攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 釋Thích
Quyển 1
世Thế 親Thân 菩Bồ 薩Tát 釋Thích 陳Trần 真Chân 諦Đế 譯Dịch

攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 釋thích 序tự (# 十thập 五ngũ 卷quyển 成thành )#

大đại 唐đường 桑tang 門môn 道đạo 基cơ 撰soạn

攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 者giả 。 蓋cái 是thị 希hy 聲thanh 大đại 教giáo 。 至chí 理lý 幽u 微vi 。 超siêu 眾chúng 妙diệu 之chi 門môn 。 閉bế 邪tà 論luận 之chi 軌quỹ 。 大Đại 士Sĩ 所sở 作tác 。 其kỳ 在tại 茲tư 乎hồ 。 若nhược 夫phu 實thật 相tướng 宗tông 極cực 。 言ngôn 亡vong 而nhi 慮lự 斷đoạn 。 真Chân 如Như 體thể 妙diệu 。 道đạo 玄huyền 而nhi 理lý 邈mạc 。 壯tráng 哉tai 法Pháp 界Giới 。 廓khuếch 爾nhĩ 無vô 為vi 。 信tín 矣hĩ 大đại 方phương 。 超siêu 然nhiên 域vực 外ngoại 。 是thị 以dĩ 王vương 城thành 三tam 止chỉ 。 寶bảo 殿điện 三tam 加gia 。 至chí 人nhân 垂thùy 範phạm 。 良lương 有hữu 以dĩ 也dã 。 佛Phật 去khứ 世thế 後hậu 。 千thiên 一nhất 百bách 餘dư 載tái 。 群quần 機cơ 將tương 扣khấu 。 感cảm 而nhi 遂toại 通thông 。 北bắc 天Thiên 竺Trúc 國quốc 有hữu 二nhị 開Khai 士Sĩ 。 結kết 師sư 資tư 而nhi 接tiếp 武võ 。 連liên 花hoa 萼# 以dĩ 承thừa 芳phương 。 無vô 著trước 闡xiển 於ư 紘# 綱cương 。 所sở 以dĩ 俊# 撰soạn 論luận 本bổn 。 婆bà 藪tẩu 揚dương 其kỳ 名danh 理lý 。 所sở 以dĩ 克khắc 精tinh 注chú 述thuật 。 諸chư 論luận 宗tông 歸quy 。 所sở 明minh 各các 異dị 。 法pháp 華hoa 論luận 旨chỉ 。 引dẫn 三tam 車xa 而nhi 共cộng 轍triệt 。 鞞bệ 沙sa 幽u 致trí 。 開khai 十thập 住trụ 以dĩ 同đồng 階giai 。 至chí 如như 此thử 論luận 。 眾chúng 名danh 坦thản 蕩đãng 。 似tự 王vương 路lộ 之chi 無vô 枝chi 。 藏tạng 識thức 常thường 流lưu 。 譬thí 洪hồng 川xuyên 之chi 長trường/trưởng 注chú 。 三tam 性tánh 殊thù 旨chỉ 。 混hỗn 為vi 一nhất 心tâm 。 六Lục 度Độ 虛hư 宗tông 。 俱câu 拪thiên 彼bỉ 岸ngạn 。 躡niếp 十Thập 地Địa 之chi 龍long 級cấp 。 淤ứ 三tam 學học 之chi 夷di 路lộ 。 涅Niết 槃Bàn 無vô 處xứ 。 運vận 悲bi 慧tuệ 之chi 兩lưỡng 融dung 。 菩Bồ 提Đề 圓viên 極cực 。 齊tề 真chân 應ưng 之chi 一nhất 揆quỹ 。 言ngôn 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 者giả 。 攝nhiếp 謂vị 能năng 攝nhiếp 。 蘊uẩn 積tích 苞bao 含hàm 。 攝nhiếp 藏tạng 名danh 攝nhiếp 。 言ngôn 大Đại 乘Thừa 者giả 。 理lý 必tất 絕tuyệt 待đãi 。 假giả 大đại 稱xưng 之chi 。 名danh 曰viết 大Đại 乘Thừa 。 其kỳ 義nghĩa 郭quách 周chu 。 體thể 性tánh 該cai 博bác 。 謂vị 為vi 大đại 也dã 。 所sở 行hành 功công 德đức 。 能năng 至chí 能năng 證chứng 。 名danh 之chi 為vi 乘thừa 。 論luận 者giả 無vô 著trước 菩Bồ 薩Tát 之chi 所sở 製chế 造tạo 。 窮cùng 源nguyên 盡tận 理lý 。 清thanh 微vi 朗lãng 暢sướng 。 謂vị 為vi 論luận 也dã 。 釋thích 者giả 婆bà 藪tẩu 論luận 師sư 之chi 所sở 注chú 解giải 。 清thanh 辯biện 剖phẫu 扸# 。 文văn 理lý 俱câu 騰đằng 。 其kỳ 為vi 釋thích 焉yên 。 以dĩ 梁lương 大đại 清thanh 二nhị 年niên 。 南nam 身thân 毒độc 優ưu 禪thiền 尼ni 國quốc 有hữu 真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 。 道đạo 超siêu 世thế 表biểu 。 學học 冠quan 群quần 英anh 。 以dĩ 法pháp 濟tế 時thời 。 來lai 儀nghi 建kiến 業nghiệp 。 屬thuộc 梁lương 季quý 將tương 潰hội 。 旋toàn 路lộ 嶺lĩnh 南nam 。 廣quảng 州châu 刺thứ 史sử 陽dương 山sơn 公công 歐âu 陽dương 頠# 。 屈khuất 請thỉnh 停đình 止chỉ 。 為vi 菩Bồ 薩Tát 戒giới 師sư 。 世thế 子tử 衡hành 州châu 刺thứ 史sử 歐âu 陽dương 紇hột 復phục 請thỉnh 翻phiên 譯dịch 。 有hữu 丹đan 陽dương 義nghĩa 學học 僧Tăng 。 僧Tăng 宗tông 慧tuệ 愷# 傳truyền 語ngữ 筆bút 受thọ 。 任nhậm 得đắc 其kỳ 人nhân 。 論luận 本bổn 釋thích 論luận 十thập 有hữu 五ngũ 卷quyển 。 余dư 以dĩ 庸dong 淺thiển 鑽toàn 仰ngưỡng 無vô 墜trụy 。 聊liêu 述thuật 所sở 聞văn 。 以dĩ 示thị 來lai 哲triết 。

豫dự 章chương 郡quận 守thủ 王vương 欽khâm 。 開khai 皇hoàng 元nguyên 年niên 五ngũ 月nguyệt 奏tấu 此thử 論luận 。 與dữ 遷thiên 持trì 論luận 不bất 殊thù 。

攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 釋thích 序tự

遷thiên 禪thiền 師sư 江giang 南nam 將tương 至chí 徐từ 州châu 講giảng 唱xướng

夫phu 至chí 道đạo 弘hoằng 曠khoáng 。 無vô 思tư 不bất 洽hiệp 。 大đại 悲bi 平bình 等đẳng 。 誘dụ 進tiến 靡mĩ 窮cùng 。 德đức 被bị 含hàm 生sanh 。 理lý 非phi 偏thiên 漏lậu 。 但đãn 迷mê 塗đồ 易dị 久cửu 。 淪luân 惑hoặc 難nạn/nan 息tức 。 若nhược 先tiên 談đàm 出xuất 世thế 。 則tắc 疑nghi 性tánh 莫mạc 啟khải 。 故cố 設thiết 教giáo 立lập 方phương 。 各các 隨tùy 性tánh 欲dục 。 唐đường 虞ngu 之chi 前tiền 。 圖đồ 諜# 簡giản 少thiểu 。 姬# 周chu 以dĩ 後hậu 。 經kinh 誥# 弘hoằng 多đa 。 雖tuy 復phục 製chế 禮lễ 作tác 訓huấn 。 並tịnh 導đạo 之chi 以dĩ 俗tục 法pháp 。 而nhi 真chân 假giả 妙diệu 趣thú 。 尚thượng 冥minh 然nhiên 未vị 覩đổ 。 故cố 迹tích 隱ẩn 葱thông 嶺lĩnh 已dĩ 西tây 。 教giáo 祕bí 滄thương 海hải 之chi 外ngoại 。 自tự 漢hán 室thất 受thọ 命mạng 。 方phương 稍sảo 東đông 漸tiệm 。 爰viên 及cập 晉tấn 朝triêu 。 斯tư 風phong 乃nãi 盛thịnh 。 梁lương 有hữu 天thiên 下hạ 。 彌di 具cụ 興hưng 隆long 。 歷lịch 千thiên 祀tự 其kỳ 將tương 半bán 。 涉thiệp 七thất 代đại 而nhi 迄hất 今kim 。 法pháp 蘭lan 導đạo 清thanh 源nguyên 於ư 前tiền 。 童đồng 壽thọ 振chấn 芳phương 塵trần 於ư 後hậu 。 安an 叡duệ 騁sính 壯tráng 思tư 以dĩ 發phát 義nghĩa 端đoan 。 生sanh 肇triệu 擅thiện 玄huyền 言ngôn 以dĩ 釋thích 幽u 致trí 。 雖tuy 並tịnh 策sách 分phần/phân 鏕# 。 同đồng 瀾lan 比tỉ 派phái 。 而nhi 深thâm 淺thiển 競cạnh 馳trì 。 照chiếu 晦hối 相tương/tướng 雜tạp 。 自tự 茲tư 以dĩ 降giáng/hàng 。 篤đốc 好hảo/hiếu 愈dũ 廣quảng 。 莫mạc 不bất 異dị 軌quỹ 同đồng 奔bôn 。 傳truyền 相tương/tướng 祖tổ 習tập 。 而nhi 去khứ 取thủ 隨tùy 情tình 。 開khai 抑ức 殊thù 軫# 。 慧tuệ 愷# 志chí 漸tiệm 負phụ 槖# 。 勤cần 愧quý 聚tụ 螢huỳnh 。 謬mậu 得đắc 齒xỉ 跡tích 學học 徒đồ 。 稟bẩm 承thừa 訓huấn 義nghĩa 。 遊du 寓# 講giảng 肆tứ 。 多đa 歷lịch 年niên 所sở 。 名danh 師sư 勝thắng 友hữu 。 備bị 得đắc 諮tư 詢tuân 。 但đãn 綜tống 涉thiệp 疎sơ 淺thiển 。 鑽toàn 仰ngưỡng 無vô 術thuật 。 尋tầm 波ba 討thảo 源nguyên 。 多đa 所sở 未vị 悟ngộ 。 此thử 蓋cái 慮lự 窮cùng 於ư 文văn 字tự 。 思tư 迷mê 於ư 弘hoằng 旨chỉ 。 明minh 發phát 興hưng 嗟ta 。 負phụ 心tâm 非phi 一nhất 。 每mỗi 欲dục 順thuận 風phong 問vấn 道đạo 。 而nhi 未vị 知tri 厥quyết 路lộ 。 有hữu 三Tam 藏Tạng 法Pháp 師sư 。 是thị 優ưu 禪thiền 尼ni 國quốc 。 婆Bà 羅La 門Môn 種chủng 。 姓tánh 頗Pha 羅La 墮Đọa 。 名danh 拘câu 羅la 那na 他tha 。 此thử 土thổ/độ 翻phiên 譯dịch 稱xưng 曰viết 親thân 依y 。 識thức 鑒giám 淵uyên 曠khoáng 。 風phong 表biểu 俊# 越việt 。 天thiên 才tài 高cao 傑kiệt 。 神thần 辯biện 閑nhàn 縱túng/tung 。 道đạo 氣khí 逸dật 群quần 。 德đức 音âm 邁mại 俗tục 。 少thiểu 遊du 諸chư 國quốc 。 歷lịch 事sự 眾chúng 師sư 。 先tiên 習tập 外ngoại 典điển 。 備bị 通thông 書thư 奧áo 。 苞bao 四tứ 韋vi 於ư 懷hoài 抱bão 。 吞thôn 六lục 論luận 於ư 胸hung 衿# 。 學học 窮cùng 三tam 藏tạng 。 貫quán 練luyện 五ngũ 部bộ 。 研nghiên 究cứu 大Đại 乘Thừa 。 備bị 盡tận 深thâm 極cực 。 法Pháp 師sư 既ký 博bác 綜tống 墳phần 籍tịch 。 妙diệu 達đạt 幽u 微vi 。 每mỗi 欲dục 振chấn 玄huyền 宗tông 於ư 他tha 域vực 。 啟khải 法Pháp 門môn 於ư 未vị 悟ngộ 。 以dĩ 身thân 許hứa 道đạo 。 無vô 憚đạn 遠viễn 遊du 。 跨khóa 萬vạn 里lý 猶do 比tỉ 隣lân 。 越việt 四tứ 海hải 如như 咫# 尺xích 。 以dĩ 梁lương 太thái 清thanh 二nhị 年niên 方phương 屆giới 建kiến 業nghiệp 。 仍nhưng 值trị 梁lương 季quý 混hỗn 淆# 。 橫hoạnh/hoành 流lưu 荐# 及cập 。 法Pháp 師sư 因nhân 此thử 避tị 地địa 東đông 西tây 。 遂toại 使sử 大đại 法pháp 擁ủng 而nhi 不bất 暢sướng 。 末mạt 至chí 九cửu 江giang 及cập 遊du 五ngũ 嶺lĩnh 。 凡phàm 所sở 翻phiên 譯dịch 卷quyển 軸trục 未vị 多đa 。 後hậu 適thích 閩# 越việt 。 敷phu 說thuyết 不bất 少thiểu 。 法Pháp 師sư 每mỗi 懷hoài 慷khảng 慨khái 。 所sở 歎thán 知tri 音âm 者giả 希hy 。 故cố 伯bá 牙nha 絕tuyệt 絃huyền 。 卞# 和hòa 泣khấp 璧bích 。 良lương 由do 妙diệu 旨chỉ 之chi 曲khúc 難nạn/nan 辯biện 。 盈doanh 尺xích 之chi 珍trân 罕# 別biệt 。 法Pháp 師sư 遊du 方phương 既ký 久cửu 。 欲dục 旋toàn 反phản 舊cựu 國quốc 。 經kinh 塗đồ 所sở 亘tuyên 。 遂toại 達đạt 蕃phồn 禺# 。 儀nghi 同đồng 三tam 司ty 廣quảng 州châu 刺thứ 史sử 陽dương 山sơn 郡quận 公công 歐âu 陽dương 頠# 。 叡duệ 表biểu 岳nhạc 靈linh 。 德đức 洞đỗng 河hà 府phủ 。 經kinh 文văn 緯# 武võ 。 匡khuông 道đạo 佐tá 時thời 。 康khang 流lưu 民dân 於ư 百bách 越việt 。 建kiến 正Chánh 法Pháp 於ư 五ngũ 嶺lĩnh 。 欽khâm 法Pháp 師sư 之chi 高cao 行hành 。 慕mộ 大Đại 士Sĩ 之chi 勝thắng 規quy 。 奉phụng 請thỉnh 為vi 菩Bồ 薩Tát 戒giới 師sư 。 恭cung 承thừa 盡tận 弟đệ 子tử 禮lễ 。 愷# 昔tích 嘗thường 受thọ 業nghiệp 。 已dĩ 少thiểu 滌địch 沈trầm 弊tệ 。 服phục 膺ưng 未vị 久cửu 。 便tiện 致trí 睽# 違vi 。 今kim 重trọng/trùng 奉phụng 值trị 。 倍bội 懷hoài 蹈đạo 舞vũ 。 復phục 欲dục 飡xan 和hòa 稟bẩm 德đức 。 訪phỏng 道đạo 陳trần 疑nghi 。 雖tuy 慇ân 懃cần 三tam 請thỉnh 。 而nhi 不bất 蒙mông 允duẫn 遂toại 。 怳hoảng 然nhiên 失thất 圖đồ 。 心tâm 魂hồn 靡mĩ 託thác 。 衡hành 州châu 刺thứ 史sử 陽dương 山sơn 公công 世thế 子tử 歐âu 陽dương 紇hột 。 風phong 業nghiệp 峻tuấn 整chỉnh 。 威uy 武võ 貞trinh 拔bạt 。 該cai 閱duyệt 文văn 史sử 。 深thâm 達đạt 治trị 要yếu 。 崇sùng 瀾lan 內nội 湛trạm 。 清thanh 輝huy 外ngoại 溢dật 。 欽khâm 賢hiền 味vị 道đạo 。 篤đốc 信tín 愛ái 奇kỳ 。 躬cung 為vi 請thỉnh 主chủ 。 兼kiêm 申thân 禮lễ 事sự 。 法Pháp 師sư 乃nãi 欣hân 然nhiên 受thọ 請thỉnh 。 許hứa 為vi 翻phiên 譯dịch 。 制chế 旨chỉ 寺tự 主chủ 慧tuệ 智trí 法Pháp 師sư 。 戒giới 行hạnh 清thanh 白bạch 。 道đạo 氣khí 宏hoành 壯tráng 。 志chí 業nghiệp 閑nhàn 瞻chiêm 。 觸xúc 途đồ 必tất 舉cử 。 匡khuông 濟tế 不bất 窮cùng 。 輪luân 煥hoán 靡mĩ 息tức 。 征chinh 南nam 長trường/trưởng 史sử 袁viên 敬kính 德đức 。 履lý 行hành 沖# 明minh 。 志chí 託thác 夷di 遠viễn 。 徽# 猷# 清thanh 蘭lan 。 氷băng 桂quế 齊tề 質chất 。 弼bật 諧hài 蕃phồn 政chánh 。 民dân 譽dự 早tảo 聞văn 。 兼kiêm 深thâm 重trọng 佛Phật 法Pháp 。 崇sùng 情tình 至chí 理lý 。 黑hắc 白bạch 二nhị 賢hiền 。 為vi 經kinh 始thỉ 檀đàn 越việt 。 辰thần 次thứ 昭chiêu 陽dương 。 歲tuế 維duy 協hiệp 洽hiệp 。 月nguyệt 呂lữ 姑cô 洗tẩy 。 神thần 紀kỷ 勾# 芒mang 。 於ư 廣quảng 州châu 制chế 旨chỉ 寺tự 便tiện 就tựu 翻phiên 譯dịch 。 法Pháp 師sư 既ký 妙diệu 解giải 聲thanh 論luận 。 善thiện 識thức 方phương 言ngôn 。 詞từ 有hữu 以dĩ 而nhi 必tất 彰chương 。 義nghĩa 無vô 微vi 而nhi 不bất 暢sướng 。 席tịch 間gian 函hàm 丈trượng 。 終chung 朝triêu 靡mĩ 息tức 。 愷# 謹cẩn 筆bút 受thọ 。 隨tùy 出xuất 隨tùy 書thư 。 一nhất 章chương 一nhất 句cú 。 備bị 盡tận 研nghiên 覈# 。 釋thích 義nghĩa 若nhược 竟cánh 。 方phương 乃nãi 著trước 文văn 。 然nhiên 翻phiên 譯dịch 事sự 殊thù 難nạn/nan 。 不bất 可khả 存tồn 於ư 華hoa 綺ỷ 。 若nhược 一nhất 字tự 參tham 差sai 。 則tắc 理lý 趣thú 胡hồ 越việt 。 乃nãi 可khả 令linh 質chất 而nhi 得đắc 義nghĩa 。 不bất 可khả 使sử 文văn 而nhi 失thất 旨chỉ 。 故cố 今kim 所sở 翻phiên 文văn 質chất 相tương/tướng 半bán 。 與dữ 僧Tăng 忍nhẫn 等đẳng 同đồng 共cộng 稟bẩm 學học 。 夙túc 夜dạ 匪phỉ 懈giải 。 無vô 棄khí 寸thốn 陰ấm 。 即tức 以dĩ 其kỳ 年niên 樹thụ 檀đàn 之chi 月nguyệt 。 文văn 義nghĩa 俱câu 竟cánh 。 本bổn 論luận 三tam 卷quyển 。 釋thích 論luận 十thập 二nhị 卷quyển 。 義nghĩa 疏sớ/sơ 八bát 卷quyển 。 合hợp 二nhị 十thập 三tam 卷quyển 。 此thử 論luận 乃nãi 是thị 大Đại 乘Thừa 之chi 宗tông 極cực 。 正Chánh 法Pháp 之chi 祕bí 奧áo 妙diệu 義nghĩa 雲vân 興hưng 。 清thanh 詞từ 海hải 溢dật 。 深thâm 固cố 幽u 遠viễn 。 二Nhị 乘Thừa 由do 此thử 迷mê 墜trụy 。 曠khoáng 壯tráng 該cai 含hàm 。 十Thập 地Địa 之chi 所sở 宗tông 學học 。 如Như 來Lai 滅diệt 後hậu 。 將tương 千thiên 一nhất 百bách 餘dư 年niên 。 彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 。 投đầu 適thích 時thời 機cơ 。 降giáng/hàng 靈linh 俯phủ 接tiếp 。 忘vong 己kỷ 屈khuất 應ưng 。 為vi 阿a 僧Tăng 伽già 法Pháp 師sư 廣quảng 釋thích 大Đại 乘Thừa 中trung 義nghĩa 。 阿a 僧Tăng 伽già 者giả 。 此thử 言ngôn 無vô 著trước 。 法Pháp 師sư 得đắc 一nhất 會hội 道đạo 。 體thể 二nhị 居cư 宗tông 。 詠vịnh 玄huyền 鑒giám 極cực 。 凝ngưng 神thần 物vật 表biểu 。 欲dục 敷phu 闡xiển 至chí 理lý 。 故cố 製chế 造tạo 論luận 。 唯duy 識thức 微vi 言ngôn 。 因nhân 茲tư 得đắc 顯hiển 。 三tam 性tánh 妙diệu 趣thú 。 由do 此thử 而nhi 彰chương 。 冠quan 冕# 彜# 倫luân 。 舟chu 航# 有hữu 識thức 。 本bổn 論luận 即tức 無vô 著trước 法Pháp 師sư 之chi 所sở 造tạo 也dã 。 法Pháp 師sư 次thứ 弟đệ 婆bà 藪tẩu 槃bàn 豆đậu 。 此thử 曰viết 天thiên 親thân 。 道đạo 亞# 生sanh 知tri 。 德đức 備bị 藏tạng 性tánh 。 風phong 格cách 峻tuấn 峙trĩ 。 神thần 氣khí 爽sảng 發phát 。 稟bẩm 厥quyết 兄huynh 之chi 雅nhã 訓huấn 。 習tập 大Đại 乘Thừa 之chi 弘hoằng 旨chỉ 。 無vô 著trước 法Pháp 師sư 所sở 造tạo 諸chư 論luận 。 詞từ 致trí 淵uyên 玄huyền 。 理lý 趣thú 難nan 曉hiểu 。 將tương 恐khủng 後hậu 生sanh 復phục 成thành 紕# 紊# 。 故cố 製chế 釋thích 論luận 以dĩ 解giải 本bổn 文văn 。 籠lung 小Tiểu 乘Thừa 於ư 形hình 內nội 。 挫tỏa 外ngoại 道đạo 於ư 筆bút 端đoan 。 自tự 斯tư 以dĩ 後hậu 。 迄hất 于vu 像tượng 季quý 。 方Phương 等Đẳng 圓viên 教giáo 。 乃nãi 盛thịnh 宣tuyên 通thông 。 慧tuệ 愷# 不bất 揆quỹ 虛hư 薄bạc 。 情tình 慮lự 庸dong 淺thiển 。 乃nãi 欲dục 泛phiếm 芥giới 舟chu 於ư 巨cự 壑hác 。 策sách 駘# 足túc 於ư 長trường/trưởng 路lộ 。 庶thứ 累lũy/lụy/luy 毫hào 成thành 仞nhận 。 聚tụ 爝# 為vi 明minh 。 有hữu 識thức 君quân 子tử 。 幸hạnh 宜nghi 尋tầm 閱duyệt 。 其kỳ 道đạo 必tất 然nhiên 無vô 失thất 墜trụy 也dã 。

攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 釋Thích 卷quyển 第đệ 一nhất

世thế 親thân 菩Bồ 薩Tát 釋thích

陳trần 天Thiên 竺Trúc 三tam 藏tạng 真Chân 諦Đế 譯dịch

釋thích 依y 止chỉ 勝thắng 相tương/tướng 中trung

眾Chúng 名Danh 品Phẩm 第đệ 一nhất

智trí 障chướng 極cực 盲manh 闇ám 。 謂vị 真chân 俗tục 別biệt 執chấp 。

由do 如như 理lý 如như 量lượng 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 光quang 。

破phá 成thành 無vô 等đẳng 覺giác 。 滅diệt 心tâm 惑hoặc 無vô 餘dư 。

常thường 住trụ 德đức 圓viên 智trí 。 恆hằng 隨tùy 行hành 大đại 悲bi 。

如như 眾chúng 生sanh 根căn 性tánh 。 極cực 解giải 脫thoát 真chân 道đạo 。

於ư 十thập 方phương 界giới 說thuyết 。 能năng 無vô 功công 用dụng 心tâm 。

由do 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 不bất 住trụ 於ư 生sanh 死tử 。

常thường 起khởi 大đại 悲bi 故cố 。 不bất 入nhập 於ư 涅Niết 槃Bàn 。

由do 攝nhiếp 智trí 方phương 便tiện 。 至chí 自tự 他tha 極cực 利lợi 。

我ngã 以dĩ 身thân 口khẩu 意ý 。 頂đảnh 禮lễ 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。

是thị 無vô 上thượng 正Chánh 法Pháp 。 如Như 來Lai 自tự 覺giác 說thuyết 。

若nhược 人nhân 能năng 正chánh 行hạnh 。 至chí 甘cam 露lộ 妙diệu 迹tích 。

若nhược 誹phỉ 謗báng 此thử 法pháp 。 沒một 無vô 底để 枉uổng 坑khanh 。

由do 智trí 及cập 信tín 心tâm 。 頂đảnh 禮lễ 真chân 實thật 法pháp 。

住trụ 道đạo 住trụ 果quả 僧Tăng 。 普phổ 勝thắng 一nhất 切thiết 眾chúng 。

智trí 道đạo 浴dục 清thanh 淨tịnh 。 世thế 無vô 上thượng 福phước 田điền 。

片phiến 善thiện 投đầu 於ư 中trung 。 廣quảng 大đại 如như 空không 地địa 。

成thành 就tựu 世thế 間gian 樂nhạo/nhạc/lạc 。 及cập 清thanh 涼lương 涅Niết 槃Bàn 。

我ngã 一nhất 心tâm 頂đảnh 禮lễ 。 佛Phật 聖thánh 弟đệ 子tử 眾chúng 。

聰thông 明minh 邪tà 慢mạn 人nhân 。 退thoái 阿a 含hàm 修tu 得đắc 。

行hành 說thuyết 隨tùy 自tự 執chấp 。 正chánh 理lý 非phi 所sở 證chứng 。

事sự 彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 。 依y 止chỉ 日nhật 光quang 定định 。

照chiếu 了liễu 實thật 法pháp 相tướng 。 無vô 動động 及cập 出xuất 世thế 。

為vi 我ngã 等đẳng 宣tuyên 說thuyết 。 正Chánh 法Pháp 真chân 道Đạo 理lý 。

如như 秋thu 月nguyệt 日nhật 光quang 。 文văn 詞từ 遍biến 於ư 世thế 。

甚thậm 深thâm 大đại 種chủng 種chủng 。 句cú 義nghĩa 依y 了liễu 經kinh 。

能năng 令linh 聰thông 慧tuệ 人nhân 。 下hạ 心tâm 起khởi 尊tôn 敬kính 。

細tế 密mật 法pháp 難nạn/nan 通thông 。 智trí 無vô 著trước 無vô 礙ngại 。

利lợi 等đẳng 八bát 世thế 法pháp 。 心tâm 常thường 無vô 染nhiễm 著trước 。

無vô 礙ngại 名danh 稱xưng 義nghĩa 。 通thông 敏mẫn 者giả 恆hằng 誦tụng 。

天thiên 人nhân 普phổ 識thức 知tri 。 頂đảnh 禮lễ 大đại 師sư 足túc 。

辯biện 說thuyết 常thường 無vô 盡tận 。 雨vũ 甘cam 露lộ 文văn 義nghĩa 。

依y 尊tôn 隨tùy 分phần/phân 聞văn 。 猶do 如như 乞khất 雨vũ 鳥điểu 。

披phi 閱duyệt 決quyết 定định 藏tạng 。 以dĩ 釋thích 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 。

願nguyện 此thử 言ngôn 利lợi 益ích 。 怖bố 大đại 文văn 海hải 人nhân 。

眾Chúng 名Danh 品Phẩm 第đệ 一nhất 之chi 一nhất

釋thích 曰viết 。 此thử 品phẩm 有hữu 三tam 章chương 。 一nhất 無vô 等đẳng 聖thánh 教giáo 。 二nhị 十thập 義nghĩa 次thứ 第đệ 。 三tam 眾chúng 名danh 。

無vô 等đẳng 聖thánh 教giáo 章chương 第đệ 一nhất

論luận 曰viết 。 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 即tức 是thị 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 教giáo 及cập 。 大Đại 乘Thừa 修Tu 多Đa 羅La 。

釋thích 曰viết 。 此thử 言ngôn 依y 何hà 義nghĩa 。 因nhân 何hà 而nhi 起khởi 。 依y 一nhất 切thiết 所sở 知tri 。 依y 甚thậm 深thâm 廣quảng 大đại 。 諸chư 法pháp 實thật 性tánh 。 若nhược 離ly 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 威uy 力lực 。 何hà 人nhân 有hữu 此thử 功công 能năng 。 能năng 說thuyết 此thử 義nghĩa 。 云vân 何hà 造tạo 論luận 由do 此thử 相tương/tướng 說thuyết 。 若nhược 離ly 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 名danh 則tắc 不bất 知tri 此thử 論luận 是thị 聖thánh 教giáo 。 為vì 此thử 義nghĩa 故cố 。 又hựu 為vi 顯hiển 經kinh 名danh 。 譬thí 如như 十Thập 地Địa 經kinh 。 今kim 造tạo 此thử 論luận 其kỳ 用dụng 云vân 何hà 。 眾chúng 生sanh 無vô 知tri 疑nghi 倒đảo 欲dục 令linh 得đắc 解giải 。

復phục 次thứ 此thử 論luận 說thuyết 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 大Đại 乘Thừa 修Tu 多Đa 羅La 名danh 者giả 。 欲dục 顯hiển 如Như 來Lai 法Pháp 門môn 別biệt 類loại 。 及cập 顯hiển 此thử 論luận 別biệt 名danh 。 言ngôn 大Đại 乘Thừa 者giả 。 欲dục 簡giản 小Tiểu 乘Thừa 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 。 何hà 故cố 不bất 但đãn 說thuyết 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 名danh 。 復phục 說thuyết 修Tu 多Đa 羅La 名danh 。 有hữu 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 非phi 是thị 聖thánh 教giáo 。

復phục 次thứ 說thuyết 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 名danh 者giả 。 顯hiển 此thử 論luận 是thị 菩Bồ 薩Tát 藏tạng 。

復phục 次thứ 立lập 藏tạng 者giả 。 欲dục 何hà 所sở 為vi 。 為vi 滅diệt 自tự 惑hoặc 。 於ư 大Đại 乘Thừa 中trung 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 煩phiền 惱não 。

何hà 以dĩ 故cố 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 。 分phân 別biệt 為vi 煩phiền 惱não 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 者giả 。 甚thậm 深thâm 廣quảng 大đại 。 法pháp 性tánh 為vi 相tương/tướng 。 此thử 菩Bồ 薩Tát 藏tạng 凡phàm 有hữu 幾kỷ 種chủng 。 亦diệc 有hữu 三tam 種chủng 。 謂vị 修tu 多đa 羅la 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 。 毘tỳ 那na 耶da 。 此thử 三tam 由do 上thượng 下hạ 乘thừa 差sai 別biệt 故cố 成thành 二nhị 種chủng 。 謂vị 聲Thanh 聞Văn 藏tạng 菩Bồ 薩Tát 藏tạng 。 此thử 三tam 及cập 二nhị 云vân 何hà 名danh 藏tạng 。 由do 能năng 攝nhiếp 故cố 。 此thử 攝nhiếp 何hà 法pháp 一nhất 切thiết 應ưng 知tri 義nghĩa 。 云vân 何hà 成thành 三tam 有hữu 九cửu 種chủng 因nhân 別biệt 立lập 。 修tu 多đa 羅la 者giả 。 為vi 對đối 治trị 他tha 疑nghi 惑hoặc 。 若nhược 人nhân 於ư 此thử 。 義nghĩa 中trung 起khởi 疑nghi 。 為vi 令linh 得đắc 決quyết 定định 智trí 故cố 。 立lập 修tu 多đa 羅la 。 為vi 對đối 治trị 受thọ 用dụng 二nhị 邊biên 故cố 。 別biệt 立lập 毘tỳ 那na 耶da 。 由do 佛Phật 遮già 有hữu 罪tội 過quá 受thọ 用dụng 立lập 毘tỳ 那na 耶da 。 對đối 治trị 樂nhạo/nhạc/lạc 行hành 邊biên 。 由do 佛Phật 隨tùy 喜hỷ 無vô 罪tội 過quá 受thọ 用dụng 。 立lập 毘tỳ 那na 耶da 。 對đối 治trị 苦khổ 行hạnh 邊biên 。 為vi 對đối 治trị 自tự 見kiến 取thủ 偏thiên 執chấp 故cố 。 別biệt 立lập 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 。 能năng 顯hiển 無vô 倒đảo 。 實thật 法pháp 相tướng 故cố 。

復phục 次thứ 為vi 說thuyết 三tam 種chủng 修tu 學học 故cố 。 別biệt 立lập 修tu 多đa 羅la 。 為vi 成thành 依y 戒giới 依y 心tâm 學học 故cố 。 別biệt 立lập 毘tỳ 那na 耶da 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 人nhân 持trì 戒giới 。 則tắc 心tâm 無vô 悔hối 。 由do 無vô 悔hối 等đẳng 能năng 次thứ 第đệ 得đắc 定định 。 為vi 成thành 依y 慧tuệ 學học 故cố 。 別biệt 立lập 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 。

何hà 以dĩ 故cố 。 能năng 簡giản 擇trạch 無vô 倒đảo 義nghĩa 故cố 。

復phục 次thứ 正chánh 說thuyết 法Pháp 及cập 義nghĩa 由do 修tu 多đa 羅la 。 成thành 就tựu 法pháp 義nghĩa 由do 毘tỳ 那na 耶da 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 人nhân 修tu 行hành 。 惑hoặc 毘tỳ 那na 耶da 得đắc 通thông 達đạt 此thử 二nhị 法pháp 及cập 義nghĩa 法pháp 義nghĩa 。 決quyết 定định 勝thắng 智trí 由do 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 。 由do 此thử 九cửu 因nhân 緣duyên 故cố 立lập 三tam 藏tạng 。 此thử 三tam 藏tạng 通thông 用dụng 云vân 何hà 。 為vi 解giải 脫thoát 生sanh 死tử 。 是thị 其kỳ 通thông 用dụng 。 云vân 何hà 得đắc 解giải 脫thoát 。 能năng 熏huân 覺giác 寂tịch 通thông 故cố 得đắc 解giải 脫thoát 。 由do 聞văn 思tư 三tam 藏tạng 故cố 能năng 熏huân 。 由do 熏huân 故cố 覺giác 。 由do 覺giác 故cố 寂tịch 。 由do 寂tịch 故cố 通thông 。 由do 通thông 故cố 得đắc 解giải 脫thoát 。 若nhược 略lược 說thuyết 三tam 藏tạng 各các 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 菩Bồ 薩Tát 若nhược 能năng 。 了liễu 別biệt 此thử 義nghĩa 則tắc 。 具cụ 一nhất 切thiết 智trí 。 若nhược 聲Thanh 聞Văn 能năng 了liễu 一nhất 句cú 一nhất 偈kệ 。 義nghĩa 則tắc 至chí 流lưu 盡tận 。 云vân 何hà 一nhất 一nhất 。 藏tạng 各các 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 修tu 多đa 羅la 四tứ 義nghĩa 者giả 。 一nhất 依y 二nhị 相tương/tướng 三tam 法pháp 四tứ 義nghĩa 。 能năng 顯hiển 示thị 此thử 四tứ 義nghĩa 故cố 。 名danh 修Tu 多Đa 羅La 。 依y 者giả 是thị 處xứ 是thị 人nhân 是thị 用dụng 。 依y 此thử 三tam 佛Phật 說thuyết 修tu 多đa 羅la 故cố 名danh 依y 。 相tương/tướng 者giả 謂vị 真chân 俗tục 二nhị 諦đế 相tướng 故cố 名danh 相tướng 。 法pháp 者giả 陰ấm 界giới 入nhập 緣duyên 生sanh 諦đế 食thực 定định 。 無vô 量lượng 無vô 色sắc 解giải 脫thoát 制chế 入nhập 遍biến 入nhập 。 助trợ 道đạo 無vô 礙ngại 辯biện 無vô 諍tranh 等đẳng 故cố 名danh 法pháp 義nghĩa 者giả 所sở 作tác 事sự 故cố 名danh 義nghĩa 。 生sanh 道đạo 滅diệt 惑hoặc 是thị 事sự 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 四tứ 義nghĩa 者giả 。 一nhất 對đối 二nhị 數số 三tam 伏phục 四tứ 解giải 。 對đối 者giả 是thị 法pháp 對đối 向hướng 無vô 住trú 處xứ 涅Niết 槃Bàn 。

何hà 以dĩ 故cố 。 能năng 顯hiển 諦Đế 道Đạo 門môn 故cố 名danh 對đối 。 數số 者giả 諸chư 法pháp 中trung 隨tùy 一nhất 法pháp 。 或hoặc 以dĩ 名danh 或hoặc 以dĩ 別biệt 相tướng 或hoặc 以dĩ 通thông 相tương/tướng 等đẳng 。 數sác 數sác 顯hiển 此thử 一nhất 法pháp 故cố 名danh 數số 。 伏phục 者giả 此thử 法pháp 能năng 伏phục 諸chư 說thuyết 。 立lập 破phá 二nhị 能năng 由do 正chánh 說thuyết 。 依y 止chỉ 等đẳng 方phương 便tiện 故cố 故cố 名danh 伏phục 。 解giải 者giả 由do 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 修Tu 多Đa 羅La 義nghĩa 。 易dị 解giải 故cố 名danh 解giải 。 毘tỳ 那na 耶da 有hữu 四tứ 義nghĩa 者giả 。 一nhất 由do 罪tội 過quá 。 二nhị 由do 緣duyên 起khởi 。 三tam 由do 還hoàn 淨tịnh 。 四tứ 由do 出xuất 離ly 。 罪tội 過quá 者giả 謂vị 五ngũ 篇thiên 七thất 聚tụ 罪tội 。 緣duyên 起khởi 者giả 或hoặc 四tứ 或hoặc 八bát 。 四tứ 者giả 一nhất 無vô 知tri 二nhị 放phóng 逸dật 三tam 煩phiền 惱não 熾sí 盛thịnh 四tứ 輕khinh 慢mạn 。 八bát 者giả 一nhất 由do 心tâm 不bất 由do 身thân 口khẩu 。 二nhị 由do 身thân 不bất 由do 心tâm 口khẩu 。 三tam 由do 口khẩu 不bất 由do 身thân 心tâm 。 四tứ 由do 心tâm 身thân 不bất 由do 口khẩu 。 五ngũ 由do 身thân 口khẩu 不bất 由do 心tâm 。 六lục 由do 心tâm 口khẩu 不bất 由do 身thân 。 七thất 由do 身thân 口khẩu 心tâm 。 八bát 不bất 由do 身thân 口khẩu 心tâm 。 還hoàn 淨tịnh 者giả 由do 善thiện 心tâm 不bất 由do 治trị 。 罰phạt 善thiện 心tâm 者giả 如như 本bổn 受thọ 持trì 對đối 治trị 。 出xuất 離ly 者giả 有hữu 七thất 事sự 。 一nhất 各các 各các 發phát 露lộ 遮già 相tương 續tục 。 二nhị 受thọ 與dữ 學học 罰phạt 。 三tam 先tiên 制chế 後hậu 開khai 先tiên 已dĩ 制chế 戒giới 。 後hậu 由do 別biệt 意ý 故cố 開khai 。 四tứ 更cánh 捨xả 若nhược 大đại 眾chúng 聚tụ 集tập 。 同đồng 意ý 如như 本bổn 。 更cánh 捨xả 先tiên 犯phạm 罪tội 人nhân 是thị 時thời 還hoàn 淨tịnh 。 五ngũ 轉chuyển 依y 比Bỉ 丘Khâu 。 比Bỉ 丘Khâu 尼Ni 。 轉chuyển 男nam 女nữ 二nhị 根căn 。 若nhược 不bất 共cộng 罪tội 。 六lục 如như 實thật 觀quán 由do 四tứ 種chủng 法pháp 欝uất 陀đà 那na 。 觀quán 察sát 諸chư 法pháp 。 又hựu 如như 對đối 治trị 法pháp 相tướng 。 恆hằng 觀quán 察sát 自tự 罪tội 。 七thất 法pháp 爾nhĩ 得đắc 若nhược 見kiến 四Tứ 諦Đế 小tiểu 隨tùy 小tiểu 罪tội 不bất 更cánh 故cố 犯phạm 。 由do 法pháp 爾nhĩ 所sở 得đắc 。

復phục 次thứ 毘tỳ 那na 耶da 有hữu 四tứ 義nghĩa 應ưng 知tri 。 一nhất 人nhân 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 依y 此thử 立lập 戒giới 。 二nhị 立lập 制chế 。 已dĩ 說thuyết 過quá 失thất 大đại 師sư 集tập 眾chúng 立lập 學học 處xứ 。 三tam 分phân 別biệt 。 已dĩ 略lược 立lập 制chế 更cánh 廣quảng 解giải 釋thích 。 四tứ 決quyết 判phán 。 此thử 立lập 制chế 中trung 云vân 何hà 犯phạm 罪tội 。 云vân 何hà 不bất 犯phạm 。 今kim 當đương 釋thích 本bổn 文văn 。

論luận 曰viết 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 前tiền 。

釋thích 曰viết 。 欲dục 顯hiển 恭cung 敬kính 及cập 無vô 異dị 言ngôn 。

論luận 曰viết 。 善thiện 入nhập 大Đại 乘Thừa 。 句cú 義nghĩa 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。

釋thích 曰viết 。 已dĩ 得đắc 陀đà 羅la 尼ni 等đẳng 功công 德đức 。 由do 此thử 功công 德đức 。 於ư 文văn 句cú 及cập 義nghĩa 善thiện 能năng 攝nhiếp 持trì 。 又hựu 能năng 如như 理lý 顯hiển 說thuyết 故cố 名danh 善thiện 入nhập 。 何hà 故cố 但đãn 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 而nhi 不bất 說thuyết 名danh 。 欲dục 顯hiển 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 眾chúng 。 通thông 有hữu 此thử 能năng 。 何hà 故cố 說thuyết 兩lưỡng 名danh 。 欲dục 顯hiển 具cụ 足túc 二nhị 行hành 。

論luận 曰viết 。 欲dục 顯hiển 大Đại 乘Thừa 有hữu 勝thắng 功công 德đức 依y 大Đại 乘Thừa 教giáo 。

釋thích 曰viết 。 唯duy 大Đại 乘Thừa 中trung 有hữu 勝thắng 功công 德đức 。 餘dư 乘thừa 中trung 無vô 。 為vi 明minh 大Đại 乘Thừa 不bất 共cộng 德đức 故cố 。 言ngôn 欲dục 顯hiển 大Đại 乘Thừa 有hữu 勝thắng 功công 德đức 依y 大Đại 乘Thừa 教giáo 。

論luận 曰viết 。 說thuyết 如như 是thị 言ngôn 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 有hữu 十thập 勝thắng 相tương/tướng 。 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 過quá 於ư 餘dư 教giáo 。

釋thích 曰viết 。 此thử 言ngôn 欲dục 何hà 所sở 明minh 為vi 顯hiển 大Đại 乘Thừa 有hữu 勝thắng 功công 德đức 。 為vi 實thật 有hữu 及cập 利lợi 他tha 故cố 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 如như 十thập 號hiệu 中trung 解giải 。

論luận 曰viết 。 十thập 勝thắng 相tương/tướng 者giả 。

釋thích 曰viết 。 由do 依y 止chỉ 等đẳng 十thập 相tương/tướng 異dị 故cố 勝thắng 。 十thập 義nghĩa 為vi 因nhân 言ngôn 說thuyết 為vi 果quả 。 以dĩ 義nghĩa 勝thắng 故cố 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 。

論luận 曰viết 。 一nhất 應ưng 知tri 依y 止chỉ 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 應ưng 知tri 者giả 。 謂vị 淨tịnh 不bất 淨tịnh 品phẩm 法pháp 。 即tức 是thị 三tam 性tánh 。 此thử 三tam 性tánh 依y 止chỉ 三tam 性tánh 因nhân 。 即tức 是thị 勝thắng 相tương/tướng 。 由do 此thử 依y 止chỉ 勝thắng 相tương/tướng 。 如Như 來Lai 言ngôn 說thuyết 亦diệc 勝thắng 。 即tức 是thị 阿a 黎lê 耶da 識thức 依y 止chỉ 。 即tức 是thị 勝thắng 相tương/tướng 。 譬thí 如như 石thạch 子tử 乃nãi 至chí 智trí 果quả 勝thắng 。 相tướng 亦diệc 如như 是thị 。

論luận 曰viết 。 二nhị 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 者giả 。 謂vị 應ưng 知tri 自tự 性tánh 或hoặc 應ưng 知tri 即tức 是thị 相tương/tướng 。

論luận 曰viết 。 三tam 應ưng 知tri 入nhập 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 應ưng 知tri 謂vị 三tam 性tánh 入nhập 者giả 。 謂vị 能năng 成thành 入nhập 及cập 所sở 成thành 入nhập 即tức 是thị 唯duy 識thức 。

論luận 曰viết 。 四tứ 入nhập 因nhân 果quả 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 入nhập 唯duy 識thức 因nhân 即tức 是thị 施thí 等đẳng 世thế 間gian 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 在tại 願nguyện 樂nhạo 位vị 中trung 。 入nhập 果quả 即tức 入nhập 唯duy 識thức 。 後hậu 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 在tại 通thông 達đạt 位vị 中trung 。 轉chuyển 成thành 果quả 名danh 出xuất 世thế 間gian 。

論luận 曰viết 。 五ngũ 入nhập 因nhân 果quả 修tu 差sai 別biệt 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 入nhập 因nhân 果quả 即tức 世thế 出xuất 世thế 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 修tu 者giả 謂vị 四tứ 德đức 數số 習tập 此thử 修tu 地địa 。 地địa 不bất 同đồng 故cố 名danh 差sai 別biệt 。 即tức 是thị 歡hoan 喜hỷ 等đẳng 十Thập 地Địa 。

論luận 曰viết 。 六lục 於ư 修tu 差sai 別biệt 依y 戒giới 學học 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 於ư 修tu 差sai 別biệt 諸chư 地địa 中trung 戒giới 學học 。 依y 戒giới 菩Bồ 薩Tát 修tu 觀quán 。 即tức 十Thập 地Địa 中trung 菩Bồ 薩Tát 一nhất 切thiết 戒giới 。 於ư 諸chư 惡ác 法pháp 。 無vô 復phục 作tác 心tâm 。

論luận 曰viết 。 七thất 此thử 中trung 依y 心tâm 學học 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 學học 義nghĩa 如như 前tiền 解giải 。 心tâm 即tức 是thị 定định 。 定định 以dĩ 一nhất 心tâm 為vi 體thể 。 依y 一nhất 心tâm 修tu 習tập 。 謂vị 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 定định 名danh 依y 心tâm 學học 。

論luận 曰viết 。 八bát 此thử 中trung 依y 慧tuệ 學học 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 為vi 能năng 得đắc 果quả 名danh 依y 慧tuệ 。 以dĩ 慧tuệ 為vi 依y 止chỉ 。 發phát 修tu 行hành 心tâm 。 是thị 依y 慧tuệ 即tức 是thị 無vô 分phân 別biệt 智trí 。

論luận 曰viết 。 九cửu 學học 果quả 寂tịch 滅diệt 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 滅diệt 差sai 別biệt 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 最tối 勝thắng 。 二nhị 品phẩm 類loại 。 三tam 自tự 對đối 解giải 脫thoát 定định 智trí 。 障chướng 滅diệt 即tức 是thị 無vô 住trú 處xứ 涅Niết 槃Bàn 。

論luận 曰viết 。 十thập 智trí 差sai 別biệt 勝thắng 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 謂vị 已dĩ 離ly 一nhất 切thiết 障chướng 智trí 。 智trí 即tức 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 名danh 對đối 治trị 道đạo 差sai 別biệt 。 即tức 佛Phật 如Như 來Lai 智trí 已dĩ 離ly 一nhất 切thiết 隨tùy 眠miên 障chướng 。 此thử 智trí 無vô 分phân 別biệt 智trí 差sai 別biệt 。

論luận 曰viết 。 由do 此thử 十thập 義nghĩa 勝thắng 相tương/tướng 。 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 過quá 於ư 餘dư 教giáo 。 如như 此thử 釋thích 修tu 多đa 羅la 文văn 句cú 。 顯hiển 於ư 大Đại 乘Thừa 真chân 是thị 佛Phật 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 云vân 何hà 能năng 顯hiển 。 由do 此thử 略lược 釋thích 文văn 句cú 顯hiển 十thập 義nghĩa 。 於ư 小Tiểu 乘Thừa 中trung 無vô 唯duy 大Đại 乘Thừa 說thuyết 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 云vân 何hà 。 此thử 中trung 略lược 釋thích 能năng 顯hiển 大Đại 乘Thừa 勝thắng 於ư 餘dư 教giáo 。 令linh 此thử 略lược 釋thích 顯hiển 斯tư 十thập 義nghĩa 。 唯duy 大Đại 乘Thừa 有hữu 小Tiểu 乘Thừa 中trung 無vô 。 何hà 者giả 為vi 十thập 。 謂vị 阿a 黎lê 耶da 識thức 說thuyết 名danh 應ưng 知tri 依y 止chỉ 相tương/tướng 。 三tam 種chủng 自tự 性tánh 。 一nhất 依y 他tha 性tánh 。 二nhị 分phần 別biệt 性tánh 。 三tam 真chân 實thật 性tánh 。 說thuyết 名danh 應ưng 知tri 相tương/tướng 。 唯duy 識thức 教giáo 說thuyết 名danh 應ưng 知tri 入nhập 相tương/tướng 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 說thuyết 名danh 入nhập 因nhân 果quả 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 唯duy 識thức 道đạo 得đắc 入nhập 三tam 性tánh 願nguyện 樂nhạo 位vị 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 雖tuy 是thị 世thế 法pháp 。 能năng 引dẫn 出xuất 世thế 法pháp 。 能năng 生sanh 唯duy 識thức 道đạo 故cố 。 說thuyết 是thị 入nhập 三tam 性tánh 因nhân 。 菩Bồ 薩Tát 已dĩ 入nhập 地địa 。 出xuất 世thế 清thanh 淨tịnh 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 即tức 是thị 入nhập 三tam 性tánh 果quả 。

論luận 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 十Thập 地Địa 。 說thuyết 名danh 入nhập 因nhân 果quả 修tu 差sai 別biệt 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 出xuất 世thế 十thập 種chủng 菩Bồ 薩Tát 地địa 。 是thị 名danh 入nhập 因nhân 果quả 修tu 差sai 別biệt 。

論luận 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 受thọ 持trì 守thủ 護hộ 禁cấm 戒giới 。 說thuyết 名danh 於ư 修tu 差sai 別biệt 戒giới 學học 相tương/tướng 。 首thủ 楞lăng 伽già 摩ma 虛hư 空không 器khí 等đẳng 定định 說thuyết 名danh 心tâm 學học 相tương/tướng 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 說thuyết 名danh 慧tuệ 學học 相tương/tướng 。 無vô 住trú 處xứ 涅Niết 槃Bàn 說thuyết 名danh 學học 果quả 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 。 三tam 種chủng 佛Phật 身thân 。 自tự 性tánh 身thân 應ưng 身thân 化hóa 身thân 。 此thử 三tam 說thuyết 名danh 無vô 分phân 別biệt 智trí 果quả 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 。 於ư 地địa 中trung 有hữu 三tam 種chủng 修tu 觀quán 。 說thuyết 名danh 三tam 種chủng 依y 學học 。 此thử 學học 果quả 即tức 是thị 滅diệt 。 謂vị 滅diệt 三tam 障chướng 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 名danh 依y 慧tuệ 學học 。 此thử 智trí 若nhược 約ước 聲Thanh 聞Văn 無vô 四tứ 倒đảo 分phân 別biệt 。 名danh 無vô 分phân 別biệt 。 若nhược 約ước 菩Bồ 薩Tát 無vô 。 一nhất 切thiết 法pháp 分phân 別biệt 。 名danh 無vô 分phân 別biệt 。 二nhị 無vô 分phân 別biệt 異dị 相tướng 。 如như 此thử 三tam 種chủng 佛Phật 身thân 是thị 無vô 分phân 別biệt 智trí 果quả 。 若nhược 離ly 自tự 性tánh 身thân 法Pháp 身thân 不bất 成thành 。 譬thí 如như 眼nhãn 根căn 。 若nhược 離ly 法Pháp 身thân 應ưng 身thân 不bất 成thành 。 譬thí 如như 眼nhãn 識thức 離ly 根căn 不bất 成thành 。 應ưng 知tri 此thử 二nhị 由do 能năng 依y 所sở 依y 故cố 得đắc 相tương 應ứng 。 若nhược 離ly 應ưng 身thân 。 已dĩ 入nhập 大đại 地địa 。 菩Bồ 薩Tát 無vô 受thọ 用dụng 法Pháp 樂lạc 。 若nhược 無vô 受thọ 用dụng 法Pháp 樂lạc 。 菩Bồ 提Đề 資tư 糧lương 不bất 具cụ 足túc 。 譬thí 如như 見kiến 色sắc 。 若nhược 離ly 應ưng 身thân 化hóa 身thân 不bất 成thành 。 若nhược 無vô 化hóa 身thân 諸chư 菩Bồ 薩Tát 在tại 願nguyện 樂nhạo 位vị 中trung 。 聲Thanh 聞Văn 瘦sấu 澁sáp 願nguyện 樂nhạo 初sơ 發phát 修tu 行hành 。 皆giai 不bất 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 決quyết 定định 應ưng 有hữu 三Tam 身Thân 。

論luận 曰viết 。 如như 此thử 十thập 種chủng 。 處xử 唯duy 大Đại 乘Thừa 中trung 有hữu 。 異dị 於ư 小Tiểu 乘Thừa 故cố 說thuyết 第đệ 一nhất 。

釋thích 曰viết 。 此thử 十thập 法pháp 是thị 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 因nhân 。 次thứ 第đệ 相tương/tướng 引dẫn 。 乃nãi 至chí 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。

論luận 曰viết 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 但đãn 為vì 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 此thử 十thập 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 大Đại 乘Thừa 但đãn 是thị 佛Phật 說thuyết 。 小Tiểu 乘Thừa 則tắc 共cộng 說thuyết 。 大Đại 乘Thừa 但đãn 為vì 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 不bất 為vi 二Nhị 乘Thừa 說thuyết 。 由do 此thử 三tam 義nghĩa 故cố 勝thắng 小Tiểu 乘Thừa 。

論luận 曰viết 。 故cố 依y 大Đại 乘Thừa 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 有hữu 十thập 勝thắng 相tương/tướng 。 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 過quá 於ư 餘dư 教giáo 。

復phục 次thứ 云vân 何hà 。 此thử 十thập 勝thắng 相tương/tướng 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 能năng 顯hiển 大Đại 乘Thừa 。 是thị 如Như 來Lai 正chánh 說thuyết 遮già 小Tiểu 乘Thừa 決quyết 非phi 大Đại 乘Thừa 。 於ư 小Tiểu 乘Thừa 中trung 未vị 曾tằng 見kiến 此thử 十thập 義nghĩa 。 隨tùy 釋thích 一nhất 義nghĩa 但đãn 見kiến 大Đại 乘Thừa 中trung 釋thích 。

復phục 次thứ 此thử 十thập 義nghĩa 能năng 引dẫn 出xuất 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 成thành 就tựu 隨tùy 順thuận 不bất 相tương 違vi 。

釋thích 曰viết 。 三tam 義nghĩa 證chứng 十thập 義nghĩa 能năng 引dẫn 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 以dĩ 是thị 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 因nhân 故cố 。 成thành 就tựu 者giả 若nhược 約ước 聖thánh 教giáo 及cập 正chánh 理lý 。 簡giản 擇trạch 思tư 惟duy 。 此thử 十thập 義nghĩa 成thành 就tựu 。 不bất 可khả 破phá 壞hoại 。 譬thí 如như 已dĩ 見kiến 導đạo 師sư 所sở 說thuyết 道Đạo 相tương/tướng 。 隨tùy 順thuận 者giả 若nhược 人nhân 觀quán 行hành 在tại 修tu 位vị 中trung 。 此thử 十thập 義nghĩa 隨tùy 順thuận 修tu 觀quán 而nhi 住trụ 。 譬thí 如như 導đạo 師sư 。 所sở 說thuyết 道Đạo 隨tùy 順thuận 而nhi 住trụ 。 不bất 相tương 違vi 者giả 於ư 十Thập 地Địa 中trung 無vô 障chướng 因nhân 。 譬thí 如như 導đạo 師sư 。 所sở 說thuyết 道Đạo 中trung 無vô 劫kiếp 盜đạo 虎hổ 狼lang 等đẳng 障chướng 。

復phục 有hữu 地địa 地địa 中trung 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 相tương 妨phương 礙ngại 。 是thị 故cố 十thập 義nghĩa 能năng 引dẫn 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。

論luận 曰viết 。 為vì 諸chư 眾chúng 生sanh 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。

釋thích 曰viết 。 由do 此thử 十thập 義nghĩa 具cụ 足túc 三tam 德đức 。 謂vị 無vô 等đẳng 境cảnh 無vô 等đẳng 行hành 無vô 等đẳng 果quả 。 若nhược 人nhân 聞văn 思tư 修tu 此thử 。 必tất 得đắc 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 故cố 。 言ngôn 為vì 諸chư 眾chúng 生sanh 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。

論luận 曰viết 。 而nhi 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

應ưng 知tri 依y 及cập 相tương/tướng 。 入nhập 因nhân 果quả 修tu 異dị 。

三tam 學học 及cập 果quả 滅diệt 。 智trí 無vô 上thượng 乘thừa 攝nhiếp 。

十thập 義nghĩa 餘dư 處xứ 無vô 。 見kiến 此thử 菩Bồ 提Đề 因nhân 。

故cố 大Đại 乘Thừa 佛Phật 言ngôn 。 由do 說thuyết 十thập 義nghĩa 勝thắng 。

十thập 義nghĩa 次thứ 第đệ 章chương 第đệ 二nhị

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 十thập 義nghĩa 如như 此thử 次thứ 第đệ 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 初sơ 學học 應ưng 先tiên 觀quán 諸chư 法pháp 如như 實thật 因nhân 緣duyên 。 由do 此thử 觀quán 故cố 於ư 十Thập 二Nhị 緣Duyên 生Sanh 。 應ưng 生sanh 聰thông 慧tuệ 。 次thứ 後hậu 於ư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 應ưng 了liễu 別biệt 其kỳ 體thể 相tướng 。 由do 智trí 能năng 離ly 增tăng 益ích 損tổn 減giảm 二nhị 邊biên 過quá 失thất 。 如như 此thử 正chánh 修tu 應ưng 通thông 達đạt 所sở 緣duyên 如như 實thật 諸chư 相tướng 。 次thứ 後hậu 從tùng 諸chư 障chướng 應ưng 解giải 脫thoát 。 次thứ 心tâm 已dĩ 通thông 達đạt 。 應ưng 知tri 實thật 相tướng 。 是thị 先tiên 所sở 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 應ưng 更cánh 成thành 就tựu 令linh 清thanh 淨tịnh 無vô 復phục 退thoái 失thất 。 由do 依y 意ý 內nội 清thanh 淨tịnh 故cố 。 次thứ 內nội 清thanh 淨tịnh 所sở 攝nhiếp 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 依y 十Thập 地Địa 差sai 別biệt 應ưng 修tu 隨tùy 一nhất 。 三tam 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 次thứ 菩Bồ 薩Tát 三tam 學học 應ưng 令linh 圓viên 滿mãn 。 圓viên 滿mãn 已dĩ 是thị 學học 果quả 涅Niết 槃Bàn 及cập 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 次thứ 後hậu 應ưng 得đắc 修tu 。 十thập 義nghĩa 次thứ 第đệ 如như 此thử 。 此thử 次thứ 第đệ 說thuyết 中trung 一nhất 切thiết 大Đại 乘Thừa 。 皆giai 得đắc 圓viên 滿mãn 。

釋thích 曰viết 。 此thử 十thập 義nghĩa 境cảnh 界giới 有hữu 次thứ 第đệ 。 正chánh 行hạnh 有hữu 次thứ 第đệ 。 果quả 有hữu 次thứ 第đệ 。 由do 觀quán 此thử 次thứ 第đệ 故cố 。 立lập 十thập 義nghĩa 次thứ 第đệ 。

復phục 次thứ 若nhược 人nhân 。 已dĩ 了liễu 別biệt 諸chư 法pháp 因nhân 。 於ư 十Thập 二Nhị 緣Duyên 生Sanh 。 則tắc 得đắc 聰thông 慧tuệ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 果quả 從tùng 因nhân 生sanh 。 不bất 從tùng 自tự 在tại 天thiên 等đẳng 不bất 平bình 等đẳng 因nhân 生sanh 。 亦diệc 不bất 無vô 因nhân 生sanh 。 是thị 故cố 立lập 因nhân 果quả 二nhị 智trí 。 次thứ 是thị 法pháp 從tùng 因nhân 生sanh 菩Bồ 薩Tát 應ưng 識thức 其kỳ 相tương/tướng 。 何hà 者giả 為vi 相tương/tướng 。 分phân 別biệt 性tánh 實thật 無vô 有hữu 體thể 。 執chấp 言ngôn 是thị 有hữu 名danh 為vi 增tăng 益ích 。 實thật 有hữu 真chân 實thật 性tánh 。 執chấp 言ngôn 是thị 無vô 名danh 為vi 損tổn 減giảm 。 增tăng 無vô 損tổn 有hữu 是thị 名danh 二nhị 邊biên 。 聰thông 慧tuệ 能năng 離ly 此thử 二nhị 邊biên 。 次thứ 所sở 執chấp 唯duy 有hữu 識thức 。 由do 此thử 智trí 故cố 。 是thị 相tương 應ứng 可khả 通thông 達đạt 。 由do 此thử 通thông 達đạt 。 無vô 復phục 障chướng 礙ngại 。 次thứ 隨tùy 順thuận 入nhập 唯duy 識thức 。 世thế 間gian 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 依y 俗tục 諦đế 。 得đắc 依y 真Chân 諦Đế 清thanh 淨tịnh 意ý 所sở 攝nhiếp 。 出xuất 世thế 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 亦diệc 應ưng 學học 。 次thứ 於ư 十Thập 地Địa 中trung 。 隨tùy 差sai 別biệt 應ưng 修tu 習tập 。 各các 三tam 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 不bất 同đồng 聲Thanh 聞Văn 修tu 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 聲Thanh 聞Văn 於ư 三tam 生sanh 中trung 下hạ 對đối 治trị 種chủng 。 成thành 熟thục 對đối 治trị 道đạo 。 對đối 治trị 道đạo 成thành 熟thục 故cố 。 於ư 第đệ 三tam 生sanh 中trung 。 解giải 脫thoát 三tam 界giới 。 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 次thứ 此thử 差sai 別biệt 修tu 中trung 。 戒giới 等đẳng 三tam 學học 應ưng 令linh 圓viên 滿mãn 。 次thứ 三tam 學học 果quả 涅Niết 槃Bàn 煩phiền 惱não 障chướng 智trí 障chướng 等đẳng 滅diệt 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 及cập 三Tam 身Thân 此thử 等đẳng 應ưng 覺giác 故cố 。 說thuyết 如như 此thử 次thứ 第đệ 。 若nhược 立lập 大Đại 乘Thừa 不bất 出xuất 此thử 法pháp 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 欲dục 釋thích 緣duyên 生sanh 義nghĩa 即tức 入nhập 阿a 黎lê 耶da 識thức 中trung 。 若nhược 欲dục 釋thích 法pháp 相tướng 即tức 入nhập 三tam 性tánh 攝nhiếp 。 若nhược 欲dục 釋thích 得đắc 即tức 入nhập 唯duy 識thức 中trung 。 若nhược 欲dục 釋thích 因nhân 果quả 即tức 入nhập 唯duy 識thức 觀quán 處xứ 。 若nhược 欲dục 釋thích 地địa 即tức 入nhập 因nhân 果quả 處xứ 。 若nhược 欲dục 釋thích 三tam 學học 即tức 入nhập 十Thập 地Địa 處xứ 。 若nhược 欲dục 釋thích 滅diệt 即tức 入nhập 三tam 學học 處xứ 。 若nhược 欲dục 釋thích 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 及cập 三Tam 身Thân 。 即tức 入nhập 無vô 住trú 處xứ 涅Niết 槃Bàn 攝nhiếp 。 若nhược 說thuyết 佛Phật 體thể 及cập 因nhân 果quả 其kỳ 數số 如như 此thử 。 故cố 說thuyết 次thứ 第đệ 復phục 有hữu 別biệt 釋thích 。 此thử 十thập 義nghĩa 能năng 引dẫn 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 生sanh 無vô 虛hư 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 故cố 名danh 成thành 就tựu 。 與dữ 四tứ 道Đạo 理lý 及cập 三tam 量lượng 不bất 相tương 違vi 故cố 名danh 隨tùy 順thuận 。 非phi 先tiên 隨tùy 順thuận 後hậu 相tương 違vi 。 如như 偈kệ 言ngôn 。

能năng 持trì 愛ái 及cập 悲bi 。 隨tùy 順thuận 於ư 善thiện 故cố 。

非phi 黑hắc 白bạch 我ngã 見kiến 。 有hữu 益ích 亦diệc 有hữu 損tổn 。

故cố 名danh 不bất 相tương 違vi 。 能năng 生sanh 一nhất 切thiết 智trí 智trí 者giả 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 間gian 如như 理lý 如như 量lượng 智trí 生sanh 故cố 。

復phục 有hữu 別biệt 解giải 以dĩ 後hậu 釋thích 前tiền 。

眾chúng 名danh 章chương 第đệ 三tam

論luận 曰viết 。 此thử 初sơ 說thuyết 應ưng 知tri 依y 止chỉ 。 立lập 名danh 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 世Thế 尊Tôn 於ư 何hà 處xứ 說thuyết 此thử 識thức 。 及cập 說thuyết 此thử 識thức 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 略lược 本bổn 偈kệ 中trung 說thuyết 。

此thử 界giới 無vô 始thỉ 時thời 。 一nhất 切thiết 法pháp 依y 止chỉ 。

若nhược 有hữu 諸chư 道đạo 有hữu 。 及cập 有hữu 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。

釋thích 曰viết 。 今kim 欲dục 引dẫn 阿a 含hàm 證chứng 阿a 黎lê 耶da 識thức 體thể 及cập 名danh 阿a 含hàm 。 謂vị 大Đại 乘Thừa 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 。 此thử 中trung 佛Phật 世Thế 尊Tôn 說thuyết 偈kệ 。 此thử 即tức 此thử 阿a 黎lê 耶da 識thức 界giới 。 以dĩ 解giải 為vi 性tánh 。 此thử 界giới 有hữu 五ngũ 義nghĩa 。 一nhất 體thể 類loại 義nghĩa 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 不bất 出xuất 此thử 體thể 類loại 。 由do 此thử 體thể 類loại 眾chúng 生sanh 不bất 異dị 。 二nhị 因nhân 義nghĩa 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 。 法pháp 四tứ 念niệm 處xứ 等đẳng 。 緣duyên 此thử 界giới 生sanh 故cố 。 三tam 生sanh 義nghĩa 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 。 所sở 得đắc 法Pháp 身thân 。 由do 信tín 樂nhạo 此thử 界giới 法Pháp 門môn 故cố 得đắc 成thành 就tựu 。 四tứ 真chân 實thật 義nghĩa 在tại 世thế 間gian 不bất 破phá 。 出xuất 世thế 間gian 亦diệc 不bất 盡tận 。 五ngũ 藏tạng 義nghĩa 。 若nhược 應ưng 此thử 法pháp 自tự 性tánh 善thiện 故cố 成thành 內nội 。 若nhược 外ngoại 此thử 法pháp 雖tuy 復phục 相tương 應ứng 。 則tắc 成thành 㲉xác 故cố 約ước 此thử 界giới 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 說thuyết 比Bỉ 丘Khâu 。 眾chúng 生sanh 初sơ 際tế 不bất 可khả 了liễu 達đạt 。 無vô 明minh 為vi 蓋cái 貪tham 愛ái 所sở 縛phược 。 或hoặc 流lưu 或hoặc 接tiếp 。 有hữu 時thời 泥nê 黎lê 耶da 。 有hữu 時thời 畜súc 生sanh 。 有hữu 時thời 鬼quỷ 道đạo 。 有hữu 時thời 阿a 修tu 羅la 道đạo 。 有hữu 時thời 人nhân 道đạo 。 有hữu 時thời 天thiên 道đạo 。 比Bỉ 丘Khâu 。 汝nhữ 等đẳng 如như 此thử 長trường 時thời 受thọ 苦khổ 。 增tăng 益ích 貪tham 愛ái 恆hằng 受thọ 血huyết 滴tích 。 由do 此thử 證chứng 故cố 知tri 無vô 始thỉ 時thời 。 如như 經kinh 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 此thử 識thức 界giới 是thị 依y 是thị 持trì 。 是thị 處xứ 恆hằng 相tương 應ứng 及cập 不bất 相tương 離ly 不bất 捨xả 智trí 。 無vô 為vi 恆hằng 伽già 沙sa 等đẳng 數số 。 諸chư 佛Phật 功công 德đức 。 世Thế 尊Tôn 非phi 相tướng 應ưng 相tương 離ly 捨xả 智trí 。 有hữu 為vi 諸chư 法pháp 是thị 依y 是thị 持trì 是thị 處xứ 故cố 。 言ngôn 一nhất 切thiết 法pháp 依y 止chỉ 。 如như 經kinh 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 若nhược 如Như 來Lai 藏tạng 有hữu 由do 不bất 了liễu 故cố 。 可khả 言ngôn 生sanh 死tử 是thị 有hữu 故cố 。 言ngôn 若nhược 有hữu 諸chư 道đạo 有hữu 。 如như 經kinh 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 若nhược 如Như 來Lai 藏tạng 非phi 有hữu 。 於ư 苦khổ 無vô 厭yếm 惡ác 。 於ư 涅Niết 槃Bàn 無vô 欲dục 樂lạc 願nguyện 故cố 言ngôn 及cập 有hữu 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。

復phục 次thứ 此thử 界giới 無vô 始thỉ 時thời 者giả 。 即tức 是thị 顯hiển 因nhân 。 若nhược 不bất 立lập 因nhân 可khả 言ngôn 有hữu 始thỉ 一nhất 切thiết 法pháp 依y 止chỉ 者giả 。 由do 此thử 識thức 為vi 一nhất 切thiết 法pháp 因nhân 故cố 。 說thuyết 一nhất 切thiết 法pháp 依y 止chỉ 。 若nhược 有hữu 諸chư 道đạo 有hữu 及cập 有hữu 。 得đắc 涅Niết 槃Bàn 者giả 。 此thử 一nhất 切thiết 法pháp 依y 止chỉ 。 若nhược 有hữu 是thị 道đạo 則tắc 有hữu 果quả 報báo 。 亦diệc 有hữu 由do 此thử 果quả 報báo 。 眾chúng 生sanh 受thọ 生sanh 。 易dị 可khả 令linh 解giải 邪tà 正chánh 兩lưỡng 說thuyết 分phân 別biệt 有hữu 異dị 。 後hậu 後hậu 能năng 得đắc 上thượng 品phẩm 正chánh 行hạnh 應ưng 得đắc 勝thắng 德đức 。 由do 煩phiền 惱não 依y 止chỉ 故cố 生sanh 極cực 重trọng 煩phiền 惱não 及cập 常thường 起khởi 煩phiền 惱não 。 是thị 果quả 報báo 等đẳng 四tứ 種chủng 差sai 別biệt 名danh 依y 止chỉ 勝thắng 。 能năng 翻phiên 此thử 四tứ 種chủng 名danh 依y 止chỉ 下hạ 劣liệt 。 生sanh 死tử 中trung 不bất 但đãn 道đạo 等đẳng 非phi 有hữu 。 涅Niết 槃Bàn 義nghĩa 亦diệc 非phi 有hữu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 有hữu 煩phiền 惱não 。 則tắc 有hữu 解giải 脫thoát 。 應ưng 知tri 依y 止chỉ 中trung 復phục 有hữu 阿a 含hàm 。 能năng 證chứng 阿a 黎lê 耶da 識thức 名danh 。

論luận 曰viết 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 中trung 。 復phục 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

諸chư 法pháp 依y 藏tạng 住trụ 。 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。

故cố 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 我ngã 為vi 勝thắng 人nhân 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 諸chư 法pháp 依y 藏tạng 住trụ 者giả 。 第đệ 二nhị 句cú 釋thích 第đệ 一nhất 句cú 。 謂vị 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 由do 煩phiền 惱não 業nghiệp 故cố 變biến 。 阿a 黎lê 耶da 識thức 相tương 續tục 。 前tiền 果quả 報báo 後hậu 成thành 因nhân 。 故cố 名danh 阿a 黎lê 耶da 者giả 。 顯hiển 義nghĩa 證chứng 名danh 以dĩ 名danh 目mục 識thức 。 我ngã 為vi 勝thắng 人nhân 說thuyết 者giả 。 勝thắng 人nhân 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 界giới 。 依y 止chỉ 及cập 能năng 障chướng 。 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 故cố 。 為vi 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。

論luận 曰viết 。 此thử 阿a 含hàm 兩lưỡng 偈kệ 證chứng 識thức 體thể 及cập 名danh 。 云vân 何hà 佛Phật 說thuyết 此thử 識thức 名danh 阿a 黎lê 耶da 。

釋thích 曰viết 。 此thử 語ngữ 欲dục 顯hiển 立lập 名danh 之chi 因nhân 。

論luận 曰viết 。 一nhất 切thiết 有hữu 生sanh 不bất 淨tịnh 品phẩm 法pháp 。 於ư 中trung 隱ẩn 藏tàng 為vi 果quả 故cố 。

釋thích 曰viết 。 一nhất 切thiết 謂vị 三tam 世thế 。 三tam 世thế 中trung 取thủ 正chánh 生sanh 能năng 生sanh 不bất 淨tịnh 品phẩm 法pháp 。 謂vị 翻phiên 五ngũ 種chủng 淨tịnh 品phẩm 名danh 不bất 淨tịnh 品phẩm 。

論luận 曰viết 。 此thử 識thức 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 隱ẩn 藏tàng 為vi 因nhân 故cố 。

釋thích 曰viết 。 諸chư 法pháp 謂vị 阿a 黎lê 耶da 識thức 果quả 。 即tức 不bất 淨tịnh 品phẩm 等đẳng 。 阿a 黎lê 耶da 識thức 藏tạng 住trụ 此thử 果quả 中trung 為vi 因nhân 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 藏tạng 此thử 識thức 中trung 。 由do 取thủ 我ngã 相tương/tướng 故cố 。 是thị 故cố 名danh 阿a 黎lê 耶da 識thức 。

釋thích 曰viết 。 藏tạng 者giả 以dĩ 執chấp 義nghĩa 。 約ước 阿a 陀đà 那na 識thức 及cập 意ý 識thức 。 說thuyết 眾chúng 生sanh 名danh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 無vô 無vô 我ngã 執chấp 。 我ngã 執chấp 若nhược 起khởi 。 緣duyên 何hà 境cảnh 緣duyên 本bổn 識thức 起khởi 。 微vi 細tế 一nhất 類loại 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 故cố 。

論luận 曰viết 。 阿a 含hàm 云vân 如như 解giải 節tiết 經kinh 所sở 說thuyết 偈kệ 。

執chấp 持trì 識thức 深thâm 細tế 。 法pháp 種chủng 子tử 恆hằng 流lưu 。

於ư 凡phàm 我ngã 不bất 說thuyết 。 彼bỉ 勿vật 執chấp 為vi 我ngã 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 引dẫn 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 偈kệ 為vi 證chứng 。 此thử 中trung 更cánh 引dẫn 經kinh 偈kệ 為vi 證chứng 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 以dĩ 理lý 為vi 勝thắng 。 經kinh 以dĩ 教giáo 為vi 勝thắng 。 教giáo 必tất 有hữu 理lý 理lý 必tất 順thuận 教giáo 。 此thử 二nhị 名danh 證chứng 。 若nhược 離ly 此thử 二nhị 證chứng 立lập 義nghĩa 不bất 成thành 。 此thử 證chứng 從tùng 解giải 節tiết 經kinh 出xuất 。

佛Phật 告cáo 廣Quảng 慧Tuệ 菩Bồ 薩Tát 。

廣quảng 慧tuệ 。 於ư 六lục 道đạo 生sanh 死tử 。 是thị 諸chư 眾chúng 生sanh 。 隨tùy 在tại 眾chúng 生sanh 聚tụ 。 或hoặc 受thọ 卵noãn 生sanh 胎thai 生sanh 。 濕thấp 生sanh 化hóa 生sanh 。 此thử 中trung 得đắc 身thân 及cập 成thành 就tựu 。 初sơ 受thọ 生sanh 時thời 一nhất 切thiết 種chủng 識thức 先tiên 熟thục 合hợp 大đại 長trường/trưởng 圓viên 。 依y 二nhị 種chủng 取thủ 。 謂vị 有hữu 依y 色sắc 根căn 。 及cập 相tướng 名danh 分phân 別biệt 。 言ngôn 說thuyết 習tập 氣khí 。 若nhược 有hữu 色sắc 界giới 中trung 。 有hữu 二nhị 種chủng 取thủ 。 若nhược 無vô 色sắc 界giới 無vô 二nhị 種chủng 取thủ 。 廣quảng 慧tuệ 。 此thử 識thức 或hoặc 說thuyết 名danh 阿a 陀đà 那na 。

何hà 以dĩ 故cố 。 由do 此thử 本bổn 識thức 能năng 執chấp 持trì 身thân 。 或hoặc 說thuyết 名danh 阿a 黎lê 耶da 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 本bổn 識thức 於ư 身thân 常thường 藏tàng 隱ẩn 同đồng 成thành 壞hoại 故cố 。 或hoặc 說thuyết 名danh 質chất 多đa 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 識thức 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 等đẳng 。 諸chư 塵trần 所sở 生sanh 長trưởng 故cố 。 廣quảng 慧tuệ 。 依y 緣duyên 此thử 本bổn 識thức 。 是thị 識thức 聚tụ 得đắc 生sanh 。 謂vị 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 意ý 識thức 。 依y 有hữu 識thức 眼nhãn 根căn 緣duyên 外ngoại 色sắc 塵trần 。 眼nhãn 識thức 得đắc 生sanh 。 與dữ 眼nhãn 識thức 同đồng 一nhất 時thời 共cộng 境cảnh 。 有hữu 分phân 別biệt 意ý 識thức 起khởi 。 若nhược 一nhất 眼nhãn 識thức 生sanh 。 是thị 時thời 一nhất 分phân 別biệt 意ý 識thức 生sanh 。 與dữ 眼nhãn 識thức 共cộng 境cảnh 。 此thử 眼nhãn 識thức 若nhược 共cộng 二nhị 識thức 或hoặc 三tam 四tứ 五ngũ 共cộng 起khởi 。 是thị 時thời 一nhất 有hữu 。 分phân 別biệt 意ý 識thức 。 與dữ 五ngũ 識thức 共cộng 緣duyên 境cảnh 生sanh 。 如như 大đại 水thủy 流lưu 。 若nhược 有hữu 一nhất 能năng 起khởi 浪lãng 因nhân 至chí 則tắc 一nhất 浪lãng 起khởi 。 若nhược 二nhị 若nhược 多đa 能năng 起khởi 浪lãng 因nhân 至chí 則tắc 多đa 浪lãng 起khởi 。 是thị 水thủy 常thường 流lưu 不bất 廢phế 不bất 斷đoạn 。

復phục 次thứ 於ư 清thanh 淨tịnh 圓viên 鏡kính 面diện 中trung 。 若nhược 有hữu 一nhất 能năng 起khởi 影ảnh 因nhân 至chí 則tắc 一nhất 影ảnh 起khởi 。 若nhược 二nhị 若nhược 多đa 能năng 起khởi 影ảnh 因nhân 至chí 則tắc 多đa 影ảnh 起khởi 。 是thị 圓viên 鏡kính 面diện 不bất 轉chuyển 成thành 影ảnh 亦diệc 無vô 損tổn 減giảm 。 此thử 本bổn 識thức 猶do 如như 水thủy 流lưu 及cập 鏡kính 面diện 。 依y 此thử 本bổn 識thức 。 若nhược 有hữu 一nhất 能năng 起khởi 眼nhãn 識thức 緣duyên 至chí 。 則tắc 一nhất 眼nhãn 識thức 起khởi 。 乃nãi 至chí 若nhược 有hữu 五ngũ 能năng 起khởi 識thức 因nhân 至chí 則tắc 五ngũ 識thức 起khởi 。 廣quảng 慧tuệ 。 如như 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 依y 法pháp 如như 智trí 有hữu 聰thông 慧tuệ 。 能năng 通thông 達đạt 意ý 心tâm 識thức 祕bí 密mật 義nghĩa 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 如như 理lý 如như 量lượng 。 由do 如như 此thử 義nghĩa 。 不bất 記ký 說thuyết 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 能năng 通thông 達đạt 意ý 識thức 心tâm 祕bí 密mật 義nghĩa 。 廣quảng 慧tuệ 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 由do 如như 實thật 不bất 見kiến 本bổn 識thức 。 及cập 阿a 陀đà 那na 識thức 等đẳng 。 於ư 內nội 於ư 外ngoại 。 不bất 見kiến 藏tạng 住trụ 不bất 見kiến 生sanh 及cập 長trường/trưởng 等đẳng 。 不bất 見kiến 識thức 眼nhãn 色sắc 及cập 眼nhãn 識thức 。 不bất 見kiến 耳nhĩ 聲thanh 及cập 耳nhĩ 識thức 。 乃nãi 至chí 不bất 見kiến 。 身thân 觸xúc 及cập 身thân 識thức 。 廣quảng 慧tuệ 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 依y 法pháp 如như 智trí 有hữu 聰thông 慧tuệ 。 能năng 通thông 達đạt 意ý 心tâm 識thức 祕bí 密mật 義nghĩa 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 如như 理lý 如như 量lượng 。 由do 如như 此thử 義nghĩa 。 記ký 說thuyết 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 能năng 通thông 達đạt 意ý 識thức 心tâm 祕bí 密mật 義nghĩa 。

復phục 次thứ 引dẫn 偈kệ 重trọng/trùng 釋thích 經kinh 所sở 說thuyết 義nghĩa 。 執chấp 持trì 識thức 深thâm 細tế 者giả 。 云vân 何hà 此thử 識thức 或hoặc 說thuyết 為vi 。 阿a 陀đà 那na 識thức 。 能năng 執chấp 持trì 一nhất 切thiết 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 謂vị 能năng 報báo 持trì 有hữu 依y 五ngũ 根căn 及cập 相tương/tướng 等đẳng 習tập 氣khí 故cố 。 此thử 識thức 亦diệc 名danh 阿a 陀đà 那na 。 深thâm 細tế 者giả 難nan 滅diệt 難nan 解giải 故cố 。 法pháp 種chủng 子tử 恆hằng 流lưu 者giả 。 一nhất 切thiết 不bất 淨tịnh 。 品phẩm 法pháp 能năng 生sanh 熏huân 習tập 所sở 依y 住trụ 。 如như 水thủy 流lưu 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 。 於ư 凡phàm 我ngã 不bất 說thuyết 者giả 。 諸chư 凡phàm 夫phu 人nhân 。 無vô 甚thậm 深thâm 行hành 。 不bất 求cầu 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 根căn 鈍độn 故cố 不bất 為vi 凡phàm 夫phu 。 及cập 二Nhị 乘Thừa 說thuyết 。 彼bỉ 勿vật 執chấp 為vi 我ngã 者giả 一nhất 相tương/tướng 起khởi 相tương 續tục 長trường/trưởng 。 若nhược 眾chúng 生sanh 依y 經kinh 起khởi 邪tà 分phân 別biệt 。 即tức 執chấp 此thử 識thức 為vi 我ngã 。 恐khủng 起khởi 邪tà 執chấp 故cố 我ngã 不bất 為vi 說thuyết 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 此thử 識thức 或hoặc 說thuyết 為vi 。 阿a 陀đà 那na 識thức 。

釋thích 曰viết 。 前tiền 已dĩ 引dẫn 正chánh 理lý 及cập 正chánh 教giáo 。 證chứng 此thử 識thức 名danh 阿a 梨lê 耶da 。 云vân 何hà 今kim 復phục 說thuyết 此thử 識thức 名danh 阿a 陀đà 那na 。

論luận 曰viết 。 能năng 執chấp 持trì 一nhất 切thiết 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 一nhất 切thiết 受thọ 生sanh 取thủ 依y 止chỉ 故cố 。

何hà 以dĩ 故cố 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 此thử 識thức 所sở 執chấp 持trì 。 不bất 壞hoại 不bất 失thất 乃nãi 至chí 。 相tương 續tục 後hậu 際tế 。 又hựu 正chánh 受thọ 生sanh 時thời 由do 能năng 生sanh 取thủ 陰ấm 故cố 。 故cố 六lục 道đạo 身thân 皆giai 如như 是thị 取thủ 是thị 取thủ 事sự 用dụng 識thức 。 所sở 攝nhiếp 持trì 故cố 。 說thuyết 名danh 阿a 陀đà 那na 。

釋thích 曰viết 。 今kim 立lập 道Đạo 理lý 為vi 成thành 阿a 陀đà 那na 名danh 。 道Đạo 理lý 者giả 能năng 執chấp 持trì 一nhất 切thiết 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 由do 此thử 識thức 執chấp 持trì 有hữu 色sắc 五ngũ 根căn 。 不bất 如như 死tử 人nhân 身thân 在tại 黑hắc 脹trướng 壞hoại 等đẳng 有hữu 變biến 異dị 位vị 。 若nhược 至chí 死tử 位vị 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 捨xả 離ly 五ngũ 根căn 。 是thị 時thời 黑hắc 脹trướng 壞hoại 等đẳng 諸chư 相tướng 即tức 起khởi 。 是thị 故cố 定định 知tri 。 由do 為vi 此thử 識thức 所sở 執chấp 持trì 一nhất 期kỳ 中trung 五ngũ 根căn 不bất 破phá 壞hoại 。 一nhất 切thiết 受thọ 生sanh 取thủ 依y 止chỉ 故cố 者giả 。 此thử 言ngôn 重trọng/trùng 答đáp 前tiền 問vấn 。 此thử 識thức 眾chúng 生sanh 正chánh 受thọ 生sanh 時thời 能năng 生sanh 取thủ 陰ấm 。 此thử 取thủ 體thể 性tánh 識thức 所sở 執chấp 持trì 。 由do 此thử 識thức 是thị 正chánh 受thọ 生sanh 識thức 。 是thị 故cố 正chánh 受thọ 生sanh 時thời 一nhất 切thiết 生sanh 類loại 。 皆giai 為vi 此thử 識thức 所sở 攝nhiếp 。 一nhất 期kỳ 受thọ 身thân 亦diệc 為vi 此thử 識thức 所sở 攝nhiếp 。 於ư 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 中trung 身thân 種chủng 子tử 具cụ 足túc 故cố 。 以dĩ 是thị 義nghĩa 故cố 。 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 亦diệc 名danh 阿a 陀đà 那na 。

論luận 曰viết 。 或hoặc 說thuyết 名danh 心tâm 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 言ngôn 心tâm 意ý 識thức 。

釋thích 曰viết 。 阿a 梨lê 耶da 識thức 及cập 意ý 。 見kiến 此thử 二nhị 義nghĩa 不bất 同đồng 心tâm 義nghĩa 。 亦diệc 應ưng 有hữu 異dị 。 此thử 三tam 異dị 相tướng 云vân 何hà 。

論luận 曰viết 。 意ý 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 能năng 與dữ 彼bỉ 生sanh 次thứ 第đệ 緣duyên 依y 故cố 。 先tiên 滅diệt 識thức 為vi 意ý 。 又hựu 以dĩ 識thức 生sanh 依y 止chỉ 為vi 意ý 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 心tâm 前tiền 滅diệt 後hậu 生sanh 。 無vô 間gian 能năng 生sanh 後hậu 心tâm 說thuyết 此thử 名danh 意ý 。

復phục 有hữu 意ý 能năng 作tác 正chánh 生sanh 識thức 依y 止chỉ 。 與dữ 現hiện 識thức 不bất 相tương 妨phương 。 此thử 二nhị 為vi 識thức 生sanh 緣duyên 故cố 名danh 為vi 意ý 。 正chánh 生sanh 者giả 名danh 識thức 。 此thử 即tức 意ý 與dữ 識thức 異dị 。

論luận 曰viết 。 二nhị 有hữu 染nhiễm 污ô 意ý 。 與dữ 四tứ 煩phiền 惱não 恆hằng 相tương 應ứng 。

釋thích 曰viết 。 此thử 欲dục 釋thích 阿a 陀đà 那na 識thức 。 何hà 者giả 四tứ 煩phiền 惱não 。

論luận 曰viết 。 一nhất 身thân 見kiến 二nhị 我ngã 慢mạn 三tam 我ngã 愛ái 四tứ 無vô 明minh 。

釋thích 曰viết 。 我ngã 見kiến 是thị 執chấp 我ngã 心tâm 。 隨tùy 此thử 心tâm 起khởi 我ngã 慢mạn 。 我ngã 慢mạn 者giả 由do 我ngã 執chấp 起khởi 高cao 心tâm 實thật 無vô 我ngã 起khởi 。 我ngã 貪tham 說thuyết 名danh 我ngã 愛ái 。 此thử 三tam 惑hoặc 通thông 以dĩ 。 無vô 明minh 為vi 因nhân 。 謂vị 諦đế 實thật 因nhân 果quả 心tâm 迷mê 不bất 解giải 。 名danh 為vi 無vô 明minh 。

論luận 曰viết 。 此thử 識thức 是thị 餘dư 煩phiền 惱não 識thức 依y 止chỉ 。 此thử 煩phiền 惱não 識thức 。 由do 第đệ 一nhất 依y 止chỉ 生sanh 。 由do 第đệ 二nhị 染nhiễm 污ô 。

釋thích 曰viết 。 此thử 染nhiễm 污ô 識thức 由do 依y 止chỉ 第đệ 一nhất 識thức 生sanh 。 由do 第đệ 二nhị 識thức 染nhiễm 污ô 。 次thứ 第đệ 已dĩ 滅diệt 說thuyết 名danh 意ý 。 餘dư 識thức 欲dục 生sanh 能năng 與dữ 生sanh 依y 止chỉ 故cố 。 第đệ 二nhị 識thức 名danh 染nhiễm 污ô 識thức 。 煩phiền 惱não 依y 止chỉ 故cố 。 若nhược 人nhân 正chánh 起khởi 善thiện 心tâm 亦diệc 有hữu 此thử 識thức 。

論luận 曰viết 。 由do 緣duyên 塵trần 及cập 次thứ 第đệ 能năng 分phân 別biệt 故cố 此thử 二nhị 名danh 意ý 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 能năng 取thủ 塵trần 故cố 名danh 識thức 。 能năng 與dữ 他tha 生sanh 依y 止chỉ 故cố 名danh 意ý 。 第đệ 二nhị 識thức 是thị 我ngã 相tương/tướng 等đẳng 。 或hoặc 依y 止chỉ 能năng 分phân 別biệt 故cố 名danh 意ý 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 有hữu 染nhiễm 污ô 心tâm 。

釋thích 曰viết 。 以dĩ 何hà 道Đạo 理lý 能năng 成thành 立lập 此thử 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。 若nhược 無vô 此thử 心tâm 獨độc 行hành 無vô 明minh 。 則tắc 不bất 可khả 說thuyết 有hữu 。

釋thích 曰viết 。 獨độc 行hành 無vô 明minh 。 其kỳ 相tướng 云vân 何hà 。 若nhược 人nhân 未vị 得đắc 對đối 治trị 道đạo 。 能năng 障chướng 實thật 慧tuệ 惑hoặc 名danh 獨độc 行hành 無vô 明minh 。 此thử 無vô 明minh 於ư 五ngũ 識thức 非phi 有hữu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 人nhân 在tại 於ư 五ngũ 識thức 不bất 能năng 為vi 障chướng 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 是thị 對đối 治trị 道đạo 生sanh 處xứ 。 則tắc 是thị 障chướng 處xứ 於ư 染nhiễm 污ô 意ý 識thức 此thử 亦diệc 非phi 有hữu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 但đãn 由do 此thử 惑hoặc 心tâm 應ưng 染nhiễm 污ô 故cố 。 與dữ 餘dư 惑hoặc 相tương 應ứng 共cộng 行hành 。 獨độc 行hành 名danh 則tắc 不bất 成thành 。 若nhược 汝nhữ 說thuyết 第đệ 六lục 識thức 由do 獨độc 行hành 無vô 明minh 染nhiễm 污ô 。 則tắc 第đệ 六lục 識thức 一nhất 向hướng 不bất 清thanh 淨tịnh 。 以dĩ 此thử 無vô 明minh 不bất 暫tạm 息tức 。 云vân 何hà 施thí 等đẳng 心tâm 成thành 善thiện 以dĩ 第đệ 六lục 識thức 。 恆hằng 與dữ 無vô 明minh 相tướng 應ưng 故cố 。 若nhược 有hữu 人nhân 說thuyết 。 心tâm 與dữ 善thiện 相tương 應ứng 生sanh 。 此thử 人nhân 則tắc 有hữu 過quá 失thất 。 若nhược 第đệ 六lục 識thức 。 恆hằng 被bị 染nhiễm 污ô 則tắc 不bất 得đắc 引dẫn 對đối 治trị 道đạo 生sanh 。 若nhược 有hữu 人nhân 說thuyết 。 染nhiễm 污ô 心tâm 相tương 應ứng 有hữu 別biệt 善thiện 心tâm 。 此thử 善thiện 心tâm 能năng 引dẫn 生sanh 對đối 治trị 道đạo 故cố 染nhiễm 污ô 心tâm 即tức 滅diệt 。 若nhược 作tác 此thử 說thuyết 。 則tắc 無vô 過quá 失thất 。

論luận 曰viết 。 與dữ 五ngũ 識thức 相tương 似tự 此thử 法pháp 應ưng 無vô 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 五ngũ 識thức 共cộng 一nhất 時thời 有hữu 自tự 依y 止chỉ 。 謂vị 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 。

釋thích 曰viết 。 猶do 如như 眼nhãn 識thức 等đẳng 五ngũ 識thức 。 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 同đồng 時thời 為vi 依y 止chỉ 。 意ý 識thức 必tất 應ưng 有hữu 同đồng 時thời 依y 止chỉ 。 若nhược 不bất 立lập 餘dư 識thức 亦diệc 無vô 此thử 依y 止chỉ 。 如như 眼nhãn 識thức 無vô 依y 止chỉ 不bất 得đắc 生sanh 。 意ý 識thức 亦diệc 應ưng 爾nhĩ 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 意ý 名danh 應ưng 無vô 有hữu 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 。 云vân 何hà 無vô 義nghĩa 。 若nhược 立lập 前tiền 滅diệt 心tâm 為vi 意ý 。 此thử 但đãn 有hữu 名danh 無vô 義nghĩa 。

何hà 以dĩ 故cố 。 意ý 以dĩ 了liễu 別biệt 為vi 義nghĩa 。 於ư 無vô 中trung 云vân 何hà 可khả 立lập 。 是thị 識thức 隨tùy 六lục 識thức 前tiền 已dĩ 滅diệt 。 此thử 意ý 名danh 不bất 可khả 得đắc 。 不bất 能năng 了liễu 別biệt 。 以dĩ 無vô 體thể 故cố 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 無vô 想tưởng 定định 滅diệt 心tâm 定định 。 應ưng 無vô 有hữu 異dị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 無vô 想tưởng 定định 有hữu 染nhiễm 污ô 心tâm 所sở 顯hiển 。 滅diệt 心tâm 定định 不bất 爾nhĩ 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 此thử 二nhị 定định 應ưng 不bất 異dị 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 人nhân 立lập 有hữu 染nhiễm 污ô 心tâm 。 此thử 人nhân 於ư 無vô 想tưởng 定định 則tắc 說thuyết 有hữu 染nhiễm 污ô 心tâm 。 於ư 滅diệt 心tâm 定định 則tắc 說thuyết 無vô 染nhiễm 污ô 心tâm 。 對đối 此thử 人nhân 二nhị 定định 則tắc 有hữu 差sai 別biệt 。 若nhược 不bất 如như 此thử 於ư 二nhị 定định 意ý 識thức 不bất 行hành 故cố 。 二nhị 定định 則tắc 無vô 異dị 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 於ư 無vô 想tưởng 天thiên 一nhất 期kỳ 應ưng 成thành 無vô 流lưu 無vô 失thất 。 無vô 染nhiễm 污ô 故cố 。 於ư 中trung 若nhược 無vô 我ngã 見kiến 。 及cập 我ngã 慢mạn 等đẳng 。

復phục 次thứ 一nhất 切thiết 時thời 中trung 起khởi 我ngã 執chấp 。 遍biến 善thiện 惡ác 無vô 記ký 心tâm 中trung 。 若nhược 不bất 如như 此thử 但đãn 惡ác 心tâm 與dữ 我ngã 執chấp 等đẳng 相tương 應ứng 故cố 。 我ngã 及cập 我ngã 所sở 。 此thử 惑hoặc 得đắc 行hành 。 於ư 善thiện 無vô 記ký 中trung 則tắc 不bất 得đắc 行hành 。 若nhược 立lập 二nhị 心tâm 同đồng 時thời 生sanh 無vô 此thử 過quá 失thất 。 若nhược 立lập 與dữ 第đệ 六lục 識thức 相tương 應ứng 行hành 。 有hữu 此thử 過quá 失thất 。

釋thích 曰viết 。 於ư 無vô 想tưởng 天thiên 生sanh 若nhược 無vô 染nhiễm 污ô 心tâm 。 一nhất 期kỳ 生sanh 中trung 則tắc 無vô 我ngã 執chấp 。 及cập 我ngã 慢mạn 等đẳng 。 此thử 生sanh 便tiện 無vô 流lưu 失thất 。 此thử 定định 不bất 應ưng 為vi 聖thánh 人nhân 所sở 厭yếm 惡ác 。 既ký 為vi 聖thánh 人nhân 所sở 厭yếm 惡ác 。 故cố 知tri 此thử 定định 有hữu 染nhiễm 污ô 識thức 。 由do 我ngã 執chấp 恆hằng 相tương 隨tùy 施thí 等đẳng 諸chư 善thiện 常thường 為vi 我ngã 執chấp 所sở 雜tạp 我ngã 執chấp 恆hằng 隨tùy 。 若nhược 離ly 無vô 明minh 則tắc 無vô 此thử 事sự 。 此thử 無vô 明minh 若nhược 離ly 依y 止chỉ 則tắc 不bất 得đắc 有hữu 。 此thử 無vô 明minh 依y 止chỉ 。 若nhược 離ly 阿a 陀đà 那na 識thức 。 無vô 有hữu 別biệt 體thể 。

論luận 曰viết 。

無vô 獨độc 行hành 無vô 明minh 。 及cập 相tương 似tự 五ngũ 識thức 。

二nhị 定định 無vô 差sai 別biệt 。 意ý 名danh 無vô 有hữu 義nghĩa 。

無vô 想tưởng 無vô 我ngã 執chấp 。 一nhất 期kỳ 生sanh 無vô 流lưu 。

善thiện 惡ác 無vô 記ký 中trung 。 我ngã 執chấp 不bất 應ưng 起khởi 。

離ly 污ô 心tâm 不bất 有hữu 。 二nhị 與dữ 三tam 相tương 違vi 。

無vô 此thử 一nhất 切thiết 處xứ 。 我ngã 執chấp 不bất 得đắc 生sanh 。

證chứng 見kiến 真chân 實thật 義nghĩa 。 惑hoặc 障chướng 令linh 不bất 起khởi 。

恆hằng 行hành 一nhất 切thiết 處xứ 。 名danh 獨độc 行hành 無vô 明minh 。

論luận 曰viết 。 此thử 心tâm 染nhiễm 污ô 故cố 無vô 記ký 性tánh 攝nhiếp 。

釋thích 曰viết 。 此thử 心tâm 是thị 無vô 明minh 所sở 依y 。 於ư 三tam 性tánh 中trung 此thử 心tâm 屬thuộc 何hà 性tánh 。 由do 染nhiễm 污ô 故cố 屬thuộc 有hữu 覆phú 無vô 記ký 性tánh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 有hữu 染nhiễm 污ô 故cố 。 云vân 何hà 有hữu 染nhiễm 污ô 。

論luận 曰viết 。 恆hằng 與dữ 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 。

釋thích 曰viết 。 不bất 了liễu 無vô 我ngã 。 境cảnh 故cố 起khởi 我ngã 執chấp 。 由do 我ngã 執chấp 起khởi 我ngã 愛ái 我ngã 慢mạn 。 此thử 四tứ 惑hoặc 一nhất 切thiết 處xứ 恆hằng 起khởi 。

論luận 曰viết 。 譬thí 如như 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。 惑hoặc 是thị 有hữu 覆phú 無vô 記ký 。 此thử 二nhị 界giới 煩phiền 惱não 奢xa 摩ma 他tha 所sở 藏tạng 故cố 。

釋thích 曰viết 。 界giới 以dĩ 生sanh 性tánh 為vi 義nghĩa 。 離ly 婬dâm 欲dục 及cập 段đoạn 食thực 欲dục 。 由do 色sắc 欲dục 生sanh 故cố 名danh 色sắc 界giới 。 離ly 下hạ 二nhị 界giới 欲dục 由do 無vô 色sắc 欲dục 生sanh 故cố 。 名danh 無vô 色sắc 界giới 。 此thử 二nhị 界giới 惑hoặc 雖tuy 與dữ 第đệ 六lục 麁thô 識thức 相tương 應ứng 。 不bất 失thất 無vô 記ký 性tánh 。 由do 八bát 定định 所sở 藏tạng 故cố 。 此thử 惑hoặc 若nhược 在tại 欲dục 界giới 。 散tán 心tâm 應ưng 成thành 不bất 善thiện 。 由do 依y 止chỉ 麁thô 故cố 。 若nhược 與dữ 第đệ 二nhị 識thức 相tương 應ứng 。 雖tuy 不bất 在tại 定định 中trung 亦diệc 非phi 不bất 善thiện 。 以dĩ 依y 止chỉ 最tối 細tế 故cố 。 若nhược 在tại 色sắc 無vô 色sắc 界giới 。 依y 止chỉ 雖tuy 麁thô 八bát 定định 所sở 攝nhiếp 。 心tâm 軟nhuyễn 滑hoạt 故cố 。 亦diệc 非phi 不bất 善thiện 。 能năng 生sanh 生sanh 死tử 亦diệc 非phi 是thị 善thiện 故cố 。 屬thuộc 有hữu 覆phú 無vô 記ký 性tánh 。 第đệ 二nhị 識thức 所sở 起khởi 惑hoặc 亦diệc 爾nhĩ 。 依y 止chỉ 細tế 故cố 非phi 不bất 善thiện 。 是thị 生sanh 死tử 因nhân 。 故cố 亦diệc 非phi 是thị 善thiện 。

論luận 曰viết 。 此thử 心tâm 恆hằng 生sanh 不bất 廢phế 。

釋thích 曰viết 。 此thử 染nhiễm 污ô 心tâm 三tam 性tánh 中trung 。 八bát 定định 無vô 想tưởng 定định 無vô 想tưởng 天thiên 處xứ 。 恆hằng 生sanh 不bất 廢phế 。

論luận 曰viết 。 尋tầm 第đệ 二nhị 體thể 離ly 阿a 梨lê 耶da 識thức 不bất 可khả 得đắc 。

釋thích 曰viết 。 第đệ 二nhị 識thức 緣duyên 第đệ 一nhất 識thức 起khởi 我ngã 執chấp 。 若nhược 離ly 第đệ 一nhất 識thức 此thử 識thức 不bất 得đắc 起khởi 。 故cố 知tri 有hữu 第đệ 一nhất 識thức 今kim 成thành 就tựu 第đệ 二nhị 識thức 。 為vi 顯hiển 第đệ 一nhất 識thức 故cố 。

論luận 曰viết 。 是thị 故cố 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 成thành 就tựu 為vi 意ý 。 依y 此thử 以dĩ 為vi 種chủng 子tử 餘dư 識thức 得đắc 生sanh 。

釋thích 曰viết 。 離ly 第đệ 一nhất 識thức 無vô 別biệt 識thức 體thể 為vi 第đệ 二nhị 識thức 。 因nhân 及cập 生sanh 起khởi 識thức 因nhân 。 佛Phật 說thuyết 心tâm 名danh 。 此thử 名danh 目mục 第đệ 二nhị 識thức 。 佛Phật 說thuyết 識thức 名danh 。 此thử 名danh 目mục 六lục 識thức 。 佛Phật 說thuyết 意ý 名danh 。 此thử 名danh 目mục 第đệ 一nhất 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 第đệ 二nhị 識thức 及cập 生sanh 起khởi 識thức 。 若nhược 前tiền 已dĩ 滅diệt 後hậu 識thức 欲dục 生sanh 。 必tất 依y 第đệ 一nhất 識thức 生sanh 及cập 能năng 生sanh 自tự 類loại 故cố 。 說thuyết 名danh 意ý 根căn 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 此thử 意ý 復phục 說thuyết 為vi 心tâm 。 多đa 種chủng 熏huân 習tập 種chủng 子tử 所sở 聚tụ 故cố 。

釋thích 曰viết 。 第đệ 一nhất 識thức 或hoặc 名danh 質chất 多đa 。 質chất 多đa 名danh 有hữu 何hà 義nghĩa 。 謂vị 種chủng 種chủng 義nghĩa 及cập 滋tư 長trưởng 義nghĩa 。 種chủng 種chủng 者giả 自tự 有hữu 十thập 義nghĩa 。 一nhất 增tăng 上thượng 緣duyên 。 二nhị 緣duyên 緣duyên 。 三tam 解giải 相tương/tướng 。 四tứ 共cộng 作tác 。 五ngũ 染nhiễm 污ô 。 六lục 業nghiệp 熏huân 習tập 。 七thất 因nhân 八bát 果quả 。 九cửu 道đạo 十Thập 地Địa 。 此thử 義nghĩa 中trung 各các 有hữu 多đa 種chủng 義nghĩa 故cố 名danh 種chủng 種chủng 。 滋tư 長trưởng 有hữu 三tam 義nghĩa 。 一nhất 由do 此thử 十thập 法pháp 聚tụ 集tập 。 令linh 心tâm 相tương 續tục 久cửu 住trụ 。 二nhị 此thử 心tâm 能năng 攝nhiếp 持trì 一nhất 切thiết 法pháp 種chủng 子tử 。 三tam 是thị 種chủng 種chủng 法pháp 熏huân 習tập 種chủng 子tử 之chi 所sở 滋tư 長trưởng 。 種chủng 子tử 者giả 。 謂vị 功công 能năng 差sai 別biệt 因nhân 。 所sở 滋tư 長trưởng 者giả 。 謂vị 變biến 異dị 為vi 三tam 界giới 。 由do 此thử 義nghĩa 故cố 。 佛Phật 說thuyết 第đệ 一nhất 識thức 亦diệc 名danh 質chất 多đa 。

論luận 曰viết 。 云vân 何hà 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 不bất 說thuyết 此thử 心tâm 相tương/tướng 。 及cập 說thuyết 阿a 梨lê 耶da 阿a 陀đà 那na 名danh 。 微vi 細tế 境cảnh 界giới 所sở 攝nhiếp 故cố 。

釋thích 曰viết 。 問vấn 各các 問vấn 名danh 體thể 。 答đáp 通thông 答đáp 兩lưỡng 問vấn 。 此thử 識thức 於ư 所sở 知tri 中trung 最tối 微vi 細tế 。 以dĩ 非phi 二Nhị 乘Thừa 所sở 緣duyên 故cố 。 此thử 識thức 亦diệc 是thị 境cảnh 界giới 。 若nhược 求cầu 佛Phật 果Quả 人nhân 必tất 須tu 通thông 達đạt 此thử 識thức 。 此thử 識thức 是thị 應ưng 知tri 等đẳng 九cửu 義nghĩa 所sở 依y 藏tạng 故cố 。 故cố 名danh 所sở 攝nhiếp 。

復phục 次thứ 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 微vi 細tế 境cảnh 界giới 藏tạng 。 此thử 識thức 難nan 解giải 。 故cố 屬thuộc 微vi 細tế 境cảnh 界giới 藏tạng 攝nhiếp 。

論luận 曰viết 。

何hà 以dĩ 故cố 。 聲Thanh 聞Văn 人nhân 無vô 有hữu 勝thắng 位vị 。 為vi 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。

釋thích 曰viết 。 何hà 故cố 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 不bất 說thuyết 微vi 細tế 境cảnh 界giới 。 聲Thanh 聞Văn 人nhân 不bất 作tác 正chánh 勤cần 求cầu 知tri 。 如Như 來Lai 境cảnh 界giới 。 修tu 行hành 唯duy 為vi 自tự 利lợi 故cố 。 諸chư 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 惑hoặc 障chướng 由do 苦khổ 等đẳng 智trí 麁thô 淺thiển 觀quán 行hành 。 可khả 得đắc 除trừ 滅diệt 。

論luận 曰viết 。 是thị 故cố 於ư 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 離ly 此thử 說thuyết 由do 成thành 就tựu 智trí 。 令linh 本bổn 願nguyện 圓viên 滿mãn 故cố 不bất 為vi 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 諸chư 佛Phật 見kiến 聲Thanh 聞Văn 人nhân 。 少thiểu 欲dục 知tri 足túc 。 求cầu 除trừ 自tự 惑hoặc 障chướng 。 此thử 障chướng 若nhược 離ly 此thử 智trí 由do 餘dư 智trí 可khả 得đắc 滅diệt 除trừ 。 本bổn 願nguyện 得đắc 成thành 。 不bất 為vi 解giải 脫thoát 他tha 障chướng 不bất 發phát 願nguyện 求cầu 。 如Như 來Lai 法Pháp 身thân 。 修tu 行hành 微vi 細tế 甚thậm 深thâm 道đạo 。 故cố 不bất 為vi 說thuyết 。

論luận 曰viết 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 應ưng 有hữu 勝thắng 位vị 。 為vi 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 智trí 故cố 佛Phật 為vi 說thuyết 。

釋thích 曰viết 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 求cầu 滅diệt 自tự 他tha 惑hoặc 障chướng 及cập 智trí 障chướng 故cố 。 修tu 行hành 正chánh 勤cần 故cố 。 為vì 諸chư 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 。

論luận 曰viết 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 離ly 此thử 智trí 。 得đắc 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。

釋thích 曰viết 。 若nhược 離ly 甚thậm 深thâm 微vi 細tế 境cảnh 。 十thập 種chủng 次thứ 第đệ 修tu 則tắc 不bất 得đắc 成thành 。 若nhược 離ly 此thử 修tu 心tâm 。 煩phiền 惱não 易dị 除trừ 法Pháp 身thân 易dị 得đắc 。 無vô 有hữu 此thử 義nghĩa 。

論luận 曰viết 。

復phục 次thứ 此thử 識thức 。 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 由do 別biệt 名danh 如Như 來Lai 曾tằng 顯hiển 。

釋thích 曰viết 。

復phục 有hữu 別biệt 道Đạo 理lý 可khả 信tín 此thử 識thức 是thị 有hữu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 此thử 義nghĩa 由do 別biệt 名danh 。 處xứ 處xứ 顯hiển 現hiện 。

論luận 曰viết 。 如như 增Tăng 一Nhất 阿A 含Hàm 經kinh 言ngôn 。 於ư 世thế 間gian 喜hỷ 樂lạc 阿a 梨lê 耶da 。 愛ái 阿a 梨lê 耶da 。 習tập 阿a 梨lê 耶da 。 著trước 阿a 梨lê 耶da 。 為vi 滅diệt 阿a 梨lê 耶da 。 如Như 來Lai 說thuyết 正Chánh 法Pháp 。

釋thích 曰viết 。 初sơ 句cú 略lược 說thuyết 根căn 本bổn 。 後hậu 以dĩ 三tam 句cú 約ước 現hiện 在tại 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 更cánh 廣quảng 釋thích 之chi 。 著trước 阿a 梨lê 耶da 者giả 。 約ước 現hiện 在tại 世thế 。 習tập 阿a 梨lê 耶da 者giả 約ước 過quá 去khứ 世thế 。 愛ái 阿a 梨lê 耶da 者giả 。 約ước 未vị 來lai 世thế 。

復phục 有hữu 別biệt 釋thích 。 喜hỷ 樂lạc 阿a 梨lê 耶da 是thị 現hiện 在tại 世thế 。 云vân 何hà 現hiện 在tại 世thế 。 喜hỷ 樂lạc 阿a 梨lê 耶da 由do 過quá 去khứ 世thế 。 著trước 阿a 梨lê 耶da 故cố 。 由do 過quá 去khứ 現hiện 在tại 。 數số 習tập 阿a 梨lê 耶da 。 是thị 故cố 未vị 來lai 愛ái 阿a 梨lê 耶da 。

復phục 次thứ 或hoặc 執chấp 此thử 四tứ 句cú 義nghĩa 不bất 異dị 。 若nhược 不bất 異dị 云vân 何hà 有hữu 四tứ 句cú 。 如như 決quyết 定định 藏tạng 論luận 所sở 明minh 。 有hữu 二nhị 種chủng 愛ái 。 謂vị 有hữu 愛ái 無vô 有hữu 愛ái 。 有hữu 愛ái 即tức 三tam 界giới 愛ái 。 無vô 有hữu 愛ái 謂vị 愛ái 三tam 界giới 斷đoạn 。 喜hỷ 樂lạc 者giả 若nhược 人nhân 生sanh 在tại 欲dục 界giới 。 緣duyên 已dĩ 得đắc 塵trần 生sanh 喜hỷ 緣duyên 。 未vị 得đắc 塵trần 生sanh 樂nhạo 著trước 者giả 。 若nhược 人nhân 生sanh 在tại 色sắc 界giới 。 未vị 離ly 欲dục 色sắc 界giới 。 貪tham 著trước 色sắc 界giới 生sanh 及cập 色sắc 界giới 塵trần 由do 已dĩ 得đắc 色sắc 界giới 定định 。 於ư 定định 生sanh 染nhiễm 。 不bất 樂nhạo 所sở 未vị 得đắc 定định 。 於ư 中trung 執chấp 為vì 解giải 脫thoát 故cố 說thuyết 名danh 著trước 。 習tập 者giả 若nhược 人nhân 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 未vị 離ly 欲dục 無vô 色sắc 界giới 。 先tiên 且thả 觀quán 欲dục 界giới 過quá 失thất 。 生sanh 色sắc 界giới 欲dục 。 後hậu 觀quán 色sắc 界giới 過quá 失thất 捨xả 色sắc 界giới 欲dục 生sanh 無vô 色sắc 界giới 欲dục 。 此thử 欲dục 由do 習tập 諸chư 定định 所sở 成thành 故cố 說thuyết 名danh 習tập 。 此thử 三tam 名danh 有hữu 愛ái 依y 常thường 見kiến 起khởi 。 愛ái 者giả 若nhược 人nhân 多đa 行hành 惡ác 。 畏úy 受thọ 苦khổ 報báo 。 或hoặc 執chấp 斷đoạn 見kiến 求cầu 不bất 更cánh 生sanh 故cố 。 說thuyết 名danh 愛ái 。 此thử 一nhất 即tức 無vô 有hữu 愛ái 。 依y 斷đoạn 見kiến 起khởi 。 或hoặc 約ước 四tứ 倒đảo 釋thích 四tứ 句cú 或hoặc 約ước 四tứ 愛ái 釋thích 四tứ 句cú 。 即tức 飲ẩm 食thực 衣y 服phục 。 住trú 處xứ 有hữu 無vô 有hữu 愛ái 。 或hoặc 欲dục 顯hiển 自tự 法pháp 辯biện 令linh 弟đệ 子tử 得đắc 法Pháp 辯biện 因nhân 。 或hoặc 欲dục 顯hiển 一nhất 義nghĩa 有hữu 多đa 名danh 。 或hoặc 欲dục 令linh 鈍độn 根căn 人nhân 。 若nhược 忘vong 此thử 義nghĩa 由do 別biệt 名danh 還hoàn 得đắc 憶ức 。 或hoặc 欲dục 令linh 鈍độn 根căn 人nhân 因nhân 重trùng 說thuyết 名danh 故cố 得đắc 解giải 。 或hoặc 欲dục 令linh 別biệt 方phương 弟đệ 子tử 若nhược 不bất 解giải 一nhất 名danh 。 由do 餘dư 名danh 得đắc 解giải 故cố 說thuyết 四tứ 句cú 。 名danh 異dị 義nghĩa 同đồng 。

論luận 曰viết 。 世thế 間gian 樂nhạo 聽thính 。

釋thích 曰viết 。 依y 信tín 智trí 兩lưỡng 根căn 。

論luận 曰viết 。 故cố 屬thuộc 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 。 顯hiển 離ly 散tán 亂loạn 心tâm 。 即tức 是thị 定định 根căn 。

論luận 曰viết 。 作tác 意ý 欲dục 知tri 。

釋thích 曰viết 。 顯hiển 起khởi 恭cung 敬kính 不bất 放phóng 逸dật 。 即tức 是thị 念niệm 根căn 。

論luận 曰viết 。 生sanh 起khởi 正chánh 勤cần 。

釋thích 曰viết 。 因nhân 此thử 起khởi 勇dũng 猛mãnh 。 捨xả 惡ác 取thủ 善thiện 即tức 。 是thị 精tinh 進tấn 根căn 。 此thử 中trung 所sở 明minh 是thị 即tức 三tam 慧tuệ 。

論luận 曰viết 。 方phương 得đắc 滅diệt 盡tận 阿a 梨lê 耶da 。

釋thích 曰viết 。 此thử 明minh 道Đạo 果Quả 。 即tức 是thị 盡tận 無vô 生sanh 智trí 。

論luận 曰viết 。 乃nãi 至chí 受thọ 行hành 如Như 來Lai 正Chánh 法Pháp 及cập 似tự 法pháp 。

釋thích 曰viết 。 如như 教giáo 而nhi 行hành 。 是thị 名danh 受thọ 行hành 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 名danh 句cú 味vị 稱xưng 正Chánh 法Pháp 。 名danh 句cú 味vị 所sở 目mục 義nghĩa 稱xưng 似tự 法pháp 。

復phục 次thứ 正Chánh 法Pháp 謂vị 正chánh 說thuyết 。 似tự 法pháp 謂vị 正chánh 行hạnh 正chánh 得đắc 。

復phục 次thứ 正Chánh 法Pháp 以dĩ 阿a 含hàm 為vi 體thể 。 似tự 法pháp 以dĩ 所sở 得đắc 為vi 體thể 。

論luận 曰viết 。 由do 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 是thị 第đệ 一nhất 希hy 有hữu 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 法Pháp 。 於ư 世thế 間gian 顯hiển 現hiện 。 如như 本bổn 識thức 此thử 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 四tứ 種chủng 功công 德đức 。 經kinh 由do 別biệt 義nghĩa 。 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 此thử 識thức 已dĩ 顯hiển 現hiện 。

釋thích 曰viết 。 別biệt 義nghĩa 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 別biệt 意ý 。 如Như 來Lai 欲dục 說thuyết 。 自tự 出xuất 世thế 功công 德đức 。 非phi 欲dục 顯hiển 阿a 梨lê 耶da 識thức 。 此thử 識thức 與dữ 功công 德đức 相tương 應ứng 故cố 說thuyết 此thử 識thức 。 二nhị 別biệt 名danh 。 如Như 來Lai 但đãn 說thuyết 名danh 不bất 說thuyết 義nghĩa 。 三tam 別biệt 義nghĩa 。 微vi 細tế 境cảnh 所sở 攝nhiếp 於ư 二Nhị 乘Thừa 不bất 宜nghi 說thuyết 。 但đãn 由do 義nghĩa 相tương 應ứng 故cố 。 說thuyết 名danh 不bất 釋thích 義nghĩa 。

攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 釋Thích 卷quyển 第đệ 一nhất