攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận
Quyển 1
無Vô 著Trước 菩Bồ 薩Tát 造Tạo 陳Trần 真Chân 諦Đế 譯Dịch

攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 序tự

夫phu 至chí 道đạo 弘hoằng 曠khoáng 。 無vô 思tư 不bất 洽hiệp 。 大đại 悲bi 平bình 等đẳng 。 誘dụ 進tiến 靡mĩ 窮cùng 。 德đức 被bị 含hàm 生sanh 。 理lý 非phi 偏thiên 漏lậu 。 但đãn 迷mê 塗đồ 易dị 久cửu 。 淪luân 惑hoặc 難nạn/nan 息tức 。 若nhược 先tiên 談đàm 出xuất 世thế 。 則tắc 疑nghi 性tánh 莫mạc 啟khải 。 故cố 設thiết 教giáo 立lập 方phương 。 各các 隨tùy 性tánh 欲dục 。 唐đường 虞ngu 之chi 前tiền 。 圖đồ 諜# 簡giản 少thiểu 。 姬# 周chu 以dĩ 後hậu 。 經kinh 誥# 弘hoằng 多đa 。 雖tuy 復phục 制chế 禮lễ 作tác 訓huấn 。 並tịnh 導đạo 之chi 以dĩ 俗tục 法pháp 。 而nhi 真chân 假giả 妙diệu 趣thú 。 尚thượng 冥minh 然nhiên 而nhi 未vị 覩đổ 。 故cố 迹tích 隱ẩn 葱thông 嶺lĩnh 以dĩ 西tây 。 教giáo 祕bí 滄thương 海hải 之chi 外ngoại 。 自tự 漢hán 室thất 受thọ 命mạng 。 方phương 稍sảo 東đông 漸tiệm 爰viên 及cập 晉tấn 朝triêu 。 斯tư 風phong 乃nãi 盛thịnh 。 梁lương 有hữu 天thiên 下hạ 。 彌di 具cụ 興hưng 隆long 。 歷lịch 千thiên 祀tự 其kỳ 將tương 半bán 。 涉thiệp 七thất 代đại 而nhi 迄hất 今kim 。 法pháp 蘭lan 導đạo 清thanh 源nguyên 於ư 前tiền 。 童đồng 壽thọ 振chấn 芳phương 塵trần 於ư 後hậu 。 安an 叡duệ 騁sính 壯tráng 思tư 以dĩ 發phát 義nghĩa 端đoan 。 生sanh 肇triệu 擅thiện 玄huyền 言ngôn 以dĩ 釋thích 幽u 致trí 。 雖tuy 並tịnh 策sách 分phần/phân 鑣# 。 同đồng 瀾lan 比tỉ 派phái 。 而nhi 深thâm 淺thiển 競cạnh 馳trì 。 照chiếu 晦hối 相tương/tướng 雜tạp 。 自tự 茲tư 以dĩ 降giáng/hàng 。 篤đốc 好hảo/hiếu 逾du 廣quảng 。 莫mạc 不bất 異dị 軌quỹ 同đồng 奔bôn 。 傳truyền 相tương/tướng 祖tổ 習tập 。 而nhi 去khứ 取thủ 隨tùy 情tình 。 開khai 抑ức 殊thù 軫# 。 慧tuệ 愷# 志chí 慚tàm 負phụ 槖# 。 勤cần 愧quý 聚tụ 螢huỳnh 。 謬mậu 得đắc 齒xỉ 迹tích 學học 徒đồ 稟bẩm 承thừa 訓huấn 義nghĩa 遊du 寓# 講giảng 肆tứ 。 多đa 歷lịch 年niên 所sở 。 名danh 師sư 勝thắng 友hữu 。 備bị 得đắc 諮tư 詢tuân 。 但đãn 綜tống 涉thiệp 疎sơ 淺thiển 。 鑽toàn 仰ngưỡng 無vô 術thuật 。 尋tầm 波ba 討thảo 源nguyên 。 多đa 所sở 未vị 悟ngộ 。 此thử 蓋cái 慮lự 窮cùng 於ư 文văn 字tự 。 思tư 迷mê 於ư 弘hoằng 旨chỉ 。 明minh 發phát 興hưng 嗟ta 。 負phụ 心tâm 非phi 一nhất 。 每mỗi 欲dục 順thuận 風phong 問vấn 道đạo 。 而nhi 未vị 知tri 厥quyết 路lộ 。 有hữu 三Tam 藏Tạng 法Pháp 師sư 。 是thị 優ưu 禪thiền 尼ni 國quốc 。 婆Bà 羅La 門Môn 種chủng 。 姓tánh 頗Pha 羅La 墮Đọa 。 名danh 拘câu 羅la 那na 他tha 。 此thử 土thổ/độ 翻phiên 譯dịch 稱xưng 曰viết 親thân 依y 。 識thức 鑒giám 淵uyên 曠khoáng 。 風phong 表biểu 俊# 越việt 。 天thiên 才tài 高cao 傑kiệt 。 神thần 辯biện 閑nhàn 縱túng/tung 。 道đạo 氣khí 逸dật 群quần 。 德đức 音âm 邁mại 俗tục 。 少thiểu 遊du 諸chư 國quốc 。 歷lịch 事sự 眾chúng 師sư 。 先tiên 習tập 外ngoại 典điển 。 洽hiệp 通thông 書thư 奧áo 。 苞bao 四tứ 韋vi 於ư 懷hoài 抱bão 。 吞thôn 六lục 論luận 於ư 胸hung 衿# 。 學học 窮cùng 三tam 藏tạng 。 貫quán 練luyện 五ngũ 部bộ 。 研nghiên 究cứu 大Đại 乘Thừa 。 備bị 盡tận 深thâm 極cực 。 法Pháp 師sư 既ký 博bác 綜tống 墳phần 籍tịch 。 妙diệu 達đạt 幽u 微vi 。 每mỗi 欲dục 振chấn 玄huyền 宗tông 於ư 他tha 域vực 。 啟khải 法Pháp 門môn 於ư 未vị 悟ngộ 。 以dĩ 身thân 許hứa 道đạo 。 無vô 憚đạn 遠viễn 遊du 。 跨khóa 萬vạn 里lý 猶do 比tỉ 隣lân 。 越việt 四tứ 海hải 如như 咫# 尺xích 。 以dĩ 梁lương 太thái 清thanh 二nhị 年niên 方phương 居cư 建kiến 鄴# 。 仍nhưng 值trị 梁lương 季quý 混hỗn 淆# 。 橫hoạnh/hoành 流lưu 荐# 及cập 。 法Pháp 師sư 因nhân 此thử 避tị 地địa 東đông 西tây 。 遂toại 使sử 大đại 法pháp 擁ủng 而nhi 不bất 暢sướng 。 未vị 至chí 九cửu 江giang 。 返phản 遊du 五ngũ 領lãnh 。 凡phàm 所sở 翻phiên 譯dịch 。 卷quyển 軸trục 未vị 多đa 。 後hậu 適thích 閩# 越việt 。 敷phu 說thuyết 不bất 少thiểu 。 法Pháp 師sư 每mỗi 懷hoài 慷khảng 慨khái 。 所sở 歎thán 知tri 音âm 者giả 希hy 。 故cố 伯bá 牙nha 絕tuyệt 絃huyền 。 卞# 和hòa 泣khấp 璧bích 。 良lương 由do 妙diệu 旨chỉ 之chi 典điển 難nạn/nan 辯biện 。 盈doanh 尺xích 之chi 珍trân 罕# 別biệt 。 法Pháp 師sư 遊du 方phương 既ký 久cửu 。 欲dục 旋toàn 返phản 舊cựu 國quốc 。 經kinh 塗đồ 所sở 亘tuyên 。 遂toại 達đạt 番phiên 禺# 。 儀nghi 同đồng 三tam 司ty 廣quảng 州châu 刺thứ 史sử 陽dương 山sơn 郡quận 公công 。 歐âu 陽dương 頠# 。 叡duệ 表biểu 岳nhạc 靈linh 。 德đức 洞đỗng 河hà 府phủ 。 經kinh 文văn 緯# 武võ 。 匡khuông 道đạo 佐tá 時thời 。 康khang 流lưu 民dân 於ư 百bách 越việt 。 建kiến 正Chánh 法Pháp 於ư 五ngũ 嶺lĩnh 。 欽khâm 法Pháp 師sư 之chi 高cao 行hành 。 慕mộ 大Đại 士Sĩ 之chi 勝thắng 規quy 。 奉phụng 請thỉnh 為vi 菩Bồ 薩Tát 戒giới 師sư 。 恭cung 承thừa 盡tận 弟đệ 子tử 之chi 禮lễ 。 愷# 昔tích 嘗thường 受thọ 業nghiệp 。 已dĩ 少thiểu 滌địch 沈trầm 蔽tế 。 伏phục 膺ưng 未vị 久cửu 。 便tiện 致trí 暌# 違vi 。 今kim 重trọng/trùng 奉phụng 值trị 。 倍bội 懷hoài 蹈đạo 舞vũ 。 復phục 欲dục 飡xan 和hòa 稟bẩm 德đức 。 訪phỏng 道đạo 陳trần 疑nghi 。 雖tuy 慇ân 懃cần 三tam 請thỉnh 。 而nhi 不bất 蒙mông 允duẫn 遂toại 。 恍hoảng 然nhiên 失thất 圖đồ 。 心tâm 魂hồn 靡mĩ 託thác 。 衡hành 州châu 刺thứ 史sử 陽dương 山sơn 公công 世thế 子tử 歐âu 陽dương 紇hột 。 風phong 業nghiệp 峻tuấn 整chỉnh 。 威uy 武võ 貞trinh 拔bạt 。 該cai 閱duyệt 文văn 史sử 。 深thâm 達đạt 治trị 要yếu 。 崇sùng 瀾lan 內nội 湛trạm 。 清thanh 輝huy 外ngoại 溢dật 。 欽khâm 賢hiền 味vị 道đạo 。 篤đốc 信tín 愛ái 奇kỳ 。 躬cung 為vi 請thỉnh 主chủ 。 兼kiêm 申thân 禮lễ 事sự 。 法Pháp 師sư 乃nãi 欣hân 然nhiên 受thọ 請thỉnh 。 許hứa 為vi 翻phiên 譯dịch 。 制chế 旨chỉ 寺tự 主chủ 慧tuệ 智trí 法Pháp 師sư 。 戒giới 行hạnh 清thanh 白bạch 。 道đạo 氣khí 宏hoành 壯tráng 。 志chí 業nghiệp 閑nhàn 贍thiệm 。 觸xúc 途đồ 必tất 舉cử 。 匡khuông 濟tế 不bất 窮cùng 。 輪luân 奐# 靡mĩ 息tức 。 征chinh 南nam 長trường/trưởng 史sử 袁viên 敬kính 。 德đức 履lý 冲# 明minh 。 志chí 託thác 夷di 遠viễn 。 徽# 獻hiến 清thanh 簡giản 。 氷băng 桂quế 齊tề 質chất 。 弼bật 諧hài 蕃phồn 政chánh 。 民dân 譽dự 早tảo 聞văn 。 兼kiêm 深thâm 重trọng 佛Phật 法Pháp 。 崇sùng 情tình 至chí 理lý 。 黑hắc 白bạch 二nhị 賢hiền 。 為vi 經kinh 始thỉ 檀đàn 越việt 。 辰thần 次thứ 昭chiêu 陽dương 。 歲tuế 維duy 協hiệp 洽hiệp 。 月nguyệt 旅lữ 姑cô 洗tẩy 。 神thần 紀kỷ 句cú 芒mang 。 於ư 廣quảng 州châu 制chế 旨chỉ 寺tự 。 便tiện 就tựu 翻phiên 譯dịch 。 法Pháp 師sư 既ký 妙diệu 解giải 聲thanh 論luận 。 善thiện 識thức 方phương 言ngôn 。 詞từ 有hữu 以dĩ 而nhi 必tất 彰chương 。 義nghĩa 無vô 微vi 而nhi 不bất 暢sướng 。 席tịch 間gian 函hàm 丈trượng 終chung 朝triêu 靡mĩ 息tức 。 愷# 謹cẩn 筆bút 受thọ 。 隨tùy 出xuất 隨tùy 書thư 。 一nhất 章chương 一nhất 句cú 。 備bị 盡tận 研nghiên 竅khiếu 。 釋thích 義nghĩa 若nhược 竟cánh 。 方phương 乃nãi 著trước 文văn 。 然nhiên 翻phiên 譯dịch 事sự 殊thù 難nạn/nan 不bất 可khả 存tồn 於ư 華hoa 綺ỷ 。 若nhược 一nhất 字tự 參tham 差sai 。 則tắc 理lý 趣thú 胡hồ 越việt 。 乃nãi 可khả 令linh 質chất 而nhi 得đắc 義nghĩa 。 不bất 可khả 使sử 文văn 而nhi 失thất 旨chỉ 。 故cố 今kim 所sở 翻phiên 。 文văn 質chất 相tương/tướng 半bán 。 與dữ 僧Tăng 忍nhẫn 等đẳng 同đồng 共cộng 稟bẩm 學học 。 夙túc 夜dạ 匪phỉ 懈giải 。 無vô 棄khí 寸thốn 陰ấm 。 即tức 以dĩ 某mỗ 年niên 樹thụ 檀đàn 之chi 月nguyệt 。 文văn 義nghĩa 俱câu 竟cánh 。 本bổn 論luận 三tam 卷quyển 。 釋thích 論luận 十thập 二nhị 卷quyển 。 義nghĩa 疏sớ/sơ 八bát 卷quyển 。 合hợp 二nhị 十thập 三tam 卷quyển 。 此thử 論luận 乃nãi 是thị 大Đại 乘Thừa 之chi 宗tông 旨chỉ 。 正Chánh 法Pháp 之chi 祕bí 奧áo 妙diệu 義nghĩa 雲vân 興hưng 。 清thanh 詞từ 海hải 溢dật 。 深thâm 固cố 幽u 遠viễn 。 二Nhị 乘Thừa 由do 此thử 迷mê 墜trụy 。 曠khoáng 壯tráng 該cai 含hàm 。 十Thập 地Địa 之chi 所sở 宗tông 學học 。 如Như 來Lai 滅diệt 後hậu 。 將tương 千thiên 一nhất 百bách 餘dư 年niên 。 彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 。 投đầu 適thích 時thời 機cơ 。 降giáng/hàng 靈linh 俯phủ 接tiếp 。 忘vong 已dĩ 屈khuất 應ưng 。 為vi 阿a 僧Tăng 伽già 法Pháp 師sư 。 廣quảng 釋thích 大Đại 乘Thừa 中trung 義nghĩa 。 阿a 僧Tăng 伽già 者giả 。 此thử 言ngôn 無vô 著trước 。 法Pháp 師sư 得đắc 一nhất 會hội 道đạo 。 體thể 二nhị 居cư 宗tông 。 該cai 玄huyền 鑒giám 極cực 。 凝ngưng 神thần 物vật 表biểu 。 欲dục 敷phu 闡xiển 至chí 理lý 。 故cố 制chế 造tạo 斯tư 論luận 。 唯duy 識thức 微vi 言ngôn 。 因nhân 茲tư 得đắc 顯hiển 。 三tam 性tánh 妙diệu 趣thú 。 由do 此thử 而nhi 彰chương 。 冠quan 冕# 彝# 倫luân 。 舟chu 航# 有hữu 識thức 。 本bổn 論luận 即tức 無vô 著trước 法Pháp 師sư 之chi 所sở 造tạo 也dã 。 法Pháp 師sư 次thứ 弟đệ 婆bà 藪tẩu 槃bàn 豆đậu 。 此thử 曰viết 天thiên 親thân 。 道đạo 亞# 生sanh 知tri 。 德đức 備bị 藏tạng 性tánh 。 風phong 格cách 峻tuấn 峙trĩ 。 神thần 氣khí 爽sảng 發phát 。 稟bẩm 厥quyết 兄huynh 之chi 雅nhã 訓huấn 。 習tập 大Đại 乘Thừa 之chi 弘hoằng 旨chỉ 。 無vô 著trước 法Pháp 師sư 所sở 造tạo 諸chư 論luận 。 詞từ 致trí 淵uyên 玄huyền 。 理lý 趣thú 難nan 曉hiểu 。 將tương 恐khủng 後hậu 學học 復phục 成thành 紕# 紊# 。 故cố 製chế 釋thích 論luận 。 以dĩ 解giải 本bổn 文văn 。 籠lung 小Tiểu 乘Thừa 於ư 形hình 內nội 。 挫tỏa 外ngoại 道đạo 於ư 筆bút 端đoan 。 自tự 斯tư 以dĩ 後hậu 。 迄hất 于vu 像tượng 季quý 。 方Phương 等Đẳng 圓viên 教giáo 乃nãi 盛thịnh 宣tuyên 通thông 。 慧tuệ 愷# 不bất 揆quỹ 虛hư 薄bạc 。 情tình 慮lự 庸dong 淺thiển 。 乃nãi 欲dục 泛phiếm 芥giới 舟chu 於ư 巨cự 壑hác 。 策sách 駘# 足túc 於ư 修tu 路lộ 。 庶thứ 累lũy/lụy/luy 毫hào 成thành 仞nhận 。 聚tụ 爝# 為vi 明minh 。 有hữu 識thức 君quân 子tử 。 幸hạnh 宜nghi 尋tầm 閱duyệt 。 其kỳ 道đạo 必tất 然nhiên 無vô 失thất 墜trụy 也dã 。

攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 卷quyển 上thượng

無vô 著trước 菩Bồ 薩Tát 造tạo

真Chân 諦Đế 三tam 藏tạng 譯dịch

依Y 止Chỉ 勝Thắng 相Tương/tướng 中Trung 眾Chúng 名Danh 品Phẩm 第đệ 一nhất

攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 。 即tức 是thị 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 教giáo 。 及cập 大Đại 乘Thừa 修Tu 多Đa 羅La 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 前tiền 。 善thiện 入nhập 大Đại 乘Thừa 。 句cú 義nghĩa 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 欲dục 顯hiển 大Đại 乘Thừa 有hữu 勝thắng 功công 德đức 。 依y 大Đại 乘Thừa 教giáo 說thuyết 如như 是thị 言ngôn 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 有hữu 十thập 勝thắng 相tương/tướng 。 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 過quá 於ư 餘dư 教giáo 。 十thập 勝thắng 相tương/tướng 者giả 。 一nhất 應ưng 知tri 依y 止chỉ 勝thắng 相tương/tướng 。 二nhị 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 。 三tam 應ưng 知tri 入nhập 勝thắng 相tương/tướng 。 四tứ 入nhập 因nhân 果quả 勝thắng 相tương/tướng 。 五ngũ 入nhập 因nhân 果quả 修tu 差sai 別biệt 勝thắng 相tương/tướng 。 六lục 於ư 修tu 差sai 別biệt 依y 戒giới 學học 勝thắng 相tương/tướng 。 七thất 此thử 中trung 依y 心tâm 學học 勝thắng 相tương/tướng 。 八bát 此thử 中trung 依y 慧tuệ 學học 勝thắng 相tương/tướng 。 九cửu 學học 果quả 寂tịch 滅diệt 勝thắng 相tương/tướng 。 十thập 智trí 差sai 別biệt 勝thắng 相tương/tướng 。 由do 此thử 十thập 義nghĩa 勝thắng 相tương/tướng 。 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 過quá 於ư 餘dư 教giáo 。 如như 此thử 釋thích 修tu 多đa 羅la 文văn 句cú 。 顯hiển 於ư 大Đại 乘Thừa 真chân 是thị 佛Phật 說thuyết 。

復phục 次thứ 云vân 何hà 。 此thử 中trung 略lược 釋thích 。 能năng 顯hiển 大Đại 乘Thừa 勝thắng 於ư 餘dư 教giáo 。 今kim 此thử 略lược 釋thích 顯hiển 斯tư 十thập 義nghĩa 。 唯duy 大Đại 乘Thừa 有hữu 小Tiểu 乘Thừa 中trung 無vô 。 何hà 者giả 為vi 十thập 。 謂vị 阿a 黎lê 耶da 識thức 說thuyết 名danh 應ưng 知tri 依y 止chỉ 相tương/tướng 。 三tam 種chủng 自tự 性tánh 。 一nhất 依y 他tha 性tánh 。 二nhị 分phần 別biệt 性tánh 。 三tam 真chân 實thật 性tánh 。 說thuyết 名danh 應ưng 知tri 相tương/tướng 。 唯duy 識thức 教giáo 說thuyết 名danh 應ưng 知tri 入nhập 相tương/tướng 。 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 說thuyết 名danh 入nhập 因nhân 果quả 相tương/tướng 。 菩Bồ 薩Tát 十Thập 地Địa 。 說thuyết 名danh 入nhập 因nhân 果quả 修tu 差sai 別biệt 相tương/tướng 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 受thọ 持trì 守thủ 護hộ 。 禁cấm 戒giới 說thuyết 名danh 於ư 修tu 差sai 別biệt 戒giới 學học 相tương/tướng 。 首thủ 楞lăng 伽già 摩ma 虛hư 空không 器khí 等đẳng 定định 說thuyết 名danh 心tâm 學học 相tương/tướng 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 說thuyết 名danh 慧tuệ 學học 相tương/tướng 。 無vô 住trú 處xứ 涅Niết 槃Bàn 說thuyết 名danh 學học 果quả 寂tịch 滅diệt 相tương/tướng 。 三tam 種chủng 佛Phật 身thân 自tự 性tánh 身thân 應ưng 身thân 化hóa 身thân 。 此thử 三tam 說thuyết 名danh 無vô 分phân 別biệt 智trí 果quả 相tương/tướng 。 如như 此thử 十thập 種chủng 。 處xử 唯duy 大Đại 乘Thừa 中trung 有hữu 。 異dị 於ư 小Tiểu 乘Thừa 故cố 說thuyết 第đệ 一nhất 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 但đãn 為vì 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 此thử 十thập 義nghĩa 故cố 。 依y 大Đại 乘Thừa 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 有hữu 十thập 勝thắng 相tương/tướng 。 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 過quá 於ư 餘dư 教giáo 。

復phục 次thứ 云vân 何hà 。 此thử 十thập 勝thắng 相tương/tướng 。 所sở 說thuyết 無vô 等đẳng 能năng 顯hiển 大Đại 乘Thừa 。 是thị 如Như 來Lai 正chánh 說thuyết 遮già 小Tiểu 乘Thừa 決quyết 非phi 大Đại 乘Thừa 。 於ư 小Tiểu 乘Thừa 中trung 未vị 曾tằng 見kiến 此thử 十thập 義nghĩa 隨tùy 釋thích 一nhất 義nghĩa 。 但đãn 見kiến 大Đại 乘Thừa 中trung 釋thích 。

復phục 次thứ 此thử 十thập 義nghĩa 能năng 引dẫn 出xuất 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 成thành 就tựu 隨tùy 順thuận 不bất 相tương 違vi 。 為vì 諸chư 眾chúng 生sanh 。 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。 而nhi 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

應ưng 知tri 依y 及cập 相tương/tướng 。 入nhập 因nhân 果quả 修tu 異dị 。

三tam 學học 及cập 果quả 滅diệt 。 智trí 無vô 上thượng 乘thừa 攝nhiếp 。

十thập 義nghĩa 餘dư 處xứ 無vô 。 見kiến 此thử 菩Bồ 提Đề 因nhân 。

故cố 大Đại 乘Thừa 佛Phật 言ngôn 。 由do 說thuyết 十thập 義nghĩa 勝thắng 。

云vân 何hà 十thập 義nghĩa 如như 此thử 次thứ 第đệ 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 初sơ 學học 應ưng 先tiên 觀quán 諸chư 法pháp 如như 實thật 因nhân 緣duyên 。 由do 此thử 觀quán 故cố 。 於ư 十Thập 二Nhị 緣Duyên 生Sanh 。 應ưng 生sanh 聰thông 慧tuệ 。 次thứ 後hậu 於ư 緣duyên 生sanh 法pháp 。 應ưng 了liễu 別biệt 其kỳ 體thể 相tướng 。 由do 智trí 能năng 離ly 增tăng 益ích 損tổn 減giảm 二nhị 邊biên 過quá 失thất 。 如như 此thử 正chánh 修tu 應ưng 通thông 達đạt 所sở 緣duyên 如như 實thật 諸chư 相tướng 。 次thứ 後hậu 從tùng 諸chư 障chướng 應ưng 解giải 脫thoát 。 次thứ 心tâm 已dĩ 通thông 達đạt 。 應ưng 知tri 實thật 相tướng 。 是thị 先tiên 所sở 行hành 六Lục 波Ba 羅La 蜜Mật 。 應ưng 更cánh 成thành 就tựu 令linh 清thanh 淨tịnh 無vô 復phục 退thoái 失thất 。 由do 依y 意ý 內nội 清thanh 淨tịnh 故cố 。 次thứ 內nội 清thanh 淨tịnh 所sở 攝nhiếp 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 。 依y 十Thập 地Địa 差sai 別biệt 應ưng 修tu 隨tùy 一nhất 。 三tam 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 次thứ 菩Bồ 薩Tát 三tam 學học 應ưng 令linh 圓viên 滿mãn 。 圓viên 滿mãn 已dĩ 是thị 學học 果quả 涅Niết 槃Bàn 及cập 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 次thứ 後hậu 應ưng 得đắc 修tu 十thập 義nghĩa 次thứ 第đệ 如như 此thử 。 此thử 次thứ 第đệ 說thuyết 中trung 一nhất 切thiết 大Đại 乘Thừa 。 皆giai 得đắc 圓viên 滿mãn 。 此thử 初sơ 說thuyết 應ưng 知tri 。 依y 止chỉ 立lập 名danh 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 世Thế 尊Tôn 於ư 何hà 處xứ 說thuyết 此thử 識thức 。 及cập 說thuyết 此thử 識thức 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 略lược 本bổn 偈kệ 中trung 說thuyết 。

此thử 界giới 無vô 始thỉ 時thời 。 一nhất 切thiết 法pháp 依y 止chỉ 。

若nhược 有hữu 諸chư 道đạo 有hữu 。 及cập 有hữu 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。

阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 中trung 。 復phục 說thuyết 偈kệ 云vân 。

諸chư 法pháp 依y 藏tạng 住trụ 。 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。

故cố 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 我ngã 為vi 勝thắng 人nhân 說thuyết 。

此thử 阿a 含hàm 兩lưỡng 偈kệ 證chứng 識thức 體thể 及cập 名danh 。 云vân 何hà 佛Phật 說thuyết 此thử 識thức 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 一nhất 切thiết 有hữu 生sanh 不bất 淨tịnh 品phẩm 法pháp 。 於ư 中trung 隱ẩn 藏tàng 為vi 果quả 故cố 。 此thử 識thức 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 隱ẩn 藏tàng 為vi 因nhân 故cố 。

復phục 次thứ 諸chư 眾chúng 生sanh 藏tạng 此thử 識thức 中trung 由do 取thủ 我ngã 相tương/tướng 故cố 。 名danh 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 阿a 含hàm 云vân 。 如như 解giải 節tiết 經kinh 所sở 說thuyết 偈kệ 。

執chấp 持trì 識thức 深thâm 細tế 。 法pháp 種chủng 子tử 恆hằng 流lưu 。

於ư 凡phàm 我ngã 不bất 說thuyết 。 彼bỉ 物vật 執chấp 為vi 我ngã 。

云vân 何hà 此thử 識thức 或hoặc 說thuyết 為vi 。 阿a 陀đà 那na 識thức 。 能năng 執chấp 持trì 一nhất 切thiết 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 一nhất 切thiết 受thọ 生sanh 取thủ 依y 止chỉ 故cố 。

何hà 以dĩ 故cố 。 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 此thử 識thức 所sở 執chấp 持trì 不bất 壞hoại 不bất 失thất 。 及cập 至chí 相tương 續tục 後hậu 際tế 。 又hựu 正chánh 受thọ 生sanh 時thời 由do 能năng 生sanh 取thủ 陰ấm 故cố 。 故cố 六lục 道đạo 身thân 皆giai 如như 是thị 取thủ 。 是thị 取thủ 事sự 用dụng 識thức 。 所sở 執chấp 持trì 故cố 。 說thuyết 名danh 阿a 陀đà 那na 。 或hoặc 說thuyết 名danh 心tâm 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 言ngôn 心tâm 意ý 識thức 。 意ý 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 能năng 與dữ 彼bỉ 生sanh 次thứ 第đệ 緣duyên 依y 故cố 。 先tiên 滅diệt 識thức 為vi 意ý 。 又hựu 以dĩ 識thức 生sanh 依y 止chỉ 為vi 意ý 。 二nhị 有hữu 染nhiễm 污ô 意ý 。 與dữ 四tứ 煩phiền 惱não 恆hằng 相tương 應ứng 。 一nhất 身thân 見kiến 。 二nhị 我ngã 慢mạn 。 三tam 我ngã 愛ái 。 四tứ 無vô 明minh 。 此thử 識thức 是thị 餘dư 煩phiền 惱não 識thức 依y 止chỉ 。 此thử 煩phiền 惱não 識thức 由do 一nhất 依y 止chỉ 生sanh 。 由do 第đệ 二nhị 染nhiễm 污ô 。 由do 緣duyên 塵trần 及cập 次thứ 第đệ 能năng 分phân 別biệt 故cố 。 此thử 二nhị 名danh 意ý 。 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 有hữu 染nhiễm 污ô 心tâm 。 若nhược 無vô 此thử 心tâm 獨độc 行hành 無vô 明minh 則tắc 不bất 可khả 說thuyết 有hữu 。 與dữ 五ngũ 識thức 相tương 似tự 此thử 法pháp 應ưng 無vô 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 五ngũ 識thức 共cộng 一nhất 時thời 有hữu 自tự 依y 止chỉ 。 謂vị 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 。

復phục 次thứ 意ý 名danh 應ưng 無vô 有hữu 義nghĩa 。

復phục 次thứ 無vô 想tưởng 定định 滅diệt 心tâm 定định 應ưng 無vô 有hữu 異dị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 無vô 想tưởng 定định 有hữu 染nhiễm 污ô 心tâm 。 所sở 顯hiển 滅diệt 心tâm 定định 不bất 爾nhĩ 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 此thử 二nhị 定định 應ưng 不bất 異dị 。

復phục 次thứ 於ư 無vô 想tưởng 天thiên 一nhất 期kỳ 。 應ưng 成thành 無vô 流lưu 無vô 失thất 。 無vô 染nhiễm 污ô 故cố 。 於ư 中trung 若nhược 無vô 我ngã 見kiến 。 及cập 我ngã 慢mạn 等đẳng 。

復phục 次thứ 一nhất 切thiết 時thời 中trung 。 起khởi 我ngã 執chấp 遍biến 善thiện 惡ác 無vô 記ký 心tâm 中trung 。 若nhược 不bất 如như 此thử 。 但đãn 惡ác 心tâm 與dữ 我ngã 執chấp 等đẳng 相tương 應ứng 故cố 。 我ngã 及cập 我ngã 所sở 。 此thử 或hoặc 得đắc 行hành 。 於ư 善thiện 無vô 記ký 中trung 則tắc 不bất 得đắc 行hành 。 若nhược 立lập 二nhị 心tâm 同đồng 時thời 生sanh 。 無vô 此thử 過quá 失thất 。 若nhược 立lập 與dữ 第đệ 六lục 識thức 相tương 應ứng 行hành 。 有hữu 此thử 過quá 失thất 。

無vô 獨độc 行hành 無vô 明minh 。 及cập 相tương 似tự 五ngũ 識thức 。

二nhị 定định 無vô 差sai 別biệt 。 意ý 名danh 無vô 有hữu 義nghĩa 。

無vô 想tưởng 無vô 我ngã 執chấp 。 一nhất 期kỳ 生sanh 無vô 流lưu 。

善thiện 惡ác 無vô 記ký 中trung 。 我ngã 執chấp 不bất 應ưng 起khởi 。

離ly 污ô 心tâm 不bất 有hữu 。 二nhị 與dữ 三tam 相tương 違vi 。

無vô 此thử 一nhất 切thiết 處xứ 。 我ngã 執chấp 不bất 得đắc 生sanh 。

證chứng 見kiến 真chân 實thật 義nghĩa 。 或hoặc 障chướng 令linh 不bất 起khởi 。

恆hằng 行hành 一nhất 切thiết 處xứ 。 名danh 獨độc 行hành 無vô 明minh 。

此thử 心tâm 染nhiễm 污ô 故cố 無vô 記ký 性tánh 攝nhiếp 。 恆hằng 與dữ 四tứ 惑hoặc 相tương 應ứng 。 譬thí 如như 色sắc 無vô 色sắc 界giới 惑hoặc 。 是thị 有hữu 覆phú 無vô 記ký 。 此thử 二nhị 界giới 煩phiền 惱não 奢xa 摩ma 他tha 所sở 藏tạng 故cố 。 此thử 心tâm 恆hằng 生sanh 不bất 廢phế 尋tầm 。 第đệ 三tam 體thể 離ly 阿a 黎lê 耶da 。 識thức 不bất 可khả 得đắc 。 是thị 故cố 阿a 黎lê 耶da 識thức 成thành 就tựu 為vi 意ý 。 依y 此thử 以dĩ 為vi 種chủng 子tử 餘dư 識thức 得đắc 生sanh 。 云vân 何hà 此thử 意ý 復phục 說thuyết 為vi 心tâm 。 多đa 種chủng 熏huân 習tập 種chủng 子tử 所sở 聚tụ 故cố 。 云vân 何hà 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 不bất 說thuyết 此thử 心tâm 相tương 及cập 說thuyết 阿a 黎lê 耶da 。 阿a 陀đà 那na 名danh 微vi 細tế 。 境cảnh 界giới 所sở 攝nhiếp 故cố 。

何hà 以dĩ 故cố 。 聲Thanh 聞Văn 人nhân 無vô 有hữu 勝thắng 位vị 為vi 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。 是thị 故cố 於ư 聲Thanh 聞Văn 人nhân 離ly 此thử 說thuyết 。 由do 成thành 就tựu 智trí 令linh 本bổn 願nguyện 圓viên 滿mãn 。 故cố 不bất 為vi 說thuyết 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 應ưng 有hữu 勝thắng 位vị 為vi 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。 故cố 佛Phật 為vi 說thuyết 。

何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 離ly 此thử 智trí 得đắc 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。

復phục 次thứ 此thử 識thức 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 由do 別biệt 名danh 如Như 來Lai 曾tằng 顯hiển 。 如như 增Tăng 一Nhất 阿A 含Hàm 經kinh 言ngôn 。 於ư 世thế 間gian 喜hỷ 樂lạc 阿a 梨lê 耶da 愛ái 阿a 黎lê 耶da 習tập 阿a 黎lê 耶da 著trước 阿a 黎lê 耶da 為vi 滅diệt 阿a 黎lê 耶da 。 如Như 來Lai 說thuyết 正Chánh 法Pháp 。 世thế 間gian 樂nhạo 聽thính 故cố 。 屬thuộc 耳nhĩ 作tác 意ý 欲dục 知tri 生sanh 起khởi 正chánh 勤cần 。 方phương 得đắc 滅diệt 盡tận 阿a 黎lê 耶da 。 乃nãi 至chí 受thọ 行hành 如Như 來Lai 正Chánh 法Pháp 及cập 似tự 法pháp 。 由do 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 是thị 第đệ 一nhất 希hy 有hữu 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 法Pháp 。 於ư 世thế 間gian 顯hiển 現hiện 如như 本bổn 識thức 。 此thử 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 四tứ 種chủng 功công 德đức 經kinh 。 由do 別biệt 義nghĩa 於ư 聲Thanh 聞Văn 乘Thừa 。 此thử 識thức 已dĩ 顯hiển 現hiện 。

復phục 次thứ 摩ma 訶ha 僧Tăng 祇kỳ 部bộ 阿a 含hàm 中trung 。 由do 根căn 本bổn 識thức 別biệt 名danh 此thử 識thức 顯hiển 現hiện 。 譬thí 如như 樹thụ 依y 根căn 。 彌di 沙sa 塞tắc 部bộ 亦diệc 以dĩ 別biệt 名danh 說thuyết 此thử 識thức 。 謂vị 窮cùng 生sanh 死tử 陰ấm 。

何hà 以dĩ 故cố 。 或hoặc 色sắc 及cập 心tâm 有hữu 時thời 見kiến 相tương 續tục 斷đoạn 。 此thử 心tâm 中trung 彼bỉ 種chủng 子tử 。 無vô 有hữu 斷đoạn 絕tuyệt 。 是thị 應ưng 知tri 依y 止chỉ 阿a 陀đà 那na 阿a 黎lê 耶da 質chất 多đa 根căn 本bổn 識thức 窮cùng 生sanh 死tử 陰ấm 等đẳng 。 由do 此thử 名danh 小Tiểu 乘Thừa 中trung 是thị 阿a 黎lê 耶da 識thức 已dĩ 成thành 王vương 路lộ 。

復phục 有hữu 餘dư 師sư 。 執chấp 心tâm 意ý 識thức 此thử 三tam 但đãn 名danh 異dị 義nghĩa 同đồng 。 是thị 義nghĩa 不bất 然nhiên 。 意ý 及cập 識thức 已dĩ 見kiến 義nghĩa 異dị 。 當đương 知tri 心tâm 義nghĩa 亦diệc 應ưng 有hữu 異dị 。

復phục 有hữu 餘dư 師sư 。 執chấp 是thị 如Như 來Lai 說thuyết 。 世thế 間gian 喜hỷ 樂lạc 阿a 黎lê 耶da 。 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 此thử 中trung 有hữu 五ngũ 取thủ 陰ấm 說thuyết 名danh 阿a 黎lê 耶da 。

復phục 有hữu 餘dư 師sư 。 執chấp 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 與dữ 欲dục 相tương 應ưng 說thuyết 名danh 阿a 黎lê 耶da 。

復phục 有hữu 餘dư 師sư 。 執chấp 身thân 見kiến 說thuyết 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 如như 此thử 等đẳng 諸chư 師sư 迷mê 阿a 黎lê 耶da 。 由do 阿a 含hàm 及cập 修tu 得đắc 。 是thị 故cố 作tác 如như 是thị 執chấp 。 由do 隨tùy 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 及cập 行hành 。 是thị 師sư 所sở 立lập 義nghĩa 不bất 中trung 道Đạo 理lý 。 若nhược 有hữu 人nhân 不bất 迷mê 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 約ước 小Tiểu 乘Thừa 名danh 成thành 立lập 此thử 識thức 其kỳ 義nghĩa 最tối 勝thắng 。 云vân 何hà 最Tối 勝Thắng 。 若nhược 執chấp 取thủ 陰ấm 名danh 阿a 黎lê 耶da 。 於ư 惡ác 趣thú 隨tùy 一nhất 道đạo 中trung 一nhất 向hướng 苦khổ 受thọ 處xứ 於ư 彼bỉ 受thọ 生sanh 。 此thử 取thủ 陰ấm 最tối 可khả 惡ác 逆nghịch 。 是thị 取thủ 陰ấm 中trung 一nhất 向hướng 非phi 可khả 愛ái 。 眾chúng 生sanh 喜hỷ 樂lạc 。 不bất 應ưng 道Đạo 理lý 。

何hà 以dĩ 故cố 。 彼bỉ 中trung 眾chúng 生sanh 。 恆hằng 願nguyện 取thủ 陰ấm 斷đoạn 絕tuyệt 不bất 生sanh 。 若nhược 是thị 樂nhạo/nhạc/lạc 受thọ 與dữ 欲dục 相tương 應ưng 。 從tùng 第đệ 四tứ 定định 乃nãi 至chí 上thượng 界giới 皆giai 無vô 此thử 受thọ 。 若nhược 人nhân 已dĩ 得đắc 此thử 受thọ 。 由do 求cầu 得đắc 上thượng 界giới 則tắc 生sanh 厭yếm 惡ác 。 是thị 故cố 眾chúng 生sanh 。 於ư 中trung 喜hỷ 樂lạc 不bất 稱xưng 道Đạo 理lý 。 若nhược 是thị 身thân 見kiến 正Chánh 法Pháp 內nội 人nhân 。 信tín 樂nhạo 無vô 我ngã 非phi 其kỳ 所sở 愛ái 。 於ư 中trung 不bất 生sanh 喜hỷ 樂lạc 。 此thử 阿a 黎lê 耶da 識thức 眾chúng 生sanh 心tâm 執chấp 為vi 自tự 內nội 我ngã 。 若nhược 生sanh 一nhất 向hướng 苦khổ 受thọ 道đạo 中trung 。 其kỳ 願nguyện 苦khổ 陰ấm 。 永vĩnh 滅diệt 不bất 起khởi 。 阿a 黎lê 耶da 識thức 我ngã 愛ái 所sở 縛phược 故cố 。 不bất 曾tằng 願nguyện 樂nhạo 滅diệt 除trừ 自tự 我ngã 。 從tùng 第đệ 四tứ 定định 以dĩ 上thượng 受thọ 生sanh 眾chúng 生sanh 。 雖tuy 復phục 不bất 樂nhạo 有hữu 欲dục 樂lạc 受thọ 。 於ư 阿a 黎lê 耶da 識thức 中trung 是thị 自tự 我ngã 愛ái 隨tùy 逐trục 不bất 離ly 。

復phục 次thứ 正Chánh 法Pháp 內nội 人nhân 。 雖tuy 復phục 願nguyện 樂nhạo 無vô 我ngã 違vi 逆nghịch 身thân 見kiến 。 於ư 阿a 黎lê 耶da 識thức 中trung 亦diệc 有hữu 自tự 我ngã 愛ái 。 以dĩ 阿a 黎lê 耶da 名danh 安an 立lập 。 此thử 識thức 則tắc 為vi 最tối 勝thắng 。 是thị 名danh 成thành 立lập 阿a 黎lê 耶da 別biệt 名danh 。

相Tương/tướng 品Phẩm 第đệ 二nhị

復phục 次thứ 成thành 立lập 此thử 識thức 相tướng 云vân 何hà 可khả 見kiến 。 此thử 相tương/tướng 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 立lập 自tự 相tương/tướng 。 二nhị 立lập 因nhân 相tương/tướng 。 三tam 立lập 果quả 相tương/tướng 。 立lập 自tự 相tương/tướng 者giả 。 依y 一nhất 切thiết 不bất 淨tịnh 。 品phẩm 法pháp 習tập 氣khí 。 為vi 彼bỉ 得đắc 生sanh 攝nhiếp 持trì 種chủng 子tử 依y 器khí 。 是thị 名danh 自tự 相tương/tướng 。 立lập 因nhân 相tương/tướng 者giả 。 此thử 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 為vi 生sanh 不bất 淨tịnh 品phẩm 法pháp 恆hằng 起khởi 為vi 因nhân 。 是thị 名danh 因nhân 相tương/tướng 。 立lập 果quả 相tương/tướng 者giả 。 此thử 識thức 因nhân 種chủng 種chủng 不bất 淨tịnh 。 品phẩm 法pháp 無vô 始thỉ 習tập 氣khí 。 方phương 乃nãi 得đắc 生sanh 。 是thị 名danh 果quả 相tương/tướng 。 何hà 法pháp 名danh 習tập 氣khí 。 此thử 習tập 氣khí 名danh 欲dục 顯hiển 何hà 義nghĩa 。 此thử 法pháp 與dữ 彼bỉ 相tương 應ứng 。 共cộng 生sanh 共cộng 滅diệt 。 後hậu 變biến 為vi 彼bỉ 生sanh 因nhân 。 此thử 即tức 所sở 顯hiển 之chi 義nghĩa 。 譬thí 如như 於ư 麻ma 以dĩ 華hoa 熏huân 習tập 。 麻ma 與dữ 花hoa 同đồng 時thời 生sanh 滅diệt 。 彼bỉ 數sác 數sác 生sanh 為vi 麻ma 香hương 生sanh 因nhân 。 若nhược 人nhân 有hữu 欲dục 等đẳng 行hành 。 有hữu 欲dục 等đẳng 習tập 氣khí 。 是thị 心tâm 與dữ 欲dục 等đẳng 同đồng 生sanh 同đồng 滅diệt 。 彼bỉ 數sác 數sác 生sanh 為vi 心tâm 變biến 異dị 生sanh 因nhân 。 若nhược 多đa 聞văn 人nhân 有hữu 多đa 聞văn 習tập 氣khí 。 數số 思tư 所sở 聞văn 共cộng 心tâm 生sanh 滅diệt 。 彼bỉ 數sác 數sác 生sanh 為vi 心tâm 明minh 了liễu 生sanh 因nhân 。 由do 此thử 熏huân 習tập 得đắc 堅kiên 住trụ 故cố 。 故cố 說thuyết 此thử 人nhân 為vi 能năng 持trì 法Pháp 。 於ư 阿a 黎lê 耶da 識thức 應ưng 知tri 如như 此thử 道Đạo 理lý 。 此thử 染nhiễm 污ô 種chủng 子tử 與dữ 阿a 黎lê 耶da 識thức 同đồng 異dị 云vân 何hà 。 不bất 由do 別biệt 物vật 體thể 故cố 異dị 如như 此thử 和hòa 合hợp 雖tuy 難nạn/nan 分phân 別biệt 而nhi 非phi 不bất 異dị 。 阿a 黍thử 耶da 識thức 如như 此thử 而nhi 生sanh 。 熏huân 習tập 生sanh 時thời 有hữu 功công 能năng 勝thắng 異dị 。 說thuyết 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 。

云vân 何hà 阿a 黎lê 耶da 識thức 與dữ 染nhiễm 污ô 一nhất 時thời 更cánh 互hỗ 為vi 因nhân 。 譬thí 如như 燈đăng 光quang 與dữ 燈đăng 炷chú 。 生sanh 及cập 燒thiêu 燃nhiên 一nhất 時thời 更cánh 互hỗ 為vi 因nhân 。 又hựu 如như 蘆lô 束thúc 一nhất 時thời 相tương 依y 持trì 故cố 得đắc 住trụ 立lập 。 應ưng 知tri 本bổn 識thức 與dữ 能năng 熏huân 習tập 更cánh 互hỗ 為vi 因nhân 。 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 爾nhĩ 。 如như 識thức 為vi 染nhiễm 污ô 法pháp 因nhân 。 染nhiễm 污ô 法pháp 為vi 識thức 因nhân 。

何hà 以dĩ 故cố 。 離ly 此thử 二nhị 法Pháp 。 異dị 因nhân 不bất 可khả 得đắc 故cố 。

云vân 何hà 熏huân 習tập 不bất 異dị 不bất 多đa 種chủng 。 而nhi 能năng 為vi 有hữu 異dị 多đa 種chủng 諸chư 法pháp 作tác 生sanh 因nhân 。 譬thí 如như 多đa 縷lũ 結kết 衣y 衣y 無vô 多đa 色sắc 。 若nhược 入nhập 染nhiễm 器khí 後hậu 於ư 衣y 上thượng 種chủng 種chủng 相tướng 貌mạo 。 方phương 得đắc 顯hiển 現hiện 。 如như 此thử 阿a 黎lê 耶da 識thức 種chủng 種chủng 諸chư 法Pháp 。 所sở 熏huân 熏huân 時thời 一nhất 性tánh 無vô 有hữu 多đa 種chủng 。 若nhược 生sanh 果quả 染nhiễm 器khí 現hiện 前tiền 。 則tắc 有hữu 不bất 可khả 數sổ 。 種chủng 類loại 相tướng 貌mạo 。 於ư 阿a 黎lê 耶da 識thức 顯hiển 現hiện 此thử 緣duyên 生sanh 。 於ư 大Đại 乘Thừa 最tối 微vi 細tế 甚thậm 深thâm 。 若nhược 略lược 說thuyết 有hữu 二nhị 種chủng 緣duyên 生sanh 。 一nhất 分phân 別biệt 自tự 性tánh 。 二nhị 分phần 別biệt 愛ái 非phi 愛ái 。 依y 止chỉ 阿a 黎lê 耶da 識thức 諸chư 法pháp 生sanh 起khởi 。 是thị 名danh 分phân 別biệt 自tự 性tánh 緣duyên 生sanh 。 由do 分phân 別biệt 種chủng 種chủng 法pháp 。 因nhân 緣duyên 自tự 性tánh 故cố 。

復phục 有hữu 十thập 二nhị 分phần 緣duyên 生sanh 。 是thị 名danh 分phân 別biệt 愛ái 非phi 愛ái 。 於ư 善thiện 惡ác 道đạo 分phân 別biệt 愛ái 非phi 愛ái 。 生sanh 種chủng 種chủng 異dị 因nhân 故cố 。 若nhược 人nhân 於ư 阿a 黎lê 耶da 識thức 迷mê 第đệ 一nhất 緣duyên 生sanh 。 或hoặc 執chấp 自tự 性tánh 。 是thị 生sanh 死tử 因nhân 。 或hoặc 執chấp 宿túc 作tác 。 或hoặc 執chấp 自tự 在tại 變biến 化hóa 。 或hoặc 執chấp 八bát 自tự 在tại 我ngã 。 或hoặc 執chấp 無vô 因nhân 。 若nhược 迷mê 第đệ 二nhị 緣duyên 生sanh 。 執chấp 我ngã 作tác 者giả 受thọ 者giả 。 譬thí 如như 眾chúng 多đa 生sanh 盲manh 人nhân 不bất 曾tằng 見kiến 象tượng 。 有hữu 人nhân 示thị 之chi 令linh 彼bỉ 觸xúc 證chứng 。 有hữu 諸chư 盲manh 人nhân 。 或hoặc 觸xúc 其kỳ 鼻tị 。 或hoặc 觸xúc 其kỳ 牙nha 。 或hoặc 觸xúc 其kỳ 耳nhĩ 。 或hoặc 觸xúc 其kỳ 脚cước 。 或hoặc 觸xúc 其kỳ 尾vĩ 。 或hoặc 觸xúc 其kỳ 脊tích 等đẳng 。 有hữu 人nhân 問vấn 之chi 。 象tượng 為vi 何hà 相tướng 。 盲manh 人nhân 答đáp 云vân 。 象tượng 如như 犁lê 柄bính 。 或hoặc 說thuyết 如như 杵xử 。 或hoặc 說thuyết 如như 箕ki 。 或hoặc 說thuyết 如như 臼cữu 。 或hoặc 說thuyết 如như 箒trửu 。 或hoặc 說thuyết 如như 山sơn 石thạch 。 若nhược 人nhân 不bất 了liễu 二nhị 種chủng 緣duyên 生sanh 。 無vô 明minh 生sanh 盲manh 或hoặc 說thuyết 。 自tự 性tánh 為vi 因nhân 。 或hoặc 說thuyết 宿túc 作tác 。 或hoặc 說thuyết 自tự 在tại 變biến 化hóa 。 或hoặc 說thuyết 八bát 自tự 在tại 我ngã 。 或hoặc 說thuyết 無vô 因nhân 。 或hoặc 說thuyết 作tác 者giả 受thọ 者giả 。 由do 不bất 了liễu 阿a 黎lê 耶da 識thức 體thể 相tướng 及cập 因nhân 果quả 相tương/tướng 。 如như 彼bỉ 生sanh 盲manh 。 不bất 識thức 象tượng 體thể 相tướng 作tác 。 種chủng 種chủng 異dị 說thuyết 。 若nhược 略lược 說thuyết 阿a 黎lê 耶da 識thức 體thể 相tướng 。 是thị 果quả 報báo 識thức 。 是thị 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 。 由do 此thử 識thức 攝nhiếp 一nhất 切thiết 三tam 界giới 。 身thân 一nhất 切thiết 六lục 道đạo 四tứ 生sanh 。 皆giai 盡tận 為vì 顯hiển 此thử 義nghĩa 故cố 。 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

外ngoại 內nội 不bất 明minh 了liễu 。 於ư 二nhị 但đãn 假giả 名danh 。

及cập 真chân 實thật 一nhất 切thiết 。 種chủng 子tử 有hữu 六lục 種chủng 。

念niệm 念niệm 滅diệt 俱câu 有hữu 。 隨tùy 逐trục 至chí 治trị 際tế 。

決quyết 定định 觀quán 因nhân 緣duyên 。 如như 引dẫn 顯hiển 自tự 果quả 。

堅kiên 無vô 記ký 可khả 熏huân 。 與dữ 能năng 熏huân 相tương 應ứng 。

若nhược 異dị 不bất 可khả 熏huân 。 說thuyết 是thị 熏huân 體thể 相tướng 。

六lục 識thức 無vô 相tướng 應ưng 。 三tam 差sai 別biệt 相tương 違vi 。

二nhị 念niệm 不bất 俱câu 有hữu 。 餘dư 生sanh 例lệ 應ưng 爾nhĩ 。

此thử 外ngoại 內nội 種chủng 子tử 。 能năng 生sanh 及cập 引dẫn 因nhân 。

枯khô 喪táng 猶do 相tương 續tục 。 然nhiên 後hậu 方phương 滅diệt 盡tận 。

譬thí 如như 外ngoại 種chủng 子tử 。 內nội 種chủng 子tử 不bất 爾nhĩ 。

此thử 義nghĩa 以dĩ 二nhị 偈kệ 顯hiển 之chi 。

於ư 外ngoại 無vô 熏huân 習tập 。 種chủng 子tử 內nội 不bất 然nhiên 。

聞văn 等đẳng 無vô 熏huân 習tập 。 果quả 生sanh 非phi 道Đạo 理lý 。

已dĩ 作tác 及cập 未vị 作tác 。 失thất 得đắc 并tinh 相tương 違vi 。

由do 內nội 外ngoại 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 內nội 有hữu 熏huân 。

所sở 餘dư 識thức 異dị 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 謂vị 生sanh 起khởi 識thức 。 一nhất 切thiết 生sanh 處xứ 。 及cập 道đạo 應ưng 知tri 。 是thị 名danh 受thọ 用dụng 識thức 。 如như 中trung 邊biên 論luận 偈kệ 說thuyết 。

一nhất 說thuyết 名danh 緣duyên 識thức 。 二nhị 說thuyết 名danh 受thọ 識thức 。

了liễu 受thọ 名danh 分phân 別biệt 。 起khởi 行hành 等đẳng 心tâm 法pháp 。

此thử 二nhị 識thức 更cánh 互hỗ 為vi 因nhân 。 如như 大Đại 乘Thừa 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 偈kệ 說thuyết 。

諸chư 法pháp 於ư 識thức 藏tạng 。 識thức 於ư 法pháp 亦diệc 爾nhĩ 。

此thử 二nhị 互hỗ 為vi 因nhân 。 亦diệc 恆hằng 互hỗ 為vi 果quả 。

若nhược 於ư 第đệ 一nhất 緣duyên 生sanh 中trung 。 諸chư 法pháp 與dữ 識thức 更cánh 。 互hỗ 為vi 因nhân 緣duyên 。 於ư 第đệ 二nhị 緣duyên 生sanh 中trung 。 諸chư 法pháp 是thị 何hà 緣duyên 。 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 。

復phục 次thứ 幾kỷ 緣duyên 能năng 生sanh 六lục 識thức 。 有hữu 三tam 緣duyên 。 謂vị 增tăng 上thượng 緣duyên 所sở 緣duyên 緣duyên 。 次thứ 第đệ 緣duyên 。 如như 此thử 三tam 緣duyên 生sanh 。 一nhất 窮cùng 生sanh 死tử 緣duyên 生sanh 。 二nhị 愛ái 憎tăng 道đạo 緣duyên 生sanh 。 三tam 受thọ 用dụng 緣duyên 生sanh 。 具cụ 足túc 四tứ 緣duyên 。

引Dẫn 證Chứng 品Phẩm 第đệ 三tam

此thử 阿a 黎lê 耶da 識thức 已dĩ 成thành 立lập 。 由do 眾chúng 名danh 及cập 體thể 相tướng 。 云vân 何hà 得đắc 知tri 。 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 以dĩ 如như 是thị 等đẳng 眾chúng 名danh 故cố 。 如Như 來Lai 說thuyết 體thể 相tướng 亦diệc 爾nhĩ 。 不bất 說thuyết 生sanh 起khởi 識thức 。 若nhược 離ly 此thử 名danh 相tướng 所sở 立lập 阿a 黎lê 耶da 識thức 不bất 淨tịnh 品phẩm 淨tịnh 品phẩm 等đẳng 。 皆giai 不bất 成thành 就tựu 。 煩phiền 惱não 不bất 淨tịnh 品phẩm 。 業nghiệp 不bất 淨tịnh 品phẩm 。 生sanh 不bất 淨tịnh 品phẩm 。 世thế 間gian 淨tịnh 品phẩm 。 出xuất 世thế 淨tịnh 品phẩm 等đẳng 。 皆giai 不bất 成thành 就tựu 。 云vân 何hà 煩phiền 惱não 不bất 淨tịnh 品phẩm 不bất 成thành 就tựu 。 根căn 本bổn 煩phiền 惱não 。 及cập 少thiểu 分phần 煩phiền 惱não 所sở 作tác 熏huân 習tập 種chủng 子tử 。 於ư 六lục 識thức 不bất 得đắc 成thành 就tựu 。

何hà 以dĩ 故cố 。 眼nhãn 識thức 與dữ 欲dục 等đẳng 大đại 小tiểu 二nhị 惑hoặc 俱câu 起khởi 俱câu 滅diệt 。 此thử 眼nhãn 識thức 是thị 惑hoặc 所sở 熏huân 成thành 立lập 種chủng 子tử 。 餘dư 識thức 不bất 爾nhĩ 。 是thị 眼nhãn 識thức 已dĩ 滅diệt 。 或hoặc 餘dư 識thức 間gian 起khởi 。 熏huân 習tập 及cập 熏huân 習tập 依y 止chỉ 。 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。 眼nhãn 識thức 前tiền 時thời 已dĩ 謝tạ 現hiện 無vô 有hữu 體thể 。 或hoặc 餘dư 識thức 所sở 間gian 從tùng 已dĩ 滅diệt 無vô 法pháp 。 有hữu 欲dục 俱câu 生sanh 。 不bất 得đắc 成thành 就tựu 。 譬thí 如như 從tùng 過quá 去khứ 已dĩ 滅diệt 。 盡tận 業nghiệp 果quả 報báo 不bất 得đắc 生sanh 。

復phục 次thứ 眼nhãn 識thức 與dữ 欲dục 等đẳng 或hoặc 俱câu 時thời 生sanh 起khởi 熏huân 習tập 不bất 成thành 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 種chủng 子tử 不bất 得đắc 住trụ 於ư 欲dục 中trung 。 以dĩ 欲dục 依y 止chỉ 識thức 故cố 。 又hựu 欲dục 相tương 續tục 不bất 堅kiên 住trụ 故cố 。 此thử 欲dục 於ư 餘dư 識thức 亦diệc 無vô 熏huân 習tập 。 依y 止chỉ 別biệt 異dị 故cố 所sở 餘dư 諸chư 識thức 無vô 俱câu 起khởi 俱câu 滅diệt 故cố 。 同đồng 類loại 與dữ 同đồng 類loại 不bất 得đắc 相tương/tướng 熏huân 。 以dĩ 無vô 一nhất 時thời 共cộng 生sanh 滅diệt 故cố 。 是thị 故cố 眼nhãn 識thức 不bất 為vi 欲dục 等đẳng 大đại 小tiểu 諸chư 惑hoặc 所sở 熏huân 。 亦diệc 不bất 為vi 同đồng 類loại 識thức 所sở 熏huân 。 如như 此thử 思tư 量lượng 眼nhãn 識thức 。 所sở 餘dư 諸chư 識thức 亦diệc 應ưng 如như 此thử 思tư 量lượng 。

復phục 次thứ 若nhược 眾chúng 生sanh 從tùng 無vô 想tưởng 天thiên 已dĩ 上thượng 退thoái 墮đọa 。 受thọ 下hạ 界giới 生sanh 大đại 小tiểu 惑hoặc 所sở 染nhiễm 初sơ 識thức 。 此thử 識thức 生sanh 時thời 應ưng 無vô 種chủng 子tử 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 惑hoặc 熏huân 習tập 與dữ 依y 止chỉ 。 並tịnh 已dĩ 過quá 去khứ 滅diệt 無vô 餘dư 故cố 。

復phục 次thứ 或hoặc 對đối 治trị 識thức 已dĩ 生sanh 。 所sở 餘dư 世thế 間gian 諸chư 識thức 。 皆giai 已dĩ 滅diệt 盡tận 。 若nhược 無vô 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 此thử 對đối 治trị 識thức 共cộng 小tiểu 大đại 惑hoặc 種chủng 子tử 俱câu 在tại 。 此thử 義nghĩa 不bất 成thành 。

何hà 以dĩ 故cố 。 自tự 性tánh 解giải 脫thoát 故cố 。 無vô 流lưu 心tâm 與dữ 惑hoặc 不bất 得đắc 俱câu 起khởi 俱câu 滅diệt 故cố 。

復phục 次thứ 後hậu 時thời 。 出xuất 觀quán 正chánh 起khởi 世thế 間gian 心tâm 。 諸chư 惑hoặc 熏huân 習tập 久cửu 已dĩ 謝tạ 滅diệt 。 有hữu 流lưu 意ý 識thức 無vô 有hữu 種chủng 子tử 。 生sanh 應ưng 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 離ly 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 煩phiền 惱não 染nhiễm 污ô 則tắc 不bất 得đắc 成thành 。

復phục 次thứ 業nghiệp 染nhiễm 污ô 云vân 何hà 不bất 得đắc 成thành 。 緣duyên 行hành 生sanh 識thức 分phần/phân 無vô 得đắc 成thành 義nghĩa 。 若nhược 無vô 此thử 義nghĩa 緣duyên 取thủ 生sanh 有hữu 亦diệc 無vô 成thành 義nghĩa 。 故cố 業nghiệp 染nhiễm 污ô 不bất 成thành 。

復phục 次thứ 云vân 何hà 。 生sanh 染nhiễm 污ô 此thử 義nghĩa 不bất 成thành 。 結kết 生sanh 不bất 成thành 故cố 。 若nhược 人nhân 於ư 不bất 靜tĩnh 地địa 退thoái 墮đọa 。 心tâm 正chánh 在tại 中trung 陰ấm 起khởi 染nhiễm 污ô 意ý 識thức 。 方phương 得đắc 受thọ 生sanh 。 此thử 有hữu 染nhiễm 污ô 識thức 於ư 中trung 陰ấm 中trung 滅diệt 。 是thị 識thức 託thác 柯kha 羅la 邏la 。 於ư 母mẫu 胎thai 中trung 。 變biến 合hợp 受thọ 生sanh 。 若nhược 但đãn 意ý 識thức 變biến 成thành 柯kha 羅la 邏la 等đẳng 依y 止chỉ 。 此thử 意ý 識thức 於ư 母mẫu 胎thai 中trung 。 有hữu 別biệt 意ý 識thức 起khởi 。 無vô 如như 此thử 義nghĩa 。 於ư 母mẫu 胎thai 中trung 。 二nhị 種chủng 意ý 識thức 一nhất 時thời 俱câu 起khởi 。 無vô 此thử 義nghĩa 故cố 。 已dĩ 變biến 異dị 意ý 識thức 不bất 可khả 成thành 立lập 。 為vi 意ý 識thức 依y 止chỉ 。 不bất 清thanh 淨tịnh 故cố 。 長trường 時thời 緣duyên 境cảnh 故cố 。 所sở 緣duyên 境cảnh 不bất 可khả 知tri 故cố 。 若nhược 此thử 意ý 識thức 已dĩ 變biến 異dị 。 是thị 時thời 意ý 識thức 成thành 柯kha 羅la 邏la 。 為vi 此thử 識thức 是thị 一nhất 切thiết 法pháp 。 種chủng 子tử 為vi 依y 止chỉ 。 此thử 識thức 生sanh 餘dư 識thức 。 為vi 一nhất 切thiết 法pháp 種chủng 子tử 。 若nhược 汝nhữ 執chấp 已dĩ 變biến 異dị 識thức 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 即tức 是thị 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 汝nhữ 自tự 以dĩ 別biệt 名danh 成thành 立lập 謂vị 為vi 意ý 識thức 。 若nhược 汝nhữ 執chấp 能năng 依y 止chỉ 識thức 。 是thị 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 是thị 故cố 此thử 識thức 由do 依y 止chỉ 成thành 他tha 因nhân 。 此thử 所sở 依y 止chỉ 識thức 。 若nhược 非phi 一nhất 切thiết 種chủng 。 子tử 識thức 能năng 依y 止chỉ 。 名danh 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 識thức 。 是thị 義nghĩa 不bất 成thành 。 是thị 故cố 此thử 識thức 託thác 生sanh 變biến 異dị 成thành 柯kha 羅la 邏la 。 非phi 是thị 意ý 識thức 。 但đãn 是thị 果quả 報báo 。 亦diệc 是thị 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 。 此thử 義nghĩa 得đắc 成thành 。

復phục 次thứ 若nhược 眾chúng 生sanh 已dĩ 託thác 生sanh 。 能năng 執chấp 持trì 所sở 餘dư 色sắc 根căn 。 離ly 果quả 報báo 識thức 。 則tắc 不bất 可khả 得đắc 。

何hà 以dĩ 故cố 。 所sở 餘dư 諸chư 識thức 定định 別biệt 有hữu 依y 止chỉ 不bất 久cửu 堅kiên 住trụ 。 若nhược 此thử 色sắc 根căn 無vô 執chấp 持trì 識thức 。 亦diệc 不bất 得đắc 成thành 。

復phục 次thứ 此thử 識thức 及cập 名danh 色sắc 更cánh 互hỗ 相tương 依y 。 譬thí 如như 蘆lô 束thúc 相tương 依y 俱câu 起khởi 。 此thử 識thức 不bất 成thành 。

復phục 次thứ 若nhược 離ly 果quả 報báo 識thức 。 一nhất 切thiết 求cầu 生sanh 已dĩ 生sanh 眾chúng 生sanh 識thức 食thực 不bất 成thành 。 何hà 以dĩ 故cố 若nhược 離ly 果quả 報báo 識thức 。 眼nhãn 識thức 等đẳng 中trung 隨tùy 有hữu 一nhất 識thức 。 於ư 三tam 界giới 中trung 。 受thọ 生sanh 眾chúng 生sanh 。 為vi 作tác 食thực 事sự 不bất 見kiến 有hữu 能năng 故cố 。 若nhược 人nhân 從tùng 此thử 生sanh 捨xả 命mạng 生sanh 上thượng 靜tĩnh 地địa 。 由do 散tán 動động 染nhiễm 污ô 意ý 識thức 。 於ư 彼bỉ 受thọ 生sanh 是thị 染nhiễm 污ô 散tán 動động 識thức 。 於ư 靜tĩnh 地địa 中trung 離ly 果quả 報báo 識thức 有hữu 餘dư 種chủng 子tử 。 此thử 義nghĩa 不bất 成thành 。

復phục 次thứ 若nhược 眾chúng 生sanh 。 生sanh 無vô 色sắc 界giới 。 離ly 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 。 若nhược 生sanh 染nhiễm 污ô 心tâm 及cập 善thiện 心tâm 則tắc 無vô 種chủng 子tử 。 并tinh 依y 止chỉ 染nhiễm 污ô 及cập 善thiện 二nhị 識thức 皆giai 不bất 得đắc 成thành 。 於ư 無vô 色sắc 界giới 。 若nhược 起khởi 無vô 流lưu 心tâm 。 所sở 餘dư 世thế 間gian 心tâm 已dĩ 滅diệt 盡tận 。 便tiện 應ưng 棄khí 於ư 此thử 道đạo 。 若nhược 眾chúng 生sanh 生sanh 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 中trung 。 起khởi 不bất 用dụng 處xứ 心tâm 及cập 無vô 流lưu 心tâm 。 即tức 捨xả 二nhị 處xứ 。

何hà 以dĩ 故cố 。 無vô 流lưu 心tâm 是thị 出xuất 世thế 心tâm 故cố 。 非phi 想tưởng 非phi 非phi 想tưởng 。 道đạo 非phi 其kỳ 依y 止chỉ 。 不bất 用dụng 處xứ 道đạo 亦diệc 非phi 依y 止chỉ 。 直trực 趣thú 涅Niết 槃Bàn 亦diệc 非phi 依y 止chỉ 。

復phục 次thứ 若nhược 人nhân 。 已dĩ 作tác 善thiện 業nghiệp 及cập 以dĩ 惡ác 業nghiệp 。 正chánh 捨xả 壽thọ 命mạng 離ly 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 或hoặc 上thượng 或hoặc 下hạ 。 次thứ 第đệ 依y 止chỉ 冷lãnh 觸xúc 不bất 應ưng 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 生sanh 染nhiễm 污ô 離ly 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 。 果quả 報báo 識thức 不bất 可khả 得đắc 立lập 。 云vân 何hà 世thế 間gian 。 淨tịnh 品phẩm 不bất 成thành 。 若nhược 眾chúng 生sanh 未vị 離ly 欲dục 欲dục 界giới 。 未vị 得đắc 色sắc 界giới 心tâm 先tiên 起khởi 欲dục 界giới 善thiện 心tâm 。 求cầu 離ly 欲dục 欲dục 界giới 。 修tu 行hành 觀quán 心tâm 。 此thử 欲dục 界giới 加gia 行hành 心tâm 與dữ 色sắc 界giới 心tâm 。 不bất 俱câu 起khởi 俱câu 滅diệt 故cố 非phi 所sở 熏huân 。 是thị 故cố 欲dục 界giới 善thiện 心tâm 。 非phi 是thị 色sắc 界giới 善thiện 心tâm 種chủng 子tử 。 過quá 去khứ 色sắc 界giới 心tâm 無vô 量lượng 餘dư 生sanh 及cập 別biệt 心tâm 所sở 隔cách 。 後hậu 時thời 不bất 可khả 立lập 為vi 靜tĩnh 識thức 種chủng 子tử 。 已dĩ 無vô 有hữu 故cố 。 是thị 故cố 此thử 義nghĩa 得đắc 成thành 。 謂vị 色sắc 界giới 靜tĩnh 心tâm 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 。 次thứ 第đệ 傳truyền 來lai 立lập 為vi 因nhân 緣duyên 。 此thử 加gia 行hành 善thiện 心tâm 立lập 為vi 增tăng 上thượng 緣duyên 。 如như 此thử 於ư 一nhất 切thiết 離ly 欲dục 地địa 中trung 。 是thị 義nghĩa 應ưng 知tri 。 如như 此thử 世thế 間gian 清thanh 淨tịnh 品phẩm 義nghĩa 。 離ly 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 。 則tắc 不bất 可khả 立lập 。 云vân 何hà 出xuất 世thế 淨tịnh 品phẩm 離ly 阿a 黎lê 耶da 識thức 不bất 可khả 得đắc 立lập 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 說thuyết 。 從tùng 聞văn 他tha 音âm 及cập 自tự 正chánh 思tư 惟duy 。 由do 此thử 二nhị 因nhân 正chánh 見kiến 得đắc 生sanh 。 此thử 聞văn 他tha 音âm 。 及cập 正chánh 思tư 惟duy 。 不bất 能năng 熏huân 耳nhĩ 識thức 及cập 意ý 識thức 。 或hoặc 耳nhĩ 意ý 二nhị 識thức 何hà 以dĩ 故cố 。 若nhược 人nhân 如như 聞văn 而nhi 解giải 及cập 正chánh 思tư 惟duy 法pháp 。

爾nhĩ 時thời 耳nhĩ 識thức 不bất 得đắc 生sanh 。 意ý 識thức 亦diệc 不bất 得đắc 生sanh 。 以dĩ 餘dư 散tán 動động 分phân 別biệt 識thức 所sở 聞văn 故cố 。 若nhược 與dữ 正chánh 思tư 惟duy 相tương 應ứng 生sanh 。 此thử 意ý 識thức 久cửu 已dĩ 謝tạ 滅diệt 。 聞văn 所sở 熏huân 共cộng 熏huân 習tập 已dĩ 無vô 。 云vân 何hà 後hậu 時thời 。 以dĩ 前tiền 識thức 為vi 種chủng 子tử 。 後hậu 識thức 得đắc 生sanh 。

復phục 次thứ 世thế 間gian 心tâm 與dữ 正chánh 思tư 惟duy 相tương 應ứng 。 出xuất 世thế 淨tịnh 心tâm 與dữ 。 正chánh 見kiến 相tương 應ứng 。 無vô 時thời 得đắc 共cộng 生sanh 共cộng 滅diệt 。 是thị 故cố 此thử 世thế 心tâm 非phi 關quan 淨tịnh 心tâm 所sở 熏huân 。 既ký 無vô 熏huân 習tập 。 不bất 應ưng 得đắc 成thành 出xuất 世thế 種chủng 子tử 。 是thị 故cố 若nhược 離ly 一nhất 切thiết 。 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 。 出xuất 世thế 淨tịnh 心tâm 。 亦diệc 不bất 得đắc 成thành 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 中trung 聞văn 思tư 熏huân 習tập 無vô 有hữu 義nghĩa 能năng 攝nhiếp 出xuất 世thế 熏huân 習tập 種chủng 子tử 。 云vân 何hà 一nhất 切thiết 。 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 成thành 不bất 淨tịnh 品phẩm 因nhân 。 若nhược 能năng 作tác 染nhiễm 濁trược 對đối 治trị 出xuất 世thế 淨tịnh 心tâm 因nhân 。 此thử 出xuất 世thế 心tâm 昔tích 來lai 未vị 曾tằng 生sanh 。 習tập 是thị 故cố 定định 無vô 熏huân 習tập 若nhược 無vô 熏huân 習tập 。 此thử 出xuất 世thế 心tâm 從tùng 何hà 因nhân 生sanh 。 汝nhữ 今kim 應ưng 答đáp 。 最tối 清thanh 淨tịnh 法Pháp 。 界giới 所sở 流lưu 正chánh 聞văn 熏huân 習tập 為vi 種chủng 子tử 故cố 。 出xuất 世thế 心tâm 得đắc 生sanh 此thử 聞văn 慧tuệ 熏huân 習tập 為vi 與dữ 阿a 黎lê 耶da 識thức 同đồng 性tánh 為vi 不bất 同đồng 性tánh 。 若nhược 是thị 阿a 黎lê 耶da 識thức 性tánh 。 云vân 何hà 能năng 成thành 此thử 識thức 對đối 治trị 種chủng 子tử 。 若nhược 不bất 同đồng 性tánh 。 此thử 聞văn 慧tuệ 種chủng 子tử 以dĩ 何hà 法Pháp 為vi 依y 止chỉ 。 至chí 諸chư 佛Phật 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 位vị 是thị 聞văn 慧tuệ 熏huân 習tập 生sanh 隨tùy 在tại 一nhất 依y 止chỉ 處xứ 。 此thử 中trung 共cộng 果quả 報báo 識thức 俱câu 生sanh 。 譬thí 如như 水thủy 乳nhũ 。 此thử 聞văn 熏huân 習tập 即tức 非phi 本bổn 識thức 。 已dĩ 成thành 此thử 識thức 對đối 治trị 種chủng 子tử 。 故cố 此thử 中trung 依y 下hạ 品phẩm 熏huân 習tập 中trung 品phẩm 熏huân 習tập 生sanh 。 依y 中trung 品phẩm 熏huân 習tập 上thượng 品phẩm 熏huân 習tập 生sanh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 數sác 數sác 加gia 行hành 聞văn 思tư 修tu 故cố 。 是thị 聞văn 熏huân 習tập 若nhược 下hạ 中trung 上thượng 品phẩm 應ưng 知tri 是thị 法Pháp 身thân 種chủng 子tử 。 由do 對đối 治trị 阿a 黎lê 耶da 識thức 生sanh 。 是thị 故cố 不bất 入nhập 阿a 黎lê 耶da 性tánh 攝nhiếp 。 出xuất 世thế 最tối 清thanh 淨tịnh 法Pháp 。 界giới 流lưu 出xuất 故cố 。 雖tuy 復phục 世thế 間gian 法pháp 成thành 出xuất 世thế 心tâm 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 種chủng 子tử 出xuất 世thế 淨tịnh 心tâm 未vị 起khởi 時thời 一nhất 切thiết 上thượng 心tâm 。 惑hoặc 對đối 治trị 一nhất 切thiết 惡ác 道đạo 生sanh 。 對đối 治trị 一nhất 切thiết 。 惡ác 行hành 朽hủ 壞hoại 。 對đối 治trị 能năng 引dẫn 相tương 續tục 令linh 生sanh 。 是thị 處xứ 隨tùy 順thuận 逢phùng 事sự 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 此thử 聞văn 熏huân 習tập 雖tuy 是thị 世thế 間gian 法pháp 。 初sơ 修tu 觀quán 菩Bồ 薩Tát 所sở 得đắc 。 應ưng 知tri 此thử 法pháp 屬thuộc 法Pháp 身thân 攝nhiếp 。 若nhược 聲Thanh 聞Văn 獨Độc 覺Giác 。 所sở 得đắc 屬thuộc 解giải 脫thoát 身thân 攝nhiếp 。 此thử 聞văn 熏huân 習tập 非phi 阿a 黎lê 耶da 識thức 。 屬thuộc 法Pháp 身thân 及cập 解giải 脫thoát 身thân 攝nhiếp 。 如như 是thị 如như 是thị 。 從tùng 下hạ 中trung 上thượng 次thứ 第đệ 漸tiệm 增tăng 。 如như 是thị 如như 是thị 。 果quả 報báo 識thức 次thứ 第đệ 漸tiệm 減giảm 。 依y 止chỉ 即tức 轉chuyển 若nhược 依y 止chỉ 一nhất 向hướng 轉chuyển 。 是thị 有hữu 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 即tức 無vô 種chủng 子tử 。 一nhất 切thiết 皆giai 盡tận 。 若nhược 本bổn 識thức 與dữ 非phi 本bổn 識thức 共cộng 起khởi 共cộng 滅diệt 。 猶do 如như 水thủy 乳nhũ 和hòa 合hợp 。 云vân 何hà 本bổn 識thức 滅diệt 非phi 本bổn 識thức 不bất 滅diệt 。 譬thí 如như 於ư 水thủy 鵝nga 所sở 飲ẩm 乳nhũ 猶do 如như 世thế 間gian 離ly 欲dục 時thời 。 不bất 靜tĩnh 地địa 熏huân 習tập 滅diệt 。 靜tĩnh 地địa 熏huân 習tập 增tăng 世thế 間gian 轉chuyển 依y 義nghĩa 得đắc 成thành 。 出xuất 世thế 轉chuyển 依y 亦diệc 爾nhĩ 。 若nhược 人nhân 入nhập 滅diệt 心tâm 定định 。 由do 說thuyết 識thức 不bất 離ly 身thân 。 是thị 故cố 果quả 報báo 識thức 於ư 定định 中trung 應ưng 成thành 不bất 離ly 身thân 。

何hà 以dĩ 故cố 。 滅diệt 心tâm 定định 非phi 此thử 識thức 對đối 治trị 故cố 。 云vân 何hà 知tri 然nhiên 。 若nhược 從tùng 此thử 定định 出xuất 識thức 不bất 應ưng 更cánh 生sanh 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 果quả 報báo 識thức 相tương 續tục 已dĩ 斷đoạn 。 若nhược 離ly 託thác 生sanh 時thời 。 不bất 復phục 得đắc 生sanh 。 若nhược 人nhân 說thuyết 滅diệt 心tâm 定định 有hữu 心tâm 。 此thử 人nhân 所sở 說thuyết 則tắc 不bất 成thành 心tâm 。 何hà 以dĩ 故cố 定định 義nghĩa 不bất 成thành 故cố 。 解giải 相tương 及cập 境cảnh 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 與dữ 善thiện 根căn 相tướng 應ưng 過quá 故cố 。 與dữ 惡ác 及cập 無vô 記ký 。 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 想tưởng 及cập 受thọ 生sanh 起khởi 過quá 故cố 。 於ư 三tam 和hòa 合hợp 必tất 有hữu 觸xúc 故cố 。 於ư 餘dư 定định 有hữu 功công 能năng 故cố 。 但đãn 滅diệt 想tưởng 是thị 過quá 患hoạn 故cố 。 作tác 意ý 信tín 等đẳng 善thiện 根căn 生sanh 起khởi 過quá 故cố 。 拔bạt 除trừ 能năng 依y 離ly 所sở 依y 不bất 可khả 得đắc 故cố 。 有hữu 譬thí 喻dụ 故cố 。 如như 非phi 一nhất 切thiết 行hành 。 一nhất 切thiết 行hành 不bất 如như 是thị 故cố 。 若nhược 有hữu 人nhân 執chấp 色sắc 心tâm 次thứ 第đệ 生sanh 是thị 諸chư 法pháp 種chủng 子tử 。 此thử 執chấp 不bất 然nhiên 何hà 以dĩ 故cố 。 已dĩ 有hữu 前tiền 過quá 復phục 有hữu 別biệt 失thất 。 別biệt 失thất 者giả 。 若nhược 人nhân 從tùng 無vô 想tưởng 天thiên 退thoái 及cập 出xuất 滅diệt 心tâm 定định 。 此thử 中trung 所sở 執chấp 不bất 成thành 。 阿A 羅La 漢Hán 最tối 後hậu 心tâm 。 亦diệc 不bất 得đắc 成thành 。 若nhược 離ly 次thứ 第đệ 緣duyên 此thử 執chấp 不bất 成thành 。 如như 此thử 若nhược 離ly 一nhất 切thiết 。 種chủng 子tử 果quả 報báo 識thức 。 淨tịnh 不bất 淨tịnh 品phẩm 皆giai 不bất 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 此thử 心tâm 有hữu 義nghĩa 成thành 就tựu 。 應ưng 當đương 信tín 知tri 。 依y 前tiền 所sở 說thuyết 相tương/tướng 。 今kim 更cánh 作tác 偈kệ 。

菩Bồ 薩Tát 於ư 善thiện 識thức 。 則tắc 離ly 餘dư 五ngũ 識thức 。

無vô 餘dư 心tâm 轉chuyển 依y 。 以dĩ 何hà 方phương 便tiện 作tác 。

若nhược 對đối 治trị 轉chuyển 依y 。 非phi 滅diệt 故cố 不bất 成thành 。

因nhân 果quả 無vô 差sai 別biệt 。 於ư 滅diệt 則tắc 有hữu 過quá 。

無vô 種chủng 子tử 無vô 法pháp 。 若nhược 許hứa 為vi 轉chuyển 依y 。

於ư 無vô 二nhị 無vô 故cố 。 轉chuyển 依y 義nghĩa 不bất 成thành 。

差Sai 別Biệt 品Phẩm 第đệ 四tứ

此thử 阿a 黎lê 耶da 識thức 差sai 別biệt 云vân 何hà 。 若nhược 略lược 說thuyết 或hoặc 三tam 種chủng 或hoặc 四tứ 種chủng 差sai 別biệt 。 三tam 種chủng 者giả 。 由do 三tam 種chủng 熏huân 習tập 異dị 故cố 。 謂vị 言ngôn 說thuyết 我ngã 見kiến 有hữu 分phần/phân 熏huân 習tập 差sai 別biệt 。 四tứ 種chủng 者giả 。 謂vị 引dẫn 生sanh 果quả 報báo 緣duyên 相tương/tướng 相tướng 貌mạo 差sai 別biệt 。 引dẫn 生sanh 差sai 別biệt 者giả 。 是thị 熏huân 習tập 新tân 生sanh 。 若nhược 無vô 此thử 緣duyên 行hành 生sanh 識thức 緣duyên 取thủ 生sanh 有hữu 。 是thị 義nghĩa 不bất 成thành 。 果quả 報báo 差sai 別biệt 者giả 。 依y 行hành 於ư 六lục 道đạo 中trung 。 此thử 法pháp 成thành 熟thục 。 若nhược 無vô 此thử 後hậu 時thời 受thọ 生sanh 所sở 有hữu 諸chư 法pháp 。 生sanh 起khởi 此thử 義nghĩa 不bất 成thành 。 緣duyên 相tương/tướng 差sai 別biệt 者giả 。 於ư 此thử 心tâm 中trung 。 有hữu 相tương/tướng 能năng 起khởi 我ngã 執chấp 。 若nhược 無vô 此thử 於ư 餘dư 心tâm 中trung 執chấp 我ngã 相tương/tướng 境cảnh 。 此thử 義nghĩa 不bất 成thành 。 相tướng 貌mạo 差sai 別biệt 者giả 。 此thử 識thức 有hữu 共cộng 相tương 。 有hữu 不bất 共cộng 相tương 無vô 受thọ 生sanh 種chủng 子tử 相tương/tướng 。 有hữu 受thọ 生sanh 種chủng 子tử 相tương/tướng 。 共cộng 相tương 者giả 。 是thị 器khí 世thế 界giới 種chủng 子tử 。 不bất 共cộng 相tương 者giả 。 是thị 各các 別biệt 內nội 入nhập 種chủng 子tử 。

復phục 次thứ 共cộng 相tương 者giả 。 是thị 無vô 受thọ 生sanh 種chủng 子tử 。 不bất 共cộng 相tương 者giả 。 是thị 有hữu 受thọ 生sanh 種chủng 子tử 。 若nhược 對đối 治trị 起khởi 時thời 不bất 共cộng 所sở 對đối 治trị 滅diệt 。 於ư 共cộng 種chủng 子tử 識thức 他tha 分phân 別biệt 所sở 持trì 正chánh 見kiến 清thanh 淨tịnh 。 譬thí 如như 修tu 觀quán 行hành 人nhân 。 於ư 一nhất 類loại 物vật 種chủng 種chủng 願nguyện 樂nhạo 。 種chủng 種chủng 觀quán 察sát 。 隨tùy 心tâm 成thành 立lập 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

難nan 滅diệt 及cập 難nan 解giải 。 說thuyết 名danh 為vi 共cộng 結kết 。

觀quán 行hành 人nhân 心tâm 異dị 。 由do 相tương/tướng 大đại 成thành 外ngoại 。

清thanh 淨tịnh 人nhân 未vị 滅diệt 。 此thử 中trung 見kiến 清thanh 淨tịnh 。

成thành 就tựu 淨tịnh 佛Phật 土độ 。 由do 佛Phật 見kiến 清thanh 淨tịnh 。

復phục 有hữu 別biệt 偈kệ 。

種chủng 種chủng 願nguyện 及cập 見kiến 。 觀quán 行hành 人nhân 能năng 成thành 。

於ư 一nhất 類loại 物vật 中trung 。 隨tùy 彼bỉ 意ý 成thành 故cố 。

種chủng 種chủng 見kiến 成thành 故cố 。 所sở 取thủ 唯duy 有hữu 識thức 。

是thị 不bất 共cộng 本bổn 識thức 差sai 別biệt 。 有hữu 覺giác 受thọ 生sanh 種chủng 子tử 。 若nhược 無vô 此thử 眾chúng 生sanh 世thế 界giới 。 生sanh 緣duyên 不bất 成thành 。 是thị 共cộng 阿a 黎lê 耶da 識thức 無vô 受thọ 生sanh 種chủng 子tử 。 若nhược 無vô 此thử 器khí 世thế 界giới 生sanh 緣duyên 不bất 成thành 。

復phục 次thứ 麁thô 重trọng 相tương/tướng 識thức 。 細tế 輕khinh 相tương/tướng 識thức 。 麁thô 重trọng 相tương/tướng 識thức 者giả 。 謂vị 大đại 小tiểu 二nhị 惑hoặc 種chủng 子tử 。 細tế 輕khinh 相tương/tướng 識thức 者giả 。 謂vị 一nhất 切thiết 有hữu 流lưu 。 善thiện 法Pháp 種chủng 子tử 。 若nhược 無vô 此thử 由do 前tiền 業nghiệp 果quả 有hữu 勝thắng 能năng 。 無vô 勝thắng 能năng 依y 止chỉ 差sai 別biệt 不bất 得đắc 成thành 。

復phục 次thứ 有hữu 受thọ 不bất 受thọ 相tương/tướng 二nhị 種chủng 本bổn 識thức 。 有hữu 受thọ 相tương/tướng 者giả 。 果quả 報báo 已dĩ 熟thục 善thiện 惡ác 種chủng 子tử 識thức 。 不bất 受thọ 相tương/tướng 者giả 。 名danh 言ngôn 熏huân 習tập 種chủng 子tử 無vô 量lượng 時thời 戲hí 論luận 。 生sanh 起khởi 種chủng 子tử 故cố 。 若nhược 無vô 此thử 識thức 有hữu 作tác 不bất 作tác 善thiện 惡ác 二nhị 業nghiệp 因nhân 與dữ 果quả 報báo 故cố 。 受thọ 用dụng 盡tận 義nghĩa 不bất 成thành 始thỉ 生sanh 。 名danh 言ngôn 熏huân 習tập 生sanh 起khởi 。 亦diệc 不bất 得đắc 成thành 。

復phục 次thứ 有hữu 譬thí 喻dụ 相tương/tướng 。 識thức 如như 幻huyễn 事sự 鹿lộc 渴khát 夢mộng 想tưởng 翳ế 闇ám 等đẳng 譬thí 。 第đệ 一nhất 識thức 似tự 如như 此thử 事sự 。 若nhược 無vô 此thử 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 種chủng 子tử 故cố 。 此thử 識thức 不bất 成thành 顛điên 倒đảo 因nhân 緣duyên 。

復phục 有hữu 具cụ 不bất 具cụ 相tương/tướng 。 若nhược 具cụ 縛phược 眾chúng 生sanh 有hữu 具cụ 相tương/tướng 。 若nhược 得đắc 世thế 間gian 離ly 欲dục 有hữu 損tổn 害hại 相tương/tướng 。 若nhược 有Hữu 學Học 聲Thanh 聞Văn 。 及cập 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 有hữu 一nhất 分phần/phân 滅diệt 離ly 相tương/tướng 。 若nhược 阿A 羅La 漢Hán 。 獨Độc 覺Giác 如Như 來Lai 有hữu 具cụ 分phần/phân 滅diệt 離ly 相tương/tướng 。

何hà 以dĩ 故cố 。 阿A 羅La 漢Hán 獨Độc 覺Giác 單đơn 滅diệt 惑hoặc 障chướng 。 如Như 來Lai 雙song 滅diệt 惑hoặc 智trí 二nhị 障chướng 。 若nhược 無vô 此thử 煩phiền 惱não 次thứ 第đệ 滅diệt 盡tận 則tắc 不bất 得đắc 成thành 。 何hà 因nhân 緣duyên 善thiện 惡ác 。 二nhị 法pháp 果quả 報báo 。 唯duy 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 。 此thử 無vô 記ký 性tánh 與dữ 善thiện 惡ác 二nhị 法pháp 俱câu 生sanh 不bất 相tương 違vi 。 善thiện 惡ác 二nhị 法pháp 自tự 互hỗ 相tương 違vi 。 若nhược 果quả 報báo 成thành 善thiện 惡ác 性tánh 。 無vô 方phương 便tiện 得đắc 解giải 脫thoát 煩phiền 惱não 。 又hựu 無vô 方phương 便tiện 得đắc 起khởi 善thiện 及cập 煩phiền 惱não 故cố 。 無vô 解giải 脫thoát 及cập 繫hệ 縛phược 。 無vô 此thử 二nhị 義nghĩa 故cố 。 是thị 故cố 果quả 報báo 識thức 定định 是thị 無vô 覆phú 無vô 記ký 性tánh 。

攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 第đệ 二nhị 之chi 一nhất

如như 此thử 已dĩ 說thuyết 應ưng 知tri 依y 止chỉ 。 勝thắng 相tương/tướng 云vân 何hà 應ưng 知tri 。 應ưng 知tri 勝thắng 相tương/tướng 此thử 應ưng 知tri 相tương/tướng 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 依y 他tha 性tánh 相tướng 。 二nhị 分phần 別biệt 性tánh 相tướng 。 三tam 真chân 實thật 性tánh 相tướng 。 依y 他tha 性tánh 相tướng 者giả 。 本bổn 識thức 為vi 種chủng 子tử 。 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 所sở 攝nhiếp 諸chư 識thức 差sai 別biệt 。 何hà 者giả 為vi 差sai 別biệt 。 謂vị 身thân 識thức 。 身thân 者giả 識thức 。 受thọ 者giả 識thức 。 應ưng 受thọ 識thức 。 正chánh 受thọ 識thức 世thế 識thức 。 數số 識thức 。 處xử 識thức 。 言ngôn 說thuyết 識thức 。 自tự 他tha 差sai 別biệt 識thức 。 善thiện 惡ác 兩lưỡng 道đạo 生sanh 死tử 識thức 。 身thân 識thức 身thân 者giả 識thức 受thọ 者giả 識thức 應ưng 受thọ 識thức 正chánh 受thọ 識thức 世thế 識thức 數số 識thức 處xứ 識thức 言ngôn 說thuyết 識thức 。 如như 此thử 等đẳng 識thức 因nhân 言ngôn 說thuyết 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 。 自tự 他tha 差sai 別biệt 識thức 。 因nhân 我ngã 見kiến 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 。 善thiện 惡ác 兩lưỡng 道đạo 生sanh 死tử 識thức 。 因nhân 有hữu 分phần/phân 熏huân 習tập 種chủng 子tử 生sanh 。 由do 如như 此thử 等đẳng 識thức 一nhất 切thiết 界giới 道đạo 煩phiền 惱não 所sở 攝nhiếp 依y 他tha 性tánh 為vi 相tương/tướng 。 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 即tức 得đắc 顯hiển 現hiện 。 如như 此thử 等đẳng 識thức 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 。 所sở 攝nhiếp 唯duy 識thức 為vi 體thể 。 非phi 有hữu 虛hư 妄vọng 塵trần 顯hiển 現hiện 依y 止chỉ 。 是thị 名danh 依y 他tha 性tánh 相tướng 。 分phân 別biệt 性tánh 相tướng 者giả 。 實thật 無vô 有hữu 塵trần 唯duy 有hữu 識thức 體thể 顯hiển 現hiện 為vi 塵trần 。 是thị 名danh 分phân 別biệt 性tánh 相tướng 。 真chân 實thật 性tánh 相tướng 者giả 。 是thị 依y 他tha 性tánh 。 由do 此thử 塵trần 相tương/tướng 。 永vĩnh 無vô 所sở 有hữu 。 此thử 實thật 不bất 無vô 。 是thị 名danh 真chân 實thật 性tánh 相tướng 。 由do 身thân 識thức 身thân 者giả 識thức 受thọ 者giả 識thức 。 應ưng 知tri 攝nhiếp 眼nhãn 等đẳng 六lục 內nội 界giới 。 以dĩ 應ưng 受thọ 識thức 應ưng 知tri 攝nhiếp 色sắc 等đẳng 六lục 外ngoại 界giới 。 以dĩ 正chánh 受thọ 識thức 應ưng 知tri 攝nhiếp 眼nhãn 等đẳng 六lục 識thức 界giới 。 由do 如như 此thử 等đẳng 識thức 為vi 本bổn 其kỳ 餘dư 諸chư 識thức 。 是thị 此thử 識thức 差sai 別biệt 。 如như 此thử 眾chúng 識thức 唯duy 識thức 。 以dĩ 無vô 塵trần 等đẳng 故cố 。 譬thí 如như 夢mộng 等đẳng 於ư 夢mộng 中trung 。 離ly 諸chư 外ngoại 塵trần 一nhất 向hướng 唯duy 識thức 。 種chủng 種chủng 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 。 舍xá 林lâm 地địa 山sơn 等đẳng 諸chư 塵trần 如như 實thật 顯hiển 現hiện 此thử 中trung 無vô 一nhất 塵trần 是thị 實thật 有hữu 。 由do 如như 此thử 譬thí 一nhất 切thiết 處xứ 應ưng 知tri 唯duy 有hữu 識thức 。 由do 此thử 等đẳng 言ngôn 應ưng 知tri 幻huyễn 事sự 鹿lộc 渴khát 翳ế 闇ám 等đẳng 譬thí 。 若nhược 覺giác 人nhân 所sở 見kiến 塵trần 一nhất 切thiết 處xứ 唯duy 有hữu 識thức 。 譬thí 如như 夢mộng 塵trần 。 如như 人nhân 夢mộng 覺giác 。 了liễu 別biệt 夢mộng 塵trần 但đãn 唯duy 有hữu 識thức 。 於ư 覺giác 時thời 何hà 故cố 不bất 爾nhĩ 。 不bất 無vô 此thử 義nghĩa 。 若nhược 人nhân 已dĩ 得đắc 真Chân 如Như 智trí 覺giác 不bất 無vô 此thử 覺giác 。 譬thí 如như 人nhân 正chánh 在tại 夢mộng 中trung 未vị 覺giác 此thử 覺giác 不bất 生sanh 。 若nhược 人nhân 已dĩ 覺giác 方phương 有hữu 此thử 覺giác 。 如như 此thử 若nhược 人nhân 未vị 得đắc 。 真Chân 如Như 智trí 覺giác 亦diệc 無vô 此thử 覺giác 。 若nhược 已dĩ 得đắc 真Chân 如Như 智trí 覺giác 必tất 有hữu 此thử 覺giác 。 若nhược 人nhân 未vị 得đắc 。 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 於ư 唯duy 識thức 中trung 云vân 何hà 得đắc 起khởi 比tỉ 智trí 。 由do 聖thánh 教giáo 及cập 真chân 理lý 可khả 得đắc 比tỉ 度độ 。 聖thánh 教giáo 者giả 如như 十Thập 地Địa 經kinh 中trung 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 佛Phật 子tử 。 三tam 界giới 者giả 唯duy 有hữu 識thức 。 又hựu 如như 解giải 節tiết 經kinh 中trung 說thuyết 。 是thị 時thời 彌Di 勒Lặc 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 問vấn 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。

世Thế 尊Tôn 。 此thử 色sắc 相tướng 是thị 定định 。 心tâm 所sở 緣duyên 境cảnh 。 為vi 與dữ 心tâm 異dị 。 與dữ 心tâm 不bất 異dị 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 彌Di 勒Lặc 。 與dữ 心tâm 不bất 異dị 。

何hà 以dĩ 故cố 。 我ngã 說thuyết 唯duy 有hữu 識thức 。 此thử 色sắc 相tướng 境cảnh 界giới 識thức 所sở 顯hiển 現hiện 。 彌Di 勒Lặc 菩Bồ 薩Tát 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 若nhược 定định 境cảnh 界giới 色sắc 相tướng 與dữ 定định 心tâm 不bất 異dị 。 云vân 何hà 此thử 識thức 取thủ 此thử 識thức 為vi 境cảnh 。 佛Phật 世Thế 尊Tôn 言ngôn 。 彌Di 勒Lặc 。 無vô 有hữu 法pháp 能năng 取thủ 餘dư 法pháp 。 雖tuy 不bất 能năng 取thủ 。 此thử 識thức 如như 此thử 變biến 生sanh 顯hiển 現hiện 如như 塵trần 。 譬thí 如như 依y 面diện 見kiến 面diện 。 謂vị 我ngã 見kiến 影ảnh 此thử 影ảnh 顯hiển 現hiện 相tướng 似tự 異dị 面diện 。 定định 心tâm 亦diệc 爾nhĩ 顯hiển 現hiện 似tự 塵trần 。 謂vị 異dị 定định 心tâm 。 由do 此thử 阿a 含hàm 及cập 所sở 成thành 道Đạo 理lý 。 唯duy 識thức 義nghĩa 顯hiển 現hiện 。 云vân 何hà 如như 此thử 。 是thị 時thời 觀quán 行hành 人nhân 心tâm 正chánh 在tại 觀quán 中trung 。 若nhược 見kiến 青thanh 黃hoàng 等đẳng 遍biến 入nhập 色sắc 相tướng 。 即tức 見kiến 自tự 心tâm 不bất 見kiến 餘dư 境cảnh 青thanh 黃hoàng 等đẳng 色sắc 。 由do 此thử 道Đạo 理lý 。 一nhất 切thiết 識thức 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 於ư 唯duy 識thức 應ưng 作tác 如như 此thử 比tỉ 知tri 。 於ư 青thanh 黃hoàng 等đẳng 識thức 非phi 憶ức 持trì 識thức 。 以dĩ 見kiến 境cảnh 在tại 現hiện 前tiền 故cố 。 於ư 聞văn 思tư 兩lưỡng 位vị 憶ức 持trì 意ý 識thức 。 此thử 識thức 緣duyên 過quá 去khứ 境cảnh 。 似tự 過quá 去khứ 境cảnh 起khởi 。 是thị 故cố 得đắc 成thành 唯duy 識thức 義nghĩa 。 由do 此thử 比tỉ 知tri 菩Bồ 薩Tát 若nhược 未vị 得đắc 真Chân 如Như 智trí 覺giác 。 於ư 唯duy 識thức 義nghĩa 得đắc 生sanh 比tỉ 知tri 。 是thị 種chủng 種chủng 識thức 前tiền 已dĩ 說thuyết 。 譬thí 如như 幻huyễn 事sự 夢mộng 等đẳng 。 於ư 中trung 眼nhãn 識thức 等đẳng 識thức 唯duy 識thức 義nghĩa 可khả 成thành 。 眼nhãn 色sắc 等đẳng 識thức 有hữu 色sắc 。 唯duy 識thức 義nghĩa 云vân 何hà 可khả 見kiến 。 此thử 等đẳng 識thức 由do 阿a 含hàm 及cập 道Đạo 理lý 。 如như 前tiền 應ưng 知tri 。 若nhược 色sắc 是thị 識thức 云vân 何hà 顯hiển 現hiện 似tự 色sắc 。 云vân 何hà 相tương 續tục 堅kiên 住trụ 前tiền 後hậu 相tương 似tự 。 由do 顛điên 倒đảo 等đẳng 煩phiền 惱não 依y 止chỉ 故cố 。 若nhược 不bất 爾nhĩ 於ư 非phi 義nghĩa 義nghĩa 顛điên 倒đảo 不bất 得đắc 成thành 。 若nhược 無vô 義nghĩa 顛điên 倒đảo 惑hoặc 障chướng 及cập 智trí 障chướng 二nhị 種chủng 煩phiền 惱não 則tắc 不bất 得đắc 成thành 。 若nhược 無vô 二nhị 障chướng 清thanh 淨tịnh 品phẩm 。 亦diệc 不bất 得đắc 成thành 。 是thị 故cố 諸chư 識thức 如như 此thử 生sanh 起khởi 可khả 信tín 是thị 實thật 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

亂loạn 因nhân 及cập 亂loạn 體thể 。 色sắc 識thức 無vô 色sắc 識thức 。

若nhược 前tiền 識thức 不bất 有hữu 。 後hậu 識thức 不bất 得đắc 生sanh 。

云vân 何hà 身thân 識thức 身thân 者giả 識thức 受thọ 者giả 識thức 應ưng 受thọ 識thức 正chánh 受thọ 識thức 。 於ư 一nhất 切thiết 生sanh 處xứ 。 更cánh 互hỗ 密mật 合hợp 生sanh 。 具cụ 足túc 受thọ 生sanh 所sở 顯hiển 故cố 。 云vân 何hà 世thế 識thức 等đẳng 如như 前tiền 說thuyết 有hữu 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 生sanh 。 無vô 始thỉ 生sanh 死tử 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 絕tuyệt 故cố 。 無vô 量lượng 眾chúng 生sanh 界giới 所sở 攝nhiếp 故cố 。 無vô 量lượng 器khí 世thế 界giới 所sở 攝nhiếp 故cố 。 無vô 量lượng 作tác 事sự 更cánh 互hỗ 顯hiển 示thị 所sở 攝nhiếp 故cố 。 無vô 量lượng 攝nhiếp 及cập 受thọ 用dụng 差sai 別biệt 所sở 攝nhiếp 故cố 。 無vô 量lượng 受thọ 用dụng 愛ái 憎tăng 業nghiệp 果quả 報báo 所sở 攝nhiếp 故cố 。 無vô 量lượng 生sanh 及cập 死tử 證chứng 得đắc 差sai 別biệt 所sở 攝nhiếp 故cố 。 云vân 何hà 正chánh 辨biện 如như 此thử 等đẳng 識thức 令linh 成thành 唯duy 識thức 義nghĩa 。 若nhược 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 相tương/tướng 。 諸chư 識thức 則tắc 成thành 唯duy 識thức 。 唯duy 有hữu 識thức 量lượng 外ngoại 塵trần 無vô 所sở 有hữu 故cố 唯duy 有hữu 二nhị 。 謂vị 相tương 及cập 見kiến 。 識thức 所sở 攝nhiếp 故cố 。 由do 種chủng 種chủng 生sanh 相tương/tướng 所sở 攝nhiếp 故cố 。 此thử 義nghĩa 云vân 何hà 。 此thử 一nhất 切thiết 識thức 無vô 塵trần 故cố 。 成thành 唯duy 識thức 有hữu 相tương/tướng 有hữu 見kiến 。 眼nhãn 等đẳng 諸chư 識thức 以dĩ 色sắc 等đẳng 為vi 相tương/tướng 故cố 。 眼nhãn 等đẳng 諸chư 識thức 以dĩ 諸chư 識thức 為vi 見kiến 故cố 。 意ý 識thức 以dĩ 一nhất 切thiết 眼nhãn 識thức 乃nãi 至chí 法pháp 識thức 為vi 相tương/tướng 故cố 。 意ý 識thức 以dĩ 意ý 識thức 為vi 見kiến 故cố 。 云vân 何hà 如như 此thử 。 意ý 識thức 能năng 分phân 別biệt 故cố 。 似tự 一nhất 切thiết 識thức 塵trần 分phần/phân 生sanh 故cố 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

入nhập 唯duy 量lượng 唯duy 二nhị 。 種chủng 種chủng 觀quán 人nhân 說thuyết 。

通thông 達đạt 唯duy 識thức 時thời 。 及cập 伏phục 離ly 識thức 位vị 。

諸chư 師sư 說thuyết 。 此thử 意ý 識thức 隨tùy 種chủng 種chủng 依y 止chỉ 生sanh 起khởi 得đắc 種chủng 種chủng 名danh 。 譬thí 如như 作tác 意ý 業nghiệp 得đắc 身thân 口khẩu 等đẳng 業nghiệp 名danh 。 此thử 識thức 於ư 一nhất 切thiết 依y 止chỉ 。 生sanh 種chủng 種chủng 相tướng 貌mạo 。 似tự 二nhị 種chủng 法pháp 顯hiển 現hiện 。 一nhất 似tự 塵trần 顯hiển 現hiện 。 二nhị 似tự 分phân 別biệt 顯hiển 現hiện 。 一nhất 切thiết 處xứ 似tự 觸xúc 顯hiển 現hiện 。 若nhược 在tại 有hữu 色sắc 界giới 意ý 識thức 依y 身thân 故cố 生sanh 。 譬thí 如như 有hữu 色sắc 諸chư 根căn 。 依y 止chỉ 身thân 生sanh 。 此thử 中trung 說thuyết 偈kệ 。

遠viễn 行hành 及cập 獨độc 行hành 。 無vô 身thân 住trụ 空không 窟quật 。

調điều 伏phục 難nan 調điều 伏phục 。 則tắc 解giải 脫thoát 魔ma 縛phược 。

如như 經kinh 言ngôn 。 此thử 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 根căn 。 所sở 緣duyên 境cảnh 界giới 。 一nhất 一nhất 境cảnh 界giới 意ý 識thức 能năng 取thủ 。 分phân 別biệt 意ý 識thức 。 為vi 彼bỉ 生sanh 因nhân 。

復phục 有hữu 別biệt 說thuyết 分phân 別biệt 說thuyết 。 十thập 二nhị 入nhập 中trung 。 是thị 六lục 識thức 聚tụ 說thuyết 名danh 意ý 入nhập 。 是thị 處xứ 安an 立lập 本bổn 識thức 為vi 義nghĩa 識thức 此thử 中trung 一nhất 切thiết 識thức 說thuyết 名danh 相tướng 識thức 。 意ý 識thức 及cập 依y 止chỉ 識thức 應ưng 知tri 名danh 見kiến 識thức 。

何hà 以dĩ 故cố 。 此thử 相tương/tướng 識thức 由do 是thị 見kiến 生sanh 因nhân 顯hiển 現hiện 似tự 塵trần 故cố 。 作tác 見kiến 生sanh 依y 止chỉ 事sự 。 如như 此thử 諸chư 識thức 成thành 立lập 唯duy 識thức 。 云vân 何hà 諸chư 塵trần 現hiện 前tiền 顯hiển 現hiện 知tri 其kỳ 非phi 有hữu 。 如như 佛Phật 世Thế 尊Tôn 說thuyết 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 與dữ 四tứ 法pháp 相tướng 應ưng 。 能năng 尋tầm 能năng 入nhập 一nhất 切thiết 識thức 無vô 塵trần 。 何hà 者giả 為vi 四tứ 。 一nhất 知tri 相tương 違vi 識thức 相tương/tướng 。 譬thí 如như 餓ngạ 鬼quỷ 。 畜súc 生sanh 人nhân 天thiên 於ư 同đồng 境cảnh 界giới 。 由do 見kiến 識thức 有hữu 異dị 。 二nhị 由do 見kiến 無vô 境cảnh 界giới 識thức 。 譬thí 如như 於ư 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 夢mộng 影ảnh 塵trần 中trung 。 三tam 由do 知tri 離ly 功công 用dụng 無vô 顛điên 倒đảo 應ưng 成thành 。 譬thí 如như 實thật 有hữu 塵trần 中trung 緣duyên 塵trần 起khởi 識thức 。 不bất 成thành 顛điên 倒đảo 不bất 由do 功công 用dụng 。 如như 實thật 知tri 故cố 。 四tứ 由do 知tri 義nghĩa 隨tùy 順thuận 三tam 慧tuệ 。 云vân 何hà 如như 此thử 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 。 入nhập 觀quán 得đắc 心tâm 自tự 在tại 。 由do 願nguyện 樂nhạo 自tự 在tại 故cố 。 如như 願nguyện 樂nhạo 塵trần 種chủng 種chủng 顯hiển 現hiện 故cố 。 若nhược 觀quán 行hành 人nhân 。 已dĩ 得đắc 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 修tu 法pháp 觀quán 加gia 行hành 。 隨tùy 唯duy 思tư 惟duy 義nghĩa 顯hiển 現hiện 故cố 。 若nhược 人nhân 得đắc 無vô 分phân 別biệt 。 智trí 未vị 出xuất 無vô 分phân 別biệt 觀quán 。 一nhất 切thiết 塵trần 不bất 顯hiển 現hiện 故cố 。 由do 境cảnh 界giới 等đẳng 義nghĩa 隨tùy 順thuận 三tam 慧tuệ 。 由do 前tiền 引dẫn 證chứng 成thành 就tựu 唯duy 識thức 義nghĩa 故cố 。 知tri 唯duy 識thức 無vô 塵trần 。 此thử 中trung 有hữu 六lục 偈kệ 重trọng/trùng 顯hiển 前tiền 義nghĩa 。 此thử 偈kệ 後hậu 依y 智trí 學học 中trung 。 當đương 廣quảng 分phân 別biệt 說thuyết 。 謂vị 餓ngạ 鬼quỷ 畜súc 生sanh 人nhân 。 如như 是thị 等đẳng 。

攝Nhiếp 大Đại 乘Thừa 論Luận 卷quyển 上thượng