涅Niết 槃Bàn 玄Huyền 義Nghĩa 發Phát 源Nguyên 機Cơ 要Yếu
Quyển 3
宋Tống 智Trí 圓Viên 述Thuật

涅Niết 槃Bàn 玄Huyền 義Nghĩa 發Phát 源Nguyên 機Cơ 要Yếu 卷quyển 第đệ 三tam

宋tống 錢tiền 塘đường 沙Sa 門Môn 釋thích 智trí 圓viên 述thuật

德đức 有hữu 三tam 種chủng 者giả 。 然nhiên 此thử 釋thích 體thể 。 正chánh 約ước 法Pháp 身thân 以dĩ 三tam 德đức 互hỗ 融dung 故cố 。 須tu 備bị 舉cử 而nhi 於ư 此thử 三tam 各các 自tự 具cụ 三tam 。 謂vị 三Tam 身Thân 三tam 智trí 三tam 脫thoát 。 開khai 之chi 成thành 九cửu 。 合hợp 之chi 成thành 三tam 。 三tam 九cửu 雖tuy 殊thù 同đồng 歸quy 一nhất 體thể 。 一nhất 尚thượng 無vô 一nhất 豈khởi 有hữu 九cửu 三tam 。 雖tuy 無vô 九cửu 三tam 九cửu 三tam 宛uyển 爾nhĩ 。 佛Phật 果Quả 既ký 爾nhĩ 生sanh 因nhân 亦diệc 然nhiên 。 乃nãi 識thức 體thể 宗tông 用dụng 三tam 。 展triển 轉chuyển 相tương 成thành 。 只chỉ 我ngã 一nhất 念niệm 。 若nhược 知tri 此thử 旨chỉ 前tiền 後hậu 易dị 明minh 。 法Pháp 身thân 者giả 下hạ 釋thích 三tam 德đức 相tương/tướng 。 一nhất 一nhất 德đức 中trung 各các 自tự 具cụ 三tam 。 在tại 文văn 可khả 見kiến 。 釋thích 法Pháp 身thân 中trung 云vân 。 非phi 色sắc 即tức 報báo 身thân 。 即tức 色sắc 謂vị 應ưng 身thân 。 雙song 非phi 謂vị 法Pháp 身thân 。 由do 三Tam 身Thân 互hỗ 融dung 故cố 。 名danh 真chân 善thiện 妙diệu 色sắc 。 又hựu 真chân 下hạ 約ước 三tam 觀quán 。 釋thích 因nhân 修tu 三tam 觀quán 果quả 證chứng 三Tam 身Thân 。 例lệ 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 亦diệc 應ưng 云vân 真chân 善thiện 妙diệu 心tâm 真chân 善thiện 妙diệu 陰ấm 界giới 入nhập 等đẳng 。 乃nãi 至chí 根căn 塵trần 細tế 開khai 凡phàm 聖thánh 備bị 歷lịch 。 皆giai 可khả 加gia 於ư 真chân 善thiện 妙diệu 三tam 字tự 。 以dĩ 明minh 諸chư 法pháp 同đồng 歸quy 三tam 諦đế 焉yên 。 又hựu 例lệ 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 是thị 以dĩ 真chân 善thiện 妙diệu 三tam 字tự 攝nhiếp 一nhất 切thiết 三tam 法pháp 也dã 。 法Pháp 身thân 藏tạng 等đẳng 者giả 。 包bao 含hàm 三tam 故cố 名danh 藏tạng 。 皆giai 具cụ 常thường 等đẳng 。 名danh 德đức 下hạ 二nhị 結kết 云vân 藏tạng 德đức 者giả 。 亦diệc 爾nhĩ 。 二nhị 般Bát 若Nhã 言ngôn 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 者giả 。 大đại 論luận 云vân 。 一nhất 相tương/tướng 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 種chủng 種chủng 行hành 類loại 相tướng 貌mạo 。 皆giai 知tri 名danh 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一nhất 相tương/tướng 寂tịch 滅diệt 即tức 中trung 道đạo 雙song 遮già 也dã 。 種chủng 種chủng 皆giai 知tri 即tức 中trung 道đạo 雙song 照chiếu 也dã 。 當đương 知tri 三tam 智trí 圓viên 融dung 名danh 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 故cố 下hạ 結kết 云vân 。 三tam 智trí 一nhất 心tâm 中trung 得đắc 。 照chiếu 中trung 即tức 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 照chiếu 真chân 即tức 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 照chiếu 俗tục 即tức 道đạo 種chủng 智trí 。 三tam 解giải 脫thoát 自tự 在tại 。 解giải 脫thoát 等đẳng 者giả 。 自tự 在tại 即tức 方phương 便tiện 解giải 脫thoát 。 解giải 脫thoát 即tức 實thật 慧tuệ 解giải 脫thoát 。 其kỳ 性tánh 廣quảng 博bác 即tức 實thật 相tướng 解giải 脫thoát 。 無vô 縛phược 下hạ 次thứ 第đệ 釋thích 出xuất 三tam 脫thoát 義nghĩa 也dã 。 體thể 縛phược 即tức 脫thoát 者giả 。 體thể 達đạt 也dã 。 即tức 是thị 實thật 慧tuệ 達đạt 結kết 業nghiệp 之chi 縛phược 。 即tức 解giải 脫thoát 也dã 。 此thử 即tức 釋thích 上thượng 解giải 脫thoát 二nhị 字tự 。 調điều 伏phục 眾chúng 生sanh 。 自tự 在tại 無vô 礙ngại 。 即tức 方phương 便tiện 解giải 脫thoát 。 此thử 即tức 釋thích 上thượng 自tự 在tại 二nhị 字tự 。 令linh 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 離ly 二nhị 死tử 苦khổ 。 名danh 無vô 瘡sang 疣vưu 。 所sở 引dẫn 三tam 文văn 皆giai 下hạ 經kinh 中trung 明minh 百bách 句cú 解giải 脫thoát 中trung 語ngữ 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 法pháp 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 人nhân 者giả 。 十thập 界giới 實thật 法pháp 假giả 人nhân 俱câu 在tại 一nhất 念niệm 即tức 三tam 德đức 故cố 。 悉tất 皆giai 入nhập 中trung 者giả 。 我ngã 究cứu 竟cánh 入nhập 諸chư 子tử 分phần/phân 入nhập 。 餘dư 義nghĩa 亦diệc 顯hiển 者giả 。 謂vị 餘dư 四tứ 章chương 也dã 。 世thế 人nhân 解giải 諦đế 等đẳng 者giả 。 下hạ 疏sớ/sơ 云vân 。 舊cựu 或hoặc 以dĩ 境cảnh 為vi 四Tứ 諦Đế 。 或hoặc 以dĩ 智trí 為vi 四Tứ 諦Đế 。 謂vị 凡phàm 夫phu 無vô 智trí 。 但đãn 有hữu 於ư 境cảnh 。 所sở 以dĩ 經Kinh 云vân 。 有hữu 苦khổ 無vô 諦đế 。 或hoặc 云vân 。 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 。 皆giai 是thị 對đối 境cảnh 說thuyết 智trí 智trí 即tức 是thị 諦đế 。 境cảnh 能năng 發phát 智trí 令linh 智trí 無vô 所sở 有hữu 。 智trí 能năng 照chiếu 境cảnh 了liễu 境cảnh 本bổn 無vô 。 境cảnh 智trí 相tương/tướng 成thành 故cố 言ngôn 四Tứ 諦Đế 。 下hạ 疏sớ/sơ 中trung 闕khuyết 約ước 教giáo 釋thích 。 諦đế 義nghĩa 應ưng 謂vị 言ngôn 教giáo 詮thuyên 辨biện 分phân 明minh 是thị 審thẩm 諦đế 義nghĩa 。 經Kinh 云vân 。 心tâm 喜hỷ 說thuyết 真Chân 諦Đế 。 說thuyết 即tức 教giáo 也dã 。 各các 得đắc 一nhất 途đồ 故cố 云vân 非phi 無vô 此thử 義nghĩa 。 今kim 用dụng 理lý 釋thích 諦đế 者giả 。 此thử 即tức 用dụng 興hưng 皇hoàng 義nghĩa 也dã 。 故cố 下hạ 疏sớ/sơ 云vân 。 興hưng 皇hoàng 云vân 諦đế 者giả 。 只chỉ 是thị 佛Phật 性tánh 涅Niết 槃Bàn 非phi 境cảnh 非phi 智trí 非phi 漏lậu 非phi 無vô 漏lậu 。 非phi 因nhân 非phi 果quả 。 非phi 世thế 出xuất 世thế 。 故cố 名danh 聖Thánh 諦Đế 。 此thử 乃nãi 約ước 理lý 釋thích 也dã 。 然nhiên 今kim 約ước 一nhất 理lý 隨tùy 機cơ 而nhi 有hữu 四tứ 種chủng 四Tứ 諦Đế 之chi 別biệt 。 則tắc 興hưng 皇hoàng 所sở 釋thích 未vị 為vi 盡tận 善thiện 理lý 。 當đương 即tức 境cảnh 正chánh 者giả 。 以dĩ 境cảnh 是thị 事sự 事sự 元nguyên 依y 理lý 故cố 境cảnh 正chánh 。 即tức 智trí 教giáo 俱câu 正chánh 者giả 。 以dĩ 依y 境cảnh 發phát 智trí 依y 智trí 說thuyết 教giáo 故cố 。 以dĩ 理lý 下hạ 理lý 為vi 境cảnh 智trí 教giáo 之chi 本bổn 。 舉cử 本bổn 攝nhiếp 末mạt 故cố 以dĩ 理lý 釋thích 諦đế 義nghĩa 方phương 允duẫn 合hợp 。 能năng 生sanh 生sanh 所sở 生sanh 者giả 。 習tập 因nhân 招chiêu 苦khổ 果quả 也dã 。 所sở 生sanh 還hoàn 生sanh 能năng 生sanh 者giả 。 於ư 苦khổ 果quả 上thượng 還hoàn 起khởi 集tập 因nhân 。 因nhân 又hựu 招chiêu 果quả 故cố 云vân 苦khổ 集tập 迴hồi 轉chuyển 。 道đạo 名danh 能năng 壞hoại 者giả 。 戒giới 定định 慧tuệ 能năng 治trị 苦khổ 集tập 也dã 。 滅diệt 是thị 所sở 壞hoại 者giả 。 苦khổ 集tập 盡tận 處xứ 名danh 滅Diệt 諦Đế 也dã 。 更cánh 互hỗ 生sanh 滅diệt 者giả 。 能năng 壞hoại 生sanh 則tắc 所sở 壞hoại 滅diệt 聖thánh 人nhân 是thị 也dã 。 所sở 壞hoại 生sanh 則tắc 能năng 壞hoại 滅diệt 凡phàm 夫phu 是thị 也dã 。 逼bức 迫bách 下hạ 如như 次thứ 對đối 四Tứ 諦Đế 。 如như 經kinh 者giả 。 如như 四Tứ 諦Đế 品phẩm 及cập 聖thánh 行hành 品phẩm 明minh 四Tứ 諦Đế 慧tuệ 中trung 說thuyết 下hạ 三tam 文văn 。 末mạt 皆giai 云vân 如như 經kinh 。 悉tất 指chỉ 二nhị 品phẩm 。 有hữu 無vô 量lượng 相tướng 者giả 。 以dĩ 約ước 十thập 界giới 明minh 四Tứ 諦Đế 故cố 。 解giải 苦khổ 無vô 苦khổ 者giả 。 陰ấm 入nhập 皆giai 如như 無vô 苦khổ 可khả 捨xả 。 煩phiền 惱não 即tức 菩Bồ 提Đề 。 無vô 集tập 可khả 斷đoạn 。 邊biên 邪tà 皆giai 中trung 正chánh 無vô 道đạo 可khả 修tu 。 生sanh 死tử 即tức 涅Niết 槃Bàn 無vô 滅diệt 可khả 證chứng 。 故cố 云vân 。 乃nãi 至chí 解giải 滅diệt 無vô 滅diệt 。 皆giai 即tức 一nhất 心tâm 三tam 諦đế 故cố 。 云vân 而nhi 有hữu 於ư 實thật 。 苦khổ 因nhân 即tức 集tập 。 苦khổ 盡tận 即tức 滅diệt 。 苦khổ 對đối 即tức 道đạo 。 一nhất 中trung 有hữu 無vô 量lượng 等đẳng 者giả 。 一nhất 即tức 是thị 一nhất 實thật 四Tứ 諦Đế 。 無vô 量lượng 即tức 三tam 種chủng 四Tứ 諦Đế 。 取thủ 道Đạo 諦Đế 所sở 治trị 以dĩ 當đương 其kỳ 用dụng 者giả 。 苦khổ 集tập 滅diệt 處xứ 用dụng 義nghĩa 乃nãi 彰chương 。 調điều 御ngự 下hạ 即tức 迦Ca 葉Diếp 問vấn 。 云vân 何hà 諸chư 調điều 御ngự 心tâm 喜hỷ 說thuyết 真Chân 諦Đế 。 故cố 佛Phật 以dĩ 四Tứ 諦Đế 一nhất 品phẩm 答đáp 之chi 。 只chỉ 是thị 一nhất 無vô 差sai 別biệt 者giả 。 前tiền 約ước 理lý 釋thích 諦đế 妙diệu 在tại 此thử 也dã 。 此thử 中trung 遺di 一nhất 章chương 者giả 。 此thử 非phi 正chánh 文văn 。 乃nãi 是thị 古cổ 本bổn 闕khuyết 落lạc 。 不bất 生sanh 不bất 生sanh 一nhất 義nghĩa 後hậu 人nhân 校giáo 勘khám 籤# 。 於ư 卷quyển 上thượng 或hoặc 注chú 於ư 界giới 外ngoại 寫tả 者giả 。 不bất 曉hiểu 輒triếp 入nhập 。 文văn 中trung 亦diệc 始thỉ 疏sớ/sơ 中trung 。 如như 是thị 下hạ 有hữu 白bạch 書thư 重trọng/trùng 點điểm 二nhị 字tự 。 亦diệc 是thị 文văn 中trung 合hợp 重trọng/trùng 書thư 。 如như 是thị 二nhị 字tự 而nhi 疏sớ/sơ 本bổn 闕khuyết 落lạc 。 勘khám 者giả 籤# 之chi 。 今kim 於ư 如như 是thị 字tự 下hạ 重trọng/trùng 點điểm 寫tả 者giả 。 不bất 曉hiểu 亦diệc 書thư 在tại 文văn 中trung 。 鸚anh 鵡vũ 學học 語ngữ 斯tư 言ngôn 驗nghiệm 矣hĩ 。 然nhiên 此thử 不bất 生sanh 不bất 生sanh 之chi 義nghĩa 。 若nhược 欲dục 例lệ 說thuyết 者giả 。 如như 德đức 王vương 中trung 明minh 四tứ 句cú 。 謂vị 生sanh 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 。 不bất 生sanh 生sanh 不bất 生sanh 不bất 生sanh 也dã 。 生sanh 生sanh 是thị 無vô 明minh 生sanh 死tử 。 生sanh 不bất 生sanh 是thị 斷đoạn 德đức 解giải 脫thoát 。 不bất 生sanh 生sanh 是thị 智trí 德đức 般Bát 若Nhã 。 不bất 生sanh 不bất 生sanh 是thị 理lý 體thể 法Pháp 身thân 。 而nhi 此thử 四tứ 句cú 即tức 一nhất 而nhi 四tứ 即tức 四tứ 而nhi 一nhất 。 令linh 易dị 解giải 故cố 總tổng 唱xướng 四tứ 句cú 。 即tức 名danh 不bất 生sanh 不bất 生sanh 即tức 體thể 。 不bất 生sanh 生sanh 即tức 宗tông 。 生sanh 不bất 生sanh 即tức 用dụng 。 如như 此thử 演diễn 說thuyết 。 即tức 教giáo 非phi 但đãn 經kinh 體thể 義nghĩa 明minh 餘dư 義nghĩa 亦diệc 顯hiển 。 性tánh 有hữu 五ngũ 種chủng 者giả 。 正chánh 因nhân 約ước 理lý 餘dư 四tứ 約ước 事sự 。 以dĩ 約ước 理lý 故cố 。 雖tuy 非phi 因nhân 果quả 體thể 遍biến 因nhân 果quả 。 所sở 生sanh 智trí 慧tuệ 。 因nhân 緣duyên 之chi 境cảnh 。 已dĩ 是thị 於ư 因nhân 智trí 慧tuệ 望vọng 果quả 。 復phục 是thị 於ư 因nhân 。 故cố 曰viết 因nhân 因nhân 。 果quả 果quả 性tánh 者giả 。 菩Bồ 提Đề 智trí 德đức 已dĩ 是thị 於ư 果quả 。 復phục 得đắc 涅Niết 槃Bàn 斷đoạn 德đức 之chi 果quả 。 故cố 云vân 果quả 果quả 。 今kim 且thả 下hạ 約ước 五ngũ 陰ấm 正chánh 示thị 。 以dĩ 五ngũ 陰ấm 之chi 境cảnh 常thường 現hiện 前tiền 故cố 。 所sở 以dĩ 止Chỉ 觀Quán 初sơ 唯duy 觀quán 陰ấm 煩phiền 惱não 等đẳng 九cửu 。 待đãi 發phát 方phương 觀quán 。 今kim 從tùng 要yếu 的đích 故cố 約ước 陰ấm 境cảnh 以dĩ 示thị 五ngũ 性tánh 。 五ngũ 陰ấm 下hạ 所sở 以dĩ 者giả 。 所sở 以dĩ 猶do 義nghĩa 理lý 也dã 。 五ngũ 陰ấm 是thị 事sự 佛Phật 性tánh 是thị 理lý 。 事sự 由do 理lý 變biến 。 此thử 事sự 即tức 理lý 故cố 云vân 所sở 以dĩ 也dã 。 五ngũ 陰ấm 是thị 因nhân 復phục 生sanh 智trí 慧tuệ 之chi 因nhân 。 故cố 曰viết 因nhân 因nhân 。 問vấn 五ngũ 陰ấm 是thị 果quả 何hà 名danh 因nhân 耶da 。 答đáp 凡phàm 夫phu 妄vọng 果quả 望vọng 佛Phật 仍nhưng 因nhân 。 智trí 慧tuệ 增tăng 成thành 者giả 。 分phần/phân 證chứng 究cứu 竟cánh 悉tất 曰viết 增tăng 成thành 智trí 慧tuệ 。 所sở 滅diệt 者giả 。 所sở 滅diệt 即tức 無vô 明minh 。 無vô 明minh 滅diệt 處xứ 即tức 涅Niết 槃Bàn 果quả 。 餘dư 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 即tức 界giới 入nhập 等đẳng 。 果quả 果quả 性tánh 為vi 名danh 者giả 。 以dĩ 經kinh 名danh 大Đại 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 正chánh 性tánh 為vi 體thể 者giả 。 正chánh 性tánh 是thị 妙diệu 理lý 故cố 。 因nhân 因nhân 性tánh 果quả 性tánh 為vi 宗tông 者giả 。 以dĩ 因nhân 果quả 為vi 宗tông 故cố 。 問vấn 既ký 以dĩ 因nhân 果quả 為vi 宗tông 。 何hà 故cố 不bất 攝nhiếp 涅Niết 槃Bàn 斷đoạn 果quả 耶da 。 答đáp 其kỳ 實thật 兼kiêm 之chi 。 但đãn 經kinh 題đề 正chánh 約ước 果quả 果quả 而nhi 立lập 其kỳ 義nghĩa 。 既ký 便tiện 故cố 。 宜nghi 當đương 名danh 。 若nhược 準chuẩn 前tiền 義nghĩa 。 亦diệc 應ưng 云vân 總tổng 攝nhiếp 五ngũ 性tánh 為vi 名danh 也dã 。 因nhân 性tánh 為vi 用dụng 者giả 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 是thị 所sở 破phá 故cố 。 以dĩ 所sở 顯hiển 能năng 用dụng 義nghĩa 明minh 矣hĩ 。 二nhị 即tức 不bất 二nhị 等đẳng 者giả 。 二nhị 謂vị 因nhân 果quả 不bất 二nhị 即tức 理lý 體thể 。 事sự 理lý 融dung 一nhất 故cố 並tịnh 相tương/tướng 即tức 不bất 二nhị 。 不bất 可khả 為vi 二nhị 者giả 。 以dĩ 名danh 事sự 分phân 別biệt 。 則tắc 不bất 二nhị 之chi 體thể 不bất 可khả 為vi 因nhân 果quả 之chi 宗tông 。 故cố 云vân 不bất 可khả 。 為vi 二nhị 下hạ 句cú 例lệ 說thuyết 。 既ký 立lập 下hạ 正chánh 約ước 名danh 事sự 分phân 別biệt 。 以dĩ 立lập 五ngũ 章chương 修tu 行hành 喉hầu 襟khâm 者giả 。 如như 身thân 之chi 喉hầu 。 如như 衣y 之chi 衿# 。 蓋cái 言ngôn 要yếu 也dã 。 莫mạc 過quá 因nhân 果quả 者giả 。 以dĩ 因nhân 收thu 萬vạn 善thiện 果quả 攝nhiếp 萬vạn 德đức 。 故cố 略lược 有hữu 三tam 種chủng 者giả 。 謂vị 三tam 修tu 五ngũ 行hành 一nhất 行hành 也dã 。 次thứ 第đệ 標tiêu 釋thích 故cố 不bất 先tiên 列liệt 。 問vấn 淨tịnh 名danh 玄huyền 云vân 。 涅Niết 槃Bàn 非phi 無vô 五ngũ 行hành 之chi 因nhân 。 而nhi 果quả 正chánh 因nhân 傍bàng 以dĩ 果quả 為vi 宗tông 。 又hựu 上thượng 句cú 云vân 。 莫mạc 過quá 因nhân 果quả 。 何hà 故cố 但đãn 引dẫn 三tam 種chủng 明minh 因nhân 之chi 文văn 。 以dĩ 釋thích 宗tông 義nghĩa 耶da 。 答đáp 雖tuy 引dẫn 因nhân 文văn 因nhân 必tất 克khắc 果quả 。 則tắc 與dữ 上thượng 句cú 義nghĩa 同đồng 符phù 。 經kinh 簡giản 示thị 則tắc 與dữ 淨tịnh 名danh 玄huyền 義nghĩa 義nghĩa 同đồng 。 下hạ 名danh 三tam 修tu 云vân 能năng 得đắc 常thường 果quả 成thành 涅Niết 槃Bàn 食thực 。 五ngũ 行hành 中trung 云vân 修tu 是thị 行hành 已dĩ 得đắc 二nhị 十thập 五ngũ 三tam 昧muội 。 住trụ 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 德đức 王vương 中trung 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 師sư 子tử 吼hống 中trung 。 住trụ 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 行hành 中trung 大Đại 乘Thừa 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 等đẳng 皆giai 是thị 。 所sở 克khắc 之chi 果quả 。 故cố 知tri 明minh 因nhân 意ý 在tại 於ư 果quả 。 則tắc 是thị 今kim 經kinh 明minh 宗tông 之chi 意ý 。 以dĩ 此thử 經Kinh 中trung 正chánh 譚đàm 果quả 人nhân 所sở 證chứng 故cố 也dã 。 斥xích 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 者giả 。 以dĩ 圓viên 斥xích 小tiểu 也dã 。 顯hiển 於ư 非phi 常thường 非phi 無vô 常thường 者giả 。 即tức 因nhân 果quả 所sở 顯hiển 之chi 體thể 也dã 。 劣liệt 三tam 修tu 者giả 。 即tức 所sở 破phá 無vô 常thường 也dã 。 是thị 煩phiền 惱não 薪tân 者giả 。 以dĩ 二Nhị 乘Thừa 人nhân 無vô 明minh 全toàn 在tại 故cố 。 勝thắng 三tam 修tu 即tức 當đương 住trụ 因nhân 果quả 也dã 。 涅Niết 槃Bàn 食thực 者giả 。 即tức 所sở 證chứng 理lý 分phần/phân 理lý 極cực 理lý 悉tất 名danh 。 為vi 食thực 。 四tứ 眾chúng 即tức 四tứ 十thập 真chân 因nhân 也dã 。 即tức 是thị 甘cam 嗜thị 者giả 。 智trí 能năng 證chứng 理lý 故cố 喻dụ 甘cam 嗜thị 。 履lý 而nhi 行hành 之chi 者giả 。 履lý 踐tiễn 其kỳ 性tánh 體thể 而nhi 修tu 因nhân 至chí 果quả 。 法pháp 常thường 等đẳng 者giả 。 法pháp 即tức 所sở 履lý 之chi 境cảnh 。 佛Phật 即tức 能năng 履lý 之chi 智trí 。 何hà 意ý 增tăng 減giảm 者giả 。 增tăng 至chí 二nhị 三tam 減giảm 至chí 二nhị 一nhất 。 置trí 事sự 緣duyên 理lý 者giả 。 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 棄khí 置trí 小Tiểu 乘Thừa 事sự 行hành 。 而nhi 對đối 佛Phật 稱xưng 嘆thán 昔tích 教giáo 苦khổ 無vô 常thường 無vô 我ngã 。 三tam 修tu 之chi 理lý 觀quán 也dã 。 故cố 經Kinh 云vân 。 譬thí 如như 諸chư 迹tích 之chi 中trung 象tượng 跡tích 第đệ 一nhất 。 此thử 無vô 常thường 想tưởng 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 舉cử 勝thắng 理lý 破phá 劣liệt 理lý 者giả 。 苦khổ 等đẳng 劣liệt 理lý 也dã 。 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 我ngã 勝thắng 理lý 也dã 。 問vấn 何hà 故cố 但đãn 言ngôn 三tam 修tu 。 答đáp 空không 濫lạm 果quả 證chứng 。 今kim 明minh 修tu 義nghĩa 故cố 且thả 不bất 言ngôn 。 既ký 增tăng 減giảm 由do 機cơ 。 亦diệc 應ưng 至chí 四tứ 。 二nhị 者giả 下hạ 約ước 次thứ 第đệ 五ngũ 行hành 明minh 修tu 因nhân 也dã 。 初sơ 謂vị 戒giới 定định 慧tuệ 者giả 。 以dĩ 五ngũ 行hành 中trung 聖thánh 行hành 居cư 初sơ 故cố 云vân 初sơ 也dã 。 聖thánh 行hành 不bất 出xuất 三tam 種chủng 故cố 標tiêu 戒giới 定định 慧tuệ 。 居cư 家gia 下hạ 次thứ 第đệ 釋thích 出xuất 。 初sơ 文văn 即tức 戒giới 聖thánh 行hành 。 即tức 經Kinh 云vân 。 在tại 家gia 不bất 樂nhạo 猶do 如như 牢lao 獄ngục 。 出xuất 家gia 閑nhàn 曠khoáng 。 猶do 若nhược 虛hư 空không 。 文văn 云vân 。 梵Phạm 行hạnh 者giả 。 非phi 指chỉ 四Tứ 等Đẳng 之chi 梵Phạm 行hạnh 。 蓋cái 指chỉ 出xuất 家gia 為vi 梵Phạm 行hạnh 耳nhĩ 。 以dĩ 離ly 在tại 家gia 染nhiễm 穢uế 故cố 。 此thử 明minh 戒giới 聖thánh 行hành 也dã 。 從tùng 頭đầu 下hạ 明minh 定định 聖thánh 行hành 。 此thử 即tức 特đặc 勝thắng 禪thiền 也dã 。 引dẫn 文văn 雖tuy 略lược 而nhi 有hữu 修tu 有hữu 證chứng 。 從tùng 頭đầu 至chí 足túc 修tu 也dã 。 唯duy 有hữu 下hạ 證chứng 也dã 。 證chứng 此thử 特đặc 勝thắng 。 發phát 開khai 身thân 倉thương 備bị 見kiến 己kỷ 身thân 。 三tam 十thập 六lục 物vật 。 觀quán 察sát 下hạ 明minh 慧tuệ 聖thánh 行hành 。 而nhi 有hữu 四tứ 種chủng 慧tuệ 行hành 。 初sơ 觀quán 八bát 苦khổ 等đẳng 是thị 生sanh 滅diệt 。 次thứ 無vô 生sanh 。 次thứ 無vô 量lượng 。 次thứ 無vô 作tác 。 在tại 文văn 可khả 見kiến 。 如như 經kinh 者giả 。 指chỉ 第đệ 十thập 一nhất 卷quyển 。 得đắc 二nhị 十thập 五ngũ 三tam 昧muội 者giả 。 即tức 慧tuệ 行hành 果quả 由do 慧tuệ 行hành 成thành 。 謂vị 無vô 畏úy 地địa 得đắc 二nhị 十thập 五ngũ 三tam 昧muội 隨tùy 機cơ 利lợi 生sanh 也dã 。 分phần/phân 證chứng 三tam 德đức 名danh 住trụ 涅Niết 槃Bàn 況huống 出xuất 等đẳng 者giả 。 舉cử 分phần/phân 果quả 況huống 出xuất 極cực 果quả 。 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 者giả 。 因nhân 淺thiển 果quả 深thâm 。 顯hiển 非phi 下hạ 以dĩ 因nhân 果quả 事sự 顯hiển 雙song 非phi 理lý 。 德đức 王vương 下hạ 五ngũ 行hành 約ước 修tu 十thập 德đức 明minh 證chứng 故cố 。 彼bỉ 品phẩm 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 修tu 行hành 。 大đại 般Bát 涅Niết 槃Bàn 。 證chứng 十thập 功công 德đức 也dã 。 然nhiên 五ngũ 行hành 通thông 證chứng 十thập 德đức 通thông 修tu 。 捨xả 傍bàng 取thủ 正chánh 。 以dĩ 分phần/phân 二nhị 別biệt 。 疏sớ/sơ 記ký 委ủy 論luận 。 四tứ 大đại 如như 篋khiếp 者giả 。 大đại 如như 毒độc 蛇xà 。 身thân 如như 篋khiếp 笥# 。 四tứ 大đại 成thành 身thân 如như 蛇xà 在tại 篋khiếp 。 五ngũ 陰ấm 如như 害hại 者giả 。 即tức 經Kinh 云vân 。 五ngũ 旃chiên 陀đà 羅la 拔bạt 刀đao 隨tùy 之chi 也dã 。 經kinh 文văn 甚thậm 廣quảng 。 截tiệt 流lưu 者giả 。 流lưu 喻dụ 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 從tùng 因nhân 名danh 煩phiền 惱não 河hà 。 從tùng 果quả 名danh 生sanh 死tử 河hà 。 經kinh 中trung 凡phàm 有hữu 六lục 河hà 。 謂vị 煩phiền 惱não 生sanh 死tử 。 善thiện 求cầu 惡ác 業nghiệp 佛Phật 性tánh 涅Niết 槃Bàn 。 初sơ 從tùng 下hạ 第đệ 二nhị 十thập 五ngũ 。 經kinh 有hữu 十thập 番phiên 。 初sơ 少thiểu 欲dục 。 二nhị 知tri 足túc 。 三tam 寂tịch 靜tĩnh 。 四tứ 精tinh 進tấn 。 五ngũ 正chánh 念niệm 。 六lục 正chánh 定định 。 七thất 正chánh 慧tuệ 。 八bát 解giải 脫thoát 。 九cửu 讚tán 嘆thán 解giải 脫thoát 。 十thập 以dĩ 涅Niết 槃Bàn 化hóa 眾chúng 生sanh 。 今kim 舉cử 初sơ 二nhị 及cập 第đệ 十thập 。 中trung 間gian 並tịnh 略lược 。 故cố 云vân 乃nãi 至chí 。 又hựu 善thiện 下hạ 文văn 在tại 第đệ 二nhị 十thập 九cửu 。 彼bỉ 云vân 。 若nhược 見kiến 戒giới 戒giới 相tương/tướng 戒giới 因nhân 戒giới 果quả 戒giới 上thượng 戒giới 下hạ 戒giới 聚tụ 戒giới 一nhất 戒giới 。 二nhị 此thử 戒giới 彼bỉ 戒giới 戒giới 滅diệt 戒giới 等đẳng 戒giới 修tu 修tu 者giả 。 戒Giới 波Ba 羅La 蜜Mật 。 若nhược 有hữu 如như 是thị 見kiến 者giả 。 名danh 不bất 修tu 戒giới 。 釋thích 曰viết 。 見kiến 有hữu 戒giới 體thể 防phòng 止chỉ 戒giới 相tương/tướng 。 修tu 時thời 名danh 因nhân 成thành 時thời 名danh 果quả 。 聖thánh 上thượng 凡phàm 下hạ 多đa 戒giới 名danh 聚tụ 。 總tổng 一nhất 別biệt 二nhị 。 自tự 此thử 他tha 彼bỉ 。 息tức 過quá 名danh 滅diệt 餘dư 善thiện 名danh 等đẳng 。 修tu 上thượng 七thất 門môn 名danh 為vi 戒giới 修tu 。 修tu 人nhân 名danh 者giả 戒giới 能năng 到đáo 果quả 。 名danh 波Ba 羅La 蜜Mật 。 見kiến 如như 是thị 相tướng 。 名danh 不bất 修tu 戒giới 。 今kim 文văn 直trực 顯hiển 修tu 相tương/tướng 故cố 。 云vân 不bất 見kiến 等đẳng 也dã 。 定định 慧tuệ 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 者giả 。 謂vị 定định 定định 相tương/tướng 定định 因nhân 定định 果quả 等đẳng 。 例lệ 戒giới 釋thích 之chi 。 原nguyên 始thỉ 要yếu 終chung 者giả 。 始thỉ 因nhân 也dã 。 終chung 果quả 也dã 。 何hà 所sở 不bất 運vận 何hà 所sở 不bất 克khắc 者giả 。 大đại 因nhân 大đại 果quả 。 無vô 所sở 不bất 攝nhiếp 。 故cố 因nhân 運vận 萬vạn 善thiện 果quả 克khắc 萬vạn 德đức 。 因nhân 果quả 融dung 通thông 即tức 事sự 而nhi 理lý 。 一nhất 切thiết 下hạ 圓viên 因nhân 圓viên 果quả 遍biến 融dung 一nhất 切thiết 。 名danh 無vô 礙ngại 人nhân 。 生sanh 佛Phật 無vô 差sai 名danh 為vi 一nhất 道đạo 。 如như 是thị 修tu 證chứng 。 能năng 出xuất 二nhị 死tử 。 或hoặc 修tu 十thập 想tưởng 至chí 知tri 欲dục 者giả 。 並tịnh 在tại 第đệ 三tam 十thập 四tứ 卷quyển 也dã 。 經Kinh 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 若nhược 四tứ 眾chúng 能năng 修tu 十thập 想tưởng 。 當đương 知tri 是thị 人nhân 。 能năng 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。 一nhất 者giả 無vô 常thường 想tưởng 。 乃nãi 至chí 十thập 者giả 無vô 愛ái 想tưởng 。 知tri 根căn 知tri 欲dục 者giả 。 經Kinh 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 知tri 根căn 知tri 因nhân 知tri 攝nhiếp 知tri 增tăng 知tri 主chủ 知tri 導đạo 知tri 勝thắng 知tri 實thật 知tri 畢tất 竟cánh 者giả 。 則tắc 得đắc 名danh 為vi 。 清thanh 淨tịnh 梵Phạm 行hạnh 。 又hựu 云vân 。 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 根căn 本bổn 是thị 欲dục 因nhân 。 名danh 明minh 觸xúc 等đẳng 。 故cố 今kim 云vân 知tri 根căn 知tri 欲dục 也dã 。 接tiếp 小tiểu 接tiếp 通thông 者giả 。 小tiểu 即tức 三tam 藏tạng 以dĩ 圓viên 常thường 法pháp 。 接tiếp 引dẫn 兩lưỡng 教giáo 三tam 乘thừa 也dã 。 此thử 約ước 通thông 途đồ 接tiếp 引dẫn 。 故cố 云vân 接tiếp 小tiểu 。 若nhược 明minh 三tam 接tiếp 則tắc 不bất 通thông 六Lục 度Độ 菩Bồ 薩Tát 及cập 兩lưỡng 教giáo 二Nhị 乘Thừa 。 委ủy 明minh 如như 疏sớ/sơ 記ký 。 從tùng 漸tiệm 入nhập 頓đốn 者giả 。 以dĩ 地địa 前tiền 為vi 漸tiệm 登đăng 地địa 為vi 頓đốn 。 故cố 文văn 云vân 下hạ 引dẫn 迦Ca 葉Diếp 品phẩm 證chứng 別biệt 意ý 。 本bổn 立lập 道đạo 生sanh 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 本bổn 立lập 則tắc 諸chư 行hành 道Đạo 生sanh 。 涅Niết 槃Bàn 也dã 者giả 。 其kỳ 唯duy 行hành 之chi 本bổn 歟# 。 如như 無vô 下hạ 如như 無vô 綱cương 維duy 則tắc 綱cương 目mục 不bất 正chánh 也dã 。 綱cương 皮bì 喻dụ 涅Niết 槃Bàn 。 毛mao 目mục 喻dụ 諸chư 行hành 。 靡mĩ 無vô 也dã 。 要yếu 在tại 於ư 常thường 者giả 。 雖tuy 破phá 偏thiên 次thứ 第đệ 圓viên 融dung 三tam 行hành 不bất 同đồng 。 而nhi 常thường 果quả 無vô 別biệt 。 故cố 向hướng 文văn 云vân 。 雖tuy 三tam 不bất 同đồng 悉tất 以dĩ 常thường 為vi 宗tông 。 行hành 會hội 於ư 常thường 者giả 。 行hành 即tức 因nhân 常thường 即tức 果quả 。 能năng 顯hiển 下hạ 果quả 上thượng 所sở 顯hiển 理lý 也dã 。 即tức 前tiền 宗tông 本bổn 義nghĩa 。 故cố 知tri 宗tông 本bổn 約ước 理lý 宗tông 要yếu 約ước 智trí 宗tông 助trợ 約ước 行hành 。 以dĩ 此thử 尋tầm 文văn 義nghĩa 無vô 不bất 曉hiểu 。 七thất 曜diệu 謂vị 日nhật 月nguyệt 五ngũ 星tinh 也dã 。 北bắc 辰thần 者giả 。 荊kinh 州châu 星tinh 占chiêm 曰viết 。 北bắc 辰thần 一nhất 名danh 天thiên 關quan 。 一nhất 名danh 北bắc 極cực 。 北bắc 極cực 者giả 。 紫tử 宮cung 天thiên 座tòa 也dã 。 論luận 語ngữ 為vi 政chánh 以dĩ 德đức 。 譬thí 如như 北bắc 辰thần 居cư 其kỳ 所sở 。 而nhi 眾chúng 星tinh 拱củng 之chi 。 似tự 萬vạn 下hạ 尚thượng 書thư 曰viết 。 江giang 漢hán 朝triêu 宗tông 于vu 海hải 。 七thất 曜diệu 萬vạn 川xuyên 喻dụ 行hành 。 北bắc 辰thần 東đông 海hải 喻dụ 智trí 。 或hoặc 人nhân 下hạ 人nhân 理lý 教giáo 行hành 並tịnh 能năng 資tư 助trợ 。 令linh 分phần/phân 真chân 極cực 果quả 常thường 智trí 開khai 發phát 也dã 。 謂vị 依y 人nhân 聞văn 教giáo 。 依y 教giáo 修tu 行hành 。 以dĩ 行hành 契khế 理lý 。 由do 斯tư 四tứ 法pháp 得đắc 入nhập 分phần/phân 真chân 乃nãi 至chí 極cực 果quả 。 故cố 云vân 由do 助trợ 得đắc 力lực 。 或hoặc 道đạo 助trợ 者giả 。 道đạo 即tức 理lý 也dã 。 亦diệc 是thị 用dụng 偏thiên 人nhân 偏thiên 教giáo 等đẳng 為vi 助trợ 。 如như 止Chỉ 觀Quán 對đối 治trị 助trợ 開khai 中trung 說thuyết 。 如như 弊tệ 下hạ 即tức 如Như 來Lai 藏tạng 經kinh 喻dụ 也dã 。 彼bỉ 經Kinh 云vân 。 譬thí 如như 持trì 金kim 像tượng 。 行hành 詣nghệ 於ư 他tha 國quốc 。 裹khỏa 以dĩ 穢uế 弊tệ 物vật 。 棄khí 之chi 在tại 曠khoáng 野dã 。 天thiên 眼nhãn 見kiến 之chi 者giả 。 即tức 以dĩ 告cáo 眾chúng 人nhân 。 去khứ 穢uế 現hiện 真chân 像tượng 。 一nhất 切thiết 大đại 歡hoan 喜hỷ 。 我ngã 天thiên 眼nhãn 亦diệc 爾nhĩ 。 觀quán 彼bỉ 眾chúng 生sanh 類loại 。 惡ác 業nghiệp 煩phiền 惱não 纏triền 。 生sanh 死tử 備bị 眾chúng 苦khổ 。 又hựu 見kiến 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 無vô 明minh 塵trần 垢cấu 中trung 。 如Như 來Lai 性tánh 不bất 動động 。 無vô 能năng 毀hủy 壞hoại 者giả 。 力lực 士sĩ 下hạ 今kim 經kinh 喻dụ 也dã 。 額ngạch 珠châu 如như 前tiền 引dẫn 。 經kinh 寶bảo 藏tạng 者giả 。 如Như 來Lai 性tánh 品phẩm 云vân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 悉tất 有hữu 佛Phật 性tánh 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 常thường 為vì 無vô 量lượng 。 煩phiền 惱não 所sở 覆phú 。 是thị 故cố 眾chúng 生sanh 。 不bất 能năng 得đắc 見kiến 。 如như 貧bần 女nữ 舍xá 多đa 有hữu 真chân 金kim 之chi 藏tạng 。 家gia 人nhân 大đại 小tiểu 。 無vô 有hữu 知tri 者giả 。 井tỉnh 中trung 下hạ 經Kinh 云vân 。 如như 闇ám 室thất 中trung 井tỉnh 。 及cập 種chủng 種chủng 寶bảo 。 人nhân 亦diệc 知tri 有hữu 闇ám 故cố 不bất 見kiến 。 有hữu 善thiện 方phương 便tiện 。 然nhiên 大đại 明minh 燈đăng 。 照chiếu 之chi 得đắc 見kiến 。 是thị 人nhân 終chung 不bất 生sanh 念niệm 。 是thị 水thủy 及cập 寶bảo 。 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 涅Niết 槃Bàn 亦diệc 爾nhĩ 。 本bổn 自tự 有hữu 之chi 。 非phi 適thích 今kim 也dã 。 大đại 智trí 如Như 來Lai 以dĩ 善thiện 方phương 便tiện 。 然nhiên 智trí 慧tuệ 燈đăng 。 令linh 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 見kiến 涅Niết 槃Bàn 正chánh 因nhân 佛Phật 性tánh 。 附phụ 此thử 眾chúng 生sanh 者giả 。 由do 心tâm 神thần 不bất 斷đoạn 故cố 。 但đãn 約ước 下hạ 謂vị 其kỳ 理lý 元nguyên 一nhất 。 約ước 時thời 有hữu 異dị 故cố 云vân 兩lưỡng 時thời 異dị 。 或hoặc 作tác 若nhược 字tự 者giả 誤ngộ 。 本bổn 有hữu 下hạ 神thần 時thời 雖tuy 無vô 當đương 果quả 之chi 事sự 。 而nhi 有hữu 當đương 果quả 之chi 理lý 。

時thời 或hoặc 作tác 助trợ 者giả 誤ngộ 。 金kim 心tâm 即tức 等đẳng 覺giác 。 種chủng 覺giác 即tức 妙diệu 覺giác 。 明minh 乳nhũ 下hạ 乳nhũ 喻dụ 眾chúng 生sanh 。 酪lạc 喻dụ 佛Phật 性tánh 。 醪lao 煖noãn 喻dụ 修tu 行hành 。 醪lao 應ưng 作tác 撈# 。 謂vị 取thủ 酪lạc 必tất 撈# 攪giảo 也dã 。 應ưng 法Pháp 師sư 云vân 。 應ưng 作tác 酵# 古cổ 孝hiếu 切thiết 。 起khởi 酒tửu 麵miến 也dã 。 經kinh 文văn 多đa 作tác 醪lao 音âm 勞lao 。 三tam 蒼thương 說thuyết 文văn 皆giai 云vân 有hữu 滓chỉ 酒tửu 也dã 。 醪lao 非phi 字tự 體thể 。 胡hồ 麻ma 喻dụ 眾chúng 生sanh 。 油du 喻dụ 佛Phật 性tánh 。 擣đảo 壓áp 喻dụ 修tu 行hành 。 雙song 取thủ 二nhị 文văn 者giả 。 取thủ 如Như 來Lai 性tánh 文văn 證chứng 本bổn 有hữu 。 取thủ 師sư 子tử 吼hống 及cập 迦Ca 葉Diếp 文văn 證chứng 當đương 有hữu 。 又hựu 引dẫn 下hạ 即tức 迦Ca 葉Diếp 品phẩm 云vân 。 為vi 非phi 佛Phật 性tánh 說thuyết 為vi 佛Phật 性tánh 。 非phi 佛Phật 性tánh 者giả 。 謂vị 牆tường 壁bích 瓦ngõa 石thạch 。 此thử 師sư 但đãn 得đắc 簡giản 去khứ 木mộc 石thạch 之chi 文văn 。 豈khởi 識thức 依y 正chánh 互hỗ 融dung 之chi 理lý 。 當đương 知tri 木mộc 石thạch 剎sát 塵trần 悉tất 由do 心tâm 變biến 當đương 體thể 即tức 心tâm 。 我ngã 心tâm 成thành 佛Phật 即tức 剎sát 塵trần 俱câu 成thành 。 安an 有hữu 木mộc 石thạch 別biệt 居cư 心tâm 外ngoại 。 則tắc 非phi 本bổn 有hữu 之chi 用dụng 者giả 。 謂vị 眾chúng 生sanh 則tắc 有hữu 本bổn 有hữu 之chi 用dụng 。 木mộc 石thạch 則tắc 無vô 也dã 。 寧ninh 曉hiểu 因nhân 中trung 有hữu 依y 正chánh 互hỗ 融dung 之chi 理lý 。 果quả 上thượng 有hữu 依y 正chánh 互hỗ 融dung 之chi 事sự 耶da 。 因nhân 中trung 有hữu 果quả 過quá 者giả 。 斥xích 彼bỉ 所sở 解giải 過quá 同đồng 外ngoại 道đạo 。 若nhược 相tương 續tục 常thường 者giả 。 由do 因nhân 相tương 續tục 得đắc 至chí 果quả 故cố 。 亦diệc 應ưng 至chí 無vô 常thường 者giả 。 此thử 亦diệc 他tha 人nhân 不bất 了liễu 二nhị 鳥điểu 雙song 遊du 之chi 旨chỉ 。 故cố 有hữu 斯tư 難nạn/nan 。 若nhược 達đạt 雙song 遊du 則tắc 常thường 與dữ 無vô 常thường 。 二nhị 皆giai 理lý 具cụ 。 了liễu 因nhân 了liễu 本bổn 有hữu 等đẳng 者giả 。 了liễu 因nhân 是thị 智trí 照chiếu 本bổn 有hữu 性tánh 。 如như 燈đăng 照chiếu 物vật 。 生sanh 因nhân 是thị 福phước 從tùng 因nhân 至chí 果quả 。 如như 泥nê 成thành 瓶bình 。 鷸# 蚌# 下hạ 今kim 師sư 雙song 斥xích 二nhị 家gia 也dã 。 專chuyên 執chấp 者giả 。 不bất 許hứa 專chuyên 破phá 。 專chuyên 破phá 者giả 。 不bất 許hứa 專chuyên 執chấp 。 更cánh 互hỗ 是thị 非phi 其kỳ 猶do 鷸# 蚌# 。 而nhi 併tinh 為vi 今kim 師sư 漁ngư 父phụ 所sở 擒cầm 也dã 。 春xuân 秋thu 後hậu 語ngữ 第đệ 十thập 云vân 。 趙triệu 將tương 伐phạt 燕yên 。 蘇tô 代đại 為vi 燕yên 說thuyết 趙triệu 王vương 曰viết 。 臣thần 從tùng 外ngoại 來lai 過quá 小tiểu 水thủy 。 見kiến 蚌# 方phương 出xuất 暴bạo 。 而nhi 鷸# 啄trác 其kỳ 肉nhục 。 蚌# 夾giáp 其kỳ 喙uế 。 鷸# 曰viết 。 今kim 日nhật 不bất 雨vũ 明minh 日nhật 不bất 雨vũ 。 必tất 見kiến 蚌# 脯bô 。 蚌# 亦diệc 謂vị 鷸# 曰viết 。 今kim 日nhật 不bất 出xuất 明minh 日nhật 不bất 出xuất 。 必tất 見kiến 死tử 鷸# 。 兩lưỡng 者giả 不bất 相tương 捨xả 。 漁ngư 父phụ 得đắc 而nhi 併tinh 擒cầm 之chi 。 今kim 趙triệu 且thả 伐phạt 燕yên 。 燕yên 趙triệu 相tương/tướng 支chi 以dĩ 弊tệ 其kỳ 眾chúng 。 臣thần 恐khủng 強cường/cưỡng 秦tần 之chi 為vi 漁ngư 父phụ 也dã 。 故cố 願nguyện 大đại 王vương 熟thục 計kế 之chi 。 趙triệu 王vương 乃nãi 止chỉ 。 今kim 當đương 下hạ 雙song 斥xích 二nhị 家gia 。 初sơ 約ước 理lý 非phi 三tam 世thế 以dĩ 斥xích 專chuyên 執chấp 。 次thứ 約ước 適thích 緣duyên 四tứ 說thuyết 以dĩ 斥xích 專chuyên 破phá 。 初sơ 文văn 中trung 非phi 三tam 藏tạng 通thông 教giáo 之chi 宗tông 也dã 。 佛Phật 性tánh 之chi 名danh 不bất 在tại 二nhị 教giáo 故cố 。 工công 匠tượng 揆quỹ 則tắc 任nhậm 用dụng 者giả 。 揆quỹ 度độ 也dã 。 左tả 傳truyền 曰viết 。 山sơn 有hữu 木mộc 工công 則tắc 度độ 之chi 。 有hữu 本bổn 任nhậm 下hạ 闕khuyết 用dụng 字tự 。 矟sáo 用dụng 者giả 。 山sơn 卓trác 切thiết 。 埤# 蒼thương 云vân 。 矟sáo 長trường/trưởng 丈trượng 八bát 尺xích 。 或hoặc 作tác 槊sóc 。 俗tục 字tự 也dã 。 佛Phật 即tức 破phá 之chi 者giả 。 此thử 段đoạn 皆giai 師sư 子tử 吼hống 。 中trung 破phá 定định 性tánh 文văn 也dã 。 屒# 直trực 為vi 曲khúc 者giả 。 屒# 音âm 臣thần 字tự 誤ngộ 也dã 。 屒# 應ưng 作tác 熨# 。 下hạ 陳trần 如như 品phẩm 疏sớ/sơ 云vân 。 向hướng 時thời 曲khúc 者giả 。 任nhậm 机cơ 熨# 机cơ 直trực 為vi 床sàng 。 向hướng 時thời 直trực 者giả 為vi 床sàng 。 令linh 熨# 床sàng 曲khúc 為vi 机cơ 。 若nhược 專chuyên 下hạ 約ước 適thích 緣duyên 四tứ 說thuyết 。 以dĩ 斥xích 專chuyên 破phá 也dã 。 是thị 諸chư 佛Phật 法Pháp 界giới 者giả 。 法Pháp 界Giới 遍biến 攝nhiếp 四tứ 門môn 互hỗ 融dung 。 舊cựu 義nghĩa 下hạ 云vân 云vân 者giả 。 今kim 四tứ 句cú 互hỗ 融dung 不bất 同đồng 。 舊cựu 師sư 各các 執chấp 。 又hựu 約ước 理lý 非phi 四tứ 句cú 不bất 同đồng 。 專chuyên 執chấp 而nhi 隨tùy 機cơ 說thuyết 四tứ 不bất 同đồng 專chuyên 難nạn/nan 故cố 。 此thử 二nhị 家gia 悉tất 為vi 令linh 破phá 。 須tu 除trừ 惑hoặc 都đô 盡tận 等đẳng 者giả 。 惑hoặc 許hứa 漸tiệm 除trừ 理lý 須tu 頓đốn 見kiến 。 不bất 可khả 一nhất 期kỳ 等đẳng 者giả 由do 智trí 漸tiệm 滿mãn 故cố 理lý 漸tiệm 見kiến 。 三tam 云vân 下hạ 此thử 師sư 明minh 佛Phật 果Quả 在tại 二nhị 諦đế 外ngoại 。 故cố 真chân 可khả 漸tiệm 知tri 果quả 須tu 頓đốn 得đắc 。 既ký 不bất 下hạ 除trừ 惑hoặc 由do 見kiến 理lý 故cố 。 理lý 既ký 下hạ 以dĩ 理lý 體thể 圓viên 通thông 如như 太thái 虛hư 空không 。 不bất 可khả 分phần/phân 知tri 故cố 。 若nhược 初sơ 下hạ 反phản 覆phúc 詰cật 難nạn/nan 也dã 。 初sơ 既ký 稱xưng 後hậu 即tức 是thị 頓đốn 見kiến 。 則tắc 不bất 須tu 後hậu 見kiến 。 初sơ 不bất 稱xưng 後hậu 者giả 。 謂vị 初sơ 淺thiển 後hậu 深thâm 也dã 。 既ký 有hữu 淺thiển 深thâm 故cố 非phi 頓đốn 見kiến 。 然nhiên 第đệ 二nhị 師sư 但đãn 執chấp 漸tiệm 見kiến 。 恐khủng 彼bỉ 被bị 難nạn/nan 轉chuyển 計kế 於ư 頓đốn 。 故cố 此thử 遮già 之chi 。 如như 法Pháp 觀quán 佛Phật 等đẳng 者giả 。 佛Phật 即tức 佛Phật 果Quả 涅Niết 槃Bàn 即tức 真Chân 諦Đế 。 此thử 計kế 涅Niết 槃Bàn 在tại 真chân 不bất 同đồng 。 前tiền 師sư 謂vị 涅Niết 槃Bàn 是thị 俗tục 也dã 。 佛Phật 與dữ 涅Niết 槃Bàn 既ký 是thị 一nhất 相tương/tướng 。 不bất 應Ứng 真Chân 漸tiệm 見kiến 佛Phật 頓đốn 得đắc 。 引dẫn 華hoa 嚴nghiêm 者giả 。 彼bỉ 謂vị 即tức 俗tục 而nhi 真chân 故cố 可khả 分phần/phân 知tri 。 果quả 在tại 惑hoặc 外ngoại 不bất 即tức 生sanh 死tử 故cố 不bất 可khả 漸tiệm 得đắc 。 既ký 不bất 即tức 生sanh 死tử 。 豈khởi 非phi 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 異dị 耶da 。 以dĩ 佛Phật 果Quả 無vô 所sở 證chứng 但đãn 證chứng 涅Niết 槃Bàn 故cố 。 真chân 與dữ 下hạ 佛Phật 果Quả 所sở 證chứng 。 涅Niết 槃Bàn 即tức 是thị 真Chân 諦Đế 故cố 也dã 。 依y 此thử 知tri 是thị 執chấp 佛Phật 果Quả 不bất 出xuất 二nhị 諦đế 家gia 難nạn/nan 也dã 。 若nhược 以dĩ 今kim 家gia 會hội 通thông 並tịnh 是thị 通thông 義nghĩa 。 約ước 當đương 教giáo 則tắc 不bất 出xuất 二nhị 諦đế 。 約ước 被bị 接tiếp 見kiến 中trung 故cố 出xuất 二nhị 諦đế 。 今kim 明minh 下hạ 將tương 明minh 正chánh 義nghĩa 。 先tiên 斥xích 古cổ 師sư 諸chư 解giải 相tương/tướng 攻công 。 故cố 云vân 馳trì 逐trục 由do 是thị 諍tranh 計kế 水thủy 動động 妙diệu 理lý 珠châu 昏hôn 。 然nhiên 理lý 下hạ 文văn 有hữu 二nhị 。 初sơ 明minh 理lý 非phi 漸tiệm 頓đốn 。 次thứ 有hữu 因nhân 緣duyên 下hạ 明minh 漸tiệm 頓đốn 。 隨tùy 機cơ 約ước 理lý 則tắc 不bất 同đồng 執chấp 家gia 。 約ước 機cơ 則tắc 不bất 同đồng 難nạn/nan 家gia 。 寧ninh 得đắc 稱xưng 理lý 者giả 。 以dĩ 如như 理lý 而nhi 解giải 方phương 名danh 智trí 。 故cố 智trí 不bất 稱xưng 理lý 全toàn 是thị 邪tà 執chấp 。 如như 方phương 下hạ 如như 方phương 鑿tạc 入nhập 於ư 圓viên 柄bính 。 言ngôn 不bất 相tương 應ứng 也dã 。 不bất 見kiến 下hạ 不bất 見kiến 約ước 理lý 無vô 得đắc 約ước 智trí 。 俱câu 非phi 漸tiệm 頓đốn 。 能năng 所sở 一nhất 如như 故cố 。 不bất 見kiến 不bất 得đắc 而nhi 見kiến 而nhi 得đắc 。 明minh 宗tông 中trung 意ý 者giả 。 即tức 前tiền 文văn 云vân 。 初sơ 破phá 無vô 常thường 而nhi 修tu 常thường 。 即tức 是thị 以dĩ 圓viên 接tiếp 小tiểu 接tiếp 通thông 。 次thứ 以dĩ 大đại 涅Niết 槃Bàn 心tâm 修tu 無vô 常thường 。 次thứ 修tu 於ư 常thường 。 即tức 次thứ 第đệ 別biệt 意ý 後hậu 即tức 無vô 常thường 而nhi 修tu 於ư 常thường 。 即tức 圓viên 頓đốn 人nhân 。 雖tuy 三tam 不bất 同đồng 悉tất 以dĩ 常thường 為vi 宗tông 。 同đồng 歸quy 常thường 果quả 即tức 前tiền 二nhị 是thị 頓đốn 漸tiệm 。 後hậu 一nhất 是thị 頓đốn 頓đốn 。 所sở 接tiếp 藏tạng 通thông 及cập 別biệt 次thứ 第đệ 。 既ký 已dĩ 會hội 歸quy 則tắc 顯hiển 前tiền 教giáo 。 是thị 頓đốn 家gia 之chi 漸tiệm 頓đốn 。 乃nãi 無vô 差sai 漸tiệm 則tắc 有hữu 差sai 。 故cố 向hướng 云vân 無vô 差sai 別biệt 中trung 差sai 別biệt 。 以dĩ 解giải 行hành 俱câu 頓đốn 故cố 名danh 頓đốn 頓đốn 。 是thị 不bất 定định 觀quán 者giả 。 兼kiêm 前tiền 二nhị 句cú 及cập 後hậu 漸tiệm 漸tiệm 。 即tức 三tam 種chủng 止Chỉ 觀Quán 也dã 。 漸tiệm 更cánh 下hạ 謂vị 約ước 漸tiệm 漸tiệm 句cú 。 更cánh 自tự 開khai 四tứ 也dã 。 前tiền 文văn 但đãn 明minh 三tam 句cú 者giả 。 此thử 既ký 細tế 開khai 漸tiệm 漸tiệm 。 故cố 前tiền 闕khuyết 之chi 。 此thử 中trung 細tế 開khai 仍nhưng 闕khuyết 三tam 句cú 。 前tiền 後hậu 互hỗ 顯hiển 四tứ 句cú 咸hàm 足túc 。 漸tiệm 修tu 漸tiệm 見kiến 者giả 。 藏tạng 通thông 當đương 教giáo 修tu 行hành 見kiến 真chân 也dã 。 漸tiệm 修tu 頓đốn 見kiến 別biệt 教giáo 地địa 前tiền 。 漸tiệm 修tu 登đăng 地địa 頓đốn 見kiến 也dã 。 漸tiệm 修tu 頓đốn 漸tiệm 見kiến 者giả 。 別biệt 接tiếp 通thông 也dã 。 接tiếp 歸quy 地địa 前tiền 還hoàn 是thị 漸tiệm 見kiến 。 接tiếp 歸quy 登đăng 地địa 則tắc 是thị 頓đốn 見kiến 。 漸tiệm 修tu 非phi 頓đốn 漸tiệm 見kiến 者giả 。 圓viên 接tiếp 通thông 別biệt 也dã 。 異dị 前tiền 三tam 教giáo 故cố 非phi 頓đốn 漸tiệm 。 餘dư 三tam 亦diệc 可khả 解giải 者giả 。 謂vị 漸tiệm 頓đốn 頓đốn 漸tiệm 頓đốn 頓đốn 皆giai 各các 開khai 四tứ 。 準chuẩn 漸tiệm 配phối 釋thích 思tư 之chi 可khả 知tri 。 今kim 且thả 明minh 頓đốn 頓đốn 中trung 四tứ 義nghĩa 以dĩ 示thị 後hậu 學học 。 頓đốn 頓đốn 修tu 漸tiệm 見kiến 者giả 。 修tu 圓viên 頓đốn 發phát 藏tạng 通thông 三tam 乘thừa 境cảnh 也dã 。 頓đốn 頓đốn 修tu 頓đốn 見kiến 者giả 。 圓viên 修tu 圓viên 發phát 也dã 。 頓đốn 頓đốn 修tu 頓đốn 漸tiệm 見kiến 者giả 。 修tu 圓viên 頓đốn 發phát 別biệt 教giáo 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 也dã 。 頓đốn 頓đốn 修tu 非phi 頓đốn 漸tiệm 見kiến 者giả 。 約ước 理lý 故cố 雙song 非phi 亦diệc 是thị 發phát 煩phiền 惱não 等đẳng 境cảnh 也dã 。 照chiếu 境cảnh 之chi 用dụng 者giả 。 即tức 當đương 有hữu 用dụng 上thượng 有hữu 照chiếu 境cảnh 之chi 能năng 。 舌thiệt 爛lạn 口khẩu 中trung 事sự 蹟# 如như 疏sớ/sơ 記ký 。 當đương 說thuyết 如Như 來Lai 定định 是thị 無vô 為vi 者giả 。 體thể 用dụng 俱câu 是thị 無vô 為vi 也dã 。 那na 忽hốt 下hạ 責trách 彼bỉ 違vi 經kinh 。 光quang 宅trạch 云vân 下hạ 無vô 常thường 智trí 謂vị 凡phàm 夫phu 智trí 。 常thường 住trụ 境cảnh 謂vị 佛Phật 境cảnh 。 意ý 云vân 。 凡phàm 智trí 觀quán 佛Phật 既ký 不bất 逐trục 佛Phật 境cảnh 為vi 常thường 。 今kim 佛Phật 智trí 觀quán 凡phàm 豈khởi 逐trục 凡phàm 境cảnh 。 為vi 無vô 常thường 耶da 。 此thử 亦diệc 不bất 可khả 者giả 。 如như 大đại 論luận 云vân 。 若nhược 如như 法Pháp 觀quán 佛Phật 般Bát 若Nhã 與dữ 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 三tam 則tắc 一nhất 相tương/tướng 。 豈khởi 非phi 凡phàm 智trí 逐trục 佛Phật 境cảnh 為vi 常thường 耶da 。 若nhược 然nhiên 者giả 反phản 例lệ 佛Phật 智trí 逐trục 俗tục 境cảnh 。 為vi 無vô 常thường 也dã 。 作tác 九cửu 世thế 者giả 。 過quá 現hiện 未vị 各các 更cánh 開khai 三tam 也dã 。 欲dục 明minh 佛Phật 智trí 無vô 遷thiên 。 且thả 約ước 未vị 來lai 三tam 世thế 以dĩ 說thuyết 。

復phục 有hữu 當đương 現hiện 在tại 等đẳng 者giả 。 當đương 即tức 未vị 來lai 也dã 。 今kim 遂toại 來lai 等đẳng 者giả 。 謂vị 至chí 未vị 來lai 時thời 則tắc 未vị 來lai 成thành 現hiện 在tại 。 望vọng 今kim 成thành 過quá 去khứ 故cố 云vân 及cập 過quá 去khứ 。 例lệ 如như 今kim 日nhật 望vọng 明minh 日nhật 為vì 未vị 來lai 。 至chí 明minh 日nhật 時thời 今kim 日nhật 乃nãi 為vi 過quá 去khứ 。 若nhược 於ư 今kim 日nhật 併tinh 知tri 明minh 日nhật 之chi 事sự 。 則tắc 是thị 遍biến 知tri 三tam 世thế 。 以dĩ 今kim 日nhật 是thị 現hiện 在tại 明minh 日nhật 是thị 未vị 來lai 。 明minh 日nhật 望vọng 今kim 日nhật 是thị 過quá 去khứ 故cố 。 既ký 於ư 一nhất 念niệm 遍biến 照chiếu 故cố 非phi 逐trục 境cảnh 生sanh 滅diệt 。 此thử 亦diệc 下hạ 今kim 斥xích 照chiếu 。 當đương 知tri 已dĩ 息tức 者giả 。 今kim 照chiếu 正chánh 現hiện 在tại 故cố 。 向hướng 者giả 當đương 現hiện 在tại 智trí 已dĩ 息tức 也dã 。 豈khởi 不bất 生sanh 滅diệt 者giả 。 即tức 照chiếu 當đương 智trí 已dĩ 滅diệt 。 照chiếu 現hiện 智trí 方phương 生sanh 。 正chánh 是thị 無vô 常thường 也dã 。 文văn 中trung 照chiếu 當đương 智trí 。 或hoặc 作tác 知tri 者giả 字tự 誤ngộ 。 逆nghịch 照chiếu 者giả 。 反phản 觀quán 過quá 去khứ 名danh 逆nghịch 照chiếu 。 則tắc 知tri 向hướng 九cửu 世thế 家gia 約ước 未vị 來lai 三tam 世thế 。 是thị 順thuận 照chiếu 也dã 。 從tùng 初sơ 流lưu 來lai 者giả 。 流lưu 來lai 為vi 迷mê 真chân 起khởi 妄vọng 之chi 始thỉ 。 天thiên 子tử 登đăng 極cực 者giả 。 易dị 緯# 曰viết 。 天thiên 子tử 者giả 。 繼kế 天thiên 治trị 物vật 改cải 政chánh 一nhất 統thống 各các 得đắc 其kỳ 宜nghi 。 父phụ 天thiên 母mẫu 地địa 以dĩ 養dưỡng 人nhân 至chí 尊tôn 之chi 號hiệu 也dã 。 終chung 不bất 與dữ 境cảnh 相tướng 稱xưng 者giả 。 境cảnh 體thể 常thường 照chiếu 智trí 體thể 亦diệc 然nhiên 。 若nhược 後hậu 不bất 照chiếu 何hà 能năng 契khế 境cảnh 。 佛Phật 在tại 因nhân 日nhật 等đẳng 者giả 。 指chỉ 地địa 前tiền 為vi 在tại 因nhân 時thời 。 導đạo 發phát 初sơ 心tâm 者giả 。 謂vị 引dẫn 導đạo 開khai 發phát 初sơ 心tâm 眾chúng 生sanh 也dã 。 其kỳ 心tâm 便tiện 能năng 橫hoạnh/hoành 竪thụ 照chiếu 了liễu 。 但đãn 力lực 用dụng 微vi 劣liệt 未vị 能năng 周chu 廣quảng 。 故cố 云vân 數số 境cảnh 數số 時thời 。 數số 去khứ 聲thanh 。 三tam 四tứ 五ngũ 並tịnh 名danh 數số 。 若nhược 據cứ 下hạ 云vân 百bách 千thiên 萬vạn 展triển 轉chuyển 而nhi 增tăng 。 則tắc 數số 當đương 其kỳ 十thập 境cảnh 。 謂vị 十thập 方phương 故cố 橫hoạnh/hoành 。

時thời 謂vị 三tam 世thế 故cố 竪thụ 。 懸huyền 鏡kính 高cao 堂đường 者giả 。 梁lương 元nguyên 帝đế 講giảng 學học 碑bi 云vân 。 詳tường 其kỳ 懸huyền 鏡kính 高cao 堂đường 衢cù 罇# 待đãi 酌chước 。 或hoặc 改cải 堂đường 為vi 臺đài 者giả 非phi 。 萬vạn 物vật 在tại 空không 者giả 。 萬vạn 物vật 喻dụ 境cảnh 。 空không 喻dụ 佛Phật 智trí 。 況huống 復phục 下hạ 諦đế 智trí 三tam 一nhất 既ký 乃nãi 相tương/tướng 即tức 。 豈khởi 所sở 照chiếu 俗tục 境cảnh 能năng 照chiếu 俗tục 智trí 是thị 無vô 常thường 耶da 因nhân 中trung 聖thánh 人nhân 謂vị 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 也dã 。 亦diệc 冥minh 亦diệc 會hội 者giả 。 冥minh 約ước 體thể 一nhất 會hội 約ước 契khế 合hợp 故cố 。 冥minh 之chi 與dữ 會hội 其kỳ 義nghĩa 兩lưỡng 殊thù 。 第đệ 二nhị 下hạ 此thử 師sư 立lập 義nghĩa 。 復phục 破phá 開khai 善thiện 冥minh 一nhất 之chi 義nghĩa 。 二nhị 體thể 既ký 殊thù 者giả 。 佛Phật 智trí 有hữu 知tri 真Chân 諦Đế 無vô 知tri 。 有hữu 無vô 兩lưỡng 異dị 。 故cố 曰viết 體thể 殊thù 。 豈khởi 可khả 下hạ 責trách 開khai 善thiện 。 但đãn 會hội 下hạ 示thị 己kỷ 義nghĩa 會hội 極cực 為vi 冥minh 。 不bất 以dĩ 體thể 一nhất 為vi 冥minh 也dã 。 慧tuệ 印ấn 下hạ 引dẫn 證chứng 會hội 極cực 為vi 冥minh 。 寂tịch 亦diệc 冥minh 也dã 。 肇triệu 論luận 下hạ 即tức 般Bát 若Nhã 無vô 知tri 論luận 中trung 文văn 也dã 。 故cố 彼bỉ 論luận 云vân 。 用dụng 即tức 寂tịch 寂tịch 即tức 用dụng 。 用dụng 寂tịch 體thể 一nhất 也dã 。 佛Phật 雖tuy 知tri 幻huyễn 等đẳng 者giả 。 如như 下hạ 經kinh 中trung 長trưởng 者giả 難nạn/nan 佛Phật 云vân 。 瞿Cù 曇Đàm 知tri 幻huyễn 應ưng 是thị 幻huyễn 人nhân 。 佛Phật 反phản 問vấn 云vân 。 汝nhữ 知tri 旃chiên 陀đà 羅la 。 應ưng 即tức 是thị 旃chiên 陀đà 羅la 耶da 。 若nhược 其kỳ 非phi 者giả 。 如Như 來Lai 之chi 幻huyễn 。 豈khởi 是thị 幻huyễn 人nhân 。 若nhược 爾nhĩ 下hạ 依y 經kinh 顯hiển 義nghĩa 。 須tu 知tri 中trung 智trí 雙song 照chiếu 當đương 體thể 雙song 遮già 。 故cố 知tri 俗tục 不bất 冥minh 俗tục 真chân 不bất 同đồng 真chân 三tam 當đương 有hữu 。 起khởi 用dụng 下hạ 前tiền 列liệt 章chương 云vân 。 自tự 在tại 起khởi 用dụng 。 今kim 云vân 當đương 有hữu 者giả 。 謂vị 今kim 第đệ 三tam 即tức 是thị 第đệ 二nhị 。 當đương 有hữu 果quả 成thành 起khởi 自tự 在tại 用dụng 。 相tương/tướng 由do 明minh 義nghĩa 故cố 云vân 當đương 有hữu 起khởi 用dụng 。 望vọng 前tiền 列liệt 章chương 。 乃nãi 是thị 互hỗ 現hiện 。 疏sớ/sơ 中trung 此thử 例lệ 甚thậm 眾chúng 。 或hoặc 改cải 此thử 文văn 。 當đương 有hữu 為vi 自tự 在tại 者giả 非phi 。 且thả 約ước 三tam 種chủng 下hạ 即tức 三tam 輪luân 施thí 化hóa 也dã 。 不bất 思tư 議nghị 謂vị 芥giới 納nạp 須Tu 彌Di 。 即tức 身thân 輪luân 現hiện 通thông 。 二nhị 鳥điểu 雙song 遊du 謂vị 雙song 照chiếu 。 常thường 與dữ 無vô 常thường 即tức 心tâm 輪luân 。 鑒giám 機cơ 善thiện 惡ác 邪tà 正chánh 雙song 攝nhiếp 。 謂vị 聲thanh 教giáo 等đẳng 被bị 即tức 口khẩu 輪luân 說thuyết 法Pháp 也dã 。 不bất 思tư 議nghị 用dụng 者giả 。 四tứ 相tương/tướng 品phẩm 明minh 。 身thân 密mật 中trung 經Kinh 云vân 。

善thiện 男nam 子tử 。 是thị 大đại 涅Niết 槃Bàn 能năng 建kiến 大đại 義nghĩa 。 汝nhữ 等đẳng 今kim 當đương 。 至chí 心tâm 諦đế 聽thính 。 廣quảng 為vì 人nhân 說thuyết 。 莫mạc 生sanh 驚kinh 疑nghi 。 若nhược 有hữu 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 大đại 涅Niết 槃Bàn 。 須Tu 彌Di 山Sơn 王Vương 。 如như 是thị 高cao 廣quảng 。 悉tất 能năng 取thủ 令linh 入nhập 於ư 芥giới 子tử 。 其kỳ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 依y 須Tu 彌Di 者giả 。 亦diệc 不bất 迫bách 迮trách 。 無vô 往vãng 來lai 相tương/tướng 。 如như 本bổn 無vô 異dị 。 唯duy 應ưng 度độ 者giả 。 見kiến 是thị 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 須Tu 彌Di 山Sơn 。 納nạp 芥giới 子tử 中trung 。 復phục 還hoàn 安an 止chỉ 。 本bổn 所sở 住trú 處xứ 。 此thử 名danh 不bất 思tư 議nghị 用dụng 。 而nhi 古cổ 來lai 解giải 釋thích 七thất 家gia 不bất 同đồng 。 一nhất 云vân 下hạ 次thứ 第đệ 出xuất 七thất 家gia 義nghĩa 也dã 。 何hà 謂vị 神thần 通thông 者giả 。 但đãn 是thị 眾chúng 生sanh 自tự 見kiến 。 何hà 顯hiển 菩Bồ 薩Tát 神thần 通thông 。 況huống 經Kinh 云vân 如như 是thị 高cao 廣quảng 悉tất 能năng 取thủ 。 令linh 入nhập 芥giới 子tử 中trung 。 而nhi 此thử 師sư 云vân 其kỳ 實thật 不bất 入nhập 。 顯hiển 背bối/bội 佛Phật 言ngôn 。 三tam 解giải 下hạ 此thử 成thành 論luận 師sư 義nghĩa 。 下hạ 釋thích 四tứ 相tương/tướng 品phẩm 疏sớ/sơ 文văn 。 重trọng/trùng 破phá 此thử 論luận 師sư 意ý 云vân 。 此thử 是thị 聖thánh 人nhân 。 權quyền 巧xảo 於ư 凡phàm 不bất 解giải 。 故cố 云vân 既ký 是thị 不bất 可khả 思tư 議nghị 等đẳng 。 餘dư 者giả 下hạ 經kinh 所sở 談đàm 。 無vô 非phi 聖thánh 人nhân 境cảnh 界giới 。 既ký 皆giai 釋thích 義nghĩa 驗nghiệm 悉tất 解giải 知tri 。 那na 於ư 權quyền 巧xảo 獨độc 云vân 不bất 解giải 耶da 。 小tiểu 大đại 皆giai 空không 者giả 。 長trường/trưởng 沙sa 所sở 解giải 義nghĩa 與dữ 此thử 同đồng 。 彼bỉ 頌tụng 云vân 。 須Tu 彌Di 本bổn 不bất 有hữu 。 芥giới 子tử 本bổn 來lai 空không 。 將tương 空không 納nạp 不bất 有hữu 。 何hà 處xứ 不bất 相tương 容dung 。 若nhược 其kỳ 下hạ 破phá 也dã 。 況huống 大đại 小tiểu 相tương/tướng 入nhập 正chánh 論luận 事sự 用dụng 。 不bất 應ưng 以dĩ 皆giai 空không 約ước 理lý 釋thích 之chi 。 大đại 中trung 有hữu 小tiểu 性tánh 者giả 。 須Tu 彌Di 有hữu 芥giới 子tử 性tánh 故cố 能năng 小tiểu 。 小tiểu 中trung 有hữu 大đại 性tánh 者giả 。 芥giới 子tử 有hữu 須Tu 彌Di 性tánh 故cố 能năng 大đại 。 此thử 亦diệc 下hạ 破phá 此thử 解giải 凡phàm 有hữu 三tam 失thất 。 一nhất 同đồng 外ngoại 道đạo 。 二nhị 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 。 由do 執chấp 定định 性tánh 故cố 。 縱túng/tung 非phi 外ngoại 道đạo 還hoàn 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 有hữu 門môn 之chi 義nghĩa 。 故cố 云vân 又hựu 似tự 毘tỳ 曇đàm 三tam 不bất 成thành 妙diệu 用dụng 。 故cố 云vân 還hoàn 是thị 大đại 容dung 於ư 小tiểu 等đẳng 。 地địa 論luận 師sư 義nghĩa 大đại 約ước 與dữ 第đệ 四tứ 師sư 義nghĩa 同đồng 。 興hưng 皇hoàng 謂vị 法pháp 性tánh 本bổn 空không 絕tuyệt 大đại 小tiểu 相tương/tướng 。 故cố 云vân 本bổn 無vô 大đại 小tiểu 。 世thế 諦đế 虛hư 假giả 相tương 待đãi 而nhi 說thuyết 有hữu 大đại 小tiểu 名danh 。 其kỳ 體thể 無vô 異dị 。 但đãn 是thị 一nhất 有hữu 為vi 法pháp 耳nhĩ 。 小tiểu 是thị 大đại 小tiểu 者giả 。 芥giới 子tử 是thị 須Tu 彌Di 之chi 大đại 相tương/tướng 也dã 。 大đại 是thị 小tiểu 大đại 者giả 。 須Tu 彌Di 是thị 芥giới 子tử 之chi 大đại 相tương/tướng 也dã 。 既ký 是thị 一nhất 有hữu 為vi 法pháp 中trung 有hữu 此thử 二nhị 相tương/tướng 。 何hà 妨phương 相tương/tướng 入nhập 。 故cố 云vân 故cố 得đắc 相tương 容dung 。 大đại 不bất 自tự 大đại 等đẳng 者giả 。 須Tu 彌Di 自tự 無vô 大đại 相tương/tướng 。 待đãi 他tha 芥giới 子tử 之chi 小tiểu 為vi 大đại 相tương/tướng 也dã 。 小tiểu 不bất 自tự 小tiểu 等đẳng 者giả 。 芥giới 子tử 自tự 無vô 小tiểu 相tương/tướng 。 待đãi 他tha 須Tu 彌Di 之chi 大đại 為vi 小tiểu 相tương/tướng 也dã 。 故cố 墮đọa 外ngoại 道đạo 他tha 性tánh 之chi 執chấp 。 自tự 性tánh 下hạ 舉cử 前tiền 第đệ 五ngũ 師sư 。 況huống 斥xích 興hưng 皇hoàng 也dã 。 前tiền 解giải 云vân 大đại 中trung 有hữu 小tiểu 性tánh 小tiểu 中trung 有hữu 大đại 性tánh 。 即tức 是thị 自tự 性tánh 大đại 小tiểu 其kỳ 義nghĩa 甚thậm 巧xảo 。 尚thượng 己kỷ 被bị 破phá 。 況huống 今kim 作tác 他tha 解giải 其kỳ 義nghĩa 迂# 拙chuyết 耶da 。 今kim 明minh 下hạ 明minh 今kim 義nghĩa 二nhị 。 初sơ 依y 理lý 起khởi 用dụng 。 二nhị 用dụng 遍biến 法Pháp 界Giới 由do 分phần/phân 證chứng 妙diệu 理lý 故cố 。 有hữu 大đại 用dụng 而nhi 自tự 在tại 應ứng 機cơ 。 普phổ 周chu 十thập 界giới 故cố 。 有hữu 二nhị 文văn 。 初sơ 又hựu 二nhị 。 初sơ 理lý 絕tuyệt 四tứ 計kế 。 以dĩ 芥giới 子tử 之chi 小tiểu 須Tu 彌Di 之chi 大đại 。 二nhị 並tịnh 是thị 事sự 而nhi 此thử 事sự 即tức 理lý 。 並tịnh 絕tuyệt 四tứ 性tánh 。 豈khởi 同đồng 古cổ 師sư 。 文văn 中trung 先tiên 明minh 小tiểu 。 次thứ 以dĩ 大đại 例lệ 。 明minh 小tiểu 中trung 初sơ 句cú 明minh 不bất 自tự 生sanh 。 亦diệc 不bất 下hạ 明minh 不bất 他tha 生sanh 。 大đại 不bất 下hạ 此thử 二nhị 句cú 屬thuộc 推thôi 大đại 。 然nhiên 是thị 相tương 對đối 而nhi 來lai 以dĩ 此thử 段đoạn 正chánh 推thôi 小tiểu 。 故cố 下hạ 云vân 大đại 亦diệc 如như 是thị 。 方phương 是thị 明minh 大đại 也dã 。 因nhân 緣duyên 故cố 小tiểu 大đại 者giả 。 明minh 不bất 共cộng 生sanh 。 應ưng 以dĩ 上thượng 句cú 亦diệc 不bất 字tự 貫quán 下hạ 。 亦diệc 不bất 下hạ 明minh 不bất 無vô 因nhân 生sanh 。 不bất 在tại 下hạ 引dẫn 經kinh 以dĩ 證chứng 理lý 絕tuyệt 四tứ 計kế 也dã 。 內nội 自tự 外ngoại 他tha 兩lưỡng 中trung 間gian 共cộng 常thường 自tự 有hữu 無vô 因nhân 。 由do 此thử 妙diệu 理lý 本bổn 絕tuyệt 四tứ 執chấp 。 故cố 不bất 可khả 以dĩ 九cửu 界giới 心tâm 思tư 言ngôn 議nghị 也dã 。 大đại 亦diệc 下hạ 明minh 大đại 例lệ 小tiểu 可khả 見kiến 。 故cố 云vân 亦diệc 如như 是thị 。 通thông 達đạt 下hạ 明minh 依y 理lý 起khởi 用dụng 。 通thông 達đạt 此thử 理lý 者giả 。 通thông 達đạt 向hướng 明minh 絕tuyệt 四tứ 之chi 理lý 也dã 。 即tức 事sự 而nhi 真chân 者giả 。 達đạt 大đại 小tiểu 事sự 即tức 實thật 相tướng 理lý 。 唯duy 應ưng 度độ 者giả 。 即tức 能năng 感cảm 之chi 人nhân 見kiến 不bất 思tư 議nghị 等đẳng 。 即tức 能năng 應ưng 之chi 事sự 。 感cảm 應ứng 道đạo 交giao 以dĩ 所sở 見kiến 也dã 。 大đại 小tiểu 俱câu 言ngôn 。 不bất 思tư 議nghị 者giả 。 以dĩ 須Tu 彌Di 之chi 大đại 芥giới 子tử 之chi 小tiểu 。 俱câu 由do 心tâm 變biến 無vô 非phi 心tâm 性tánh 。 而nhi 此thử 心tâm 性tánh 本bổn 具cụ 依y 正chánh 心tâm 性tánh 既ký 一nhất 相tương/tướng 入nhập 何hà 疑nghi 。 但đãn 由do 在tại 迷mê 則tắc 無vô 外ngoại 用dụng 。 此thử 理lý 顯hiển 已dĩ 轉chuyển 變biến 無vô 方phương 。 內nội 則tắc 果quả 住trụ 楞lăng 嚴nghiêm 。 外ngoại 則tắc 建kiến 斯tư 大đại 義nghĩa 。 如như 經kinh 廣quảng 說thuyết 者giả 。 指chỉ 四tứ 相tương/tướng 品phẩm 。 一nhất 往vãng 下hạ 明minh 用dụng 遍biến 法Pháp 界Giới 。 在tại 於ư 道đạo 後hậu 者giả 。 唯duy 於ư 佛Phật 界giới 現hiện 變biến 也dã 。 其kỳ 理lý 實thật 通thông 者giả 。 謂vị 變biến 於ư 十thập 界giới 。 乃nãi 至chí 現hiện 地địa 獄ngục 身thân 等đẳng 。 乃nãi 至chí 下hạ 以dĩ 例lệ 善thiện 惡ác 等đẳng 用dụng 。 亦diệc 遍biến 十thập 界giới 菩Bồ 薩Tát 。 為vi 正chánh 下hạ 云vân 云vân 者giả 。 此thử 則tắc 九cửu 界giới 邪tà 正chánh 悉tất 為vi 佛Phật 界giới 。 非phi 邪tà 非phi 正chánh 。 所sở 攝nhiếp 下hạ 明minh 善thiện 惡ác 其kỳ 義nghĩa 例lệ 爾nhĩ 。 三tam 界giới 下hạ 例lệ 二nhị 鳥điểu 雙song 遊du 用dụng 。 亦diệc 遍biến 十thập 界giới 。 是thị 三tam 無vô 為vi 常thường 者giả 。 謂vị 虛hư 空không 擇trạch 滅diệt 非phi 擇trạch 滅diệt 。 通thông 舉cử 乃nãi 三tam 。 其kỳ 實thật 但đãn 證chứng 擇trạch 滅diệt 無vô 為vi 也dã 。 如như 疏sớ/sơ 記ký 。 以dĩ 真chân 空không 比tỉ 生sanh 死tử 故cố 真chân 空không 名danh 常thường 。 又hựu 二nhị 下hạ 菩Bồ 薩Tát 破phá 空không 出xuất 假giả 。 空không 既ký 可khả 破phá 。 故cố 二Nhị 乘Thừa 無vô 常thường 菩Bồ 薩Tát 是thị 常thường 。 常thường 無vô 常thường 雙song 用dụng 者giả 。 句cú 首thủ 合hợp 有hữu 二nhị 字tự 。 即tức 前tiền 例lệ 章chương 云vân 二nhị 。 二nhị 鳥điểu 雙song 遊du 用dụng 也dã 。 俱câu 亡vong 二nhị 邊biên 者giả 。 中trung 智trí 之chi 體thể 非phi 常thường 非phi 無vô 常thường 故cố 俱câu 亡vong 。 即tức 亡vong 而nhi 照chiếu 雙song 用dụng 二nhị 邊biên 。 而nhi 用dụng 有hữu 二nhị 異dị 一nhất 並tịnh 用dụng 。 如như 鳥điểu 喻dụ 品phẩm 以dĩ 鴛uyên 鴦ương 雙song 遊du 並tịnh 息tức 。 以dĩ 喻dụ 涅Niết 槃Bàn 二nhị 用dụng 。 同đồng 時thời 前tiền 後hậu 下hạ 二nhị 單đơn 用dụng 如như 已dĩ 前tiền 二nhị 用dụng 無vô 常thường 破phá 邪tà 常thường 。 今kim 經kinh 用dụng 真chân 常thường 破phá 無vô 常thường 。 喻dụ 以dĩ 倒đảo 瀉tả 病bệnh 無vô 不bất 盡tận 。 宜nghi 一nhất 下hạ 結kết 示thị 二nhị 意ý 。 用dụng 時thời 雖tuy 單đơn 佛Phật 意ý 必tất 並tịnh 。 故cố 知tri 單đơn 用dụng 不bất 失thất 雙song 遊du 。 用dụng 自tự 在tại 故cố 者giả 。 單đơn 並tịnh 適thích 宜nghi 也dã 。 善thiện 惡ác 下hạ 以dĩ 例lệ 攝nhiếp 善thiện 。 攝nhiếp 惡ác 亦diệc 是thị 雙song 遊du 。 不bất 妨phương 亦diệc 有hữu 單đơn 並tịnh 之chi 別biệt 。 故cố 云vân 或hoặc 雙song 用dụng 或hoặc 前tiền 後hậu 也dã 。 邪tà 即tức 外ngoại 道đạo 等đẳng 者giả 。 彼bỉ 品phẩm 之chi 初sơ 。 如Như 來Lai 始thỉ 告cáo 陳trần 如như 。 談đàm 五ngũ 陰ấm 常thường 住trụ 結kết 正chánh 觀quán 行hành 故cố 。 捨xả 無vô 常thường 色sắc 獲hoạch 得đắc 常thường 色sắc 等đẳng 。 能năng 如như 是thị 知tri 。 是thị 名danh 沙Sa 門Môn 。 名danh 婆Bà 羅La 門Môn 。 以dĩ 斥xích 外ngoại 道đạo 虛hư 假giả 詐trá 稱xưng 都đô 無vô 實thật 行hạnh 。 外ngoại 道đạo 聞văn 之chi 。 心tâm 生sanh 瞋sân 恚khuể 。 遂toại 索sách 論luận 議nghị 。 凡phàm 十thập 外ngoại 道đạo 。 其kỳ 第đệ 十thập 人nhân 即tức 弘hoằng 廣quảng 也dã 。 以dĩ 是thị 權quyền 人nhân 故cố 在tại 正chánh 攝nhiếp 。 故cố 經Kinh 云vân 。 是thị 婆Bà 羅La 門Môn 。 乃nãi 往vãng 過quá 去khứ 。 於ư 普Phổ 光Quang 明Minh 佛Phật 。 所sở 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 久cửu 已dĩ 通thông 達đạt 。 了liễu 知tri 法pháp 相tướng 。 為vì 眾chúng 生sanh 故cố 。 現hiện 處xứ 外ngoại 道đạo 。 邪tà 即tức 諸chư 魔ma 等đẳng 者giả 。 即tức 經Kinh 云vân 。 世Thế 尊Tôn 知tri 已dĩ 。 即tức 告cáo 陳trần 如như 。 阿A 難Nan 比Bỉ 丘Khâu 。 今kim 為vi 所sở 在tại 。

答đáp 言ngôn 。

阿A 難Nan 比Bỉ 丘Khâu 。 在tại 娑sa 羅la 林lâm 外ngoại 。 去khứ 此thử 太thái 會hội 。 十thập 二nhị 由do 旬tuần 。 而nhi 為vi 六lục 萬vạn 四tứ 千thiên 億ức 。 魔ma 之chi 所sở 嬈nhiễu 亂loạn 。 平bình 等đẳng 皆giai 攝nhiếp 者giả 。 非phi 但đãn 攝nhiếp 陳trần 如như 。 阿A 難Nan 亦diệc 攝nhiếp 。 外ngoại 道đạo 諸chư 魔ma 同đồng 歸quy 祕bí 藏tạng 也dã 。 若nhược 見kiến 此thử 意ý 等đẳng 者giả 。 謂vị 見kiến 不bất 思tư 議nghị 。 雙song 遊du 雙song 攝nhiếp 之chi 三tam 意ý 也dã 。 具cụ 此thử 三tam 者giả 。 名danh 自tự 在tại 用dụng 善thiện 巧xảo 。 四tứ 隨tùy 者giả 禪thiền 經kinh 名danh 隨tùy 大đại 論luận 名danh 悉tất 。 謂vị 隨tùy 樂nhạo 欲dục 隨tùy 便tiện 宜nghi 隨tùy 對đối 治trị 隨tùy 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 住trụ 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 者giả 。 謂vị 分phần/phân 住trụ 及cập 究cứu 竟cánh 住trụ 。 悉tất 能năng 起khởi 十thập 界giới 用dụng 。 故cố 云vân 種chủng 種chủng 示thị 現hiện 。 雖tuy 終chung 日nhật 示thị 現hiện 而nhi 不bất 離ly 楞lăng 嚴nghiêm 。 故cố 云vân 不bất 動động 法pháp 性tánh 。 其kỳ 見kiến 下hạ 見kiến 形hình 聞văn 聲thanh 俱câu 蒙mông 四tứ 益ích 。 若nhược 專chuyên 本bổn 用dụng 即tức 是thị 體thể 者giả 。 以dĩ 本bổn 用dụng 在tại 理lý 故cố 是thị 體thể 。 當đương 用dụng 在tại 果quả 故cố 是thị 宗tông 。 自tự 在tại 化hóa 他tha 故cố 是thị 用dụng 。 手thủ 出xuất 香hương 色sắc 乳nhũ 等đẳng 者giả 。 此thử 謂vị 觀quán 音âm 經kinh 文văn 也dã 。 今kim 約ước 觀quán 解giải 。 應ưng 以dĩ 兩lưỡng 手thủ 表biểu 二nhị 智trí 。 出xuất 乳nhũ 表biểu 說thuyết 教giáo 。 令linh 他tha 飽bão 滿mãn 法Pháp 味vị 也dã 。 舊cựu 醫y 偷thâu 教giáo 者giả 。 外ngoại 道đạo 偷thâu 佛Phật 教giáo 也dã 。 用dụng 佛Phật 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 之chi 名danh 。 故cố 云vân 竊thiết 取thủ 乳nhũ 名danh 。 不bất 解giải 下hạ 不bất 解giải 四tứ 德đức 真chân 義nghĩa 也dã 。 而nhi 為vi 下hạ 由do 不bất 解giải 四tứ 德đức 則tắc 起khởi 四tứ 倒đảo 。 妄vọng 計kế 念niệm 念niệm 相tương 續tục 為vi 常thường 。 妄vọng 計kế 人nhân 天thiên 悅duyệt 意ý 為vi 樂nhạo/nhạc/lạc 。 妄vọng 計kế 轉chuyển 動động 自tự 在tại 為vi 我ngã 。 妄vọng 計kế 薄bạc 皮bì 所sở 覆phú 臭xú 身thân 為vi 淨tịnh 。 由do 此thử 四tứ 事sự 所sở 誑cuống 而nhi 起khởi 四tứ 倒đảo 。 毒độc 亂loạn 下hạ 四tứ 倒đảo 毒độc 乳nhũ 悶muộn 亂loạn 真chân 心tâm 。 而nhi 傷thương 法Pháp 身thân 害hại 慧tuệ 命mạng 也dã 。 醎hàm 苦khổ 酢tạc 喻dụ 三tam 修tu 也dã 。 以dĩ 榍# 出xuất 榍# 者giả 。 又hựu 作tác 楔tiết 同đồng 。 先tiên 結kết 切thiết 。 說thuyết 文văn 楔tiết 櫼# 也dã 。 櫼# 子tử 林lâm 切thiết 。 以dĩ 正chánh 乳nhũ 之chi 楔tiết 。 出xuất 邪tà 乳nhũ 之chi 楔tiết 。 或hoặc 說thuyết 方phương 便tiện 法Pháp 者giả 。 以dĩ 小Tiểu 乘Thừa 無vô 常thường 治trị 邪tà 常thường 也dã 。 或hoặc 說thuyết 真chân 實thật 法Pháp 者giả 。 以dĩ 圓viên 常thường 治trị 無vô 常thường 也dã 。 此thử 即tức 別biệt 教giáo 十thập 行hành 隨tùy 機cơ 利lợi 他tha 。 如như 經kinh 者giả 。 即tức 哀ai 嘆thán 品phẩm 文văn 也dã 。 犢độc 喻dụ 佛Phật 也dã 。 得đắc 中trung 道Đạo 理lý 柔nhu 和hòa 善thiện 順thuận 名danh 調điều 善thiện 。 不bất 馳trì 空không 不bất 住trụ 有hữu 。 不bất 處xứ 涅Niết 槃Bàn 高cao 原nguyên 不bất 居cư 生sanh 死tử 下hạ 濕thấp 。 不bất 染nhiễm 真Chân 諦Đế 三tam 昧muội 。 如như 不bất 食thực 酒tửu 。 不bất 著trước 俗tục 諦đế 三tam 昧muội 。 如như 不bất 食thực 糟tao 。 泥Nê 洹Hoàn 智trí 易dị 得đắc 如như 滑hoạt 草thảo 。 分phân 別biệt 智trí 難nạn/nan 生sanh 如như 麥mạch 䴬# 。 特đặc 牛ngưu 無vô 乳nhũ 譬thí 無vô 慈từ 悲bi 。 明minh 佛Phật 有hữu 不bất 共cộng 慈từ 悲bi 。 革cách 凡phàm 成thành 聖thánh 者giả 。 此thử 約ước 別biệt 教giáo 革cách 地địa 前tiền 凡phàm 成thành 登đăng 地địa 聖thánh 。 亦diệc 革cách 下hạ 革cách 十Thập 地Địa 聖thánh 成thành 妙diệu 覺giác 無vô 上thượng 道Đạo 。 佛Phật 教giáo 下hạ 圓viên 信tín 圓viên 修tu 初sơ 後hậu 不bất 二nhị 。 故cố 云vân 即tức 得đắc 安an 住trụ 等đẳng 。 四tứ 出xuất 證chứng 義nghĩa 者giả 。 即tức 本bổn 無vô 今kim 有hữu 偈kệ 。 人nhân 師sư 名danh 為vi 四tứ 出xuất 偈kệ 。 亦diệc 名danh 四tứ 柱trụ 偈kệ 。 則tắc 涅Niết 槃Bàn 如như 室thất 四tứ 出xuất 如như 柱trụ 。 一nhất 出xuất 菩Bồ 薩Tát 品phẩm 。 二nhị 出xuất 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 。 三tam 出xuất 二nhị 十thập 五ngũ 卷quyển 。 四tứ 出xuất 二nhị 十thập 六lục 卷quyển 。 大đại 意ý 是thị 同đồng 而nhi 為vi 緣duyên 則tắc 異dị 。 一nhất 菩Bồ 薩Tát 釋thích 差sai 無vô 差sai 。 二nhị 釋thích 得đắc 無vô 得đắc 。 三tam 釋thích 有hữu 不bất 定định 有hữu 無vô 不bất 定định 無vô 。 四tứ 為vi 破phá 定định 性tánh 說thuyết 無vô 定định 性tánh 。 故cố 云vân 明minh 無vô 差sai 別biệt 差sai 別biệt 等đẳng 也dã 。 例lệ 此thử 說thuyết 之chi 。 無vô 咎cữu 者giả 。 例lệ 彼bỉ 四tứ 出xuất 說thuyết 乳nhũ 多đa 種chủng 。 邪tà 乳nhũ 名danh 乳nhũ 乳nhũ 者giả 以dĩ 生sanh 死tử 喻dụ 乳nhũ 。 涅Niết 槃Bàn 喻dụ 非phi 乳nhũ 。 凡phàm 夫phu 因nhân 果quả 俱câu 生sanh 故cố 名danh 乳nhũ 。 乳nhũ 子tử 何hà 須tu 惑hoặc 者giả 。 結kết 責trách 問vấn 者giả 。 子tử 謂vị 男nam 子tử 之chi 美mỹ 稱xưng 也dã 。 詣nghệ 師sư 學học 書thư 者giả 。 此thử 方phương 古cổ 者giả 子tử 生sanh 六lục 歲tuế 而nhi 教giáo 數số 與dữ 方phương 名danh 。 十thập 歲tuế 入nhập 小tiểu 學học 學học 六lục 甲giáp 書thư 計kế 之chi 事sự 。 則tắc 文văn 學học 之chi 謂vị 也dã 。 出xuất 欲dục 論luận 者giả 。 明minh 梵Phạm 天Thiên 出xuất 離ly 欲dục 界giới 也dã 。 釋thích 天thiên 即tức 忉Đao 利Lợi 也dã 。 倉thương 雅nhã 之chi 類loại 者giả 。 然nhiên 倉thương 雅nhã 多đa 種chủng 。 倉thương 有hữu 蒼thương 頡hiệt 篇thiên 埤# 倉thương 三tam 倉thương 。 雅nhã 有hữu 廣quảng 雅nhã 博bác 雅nhã 小tiểu 雅nhã 。 倉thương 即tức 人nhân 名danh 。 帝đế 王vương 世thế 紀kỷ 曰viết 。 黃hoàng 帝đế 垂thùy 衣y 裳thường 蒼thương 頡hiệt 造tạo 文văn 字tự 。 雅nhã 非phi 人nhân 名danh 。 爾nhĩ 近cận 也dã 。 博bác 於ư 聞văn 識thức 可khả 近cận 而nhi 取thủ 正chánh 。 故cố 曰viết 爾nhĩ 雅nhã 。 謝tạ 氏thị 正chánh 引dẫn 蒼thương 頡hiệt 以dĩ 證chứng 梵Phạm 佉khư 婁lâu 。 是thị 人nhân 名danh 。 雅nhã 則tắc 相tương/tướng 帶đái 而nhi 來lai 還hoàn 。 是thị 世thế 間gian 二nhị 字tự 者giả 。 例lệ 如như 此thử 方phương 蒼thương 雅nhã 二nhị 書thư 。 俱câu 說thuyết 文văn 字tự 詁# 訓huấn 之chi 義nghĩa 。 名danh 為vi 二nhị 字tự 。 是thị 則tắc 梵Phạm 是thị 一nhất 人nhân 。 佉khư 婁lâu 是thị 一nhất 人nhân 也dã 。 婆bà 和hòa 者giả 。 是thị 小tiểu 兒nhi 習tập 語ngữ 之chi 聲thanh 。 以dĩ 喻dụ 方phương 便tiện 小tiểu 教giáo 也dã 。 所sở 謂vị 有hữu 為vi 無vô 為vi 者giả 。 苦khổ 集tập 有hữu 為vi 道đạo 滅diệt 無vô 為vi 。 此thử 名danh 生sanh 滅diệt 二nhị 諦đế 為vi 二nhị 字tự 也dã 。 半bán 滿mãn 為vi 二nhị 字tự 者giả 。 前tiền 有hữu 為vi 無vô 為vi 。 合hợp 為vi 半bán 字tự 。 對đối 大đại 為vi 滿mãn 。 六lục 行hành 俱câu 明minh 者giả 。 勝thắng 劣liệt 各các 三tam 修tu 也dã 。 是thị 大Đại 乘Thừa 非phi 滿mãn 者giả 。 意ý 謂vị 涅Niết 槃Bàn 勝thắng 劣liệt 俱câu 談đàm 。 則tắc 是thị 大đại 小tiểu 滿mãn 足túc 故cố 稱xưng 滿mãn 也dã 。 法pháp 華hoa 廢phế 小tiểu 故cố 。 是thị 大đại 非phi 滿mãn 。 由do 是thị 無vô 常thường 者giả 。 由do 應ưng 作tác 猶do 。 謂vị 談đàm 常thường 住trụ 謂vị 在tại 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 此thử 都đô 下hạ 法pháp 華hoa 開khai 權quyền 顯hiển 實thật 。 超siêu 出xuất 諸chư 教giáo 已dĩ 今kim 當đương 說thuyết 。 最tối 為vi 第đệ 一nhất 。 卻khước 謂vị 非phi 滿mãn 。 世thế 間gian 相tướng 常thường 住trụ 。 知tri 法pháp 常thường 無vô 性tánh 。 顯hiển 談đàm 常thường 住trụ 卻khước 謂vị 無vô 常thường 。 非phi 聖thánh 反phản 經kinh 。 顛điên 亂loạn 已dĩ 甚thậm 。 不bất 可khả 與dữ 言ngôn 。 故cố 云vân 不bất 須tu 論luận 難nạn/nan 。 興hưng 皇hoàng 五ngũ 滿mãn 略lược 如như 疏sớ/sơ 記ký 。 彈đàn 小tiểu 褒bao 大đại 者giả 。 彈đàn 三tam 藏tạng 褒bao 三tam 教giáo 也dã 。 帶đái 半bán 者giả 。 帶đái 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 廢phế 半bán 明minh 滿mãn 者giả 。 若nhược 以dĩ 四tứ 教giáo 明minh 之chi 。 則tắc 後hậu 三tam 教giáo 俱câu 得đắc 滿mãn 名danh 。 若nhược 在tại 法pháp 華hoa 涅Niết 槃Bàn 。 則tắc 前tiền 三tam 悉tất 是thị 半bán 字tự 。 唯duy 圓viên 名danh 滿mãn 。 開khai 半bán 明minh 滿mãn 者giả 。 廢phế 約ước 相tương 待đãi 開khai 約ước 絕tuyệt 待đãi 。 故cố 知tri 半bán 滿mãn 二nhị 字tự 其kỳ 名danh 則tắc 通thông 其kỳ 義nghĩa 則tắc 異dị 。 須tu 跋bạt 此thử 云vân 善thiện 賢hiền 。 陳trần 如như 品phẩm 云vân 。 娑sa 羅la 林lâm 外ngoại 。 有hữu 一nhất 梵Phạm 志Chí 。 名danh 須tu 跋bạt 陀đà 。 年niên 百bách 二nhị 十thập 。 得đắc 非phi 想tưởng 定định 起khởi 涅Niết 槃Bàn 想tưởng 。 佛Phật 令linh 阿A 難Nan 召triệu 來lai 為vi 說thuyết 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦đế 。 得đắc 羅La 漢Hán 果Quả 。 彼bỉ 聞văn 圓viên 常thường 而nhi 證chứng 小tiểu 果quả 者giả 。 由do 小tiểu 半bán 即tức 大đại 滿mãn 故cố 。 明minh 於ư 常thường 住trụ 二nhị 字tự 者giả 。 如như 哀ai 嘆thán 品phẩm 。 又hựu 結kết 下hạ 約ước 五ngũ 時thời 結kết 為vi 四tứ 句cú 也dã 。 初sơ 句cú 是thị 鹿lộc 苑uyển 。 次thứ 句cú 法pháp 華hoa 涅Niết 槃Bàn 三tam 句cú 二nhị 味vị 。 四tứ 句cú 即tức 鹿lộc 苑uyển 已dĩ 前tiền 。 天thiên 教giáo 也dã 。 邪tà 三tam 下hạ 初sơ 約ước 邪tà 慧tuệ 釋thích 。 次thứ 約ước 邪tà 禪thiền 釋thích 。 如như 執chấp 掣xiết 電điện 速tốc 滅diệt 喻dụ 妄vọng 常thường 非phi 久cửu 住trụ 飛phi 蛾nga 起khởi 火hỏa 喻dụ 妄vọng 樂nhạo/nhạc/lạc 唯duy 是thị 苦khổ 。 蠶tằm 繭kiển 自tự 縛phược 喻dụ 妄vọng 我ngã 非phi 自tự 在tại 。 追truy 求cầu 下hạ 明minh 由do 起khởi 邪tà 執chấp 。 故cố 追truy 求cầu 五ngũ 塵trần 。 亦diệc 是thị 下hạ 約ước 邪tà 禪thiền 釋thích 。 此thử 即tức 六lục 行hành 觀quán 也dã 。 外ngoại 道đạo 於ư 初sơ 禪thiền 覺giác 觀quán 支chi 中trung 。 厭yếm 離ly 覺giác 觀quán 以dĩ 初sơ 禪thiền 為vi 苦khổ 麁thô 障chướng 二nhị 法pháp 。 動động 亂loạn 定định 心tâm 故cố 苦khổ 。 從tùng 二nhị 法pháp 生sanh 喜hỷ 樂lạc 故cố 麁thô 。 二nhị 法pháp 翳ế 上thượng 定định 故cố 障chướng 。 二nhị 禪thiền 異dị 此thử 名danh 勝thắng 妙diệu 出xuất 。 修tu 上thượng 三tam 禪thiền 四tứ 空không 皆giai 爾nhĩ 。 此thử 厭yếm 三tam 欣hân 三tam 亦diệc 得đắc 名danh 邪tà 三tam 修tu 也dã 。 能năng 破phá 欲dục 染nhiễm 下hạ 明minh 三tam 修tu 有hữu 破phá 惑hoặc 之chi 功công 。 染nhiễm 即tức 是thị 貪tham 。 遊du 諸chư 覺giác 華hoa 者giả 。 七thất 覺giác 如như 華hoa 故cố 云vân 覺giác 華hoa 。 又hựu 邪tà 修tu 下hạ 哀ai 嘆thán 品phẩm 文văn 。 但đãn 有hữu 新tân 舊cựu 兩lưỡng 伊y 。 今kim 以dĩ 義nghĩa 加gia 世thế 伊y 及cập 非phi 新tân 非phi 故cố 伊y 。 例lệ 前tiền 一nhất 乳nhũ 多đa 種chủng 分phân 別biệt 。 智trí 論luận 明minh 四tứ 依y 菩Bồ 薩Tát 依y 義nghĩa 立lập 名danh 。 名danh 為vi 法Pháp 施thí 。 此thử 其kỳ 例lệ 也dã 。 然nhiên 經kinh 以dĩ 舊cựu 伊y 喻dụ 外ngoại 。 今kim 既ký 義nghĩa 立lập 世thế 伊y 。 故cố 以dĩ 舊cựu 伊y 之chi 名danh 。 以dĩ 名danh 二Nhị 乘Thừa 也dã 。 別biệt 有hữu 疏sớ/sơ 本bổn 者giả 。 開khai 淨tịnh 名danh 前tiền 玄huyền 以dĩ 為vi 三tam 部bộ 。 謂vị 四tứ 悉tất 四tứ 卷quyển 。 四tứ 教giáo 四tứ 卷quyển 。 三tam 觀quán 兩lưỡng 卷quyển 。 今kim 指chỉ 四tứ 教giáo 也dã 。 謂vị 戒giới 定định 慧tuệ 藏tạng 者giả 。 即tức 是thị 律luật 藏tạng 詮thuyên 戒giới 。 經kinh 藏tạng 詮thuyên 定định 。 論luận 藏tạng 詮thuyên 慧tuệ 。 藏tạng 有hữu 三tam 別biệt 故cố 云vân 三tam 藏tạng 。 此thử 是thị 合hợp 字tự 解giải 義nghĩa 。 四tứ 念niệm 處xứ 中trung 謂vị 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 言ngôn 三tam 經kinh 律luật 論luận 。 故cố 言ngôn 藏tạng 者giả 。 即tức 分phần/phân 字tự 解giải 義nghĩa 也dã 。 為vi 彼bỉ 嬰anh 兒nhi 等đẳng 者giả 。 三tam 乘thừa 悉tất 名danh 嬰anh 兒nhi 。 歷lịch 修tu 三tam 學học 如như 登đăng 梯thê 隥đặng 。 畏úy 憚đạn 長trường 遠viễn 者giả 。 不bất 能năng 行hành 五ngũ 百bách 由do 旬tuần 也dã 。 止chỉ 息tức 化hóa 城thành 者giả 。 偏thiên 約ước 二Nhị 乘Thừa 以dĩ 說thuyết 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 因nhân 中trung 不bất 入nhập 至chí 果quả 方phương 入nhập 。 菩Bồ 薩Tát 下hạ 此thử 指chỉ 圓viên 頓đốn 菩Bồ 薩Tát 。 修tu 小tiểu 三tam 學học 以dĩ 為vi 助trợ 道đạo 。 亦diệc 是thị 漸tiệm 次thứ 止Chỉ 觀Quán 行hành 人nhân 也dã 。 下hạ 明minh 通thông 別biệt 亦diệc 爾nhĩ 。 浮phù 囊nang 是thị 小tiểu 戒giới 。 白bạch 骨cốt 是thị 小tiểu 定định 。 八bát 苦khổ 是thị 小tiểu 慧tuệ 。 近cận 遠viễn 俱câu 通thông 者giả 。 鈍độn 根căn 近cận 通thông 偏thiên 真chân 。 利lợi 根căn 遠viễn 通thông 中trung 道đạo 。 即tức 受thọ 接tiếp 人nhân 也dã 。 若nhược 能năng 下hạ 借tá 彼bỉ 法pháp 華hoa 開khai 小tiểu 之chi 文văn 。 以dĩ 成thành 通thông 人nhân 受thọ 接tiếp 之chi 義nghĩa 。 所sở 行hành 事sự 理lý 者giả 。 事sự 則tắc 塵trần 劫kiếp 修tu 行hành 入nhập 空không 出xuất 假giả 。 理lý 則tắc 初sơ 心tâm 知tri 中trung 登đăng 地địa 開khai 發phát 故cố 。 非phi 兩lưỡng 教giáo 三tam 乘thừa 所sở 知tri 。 兩lưỡng 教giáo 菩Bồ 薩Tát 所sở 證chứng 真chân 理lý 。 既ký 同đồng 二Nhị 乘Thừa 故cố 。 悉tất 在tại 二Nhị 乘Thừa 所sở 攝nhiếp 。 故cố 上thượng 云vân 不bất 與dữ 二Nhị 乘Thừa 共cộng 。 顯hiển 前tiền 菩Bồ 薩Tát 與dữ 二Nhị 乘Thừa 共cộng 。 是thị 彼bỉ 境cảnh 界giới 也dã 。 非phi 諸chư 二Nhị 乘Thừa 。 下hạ 地địa 所sở 知tri 者giả 。 圓viên 融dung 三tam 諦đế 之chi 教giáo 非phi 兩lưỡng 教giáo 二Nhị 乘Thừa 非phi 別biệt 教giáo 下hạ 地địa 所sở 知tri 也dã 。 下hạ 地địa 即tức 地địa 前tiền 也dã 。 證chứng 道đạo 同đồng 圓viên 則tắc 有hữu 知tri 分phần/phân 。 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 者giả 。 三tam 教giáo 互hỗ 有hữu 淺thiển 深thâm 。 圓viên 教giáo 唯duy 深thâm 菩Bồ 薩Tát 備bị 修tu 四tứ 教giáo 。 故cố 云vân 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 。 即tức 是thị 漸tiệm 頓đốn 之chi 教giáo 等đẳng 者giả 。 歷lịch 三tam 教giáo 偏thiên 漸tiệm 至chí 圓viên 頓đốn 故cố 。 故cố 名danh 漸tiệm 頓đốn 漸tiệm 圓viên 也dã 。 此thử 乃nãi 文văn 中trung 一nhất 種chủng 者giả 。 即tức 次thứ 第đệ 五ngũ 行hành 從tùng 漸tiệm 至chí 圓viên 。 於ư 三tam 種chủng 止Chỉ 觀Quán 中trung 。 即tức 次thứ 第đệ 止Chỉ 觀Quán 也dã 。

復phục 有hữu 下hạ 一nhất 行hành 即tức 不bất 次thứ 第đệ 五ngũ 行hành 也dã 。 於ư 三tam 種chủng 止Chỉ 觀Quán 中trung 即tức 圓viên 頓đốn 止Chỉ 觀Quán 也dã 。 發phát 軫# 者giả 。 文văn 選tuyển 曰viết 。 發phát 軫# 清thanh 洛lạc 汭# 。 注chú 云vân 。 軫# 車xa 也dã 。 言ngôn 發phát 車xa 洛lạc 陽dương 也dã 。 今kim 以dĩ 發phát 軫# 喻dụ 初sơ 修tu 也dã 。 更cánh 無vô 別biệt 異dị 者giả 。 圓viên 法pháp 無vô 別biệt 從tùng 漸tiệm 入nhập 故cố 名danh 漸tiệm 圓viên 。 非phi 謂vị 圓viên 有hữu 漸tiệm 頓đốn 之chi 異dị 。 通thông 是thị 雜tạp 藏tạng 者giả 。 以dĩ 當đương 教giáo 三tam 乘thừa 及cập 被bị 接tiếp 者giả 。 其kỳ 人nhân 不bất 一nhất 故cố 稱xưng 雜tạp 也dã 。 正chánh 譬thí 說thuyết 教giáo 次thứ 第đệ 者giả 。 以dĩ 從tùng 牛ngưu 初sơ 出xuất 於ư 乳nhũ 。 譬thí 佛Phật 出xuất 世thế 先tiên 說thuyết 華hoa 嚴nghiêm 。 乃nãi 至chí 最tối 後hậu 。 變biến 成thành 醍đề 醐hồ 。 譬thí 佛Phật 最tối 後hậu 說thuyết 法Pháp 。 華hoa 涅Niết 槃Bàn 也dã 。 如như 第đệ 十thập 三tam 卷quyển 中trung 說thuyết 。 不bất 應ưng 以dĩ 淺thiển 深thâm 意ý 取thủ 者giả 。 不bất 應ưng 謂vị 乳nhũ 等đẳng 定định 淺thiển 。 則tắc 以dĩ 華hoa 嚴nghiêm 等đẳng 為vi 劣liệt 。 醍đề 醐hồ 定định 深thâm 則tắc 以dĩ 涅Niết 槃Bàn 為vi 勝thắng 。 須tu 知tri 約ước 次thứ 第đệ 相tương 生sanh 。 故cố 有hữu 五ngũ 味vị 。 而nhi 諸chư 味vị 中trung 悉tất 有hữu 圓viên 融dung 故cố 無vô 勝thắng 劣liệt 。 鹿lộc 苑uyển 顯hiển 無vô 祕bí 密mật 亦diệc 有hữu 此thử 亦diệc 不bất 約ước 開khai 未vị 開khai 。 別biệt 以dĩ 分phần/phân 勝thắng 劣liệt 也dã 。 若nhược 謂vị 下hạ 廣quảng 引dẫn 諸chư 文văn 用dụng 破phá 定định 執chấp 。 所sở 喻dụ 淺thiển 深thâm 之chi 見kiến 。 四tứ 味vị 若nhược 淺thiển 不bất 應ưng 喻dụ 深thâm 。 醍đề 醐hồ 若nhược 深thâm 不bất 應ưng 喻dụ 淺thiển 。 醫y 占chiêm 王vương 病bệnh 等đẳng 者giả 。 醫y 喻dụ 佛Phật 。 王vương 喻dụ 眾chúng 生sanh 。 病bệnh 喻dụ 執chấp 無vô 常thường 。 乳nhũ 喻dụ 今kim 經kinh 。 以dĩ 常thường 藥dược 破phá 無vô 常thường 病bệnh 也dã 。 甜điềm 酥tô 八bát 味vị 者giả 。 乳nhũ 酪lạc 時thời 淡đạm 醍đề 醐hồ 時thời 濃nồng 。 酥tô 居cư 中trung 間gian 故cố 具cụ 眾chúng 味vị 。 一nhất 生sanh 味vị 。 二nhị 熟thục 味vị 。 三tam 酥tô 味vị 。 四tứ 漿tương 味vị 。 五ngũ 乳nhũ 味vị 。 六lục 甜điềm 味vị 。 七thất 淡đạm 味vị 。 八bát 膩nị 味vị 。 以dĩ 喻dụ 涅Niết 槃Bàn 具cụ 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 恆hằng 安an 無vô 垢cấu 清thanh 涼lương 不bất 老lão 不bất 死tử 。 之chi 八bát 德đức 也dã 。 況huống 其kỳ 深thâm 矣hĩ 者giả 。 況huống 比tỉ 也dã 。 不bất 可khả 言ngôn 深thâm 者giả 。 既ký 喻dụ 二Nhị 乘Thừa 其kỳ 法pháp 乃nãi 淺thiển 。 如như 血huyết 變biến 為vi 乳nhũ 者giả 。 無vô 明minh 即tức 明minh 如như 血huyết 變biến 乳nhũ 。 從tùng 法Pháp 界Giới 體thể 至chí 界giới 法pháp 者giả 。 即tức 依y 圓viên 頓đốn 理lý 。 說thuyết 圓viên 頓đốn 教giáo 也dã 。

涅Niết 槃Bàn 玄huyền 義nghĩa 發phát 源nguyên 機cơ 要yếu 卷quyển 第đệ 三tam 。

Print Friendly, PDF & Email