất 也dã 。 二nhị 。 《# 正Chánh 法Pháp 念niệm 經kinh 》# 云vân 。

惡ác 龍long 助trợ 修tu 羅la 。 善thiện 龍long 助trợ 天thiên 。

今kim 是thị 善thiện 龍long 。 故cố 次thứ 天thiên 列liệt 也dã 。 《# 婆bà 沙sa 》# 云vân 。

天thiên 將tương 阿a 修tu 羅la 鬪đấu 時thời 。 前tiền 令linh 龍long 與dữ 之chi 鬪đấu 。

故cố 知tri 龍long 助trợ 天thiên 。 三tam 。 調điều 適thích 陰âm 陽dương 於ư 人nhân 有hữu 恩ân 。 故cố 次thứ 天thiên 列liệt 之chi 。 四tứ 。 護hộ 持trì 千thiên 佛Phật 經Kinh 藏tạng 。 次thứ 天thiên 列liệt 也dã 。 外ngoại 書thư 《# 說thuyết 文văn 》# 云vân 。

龍long 是thị 有hữu 鱗lân 虫trùng 中trung 之chi 長trường/trưởng 。 能năng 小tiểu 能năng 大đại 能năng 幽u 能năng 明minh 。 春xuân 則tắc 昇thăng 天thiên 冬đông 則tắc 入nhập 淵uyên 。

《# 廣quảng 雅nhã 》# 云vân 。

有hữu 鱗lân 者giả 為vi 蛟giao 龍long 。 有hữu 翼dực 者giả 為vi 飛phi 龍long 。 有hữu 角giác 者giả 為vi 虬cầu 龍long 。 無vô 角giác 者giả 為vi 螭# 龍long 。

佛Phật 法Pháp 中trung 明minh 有hữu 四tứ 生sanh 龍long 。

一nhất 者giả 。 卵noãn 生sanh 金kim 翅sí 鳥điểu 能năng 食thực 卵noãn 生sanh 龍long 。 二nhị 者giả 。 胎thai 生sanh 金kim 翅sí 鳥điểu 能năng 食thực 胎thai 。 卵noãn 二nhị 龍long 。 三tam 者giả 。 濕thấp 生sanh 金kim 翅sí 鳥điểu 能năng 食thực 三tam 龍long 。 四tứ 者giả 化hóa 生sanh 金kim 翅sí 鳥điểu 具cụ 能năng 食thực 。 四tứ 生sanh 龍long 也dã 。

難Nan 陀Đà

此thử 云vân 歡hoan 喜hỷ 。

跋bạt 難Nan 陀Đà

此thử 云vân 賢hiền 歡hoan 喜hỷ 。 此thử 二nhị 龍long 王vương 是thị 兄huynh 弟đệ 。 常thường 令linh 風phong 不bất 搖dao 條điều 。 雨vũ 不bất 破phá 塊khối 。 見kiến 者giả 歡hoan 喜hỷ 。 故cố 云vân 歡hoan 喜hỷ 。 又hựu 是thị 王vương 舍xá 城thành 舊cựu 住trụ 。 故cố 初sơ 列liệt 之chi 。

娑sa 伽già 羅la

者giả 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

從tùng 國quốc 立lập 名danh 。 住trụ 在tại 娑sa 伽già 羅la 國quốc 。 此thử 國quốc 近cận 仙tiên 人nhân 而nhi 住trụ 。 王vương 觸xúc 忤ngỗ 仙tiên 人nhân 。 仙tiên 人nhân 咒chú 此thử 國quốc 令linh 成thành 海hải 。 此thử 龍long 居cư 住trụ 其kỳ 中trung 。 從tùng 本bổn 國quốc 立lập 名danh 也dã 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

娑sa 伽già 羅la 。 海hải 名danh 也dã 。

和hòa 修tu 吉cát

此thử 云vân 多đa 頭đầu 。 則tắc 九cửu 頭đầu 龍long 是thị 水thủy 生sanh 龍long 也dã 。

德đức 叉xoa 迦ca

此thử 云vân 多đa 舌thiệt 。 居cư 在tại 地địa 上thượng 也dã 。

阿a 那na 婆bà 達đạt 多đa

此thử 云vân 無vô 熱nhiệt 。 一nhất 者giả 從tùng 池trì 作tác 名danh 。 此thử 池trì 在tại 香hương 山sơn 頂đảnh 。 閻Diêm 浮Phù 提đề 北bắc 。 天thiên 齊tề 星tinh 下hạ 。 其kỳ 水thủy 清thanh 涼lương 。 故cố 稱xưng 無vô 熱nhiệt 。 池trì 內nội 有hữu 五ngũ 柱trụ 堂đường 龍long 在tại 其kỳ 中trung 也dã 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 是thị 。 七thất 住trụ 菩Bồ 薩Tát 。 《# 華hoa 嚴nghiêm 》# 云vân 於ư 大đại 雲vân 陰ấm 覆phú 離ly 苦khổ 法Pháp 門môn 。 而nhi 得đắc 自tự 在tại 。 又hựu 言ngôn 無vô 熱nhiệt 者giả 。 一nhất 切thiết 諸chư 龍long 。 有hữu 三tam 種chủng 苦khổ 。

一nhất 者giả 。 風phong 吹xuy 熱nhiệt 沙sa 著trước 身thân 身thân 肉nhục 爛lạn 壞hoại 。 二nhị 者giả 。 風phong 吹xuy 寶bảo 冠quan 衣y 服phục 。 悉tất 皆giai 散tán 失thất 。 龍long 身thân 露lộ 現hiện 。 心tâm 生sanh 熱nhiệt 惱não 。 三tam 者giả 。 諸chư 龍long 眷quyến 屬thuộc 。 娛ngu 樂lạc 之chi 時thời 。 金kim 翅sí 鳥điểu 入nhập 其kỳ 宮cung 內nội 。 取thủ 眷quyến 屬thuộc 去khứ 。 心tâm 生sanh 熱nhiệt 惱não 。 又hựu 經Kinh 云vân 。

諸chư 龍long 食thực 好hảo/hiếu 香hương 飯phạn 變biến 成thành 蝦hà 蟆# 。 又hựu 身thân 有hữu 逆nghịch 鱗lân 土thổ/độ 石thạch 。 入nhập 其kỳ 身thân 內nội 。 又hựu 作tác 欲dục 時thời 龍long 身thân 露lộ 現hiện 。 如như 兩lưỡng 蛇xà 相tương/tướng 結kết 。 此thử 龍long 無vô 此thử 諸chư 苦khổ 也dã 。

摩ma 那na 斯tư

者giả 。 此thử 云vân 慈từ 心tâm 。 《# 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 》# 云vân 。

將tương 欲dục 降giáng 雨vũ 。 先tiên 七thất 日nhật 興hưng 雲vân 待đãi 營doanh 作tác 事sự 竟cánh 。 然nhiên 後hậu 乃nãi 注chú 雨vũ 。

即tức 慈từ 心tâm 證chứng 也dã 。 亦diệc 云vân 悅duyệt 意ý 。

漚âu 鉢bát 羅la

者giả 。 從tùng 蓮liên 華hoa 池trì 作tác 名danh 也dã 。

有hữu 四tứ 緊khẩn 那na 羅la

者giả 。

問vấn 。

緊khẩn 那na 羅la 何hà 道đạo 攝nhiếp 。

答đáp 。

《# 雜tạp 心tâm 》# 云vân 是thị 畜súc 生sanh 道đạo 攝nhiếp 。

問vấn 。

常thường 列liệt 八bát 部bộ 在tại 揵kiền 撻thát 婆bà 後hậu 。 今kim 何hà 故cố 在tại 先tiên 。

答đáp 。

揵kiền 撻thát 婆bà 是thị 鬼quỷ 神thần 道đạo 攝nhiếp 。 緊khẩn 那na 羅la 既ký 是thị 畜súc 生sanh 故cố 在tại 彼bỉ 後hậu 。 今kim 以dĩ 其kỳ 奏tấu 法Pháp 樂lạc 故cố 在tại 初sơ 列liệt 之chi 。

緊khẩn 那na 羅la 此thử 云vân 疑nghi 神thần 亦diệc 云vân 人nhân 非phi 人nhân 。 其kỳ 形hình 似tự 人nhân 。 而nhi 頭đầu 有hữu 一nhất 角giác 。 疑nghi 者giả 云vân 人nhân 耶da 非phi 人nhân 耶da 。 遂toại 以dĩ 為vi 名danh 。 緊khẩn 那na 羅la 王vương 。 名danh 為vi 屯truân 崙lôn 摩ma 。 彈đàn 琴cầm 歎thán 佛Phật 乃nãi 至chí 迦Ca 葉Diếp 不bất 能năng 自tự 安an 也dã 。 言ngôn 。

法pháp

者giả 。 奏tấu 四Tứ 諦Đế 法pháp 也dã 。

妙diệu 法Pháp

者giả 。 奏tấu 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 法Pháp 也dã 。

大đại 法pháp

者giả 。 奏tấu 六Lục 度Độ 法pháp 也dã 。

持trì 法Pháp

者giả 。 總tổng 持trì 上thượng 三tam 法pháp 。 即tức 是thị 奏tấu 陀đà 羅la 尼ni 曲khúc 也dã 。

揵kiền 撻thát 婆bà

此thử 云vân 香hương 陰ấm 。 以dĩ 其kỳ 清thanh 虛hư 食thực 香hương 。 又hựu 身thân 唯duy 恆hằng 出xuất 香hương 。 故cố 名danh 香hương 陰ấm 。 《# 大đại 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

揵kiền 撻thát 婆bà 王vương 名danh 童đồng 籠lung 摩ma 。 此thử 云vân 樹thụ 。 居cư 在tại 地địa 上thượng 十thập 寶bảo 山sơn 中trung 。 諸chư 天thiên 欲dục 作tác 樂nhạc 時thời 。 身thân 有hữu 異dị 相tướng 即tức 飛phi 上thượng 天thiên 。 與dữ 緊khẩn 那na 羅la 番phiên 休hưu 上thượng 下hạ 。

初sơ 言ngôn 。

樂nhạo/nhạc/lạc

者giả 。 無vô 聲thanh 之chi 樂lạc 也dã 。 次thứ 是thị 有hữu 聲thanh 之chi 樂lạc 。 次thứ 是thị 無vô 聲thanh 樂nhạo/nhạc/lạc 中trung 之chi 勝thắng 。 次thứ 是thị 有hữu 聲thanh 樂nhạo/nhạc/lạc 中trung 之chi 勝thắng 也dã 。

問vấn 。

揵kiền 撻thát 婆bà 屬thuộc 何hà 道đạo 攝nhiếp 。

答đáp 。

一nhất 云vân 屬thuộc 鬼quỷ 道đạo 。 一nhất 云vân 阿a 修tu 羅la 道đạo 也dã 。

阿a 修tu 羅la

者giả 。 此thử 云vân 無vô 酒tửu 。 或hoặc 云vân 過quá 去khứ 持trì 一nhất 不bất 飲ẩm 酒tửu 戒giới 。 報báo 得đắc 此thử 身thân 。 或hoặc 云vân 集tập 諸chư 華hoa 釀# 海hải 為vi 酒tửu 而nhi 不bất 成thành 。 故cố 云vân 無vô 酒tửu 。 《# 毘tỳ 婆bà 沙sa 》# 云vân 。

阿a 之chi 言ngôn 無vô 。 修tu 羅la 云vân 端đoan 正chánh 。 謂vị 無vô 端đoan 正chánh 。 以dĩ 男nam 醜xú 女nữ 好hảo/hiếu 故cố 也dã 。

釋thích 道đạo 安an 《# 道Đạo 行hạnh 經kinh 》# 。

胡hồ 音âm 云vân 須tu 羅la 。 此thử 云vân 質chất 諒# 。 以dĩ 其kỳ 多đa 諂siểm 曲khúc 。 故cố 為vi 立lập 此thử 名danh 。 令linh 其kỳ 質chất 直trực 誠thành 信tín 也dã 。 諒# 即tức 信tín 也dã 。

《# 婆bà 藪tẩu 傳truyền 》# 云vân

非phi 天thiên 。 亦diệc 言ngôn 非phi 善thiện 戲hí 樂lạc 。 諸chư 天thiên 以dĩ 善thiện 法Pháp 戲hí 樂lạc 。 其kỳ 多đa 作tác 不bất 善thiện 戲hí 樂lạc 也dã 。

婆bà 稚trĩ

者giả 。 此thử 言ngôn 縛phược 。 其kỳ 人nhân 是thị 修tu 羅la 中trung 前tiền 峯phong 。 與dữ 帝Đế 釋Thích 鬪đấu 時thời 被bị 縛phược 。 因nhân 誓thệ 得đắc 脫thoát 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 也dã 。 又hựu 翻phiên 為vi 最tối 勝thắng 。

問vấn 。

修tu 羅la 何hà 故cố 常thường 與dữ 帝Đế 釋Thích 戰chiến 。

答đáp 。

《# 婆bà 沙sa 》# 云vân

修tu 羅la 有hữu 美mỹ 女nữ 而nhi 無vô 好hảo/hiếu 食thực 。 諸chư 天thiên 有hữu 好hảo/hiếu 食thực 而nhi 無vô 美mỹ 女nữ 。 互hỗ 相tương 憎tăng 嫉tật 故cố 恆hằng 鬪đấu 戰chiến 也dã 。

佉khư 羅la 騫khiên 太thái

者giả 。 此thử 云vân 廣quảng 肩kiên 甲giáp 。 又hựu 云vân 寶bảo 錦cẩm 。 又hựu 云vân 欲dục 錦cẩm 也dã 。

毘tỳ 摩ma 質chất 多đa 羅la

者giả 。 此thử 云vân 響hưởng 高cao 。 以dĩ 其kỳ 於ư 大đại 水thủy 中trung 。 出xuất 大đại 音âm 聲thanh 。 自tự 唱xướng 言ngôn 我ngã 是thị 毘tỳ 摩ma 質chất 多đa 羅la 。 故cố 云vân 響hưởng 高cao 。 亦diệc 云vân 種chủng 種chủng 疑nghi 。 又hựu 云vân 穴huyệt 居cư 者giả 。 最tối 是thị 海hải 下hạ 住trụ 也dã 。 故cố 修tu 羅la 有hữu 二nhị 處xứ 住trụ 。

一nhất 者giả 。 地địa 上thượng 。 眾chúng 相tướng 山sơn 中trung 其kỳ 力lực 最tối 劣liệt 。 次thứ 在tại 須Tu 彌Di 山Sơn 。 北bắc 入nhập 海hải 一nhất 萬vạn 二nhị 千thiên 由do 旬tuần 。 有hữu 羅La 睺Hầu 阿A 修Tu 羅La 王Vương 。 領lãnh 無vô 量lượng 阿a 修tu 羅la 眾chúng 。 次thứ 羅la 睺hầu 下hạ 復phục 一nhất 萬vạn 二nhị 千thiên 由do 旬tuần 。 有hữu 修tu 羅la 名danh 勇dũng 健kiện 。 勇dũng 健kiện 下hạ 一nhất 萬vạn 二nhị 千thiên 由do 旬tuần 。 有hữu 修tu 羅la 名danh 美mỹ 鬘man 。 美mỹ 鬘man 下hạ 一nhất 萬vạn 二nhị 千thiên 由do 旬tuần 。 有hữu 修tu 羅la 名danh 。 毘tỳ 摩ma 質chất 多đa 。 故cố 稱xưng 穴huyệt 居cư 也dã 。 《# 阿a 含hàm 經kinh 》# 云vân 。

光quang 音âm 天thiên 入nhập 海hải 水thủy 。 精tinh 流lưu 水thủy 內nội 遂toại 成thành 一nhất 卵noãn 。 經kinh 八bát 千thiên 歲tuế 生sanh 女nữ 修tu 羅la 。 身thân 若nhược 須Tu 彌Di 千thiên 頭đầu 少thiểu 一nhất 。 水thủy 觸xúc 女nữ 身thân 生sanh 。 毘tỳ 摩ma 質chất 多đa 。 形hình 四tứ 倍bội 大đại 母mẫu 。 九cửu 頭đầu 八bát 脚cước 千thiên 手thủ 少thiểu 一nhất 。 納nạp 香hương 山sơn 揵kiền 撻thát 婆bà 女nữ 生sanh 舍xá 脂chi 也dã 。

羅la 睺hầu

者giả 。 此thử 言ngôn 覆phú 障chướng 。 又hựu 云vân 吸hấp 氣khí 。 《# 正Chánh 法Pháp 念niệm 經kinh 》# 云vân 。

修tu 羅la 有hữu 鬼quỷ 有hữu 畜súc 。 羅la 睺hầu 是thị 師sư 子tử 種chủng 。

《# 婆bà 沙sa 》# 云vân 。

《# 伽già 陀đà 經kinh 》# 云vân 。 有hữu 鬼quỷ 。 有hữu 畜súc 。 有hữu 天thiên 。

問vấn 。

何hà 故cố 修tu 羅la 手thủ 障chướng 月nguyệt 。

答đáp 。

《# 婆bà 沙sa 》# 云vân

月nguyệt 是thị 帝Đế 釋Thích 軍quân 前tiền 峯phong 。 故cố 以dĩ 手thủ 障chướng 之chi 。 而nhi 欲dục 食thực 月nguyệt 。

《# 正Chánh 法Pháp 念niệm 經kinh 》# 云vân 。

日nhật 月nguyệt 放phóng 光quang 障chướng 修tu 羅la 眼nhãn 。 令linh 不bất 見kiến 天thiên 眾chúng 。 故cố 以dĩ 手thủ 障chướng 之chi 。

迦ca 樓lâu 羅la

者giả 。 此thử 云vân 金kim 翅sí 鳥điểu 。 以dĩ 其kỳ 翅sí 頭đầu 即tức 有hữu 金kim 色sắc 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 。 《# 海Hải 龍Long 王Vương 經kinh 》# 翻phiên 為vi 鳳phượng 凰hoàng 。

大Đại 威Uy 德Đức 迦Ca 樓Lâu 羅La 王Vương

者giả 。 食thực 龍long 之chi 時thời 。 有hữu 大đại 威uy 德đức 。 故cố 以dĩ 為vi 名danh 也dã 。

大đại 身thân

者giả 。 經Kinh 云vân 。

兩lưỡng 翅sí 相tương/tướng 去khứ 。 三tam 百bách 三tam 十thập 六lục 萬vạn 里lý

也dã 。 閻Diêm 浮Phù 提đề 只chỉ 容dung 其kỳ 一nhất 足túc 。

大đại 滿mãn

者giả 。 餘dư 鳥điểu 食thực 龍long 多đa 不bất 飽bão 足túc 。 此thử 鳥điểu 恆hằng 飽bão 滿mãn 。 故cố 云vân 大đại 滿mãn 。

如như 意ý

者giả 。 此thử 鳥điểu 頸cảnh 下hạ 。 有hữu 如như 意ý 珠châu 。 或hoặc 言ngôn 不bất 可khả 動động 也dã 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。

食thực 三tam 生sanh 龍long 者giả 名danh 大đại 滿mãn 。 具cụ 能năng 食thực 四tứ 生sanh 龍long 。 勢thế 力lực 自tự 在tại 。 故cố 稱xưng 如như 意ý 也dã 。

韋Vi 提Đề 希Hy 子tử

下hạ 。 第đệ 二nhị 。 明minh 顯hiển 舊cựu 眾chúng 。

韋vi 提đề 希hy

翻phiên 為vi 思tư 惟duy 。 亦diệc 云vân 四tứ 維duy 。

阿a 闍xà 世thế

者giả 。 此thử 云vân 未vị 生sanh 怨oán 。 以dĩ 母mẫu 標tiêu 之chi 者giả 。

爾nhĩ 時thời 以dĩ 害hại 父phụ 竟cánh 。 故cố 不bất 標tiêu 父phụ 也dã 。 又hựu 言ngôn 擲trịch 之chi 於ư 地địa 遂toại 折chiết 其kỳ 指chỉ 。 故cố 名danh 折chiết 指chỉ 。 《# 阿a 含hàm 經kinh 》# 云vân 。

世thế 王vương 懺sám 悔hối 竟cánh 。 猶do 墮đọa 拍phách 掬cúc 地địa 獄ngục 。 後hậu 從tùng 地địa 獄ngục 出xuất 。 成thành 辟Bích 支Chi 佛Phật 。

《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 云vân 。

阿A 闍Xà 世Thế 王Vương 。 不bất 值trị 耆kỳ 婆bà 。 來lai 月nguyệt 七thất 日nhật 。 當đương 墮đọa 地địa 獄ngục 。 而nhi 懺sám 悔hối 竟cánh 不bất 復phục 墮đọa 。

又hựu 經Kinh 云vân 。

懺sám 悔hối 竟cánh 得đắc 柔Nhu 順Thuận 忍Nhẫn

所sở 以dĩ 大đại 小Tiểu 乘Thừa 經kinh 不bất 同đồng 者giả 。 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 經Kinh 力lực 劣liệt 。 故cố 重trọng 罪tội 微vi 薄bạc 。 猶do 墮đọa 輕khinh 地địa 獄ngục 。 大Đại 乘Thừa 經Kinh 力lực 勝thắng 。 重trọng 罪tội 都đô 滅diệt 所sở 以dĩ 不bất 墮đọa 。 又hựu 闍xà 王vương 害hại 父phụ 身thân 瘡sang 未vị 發phát 。 故cố 來lai 聽thính 《# 法pháp 華hoa 》# 。 至chí 涅Niết 槃Bàn 時thời 身thân 瘡sang 發phát 者giả 。 《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 既ký 唱xướng 當đương 滅diệt 五ngũ 逆nghịch 之chi 罪tội 。 闍xà 王vương 是thị 權quyền 行hành 。 欲dục 顯hiển 正chánh 教giáo 能năng 滅diệt 罪tội 。 邪tà 教giáo 不bất 能năng 滅diệt 罪tội 。 為vi 眾chúng 生sanh 作tác 滅diệt 罪tội 良lương 伴bạn 。 故cố 至chí 彼bỉ 發phát 也dã 。 此thử 經Kinh 不bất 明minh 滅diệt 罪tội 用dụng 故cố 身thân 瘡sang 不bất 發phát 。 而nhi 明minh 功công 德đức 勝thắng 用dụng 。 一nhất 毫hào 之chi 善thiện 。 皆giai 得đắc 成thành 佛Phật 。 世thế 王vương 雖tuy 作tác 五ngũ 逆nghịch 不bất 斷đoạn 善thiện 根căn 。 亦diệc 當đương 成thành 佛Phật 。 為vi 眾chúng 生sanh 作tác 成thành 佛Phật 良lương 伴bạn 。 為vì 此thử 義nghĩa 故cố 來lai 聽thính 法Pháp 。

問vấn 。

《# 涅Niết 槃Bàn 經kinh 》# 明minh 闍xà 王vương 懺sám 悔hối 。 得đắc 無vô 根căn 信tín 。 餘dư 經Kinh 云vân 得đắc 柔Nhu 順Thuận 忍Nhẫn 。 柔nhu 順thuận 忍nhẫn 二nhị 處xứ 。

一nhất 。 十thập 迴hồi 向hướng 心tâm 。 二nhị 。 六lục 地địa 。 云vân 何hà 會hội 通thông 。

答đáp 。

涅Niết 槃Bàn 據cứ 其kỳ 迹tích 。 明minh 是thị 罪tội 人nhân 。 故cố 但đãn 得đắc 信tín 心tâm 。 若nhược 言ngôn 得đắc 柔Nhu 順Thuận 忍Nhẫn 者giả 。 眾chúng 便tiện 謂vị 實thật 犯phạm 罪tội 人nhân 則tắc 不bất 滅diệt 。 他tha 經kinh 據cứ 本bổn 故cố 得đắc 順thuận 忍nhẫn 。 又hựu 淺thiển 深thâm 隨tùy 緣duyên 也dã 。

各các 禮lễ 佛Phật 足túc 。 退thoái 坐tọa 一nhất 面diện 。

者giả 。 《# 智Trí 度Độ 論luận 》# 云vân 。

俗tục 人nhân 是thị 客khách 。 來lai 至chí 佛Phật 所sở 。 是thị 故cố 聽thính 坐tọa 。 聲Thanh 聞Văn 菩Bồ 薩Tát 。 位vị 居cư 弟đệ 子tử 。 是thị 故cố 侍thị 立lập 。

亦diệc 可khả 大đại 眾chúng 集tập 竟cánh 。 今kim 總tổng 結kết 眾chúng 集tập 儀nghi 則tắc 。 故cố 云vân 禮lễ 佛Phật 而nhi 坐tọa 也dã 。

法Pháp 華Hoa 義Nghĩa 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 一nhất

永vĩnh 仁nhân 癸quý 巳tị 無vô 射xạ 上thượng 旬tuần 。 投đầu 廣quảng 隆long 寺tự 眾chúng 徒đồ 之chi 淨tịnh 財tài 。 彫điêu 《# 義nghĩa 疏sớ/sơ 》# 第đệ 一nhất 卷quyển 之chi 印ấn 板bản 。 竊thiết 以dĩ 漢hán 帝đế 夢mộng 於ư 金kim 人nhân 餘dư 一nhất 千thiên 歲tuế 。 日nhật 域vực 傳truyền 於ư 上thượng 乘thừa 。 至chí 七thất 百bách 年niên 而nhi 終chung 未vị 聞văn 三tam 論luận 真chân 宗tông 開khai 板bản 。 何hà 況huống 一Nhất 乘Thừa 《# 法pháp 華hoa 義nghĩa 疏sớ/sơ 》# 哉tai 。 爰viên 素tố 慶khánh 雖tuy 生sanh 扶phù 桑tang 之chi 邊biên 方phương 。 幸hạnh 遇ngộ 曇đàm 華hoa 之chi 妙diệu 典điển 。 斯tư 疏sớ/sơ 若nhược 不bất 流lưu 通thông 。 弘hoằng 經kinh 恐khủng 亦diệc 壅ủng 塞tắc 。 因nhân 茲tư 贔# 屓# 欲dục 終chung 一nhất 部bộ 大đại 功công 。 勸khuyến 化hóa 開khai 闡xiển 法pháp 華hoa 宗tông 旨chỉ 。 庶thứ 幾kỷ 霑triêm 妙diệu 道đạo 於ư 像tượng 末mạt 萬vạn 年niên 之chi 空không 。 捶chúy 法pháp 燈đăng 於ư 龍Long 華Hoa 三tam 會hội 之chi 曉hiểu 。 盪# 四tứ 生sanh 妄vọng 執chấp 。 覺giác 八bát 不bất 正chánh 觀quán 矣hĩ 。

都đô 幹cán 緣duyên 沙Sa 門Môn 。 素tố 慶khánh 謹cẩn 誌chí 。

Print Friendly, PDF & Email