攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 釋Thích
Quyển 5
世Thế 親Thân 菩Bồ 薩Tát 釋Thích 陳Trần 真Chân 諦Đế 譯Dịch

攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 釋Thích 卷quyển 第đệ 五ngũ

世thế 親thân 菩Bồ 薩Tát 釋thích

陳trần 天Thiên 竺Trúc 三tam 藏tạng 真Chân 諦Đế 譯dịch

釋thích 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 第đệ 二nhị 之chi 一nhất

相tương/tướng 章chương 第đệ 一nhất

此thử 義nghĩa 有hữu 四tứ 章chương 。 一nhất 相tương/tướng 。 二nhị 差sai 別biệt 。 三tam 分phân 別biệt 。 四tứ 顯hiển 了liễu 意ý 依y 。

論luận 曰viết 。 如như 此thử 已dĩ 說thuyết 應ưng 知tri 依y 止chỉ 勝thắng 相tương/tướng 。 云vân 何hà 應ưng 知tri 。 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 說thuyết 次thứ 第đệ 有hữu 十thập 義nghĩa 。 已dĩ 釋thích 第đệ 一nhất 依y 止chỉ 勝thắng 相tương/tướng 。 次thứ 應ưng 釋thích 第đệ 二nhị 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 。 此thử 義nghĩa 有hữu 幾kỷ 數số 。 有hữu 何hà 名danh 有hữu 何hà 相tương/tướng 。 此thử 三tam 云vân 何hà 可khả 見kiến 。

論luận 曰viết 。 此thử 應ưng 知tri 相tương/tướng 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 種chủng 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 答đáp 前tiền 三tam 問vấn 。 明minh 略lược 說thuyết 第đệ 二nhị 勝thắng 相tương/tướng 數số 有hữu 三tam 。 即tức 是thị 三tam 名danh 三tam 相tương/tướng 。 何hà 等đẳng 為vi 三tam 。

論luận 曰viết 。 一nhất 依y 他tha 性tánh 相tướng 。 二nhị 分phần 別biệt 性tánh 相tướng 。 三tam 真chân 實thật 性tánh 相tướng 。

釋thích 曰viết 。 此thử 語ngữ 先tiên 顯hiển 數số 三tam 及cập 三tam 數số 所sở 目mục 之chi 名danh 。 三tam 相tương 次thứ 後hậu 文văn 別biệt 解giải 。 一nhất 二nhị 三tam 是thị 數số 。 依y 他tha 分phân 別biệt 真chân 實thật 是thị 名danh 。

論luận 曰viết 。 依y 他tha 性tánh 相tướng 者giả 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 釋thích 三tam 相tương/tướng 。

論luận 曰viết 。 本bổn 識thức 為vi 種chủng 子tử 。 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 所sở 攝nhiếp 諸chư 識thức 差sai 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 由do 本bổn 識thức 能năng 變biến 異dị 作tác 十thập 一nhất 識thức 。 本bổn 識thức 即tức 是thị 十thập 一nhất 識thức 種chủng 子tử 。 十thập 一nhất 識thức 既ký 異dị 故cố 言ngôn 差sai 別biệt 。 分phân 別biệt 是thị 識thức 性tánh 。 識thức 性tánh 何hà 所sở 分phân 別biệt 。 分phân 別biệt 無vô 為vi 有hữu 故cố 言ngôn 虛hư 妄vọng 。 分phân 別biệt 為vi 因nhân 。 虛hư 妄vọng 為vi 果quả 。 由do 虛hư 妄vọng 果quả 得đắc 顯hiển 分phân 別biệt 因nhân 。 以dĩ 此thử 分phân 別biệt 性tánh 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 諸chư 識thức 皆giai 盡tận 。

論luận 曰viết 。 何hà 者giả 為vi 差sai 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 不bất 問vấn 通thông 性tánh 。 但đãn 問vấn 諸chư 識thức 差sai 別biệt 。

論luận 曰viết 。 謂vị 身thân 識thức 。 身thân 者giả 識thức 。 受thọ 者giả 識thức 。 應ưng 受thọ 識thức 。 正chánh 受thọ 識thức 。 世thế 識thức 數số 識thức 。 處xử 識thức 言ngôn 說thuyết 識thức 。 自tự 他tha 差sai 別biệt 識thức 。 善thiện 惡ác 兩lưỡng 道đạo 生sanh 死tử 識thức 。 身thân 識thức 身thân 者giả 識thức 。 受thọ 者giả 識thức 。 應ưng 受thọ 識thức 。 正chánh 受thọ 識thức 。 世thế 識thức 數số 識thức 處xứ 識thức 。 言ngôn 說thuyết 識thức 。 如như 此thử 等đẳng 識thức 。 因nhân 言ngôn 說thuyết 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 。 自tự 他tha 差sai 別biệt 識thức 。 因nhân 我ngã 見kiến 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 。 善thiện 惡ác 兩lưỡng 道đạo 生sanh 死tử 識thức 。 因nhân 有hữu 分phần/phân 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 身thân 識thức 謂vị 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 界giới 。 身thân 者giả 識thức 謂vị 染nhiễm 污ô 識thức 。 受thọ 者giả 識thức 謂vị 意ý 界giới 。 應ưng 受thọ 識thức 謂vị 色sắc 等đẳng 六lục 外ngoại 界giới 。 正chánh 受thọ 識thức 謂vị 六lục 識thức 界giới 。 世thế 識thức 謂vị 生sanh 死tử 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 識thức 。 數số 識thức 謂vị 從tùng 一nhất 乃nãi 至chí 阿a 僧tăng 祇kỳ 數số 識thức 。 處xử 識thức 謂vị 器khí 世thế 界giới 識thức 。 言ngôn 說thuyết 識thức 謂vị 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 識thức 。 如như 此thử 九cửu 識thức 是thị 應ưng 知tri 依y 止chỉ 。 言ngôn 說thuyết 熏huân 習tập 差sai 別biệt 為vi 因nhân 。 自tự 他tha 差sai 別biệt 識thức 者giả 。 謂vị 自tự 他tha 依y 止chỉ 差sai 別biệt 識thức 。 我ngã 見kiến 熏huân 習tập 為vi 因nhân 。 善thiện 惡ác 兩lưỡng 道đạo 。 生sanh 死tử 識thức 者giả 。 謂vị 生sanh 死tử 道đạo 多đa 種chủng 差sai 別biệt 識thức 。 有hữu 分phần/phân 熏huân 習tập 為vi 因nhân 。

論luận 曰viết 。 由do 如như 此thử 等đẳng 識thức 。 一nhất 切thiết 界giới 道đạo 煩phiền 惱não 所sở 攝nhiếp 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 切thiết 界giới 即tức 三tam 界giới 十thập 八bát 界giới 。 一nhất 切thiết 道đạo 即tức 六lục 道đạo 。 於ư 此thử 界giới 此thử 道đạo 中trung 有hữu 三tam 煩phiền 惱não 。 即tức 惑hoặc 業nghiệp 果quả 報báo 此thử 三tam 亦diệc 名danh 煩phiền 惱não 。 亦diệc 名danh 為vi 濁trược 。 俗tục 諦đế 不bất 出xuất 此thử 等đẳng 法pháp 。 即tức 以dĩ 前tiền 十thập 一nhất 識thức 攝nhiếp 此thử 等đẳng 法pháp 。 以dĩ 其kỳ 同đồng 性tánh 故cố 得đắc 相tương/tướng 攝nhiếp 。

論luận 曰viết 。 依y 他tha 性tánh 為vi 相tương/tướng 。 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 即tức 得đắc 顯hiển 現hiện 。

釋thích 曰viết 。 欲dục 顯hiển 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 但đãn 以dĩ 依y 他tha 性tánh 為vi 體thể 相tướng 。 亂loạn 識thức 及cập 亂loạn 識thức 變biến 異dị 。 即tức 是thị 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 分phân 別biệt 即tức 是thị 亂loạn 識thức 。 虛hư 妄vọng 即tức 是thị 亂loạn 識thức 變biến 異dị 。 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 若nhược 廣quảng 說thuyết 有hữu 十thập 一nhất 種chủng 識thức 。 若nhược 略lược 說thuyết 有hữu 四tứ 種chủng 識thức 。 一nhất 似tự 塵trần 識thức 。 二nhị 似tự 根căn 識thức 。 三tam 似tự 我ngã 識thức 。 四tứ 似tự 識thức 識thức 。 一nhất 切thiết 三tam 界giới 。 中trung 所sở 有hữu 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 不bất 出xuất 此thử 義nghĩa 。 由do 如như 此thử 識thức 。 即tức 得đắc 顯hiển 現hiện 。 雖tuy 說thuyết 如như 此thử 識thức 攝nhiếp 一nhất 切thiết 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 皆giai 盡tận 。 執chấp 此thử 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 中trung 。 何hà 者giả 為vi 依y 他tha 性tánh 。 何hà 者giả 為vi 分phân 別biệt 性tánh 。

論luận 曰viết 。 如như 此thử 等đẳng 識thức 。 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 所sở 攝nhiếp 唯duy 識thức 為vi 體thể 。

釋thích 曰viết 。 如như 此thử 等đẳng 識thức 即tức 顯hiển 十thập 一nhất 識thức 及cập 四tứ 識thức 。 一nhất 切thiết 法pháp 中trung 唯duy 有hữu 識thức 。 更cánh 無vô 餘dư 法Pháp 。 故cố 唯duy 識thức 為vi 體thể 。 此thử 體thể 由do 有hữu 故cố 異dị 分phân 別biệt 性tánh 。 由do 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 性tánh 攝nhiếp 故cố 。 異dị 真chân 實thật 性tánh 。 此thử 性tánh 非phi 實thật 有hữu 實thật 非phi 無vô 故cố 。 不bất 免miễn 虛hư 妄vọng 。 此thử 虛hư 妄vọng 是thị 其kỳ 性tánh 故cố 。 說thuyết 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 所sở 攝nhiếp 。

論luận 曰viết 。 非phi 有hữu 虛hư 妄vọng 塵trần 顯hiển 現hiện 依y 止chỉ 。 是thị 名danh 依y 他tha 性tánh 相tướng 。

釋thích 曰viết 。 定định 無vô 所sở 有hữu 故cố 言ngôn 非phi 有hữu 。 非phi 有hữu 物vật 而nhi 為vi 六lục 識thức 緣duyên 緣duyên 故cố 言ngôn 虛hư 妄vọng 塵trần 。 似tự 根căn 塵trần 我ngã 識thức 。 生sanh 住trụ 滅diệt 等đẳng 心tâm 變biến 異dị 明minh 了liễu 故cố 言ngôn 顯hiển 現hiện 。 此thử 顯hiển 現hiện 以dĩ 依y 他tha 性tánh 為vi 因nhân 故cố 言ngôn 依y 止chỉ 。 譬thí 如như 執chấp 我ngã 為vi 塵trần 。 此thử 塵trần 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 以dĩ 我ngã 非phi 有hữu 故cố 。 由do 心tâm 變biến 異dị 顯hiển 現hiện 似tự 我ngã 故cố 。 說thuyết 非phi 有hữu 虛hư 妄vọng 塵trần 。 顯hiển 現hiện 此thử 事sự 因nhân 依y 他tha 性tánh 起khởi 故cố 。 依y 他tha 性tánh 為vi 虛hư 妄vọng 塵trần 顯hiển 現hiện 依y 止chỉ 。 說thuyết 此thử 為vi 依y 他tha 性tánh 相tướng 。

論luận 曰viết 。 分phân 別biệt 性tánh 相tướng 者giả 實thật 無vô 有hữu 塵trần 。 唯duy 有hữu 識thức 體thể 顯hiển 現hiện 為vi 塵trần 。 是thị 名danh 分phân 別biệt 性tánh 相tướng 。

釋thích 曰viết 。 如như 無vô 我ngã 等đẳng 塵trần 無vô 有hữu 別biệt 體thể 。 唯duy 識thức 為vi 體thể 不bất 以dĩ 識thức 為vi 分phân 別biệt 性tánh 。 識thức 所sở 變biến 異dị 顯hiển 現hiện 為vi 我ngã 等đẳng 。 塵trần 無vô 而nhi 似tự 有hữu 為vi 識thức 所sở 取thủ 。 名danh 分phân 別biệt 性tánh 。

論luận 曰viết 。 真chân 實thật 性tánh 相tướng 者giả 。 是thị 依y 他tha 性tánh 。 由do 此thử 塵trần 相tương/tướng 。 永vĩnh 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 實thật 不bất 無vô 。 是thị 名danh 真chân 實thật 性tánh 相tướng 。

釋thích 曰viết 。 虛hư 妄vọng 義nghĩa 永vĩnh 不bất 有hữu 顯hiển 現hiện 因nhân 。 由do 顯hiển 現hiện 體thể 不bất 有hữu 故cố 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 譬thí 如như 我ngã 等đẳng 塵trần 顯hiển 現hiện 似tự 實thật 有hữu 。 由do 此thử 顯hiển 現hiện 。 依y 證chứng 比tỉ 聖thánh 言ngôn 三tam 量lượng 。 尋tầm 求cầu 其kỳ 體thể 。 實thật 不bất 可khả 得đắc 。 如như 我ngã 塵trần 法pháp 塵trần 亦diệc 爾nhĩ 。 永vĩnh 無vô 有hữu 體thể 故cố 人nhân 法pháp 皆giai 無vô 我ngã 。 如như 此thử 無vô 我ngã 實thật 有hữu 不bất 無vô 。 由do 此thử 二nhị 種chủng 塵trần 無vô 有hữu 體thể 故cố 。 依y 他tha 性tánh 不bất 可khả 得đắc 。 亦diệc 實thật 有hữu 不bất 無vô 。 是thị 名danh 真chân 實thật 性tánh 相tướng 。

論luận 曰viết 。 由do 身thân 識thức 身thân 者giả 識thức 受thọ 者giả 識thức 。 應ưng 知tri 攝nhiếp 眼nhãn 等đẳng 六lục 內nội 界giới 。 以dĩ 應ưng 受thọ 識thức 。 應ưng 知tri 攝nhiếp 色sắc 等đẳng 六lục 外ngoại 界giới 。 以dĩ 正chánh 受thọ 識thức 。 應ưng 知tri 攝nhiếp 眼nhãn 等đẳng 六lục 識thức 界giới 。 由do 如như 此thử 等đẳng 識thức 為vi 本bổn 。 其kỳ 餘dư 諸chư 識thức 是thị 此thử 識thức 差sai 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 言ngôn 欲dục 顯hiển 何hà 義nghĩa 。 欲dục 顯hiển 真chân 實thật 性tánh 義nghĩa 。 若nhược 不bất 定định 明minh 一nhất 切thiết 法pháp 唯duy 有hữu 識thức 。 真chân 實thật 性tánh 則tắc 。 不bất 得đắc 顯hiển 現hiện 。 若nhược 不bất 具cụ 說thuyết 十thập 一nhất 識thức 。 說thuyết 俗tục 諦đế 不bất 盡tận 。 若nhược 止chỉ 說thuyết 前tiền 五ngũ 識thức 。 唯duy 得đắc 俗tục 諦đế 根căn 本bổn 。 不bất 得đắc 俗tục 諦đế 差sai 別biệt 義nghĩa 。 若nhược 說thuyết 俗tục 諦đế 不bất 遍biến 。 真Chân 諦Đế 則tắc 不bất 明minh 了liễu 。 真chân 不bất 明minh 了liễu 則tắc 遣khiển 俗tục 不bất 盡tận 。 是thị 故cố 具cụ 說thuyết 十thập 一nhất 識thức 。 通thông 攝nhiếp 俗tục 諦đế 為vi 如như 十thập 八bát 界giới 具cụ 有hữu 根căn 塵trần 識thức 。 為vi 不bất 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 如như 此thử 眾chúng 識thức 唯duy 識thức 。 以dĩ 無vô 塵trần 等đẳng 故cố 。

釋thích 曰viết 。 識thức 所sở 變biến 異dị 雖tuy 有hữu 內nội 外ngoại 事sự 相tướng 不bất 同đồng 。 實thật 唯duy 一nhất 識thức 。 無vô 有hữu 塵trần 等đẳng 別biệt 體thể 故cố 皆giai 以dĩ 識thức 為vi 名danh 。 若nhược 無vô 塵trần 此thử 識thức 離ly 塵trần 。 愛ái 憎tăng 等đẳng 受thọ 用dụng 。 云vân 何hà 得đắc 成thành 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 夢mộng 等đẳng 於ư 夢mộng 中trung 。 離ly 諸chư 外ngoại 塵trần 一nhất 向hướng 唯duy 識thức 。 種chủng 種chủng 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 。 舍xá 林lâm 地địa 山sơn 等đẳng 諸chư 塵trần 。 如như 實thật 顯hiển 現hiện 。 此thử 中trung 無vô 一nhất 塵trần 是thị 實thật 有hữu 。

釋thích 曰viết 。 夢mộng 中trung 所sở 見kiến 。 有hữu 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 並tịnh 無vô 實thật 塵trần 。 悉tất 是thị 識thức 之chi 所sở 作tác 。 愛ái 憎tăng 等đẳng 受thọ 用dụng 此thử 義nghĩa 亦diệc 成thành 。

論luận 曰viết 。 由do 如như 此thử 譬thí 。 一nhất 切thiết 處xứ 應ưng 知tri 唯duy 有hữu 識thức 。 由do 此thử 等đẳng 言ngôn 應ưng 知tri 幻huyễn 事sự 鹿lộc 渴khát 瞖ế 闇ám 等đẳng 譬thí 。 若nhược 覺giác 人nhân 所sở 見kiến 塵trần 。 一nhất 切thiết 處xứ 唯duy 有hữu 識thức 。 譬thí 如như 夢mộng 塵trần 。 如như 人nhân 夢mộng 覺giác 。 了liễu 別biệt 夢mộng 塵trần 但đãn 唯duy 有hữu 識thức 。 於ư 覺giác 時thời 何hà 故cố 不bất 爾nhĩ 不bất 無vô 此thử 義nghĩa 。 若nhược 人nhân 已dĩ 得đắc 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 不bất 無vô 此thử 覺giác 。 譬thí 如như 人nhân 正chánh 在tại 夢mộng 中trung 。 未vị 覺giác 此thử 覺giác 不bất 生sanh 。 若nhược 人nhân 已dĩ 覺giác 方phương 有hữu 此thử 覺giác 。 如như 此thử 若nhược 人nhân 未vị 得đắc 。 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 亦diệc 無vô 此thử 覺giác 。 若nhược 人nhân 已dĩ 得đắc 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 必tất 有hữu 此thử 覺giác 。 若nhược 人nhân 未vị 得đắc 。 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 於ư 唯duy 識thức 中trung 云vân 何hà 得đắc 起khởi 比tỉ 智trí 。 由do 聖thánh 教giáo 及cập 真chân 理lý 可khả 得đắc 比tỉ 度độ 。 聖thánh 教giáo 者giả 。 如như 十Thập 地Địa 經kinh 中trung 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 佛Phật 子tử 。 三tam 界giới 者giả 唯duy 有hữu 識thức 。 又hựu 如như 解giải 節tiết 經kinh 中trung 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 由do 此thử 夢mộng 譬thí 於ư 十thập 八bát 界giới 等đẳng 處xứ 。 應ưng 知tri 唯duy 識thức 無vô 塵trần 等đẳng 。 何hà 故cố 引dẫn 二nhị 阿a 含hàm 明minh 聖thánh 教giáo 。 前tiền 是thị 略lược 說thuyết 。 後hậu 是thị 廣quảng 說thuyết 。 即tức 以dĩ 前tiền 證chứng 後hậu 。

論luận 曰viết 。 是thị 時thời 彌Di 勒Lặc 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 問vấn 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。

世Thế 尊Tôn 。 此thử 色sắc 相tướng 是thị 定định 。 心tâm 所sở 緣duyên 境cảnh 。 為vi 與dữ 心tâm 異dị 。 為vi 與dữ 心tâm 不bất 異dị 。

釋thích 曰viết 。 是thị 時thời 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 平bình 等đẳng 時thời 。 謂vị 無vô 沈trầm 浮phù 顛điên 倒đảo 。 二nhị 和hòa 合hợp 時thời 。 謂vị 令linh 聞văn 能năng 聞văn 正chánh 聞văn 。 三tam 轉chuyển 法Pháp 輪luân 時thời 。 謂vị 正chánh 說thuyết 正chánh 受thọ 。 色sắc 相tướng 者giả 。 謂vị 十thập 一nhất 切thiết 入nhập 中trung 。 前tiền 八bát 入nhập 等đẳng 。 此thử 色sắc 相tướng 是thị 定định 。 心tâm 所sở 緣duyên 境cảnh 。 為vi 心tâm 別biệt 境cảnh 別biệt 。 為vi 是thị 心tâm 是thị 境cảnh 。

論luận 曰viết 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 彌Di 勒Lặc 。 與dữ 心tâm 不bất 異dị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 我ngã 說thuyết 唯duy 有hữu 識thức 。 此thử 色sắc 相tướng 境cảnh 界giới 識thức 所sở 顯hiển 現hiện 。

釋thích 曰viết 。 佛Phật 說thuyết 唯duy 有hữu 識thức 。 無vô 塵trần 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 此thử 色sắc 是thị 觀quán 行hành 人nhân 所sở 見kiến 。 為vi 是thị 何hà 法pháp 。 如như 經kinh 言ngôn 。 此thử 色sắc 相tướng 境cảnh 界giới 識thức 所sở 顯hiển 現hiện 實thật 無vô 境cảnh 界giới 。 是thị 識thức 變biến 異dị 所sở 作tác 。 先tiên 說thuyết 唯duy 識thức 後hậu 說thuyết 境cảnh 界giới 識thức 。 此thử 二nhị 識thức 有hữu 何hà 異dị 。 欲dục 顯hiển 有hữu 兩lưỡng 分phần/phân 。 前tiền 識thức 是thị 定định 體thể 後hậu 識thức 是thị 定định 境cảnh 。 此thử 體thể 及cập 境cảnh 本bổn 是thị 一nhất 識thức 。 一nhất 似tự 能năng 分phân 別biệt 起khởi 。 一nhất 似tự 所sở 分phân 別biệt 起khởi 。

論luận 曰viết 。 彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 若nhược 定định 境cảnh 界giới 色sắc 相tướng 與dữ 定định 心tâm 不bất 異dị 。 云vân 何hà 此thử 識thức 取thủ 此thử 識thức 為vi 境cảnh 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 有hữu 別biệt 識thức 為vi 識thức 境cảnh 。 則tắc 唯duy 識thức 義nghĩa 不bất 成thành 。 若nhược 緣duyên 自tự 體thể 為vi 境cảnh 事sự 亦diệc 不bất 成thành 。 以dĩ 世thế 間gian 無vô 此thử 類loại 故cố 。

論luận 曰viết 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 彌Di 勒Lặc 。 無vô 有hữu 法pháp 能năng 取thủ 餘dư 法pháp 。 雖tuy 不bất 能năng 取thủ 此thử 識thức 。 如như 此thử 變biến 生sanh 顯hiển 現hiện 如như 塵trần 。

釋thích 曰viết 。 此thử 識thức 如như 此thử 相tướng 貌mạo 生sanh 。 於ư 定định 中trung 起khởi 二nhị 種chủng 相tương/tướng 。 一nhất 由do 能năng 取thủ 相tương/tướng 起khởi 不bất 同đồng 。 二nhị 所sở 取thủ 相tương/tướng 起khởi 不bất 同đồng 。 此thử 二nhị 相tương 從tùng 一nhất 識thức 俱câu 時thời 顯hiển 現hiện 。 此thử 青thanh 等đẳng 色sắc 相tướng 是thị 定định 境cảnh 。 非phi 所sở 憶ức 持trì 識thức 。 由do 此thử 色sắc 不bất 在tại 定định 處xứ 。 如như 前tiền 所sở 證chứng 後hậu 更cánh 憶ức 持trì 。 無vô 有hữu 此thử 義nghĩa 。 塵trần 起khởi 現hiện 前tiền 。 分phân 明minh 顯hiển 現hiện 。 此thử 憶ức 持trì 識thức 有hữu 染nhiễm 污ô 。 此thử 起khởi 現hiện 前tiền 所sở 見kiến 分phân 明minh 清thanh 淨tịnh 。 若nhược 汝nhữ 言ngôn 聞văn 思tư 二nhị 境cảnh 數sác 數sác 所sở 習tập 。 今kim 時thời 已dĩ 過quá 追truy 更cánh 思tư 惟duy 。 如như 昔tích 所sở 見kiến 今kim 時thời 重trọng/trùng 見kiến 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 聞văn 思tư 二nhị 境cảnh 。 由do 過quá 去khứ 故cố 今kim 則tắc 非phi 有hữu 。 此thử 非phi 有hữu 時thời 若nhược 似tự 昔tích 起khởi 。 非phi 昔tích 所sở 見kiến 。 則tắc 唯duy 識thức 之chi 旨chỉ 於ư 此thử 彌di 彰chương 。 是thị 故cố 唯duy 識thức 義nghĩa 及cập 塵trần 無vô 所sở 有hữu 義nghĩa 得đắc 成thành 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 依y 面diện 見kiến 面diện 。 謂vị 我ngã 見kiến 影ảnh 。 此thử 影ảnh 顯hiển 現hiện 相tướng 似tự 異dị 面diện 。

釋thích 曰viết 。 此thử 譬thí 為vi 顯hiển 但đãn 有hữu 自tự 面diện 無vô 有hữu 別biệt 影ảnh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 諸chư 法pháp 和hòa 合hợp 道Đạo 理lý 。 難nan 可khả 思tư 議nghị 。 不bất 可khả 見kiến 法pháp 而nhi 令linh 得đắc 見kiến 。 猶do 如như 水thủy 鏡kính 。 等đẳng 影ảnh 實thật 無vô 別biệt 法pháp 。 還hoàn 見kiến 自tự 面diện 謂vị 有hữu 別biệt 影ảnh 。

論luận 曰viết 。 定định 心tâm 亦diệc 爾nhĩ 顯hiển 現hiện 似tự 塵trần 謂vị 異dị 定định 心tâm 。

釋thích 曰viết 。 定định 心tâm 有hữu 二nhị 分phần 。 一nhất 分phần/phân 似tự 識thức 。 二nhị 分phần 似tự 塵trần 。 此thử 二nhị 種chủng 實thật 唯duy 是thị 識thức 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 阿a 含hàm 及cập 所sở 成thành 道Đạo 理lý 。 唯duy 識thức 義nghĩa 顯hiển 現hiện 。

釋thích 曰viết 。 阿a 含hàm 即tức 前tiền 二nhị 經kinh 。 道Đạo 理lý 謂vị 憶ức 持trì 識thức 過quá 去khứ 色sắc 。 及cập 面diện 影ảnh 譬thí 等đẳng 道Đạo 理lý 。 顯hiển 唯duy 識thức 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 如như 此thử 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 云vân 何hà 言ngôn 唯duy 有hữu 識thức 。

論luận 曰viết 。 是thị 時thời 觀quán 行hành 人nhân 心tâm 正chánh 在tại 觀quán 中trung 。 若nhược 見kiến 青thanh 黃hoàng 等đẳng 遍biến 入nhập 色sắc 相tướng 。 即tức 見kiến 自tự 心tâm 不bất 見kiến 餘dư 境cảnh 青thanh 黃hoàng 等đẳng 色sắc 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 在tại 散tán 心tâm 。 五ngũ 識thức 可khả 言ngôn 緣duyên 現hiện 在tại 外ngoại 塵trần 起khởi 。 若nhược 散tán 心tâm 意ý 識thức 緣duyên 過quá 去khứ 塵trần 起khởi 。 若nhược 在tại 觀quán 中trung 必tất 不bất 得đắc 緣duyên 外ngoại 色sắc 為vi 境cảnh 。 色sắc 在tại 現hiện 前tiền 又hựu 非phi 緣duyên 過quá 去khứ 境cảnh 。 當đương 知tri 定định 心tâm 所sở 緣duyên 色sắc 即tức 見kiến 自tự 心tâm 不bất 見kiến 別biệt 境cảnh 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 一nhất 切thiết 識thức 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 唯duy 識thức 應ưng 作tác 如như 此thử 比tỉ 知tri 。 於ư 青thanh 黃hoàng 等đẳng 識thức 非phi 憶ức 持trì 識thức 。 以dĩ 見kiến 境cảnh 在tại 現hiện 前tiền 故cố 。 於ư 聞văn 思tư 兩lưỡng 位vị 。 憶ức 持trì 意ý 識thức 。 此thử 識thức 緣duyên 過quá 去khứ 境cảnh 。 似tự 過quá 去khứ 境cảnh 起khởi 。 是thị 故cố 得đắc 成thành 唯duy 識thức 義nghĩa 。 由do 此thử 比tỉ 知tri 菩Bồ 薩Tát 若nhược 未vị 得đắc 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 於ư 唯duy 識thức 義nghĩa 得đắc 生sanh 比tỉ 智trí 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 明minh 十thập 一nhất 識thức 。 通thông 說thuyết 十thập 八bát 界giới 。 十thập 八bát 界giới 中trung 。 有hữu 根căn 有hữu 塵trần 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 唯duy 識thức 義nghĩa 中trung 應ưng 觀quán 。 定định 中trung 色sắc 既ký 無vô 別biệt 境cảnh 。 以dĩ 定định 中trung 色sắc 比tỉ 定định 外ngoại 色sắc 。 應ưng 知tri 亦diệc 無vô 別biệt 境cảnh 。

論luận 曰viết 。 是thị 種chủng 種chủng 識thức 前tiền 已dĩ 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 十thập 一nhất 識thức 前tiền 已dĩ 具cụ 說thuyết 。 將tương 欲dục 立lập 難nạn/nan 故cố 。 須tu 先tiên 明minh 前tiền 已dĩ 說thuyết 十thập 一nhất 識thức 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 幻huyễn 事sự 夢mộng 等đẳng 。 於ư 中trung 眼nhãn 識thức 等đẳng 識thức 。 唯duy 識thức 義nghĩa 可khả 成thành 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 舉cử 幻huyễn 等đẳng 以dĩ 譬thí 無vô 別biệt 根căn 塵trần 。 今kim 欲dục 難nạn/nan 唯duy 識thức 有hữu 成thành 不bất 成thành 故cố 。 須tu 引dẫn 前tiền 所sở 舉cử 譬thí 。 於ư 十thập 一nhất 識thức 中trung 具cụ 十thập 八bát 界giới 。 前tiền 明minh 正chánh 受thọ 識thức 即tức 六lục 識thức 界giới 。 可khả 說thuyết 唯duy 識thức 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 眼nhãn 色sắc 等đẳng 識thức 有hữu 色sắc 。 唯duy 識thức 義nghĩa 云vân 何hà 可khả 見kiến 。

釋thích 曰viết 。 此thử 難nạn/nan 餘dư 十thập 界giới 不bất 應ưng 說thuyết 唯duy 識thức 。 前tiền 明minh 身thân 識thức 即tức 是thị 五ngũ 根căn 。 謂vị 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 身thân 識thức 。 前tiền 明minh 應ưng 受thọ 識thức 即tức 是thị 五ngũ 塵trần 。 謂vị 色sắc 識thức 乃nãi 至chí 觸xúc 識thức 。 故cố 言ngôn 眼nhãn 色sắc 等đẳng 識thức 。 有hữu 色sắc 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 眼nhãn 識thức 未vị 生sanh 時thời 先tiên 已dĩ 有hữu 色sắc 。 二nhị 識thức 變biến 異dị 為vi 色sắc 亦diệc 是thị 有hữu 色sắc 。 三tam 由do 有hữu 色sắc 境cảnh 。 眼nhãn 識thức 似tự 色sắc 起khởi 。 名danh 了liễu 別biệt 色sắc 。 若nhược 無vô 色sắc 境cảnh 何hà 所sở 了liễu 別biệt 。 約ước 此thử 十thập 界giới 唯duy 識thức 義nghĩa 應ưng 不bất 成thành 。

論luận 曰viết 。 此thử 等đẳng 識thức 由do 阿a 含hàm 及cập 道Đạo 理lý 。 如như 前tiền 應ưng 知tri 。

釋thích 曰viết 。 此thử 答đáp 向hướng 問vấn 。 由do 前tiền 二nhị 經kinh 及cập 前tiền 所sở 引dẫn 譬thí 等đẳng 道Đạo 理lý 。 應ưng 作tác 如như 此thử 知tri 。

論luận 曰viết 。 若nhược 色sắc 是thị 識thức 。 云vân 何hà 顯hiển 現hiện 似tự 色sắc 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 若nhược 言ngôn 無vô 別biệt 色sắc 塵trần 唯duy 是thị 本bổn 識thức 。 何hà 故cố 顯hiển 現hiện 似tự 色sắc 等đẳng 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 相tương 續tục 堅kiên 住trụ 。 前tiền 後hậu 相tương 似tự 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 若nhược 是thị 識thức 變biến 異dị 所sở 作tác 。 則tắc 應ưng 乍sạ 起khởi 乍sạ 滅diệt 改cải 轉chuyển 不bất 定định 。 云vân 何hà 一nhất 色sắc 於ư 多đa 時thời 中trung 相tương 續tục 久cửu 住trụ 。 前tiền 後hậu 一nhất 類loại 無vô 有hữu 改cải 轉chuyển 。 故cố 知tri 應ưng 有hữu 別biệt 色sắc 。

論luận 曰viết 。 由do 顛điên 倒đảo 等đẳng 煩phiền 惱não 依y 止chỉ 故cố 。

釋thích 曰viết 。 顛điên 倒đảo 是thị 煩phiền 惱não 根căn 本bổn 。 由do 識thức 變biến 異dị 。 起khởi 諸chư 分phân 別biệt 。 分phân 別biệt 即tức 是thị 顛điên 倒đảo 。 顛điên 倒đảo 故cố 生sanh 。 諸chư 煩phiền 惱não 依y 他tha 性tánh 與dữ 分phân 別biệt 性tánh 相tướng 應ưng 。 即tức 是thị 顛điên 倒đảo 。 煩phiền 惱não 所sở 依y 止chỉ 處xứ 。 由do 顛điên 倒đảo 煩phiền 惱não 。 令linh 依y 他tha 性tánh 與dữ 分phân 別biệt 性tánh 相tướng 應ưng 。 顛điên 倒đảo 煩phiền 惱não 又hựu 是thị 識thức 變biến 異dị 。 所sở 依y 止chỉ 處xứ 。

論luận 曰viết 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 於ư 非phi 義nghĩa 義nghĩa 。 顛điên 倒đảo 不bất 得đắc 成thành 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 無vô 互hỗ 為vi 依y 止chỉ 義nghĩa 。 則tắc 識thức 無vô 變biến 異dị 。 於ư 非phi 物vật 中trung 分phân 別biệt 為vi 物vật 。 不bất 應ưng 有hữu 此thử 顛điên 倒đảo 。

論luận 曰viết 。 若nhược 無vô 義nghĩa 顛điên 倒đảo 。 惑hoặc 障chướng 及cập 智trí 障chướng 二nhị 種chủng 煩phiền 惱não 則tắc 不bất 得đắc 成thành 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 識thức 不bất 變biến 異dị 分phân 別biệt 。 非phi 義nghĩa 為vi 義nghĩa 。 豈khởi 有hữu 顛điên 倒đảo 。 若nhược 無vô 顛điên 倒đảo 。 則tắc 不bất 生sanh 煩phiền 惱não 。 若nhược 無vô 煩phiền 惱não 。 聲Thanh 聞Văn 無vô 解giải 脫thoát 障chướng 。 菩Bồ 薩Tát 無vô 一Nhất 切Thiết 智Trí 障chướng 。

論luận 曰viết 。 若nhược 無vô 二nhị 障chướng 。 清thanh 淨tịnh 品phẩm 亦diệc 不bất 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 諸chư 識thức 如như 此thử 生sanh 起khởi 。 可khả 信tín 是thị 實thật 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 無vô 煩phiền 惱não 。 豈khởi 有hữu 聖thánh 道Đạo 。 故cố 此thử 義nghĩa 亦diệc 不bất 成thành 。 是thị 故cố 應ưng 信tín 離ly 識thức 無vô 別biệt 法pháp 。

論luận 曰viết 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

亂loạn 因nhân 及cập 亂loạn 體thể 。 色sắc 識thức 無vô 色sắc 識thức 。

若nhược 前tiền 識thức 不bất 有hữu 。 後hậu 識thức 不bất 得đắc 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 無vô 中trung 執chấp 有hữu 名danh 亂loạn 。 此thử 亂loạn 識thức 因nhân 何hà 法pháp 生sanh 。 因nhân 色sắc 識thức 生sanh 。 何hà 者giả 為vi 色sắc 識thức 。 若nhược 約ước 五ngũ 識thức 。 五ngũ 根căn 五ngũ 塵trần 名danh 為vi 色sắc 識thức 。 此thử 色sắc 識thức 能năng 生sanh 眼nhãn 等đẳng 識thức 。 識thức 此thử 色sắc 識thức 即tức 是thị 亂loạn 因nhân 。 若nhược 此thử 識thức 不bất 起khởi 。 不bất 得đắc 於ư 無vô 中trung 執chấp 有hữu 。 何hà 法pháp 名danh 亂loạn 體thể 。 謂vị 無vô 色sắc 識thức 。 若nhược 約ước 五ngũ 根căn 即tức 是thị 五ngũ 識thức 。 若nhược 約ước 意ý 根căn 但đãn 是thị 意ý 識thức 。 非phi 法pháp 識thức 。 法pháp 識thức 及cập 色sắc 識thức 無vô 色sắc 識thức 悉tất 是thị 亂loạn 因nhân 。

論luận 曰viết 。 若nhược 前tiền 識thức 不bất 有hữu 。 後hậu 識thức 不bất 得đắc 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 識thức 是thị 亂loạn 因nhân 。 若nhược 本bổn 不bất 有hữu 。 亂loạn 體thể 是thị 果quả 。 即tức 是thị 後hậu 識thức 。 無vô 因nhân 則tắc 不bất 得đắc 生sanh 。

差sai 別biệt 章chương 第đệ 二nhị

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 身thân 識thức 身thân 者giả 識thức 受thọ 者giả 識thức 應ưng 受thọ 識thức 正chánh 受thọ 識thức 。 於ư 一nhất 切thiết 生sanh 處xứ 。 更cánh 互hỗ 密mật 合hợp 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 五ngũ 識thức 即tức 十thập 八bát 界giới 。 於ư 三tam 界giới 六lục 道đạo 四tứ 生sanh 。 一nhất 切thiết 生sanh 處xứ 。 此thử 十thập 八bát 種chủng 云vân 何hà 得đắc 更cánh 互hỗ 密mật 合hợp 生sanh 。

論luận 曰viết 。 具cụ 足túc 受thọ 生sanh 所sở 顯hiển 故cố 。

釋thích 曰viết 。 於ư 一nhất 切thiết 生sanh 處xứ 。 一nhất 剎sát 那na 中trung 。 具cụ 足túc 有hữu 十thập 八bát 界giới 。 十thập 八bát 界giới 既ký 不bất 相tương 離ly 能năng 為vi 顯hiển 因nhân 。 顯hiển 更cánh 互hỗ 密mật 合hợp 生sanh 。 又hựu 根căn 塵trần 識thức 必tất 不bất 相tương 離ly 。 無vô 有hữu 受thọ 生sanh 。 有hữu 根căn 而nhi 無vô 塵trần 及cập 識thức 受thọ 。 餘dư 二nhị 亦diệc 爾nhĩ 。 受thọ 一nhất 必tất 具cụ 餘dư 二nhị 。 用dụng 餘dư 二nhị 以dĩ 顯hiển 此thử 一nhất 。 為vi 不bất 相tương 離ly 故cố 。 得đắc 更cánh 互hỗ 密mật 合hợp 生sanh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 世thế 識thức 等đẳng 。 如như 前tiền 說thuyết 有hữu 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 更cánh 問vấn 前tiền 五ngũ 識thức 。 即tức 十thập 八bát 界giới 攝nhiếp 法pháp 已dĩ 盡tận 。 何hà 用dụng 更cánh 說thuyết 生sanh 後hậu 六lục 識thức 。

論luận 曰viết 。 無vô 始thỉ 生sanh 死tử 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 絕tuyệt 故cố 。

釋thích 曰viết 。 為vi 明minh 眾chúng 生sanh 果quả 報báo 。 無vô 始thỉ 以dĩ 來lai 。 三tam 世thế 生sanh 死tử 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 故cố 。 須tu 立lập 世thế 識thức 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 眾chúng 生sanh 界giới 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 為vi 明minh 眾chúng 生sanh 果quả 報báo 。 有hữu 諸chư 界giới 多đa 少thiểu 不bất 同đồng 。 如như 四tứ 界giới 六lục 界giới 十thập 八bát 界giới 等đẳng 故cố 。 須tu 立lập 數số 識thức 攝nhiếp 一nhất 切thiết 數số 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 器khí 世thế 界giới 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 為vi 明minh 眾chúng 生sanh 所sở 居cư 處xứ 。 如như 人nhân 天thiên 惡ác 道đạo 有hữu 無vô 量lượng 差sai 別biệt 故cố 。 須tu 立lập 處xứ 處xứ 識thức 攝nhiếp 一nhất 切thiết 處xứ 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 作tác 事sự 。 更cánh 互hỗ 顯hiển 示thị 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 為vi 明minh 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 各các 有hữu 多đa 種chủng 因nhân 。 此thử 有hữu 無vô 量lượng 言ngôn 說thuyết 作tác 事sự 言ngôn 說thuyết 。 與dữ 見kiến 等đẳng 更cánh 互hỗ 相tương 顯hiển 示thị 故cố 。 須tu 立lập 言ngôn 說thuyết 識thức 攝nhiếp 。 一nhất 切thiết 言ngôn 說thuyết 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 攝nhiếp 及cập 受thọ 用dụng 差sai 別biệt 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 攝nhiếp 約ước 自tự 他tha 攝nhiếp 。 受thọ 用dụng 自tự 他tha 所sở 受thọ 用dụng 。 為vi 明minh 眾chúng 生sanh 各các 各các 。 計kế 我ngã 有hữu 多đa 種chủng 。 我ngã 所sở 亦diệc 然nhiên 。 故cố 須tu 立lập 自tự 他tha 差sai 別biệt 識thức 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 自tự 他tha 差sai 別biệt 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 受thọ 用dụng 。 愛ái 憎tăng 業nghiệp 果quả 報báo 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 善thiện 業nghiệp 果quả 為vi 愛ái 。 惡ác 業nghiệp 果quả 為vi 憎tăng 。 眾chúng 生sanh 受thọ 用dụng 。 此thử 二nhị 業nghiệp 果quả 。 有hữu 無vô 量lượng 種chủng 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 生sanh 及cập 死tử 。 證chứng 得đắc 差sai 別biệt 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 此thử 二nhị 果quả 中trung 。 有hữu 生sanh 有hữu 死tử 。 初sơ 受thọ 為vi 生sanh 。 生sanh 後hậu 相tương 續tục 為vi 得đắc 。 將tương 死tử 為vi 證chứng 。 命mạng 斷đoạn 為vi 死tử 。 為vi 明minh 眾chúng 生sanh 受thọ 用dụng 二nhị 業nghiệp 果quả 。 有hữu 生sanh 有hữu 死tử 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 善thiện 。 惡ác 兩lưỡng 道đạo 生sanh 死tử 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 正chánh 辯biện 如như 此thử 等đẳng 識thức 。 令linh 成thành 唯duy 識thức 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 說thuyết 五ngũ 識thức 義nghĩa 已dĩ 成thành 唯duy 識thức 。 後hậu 說thuyết 六lục 識thức 。 云vân 何hà 亦diệc 令linh 成thành 唯duy 識thức 。

論luận 曰viết 。 若nhược 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 相tương/tướng 諸chư 識thức 。 則tắc 成thành 唯duy 識thức 。

釋thích 曰viết 。 此thử 六lục 識thức 若nhược 安an 立lập 使sử 成thành 唯duy 識thức 有hữu 三tam 種chủng 道Đạo 理lý 。 道Đạo 理lý 即tức 是thị 三tam 相tương/tướng 。 一nhất 入nhập 唯duy 量lượng 。 二nhị 入nhập 唯duy 二nhị 。 三tam 入nhập 種chủng 種chủng 類loại 。 入nhập 者giả 通thông 達đạt 義nghĩa 。 云vân 何hà 入nhập 唯duy 量lượng 。

論luận 曰viết 。 唯duy 有hữu 識thức 量lượng 。

釋thích 曰viết 。 於ư 六lục 識thức 中trung 。 若nhược 如như 理lý 研nghiên 尋tầm 。 但đãn 唯duy 見kiến 識thức 。 不bất 見kiến 餘dư 法pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。

論luận 曰viết 。 外ngoại 塵trần 無vô 所sở 有hữu 故cố 。

釋thích 曰viết 。 所sở 識thức 諸chư 法pháp 離ly 識thức 實thật 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 說thuyết 六lục 識thức 唯duy 有hữu 識thức 量lượng 。 云vân 何hà 入nhập 唯duy 二nhị 。

論luận 曰viết 。 唯duy 有hữu 二nhị 。 謂vị 相tương 及cập 見kiến 識thức 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 能năng 通thông 達đạt 世thế 等đẳng 六lục 識thức 。 一nhất 分phần/phân 成thành 相tương/tướng 。 一nhất 分phần/phân 成thành 見kiến 。 名danh 入nhập 唯duy 二nhị 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 諸chư 識thức 中trung 隨tùy 一nhất 識thức 一nhất 分phần/phân 變biến 異dị 成thành 色sắc 等đẳng 相tương/tướng 。 一nhất 分phần/phân 變biến 異dị 成thành 見kiến 。 故cố 名danh 唯duy 二nhị 。 由do 世thế 等đẳng 六lục 識thức 不bất 出xuất 此thử 二nhị 識thức 性tánh 故cố 說thuyết 唯duy 二nhị 所sở 攝nhiếp 。 云vân 何hà 入nhập 種chủng 種chủng 類loại 。

論luận 曰viết 。 由do 種chủng 種chủng 相tương 生sanh 所sở 攝nhiếp 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 此thử 一nhất 切thiết 識thức 無vô 塵trần 故cố 成thành 唯duy 識thức 。 有hữu 相tương/tướng 有hữu 見kiến 眼nhãn 等đẳng 諸chư 識thức 。 以dĩ 色sắc 等đẳng 為vi 相tương/tướng 故cố 。 眼nhãn 等đẳng 諸chư 識thức 以dĩ 諸chư 識thức 為vi 見kiến 故cố 。 意ý 識thức 以dĩ 一nhất 切thiết 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 法pháp 識thức 為vi 相tương/tướng 故cố 。 意ý 識thức 以dĩ 意ý 識thức 為vi 見kiến 故cố 。 云vân 何hà 如như 此thử 。 意ý 識thức 能năng 分phân 別biệt 故cố 似tự 一nhất 切thiết 識thức 塵trần 分phần/phân 生sanh 故cố 。

釋thích 曰viết 。 是thị 一nhất 眼nhãn 識thức 。 如như 所sở 應ưng 成thành 一nhất 分phần/phân 能năng 起khởi 種chủng 種chủng 相tương/tướng 。 一nhất 分phần/phân 能năng 取thủ 種chủng 種chủng 相tương/tướng 。 能năng 取thủ 者giả 即tức 名danh 見kiến 。 若nhược 意ý 識thức 取thủ 意ý 識thức 。 一nhất 切thiết 眼nhãn 等đẳng 識thức 及cập 法pháp 識thức 為vi 相tương/tướng 。 意ý 識thức 為vi 能năng 見kiến 。

復phục 次thứ 種chủng 種chủng 相tương 生sanh 者giả 。 但đãn 意ý 識thức 是thị 種chủng 種chủng 相tướng 生sanh 。 以dĩ 緣duyên 境cảnh 不bất 定định 故cố 。 其kỳ 餘dư 諸chư 識thức 定định 緣duyên 一nhất 類loại 塵trần 。 不bất 能năng 分phân 別biệt 。 能năng 分phân 別biệt 則tắc 成thành 見kiến 。 不bất 能năng 分phân 別biệt 則tắc 成thành 相tương/tướng 。 由do 此thử 三tam 相tương/tướng 成thành 立lập 。 世thế 等đẳng 六lục 識thức 為vi 唯duy 識thức 此thử 義nghĩa 顯hiển 現hiện 。

論luận 曰viết 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

入nhập 唯duy 量lượng 唯duy 二nhị 。 種chủng 種chủng 觀quán 人nhân 說thuyết 。

通thông 達đạt 唯duy 識thức 時thời 。 及cập 伏phục 離ly 識thức 位vị 。

釋thích 曰viết 。 此thử 偈kệ 顯hiển 三tam 種chủng 通thông 達đạt 唯duy 識thức 義nghĩa 。 一nhất 通thông 達đạt 唯duy 量lượng 外ngoại 塵trần 實thật 無vô 所sở 有hữu 故cố 。 二nhị 通thông 達đạt 唯duy 二nhị 相tương 及cập 見kiến 唯duy 識thức 故cố 。 三tam 通thông 達đạt 種chủng 種chủng 色sắc 生sanh 。 但đãn 有hữu 種chủng 種chủng 相tướng 。 貌mạo 而nhi 無vô 體thể 異dị 故cố 。 如như 此thử 三tam 相tương/tướng 何hà 人nhân 能năng 通thông 達đạt 。 但đãn 觀quán 行hành 人nhân 。 觀quán 行hành 人nhân 自tự 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 入nhập 見kiến 位vị 菩Bồ 薩Tát 。 二nhị 得đắc 四tứ 空không 定định 等đẳng 。 觀quán 行hành 人nhân 先tiên 已dĩ 通thông 達đạt 後hậu 為vì 他tha 說thuyết 。 此thử 通thông 達đạt 及cập 說thuyết 何hà 位vị 得đắc 成thành 。

論luận 曰viết 。 通thông 達đạt 唯duy 識thức 時thời 。 及cập 伏phục 離ly 識thức 位vị 。

釋thích 曰viết 。 從tùng 初Sơ 地Địa 乃nãi 至chí 正chánh 覺giác 地địa 。 為vi 通thông 達đạt 唯duy 識thức 位vị 。 從tùng 空không 處xứ 乃nãi 至chí 非phi 想tưởng 。 非phi 非phi 想tưởng 無vô 想tưởng 定định 滅diệt 心tâm 定định 。 為vi 伏phục 離ly 識thức 位vị 。 所sở 取thủ 塵trần 若nhược 無vô 。 云vân 何hà 說thuyết 識thức 為vi 能năng 取thủ 。 則tắc 唯duy 量lượng 義nghĩa 不bất 成thành 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。

何hà 以dĩ 故cố 。 唯duy 識thức 義nghĩa 不bất 失thất 。 亦diệc 不bất 無vô 能năng 取thủ 所sở 取thủ 義nghĩa 。 為vi 立lập 此thử 義nghĩa 故cố 顯hiển 三tam 相tương/tướng 入nhập 。 唯duy 量lượng 者giả 為vi 顯hiển 唯duy 識thức 無vô 塵trần 。 所sở 識thức 既ký 無vô 。 云vân 何hà 成thành 唯duy 識thức 。 為vi 立lập 此thử 義nghĩa 故cố 說thuyết 唯duy 二nhị 及cập 種chủng 種chủng 。 唯duy 二nhị 謂vị 相tương 及cập 見kiến 。 相tương/tướng 是thị 所sở 取thủ 。 見kiến 是thị 能năng 取thủ 。 種chủng 種chủng 亦diệc 爾nhĩ 。 是thị 故cố 唯duy 識thức 及cập 能năng 取thủ 所sở 取thủ 。 此thử 義nghĩa 悉tất 成thành 。 後hậu 半bán 偈kệ 如như 前tiền 解giải 。

論luận 曰viết 。 諸chư 師sư 說thuyết 此thử 意ý 識thức 。 隨tùy 種chủng 種chủng 依y 止chỉ 生sanh 起khởi 。 得đắc 種chủng 種chủng 名danh 。

釋thích 曰viết 。 諸chư 師sư 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 成thành 立lập 一nhất 意ý 識thức 次thứ 第đệ 生sanh 起khởi 。 意ý 識thức 雖tuy 一nhất 。 若nhược 依y 止chỉ 眼nhãn 根căn 生sanh 得đắc 眼nhãn 識thức 名danh 。 乃nãi 至chí 依y 止chỉ 身thân 根căn 生sanh 得đắc 身thân 識thức 名danh 。 此thử 中trung 更cánh 無vô 餘dư 識thức 異dị 於ư 意ý 識thức 。 離ly 阿a 黎lê 耶da 識thức 此thử 本bổn 識thức 入nhập 意ý 識thức 攝nhiếp 。 以dĩ 同đồng 類loại 故cố 。 此thử 意ý 識thức 由do 依y 止chỉ 得đắc 別biệt 名danh 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 作tác 意ý 業nghiệp 得đắc 身thân 口khẩu 等đẳng 業nghiệp 名danh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 作tác 意ý 業nghiệp 雖tuy 復phục 是thị 一nhất 。 若nhược 依y 身thân 門môn 起khởi 名danh 身thân 業nghiệp 。 若nhược 依y 口khẩu 門môn 起khởi 名danh 口khẩu 業nghiệp 。 意ý 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 隨tùy 依y 止chỉ 得đắc 別biệt 名danh 。 若nhược 有hữu 人nhân 說thuyết 。 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 。 無vô 有hữu 分phân 別biệt 。 若nhược 意ý 識thức 依y 止chỉ 此thử 生sanh 。 亦diệc 無vô 分phân 別biệt 。 譬thí 如như 依y 止chỉ 意ý 根căn 惑hoặc 所sở 染nhiễm 污ô 。 由do 所sở 依y 止chỉ 有hữu 染nhiễm 污ô 。 能năng 依y 止chỉ 識thức 生sanh 時thời 亦diệc 有hữu 染nhiễm 污ô 。 意ý 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 此thử 識thức 於ư 一nhất 切thiết 依y 止chỉ 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 依y 止chỉ 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 生sanh 。

論luận 曰viết 。 種chủng 種chủng 相tướng 貌mạo 。 似tự 二nhị 種chủng 法pháp 顯hiển 現hiện 。 一nhất 似tự 塵trần 顯hiển 現hiện 。 二nhị 似tự 分phân 別biệt 顯hiển 現hiện 。

釋thích 曰viết 。 意ý 識thức 依y 六lục 根căn 生sanh 顯hiển 現hiện 似tự 二nhị 種chủng 法pháp 。 一nhất 多đa 類loại 法pháp 。 二nhị 一nhất 類loại 法pháp 。 多đa 類loại 法pháp 此thử 分phần/phân 屬thuộc 塵trần 。 一nhất 類loại 法pháp 是thị 分phân 別biệt 屬thuộc 見kiến 。 由do 此thử 兩lưỡng 句cú 識thức 。 雖tuy 一nhất 法pháp 一nhất 分phần/phân 似tự 塵trần 顯hiển 現hiện 。 一nhất 分phần/phân 似tự 分phân 別biệt 塵trần 顯hiển 現hiện 。 是thị 故cố 前tiền 說thuyết 無vô 失thất 。

論luận 曰viết 。 一nhất 切thiết 處xứ 似tự 觸xúc 顯hiển 現hiện 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 切thiết 處xứ 謂vị 有hữu 色sắc 處xứ 。 有hữu 色sắc 處xứ 必tất 有hữu 身thân 。 若nhược 有hữu 身thân 必tất 似tự 觸xúc 顯hiển 現hiện 。

論luận 曰viết 。 若nhược 在tại 有hữu 色sắc 界giới 。 意ý 識thức 依y 身thân 故cố 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 何hà 故cố 有hữu 身thân 處xứ 必tất 似tự 觸xúc 。 以dĩ 意ý 識thức 必tất 依y 身thân 生sanh 故cố 。 似tự 觸xúc 顯hiển 現hiện 。 由do 此thử 意ý 識thức 依y 身thân 似tự 觸xúc 生sanh 故cố 。 觀quán 行hành 人nhân 正chánh 入nhập 觀quán 時thời 。 五ngũ 識thức 雖tuy 復phục 不bất 起khởi 。 中trung 間gian 於ư 色sắc 身thân 有hữu 喜hỷ 樂lạc 受thọ 生sanh 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 依y 止chỉ 身thân 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 即tức 眼nhãn 等đẳng 根căn 異dị 於ư 色sắc 身thân 。 依y 止chỉ 於ư 身thân 。 由do 諸chư 根căn 依y 止chỉ 身thân 故cố 。 因nhân 此thử 諸chư 根căn 。 於ư 身thân 或hoặc 損tổn 或hoặc 益ích 。 意ý 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 依y 止chỉ 身thân 故cố 。 似tự 觸xúc 顯hiển 現hiện 。 於ư 身thân 亦diệc 有hữu 損tổn 益ích 。

復phục 次thứ 譬thí 如như 身thân 根căn 依y 止chỉ 於ư 身thân 。 若nhược 有hữu 外ngoại 觸xúc 緣duyên 。 身thân 根căn 似tự 觸xúc 而nhi 起khởi 。 若nhược 似tự 觸xúc 起khởi 。 於ư 自tự 依y 止chỉ 中trung 或hoặc 損tổn 或hoặc 益ích 。 意ý 識thức 亦diệc 爾nhĩ 。 依y 止chỉ 身thân 故cố 。 似tự 觸xúc 而nhi 起khởi 。

論luận 曰viết 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

釋thích 曰viết 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。 但đãn 有hữu 意ý 識thức 無vô 別biệt 五ngũ 識thức 故cố 。 引dẫn 法pháp 足túc 經kinh 偈kệ 以dĩ 成thành 立lập 此thử 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。

遠viễn 行hành 及cập 獨độc 行hành 。 無vô 身thân 住trụ 空không 窟quật 。

調điều 伏phục 難nan 調điều 伏phục 。 則tắc 解giải 脫thoát 魔ma 縛phược 。

釋thích 曰viết 。 能năng 緣duyên 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 故cố 名danh 遠viễn 行hành 。 無vô 第đệ 二nhị 識thức 故cố 名danh 獨độc 行hành 。 無vô 身thân 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 無vô 色sắc 身thân 。 二nhị 無vô 生sanh 身thân 。 身thân 內nội 名danh 空không 窟quật 。 識thức 在tại 身thân 內nội 故cố 名danh 住trụ 空không 窟quật 。 二nhị 五ngũ 藏tạng 中trung 心tâm 藏tạng 其kỳ 中trung 有hữu 孔khổng 。 意ý 識thức 在tại 此thử 孔khổng 中trung 故cố 名danh 住trụ 空không 窟quật 。 三tam 諸chư 法pháp 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 而nhi 執chấp 為vi 有hữu 。 識thức 在tại 此thử 無vô 所sở 有hữu 中trung 。 故cố 名danh 住trụ 空không 窟quật 。 本bổn 來lai 鄙bỉ 惡ác 煩phiền 惱não 為vi 因nhân 。 故cố 名danh 難nan 調điều 伏phục 。 若nhược 人nhân 能năng 調điều 伏phục 此thử 識thức 。 令linh 不bất 隨tùy 順thuận 惑hoặc 業nghiệp 而nhi 得đắc 自tự 在tại 故cố 名danh 調điều 伏phục 。 三tam 界giới 惑hoặc 障chướng 名danh 魔ma 縛phược 。 此thử 人nhân 調điều 伏phục 難nan 調điều 伏phục 。 則tắc 得đắc 解giải 脫thoát 。

復phục 有hữu 別biệt 聖thánh 言ngôn 以dĩ 證chứng 此thử 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 如như 經kinh 言ngôn 此thử 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 。 所sở 緣duyên 境cảnh 界giới 。 一nhất 一nhất 境cảnh 界giới 。 意ý 識thức 能năng 取thủ 分phân 別biệt 。 意ý 識thức 為vi 彼bỉ 生sanh 因nhân 。

釋thích 曰viết 。 此thử 五ngũ 根căn 所sở 緣duyên 色sắc 等đẳng 境cảnh 。 若nhược 識thức 能năng 緣duyên 色sắc 則tắc 立lập 為vi 眼nhãn 識thức 。 一nhất 一nhất 境cảnh 意ý 識thức 既ký 悉tất 能năng 取thủ 。 又hựu 能năng 分phân 別biệt 。 是thị 故cố 五ngũ 識thức 無vô 用dụng 。 又hựu 意ý 識thức 若nhược 亂loạn 眼nhãn 等đẳng 識thức 則tắc 不bất 生sanh 。 由do 意ý 識thức 變biến 異dị 。 生sanh 眼nhãn 等đẳng 根căn 及cập 識thức 。 是thị 故cố 意ý 識thức 為vi 彼bỉ 生sanh 因nhân 。

論luận 曰viết 。

復phục 有hữu 別biệt 說thuyết 。 分phân 別biệt 說thuyết 十thập 二nhị 入nhập 中trung 。 是thị 六lục 識thức 聚tụ 說thuyết 名danh 意ý 入nhập 。

釋thích 曰viết 。 此thử 更cánh 引dẫn 聖thánh 言ngôn 證chứng 唯duy 有hữu 意ý 識thức 。 無vô 別biệt 有hữu 餘dư 識thức 。 如Như 來Lai 於ư 經kinh 中trung 分phân 別biệt 十thập 二nhị 入nhập 。 合hợp 六lục 識thức 聚tụ 以dĩ 為vi 意ý 入nhập 。 以dĩ 此thử 三tam 義nghĩa 故cố 知tri 。 唯duy 有hữu 意ý 識thức 無vô 別biệt 餘dư 識thức 。

論luận 曰viết 。 是thị 處xứ 安an 立lập 本bổn 識thức 為vi 義nghĩa 識thức 。 此thử 中trung 一nhất 切thiết 識thức 說thuyết 名danh 相tướng 識thức 。 意ý 識thức 及cập 依y 止chỉ 識thức 應ưng 知tri 名danh 見kiến 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 相tương/tướng 識thức 由do 是thị 見kiến 生sanh 因nhân 。 顯hiển 現hiện 似tự 塵trần 故cố 作tác 見kiến 生sanh 依y 止chỉ 事sự 。

釋thích 曰viết 。 是thị 本bổn 識thức 於ư 二nhị 識thức 中trung 。 可khả 得đắc 安an 立lập 為vi 相tướng 。 識thức 及cập 見kiến 識thức 。 不bất 是thị 安an 立lập 本bổn 識thức 為vi 塵trần 識thức 。 此thử 中trung 一nhất 切thiết 識thức 說thuyết 名danh 相tướng 識thức 。 本bổn 識thức 可khả 得đắc 安an 立lập 於ư 相tương 見kiến 二nhị 識thức 處xứ 。 此thử 本bổn 識thức 以dĩ 意ý 識thức 及cập 依y 止chỉ 識thức 為vi 見kiến 識thức 。 以dĩ 眼nhãn 識thức 等đẳng 識thức 及cập 一nhất 切thiết 法pháp 為vi 相tương/tướng 識thức 。 為vi 此thử 生sanh 因nhân 由do 緣duyên 緣duyên 故cố 。 於ư 彼bỉ 處xứ 中trung 是thị 見kiến 生sanh 因nhân 故cố 。 於ư 彼bỉ 法pháp 為vi 見kiến 。 顯hiển 現hiện 似tự 塵trần 故cố 意ý 識thức 見kiến 相tương 續tục 住trụ 不bất 斷đoạn 因nhân 故cố 。 作tác 此thử 識thức 依y 止chỉ 事sự 。

論luận 曰viết 。 如như 此thử 諸chư 識thức 成thành 立lập 唯duy 識thức 。 云vân 何hà 諸chư 塵trần 現hiện 前tiền 顯hiển 現hiện 知tri 其kỳ 非phi 有hữu 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 說thuyết 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 與dữ 四tứ 法pháp 相tướng 應ưng 。 能năng 尋tầm 能năng 入nhập 一nhất 切thiết 識thức 無vô 塵trần 。

釋thích 曰viết 。 四tứ 法pháp 是thị 智trí 。 菩Bồ 薩Tát 若nhược 與dữ 四Tứ 智Trí 相tương 應ứng 。 在tại 方phương 便tiện 中trung 能năng 尋tầm 理lý 得đắc 正chánh 解giải 能năng 入nhập 理lý 。 故cố 知tri 一nhất 切thiết 唯duy 識thức 無vô 塵trần 。

論luận 曰viết 。 何hà 者giả 為vi 四tứ 。 一nhất 知tri 相tương 違vi 識thức 相tương/tướng 。 譬thí 如như 餓ngạ 鬼quỷ 。 畜súc 生sanh 人nhân 天thiên 。 於ư 同đồng 境cảnh 界giới 由do 見kiến 識thức 有hữu 異dị 。

釋thích 曰viết 。 於ư 一nhất 境cảnh 界giới 。 分phân 別biệt 不bất 同đồng 。 故cố 名danh 相tướng 違vi 相tương 違vi 識thức 境cảnh 名danh 相tướng 。 此thử 境cảnh 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 但đãn 隨tùy 識thức 變biến 異dị 故cố 分phân 別biệt 不bất 同đồng 。 菩Bồ 薩Tát 若nhược 通thông 達đạt 此thử 理lý 則tắc 解giải 唯duy 識thức 故cố 名danh 為vi 智trí 。

論luận 曰viết 。 二nhị 由do 見kiến 無vô 境cảnh 界giới 識thức 。 譬thí 如như 於ư 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 夢mộng 影ảnh 塵trần 中trung 。

釋thích 曰viết 。 有hữu 時thời 見kiến 離ly 境cảnh 界giới 識thức 得đắc 生sanh 。 譬thí 如như 識thức 過quá 去khứ 等đẳng 境cảnh 。

論luận 曰viết 。 三tam 由do 知tri 離ly 功công 用dụng 無vô 顛điên 倒đảo 應ưng 成thành 。 譬thí 如như 實thật 有hữu 塵trần 中trung 緣duyên 塵trần 起khởi 識thức 。 不bất 成thành 顛điên 倒đảo 不bất 由do 功công 用dụng 。 如như 實thật 知tri 故cố 。

釋thích 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 作tác 如như 此thử 解giải 。 若nhược 塵trần 如như 所sở 顯hiển 實thật 有hữu 。 離ly 修tu 對đối 治trị 自tự 然nhiên 應ưng 成thành 無vô 顛điên 倒đảo 智trí 。 由do 如như 實thật 知tri 故cố 。 既ký 無vô 此thử 義nghĩa 。 故cố 知tri 實thật 無vô 有hữu 塵trần 。 但đãn 於ư 無vô 中trung 執chấp 有hữu 故cố 成thành 顛điên 倒đảo 。

論luận 曰viết 。 四tứ 由do 知tri 義nghĩa 隨tùy 順thuận 三tam 慧tuệ 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 切thiết 塵trần 義nghĩa 悉tất 隨tùy 逐trục 三tam 慧tuệ 。 菩Bồ 薩Tát 能năng 如như 此thử 知tri 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 如như 此thử 。

釋thích 曰viết 。 云vân 何hà 一nhất 切thiết 。 義nghĩa 隨tùy 逐trục 三tam 慧tuệ 。

論luận 曰viết 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 入nhập 觀quán 。

釋thích 曰viết 。 聖thánh 人nhân 謂vị 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 。 此thử 等đẳng 聖thánh 人nhân 正chánh 在tại 定định 中trung 名danh 為vi 入nhập 觀quán 。

論luận 曰viết 。 得đắc 心tâm 自tự 在tại 。

釋thích 曰viết 。 已dĩ 得đắc 心tâm 隨tùy 事sự 成thành 。 謂vị 入nhập 住trụ 出xuất 位vị 中trung 。

論luận 曰viết 。 由do 願nguyện 樂nhạo 自tự 在tại 故cố 。

釋thích 曰viết 。 如như 所sở 願nguyện 樂nhạo 。 諸chư 塵trần 皆giai 隨tùy 願nguyện 樂nhạo 變biến 異dị 。

論luận 曰viết 。 如như 願nguyện 樂nhạo 塵trần 種chủng 種chủng 顯hiển 現hiện 故cố 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 欲dục 令linh 地địa 界giới 成thành 水thủy 界giới 。 如như 意ý 即tức 成thành 。 火hỏa 等đẳng 界giới 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 若nhược 觀quán 行hành 人nhân 。 已dĩ 得đắc 奢Xa 摩Ma 他Tha 。

釋thích 曰viết 。 觀quán 行hành 人nhân 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 得đắc 正chánh 思tư 。 二nhị 得đắc 正chánh 修tu 。 今kim 明minh 得đắc 正chánh 修tu 人nhân 。

論luận 曰viết 。 修tu 法pháp 觀quán 加gia 行hành 。

釋thích 曰viết 。 法pháp 謂vị 修Tu 多Đa 羅La 等đẳng 。 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 依y 十Thập 二Nhị 部Bộ 經Kinh 。 所sở 顯hiển 法pháp 相tướng 。 熟thục 修tu 行hành 毘Tỳ 婆Bà 舍Xá 那Na 。

論luận 曰viết 。 隨tùy 唯duy 思tư 惟duy 義nghĩa 顯hiển 現hiện 故cố 。

釋thích 曰viết 。 於ư 一nhất 五ngũ 陰ấm 中trung 。 隨tùy 心tâm 思tư 惟duy 。 或hoặc 顯hiển 現hiện 如như 不bất 淨tịnh 苦khổ 無vô 常thường 空không 無vô 我ngã 等đẳng 乃nãi 至chí 十thập 六lục 諦đế 相tướng 悉tất 隨tùy 思tư 惟duy 。 顯hiển 現hiện 及cập 餘dư 一nhất 切thiết 。 法pháp 相tướng 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 若nhược 人nhân 得đắc 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 未vị 出xuất 無vô 分phân 別biệt 觀quán 。 一nhất 切thiết 塵trần 不bất 顯hiển 現hiện 故cố 。 由do 境cảnh 界giới 等đẳng 義nghĩa 隨tùy 順thuận 三tam 慧tuệ 。 由do 前tiền 引dẫn 證chứng 成thành 就tựu 唯duy 識thức 義nghĩa 。 故cố 知tri 唯duy 識thức 無vô 塵trần 。 此thử 中trung 有hữu 六lục 偈kệ 重trọng/trùng 顯hiển 前tiền 義nghĩa 。 此thử 偈kệ 後hậu 依y 智trí 學học 中trung 當đương 廣quảng 分phân 別biệt 說thuyết 。 謂vị 餓ngạ 鬼quỷ 畜súc 生sanh 。 人nhân 天thiên 如như 是thị 等đẳng 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 得đắc 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 正chánh 在tại 觀quán 中trung 若nhược 塵trần 如như 所sở 顯hiển 現hiện 實thật 有hữu 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 則tắc 不bất 得đắc 成thành 。 既ký 實thật 有hữu 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 故cố 知tri 道Đạo 理lý 實thật 無vô 所sở 有hữu 。

分phân 別biệt 章chương 第đệ 三tam 。

論luận 曰viết 。 若nhược 唯duy 識thức 似tự 塵trần 顯hiển 現hiện 。 依y 止chỉ 說thuyết 名danh 依y 他tha 性tánh 。 云vân 何hà 成thành 依y 他tha 何hà 因nhân 緣duyên 說thuyết 名danh 依y 他tha 。

釋thích 曰viết 。 離ly 塵trần 唯duy 有hữu 識thức 。 此thử 識thức 能năng 生sanh 變biến 異dị 。 顯hiển 現hiện 似tự 塵trần 。 如như 此thử 體thể 相tướng 及cập 功công 能năng 。 亂loạn 識thức 說thuyết 名danh 依y 他tha 性tánh 。 唯duy 見kiến 亂loạn 識thức 有hữu 自tự 體thể 。 不bất 見kiến 有hữu 他tha 。 云vân 何hà 成thành 立lập 。 此thử 識thức 為vi 依y 他tha 性tánh 。 若nhược 言ngôn 能năng 生sanh 變biến 異dị 。 變biến 異dị 依y 此thử 識thức 。 乃nãi 是thị 為vi 他tha 所sở 依y 。 云vân 何hà 說thuyết 此thử 識thức 為vi 依y 他tha 性tánh 。

論luận 曰viết 。 從tùng 自tự 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 故cố 。 繫hệ 屬thuộc 因nhân 緣duyên 。 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 若nhược 生sanh 無vô 有hữu 功công 能năng 。 過quá 一nhất 剎sát 那na 得đắc 自tự 住trụ 故cố 。 說thuyết 名danh 依y 他tha 。

釋thích 曰viết 。 由do 自tự 因nhân 生sanh 故cố 。 生sanh 已dĩ 無vô 有hữu 自tự 能năng 停đình 住trụ 。 過quá 一nhất 剎sát 那na 自tự 所sở 取thủ 故cố 。 由do 約ước 他tha 說thuyết 故cố 名danh 依y 他tha 。

論luận 曰viết 。 若nhược 分phân 別biệt 性tánh 依y 依y 他tha 。 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 似tự 塵trần 顯hiển 現hiện 。 云vân 何hà 成thành 分phân 別biệt 。 何hà 因nhân 緣duyên 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 有hữu 三tam 。 一nhất 問vấn 依y 止chỉ 。 此thử 分phân 別biệt 性tánh 既ký 依y 止chỉ 於ư 他tha 。 應ưng 成thành 依y 他tha 性tánh 。 云vân 何hà 名danh 分phân 別biệt 。 次thứ 問vấn 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 分phân 別biệt 既ký 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 無vô 所sở 有hữu 中trung 有hữu 何hà 分phân 別biệt 。 後hậu 問vấn 似tự 塵trần 。 此thử 分phân 別biệt 既ký 似tự 塵trần 顯hiển 現hiện 。 云vân 何hà 稱xưng 分phân 別biệt 。 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 性tánh 。

論luận 曰viết 。 無vô 量lượng 相tướng 貌mạo 。 意ý 識thức 分phân 別biệt 顛điên 倒đảo 生sanh 因nhân 故cố 成thành 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 切thiết 塵trần 相tướng 貌mạo 。 是thị 分phân 別biệt 說thuyết 名danh 意ý 識thức 。 意ý 識thức 顛điên 倒đảo 生sanh 境cảnh 界giới 故cố 名danh 生sanh 因nhân 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 故cố 成thành 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 無vô 有hữu 自tự 相tướng 。 唯duy 見kiến 分phân 別biệt 故cố 。 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 自tự 體thể 既ký 無vô 唯duy 見kiến 亂loạn 識thức 故cố 。 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 若nhược 真chân 實thật 性tánh 分phân 別biệt 性tánh 。 永vĩnh 無vô 所sở 有hữu 。 為vi 相tương/tướng 云vân 何hà 成thành 真chân 實thật 。 何hà 因nhân 緣duyên 說thuyết 名danh 真chân 實thật 。

釋thích 曰viết 。 分phân 別biệt 性tánh 於ư 依y 他tha 性tánh 一nhất 分phần/phân 永vĩnh 無vô 。 若nhược 以dĩ 無vô 所sở 有hữu 為vi 相tương/tướng 。 何hà 故cố 立lập 為vi 真chân 實thật 。 不bất 立lập 為vi 非phi 真chân 實thật 。 說thuyết 亦diệc 如như 此thử 。

論luận 曰viết 。 由do 如như 無vô 不bất 如như 。 故cố 成thành 真chân 實thật 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 三tam 義nghĩa 答đáp 兩lưỡng 問vấn 。 此thử 是thị 第đệ 一nhất 。 以dĩ 不bất 相tương 違vi 義nghĩa 顯hiển 真chân 實thật 。 如như 世thế 間gian 說thuyết 真chân 實thật 友hữu 。

論luận 曰viết 。 由do 成thành 就tựu 清thanh 淨tịnh 境cảnh 界giới 。

釋thích 曰viết 。 此thử 是thị 第đệ 二nhị 。 以dĩ 無vô 顛điên 倒đảo 。 義nghĩa 顯hiển 真chân 實thật 。 由do 境cảnh 界giới 無vô 顛điên 倒đảo 故cố 。 得đắc 四tứ 種chủng 清thanh 淨tịnh 。 如như 世thế 間gian 說thuyết 真chân 實thật 物vật 。

論luận 曰viết 。 由do 一nhất 切thiết 善thiện 法Pháp 中trung 最tối 勝thắng 。

釋thích 曰viết 。 此thử 是thị 第đệ 三tam 。 以dĩ 無vô 分phân 別biệt 。 義nghĩa 顯hiển 真chân 實thật 。 即tức 五ngũ 種chủng 無vô 分phân 別biệt 。 謂vị 五ngũ 種chủng 真chân 實thật 。 如như 世thế 間gian 說thuyết 真chân 實thật 行hạnh 。

論luận 曰viết 。 於ư 勝thắng 義nghĩa 成thành 就tựu 故cố 。 說thuyết 名danh 真chân 實thật 。

釋thích 曰viết 。 於ư 前tiền 三tam 勝thắng 無vô 有hữu 壞hoại 失thất 故cố 說thuyết 成thành 就tựu 。 由do 成thành 就tựu 故cố 真chân 實thật 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 若nhược 有hữu 。 分phân 別biệt 及cập 所sở 分phân 別biệt 。 分phân 別biệt 性tánh 成thành 。

釋thích 曰viết 。 欲dục 問vấn 此thử 三tam 種chủng 分phân 別biệt 義nghĩa 。 故cố 先tiên 列liệt 出xuất 此thử 三tam 分phân 別biệt 名danh 。

論luận 曰viết 。 此thử 中trung 何hà 法pháp 名danh 分phân 別biệt 。 何hà 法pháp 所sở 分phân 別biệt 。 何hà 法pháp 名danh 分phân 別biệt 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 一nhất 別biệt 問vấn 。 求cầu 其kỳ 異dị 相tướng 。

論luận 曰viết 。 意ý 識thức 是thị 分phân 別biệt 。 具cụ 三tam 種chủng 分phân 別biệt 故cố 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 答đáp 三tam 問vấn 此thử 即tức 答đáp 第đệ 一nhất 問vấn 。 六lục 識thức 之chi 中trung 但đãn 以dĩ 意ý 識thức 為vi 分phân 別biệt 。 以dĩ 意ý 識thức 具cụ 自tự 性tánh 憶ức 持trì 顯hiển 示thị 三tam 分phân 別biệt 故cố 五ngũ 識thức 則tắc 不bất 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。

何hà 以dĩ 故cố 。

釋thích 曰viết 。

何hà 以dĩ 故cố 。 意ý 識thức 具cụ 三tam 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 此thử 識thức 自tự 言ngôn 熏huân 習tập 為vi 種chủng 子tử 。

釋thích 曰viết 。 如như 說thuyết 根căn 塵trần 名danh 。 數số 習tập 此thử 名danh 熏huân 習tập 於ư 本bổn 識thức 。 以dĩ 為vi 種chủng 子tử 。 由do 此thử 種chủng 子tử 後hậu 時thời 意ý 識thức 。 似tự 根căn 似tự 塵trần 而nhi 起khởi 名danh 為vi 色sắc 識thức 自tự 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 如như 眼nhãn 名danh 熏huân 習tập 。 唯duy 生sanh 眼nhãn 不bất 生sanh 餘dư 法pháp 。 餘dư 熏huân 習tập 亦diệc 爾nhĩ 故cố 稱xưng 自tự 。 二nhị 本bổn 無vô 法pháp 體thể 。 言ngôn 語ngữ 是thị 自tự 分phân 別biệt 所sở 作tác 故cố 名danh 自tự 。

論luận 曰viết 。 及cập 一nhất 切thiết 識thức 言ngôn 熏huân 習tập 為vi 種chủng 子tử 。

釋thích 曰viết 。 如như 說thuyết 六lục 識thức 名danh 。 數số 習tập 此thử 名danh 熏huân 習tập 本bổn 。 識thức 為vi 種chủng 子tử 。 由do 此thử 種chủng 子tử 。 意ý 識thức 後hậu 時thời 似tự 六lục 識thức 而nhi 起khởi 。 名danh 為vi 識thức 識thức 。

論luận 曰viết 。 是thị 故cố 此thử 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 由do 二nhị 種chủng 熏huân 習tập 種chủng 子tử 故cố 。 此thử 意ý 識thức 得đắc 生sanh 。

論luận 曰viết 。 由do 無vô 邊biên 分phân 別biệt 。 一nhất 切thiết 處xứ 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 意ý 識thức 為vi 此thử 二nhị 種chủng 種chủng 子tử 所sở 變biến 。 分phân 別biệt 功công 能năng 無vô 邊biên 故cố 。 似tự 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 起khởi 。

論luận 曰viết 。 但đãn 名danh 分phân 別biệt 說thuyết 名danh 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 由do 此thử 義nghĩa 故cố 。 但đãn 意ý 識thức 名danh 分phân 別biệt 故cố 。 三tam 種chủng 分phân 別biệt 。 中trung 說thuyết 意ý 識thức 名danh 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 此thử 依y 他tha 但đãn 是thị 所sở 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 答đáp 第đệ 二nhị 問vấn 。 所sở 分phân 別biệt 一nhất 切thiết 法pháp 。 離ly 識thức 無vô 別biệt 體thể 。 故cố 以dĩ 依y 他tha 為vi 所sở 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 是thị 因nhân 能năng 成thành 依y 他tha 性tánh 。 為vi 所sở 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 不bất 藉tạ 因nhân 依y 他tha 性tánh 不bất 成thành 。 若nhược 無vô 依y 他tha 性tánh 則tắc 。 無vô 所sở 分phân 別biệt 。 由do 六lục 種chủng 因nhân 成thành 依y 他tha 性tánh 。 故cố 得đắc 以dĩ 依y 他tha 性tánh 為vi 所sở 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 此thử 中trung 名danh 分phân 別biệt 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 中trung 成thành 依y 他tha 性tánh 因nhân 。 說thuyết 此thử 因nhân 為vi 分phân 別biệt 性tánh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 分phân 別biệt 能năng 計kế 度độ 。 此thử 依y 他tha 性tánh 但đãn 如như 萬vạn 物vật 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 答đáp 第đệ 三tam 問vấn 。 先tiên 更cánh 問vấn 後hậu 次thứ 第đệ 答đáp 。 此thử 語ngữ 先tiên 總tổng 問vấn 。 云vân 何hà 意ý 識thức 由do 分phân 別biệt 故cố 。 能năng 計kế 度độ 此thử 依y 他tha 性tánh 。 但đãn 如như 萬vạn 物vật 相tướng 貌mạo 。 不bất 但đãn 如như 一nhất 物vật 相tướng 貌mạo 。

論luận 曰viết 。 緣duyên 何hà 境cảnh 界giới 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 別biệt 舉cử 六lục 因nhân 為vi 問vấn 。 緣duyên 何hà 法pháp 為vi 境cảnh 界giới 。 計kế 度độ 依y 他tha 性tánh 。

論luận 曰viết 。 執chấp 何hà 相tướng 貌mạo 。

釋thích 曰viết 。 執chấp 何hà 相tướng 貌mạo 。 計kế 度độ 依y 他tha 性tánh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 觀quán 見kiến 。

釋thích 曰viết 。 先tiên 以dĩ 何hà 方phương 便tiện 推thôi 尋tầm 。 後hậu 決quyết 斷đoán 計kế 度độ 依y 他tha 性tánh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 緣duyên 起khởi 。

釋thích 曰viết 。 藉tạ 何hà 緣duyên 發phát 起khởi 。 計kế 度độ 依y 他tha 性tánh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 言ngôn 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 何hà 言ngôn 說thuyết 。 計kế 度độ 依y 他tha 性tánh 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 增tăng 益ích 。

釋thích 曰viết 。 云vân 何hà 於ư 無vô 中trung 執chấp 有hữu 。 計kế 度độ 依y 他tha 性tánh 。 意ý 識thức 名danh 分phân 別biệt 。 依y 他tha 是thị 所sở 分phân 別biệt 。 由do 此thử 六lục 因nhân 意ý 識thức 能năng 分phân 別biệt 依y 他tha 性tánh 今kim 當đương 顯hiển 說thuyết 此thử 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 由do 名danh 等đẳng 境cảnh 界giới 。

釋thích 曰viết 。 由do 依y 他tha 性tánh 離ly 。 一nhất 切thiết 分phân 別biệt 。 無vô 分phân 別biệt 為vi 體thể 故cố 。 立lập 名danh 等đẳng 為vi 境cảnh 界giới 。 分phân 別biệt 計kế 度độ 此thử 性tánh 。

論luận 曰viết 。 於ư 依y 他tha 性tánh 中trung 。 由do 執chấp 著trước 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 先tiên 約ước 名danh 分phân 別biệt 串xuyến 習tập 此thử 名danh 故cố 執chấp 著trước 此thử 名danh 以dĩ 為vi 相tướng 貌mạo 。 後hậu 時thời 分phân 別biệt 此thử 相tương/tướng 。 謂vị 為vi 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 。 色sắc 等đẳng 諸chư 塵trần 。 識thức 等đẳng 諸chư 心tâm 。 執chấp 相tướng 貌mạo 已dĩ 。

論luận 曰viết 。 由do 決quyết 判phán 起khởi 見kiến 。

釋thích 曰viết 。 先tiên 思tư 量lượng 是thị 非phi 。 後hậu 時thời 決quyết 判phán 。 如như 我ngã 所sở 見kiến 。 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 乃nãi 至chí 識thức 等đẳng 諸chư 心tâm 。 悉tất 是thị 實thật 有hữu 所sở 餘dư 妄vọng 言ngôn 。 由do 此thử 見kiến 故cố 意ý 識thức 計kế 度độ 依y 他tha 堅kiên 實thật 起khởi 執chấp 已dĩ 。

論luận 曰viết 。 由do 覺giác 觀quán 言ngôn 說thuyết 緣duyên 起khởi 。

釋thích 曰viết 。 如như 自tự 所sở 執chấp 起khởi 覺giác 觀quán 。 思tư 惟duy 為vi 自tự 計kế 度độ 。 或hoặc 如như 自tự 所sở 執chấp 起khởi 覺giác 觀quán 言ngôn 說thuyết 令linh 他tha 計kế 度độ 。 云vân 何hà 言ngôn 說thuyết 令linh 他tha 計kế 度độ 。

論luận 曰viết 。 由do 見kiến 等đẳng 四tứ 種chủng 言ngôn 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 如như 所sở 言ngôn 說thuyết 不bất 出xuất 見kiến 等đẳng 四tứ 種chủng 。 此thử 四tứ 種chủng 約ước 根căn 塵trần 識thức 成thành 就tựu 故cố 。 攝nhiếp 一nhất 切thiết 所sở 說thuyết 。 分phân 別biệt 品phẩm 類loại 皆giai 盡tận 。 約ước 此thử 言ngôn 說thuyết 起khởi 顛điên 倒đảo 。

論luận 曰viết 。 實thật 無vô 有hữu 塵trần 。 計kế 實thật 有hữu 為vi 增tăng 益ích 。

釋thích 曰viết 。 如như 四tứ 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 實thật 無vô 有hữu 法Pháp 。 此thử 中trung 起khởi 執chấp 謂vị 為vi 實thật 有hữu 。 此thử 名danh 增tăng 益ích 執chấp 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 因nhân 故cố 能năng 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 由do 此thử 六lục 因nhân 意ý 識thức 。 能năng 分phân 別biệt 依y 他tha 性tánh 。 令linh 成thành 所sở 分phân 別biệt 故cố 。 故cố 以dĩ 此thử 因nhân 為vi 分phân 別biệt 性tánh 。

論luận 曰viết 。 此thử 三tam 種chủng 性tánh 云vân 何hà 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 三tam 性tánh 一nhất 異dị 義nghĩa 云vân 何hà 。

論luận 曰viết 。 與dữ 他tha 為vi 異dị 為vi 不bất 異dị 。

釋thích 曰viết 。 如như 依y 他tha 性tánh 與dữ 餘dư 二nhị 性tánh 。 為vi 一nhất 為vi 異dị 。 餘dư 二nhị 性tánh 互hỗ 論luận 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 不bất 異dị 非phi 不bất 異dị 。 應ưng 如như 此thử 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 答đáp 問vấn 明minh 亦diệc 一nhất 亦diệc 異dị 。 應ưng 依y 此thử 說thuyết 。

論luận 曰viết 。 有hữu 別biệt 義nghĩa 依y 他tha 性tánh 名danh 依y 他tha 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 總tổng 標tiêu 亦diệc 一nhất 亦diệc 異dị 。 義nghĩa 唯duy 是thị 一nhất 識thức 。 識thức 即tức 依y 他tha 性tánh 。 於ư 依y 他tha 性tánh 中trung 以dĩ 別biệt 道Đạo 理lý 成thành 立lập 為vi 三tam 性tánh 。 三tam 性tánh 互hỗ 不bất 相tương 是thị 。 即tức 是thị 不bất 異dị 非phi 不bất 異dị 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 有hữu 別biệt 義nghĩa 此thử 成thành 分phân 別biệt 。 有hữu 別biệt 義nghĩa 此thử 成thành 真chân 實thật 。

釋thích 曰viết 。 有hữu 別biệt 道Đạo 理lý 。 此thử 依y 他tha 性tánh 成thành 。 分phân 別biệt 性tánh 真chân 實thật 性tánh 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 何hà 者giả 別biệt 義nghĩa 說thuyết 名danh 依y 他tha 。 從tùng 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 繫hệ 屬thuộc 他tha 故cố 。

釋thích 曰viết 。 此thử 下hạ 正chánh 釋thích 三tam 種chủng 別biệt 義nghĩa 。 熏huân 習tập 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 名danh 言ngôn 熏huân 習tập 識thức 熏huân 習tập 二nhị 色sắc 識thức 熏huân 習tập 識thức 識thức 熏huân 習tập 見kiến 識thức 熏huân 習tập 。 三tam 煩phiền 惱não 熏huân 習tập 業nghiệp 熏huân 習tập 果quả 報báo 熏huân 習tập 。 從tùng 此thử 三tam 種chủng 種chủng 子tử 生sanh 。 繫hệ 屬thuộc 於ư 因nhân 故cố 。 成thành 依y 他tha 。 非phi 餘dư 二nhị 性tánh 。

論luận 曰viết 。

復phục 有hữu 何hà 義nghĩa 此thử 成thành 分phân 別biệt 。 此thử 依y 他tha 性tánh 為vi 分phân 別biệt 因nhân 。

釋thích 曰viết 。 識thức 以dĩ 能năng 分phân 別biệt 為vi 性tánh 。 能năng 分phân 別biệt 必tất 從tùng 所sở 分phân 別biệt 生sanh 。 依y 他tha 性tánh 即tức 是thị 所sở 分phân 別biệt 。 為vi 分phân 別biệt 生sanh 因nhân 。 即tức 是thị 分phân 別biệt 緣duyên 。 緣duyên 依y 他tha 性tánh 有hữu 兩lưỡng 義nghĩa 。 若nhược 談đàm 識thức 體thể 從tùng 種chủng 子tử 生sanh 。 自tự 屬thuộc 依y 他tha 性tánh 。 若nhược 談đàm 變biến 異dị 為vi 色sắc 等đẳng 相tướng 貌mạo 此thử 屬thuộc 分phân 別biệt 性tánh 。 色sắc 等đẳng 相tướng 貌mạo 離ly 識thức 無vô 別biệt 體thể 。 今kim 言ngôn 依y 他tha 性tánh 為vi 分phân 別biệt 因nhân 。 取thủ 依y 他tha 變biến 異dị 義nghĩa 為vi 分phân 別biệt 因nhân 。 不bất 取thủ 識thức 體thể 從tùng 種chủng 子tử 生sanh 義nghĩa 為vi 分phân 別biệt 因nhân 。

論luận 曰viết 。 是thị 所sở 分phân 別biệt 故cố 成thành 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 變biến 異dị 相tướng 貌mạo 是thị 識thức 所sở 分phân 別biệt 。 以dĩ 此thử 義nghĩa 故cố 。 成thành 立lập 所sở 分phân 別biệt 。 為vi 分phân 別biệt 性tánh 。

論luận 曰viết 。

復phục 有hữu 何hà 義nghĩa 此thử 成thành 真chân 實thật 此thử 依y 他tha 性tánh 或hoặc 成thành 真chân 實thật 。 如như 所sở 分phân 別biệt 實thật 不bất 如như 是thị 有hữu 故cố 。

釋thích 曰viết 。 依y 他tha 性tánh 變biến 異dị 為vi 色sắc 等đẳng 所sở 分phân 別biệt 塵trần 。 此thử 塵trần 實thật 不bất 如như 所sở 分phân 別biệt 是thị 有hữu 。 約ước 依y 他tha 性tánh 明minh 塵trần 無vô 所sở 有hữu 。 即tức 以dĩ 依y 他tha 性tánh 成thành 真chân 實thật 性tánh 。 為vi 存tồn 有hữu 道đạo 故cố 。 不bất 明minh 依y 他tha 性tánh 。 是thị 無vô 為vi 真chân 實thật 性tánh 。

論luận 曰viết 。

復phục 有hữu 何hà 義nghĩa 。 由do 此thử 一nhất 識thức 成thành 一nhất 切thiết 種chủng 種chủng 識thức 相tướng 貌mạo 。

釋thích 曰viết 。 此thử 更cánh 問vấn 復phục 以dĩ 何hà 道Đạo 理lý 。 唯duy 是thị 一nhất 識thức 。 或hoặc 成thành 八bát 識thức 。 或hoặc 成thành 十thập 一nhất 識thức 故cố 。 言ngôn 一nhất 切thiết 。 於ư 一nhất 一nhất 識thức 中trung 。 如như 眼nhãn 識thức 分phân 別biệt 青thanh 黃hoàng 等đẳng 差sai 別biệt 。 有hữu 種chủng 種chủng 識thức 相tướng 貌mạo 。 唯duy 是thị 一nhất 識thức 。 復phục 是thị 何hà 識thức 。 所sở 以dĩ 更cánh 為vi 此thử 問vấn 者giả 前tiền 已dĩ 釋thích 異dị 義nghĩa 。 此thử 下hạ 釋thích 不bất 異dị 義nghĩa 。 欲dục 顯hiển 依y 他tha 性tánh 具cụ 有hữu 三tam 性tánh 。 一nhất 識thức 從tùng 種chủng 子tử 生sanh 是thị 依y 他tha 有hữu 。 種chủng 種chủng 識thức 相tướng 貌mạo 是thị 分phân 別biệt 。 分phân 別biệt 實thật 無vô 所sở 有hữu 。 是thị 真chân 實thật 性tánh 。

論luận 曰viết 。 本bổn 識thức 識thức 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 識thức 謂vị 一nhất 本bổn 識thức 。 本bổn 識thức 變biến 異dị 為vi 諸chư 識thức 故cố 言ngôn 識thức 識thức 。 今kim 不bất 論luận 變biến 異dị 為vi 根căn 塵trần 。 故cố 但đãn 言ngôn 識thức 識thức 。

論luận 曰viết 。 所sở 餘dư 生sanh 起khởi 識thức 。 種chủng 種chủng 相tướng 貌mạo 故cố 。

釋thích 曰viết 。 所sở 餘dư 即tức 阿a 陀đà 那na 識thức 。 生sanh 起khởi 即tức 六lục 識thức 。 變biến 異dị 為vi 七thất 識thức 。 即tức 是thị 本bổn 識thức 相tướng 貌mạo 。

論luận 曰viết 。 復phục 因nhân 此thử 相tướng 貌mạo 生sanh 故cố 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 七thất 識thức 熏huân 習tập 本bổn 。 識thức 為vi 種chủng 子tử 。 此thử 種chủng 子tử 復phục 變biến 異dị 本bổn 識thức 為vi 七thất 識thức 。 後hậu 七thất 識thức 即tức 從tùng 前tiền 相tướng 貌mạo 種chủng 子tử 生sanh 。

論luận 曰viết 。 依y 他tha 性tánh 有hữu 幾kỷ 種chủng 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 體thể 類loại 及cập 義nghĩa 。 並tịnh 有hữu 幾kỷ 種chủng 。

論luận 曰viết 。 若nhược 略lược 說thuyết 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 繫hệ 屬thuộc 熏huân 習tập 種chủng 子tử 。

釋thích 曰viết 。 此thử 先tiên 明minh 依y 他tha 體thể 類loại 。 從tùng 二nhị 種chủng 熏huân 習tập 生sanh 。 一nhất 從tùng 業nghiệp 煩phiền 惱não 熏huân 習tập 生sanh 。 二nhị 從tùng 聞văn 熏huân 習tập 生sanh 。 由do 體thể 類loại 繫hệ 屬thuộc 此thử 二nhị 熏huân 習tập 。 故cố 稱xưng 依y 他tha 性tánh 。 若nhược 果quả 報báo 識thức 體thể 類loại 為vi 依y 他tha 性tánh 。 從tùng 業nghiệp 煩phiền 惱não 熏huân 習tập 生sanh 。 若nhược 出xuất 世thế 間gian 。 思tư 修tu 慧tuệ 體thể 類loại 。 從tùng 聞văn 熏huân 習tập 生sanh 。

論luận 曰viết 。 二nhị 繫hệ 屬thuộc 淨tịnh 品phẩm 不bất 淨tịnh 品phẩm 性tánh 不bất 成thành 就tựu 。 是thị 故cố 由do 此thử 。 二nhị 種chủng 繫hệ 屬thuộc 。 說thuyết 名danh 依y 他tha 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 次thứ 釋thích 依y 他tha 義nghĩa 。 若nhược 識thức 分phân 別biệt 此thử 性tánh 或hoặc 成thành 煩phiền 惱não 。 或hoặc 成thành 業nghiệp 或hoặc 成thành 果quả 報báo 。 則tắc 屬thuộc 不bất 淨tịnh 品phẩm 。 若nhược 般Bát 若Nhã 緣duyên 此thử 性tánh 無vô 所sở 分phân 別biệt 。 則tắc 成thành 淨tịnh 品phẩm 。 謂vị 境cảnh 界giới 清thanh 淨tịnh 道đạo 清thanh 淨tịnh 果quả 清thanh 淨tịnh 。 若nhược 有hữu 自tự 性tánh 不bất 依y 。 他tha 則tắc 應ưng 定định 屬thuộc 一nhất 品phẩm 。 既ký 無vô 定định 性tánh 或hoặc 屬thuộc 淨tịnh 品phẩm 。 或hoặc 屬thuộc 不bất 淨tịnh 品phẩm 。 由do 此thử 二nhị 分phần 。 隨tùy 一nhất 分phần/phân 不bất 成thành 就tựu 故cố 名danh 依y 他tha 。

論luận 曰viết 。 分phân 別biệt 性tánh 亦diệc 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 由do 分phân 別biệt 自tự 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 如như 眼nhãn 等đẳng 諸chư 界giới 中trung 分phân 別biệt 一nhất 界giới 。 或hoặc 眼nhãn 或hoặc 耳nhĩ 等đẳng 名danh 分phân 別biệt 自tự 性tánh 。

論luận 曰viết 。 二nhị 由do 分phân 別biệt 差sai 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 約ước 無vô 常thường 等đẳng 。 更cánh 分phân 別biệt 此thử 眼nhãn 等đẳng 。 名danh 分phân 別biệt 差sai 別biệt 。

論luận 曰viết 。 真chân 實thật 性tánh 亦diệc 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 自tự 性tánh 成thành 就tựu 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 有hữu 垢cấu 真Chân 如Như 。

論luận 曰viết 。 二nhị 清thanh 淨tịnh 成thành 就tựu 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 無vô 垢cấu 真Chân 如Như 。

論luận 曰viết 。

復phục 有hữu 分phân 別biệt 更cánh 成thành 四tứ 種chủng 。 一nhất 分phân 別biệt 自tự 性tánh 。 二nhị 分phần 別biệt 差sai 別biệt 。 三tam 有hữu 覺giác 。 四tứ 無vô 覺giác 。 有hữu 覺giác 者giả 能năng 了liễu 別biệt 名danh 言ngôn 眾chúng 生sanh 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 眾chúng 生sanh 先tiên 了liễu 別biệt 見kiến 聞văn 等đẳng 四tứ 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 因nhân 名danh 言ngôn 起khởi 分phân 別biệt 故cố 名danh 有hữu 覺giác 。

論luận 曰viết 。 無vô 覺giác 者giả 。 不bất 能năng 了liễu 別biệt 。 名danh 言ngôn 眾chúng 生sanh 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 眾chúng 生sanh 如như 牛ngưu 羊dương 等đẳng 。 先tiên 不bất 能năng 了liễu 別biệt 。 見kiến 聞văn 等đẳng 四tứ 種chủng 言ngôn 說thuyết 。 由do 彼bỉ 如như 所sở 分phân 別biệt 不bất 能năng 由do 言ngôn 語ngữ 成thành 立lập 。 故cố 名danh 無vô 覺giác 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 分phân 別biệt 有hữu 五ngũ 種chủng 。 一nhất 依y 名danh 分phân 別biệt 義nghĩa 自tự 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 義nghĩa 謂vị 名danh 所sở 目mục 之chi 法pháp 。 先tiên 已dĩ 知tri 此thử 物vật 名danh 。 後hậu 以dĩ 此thử 名danh 分phân 別biệt 取thủ 此thử 物vật 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 此thử 名danh 目mục 此thử 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 此thử 名danh 本bổn 來lai 主chủ 此thử 體thể 故cố 。 得đắc 以dĩ 此thử 名danh 。 分phân 別biệt 此thử 體thể 。

論luận 曰viết 。 二nhị 依y 義nghĩa 分phân 別biệt 名danh 自tự 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 先tiên 識thức 此thử 物vật 體thể 。 未vị 知tri 其kỳ 名danh 。 後hậu 聞văn 說thuyết 其kỳ 名danh 。 即tức 以dĩ 先tiên 所sở 識thức 體thể 。 分phân 別biệt 取thủ 此thử 名danh 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 此thử 義nghĩa 屬thuộc 此thử 名danh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 體thể 本bổn 主chủ 此thử 名danh 故cố 。 得đắc 將tương 此thử 體thể 分phân 別biệt 取thủ 此thử 名danh 。

論luận 曰viết 。 三tam 依y 名danh 分phân 別biệt 名danh 自tự 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 如như 異dị 國quốc 物vật 名danh 。 始thỉ 聞văn 未vị 解giải 後hậu 。 以dĩ 常thường 所sở 習tập 名danh 。 分phân 別biệt 此thử 名danh 。 方phương 解giải 此thử 名danh 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 分phân 別biệt 未vị 識thức 義nghĩa 名danh 。

釋thích 曰viết 。 未vị 識thức 此thử 名danh 所sở 訓huấn 之chi 義nghĩa 。 故cố 不bất 解giải 此thử 名danh 。

論luận 曰viết 。 四tứ 依y 義nghĩa 分phân 別biệt 義nghĩa 自tự 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 如như 見kiến 此thử 物vật 體thể 未vị 識thức 其kỳ 名danh 。 以dĩ 此thử 物vật 類loại 分phân 別biệt 此thử 物vật 方phương 識thức 其kỳ 體thể 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 分phân 別biệt 未vị 識thức 名danh 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 由do 未vị 識thức 名danh 故cố 以dĩ 義nghĩa 分phân 別biệt 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 五ngũ 依y 二nhị 分phần 別biệt 二nhị 自tự 性tánh 。

釋thích 曰viết 。 如như 金kim 銀ngân 二nhị 名danh 有hữu 金kim 銀ngân 二nhị 體thể 。 於ư 此thử 名danh 體thể 並tịnh 未vị 了liễu 。 金kim 名danh 為vi 目mục 赤xích 體thể 為vi 目mục 白bạch 體thể 。 銀ngân 名danh 亦diệc 爾nhĩ 赤xích 體thể 為vi 主chủ 金kim 名danh 為vi 主chủ 。 銀ngân 名danh 白bạch 體thể 亦diệc 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 此thử 名danh 此thử 義nghĩa 何hà 義nghĩa 何hà 名danh 。

釋thích 曰viết 。 意ý 如như 向hướng 釋thích 。

論luận 曰viết 。 若nhược 攝nhiếp 一nhất 切thiết 分phân 別biệt 。

復phục 有hữu 十thập 種chủng 。

釋thích 曰viết 。 如như 前tiền 已dĩ 有hữu 具cụ 攝nhiếp 義nghĩa 但đãn 未vị 明minh 品phẩm 類loại 。 具cụ 攝nhiếp 義nghĩa 此thử 十thập 種chủng 分phân 別biệt 。 更cánh 顯hiển 品phẩm 類loại 攝nhiếp 義nghĩa 。 又hựu 明minh 攝nhiếp 一nhất 切thiết 皆giai 盡tận 。

論luận 曰viết 。 一nhất 根căn 本bổn 分phân 別biệt 謂vị 本bổn 識thức 。

釋thích 曰viết 。 是thị 一nhất 切thiết 分phân 別biệt 。 根căn 本bổn 自tự 體thể 。 亦diệc 分phân 別biệt 即tức 是thị 阿a 黎lê 耶da 識thức 。

論luận 曰viết 。 二nhị 相tương/tướng 分phân 別biệt 。 謂vị 色sắc 等đẳng 識thức 。

釋thích 曰viết 。 此thử 分phân 別biệt 以dĩ 相tương/tướng 為vi 相tương/tướng 。 即tức 是thị 色sắc 等đẳng 塵trần 識thức 。

論luận 曰viết 。 三tam 依y 顯hiển 示thị 分phân 別biệt 。 謂vị 有hữu 依y 止chỉ 眼nhãn 等đẳng 識thức 識thức 。

釋thích 曰viết 。 此thử 分phân 別biệt 以dĩ 依y 。 及cập 顯hiển 示thị 為vi 相tương/tướng 。 亦diệc 是thị 所sở 分phân 別biệt 亦diệc 是thị 能năng 分phân 別biệt 。 即tức 是thị 六lục 根căn 及cập 六lục 識thức 。 六lục 根căn 是thị 所sở 依y 止chỉ 。 六lục 識thức 是thị 能năng 依y 止chỉ 。

論luận 曰viết 。 四tứ 相tương/tướng 變biến 異dị 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 相tương 謂vị 六lục 塵trần 。 此thử 分phân 別biệt 以dĩ 相tương/tướng 變biến 異dị 為vi 相tương/tướng 。

論luận 曰viết 。 謂vị 老lão 等đẳng 變biến 異dị 。

釋thích 曰viết 。 是thị 身thân 四tứ 大đại 前tiền 後hậu 變biến 異dị 名danh 老lão 。 若nhược 識thức 分phân 別biệt 此thử 老lão 名danh 老lão 相tương/tướng 變biến 異dị 分phân 別biệt 。 等đẳng 言ngôn 攝nhiếp 病bệnh 及cập 死tử 。

論luận 曰viết 。 苦khổ 樂lạc 等đẳng 受thọ 。

釋thích 曰viết 。 身thân 心tâm 苦khổ 樂lạc 受thọ 。 前tiền 後hậu 變biến 異dị 。 識thức 分phân 別biệt 此thử 受thọ 名danh 受thọ 相tương/tướng 變biến 異dị 分phân 別biệt 。 等đẳng 言ngôn 攝nhiếp 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 受thọ 。

論luận 曰viết 。 欲dục 等đẳng 惑hoặc 。

釋thích 曰viết 。 心tâm 欲dục 前tiền 後hậu 變biến 異dị 。 識thức 分phân 別biệt 此thử 欲dục 名danh 。 欲dục 相tương 變biến 異dị 分phân 別biệt 。 等đẳng 言ngôn 攝nhiếp 瞋sân 癡si 等đẳng 惑hoặc 。

論luận 曰viết 。 及cập 抂cuồng 時thời 節tiết 等đẳng 變biến 異dị 。

釋thích 曰viết 。 非phi 理lý 逼bức 害hại 縛phược 錄lục 為vi 抂cuồng 不bất 乖quai 候hậu 寒hàn 熱nhiệt 豐phong 儉kiệm 為vi 時thời 節tiết 。 抂cuồng 及cập 時thời 節tiết 前tiền 後hậu 變biến 異dị 。 識thức 分phân 別biệt 此thử 抂cuồng 及cập 時thời 節tiết 名danh 抂cuồng 時thời 節tiết 相tương/tướng 變biến 異dị 分phân 別biệt 。 等đẳng 言ngôn 攝nhiếp 有hữu 因nhân 緣duyên 逼bức 害hại 縛phược 錄lục 。 乖quai 候hậu 寒hàn 熱nhiệt 豐phong 儉kiệm 。

論luận 曰viết 。 地địa 獄ngục 等đẳng 。

釋thích 曰viết 。 是thị 道đạo 變biến 異dị 。 捨xả 此thử 五ngũ 陰ấm 受thọ 地địa 獄ngục 道đạo 五ngũ 陰ấm 。 諸chư 道đạo 前tiền 後hậu 變biến 異dị 故cố 名danh 道đạo 變biến 異dị 。 識thức 分phân 別biệt 此thử 道đạo 故cố 。 名danh 道đạo 相tương/tướng 變biến 異dị 分phân 別biệt 等đẳng 言ngôn 。 攝nhiếp 餘dư 五ngũ 道đạo 。

論luận 曰viết 。 欲dục 界giới 等đẳng 變biến 異dị 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 具cụ 縛phược 離ly 縛phược 生sanh 變biến 異dị 。 受thọ 三tam 界giới 生sanh 有hữu 具cụ 縛phược 及cập 離ly 縛phược 前tiền 後hậu 變biến 異dị 。 識thức 分phân 別biệt 此thử 生sanh 名danh 生sanh 相tương/tướng 變biến 異dị 分phân 別biệt 等đẳng 言ngôn 。 攝nhiếp 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。

論luận 曰viết 。 五ngũ 依y 顯hiển 示thị 變biến 異dị 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 眼nhãn 等đẳng 識thức 變biến 異dị 。 此thử 分phân 別biệt 以dĩ 眼nhãn 等đẳng 識thức 變biến 異dị 相tướng 為vi 相tương/tướng 。

論luận 曰viết 。 謂vị 如như 前tiền 所sở 說thuyết 變biến 異dị 。

釋thích 曰viết 。 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 老lão 等đẳng 變biến 異dị 。 於ư 變biến 異dị 位vị 中trung 。 如như 眼nhãn 等đẳng 識thức 變biến 異dị 。

論luận 曰viết 。 起khởi 變biến 異dị 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 意ý 識thức 亦diệc 如như 此thử 依y 顯hiển 示thị 變biến 異dị 而nhi 分phân 別biệt 故cố 。 名danh 依y 顯hiển 示thị 變biến 異dị 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 六lục 他tha 引dẫn 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 分phân 別biệt 因nhân 他tha 言ngôn 說thuyết 生sanh 。

論luận 曰viết 。 謂vị 聞văn 非phi 正Chánh 法Pháp 類loại 。 聞văn 正Chánh 法Pháp 類loại 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 分phân 別biệt 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 聽thính 聞văn 非phi 正Chánh 法Pháp 為vi 類loại 分phân 別biệt 。 二nhị 聽thính 聞văn 正Chánh 法Pháp 。 為vi 類loại 分phân 別biệt 。 謂vị 行hành 惡ác 法pháp 類loại 分phân 別biệt 。 行hành 善thiện 法Pháp 類loại 分phân 別biệt 思tư 修tu 亦diệc 爾nhĩ 。 此thử 分phân 別biệt 以dĩ 聞văn 他tha 言ngôn 說thuyết 為vi 相tương/tướng 故cố 。 名danh 他tha 引dẫn 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 七thất 不bất 如như 理lý 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 是thị 前tiền 分phân 別biệt 。 聽thính 聞văn 非phi 正Chánh 法Pháp 為vi 因nhân 。

論luận 曰viết 。 謂vị 正Chánh 法Pháp 外ngoại 人nhân 。 非phi 正Chánh 法Pháp 類loại 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 九cửu 十thập 六lục 種chủng 外ngoại 道đạo 。 在tại 正chánh 聞văn 思tư 修tu 法pháp 外ngoại 。

論luận 曰viết 。 八bát 如như 理lý 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 是thị 前tiền 分phân 別biệt 聽thính 聞văn 正Chánh 法Pháp 為vi 因nhân 。

論luận 曰viết 。 謂vị 正Chánh 法Pháp 內nội 人nhân 。 聞văn 正Chánh 法Pháp 類loại 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 人nhân 。 在tại 正chánh 聞văn 思tư 修tu 法pháp 中trung 。

論luận 曰viết 。 九cửu 決quyết 判phán 執chấp 分phân 別biệt 。 謂vị 不bất 如như 理lý 思tư 惟duy 種chủng 類loại 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 不bất 正chánh 思tư 惟duy 為vi 因nhân 。

論luận 曰viết 。 身thân 見kiến 為vi 根căn 本bổn 。 與dữ 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 相tương 應ứng 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 依y 止chỉ 我ngã 見kiến 如như 梵Phạm 網võng 經kinh 所sở 明minh 見kiến 類loại 。 謂vị 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 相tương 應ứng 分phân 別biệt 。

論luận 曰viết 。 十thập 散tán 動động 分phân 別biệt 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 十thập 種chủng 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 分phân 別biệt 。 不bất 與dữ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 相tướng 應ưng 。 悉tất 名danh 散tán 動động 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh 。 說thuyết 十thập 種chủng 法pháp 對đối 治trị 。 此thử 十thập 種chủng 散tán 動động 初sơ 二nhị 法pháp 正chánh 是thị 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 事sự 。 謂vị 顯hiển 真chân 空không 遣khiển 俗tục 有hữu 即tức 是thị 實thật 有hữu 。 菩Bồ 薩Tát 不bất 見kiến 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 次thứ 有hữu 五ngũ 事sự 有hữu 三tam 解giải 。 第đệ 一nhất 解giải 云vân 。 遣khiển 名danh 事sự 物vật 初sơ 兩lưỡng 遣khiển 名danh 。 即tức 是thị 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 名danh 。 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 初sơ 遣khiển 人nhân 名danh 後hậu 遣khiển 法pháp 名danh 。 次thứ 兩lưỡng 遣khiển 事sự 。 即tức 是thị 不bất 見kiến 行hành 不bất 見kiến 不bất 行hành 。 此thử 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 能năng 行hành 二Nhị 乘Thừa 不bất 能năng 行hành 。 二nhị 不bất 見kiến 正chánh 勤cần 助trợ 道đạo 為vi 行hành 。 不bất 見kiến 懶lãn 惰nọa 等đẳng 所sở 對đối 治trị 為vi 不bất 行hành 。 三tam 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 修tu 道Đạo 未vị 滿mãn 故cố 行hành 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 。 修tu 道Đạo 已dĩ 滿mãn 故cố 不bất 行hành 。 後hậu 一nhất 遣khiển 物vật 此thử 名danh 此thử 事sự 。 以dĩ 何hà 物vật 為vi 根căn 本bổn 。 以dĩ 五ngũ 陰ấm 為vi 根căn 本bổn 。 亦diệc 不bất 見kiến 五ngũ 陰ấm 。 即tức 是thị 不bất 見kiến 色sắc 不bất 見kiến 。 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 第đệ 二nhị 解giải 云vân 。 初sơ 二nhị 明minh 不bất 見kiến 人nhân 法pháp 。 次thứ 二nhị 明minh 不bất 見kiến 人nhân 行hành 法pháp 為vi 行hành 。 不bất 見kiến 人nhân 不bất 行hành 法pháp 為vi 不bất 行hành 。 後hậu 一nhất 明minh 行hành 所sở 對đối 治trị 即tức 五ngũ 陰ấm 。 五ngũ 陰ấm 即tức 苦khổ 集tập 二nhị 諦đế 。 不bất 見kiến 集tập 可khả 斷đoạn 。 不bất 見kiến 苦khổ 可khả 離ly 。 第đệ 三tam 解giải 云vân 。 初sơ 二nhị 明minh 不bất 見kiến 能năng 行hành 人nhân 及cập 所sở 行hành 。 道đạo 次thứ 二nhị 不bất 見kiến 助trợ 道đạo 。 後hậu 一nhất 明minh 不bất 見kiến 所sở 對đối 治trị 。 此thử 五ngũ 事sự 中trung 一nhất 一nhất 事sự 皆giai 具cụ 八bát 法pháp 。

論luận 曰viết 。 無vô 有hữu 相tương/tướng 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 無vô 有hữu 相tương/tướng 是thị 散tán 動động 因nhân 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 實thật 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。

釋thích 曰viết 。 由do 說thuyết 實thật 有hữu 顯hiển 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 真Chân 如Như 空không 為vi 體thể 。

論luận 曰viết 。 有hữu 相tương/tướng 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 有hữu 相tương/tướng 是thị 散tán 動động 因nhân 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 不bất 見kiến 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。

釋thích 曰viết 。 不bất 見kiến 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 以dĩ 分phân 別biệt 依y 他tha 為vi 體thể 。

論luận 曰viết 。 增tăng 益ích 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 有hữu 增tăng 益ích 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。

何hà 以dĩ 故cố 。 色sắc 由do 自tự 性tánh 空không 。

釋thích 曰viết 。 由do 分phân 別biệt 色sắc 性tánh 色sắc 性tánh 空không 。

論luận 曰viết 。 損tổn 減giảm 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 無vô 損tổn 減giảm 實thật 有hữu 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 不bất 由do 空không 空không 。

釋thích 曰viết 。 此thử 色sắc 不bất 由do 真Chân 如Như 空không 故cố 空không 。

論luận 曰viết 。 一nhất 執chấp 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 依y 他tha 分phân 別biệt 即tức 是thị 空không 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 是thị 色sắc 空không 非phi 色sắc 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 依y 他tha 性tánh 與dữ 真chân 實thật 性tánh 是thị 一nhất 真chân 實thật 性tánh 。 是thị 清thanh 淨tịnh 境cảnh 界giới 。 依y 他tha 性tánh 亦diệc 應ưng 如như 此thử 。

論luận 曰viết 。 異dị 執chấp 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 色sắc 與dữ 空không 異dị 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 無vô 色sắc 異dị 空không 故cố 色sắc 即tức 是thị 空không 。 空không 即tức 是thị 色sắc 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 色sắc 與dữ 空không 異dị 。 此thử 空không 則tắc 不bất 成thành 色sắc 家gia 法pháp 空không 。 不bất 成thành 色sắc 通thông 相tương/tướng 此thử 義nghĩa 不bất 成thành 。 譬thí 如như 有hữu 為vi 法pháp 與dữ 無vô 常thường 相tương/tướng 不bất 異dị 。 若nhược 捉tróc 分phân 別biệt 性tánh 說thuyết 言ngôn 。 色sắc 即tức 是thị 空không 。 空không 即tức 是thị 色sắc 。 何hà 以dĩ 故cố 此thử 分phân 別biệt 色sắc 。 永vĩnh 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 永vĩnh 無vô 所sở 有hữu 。 即tức 是thị 有hữu 即tức 是thị 空không 。 此thử 空không 即tức 是thị 色sắc 無vô 所sở 有hữu 。 不bất 如như 依y 他tha 性tánh 於ư 真chân 實thật 性tánh 不bất 可khả 說thuyết 。 一nhất 由do 清thanh 淨tịnh 不bất 清thanh 淨tịnh 境cảnh 界giới 故cố 。

論luận 曰viết 。 通thông 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 執chấp 色sắc 有hữu 通thông 相tương/tướng 為vi 性tánh 。 謂vị 有hữu 礙ngại 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。

何hà 以dĩ 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 此thử 但đãn 有hữu 名danh 所sở 謂vị 色sắc 。

釋thích 曰viết 。 唯duy 有hữu 名danh 是thị 色sắc 通thông 相tương/tướng 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 離ly 名danh 色sắc 實thật 無vô 本bổn 性tánh 。

論luận 曰viết 。 別biệt 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 已dĩ 執chấp 色sắc 有hữu 通thông 相tương/tướng 。 又hựu 分phân 別biệt 色sắc 有hữu 生sanh 滅diệt 染nhiễm 淨tịnh 等đẳng 差sai 別biệt 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 是thị 自tự 性tánh 無vô 生sanh 無vô 滅diệt 。 無vô 染nhiễm 無vô 淨tịnh 。

釋thích 曰viết 。 此thử 色sắc 無vô 所sở 有hữu 為vi 通thông 相tương/tướng 。 若nhược 有hữu 生sanh 即tức 有hữu 染nhiễm 。 若nhược 有hữu 滅diệt 即tức 有hữu 淨tịnh 。 由do 無vô 此thử 四tứ 義nghĩa 故cố 色sắc 無vô 別biệt 相tướng 。

論luận 曰viết 。 如như 名danh 起khởi 義nghĩa 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 如như 名danh 執chấp 義nghĩa 。 於ư 義nghĩa 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 對đối 假giả 立lập 名danh 。 分phân 別biệt 諸chư 法pháp 。

釋thích 曰viết 。 名danh 是thị 虛hư 假giả 所sở 作tác 。 對đối 諸chư 名danh 分phân 別biệt 一nhất 切thiết 法pháp 。

論luận 曰viết 。 如như 義nghĩa 起khởi 名danh 散tán 動động 。

釋thích 曰viết 。 如như 義nghĩa 於ư 名danh 起khởi 舊cựu 執chấp 。 此thử 執chấp 即tức 是thị 散tán 動động 。 為vi 對đối 治trị 此thử 散tán 動động 故cố 。 經kinh 言ngôn 。 由do 假giả 立lập 客khách 名danh 。 隨tùy 說thuyết 諸chư 法pháp 。

釋thích 曰viết 。 名danh 不bất 與dữ 法pháp 同đồng 相tương/tướng 。 經kinh 言ngôn 。 如như 如như 隨tùy 。 說thuyết 如như 是thị 如như 是thị 。 生sanh 起khởi 執chấp 著trước 。

釋thích 曰viết 。 隨tùy 假giả 所sở 立lập 名danh 說thuyết 諸chư 法pháp 。 計kế 名danh 與dữ 法pháp 不bất 異dị 。 經kinh 言ngôn 。 如như 此thử 一nhất 切thiết 名danh 菩Bồ 薩Tát 不phủ 見kiến 。 若nhược 不bất 見kiến 不bất 生sanh 執chấp 著trước 。 釋thích 曰viết 。 為vi 對đối 治trị 十thập 種chủng 散tán 動động 故cố 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 以dĩ 此thử 說thuyết 為vi 因nhân 無vô 分phân 別biệt 智trí 生sanh 。 由do 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 滅diệt 諸chư 分phân 別biệt 惑hoặc 。

論luận 曰viết 。 為vi 對đối 治trị 此thử 十thập 種chủng 散tán 動động 分phân 別biệt 故cố 。 於ư 一nhất 切thiết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 教giáo 中trung 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 說thuyết 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 能năng 對đối 治trị 此thử 十thập 種chủng 散tán 動động 。 應ưng 知tri 具cụ 足túc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh 義nghĩa 。 如như 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh 言ngôn 。 云vân 何hà 菩Bồ 薩Tát 行hành 。 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 實thật 有hữu 菩Bồ 薩Tát 不bất 見kiến 有hữu 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 見kiến 菩Bồ 薩Tát 名danh 。 不bất 見kiến 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 不bất 見kiến 行hành 不bất 見kiến 不bất 行hành 。 不bất 見kiến 色sắc 不bất 見kiến 。 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 色sắc 由do 自tự 性tánh 空không 不bất 由do 空không 空không 。 是thị 色sắc 空không 非phi 色sắc 。 無vô 色sắc 異dị 空không 故cố 。 色sắc 即tức 是thị 空không 。 空không 即tức 是thị 色sắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 此thử 但đãn 有hữu 名danh 。 所sở 謂vị 色sắc 是thị 自tự 性tánh 無vô 生sanh 無vô 滅diệt 。 無vô 染nhiễm 無vô 淨tịnh 。 對đối 假giả 立lập 名danh 。 分phân 別biệt 諸chư 法pháp 。 由do 假giả 立lập 客khách 名danh 。 隨tùy 說thuyết 諸chư 法pháp 。 如như 如như 隨tùy 說thuyết 如như 是thị 如như 是thị 。 生sanh 起khởi 執chấp 著trước 。 如như 此thử 一nhất 切thiết 名danh 菩Bồ 薩Tát 不phủ 見kiến 。 若nhược 不bất 見kiến 不bất 生sanh 執chấp 著trước 。 如như 觀quán 色sắc 乃nãi 至chí 識thức 亦diệc 應ưng 作tác 如như 此thử 觀quán 。 由do 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh 文văn 句cú 。 應ưng 隨tùy 順thuận 思tư 惟duy 。 十thập 種chủng 分phân 別biệt 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 如như 八bát 種chủng 觀quán 色sắc 陰ấm 。 亦diệc 應ưng 作tác 八bát 種chủng 觀quán 餘dư 四tứ 陰ấm 。 乃nãi 至chí 前tiền 四tứ 事sự 亦diệc 應ưng 作tác 八bát 種chủng 觀quán 。

論luận 曰viết 。 若nhược 由do 此thử 別biệt 意ý 。 依y 他tha 性tánh 成thành 有hữu 三tam 性tánh 。 是thị 三tam 性tánh 云vân 何hà 性tánh 有hữu 三tam 異dị 。 不bất 成thành 相tương/tướng 雜tạp 。

釋thích 曰viết 。 此thử 問vấn 先tiên 分phần/phân 三tam 性tánh 異dị 。 次thứ 明minh 依y 他tha 性tánh 有hữu 別biệt 義nghĩa 成thành 三tam 性tánh 。 若nhược 於ư 依y 他tha 性tánh 中trung 明minh 三tam 性tánh 有hữu 三tam 異dị 。 則tắc 三tam 性tánh 成thành 相tương/tướng 雜tạp 。 不bất 可khả 偏thiên 說thuyết 為vi 一nhất 性tánh 。 云vân 何hà 不bất 相tương 雜tạp 。

論luận 曰viết 。 無vô 相tướng 離ly 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 道Đạo 理lý 有hữu 異dị 故cố 不bất 相tương 雜tạp 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 此thử 性tánh 成thành 依y 他tha 。 不bất 由do 此thử 成thành 分phân 別biệt 及cập 真chân 實thật 。

釋thích 曰viết 。 此thử 即tức 此thử 前tiền 所sở 明minh 。 由do 繫hệ 屬thuộc 種chủng 子tử 及cập 繫hệ 屬thuộc 淨tịnh 品phẩm 不bất 淨tịnh 品phẩm 等đẳng 道Đạo 理lý 故cố 。 成thành 依y 他tha 不bất 可khả 以dĩ 此thử 道Đạo 理lý 。 令linh 成thành 分phân 別biệt 及cập 真chân 實thật 性tánh 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 此thử 性tánh 成thành 分phân 別biệt 。 不bất 由do 此thử 成thành 依y 他tha 及cập 真chân 實thật 。

釋thích 曰viết 。 此thử 即tức 前tiền 所sở 明minh 。 由do 分phân 別biệt 自tự 性tánh 分phân 別biệt 差sai 別biệt 等đẳng 道Đạo 理lý 故cố 成thành 分phân 別biệt 性tánh 。 不bất 可khả 以dĩ 此thử 道Đạo 理lý 。 令linh 成thành 依y 他tha 及cập 真chân 實thật 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 此thử 性tánh 成thành 真chân 實thật 。 不bất 由do 此thử 成thành 依y 他tha 及cập 分phân 別biệt 。

釋thích 曰viết 。 此thử 即tức 此thử 前tiền 所sở 明minh 。 由do 自tự 性tánh 成thành 就tựu 。 清thanh 淨tịnh 成thành 就tựu 等đẳng 道Đạo 理lý 。 故cố 成thành 真chân 實thật 性tánh 。 不bất 可khả 以dĩ 此thử 道Đạo 理lý 。 令linh 成thành 依y 他tha 及cập 分phân 別biệt 。

攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 釋Thích 卷quyển 第đệ 五ngũ