一Nhất 乘Thừa 決Quyết 疑Nghi 論Luận

清Thanh 彭 際Tế 清Thanh 述Thuật

一Nhất 乘Thừa 決quyết 疑nghi 論luận

知tri 歸quy 學học 人nhân 。 彭# 際tế 清thanh 。 述thuật 。

予# 初sơ 習tập 儒nho 書thư 。 執chấp 泥nê 文văn 字tự 。 效hiệu 昌xương 黎lê 韓# 氏thị 語ngữ 。 妄vọng 著trước 論luận 排bài 佛Phật 。 然nhiên 實thật 未vị 知tri 佛Phật 之chi 為vi 佛Phật 。 果quả 何hà 如như 者giả 也dã 。 已dĩ 而nhi 究cứu 生sanh 死tử 之chi 說thuyết 。 瞿cù 然nhiên 有hữu 省tỉnh 。 始thỉ 知tri 回hồi 向hướng 心tâm 地địa 。 從tùng 宋tống 明minh 諸chư 先tiên 輩bối 論luận 學học 書thư 。 窺khuy 尋tầm 端đoan 緒tự 。 稍sảo 稍sảo 識thức 孔khổng 顏nhan 學học 脈mạch 。 而nhi 于vu 明minh 道đạo 象tượng 山sơn 陽dương 明minh 梁lương 谿khê 四tứ 先tiên 生sanh 。 尤vưu 服phục 膺ưng 弗phất 失thất 。 以dĩ 四tứ 先tiên 生sanh 深thâm 造tạo 之chi 旨chỉ 。 證chứng 之chi 佛Phật 氏thị 。 往vãng 往vãng 而nhi 合hợp 。 然nhiên 四tứ 先tiên 生sanh 中trung 。 獨độc 陽dương 明minh 王vương 氏thị 無vô 顯hiển 然nhiên 排bài 佛Phật 語ngữ 。 而nhi 明minh 道đạo 象tượng 山sơn 梁lương 谿khê 所sở 論luận 著trước 。 入nhập 主chủ 出xuất 奴nô 。

時thời 或hoặc 不bất 免miễn 。 豈khởi 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 其kỳ 為vi 道đạo 固cố 不bất 可khả 得đắc 而nhi 同đồng 與dữ 。 抑ức 法pháp 海hải 無vô 邊biên 。 罕# 能năng 盡tận 其kỳ 原nguyên 底để 與dữ 。 予# 畜súc 疑nghi 久cửu 之chi 。 累lũy/lụy/luy 數số 年niên 而nhi 後hậu 決quyết 。 蓮liên 華hoa 經Kinh 云vân 。 十thập 方phương 佛Phật 土độ 中trung 。 唯duy 有hữu 一Nhất 乘Thừa 法Pháp 。 無vô 二nhị 亦diệc 無vô 三tam 。 除trừ 佛Phật 方phương 便tiện 說thuyết 。 但đãn 以dĩ 假giả 名danh 字tự 。 引dẫn 道đạo 于vu 眾chúng 生sanh 。 予# 讀đọc 孔khổng 氏thị 書thư 。 得đắc 其kỳ 密mật 意ý 。 以dĩ 易dị 繫hệ 無vô 方phương 中trung 庸dong 無vô 倚ỷ 之chi 旨chỉ 。 游du 于vu 華hoa 嚴nghiêm 藏tạng 海hải 。 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 圓viên 融dung 無vô 礙ngại 。 始thỉ 知tri 此thử 土thổ/độ 聖thánh 人nhân 。 多đa 是thị 大đại 權quyền 菩Bồ 薩Tát 。 方phương 便tiện 示thị 現hiện 。 乃nãi 以dĩ 名danh 字tự 不bất 同đồng 。 橫hoạnh 生sanh 異dị 見kiến 。 鬬đấu 爭tranh 無vô 已dĩ 。 不bất 亦diệc 大đại 可khả 悲bi 乎hồ 。 既ký 自tự 信tín 于vu 中trung 。 又hựu 懼cụ 天thiên 下hạ 萬vạn 世thế 之chi 疑nghi 。 不bất 能năng 直trực 決quyết 也dã 。 因nhân 疏sớ/sơ 暢sướng 其kỳ 說thuyết 。 以dĩ 解giải 諸chư 儒nho 之chi 惑hoặc 。 以dĩ 究cứu 竟cánh 一Nhất 乘Thừa 之chi 旨chỉ 。 自tự 四tứ 先tiên 生sanh 外ngoại 。 有hữu 顯hiển 然nhiên 排bài 佛Phật 者giả 。 并tinh 附phụ 論luận 之chi 。

程# 子tử 曰viết 。 佛Phật 學học 只chỉ 是thị 以dĩ 生sanh 死tử 恐khủng 動động 人nhân 。 聖thánh 賢hiền 以dĩ 生sanh 死tử 為vi 本bổn 分phần/phân 事sự 。 無vô 可khả 懼cụ 。 故cố 不bất 論luận 生sanh 死tử 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 朝triêu 聞văn 道đạo 。 夕tịch 死tử 可khả 矣hĩ 。 然nhiên 則tắc 未vị 聞văn 道đạo 而nhi 死tử 。 其kỳ 可khả 不bất 謂vị 之chi 虗hư 生sanh 乎hồ 。 夫phu 虗hư 生sanh 者giả 。 聖thánh 人nhân 之chi 所sở 甚thậm 懼cụ 也dã 。 是thị 故cố 。 學học 易dị 而nhi 假giả 年niên 。 發phát 憤phẫn 而nhi 忘vong 老lão 。 其kỳ 為vi 性tánh 命mạng 之chi 憂ưu 。 豈khởi 不bất 大đại 哉tai 。 佛Phật 言ngôn 生sanh 死tử 事sự 大đại 。 正chánh 欲dục 策sách 人nhân 聞văn 道đạo 耳nhĩ 。 何hà 嘗thường 怖bố 死tử 哉tai 。 故cố 曰viết 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 名danh 一nhất 往vãng 來lai 。 而nhi 實thật 無vô 往vãng 來lai 。 只chỉ 作tác 尋tầm 常thường 本bổn 分phần/phân 事sự 說thuyết 也dã 。

程# 子tử 曰viết 。 傳truyền 燈đăng 錄lục 諸chư 人nhân 如như 有hữu 達đạt 者giả 。 臨lâm 死tử 時thời 決quyết 定định 當đương 尋tầm 一nhất 尺xích 布bố 裹khỏa 頭đầu 而nhi 死tử 。 必tất 不bất 肯khẳng 削tước 髮phát 胡hồ 服phục 而nhi 終chung 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 法pháp 法pháp 不bất 相tương 知tri 。 法pháp 法pháp 不bất 相tương 到đáo 。 法pháp 法pháp 空không 寂tịch 。 法pháp 法pháp 平bình 等đẳng 。 如như 以dĩ 一nhất 尺xích 布bố 為vi 實thật 法pháp 。 則tắc 世thế 間gian 以dĩ 尺xích 布bố 裹khỏa 頭đầu 而nhi 死tử 者giả 。 其kỳ 皆giai 得đắc 謂vị 之chi 聞văn 道đạo 邪tà 。 古cổ 之chi 人nhân 固cố 有hữu 斷đoạn 髮phát 文văn 身thân 而nhi 稱xưng 中trung 權quyền 者giả 。 又hựu 何hà 說thuyết 也dã 。 不bất 知tri 實thật 際tế 理lý 地địa 。 不bất 受thọ 一nhất 塵trần 。 四tứ 大đại 本bổn 空không 。 尺xích 布bố 何hà 有hữu 。 若nhược 論luận 佛Phật 事sự 門môn 中trung 。 竿can/cán 木mộc 隨tùy 身thân 。 逢phùng 場tràng 作tác 戲hí 。 其kỳ 為vi 尺xích 布bố 也dã 。 多đa 矣hĩ 。 即tức 安an 得đắc 以dĩ 我ngã 之chi 所sở 餘dư 。 傲ngạo 彼bỉ 之chi 不bất 足túc 也dã 。

程# 子tử 曰viết 。 佛Phật 氏thị 之chi 術thuật 。 其kỳ 為vi 忠trung 孝hiếu 仁nhân 義nghĩa 。 皆giai 以dĩ 為vi 不bất 得đắc 已dĩ 。 直trực 欲dục 和hòa 者giả 些# 秉bỉnh 彝# 都đô 消tiêu 殺sát 得đắc 盡tận 。 然nhiên 後hậu 可khả 以dĩ 為vi 道đạo 。 然nhiên 而nhi 畢tất 竟cánh 消tiêu 殺sát 不bất 得đắc 。 如như 人nhân 之chi 有hữu 耳nhĩ 目mục 口khẩu 鼻tị 。 則tắc 須tu 有hữu 此thử 識thức 。 人nhân 之chi 有hữu 喜hỷ 怒nộ 哀ai 樂nhạo/nhạc/lạc 。 亦diệc 其kỳ 性tánh 之chi 自tự 然nhiên 。 今kim 必tất 盡tận 絕tuyệt 為vi 得đắc 天thiên 真chân 。 是thị 喪táng 天thiên 真chân 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 此thử 殆đãi 非phi 佛Phật 氏thị 之chi 言ngôn 也dã 。 佛Phật 言ngôn 以dĩ 無vô 我ngã 無vô 人nhân 。 無vô 眾chúng 生sanh 無vô 壽thọ 者giả 。 修tu 一nhất 切thiết 善thiện 法Pháp 。 即tức 得đắc 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。 清thanh 淨tịnh 海hải 中trung 。 本bổn 無vô 一nhất 法pháp 。 而nhi 不bất 舍xá 一nhất 法pháp 。 忠trung 孝hiếu 仁nhân 義nghĩa 。 感cảm 而nhi 遂toại 通thông 。 如như 谷cốc 響hưởng 應ứng 聲thanh 。 來lai 無vô 所sở 從tùng 。 去khứ 無vô 所sở 至chí 。 又hựu 孰thục 為vi 不bất 得đắc 已dĩ 哉tai 。 必tất 以dĩ 消tiêu 殺sát 秉bỉnh 彚# 為vi 佛Phật 罪tội 。 則tắc 未vị 知tri 夫phu 世thế 之chi 能năng 報báo 親thân 恩ân 者giả 。 固cố 未vị 有hữu 如như 佛Phật 者giả 也dã 。 天thiên 佛Phật 者giả 非phi 他tha 。 覺giác 圓viên 滿mãn 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 覺giác 圓viên 滿mãn 故cố 。 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 之chi 類loại 。 若nhược 胎thai 生sanh 。 若nhược 卵noãn 生sanh 。 若nhược 溼thấp 生sanh 。 若nhược 化hóa 生sanh 。 若nhược 有hữu 色sắc 。 若nhược 無vô 色sắc 。 若nhược 有hữu 想tưởng 。 若nhược 無vô 想tưởng 。 若nhược 非phi 有hữu 想tưởng 。 若nhược 非phi 無vô 想tưởng 。 我ngã 皆giai 令linh 入nhập 。 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 而nhi 滅diệt 度độ 之chi 。 如như 是thị 滅diệt 度độ 。 無vô 量lượng 無vô 數số 。 無vô 邊biên 眾chúng 生sanh 。 實thật 無vô 眾chúng 生sanh 。 得đắc 滅diệt 度độ 者giả 。 是thị 之chi 謂vị 窮cùng 盡tận 生sanh 之chi 流lưu 。 窮cùng 盡tận 生sanh 之chi 流lưu 者giả 。 舉cử 十thập 方phương 世thế 界giới 。 之chi 為vi 人nhân 子tử 者giả 而nhi 胥# 覺giác 之chi 矣hĩ 。 是thị 之chi 謂vị 究cứu 竟cánh 生sanh 之chi 原nguyên 。 究cứu 竟cánh 生sanh 之chi 原nguyên 者giả 。 舉cử 十thập 方phương 世thế 界giới 。 之chi 為vi 人nhân 父phụ 為vi 人nhân 母mẫu 者giả 而nhi 胥# 覺giác 之chi 矣hĩ 。 孝hiếu 莫mạc 大đại 焉yên 。 慈từ 莫mạc 加gia 焉yên 。 姑cô 以dĩ 其kỳ 跡tích 言ngôn 之chi 。 淨tịnh 飯phạn 王vương 之chi 生sanh 也dã 。 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 其kỳ 歾# 也dã 。 生sanh 淨Tịnh 居Cư 天Thiên 。 而nhi 摩ma 邪tà 夫phu 人nhân 亦diệc 且thả 升thăng 天thiên 宮cung 。 坐tọa 道Đạo 場Tràng 。 為vì 善Thiện 財Tài 童Đồng 子Tử 。 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 大đại 願nguyện 。 智trí 幻huyễn 解giải 脫thoát 門môn 。 使sử 佛Phật 不bất 離ly 王vương 宮cung 。 正chánh 位vị 金kim 輪luân 。 其kỳ 榮vinh 施thí 所sở 生sanh 。 亦diệc 不bất 過quá 受thọ 宗tông 廟miếu 之chi 享hưởng 。 保bảo 子tử 孫tôn 之chi 祚tộ 而nhi 已dĩ 。 其kỳ 遂toại 能năng 斷đoạn 生sanh 死tử 苦khổ 輪luân 乎hồ 哉tai 。 耳nhĩ 目mục 口khẩu 舌thiệt 之chi 欲dục 。 喜hỷ 怒nộ 哀ai 樂nhạo/nhạc/lạc 之chi 情tình 。 苟cẩu 逐trục 于vu 物vật 。 皆giai 私tư 意ý 也dã 。 絕tuyệt 之chi 可khả 也dã 。 不bất 斷đoạn 婬dâm 怒nộ 癡si 。 亦diệc 不bất 與dữ 俱câu 。 絕tuyệt 無vô 所sở 絕tuyệt 。 是thị 名danh 如Như 來Lai 。 隨tùy 順thuận 覺giác 性tánh 。 其kỳ 得đắc 為vi 喪táng 天thiên 真chân 乎hồ 。 是thị 故cố 。 聖thánh 之chi 為vi 聖thánh 。 在tại 于vu 意ý 必tất 固cố 我ngã 既ký 亡vong 之chi 後hậu 。 復phục 于vu 喜hỷ 怒nộ 哀ai 樂nhạo/nhạc/lạc 未vị 發phát 之chi 先tiên 。 亦diệc 若nhược 是thị 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。

程# 子tử 曰viết 。 今kim 語ngữ 道đạo 。 則tắc 須tu 待đãi 要yếu 寂tịch 滅diệt 湛trạm 靜tĩnh 。 形hình 如như 槁cảo 木mộc 。 心tâm 如như 死tử 灰hôi 。 所sở 貴quý 乎hồ 智trí 周chu 天thiên 地địa 萬vạn 物vật 而nhi 不bất 遺di 。 又hựu 幾kỷ 時thời 要yếu 如như 死tử 灰hôi 。 所sở 貴quý 動động 容dung 周chu 旋toàn 中trung 禮lễ 。 又hựu 幾kỷ 時thời 要yếu 如như 槁cảo 木mộc 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 吾ngô 讀đọc 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。

時thời 識thức 得đắc 此thử 意ý 。 曹tào 谿khê 亦diệc 云vân 。 第đệ 一nhất 莫mạc 著trước 空không 。

程# 子tử 曰viết 。 佛Phật 以dĩ 所sở 賤tiện 輕khinh 施thí 于vu 人nhân 。 自tự 己kỷ 不bất 為vi 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 夫phu 婦phụ 之chi 道đạo 而nhi 容dung 人nhân 為vi 之chi 。 若nhược 以dĩ 率suất 人nhân 。 是thị 絕tuyệt 類loại 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 有hữu 漏lậu 國quốc 土độ 。 妄vọng 想tưởng 所sở 成thành 。 聖thánh 人nhân 因nhân 幻huyễn 起khởi 幻huyễn 。 即tức 幻huyễn 歸quy 真chân 。 物vật 各các 付phó 物vật 。 原nguyên 自tự 一nhất [糸*系]# 不bất 挂quải 。 一nhất 毫hào 不bất 著trước 。 堯# 舜thuấn 事sự 業nghiệp 。 如như 太thái 山sơn 上thượng 一nhất 點điểm 浮phù 雲vân 過quá 目mục 。 程# 子tử 亦diệc 言ngôn 之chi 矣hĩ 。 佛Phật 方phương 欲dục 普phổ 度độ 四tứ 生sanh 。 入nhập 無Vô 餘Dư 涅Niết 槃Bàn 。 又hựu 何hà 嘗thường 以dĩ 所sở 賤tiện 施thí 人nhân 。 使sử 人nhân 盡tận 從tùng 佛Phật 教giáo 。 同đồng 入nhập 泥Nê 洹Hoàn 。 不bất 難nan 轉chuyển 五ngũ 濁trược 。 成thành 淨tịnh 土độ 。 是thị 則tắc 九cửu 品phẩm 蓮liên 臺đài 。 不bất 離ly 當đương 處xứ 。 永vĩnh 辭từ 胎thai 獄ngục 。 成thành 就tựu 莊trang 嚴nghiêm 。 何hà 憂ưu 絕tuyệt 類loại 邪tà 。 如như 謂vị 胎thai 生sanh 是thị 實thật 化hóa 生sanh 為vi 妄vọng 。 不bất 知tri 混hỗn 沌# 初sơ 開khai 。 始thỉ 生sanh 之chi 人nhân 。 何hà 胎thai 所sở 出xuất 。 蝨sắt 生sanh 于vu 肌cơ 。 螢huỳnh 生sanh 于vu 草thảo 。 濁trược 者giả 既ký 爾nhĩ 。 淨tịnh 亦diệc 宜nghi 然nhiên 。 微vi 者giả 既ký 爾nhĩ 。 巨cự 亦diệc 宜nghi 然nhiên 。

程# 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 只chỉ 到đáo 止chỉ 處xứ 。 無vô 用dụng 處xứ 。 無vô 禮lễ 義nghĩa 。 又hựu 曰viết 。 釋Thích 氏thị 子tử 敬kính 以dĩ 直trực 內nội 則tắc 有hữu 之chi 。 義nghĩa 以dĩ 方phương 外ngoại 則tắc 。 未vị 之chi 有hữu 也dã 。 故cố 滯trệ 固cố 者giả 入nhập 于vu 枯khô 槁cảo 。 疏sớ/sơ 通thông 者giả 歸quy 于vu 放phóng 肆tứ 。 此thử 佛Phật 之chi 教giáo 所sở 以dĩ 為vi 隘ải 也dã 。 又hựu 曰viết 釋Thích 氏thị 說thuyết 道Đạo 。 譬thí 如như 以dĩ 管quản 窺khuy 天thiên 。 只chỉ 務vụ 直trực 上thượng 去khứ 。 唯duy 見kiến 一nhất 偏thiên 。 不bất 見kiến 四tứ 旁bàng 。 故cố 不bất 能năng 處xứ 事sự 。 又hựu 曰viết 。 釋Thích 氏thị 唯duy 務vụ 上thượng 達đạt 而nhi 無vô 下hạ 學học 。 然nhiên 則tắc 其kỳ 上thượng 達đạt 處xứ 豈khởi 有hữu 是thị 也dã 。 孟# 子tử 曰viết 。 盡tận 其kỳ 心tâm 者giả 。 知tri 其kỳ 性tánh 也dã 。 彼bỉ 所sở 謂vị 識thức 心tâm 見kiến 性tánh 是thị 也dã 。 若nhược 存tồn 心tâm 養dưỡng 性tánh 則tắc 無vô 之chi 矣hĩ 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 程# 子tử 此thử 語ngữ 。 以dĩ 譏cơ 定định 性tánh 聲Thanh 聞Văn 。 及cập 豁hoát 達đạt 狂cuồng 禪thiền 。 則tắc 諾nặc 。 真chân 見kiến 心tâm 者giả 。 體thể 用dụng 一nhất 如như 。 渾hồn 無vô 內nội 外ngoại 。 有hữu 內nội 有hữu 外ngoại 。 則tắc 有hữu 所sở 住trụ 矣hĩ 。 無vô 所sở 住trụ 而nhi 生sanh 其kỳ 心tâm 。 故cố 寂tịch 而nhi 常thường 照chiếu 。 用dụng 而nhi 常thường 寂tịch 。 初sơ 未vị 嘗thường 專chuyên 內nội 而nhi 遺di 外ngoại 也dã 。 嚴nghiêm 淨tịnh 毗Tỳ 尼Ni 。 勤cần 行hành 六Lục 度Độ 。 不bất 盡tận 有hữu 為vi 。 不bất 住trụ 無vô 為vi 。 初sơ 未vị 嘗thường 語ngữ 上thượng 而nhi 遺di 下hạ 也dã 。 達đạt 磨ma 西tây 來lai 。 九cửu 年niên 面diện 壁bích 。 趙triệu 州châu 除trừ 二nhị 時thời 粥chúc 飯phạn 外ngoại 。 無vô 雜tạp 用dụng 心tâm 。 長trưởng 養dưỡng 護hộ 持trì 。 其kỳ 勤cần 若nhược 此thử 。 謂vị 一nhất 知tri 而nhi 遂toại 己kỷ 乎hồ 。 佛Phật 為vi 二Nhị 乘Thừa 弟đệ 子tử 說thuyết 沙Sa 彌Di 戒giới 比Bỉ 丘Khâu 戒giới 。 為vi 在tại 家gia 二nhị 眾chúng 說thuyết 五Ngũ 戒Giới 。 八Bát 關Quan 齋Trai 戒giới 。 為vi 大Đại 乘Thừa 弟đệ 子tử 。 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 戒giới 。 或hoặc 寬khoan 或hoặc 嚴nghiêm 。 或hoặc 詳tường 或hoặc 略lược 。 大đại 要yếu 使sử 人nhân 因nhân 其kỳ 所sở 居cư 之chi 位vị 。 曲khúc 為vi 之chi 防phòng 。 止chỉ 惡ác 而nhi 進tiến 善thiện 。 識thức 心tâm 達đạt 本bổn 。 解giải 無vô 為vi 法Pháp 。 只chỉ 務vụ 直trực 上thượng 。 豈khởi 不bất 信tín 然nhiên 。 然nhiên 亦diệc 何hà 偏thiên 之chi 有hữu 。 乃nãi 其kỳ 示thị 現hiện 入nhập 山sơn 。 示thị 行hành 苦khổ 行hạnh 。 既ký 成thành 道Đạo 已dĩ 。 偕giai 諸chư 梵Phạm 侶lữ 。 蘭lan 若nhã 安an 居cư 。 遠viễn 離ly 喧huyên 憒hội 。 誠thành 以dĩ 大đại 火hỏa 宅trạch 中trung 。 五ngũ 欲dục 所sở 纏triền 。 八bát 風phong 所sở 鼓cổ 。 種chủng 種chủng 退thoái 緣duyên 。 無vô 時thời 暫tạm 息tức 。 一nhất 入nhập 此thử 門môn 。 絕tuyệt 無vô 罣quái 礙ngại 。 聞văn 法Pháp 得đắc 果Quả 。 直trực 至chí 泥Nê 洹Hoàn 。 是thị 為vi 入nhập 道đạo 。 最tối 勝thắng 方phương 便tiện 。 故cố 曰viết 百bách 工công 居cư 肆tứ 。 以dĩ 成thành 其kỳ 事sự 。 君quân 子tử 學học 以dĩ 致trí 其kỳ 道đạo 。 其kỳ 不bất 以dĩ 此thử 哉tai 。 至chí 教giáo 相tương/tướng 所sở 垂thùy 。 又hựu 往vãng 往vãng 與dữ 儒nho 言ngôn 相tương/tướng 表biểu 裏lý 。 梵Phạm 網võng 經kinh 言ngôn 。 孝hiếu 名danh 為vi 戒giới 。 修tu 淨tịnh 業nghiệp 者giả 。 以dĩ 孝hiếu 養dưỡng 父phụ 母mẫu 。 為vi 第đệ 一nhất 福phước 田điền 。 而nhi 以dĩ 臣thần 欺khi 君quân 子tử 欺khi 父phụ 為vi 大đại 惡ác 。 其kỳ 他tha 概khái 可khả 推thôi 矣hĩ 。 或hoặc 謂vị 由do 佛Phật 之chi 說thuyết 。 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 則tắc 忠trung 孝hiếu 皆giai 為vi 贅# 設thiết 。 不bất 知tri 夫phu 忠trung 孝hiếu 者giả 吾ngô 固cố 有hữu 之chi 心tâm 。 非phi 作tác 而nhi 致trí 之chi 也dã 。 解giải 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 無vô 以dĩ 後hậu 起khởi 者giả 汩# 之chi 。 則tắc 忠trung 孝hiếu 亦diệc 行hành 所sở 無vô 事sự 而nhi 已dĩ 。 而nhi 又hựu 何hà 贅# 焉yên 。 如như 不bất 解giải 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 則tắc 忠trung 孝hiếu 翻phiên 成thành 繫hệ 縛phược 。 何hà 則tắc 。 殉# 于vu 名danh 。 激kích 于vu 氣khí 。 牽khiên 于vu 情tình 。 與dữ 清thanh 淨tịnh 心tâm 不bất 相tương 應ứng 故cố 。 然nhiên 則tắc 由do 佛Phật 之chi 道đạo 。 師sư 其kỳ 心tâm 。 勿vật 泥nê 其kỳ 跡tích 。 豈khởi 獨độc 不bất 戾lệ 乎hồ 名danh 教giáo 。 抑ức 深thâm 有hữu 助trợ 焉yên 。 異dị 同đồng 之chi 論luận 。 不bất 可khả 已dĩ 乎hồ 。

程# 子tử 論luận 地địa 獄ngục 曰viết 。 至chí 誠thành 貫quán 天thiên 地địa 。 人nhân 尚thượng 有hữu 不bất 化hóa 。 焉yên 有hữu 立lập 偽ngụy 教giáo 而nhi 人nhân 可khả 化hóa 乎hồ 。 又hựu 曰viết 。 釋Thích 氏thị 之chi 說thuyết 。 其kỳ 歸quy 欺khi 詐trá 。 始thỉ 以dĩ 世thế 界giới 為vi 幻huyễn 妄vọng 。 而nhi 謂vị 有hữu 天thiên 宮cung 。 後hậu 亦diệc 以dĩ 天thiên 為vi 妄vọng 。 卒thốt 歸quy 之chi 無vô 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 以dĩ 地địa 獄ngục 天thiên 宮cung 。 為vi 偽ngụy 教giáo 者giả 。 將tương 謂vị 六lục 經kinh 所sở 弗phất 道đạo 邪tà 。 夫phu 六lục 經kinh 之chi 嚴nghiêm 鬼quỷ 神thần 。 炳bỉnh 如như 矣hĩ 。 有hữu 情tình 焉yên 。 有hữu 狀trạng 焉yên 。 有hữu 言ngôn 語ngữ 詔chiếu 告cáo 焉yên 。 皇hoàng 矣hĩ 上thượng 帝đế 。 臨lâm 下hạ 有hữu 赫hách 。 其kỳ 于vu 人nhân 也dã 。 或hoặc 命mạng 之chi 。 或hoặc 顧cố 之chi 。 或hoặc 憎tăng 且thả 怒nộ 之chi 。 福phước 極cực 之chi 數số 。 有hữu 主chủ 之chi 者giả 矣hĩ 。 紫tử 微vi 帝đế 庭đình 。 太thái 乙ất 所sở 部bộ 。 懸huyền 象tượng 著trước 明minh 。 昭chiêu 昭chiêu 在tại 上thượng 矣hĩ 。 非phi 天thiên 宮cung 之chi 證chứng 邪tà 。 文văn 王vương 陟trắc 降giáng/hàng 。 在tại 帝đế 左tả 右hữu 。 其kỳ 生sanh 天thiên 之chi 謂vị 矣hĩ 。 周chu 公công 請thỉnh 代đại 武võ 王vương 曰viết 。 予# 仁nhân 若nhược 考khảo 。 能năng 多đa 才tài 多đa 藝nghệ 。 能năng 事sự 鬼quỷ 神thần 。 使sử 死tử 而nhi 無vô 知tri 。 公công 之chi 言ngôn 其kỳ 欺khi 誕đản 矣hĩ 乎hồ 。 至chí 如như 鯀# 之chi 為vi 熊hùng 。 彭# 生sanh 之chi 為vi 豕thỉ 。 伯bá 有hữu 渾hồn 良lương 父phụ 之chi 為vi 厲lệ 。 緣duyên 業nghiệp 所sở 感cảm 。 因nhân 果quả 無vô 差sai 。 是thị 決quyết 不bất 可khả 得đắc 而nhi 泯mẫn 滅diệt 者giả 也dã 。 于vu 地địa 獄ngục 又hựu 何hà 疑nghi 焉yên 。 夫phu 三tam 界giới 辠# 福phước 。 都đô 由do 心tâm 造tạo 。 如như 鏡kính 取thủ 影ảnh 。 妍nghiên 醜xú 在tại 人nhân 。 鏡kính 體thể 本bổn 虗hư 。 影ảnh 何hà 可khả 得đắc 。 楞lăng 嚴nghiêm 經kinh 明minh 七thất 趣thú 輪luân 轉chuyển 。 妄vọng 想tưởng 受thọ 生sanh 。 妄vọng 想tưởng 隨tùy 業nghiệp 。 于vu 妙diệu 圓viên 明minh 。 無vô 作tác 本bổn 心tâm 。 都đô 無vô 所sở 著trước 。 是thị 故cố 。 了liễu 心tâm 則tắc 即tức 幻huyễn 恆hằng 真chân 。 迷mê 本bổn 則tắc 全toàn 真chân 是thị 幻huyễn 。 佛Phật 說thuyết 是thị 有hữu 。 有hữu 本bổn 不bất 有hữu 。 佛Phật 說thuyết 是thị 無vô 。 無vô 即tức 非phi 無vô 。 坐tọa 斷đoạn 有hữu 無vô 。 方phương 明minh 中trung 道đạo 。 豈khởi 邊biên 見kiến 之chi 所sở 能năng 測trắc 乎hồ 。

伊y 川xuyên 程# 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 要yếu 屏bính 事sự 。 不bất 問vấn 者giả 事sự 合hợp 有hữu 邪tà 。 合hợp 無vô 邪tà 。 若nhược 是thị 合hợp 有hữu 。 又hựu 安an 可khả 屏bính 。 若nhược 是thị 合hợp 無vô 。 自tự 然nhiên 無vô 了liễu 。 更cánh 屏bính 什thập 麼ma 。 又hựu 曰viết 。 學học 佛Phật 者giả 都đô 要yếu 忘vong 是thị 非phi 。 是thị 非phi 安an 可khả 忘vong 得đắc 。 自tự 有hữu 許hứa 多đa 道Đạo 理lý 。 何hà 事sự 忘vong 為vi 。 人nhân 只chỉ 為vì 物vật 所sở 役dịch 。 便tiện 苦khổ 事sự 多đa 。 若nhược 物vật 各các 付phó 物vật 。 便tiện 役dịch 物vật 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 屏bính 事sự 之chi 說thuyết 。 蓋cái 為vi 初sơ 機cơ 學học 人nhân 。 未vị 獲hoạch 本bổn 明minh 。 多đa 諸chư 障chướng 礙ngại 。 故cố 令linh 暫tạm 息tức 塵trần 勞lao 。 回hồi 光quang 自tự 照chiếu 。 所sở 謂vị 制chế 心tâm 一nhất 處xứ 。 無vô 事sự 不bất 辦biện 。 是thị 為vi 入nhập 道đạo 方phương 便tiện 。 而nhi 非phi 究cứu 竟cánh 地địa 也dã 。 程# 子tử 亦diệc 嘗thường 教giáo 人nhân 靜tĩnh 坐tọa 矣hĩ 。 不bất 有hữu 類loại 于vu 屏bính 事sự 者giả 邪tà 。 若nhược 真chân 見kiến 心tâm 者giả 不bất 如như 此thử 。 舍Xá 利Lợi 弗Phất 宴yến 坐tọa 林lâm 中trung 。 維duy 摩ma 詰cật 語ngữ 之chi 言ngôn 。 夫phu 宴yến 坐tọa 者giả 。 不bất 于vu 三tam 界giới 現hiện 身thân 意ý 。 是thị 為vi 宴yến 坐tọa 。 不bất 起khởi 滅diệt 定định 。 而nhi 現hiện 諸chư 威uy 儀nghi 。 是thị 為vi 宴yến 坐tọa 。 不bất 舍xá 道Đạo 法Pháp 而nhi 現hiện 凡phàm 夫phu 事sự 。 是thị 為vi 宴yến 坐tọa 。 心tâm 不bất 住trụ 內nội 。 亦diệc 不bất 在tại 外ngoại 。 是thị 為vi 宴yến 坐tọa 。 于vu 諸chư 見kiến 不bất 動động 。 而nhi 修tu 行hành 三Tam 十Thập 七Thất 品Phẩm 。 是thị 為vi 宴yến 坐tọa 。 不bất 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 而nhi 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 是thị 為vi 宴yến 坐tọa 。 若nhược 能năng 如như 是thị 坐tọa 者giả 。 佛Phật 所sở 印ấn 可khả 。 大đại 鑒giám 亦diệc 言ngôn 。 若nhược 欲dục 成thành 就tựu 種chủng 智trí 。 須tu 達đạt 一Nhất 相Tướng 三Tam 昧Muội 。 一Nhất 行Hành 三Tam 昧Muội 。 于vu 一nhất 切thiết 處xứ 。 而nhi 不bất 住trụ 相tướng 。 于vu 彼bỉ 相tương/tướng 中trung 。 不bất 生sanh 憎tăng 愛ái 。 亦diệc 無vô 取thủ 舍xá 。 不bất 念niệm 利lợi 益ích 。 成thành 壞hoại 等đẳng 事sự 。 安an 閒nhàn 恬điềm 靜tĩnh 。 虗hư 融dung 憺đam 怕phạ 。 此thử 名danh 一Nhất 相Tướng 三Tam 昧Muội 。 若nhược 于vu 一nhất 切thiết 處xứ 。 行hành 住trụ 坐tọa 臥ngọa 。 純thuần 一nhất 直trực 心tâm 。 不bất 動động 道Đạo 場Tràng 。 真chân 成thành 淨tịnh 土độ 。 是thị 名danh 一Nhất 行Hành 三Tam 昧Muội 。 具cụ 二nhị 三tam 昧muội 。

復phục 有hữu 何hà 事sự 而nhi 可khả 屏bính 邪tà 。 至chí 如như 一nhất 切thiết 是thị 非phi 。 當đương 體thể 空không 寂tịch 。 忘vong 則tắc 成thành 頑ngoan 。 執chấp 亦diệc 是thị 病bệnh 。 唯duy 一nhất 直trực 心tâm 。 圓viên 融dung 法Pháp 界Giới 。 不bất 起khởi 分phân 別biệt 。 成thành 就tựu 莊trang 嚴nghiêm 。 物vật 各các 付phó 物vật 。 其kỳ 在tại 斯tư 乎hồ 。 詩thi 云vân 。 不bất 識thức 不bất 知tri 。 順thuận 帝đế 之chi 則tắc 。 又hựu 曰viết 。 奏tấu 假giả 無vô 言ngôn 。

時thời 靡mĩ 有hữu 爭tranh 。 何hà 是thị 非phi 之chi 可khả 執chấp 。 亦diệc 安an 用dụng 忘vong 為vi 哉tai 。

程# 子tử 曰viết 。 聖thánh 人nhân 本bổn 天thiên 。 釋Thích 氏thị 本bổn 心tâm 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 後hậu 天thiên 而nhi 奉phụng 天thiên 時thời 。 是thị 之chi 謂vị 本bổn 天thiên 。 先tiên 天thiên 而nhi 天thiên 弗phất 違vi 。 又hựu 將tương 安an 本bổn 邪tà 。 乾can/kiền/càn 知tri 大đại 始thỉ 。 亦diệc 本bổn 心tâm 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。

程# 子tử 曰viết 。 若nhược 謂vị 既ký 反phản 之chi 氣khí 。 復phục 將tương 為vi 方phương 伸thân 之chi 氣khí 。 則tắc 殊thù 與dữ 天thiên 地địa 不bất 相tương 似tự 。 天thiên 地địa 之chi 化hóa 。 自tự 然nhiên 生sanh 生sanh 不bất 窮cùng 。 如như 鼻tị 息tức 然nhiên 。 不bất 必tất 假giả 吸hấp 以dĩ 為vi 呼hô 氣khí 。 又hựu 曰viết 游du 魂hồn 為vi 變biến 。 既ký 是thị 變biến 。 則tắc 存tồn 者giả 亡vong 。 堅kiên 者giả 腐hủ 。 更cánh 無vô 物vật 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 盈doanh 天thiên 地địa 間gian 。 一nhất 靈linh 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 氣khí 不bất 足túc 以dĩ 盡tận 之chi 。 靈linh 乘thừa 氣khí 而nhi 有hữu 生sanh 。 猶do 龍long 乘thừa 雲vân 而nhi 為vi 雨vũ 。 雲vân 有hữu 起khởi 滅diệt 而nhi 龍long 自tự 若nhược 也dã 。 氣khí 有hữu 聚tụ 散tán 而nhi 靈linh 自tự 若nhược 也dã 。 是thị 故cố 。 幽u 有hữu 鬼quỷ 神thần 。 明minh 有hữu 聖thánh 人nhân 。 宰tể 制chế 陰âm 陽dương 。 役dịch 使sử 羣quần 動động 。 氣khí 為vi 之chi 邪tà 。 抑ức 靈linh 為vi 之chi 邪tà 。 其kỳ 必tất 曰viết 靈linh 為vi 之chi 矣hĩ 。 靈linh 為vi 之chi 。 是thị 決quyết 不bất 可khả 得đắc 而nhi 散tán 滅diệt 者giả 也dã 。 如như 日nhật 月nguyệt 然nhiên 。 今kim 日nhật 之chi 日nhật 。 即tức 前tiền 日nhật 之chi 日nhật 。 今kim 月nguyệt 之chi 月nguyệt 。 即tức 前tiền 月nguyệt 之chi 月nguyệt 。 如như 可khả 得đắc 而nhi 散tán 滅diệt 。 則tắc 天thiên 地địa 之chi 化hóa 或hoặc 幾kỷ 乎hồ 息tức 矣hĩ 。 且thả 不bất 獨độc 人nhân 爾nhĩ 。 飛phi 走tẩu 之chi 走tẩu 。 蠢xuẩn 動động 之chi 族tộc 。 莫mạc 不bất 柄bính 靈linh 以dĩ 生sanh 。 既ký 柄bính 靈linh 以dĩ 生sanh 。 即tức 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。 而nhi 散tán 滅diệt 者giả 也dã 。 然nhiên 則tắc 善thiện 惡ác 之chi 報báo 。 升thăng 沈trầm 之chi 果quả 。 其kỳ 理lý 自tự 然nhiên 。 又hựu 何hà 疑nghi 焉yên 。

程# 子tử 論luận 佛Phật 戒giới 殺sát 生sanh 之chi 說thuyết 曰viết 。 儒nho 者giả 有hữu 兩lưỡng 說thuyết 。 一nhất 說thuyết 天thiên 生sanh 禽cầm 獸thú 本bổn 為vi 人nhân 食thực 。 此thử 說thuyết 不bất 是thị 。 豈khởi 有hữu 人nhân 為vi 蟣kỉ 蝨sắt 而nhi 生sanh 邪tà 。 一nhất 說thuyết 禽cầm 獸thú 待đãi 人nhân 而nhi 生sanh 。 殺sát 之chi 則tắc 不bất 仁nhân 。 此thử 說thuyết 亦diệc 不bất 然nhiên 。 大đại 抵để 力lực 能năng 勝thắng 之chi 者giả 皆giai 可khả 食thực 。 但đãn 君quân 子tử 有hữu 不bất 忍nhẫn 之chi 心tâm 爾nhĩ 。 先tiên 兄huynh 嘗thường 見kiến 一nhất 蠍yết 。 不bất 忍nhẫn 殺sát 。 放phóng 去khứ 。 頌tụng 中trung 二nhị 句cú 曰viết 。 殺sát 之chi 則tắc 傷thương 仁nhân 。 放phóng 之chi 則tắc 害hại 義nghĩa 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 誠thành 知tri 天thiên 生sanh 禽cầm 獸thú 不bất 為vi 人nhân 食thực 。 則tắc 當đương 體thể 天thiên 之chi 心tâm 為vi 心tâm 。 與dữ 之chi 竝tịnh 育dục 而nhi 不bất 害hại 可khả 矣hĩ 。 而nhi 曰viết 力lực 能năng 勝thắng 之chi 者giả 皆giai 可khả 食thực 。 推thôi 是thị 說thuyết 也dã 。 苟cẩu 可khả 充sung 庖bào 。 物vật 無vô 遺di 類loại 矣hĩ 。 不bất 忍nhẫn 之chi 心tâm 安an 在tại 邪tà 。 且thả 伯bá 子tử 所sở 謂vị 仁nhân 義nghĩa 者giả 。 抑ức 何hà 其kỳ 抵để 捂# 邪tà 。 仁nhân 人nhân 心tâm 也dã 。 行hành 而nhi 宜nghi 之chi 之chi 謂vị 義nghĩa 。 以dĩ 生sanh 為vi 仁nhân 。 以dĩ 殺sát 為vi 義nghĩa 。 大đại 不bất 可khả 也dã 。 蠍yết 無vô 可khả 殺sát 之chi 辠# 。 放phóng 之chi 宜nghi 矣hĩ 。 殺sát 之chi 豈khởi 獨độc 傷thương 仁nhân 。 又hựu 且thả 害hại 義nghĩa 。 而nhi 程# 子tử 弗phất 加gia 察sát 焉yên 。 嗚ô 呼hô 。 吾ngô 懼cụ 夫phu 世thế 之chi 託thác 于vu 義nghĩa 以dĩ 果quả 其kỳ 殺sát 者giả 。 皆giai 自tự 程# 子tử 斯tư 言ngôn 為vi 之chi 鵠hộc 也dã 。 萬vạn 物vật 一nhất 體thể 之chi 學học 荒hoang 。 而nhi 仁nhân 義nghĩa 之chi 涂# 塞tắc 。 可khả 不bất 痛thống 哉tai 。

張trương 子tử 曰viết 。 知tri 虗hư 空không 即tức 氣khí 。 則tắc 有hữu 無vô 隱ẩn 顯hiển 。 神thần 化hóa 性tánh 命mạng 。 通thông 一nhất 無vô 二nhị 。 若nhược 謂vị 萬vạn 象tượng 為vi 太thái 虗hư 中trung 。 所sở 見kiến 之chi 物vật 。 則tắc 物vật 與dữ 虗hư 不bất 相tương 資tư 。 形hình 自tự 形hình 。 性tánh 自tự 性tánh 。 形hình 性tánh 天thiên 人nhân 不bất 相tương 待đãi 而nhi 有hữu 。 陷hãm 于vu 浮phù 屠đồ 以dĩ 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 為vi 見kiến 病bệnh 之chi 說thuyết 。 此thử 道đạo 不bất 明minh 。 正chánh 由do 懵mộng 者giả 略lược 知tri 體thể 虗hư 空không 為vi 性tánh 。 不bất 知tri 本bổn 天thiên 道đạo 為vi 用dụng 。 反phản 以dĩ 人nhân 見kiến 之chi 小tiểu 。 因nhân 緣duyên 天thiên 地địa 。 明minh 有hữu 不bất 盡tận 。 則tắc 誣vu 世thế 界giới 乾can/kiền/càn 坤# 為vi 幻huyễn 化hóa 。 幽u 明minh 不bất 能năng 舉cử 其kỳ 要yếu 。 遂toại 躐# 等đẳng 妄vọng 意ý 而nhi 然nhiên 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 佛Phật 在tại 楞lăng 嚴nghiêm 會hội 上thượng 。 為vì 諸chư 弟đệ 子tử 。 說thuyết 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 二nhị 種chủng 根căn 本bổn 。 一nhất 者giả 無vô 始thỉ 生sanh 死tử 根căn 本bổn 。 則tắc 汝nhữ 今kim 者giả 。 與dữ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 用dụng 攀phàn 緣duyên 心tâm 。 為vi 自tự 性tánh 者giả 。 二nhị 者giả 無vô 始thỉ 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 元nguyên 清thanh 淨tịnh 體thể 。 則tắc 汝nhữ 今kim 者giả 。 識thức 精tinh 元nguyên 明minh 。 能năng 生sanh 諸chư 緣duyên 。 緣duyên 所sở 遺di 者giả 。 由do 諸chư 眾chúng 生sanh 。 遺di 此thử 本bổn 明minh 。 雖tuy 終chung 日nhật 行hành 。 而nhi 不bất 自tự 覺giác 。 枉uổng 入nhập 諸chư 趣thú 。 不bất 知tri 色sắc 身thân 。 外ngoại 洎kịp 山sơn 河hà 。 虗hư 空không 大đại 地địa 。 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 真chân 心tâm 中trung 物vật 。 譬thí 之chi 澄trừng 清thanh 。 百bách 千thiên 大đại 海hải 。 棄khí 之chi 。 唯duy 認nhận 一nhất 浮phù 漚âu 體thể 。 目mục 為vi 全toàn 潮triều 。 窮cùng 盡tận 溟minh 渤bột 。 汝nhữ 等đẳng 即tức 是thị 。 迷mê 中trung 倍bội 人nhân 。 後hậu 文văn 所sở 言ngôn 。 山sơn 河hà 國quốc 土thổ 。 皆giai 是thị 無vô 始thỉ 。 見kiến 病bệnh 所sở 成thành 。 正chánh 由do 迷mê 失thất 本bổn 心tâm 。 為vị 物vật 所sở 轉chuyển 。 攀phàn 緣duyên 前tiền 境cảnh 。 都đô 成thành 見kiến 眚sảnh 。 其kỳ 與dữ 張trương 子tử 所sở 譏cơ 。 以dĩ 萬vạn 象tượng 為vi 太thái 虗hư 中trung 。 所sở 見kiến 之chi 物vật 。 初sơ 無vô 二nhị 指chỉ 。 故cố 云vân 若nhược 能năng 轉chuyển 物vật 。 則tắc 同đồng 如Như 來Lai 。 身thân 心tâm 圓viên 明minh 。 不bất 動động 道Đạo 場Tràng 。 于vu 一nhất 毛mao 端đoan 。 徧biến 能năng 含hàm 受thọ 。 十thập 方phương 國quốc 土độ 。 是thị 則tắc 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 即tức 妄vọng 全toàn 真chân 。 形hình 性tánh 天thiên 人nhân 。 通thông 一nhất 無vô 二nhị 。 恆Hằng 沙sa 性tánh 德đức 。 當đương 念niệm 周chu 圓viên 。 幽u 明minh 之chi 故cố 。 神thần 化hóa 之chi 理lý 。 斷đoạn 可khả 識thức 矣hĩ 。 不bất 應ưng 割cát 裂liệt 全toàn 文văn 。 乖quai 違vi 本bổn 意ý 。

張trương 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 語ngữ 大đại 語ngữ 小tiểu 。 流lưu 遁độn 失thất 中trung 。 其kỳ 過quá 于vu 大đại 也dã 。 塵trần 芥giới 六lục 合hợp 。 其kỳ 蔽tế 于vu 小tiểu 也dã 。 夢mộng 幻huyễn 人nhân 世thế 。 謂vị 之chi 窮cùng 理lý 可khả 乎hồ 。 不bất 知tri 窮cùng 理lý 。 而nhi 謂vị 之chi 盡tận 性tánh 可khả 乎hồ 。 塵trần 芥giới 六lục 合hợp 。 謂vị 天thiên 地địa 為vi 有hữu 窮cùng 也dã 。 夢mộng 幻huyễn 人nhân 世thế 。 明minh 不bất 能năng 究cứu 所sở 從tùng 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 形hình 而nhi 上thượng 者giả 謂vị 之chi 道đạo 。 形hình 而nhi 下hạ 者giả 為vi 之chi 器khí 。 天thiên 地địa 一nhất 器khí 耳nhĩ 。 器khí 有hữu 分phần/phân 際tế 。 即tức 有hữu 成thành 壞hoại 。 洛lạc 下hạ 之chi 所sở 營doanh 。 大đại 章chương 之chi 所sở 步bộ 。 邵# 堯# 夫phu 之chi 所sở 推thôi 。 具cụ 此thử 矣hĩ 。 夫phu 孰thục 為vi 無vô 窮cùng 者giả 。 其kỳ 形hình 而nhi 上thượng 者giả 乎hồ 。 性tánh 。 形hình 而nhi 上thượng 者giả 也dã 。 知tri 性tánh 之chi 無vô 窮cùng 。 即tức 欲dục 不bất 塵trần 芥giới 六lục 合hợp 。 夢mộng 幻huyễn 人nhân 世thế 。 得đắc 乎hồ 。 故cố 曰viết 。 登đăng 東đông 山sơn 而nhi 小tiểu 魯lỗ 。 登đăng 泰thái 山sơn 而nhi 小tiểu 天thiên 下hạ 。 張trương 子tử 所sở 譏cơ 。 亦diệc 昧muội 于vu 道đạo 器khí 之chi 分phần 矣hĩ 。 語ngữ 其kỳ 至chí 。 則tắc 道đạo 即tức 器khí 。 器khí 即tức 道đạo 。 本bổn 無vô 大đại 小tiểu 。 安an 有hữu 成thành 壞hoại 。 是thị 故cố 。 于vu 一nhất 毫hào 端đoan 。 現hiện 寶bảo 王vương 剎sát 。 坐tọa 微vi 塵trần 裏lý 。 轉chuyển 大đại 法Pháp 輪luân 。 眾chúng 生sanh 見kiến 劫kiếp 盡tận 。 大đại 火hỏa 所sở 燒thiêu 時thời 。 我ngã 此thử 土độ 安an 隱ẩn 。 天thiên 人nhân 常thường 充sung 滿mãn 。 非phi 盡tận 性tánh 者giả 其kỳ 孰thục 能năng 與dữ 于vu 斯tư 。

朱chu 子tử 曰viết 。 宇vũ 宙trụ 之chi 間gian 。 一nhất 理lý 而nhi 已dĩ 。 天thiên 得đắc 之chi 而nhi 為vi 天thiên 。 地địa 得đắc 之chi 而nhi 為vi 地địa 。 張trương 之chi 為vi 三tam 綱cương 。 紀kỷ 之chi 為vi 五ngũ 常thường 。 此thử 理lý 無vô 適thích 而nhi 不bất 在tại 。 儒nho 者giả 于vu 此thử 。 因nhân 其kỳ 自tự 然nhiên 之chi 理lý 。 而nhi 成thành 自tự 然nhiên 之chi 功công 。 若nhược 夫phu 釋Thích 氏thị 。 惡ác 此thử 理lý 之chi 充sung 塞tắc 無vô 間gian 。 而nhi 使sử 己kỷ 不bất 得đắc 一nhất 席tịch 無vô 理lý 之chi 地địa 以dĩ 自tự 安an 。 猒# 此thử 理lý 之chi 流lưu 行hành 不bất 息tức 。 而nhi 使sử 己kỷ 不bất 得đắc 一nhất 息tức 無vô 理lý 之chi 時thời 以dĩ 自tự 快khoái 。 是thị 以dĩ 畔bạn 君quân 親thân 。 棄khí 妻thê 子tử 。 入nhập 山sơn 林lâm 。 捐quyên 軀khu 命mạng 。 求cầu 其kỳ 所sở 謂vị 空không 無vô 寂tịch 滅diệt 之chi 地địa 而nhi 逃đào 焉yên 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 吾ngô 于vu 前tiền 文văn 絕tuyệt 類loại 之chi 譏cơ 。 消tiêu 殺sát 秉bỉnh 彝# 之chi 說thuyết 。 已dĩ 略lược 剖phẫu 其kỳ 疑nghi 。 而nhi 未vị 盡tận 也dã 。 華hoa 嚴nghiêm 四tứ 法Pháp 界Giới 。 曰viết 理lý 法Pháp 界Giới 。 曰viết 事sự 法Pháp 界Giới 。 曰viết 理lý 事sự 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 。 曰viết 事sự 事sự 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 。 此thử 四tứ 法Pháp 界Giới 。 豎thụ 窮cùng 三tam 際tế 。 橫hoạnh/hoành 亘tuyên 十thập 虗hư 。 誠thành 所sở 謂vị 充sung 塞tắc 無vô 間gian 。 流lưu 行hành 不bất 息tức 者giả 矣hĩ 。 凡phàm 夫phu 計kế 有hữu 。 深thâm 怖bố 法pháp 空không 。 不bất 知tri 法pháp 本bổn 自tự 空không 。 無vô 可khả 怖bố 故cố 。 聲Thanh 聞Văn 滯trệ 寂tịch 。 樂nhạo/nhạc/lạc 離ly 生sanh 死tử 。 不bất 知tri 徧biến 界giới 為vi 身thân 。 無vô 可khả 離ly 故cố 。 皆giai 緣duyên 不bất 識thức 本bổn 來lai 自tự 性tánh 。 橫hoạnh 生sanh 諸chư 見kiến 。 乖quai 隔cách 真Chân 如Như 。 若nhược 入nhập 華hoa 嚴nghiêm 廣quảng 大đại 圓viên 融dung 無vô 礙ngại 之chi 門môn 。 順thuận 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 起khởi 大đại 智trí 願nguyện 。 潤nhuận 物vật 利lợi 生sanh 。 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 重trùng 重trùng 涉thiệp 入nhập 。 隱ẩn 現hiện 隨tùy 緣duyên 。 都đô 無vô 作tác 者giả 。 法pháp 爾nhĩ 如như 然nhiên 。 絕tuyệt 諸chư 思tư 議nghị 。 是thị 故cố 。 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 。 徧biến 一nhất 切thiết 處xứ 。 其kỳ 現hiện 比Bỉ 丘Khâu 身thân 。 而nhi 說thuyết 法Pháp 者giả 。 特đặc 釋Thích 迦Ca 應ứng 化hóa 之chi 一nhất 隅ngung 耳nhĩ 。 入nhập 法Pháp 界Giới 品phẩm 。 善Thiện 財Tài 童Đồng 子Tử 。 徧biến 參tham 知tri 識thức 。 或hoặc 現hiện 人nhân 王vương 身thân 。 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp 。 或hoặc 現hiện 長trưởng 者giả 。 居cư 士sĩ 身thân 而nhi 為vi 說thuyết 法Pháp 。 是thị 之chi 謂vị 無vô 礙ngại 。 然nhiên 則tắc 謂vị 義nghĩa 皇hoàng 堯# 舜thuấn 周chu 文văn 。 為vi 千thiên 百bách 億ức 化hóa 身thân 。 中trung 之chi 一nhất 身thân 可khả 也dã 。 所sở 謂vị 現hiện 人nhân 王vương 身thân 。 而nhi 說thuyết 法Pháp 也dã 。 謂vị 孔khổng 子tử 為vi 千thiên 百bách 億ức 化hóa 身thân 。 中trung 之chi 一nhất 身thân 可khả 也dã 。 所sở 謂vị 現hiện 長trưởng 者giả 居cư 士sĩ 。 身thân 而nhi 說thuyết 法Pháp 也dã 。 張trương 三tam 綱cương 。 紀kỷ 五ngũ 常thường 。 範phạm 圍vi 天thiên 地địa 。 曲khúc 成thành 萬vạn 物vật 。 胥# 大Đại 千Thiên 而nhi 經kinh 綸luân 之chi 。 曾tằng 不bất 滿mãn 普phổ 賢hiền 一nhất 毛mao 孔khổng 中trung 。 億ức 萬vạn 分phần 之chi 一nhất 。 何hà 則tắc 。 理lý 無vô 盡tận 。 事sự 亦diệc 無vô 盡tận 。 事sự 無vô 盡tận 。 行hành 亦diệc 無vô 盡tận 。 唯duy 其kỳ 無vô 盡tận 。 是thị 以dĩ 無vô 礙ngại 。 何hà 厭yếm 之chi 有hữu 。 何hà 惡ác 之chi 有hữu 。

朱chu 子tử 之chi 論luận 觀quán 心tâm 也dã 。 曰viết 。 心tâm 者giả 。 人nhân 之chi 所sở 以dĩ 主chủ 乎hồ 身thân 者giả 也dã 。 以dĩ 之chi 觀quán 物vật 。 則tắc 物vật 之chi 理lý 得đắc 。 今kim 復phục 有hữu 物vật 以dĩ 反phản 觀quán 乎hồ 心tâm 。 則tắc 此thử 心tâm 心tâm 外ngoại 復phục 有hữu 一nhất 心tâm 。 而nhi 能năng 管quản 乎hồ 此thử 心tâm 也dã 。 是thị 以dĩ 心tâm 求cầu 心tâm 。 以dĩ 心tâm 使sử 心tâm 。 如như 口khẩu 齕# 口khẩu 。 如như 目mục 視thị 目mục 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 謂vị 以dĩ 心tâm 觀quán 物vật 者giả 。 是thị 外ngoại 心tâm 以dĩ 求cầu 物vật 也dã 。 謂vị 以dĩ 物vật 觀quán 心tâm 者giả 。 是thị 外ngoại 物vật 以dĩ 求cầu 心tâm 也dã 。 心tâm 無vô 內nội 外ngoại 。 故cố 物vật 無vô 內nội 外ngoại 。 物vật 無vô 內nội 外ngoại 。 故cố 觀quán 無vô 內nội 外ngoại 。 然nhiên 則tắc 以dĩ 心tâm 求cầu 心tâm 可khả 也dã 。 如như 空không 合hợp 空không 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 以dĩ 心tâm 使sử 心tâm 亦diệc 可khả 也dã 。 如như 身thân 使sử 臂tý 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 古cổ 德đức 不bất 云vân 乎hồ 。 觀quán 是thị 何hà 人nhân 。 心tâm 是thị 何hà 物vật 。

朱chu 子tử 答đáp 連liên 嵩tung 卿khanh 云vân 。 所sở 謂vị 天thiên 地địa 之chi 性tánh 即tức 我ngã 之chi 性tánh 。 豈khởi 有hữu 死tử 而nhi 遽cự 亡vong 之chi 理lý 。 不bất 知tri 為vi 此thử 說thuyết 者giả 。 以dĩ 天thiên 地địa 為vi 主chủ 邪tà 。 以dĩ 我ngã 為vi 主chủ 邪tà 。 若nhược 以dĩ 天thiên 地địa 為vi 主chủ 。 則tắc 此thử 性tánh 即tức 是thị 天thiên 地địa 間gian 一nhất 箇cá 公công 共cộng 的đích 道Đạo 理lý 。 雖tuy 曰viết 死tử 而nhi 不bất 亡vong 。 然nhiên 非phi 有hữu 我ngã 之chi 得đắc 私tư 矣hĩ 。 若nhược 以dĩ 我ngã 為vi 主chủ 。 則tắc 只chỉ 是thị 于vu 自tự 己kỷ 身thân 上thượng 。 認nhận 得đắc 一nhất 箇cá 精tinh 神thần 魂hồn 魄phách 。 有hữu 知tri 有hữu 覺giác 之chi 物vật 。 即tức 便tiện 目mục 為vì 己kỷ 性tánh 。 把bả 持trì 作tác 弄lộng 。 到đáo 死tử 不bất 肯khẳng 放phóng 舍xá 。 謂vị 之chi 死tử 而nhi 不bất 亡vong 。 是thị 乃nãi 私tư 意ý 之chi 尤vưu 者giả 。 尚thượng 何hà 足túc 與dữ 語ngữ 死tử 生sanh 之chi 說thuyết 。 性tánh 命mạng 之chi 理lý 哉tai 。 若nhược 果quả 如như 此thử 。 則tắc 是thị 一nhất 箇cá 天thiên 地địa 性tánh 中trung 。 別biệt 有hữu 若nhược 干can 人nhân 物vật 之chi 性tánh 。 每mỗi 性tánh 各các 有hữu 界giới 限hạn 。 不bất 相tương 交giao 雜tạp 。 自tự 生sanh 自tự 死tử 。 更cánh 不bất 由do 天thiên 地địa 陰âm 陽dương 造tạo 化hóa 。 而nhi 為vi 天thiên 地địa 陰âm 陽dương 者giả 。 亦diệc 無vô 所sở 施thí 。 其kỳ 造tạo 化hóa 矣hĩ 。 豈khởi 有hữu 此thử 理lý 乎hồ 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 以dĩ 天thiên 地địa 為vi 主chủ 。 不bất 由do 乎hồ 我ngã 。 是thị 謂vị 斷đoạn 見kiến 。 不bất 知tri 既ký 已dĩ 無vô 我ngã 。 誰thùy 名danh 天thiên 地địa 。 誰thùy 為vi 不bất 亡vong 。 以dĩ 我ngã 為vi 主chủ 。 不bất 由do 天thiên 地địa 。 是thị 謂vị 常thường 見kiến 。 不bất 知tri 見kiến 有hữu 我ngã 者giả 。 即tức 生sanh 死tử 根căn 。 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 無vô 彼bỉ 我ngã 故cố 。 由do 前tiền 之chi 見kiến 。 世thế 間gian 聖thánh 人nhân 初sơ 無vô 是thị 說thuyết 。 論luận 語ngữ 曰viết 。 未vị 知tri 生sanh 。 焉yên 知tri 死tử 。 是thị 謂vị 生sanh 死tử 無vô 二nhị 理lý 也dã 。 曰viết 。 未vị 能năng 事sự 人nhân 。 焉yên 能năng 事sự 鬼quỷ 。 是thị 謂vị 人nhân 鬼quỷ 無vô 異dị 情tình 也dã 。 其kỳ 不bất 得đắc 以dĩ 斷đoạn 見kiến 測trắc 之chi 明minh 矣hĩ 。 由do 後hậu 之chi 見kiến 。 出xuất 世thế 間gian 聖thánh 人nhân 亦diệc 無vô 是thị 說thuyết 。 圓viên 覺giác 經Kinh 云vân 。 有hữu 我ngã 愛ái 者giả 。 亦diệc 愛ái 涅Niết 槃Bàn 。 伏phục 我ngã 愛ái 根căn 。 名danh 涅Niết 槃Bàn 相tương/tướng 。 有hữu 憎tăng 我ngã 者giả 。 亦diệc 憎tăng 生sanh 死tử 。 不bất 知tri 愛ái 者giả 。 真chân 生sanh 死tử 故cố 。 別biệt 憎tăng 生sanh 死tử 。 名danh 不bất 解giải 脫thoát 。 其kỳ 不bất 得đắc 以dĩ 常thường 見kiến 求cầu 之chi 決quyết 矣hĩ 。 二nhị 見kiến 坐tọa 斷đoạn 。 生sanh 滅diệt 平bình 等đẳng 。 去khứ 來lai 一nhất 如như 。 是thị 則tắc 名danh 為vi 。 真chân 解giải 脫thoát 者giả 。 豈khởi 把bả 持trì 作tác 弄lộng 不bất 肯khẳng 放phóng 舍xá 之chi 謂vị 哉tai 。 至chí 人nhân 物vật 之chi 性tánh 。 雖tuy 同đồng 出xuất 一nhất 原nguyên 。 而nhi 其kỳ 流lưu 各các 別biệt 。 如như 月nguyệt 印ấn 千thiên 川xuyên 。 川xuyên 各các 一nhất 月nguyệt 。 清thanh 濁trược 既ký 隔cách 。 明minh 暗ám 迥huýnh 殊thù 。 豈khởi 以dĩ 一nhất 月nguyệt 既ký 同đồng 。 遂toại 謂vị 千thiên 川xuyên 無vô 別biệt 。 雖tuy 則tắc 川xuyên 川xuyên 有hữu 別biệt 。 何hà 礙ngại 一nhất 月nguyệt 之chi 同đồng 。 其kỳ 生sanh 既ký 爾nhĩ 。 死tử 復phục 何hà 疑nghi 。 陰âm 陽dương 造tạo 化hóa 。 神thần 感cảm 神thần 應ưng 。 亦diệc 物vật 各các 付phó 物vật 而nhi 已dĩ 。 初sơ 何hà 嘗thường 有hữu 意ý 其kỳ 間gian 哉tai 。

朱chu 子tử 云vân 。 佛Phật 氏thị 磨ma 擦sát 得đắc 者giả 心tâm 極cực 精tinh 細tế 。 如như 一nhất 塊khối 物vật 事sự 。 剝bác 了liễu 一nhất 重trọng/trùng 皮bì 。 又hựu 剝bác 一nhất 重trọng/trùng 皮bì 。 至chí 剝bác 得đắc 極cực 盡tận 無vô 可khả 剝bác 處xứ 。 磨ma 弄lộng 得đắc 者giả 心tâm 精tinh 光quang 。 他tha 便tiện 認nhận 做tố 性tánh 。 殊thù 不bất 知tri 此thử 正chánh 聖thánh 人nhân 之chi 所sở 謂vị 心tâm 。 佛Phật 氏thị 原nguyên 不bất 曾tằng 識thức 得đắc 者giả 理lý 。 便tiện 認nhận 知tri 覺giác 運vận 動động 為vi 性tánh 。 如như 視thị 聽thính 言ngôn 貌mạo 。 聖thánh 人nhân 則tắc 視thị 有hữu 視thị 之chi 理lý 。 聽thính 有hữu 聽thính 之chi 理lý 。 言ngôn 有hữu 言ngôn 之chi 理lý 。 動động 有hữu 動động 之chi 理lý 。 思tư 有hữu 思tư 之chi 理lý 。 所sở 謂vị 明minh 聰thông 從tùng 恭cung 睿# 是thị 也dã 。 佛Phật 氏thị 則tắc 只chỉ 認nhận 那na 能năng 視thị 能năng 聽thính 能năng 言ngôn 能năng 思tư 能năng 動động 的đích 便tiện 是thị 性tánh 。 橫hoạnh/hoành 來lai 豎thụ 來lai 。 他tha 都đô 認nhận 做tố 性tánh 。 最tối 怕phạ 人nhân 說thuyết 者giả 理lý 字tự 。 都đô 要yếu 除trừ 掉trạo 了liễu 。 此thử 正chánh 告cáo 子tử 生sanh 之chi 謂vị 性tánh 之chi 說thuyết 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 視thị 聽thính 言ngôn 貌mạo 。 不bất 外ngoại 一nhất 心tâm 。 一nhất 心tâm 之chi 精tinh 。 斯tư 之chi 謂vị 睿# 。 誠thành 如như 所sở 謂vị 剝bác 了liễu 一nhất 重trọng/trùng 。 又hựu 剝bác 一nhất 重trọng/trùng 。 剝bác 得đắc 盡tận 時thời 。 天thiên 明minh 斯tư 復phục 。 天thiên 明minh 既ký 復phục 。 天thiên 則tắc 自tự 呈trình 。 視thị 聽thính 貌mạo 言ngôn 。 從tùng 此thử 流lưu 出xuất 。 自tự 然nhiên 明minh 聰thông 恭cung 從tùng 。 不bất 過quá 其kỳ 則tắc 。 豈khởi 非phi 作tác 聖thánh 之chi 功công 乎hồ 。 若nhược 離ly 此thử 一nhất 心tâm 。 別biệt 有hữu 視thị 聽thính 言ngôn 貌mạo 之chi 理lý 。 一nhất 以dĩ 貫quán 之chi 。 其kỳ 謂vị 之chi 何hà 。 祖tổ 師sư 偈kệ 云vân 。 在tại 眼nhãn 曰viết 見kiến 。 在tại 耳nhĩ 曰viết 聞văn 。 在tại 鼻tị 嗅khứu 香hương 。 在tại 口khẩu 談đàm 論luận 。 在tại 手thủ 執chấp 捉tróc 。 在tại 足túc 運vận 奔bôn 。 徧biến 現hiện 具cụ 該cai 法Pháp 界Giới 。 收thu 攝nhiếp 在tại 一nhất 微vi 塵trần 。 識thức 者giả 知tri 是thị 佛Phật 性tánh 。 不bất 識thức 喚hoán 作tác 精tinh 魂hồn 。 偈kệ 指chỉ 正chánh 謂vị 但đãn 了liễu 一nhất 心tâm 。 更cánh 無vô 餘dư 法Pháp 。 識thức 字tự 儘# 有hữu 工công 夫phu 。 正chánh 如như 儒nho 家gia 識thức 仁nhân 之chi 指chỉ 。 用dụng 力lực 既ký 久cửu 。 豁hoát 露lộ 本bổn 明minh 。 湛trạm 寂tịch 真chân 常thường 。 徧biến 周chu 沙sa 界giới 。 是thị 謂vị 識thức 心tâm 。 亦diệc 名danh 見kiến 性tánh 。 一nhất 日nhật 克khắc 己kỷ 復phục 禮lễ 。 天thiên 下hạ 歸quy 仁nhân 焉yên 。 其kỳ 斯tư 之chi 謂vị 矣hĩ 。 至chí 心tâm 性tánh 二nhị 字tự 。 本bổn 無vô 定định 指chỉ 。 儒nho 家gia 所sở 說thuyết 。 已dĩ 自tự 不bất 同đồng 。 孟# 子tử 曰viết 。 仁nhân 人nhân 心tâm 也dã 。 或hoặc 言ngôn 本bổn 心tâm 。 或hoặc 言ngôn 良lương 心tâm 。 何hà 嘗thường 專chuyên 以dĩ 知tri 覺giác 運vận 動động 為vi 心tâm 邪tà 。 子tử 曰viết 。 性tánh 相tướng 近cận 也dã 。 孟# 子tử 道đạo 性tánh 善thiện 。 必tất 徵trưng 之chi 于vu 情tình 。 何hà 嘗thường 離ly 心tâm 以dĩ 言ngôn 性tánh 邪tà 。 佛Phật 氏thị 言ngôn 心tâm 。 有hữu 真chân 心tâm 。 有hữu 妄vọng 心tâm 。 言ngôn 性tánh 。 有hữu 徧biến 計kế 自tự 性tánh 。 依y 他tha 自tự 性tánh 。 圓viên 成thành 自tự 性tánh 。 又hựu 何hà 嘗thường 但đãn 以dĩ 知tri 覺giác 運vận 動động 為vi 性tánh 邪tà 。 要yếu 之chi 心tâm 性tánh 總tổng 是thị 強cường/cưỡng 名danh 。 為vi 度độ 羣quần 迷mê 。 曲khúc 施thí 方phương 便tiện 。 如như 其kỳ 達đạt 本bổn 忘vong 情tình 。 尚thượng 不bất 見kiến 有hữu 能năng 證chứng 之chi 人nhân 。 所sở 證chứng 之chi 法Pháp 。 豈khởi 可khả 橫hoạnh 生sanh 意ý 見kiến 。 妄vọng 說thuyết 是thị 非phi 。 若nhược 夫phu 佛Phật 事sự 門môn 中trung 。 須tu 憑bằng 建kiến 立lập 。 是thị 故cố 五Ngũ 戒Giới 之chi 目mục 。 全toàn 體thể 五ngũ 常thường 。 十Thập 善Thiện 之chi 條điều 。 全toàn 包bao 五ngũ 事sự 。 安an 有hữu 外ngoại 此thử 理lý 以dĩ 為vi 教giáo 者giả 哉tai 。 至chí 宗tông 門môn 掃tảo 蕩đãng 之chi 談đàm 。 如như 大đại 黃hoàng 附phụ 子tử 。 祇kỳ 求cầu 去khứ 病bệnh 。 瞑minh 眩huyễn 何hà 傷thương 。 過quá 誤ngộ 殺sát 人nhân 。 初sơ 非phi 藥dược 咎cữu 。 安an 得đắc 以dĩ 末mạt 流lưu 之chi 弊tệ 。 辠# 立lập 教giáo 之chi 人nhân 乎hồ 。

朱chu 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 只chỉ 四tứ 十thập 二nhị 章chương 是thị 古cổ 書thư 。 餘dư 皆giai 中trung 國quốc 文văn 士sĩ 潤nhuận 色sắc 成thành 之chi 。 維duy 摩ma 經kinh 亦diệc 南nam 北bắc 時thời 人nhân 作tác 。 又hựu 曰viết 。 達đạt 摩ma 未vị 來lai 中trung 國quốc 時thời 。 如như 遠viễn 肇triệu 法Pháp 師sư 之chi 徒đồ 。 只chỉ 是thị 說thuyết 老lão 莊trang 。 後hậu 來lai 人nhân 亦diệc 多đa 以dĩ 老lão 莊trang 助trợ 禪thiền 。 西tây 域vực 豈khởi 有hữu 韻vận 。 諸chư 祖tổ 相tương/tướng 傳truyền 偈kệ 。 平bình 仄# 協hiệp 韻vận 。 皆giai 是thị 後hậu 人nhân 為vi 之chi 。 又hựu 曰viết 。 圓viên 覺giác 經kinh 。 只chỉ 有hữu 三tam 段đoạn 好hảo/hiếu 。 後hậu 面diện 只chỉ 是thị 強cường/cưỡng 添# 楞lăng 嚴nghiêm 經kinh 本bổn 只chỉ 是thị 咒chú 語ngữ 。 後hậu 來lai 房phòng 融dung 添# 入nhập 許hứa 多đa 道Đạo 理lý 說thuyết 話thoại 。 咒chú 語ngữ 想tưởng 亦diệc 淺thiển 近cận 。 但đãn 其kỳ 徒đồ 恐khủng 譯dịch 出xuất 則tắc 人nhân 易dị 之chi 。 故cố 不bất 譯dịch 。 又hựu 曰viết 。 佛Phật 只chỉ 是thị 說thuyết 大đại 話thoại 謾man 人nhân 。 法pháp 華hoa 經kinh 開khai 口khẩu 便tiện 說thuyết 。 恆Hằng 河Hà 沙sa 幾kỷ 萬vạn 劫kiếp 幾kỷ 千thiên 劫kiếp 。 更cánh 無vô 近cận 的đích 年niên 代đại 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 天Thiên 竺Trúc 只chỉ 有hữu 梵Phạm 書thư 。 入nhập 此thử 土thổ/độ 時thời 。 必tất 假giả 法Pháp 師sư 翻phiên 譯dịch 。 其kỳ 法Pháp 師sư 必tất 華hoa 梵Phạm 兼kiêm 通thông 。 乃nãi 能năng 用dụng 此thử 間gian 文văn 句cú 。 演diễn 暢sướng 佛Phật 指chỉ 。 偈kệ 語ngữ 協hiệp 韻vận 。 亦diệc 復phục 何hà 疑nghi 。 維duy 摩ma 法pháp 華hoa 是thị 。 鳩Cưu 摩Ma 羅La 什Thập 譯dịch 。 圓viên 覺giác 是thị 佛Phật 陀Đà 多đa 羅la 譯dịch 。 楞lăng 嚴nghiêm 是thị 般bát 剌lạt 蜜mật 帝đế 譯dịch 。 當đương 時thời 文văn 士sĩ 不bất 通thông 梵Phạm 書thư 。 安an 知tri 佛Phật 指chỉ 。 而nhi 潤nhuận 色sắc 成thành 之chi 邪tà 。 唯duy 楞lăng 嚴nghiêm 為vi 房phòng 融dung 筆bút 授thọ 。 筆bút 授thọ 云vân 者giả 。 不bất 過quá 書thư 寫tả 校giáo 讐thù 之chi 謂vị 。 非phi 能năng 有hữu 所sở 增tăng 益ích 也dã 。 使sử 經kinh 果quả 出xuất 融dung 手thủ 。 何hà 乃nãi 諱húy 自tự 譯dịch 之chi 名danh 。 而nhi 必tất 假giả 梵Phạm 僧Tăng 以dĩ 為vi 重trọng/trùng 。 至chí 咒chú 係hệ 密mật 語ngữ 。 但đãn 取thủ 其kỳ 音âm 。 不bất 取thủ 其kỳ 義nghĩa 。 諸chư 經kinh 所sở 同đồng 。 謂vị 以dĩ 淺thiển 近cận 故cố 不bất 翻phiên 。 豈khởi 其kỳ 然nhiên 也dã 。 佛Phật 經Kinh 之chi 指chỉ 。 與dữ 老lão 莊trang 自tự 別biệt 。 老lão 子tử 云vân 。 道Đạo 法Pháp 自tự 然nhiên 。 佛Phật 則tắc 云vân 。 精tinh 覺giác 妙diệu 明minh 。 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 亦diệc 非phi 自tự 然nhiên 。 非phi 不bất 自tự 然nhiên 。 無vô 非phi 不bất 非phi 。 無vô 是thị 非phi 是thị 。 老lão 子tử 云vân 。 惚hốt 兮hề 怳hoảng 兮hề 。 其kỳ 中trung 有hữu 象tượng 。 怳hoảng 兮hề 惚hốt 兮hề 。 其kỳ 中trung 有hữu 物vật 。 佛Phật 則tắc 云vân 。 縱túng 滅diệt 一nhất 切thiết 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 內nội 守thủ 幽u 閒gian 。 猶do 為vi 法pháp 塵trần 。 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。 朱chu 子tử 亦diệc 言ngôn 。 老lão 氏thị 尚thượng 理lý 會hội 自tự 家gia 一nhất 箇cá 身thân 。 釋Thích 氏thị 渾hồn 身thân 都đô 不bất 管quản 。 莊trang 子tử 絕tuyệt 滅diệt 不bất 盡tận 。 佛Phật 絕tuyệt 滅diệt 盡tận 。 夫phu 老lão 氏thị 謂vị 外ngoại 其kỳ 身thân 而nhi 身thân 存tồn 。 後hậu 其kỳ 身thân 而nhi 身thân 先tiên 。 猶do 未vị 能năng 遺di 身thân 也dã 。 佛Phật 則tắc 了liễu 陰ấm 非phi 我ngã 。 即tức 身thân 無vô 身thân 。 即tức 身thân 無vô 身thân 。 是thị 名danh 大đại 身thân 。 是thị 名danh 徧biến 法Pháp 界Giới 身thân 。 絕tuyệt 滅diệt 盡tận 者giả 。 非phi 槁cảo 木mộc 死tử 灰hôi 之chi 謂vị 。 三tam 界giới 惑hoặc 盡tận 。 萬vạn 德đức 周chu 圓viên 。 常thường 寂tịch 光quang 中trung 。 有hữu 何hà 賸# 法pháp 。 是thị 尚thượng 非phi 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 能năng 究cứu 竟cánh 。 何hà 況huống 聲Thanh 聞Văn 及cập 諸chư 外ngoại 道đạo 。 而nhi 謂vị 南nam 北bắc 時thời 人nhân 。 智trí 反phản 出xuất 老lão 莊trang 上thượng 邪tà 。 法pháp 華hoa 云vân 。 是thị 法Pháp 非phi 思tư 量lượng 。 分phân 別biệt 之chi 所sở 能năng 解giải 。

時thời 劫kiếp 長trường 短đoản 。 情tình 量lượng 所sở 生sanh 。 情tình 量lượng 既ký 盡tận 。 長trường 短đoản 一nhất 如như 。 故cố 曰viết 我ngã 觀quán 久cửu 遠viễn 。 猶do 若nhược 今kim 日nhật 。 稱xưng 性tánh 之chi 談đàm 。 豈khởi 為vi 謾man 語ngữ 。 圓viên 覺giác 楞lăng 嚴nghiêm 。 初sơ 示thị 自tự 性tánh 真chân 空không 。 後hậu 顯hiển 修tu 行hành 軌quỹ 則tắc 。 頓đốn 漸tiệm 并tinh 收thu 。 初sơ 中trung 後hậu 善thiện 。 是thị 為vi 如Như 來Lai 。 決quyết 定định 境cảnh 界giới 。 是thị 為vi 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 一nhất 門môn 超siêu 出xuất 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 路lộ 。 奈nại 何hà 挾hiệp 輕khinh 慢mạn 心tâm 。 妄vọng 加gia 詆# 毀hủy 乎hồ 哉tai 。

陸lục 子tử 之chi 判phán 儒nho 釋thích 。 曰viết 義nghĩa 利lợi 。 曰viết 公công 私tư 。 唯duy 義nghĩa 唯duy 公công 故cố 經kinh 世thế 。 唯duy 利lợi 唯duy 私tư 故cố 出xuất 世thế 。 儒nho 者giả 雖tuy 至chí 于vu 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 無vô 方phương 無vô 體thể 。 皆giai 主chủ 于vu 經kinh 世thế 。 釋Thích 氏thị 雖tuy 盡tận 未vị 來lai 際tế 。 而nhi 普phổ 度độ 之chi 。 皆giai 主chủ 于vu 出xuất 世thế 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 否phủ/bĩ 否phủ/bĩ 。 儒nho 固cố 未vị 嘗thường 經kinh 世thế 。 佛Phật 又hựu 未vị 嘗thường 出xuất 世thế 也dã 。 夫phu 所sở 謂vị 世thế 出xuất 世thế 間gian 者giả 。 特đặc 分phân 別biệt 心tâm 所sở 見kiến 耳nhĩ 。 古cổ 之chi 大đại 人nhân 。 所sở 過quá 者giả 化hóa 。 所sở 存tồn 者giả 神thần 。 有hữu 天thiên 下hạ 而nhi 弗phất 與dữ 。 雖tuy 德đức 被bị 四tứ 海hải 。 功công 在tại 萬vạn 世thế 。 初sơ 未vị 嘗thường 見kiến 有hữu 天thiên 下hạ 也dã 。 如như 必tất 斤cân 斤cân 焉yên 以dĩ 經kinh 世thế 為vi 心tâm 。 則tắc 是thị 有hữu 天thiên 下hạ 而nhi 與dữ 焉yên 也dã 。 是thị 自tự 私tư 者giả 也dã 。 是thị 用dụng 智trí 者giả 也dã 。 其kỳ 為vi 方phương 體thể 也dã 大đại 矣hĩ 。 其kỳ 為vi 聲thanh 臭xú 也dã 章chương 矣hĩ 。 不bất 足túc 以dĩ 語ngữ 于vu 羲# 皇hoàng 堯# 舜thuấn 周chu 文văn 之chi 心tâm 也dã 決quyết 矣hĩ 。 佛Phật 所sở 謂vị 出xuất 世thế 間gian 者giả 。 謂vị 出xuất 三tam 有hữu 世thế 間gian 也dã 。 出xuất 五ngũ 蘊uẩn 世thế 間gian 也dã 。 切thiết 而nhi 言ngôn 之chi 。 則tắc 世thế 間gian 云vân 者giả 。 一nhất 生sanh 滅diệt 心tâm 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 易dị 所sở 謂vị 憧sung 憧sung 往vãng 來lai 朋bằng 從tùng 爾nhĩ 思tư 是thị 也dã 。 生sanh 滅diệt 情tình 盡tận 。 則tắc 出xuất 世thế 間gian 矣hĩ 。 即tức 生sanh 滅diệt 心tâm 。 悟ngộ 真chân 常thường 心tâm 。 艮# 其kỳ 背bối/bội 。 不bất 獲hoạch 其kỳ 身thân 。 行hành 其kỳ 庭đình 。 不bất 見kiến 其kỳ 人nhân 。 此thử 之chi 謂vị 也dã 。 即tức 生sanh 滅diệt 心tâm 。 悟ngộ 平bình 等đẳng 心tâm 。 天thiên 下hạ 同đồng 歸quy 而nhi 殊thù 涂# 。 一nhất 致trí 而nhi 百bách 慮lự 。 天thiên 下hạ 何hà 思tư 何hà 慮lự 。 此thử 之chi 謂vị 也dã 。 未vị 至chí 于vu 此thử 。 則tắc 所sở 謂vị 經kinh 世thế 者giả 。 特đặc 驩# 虞ngu 小tiểu 補bổ 云vân 耳nhĩ 。 所sở 謂vị 出xuất 世thế 者giả 。 特đặc 聲Thanh 聞Văn 小Tiểu 乘Thừa 云vân 爾nhĩ 。 其kỳ 為vi 私tư 與dữ 利lợi 也dã 。 豈khởi 不bất 大đại 哉tai 。

陸lục 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 雖tuy 出xuất 家gia 。 亦diệc 上thượng 報báo 四Tứ 恩Ân 。 日nhật 用dụng 之chi 間gian 。 此thử 理lý 之chi 根căn 于vu 心tâm 而nhi 不bất 可khả 泯mẫn 滅diệt 者giả 。 彼bỉ 固cố 或hoặc 存tồn 之chi 也dã 。 然nhiên 其kỳ 為vi 教giáo 。 非phi 為vi 存tồn 此thử 而nhi 起khởi 也dã 。 故cố 其kỳ 存tồn 不bất 存tồn 。 不bất 足túc 為vi 深thâm 造tạo 其kỳ 道đạo 者giả 輕khinh 重trọng 。 若nhược 吾ngô 儒nho 則tắc 曰viết 。 人nhân 之chi 所sở 以dĩ 異dị 于vu 禽cầm 獸thú 者giả 幾kỷ 希hy 。 庶thứ 民dân 去khứ 之chi 。 君quân 子tử 存tồn 之chi 。 釋Thích 氏thị 之chi 所sở 憐lân 憫mẫn 者giả 。 為vi 未vị 出xuất 輪luân 回hồi 。 生sanh 死tử 相tương 續tục 。 謂vị 之chi 生sanh 死tử 海hải 裏lý 浮phù 沈trầm 。 若nhược 吾ngô 儒nho 中trung 聖thánh 賢hiền 。 豈khởi 皆giai 只chỉ 在tại 他tha 生sanh 死tử 海hải 裏lý 浮phù 沈trầm 也dã 。 彼bỉ 之chi 所sở 憐lân 憫mẫn 者giả 。 吾ngô 之chi 聖thánh 賢hiền 無vô 有hữu 也dã 。 然nhiên 其kỳ 教giáo 不bất 為vi 欲dục 免miễn 此thử 而nhi 起khởi 。 故cố 其kỳ 說thuyết 不bất 主chủ 此thử 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 一nhất 切thiết 萬vạn 法pháp 。 莫mạc 不bất 從tùng 自tự 心tâm 中trung 而nhi 建kiến 立lập 。 其kỳ 要yếu 在tại 知tri 本bổn 。 但đãn 得đắc 本bổn 。 莫mạc 愁sầu 末mạt 。 故cố 曰viết 溥phổ 博bác 淵uyên 泉tuyền 而nhi 時thời 出xuất 之chi 。 中trung 庸dong 一nhất 書thư 。 以dĩ 天thiên 命mạng 開khai 宗tông 。 以dĩ 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 為vi 歸quy 宿túc 。 其kỳ 論luận 學học 。 有hữu 生sanh 知tri 學học 知tri 困khốn 知tri 之chi 別biệt 。 有hữu 安an 行hành 利lợi 行hành 勉miễn 行hành 之chi 差sai 。 而nhi 同đồng 歸quy 于vu 一nhất 。 一nhất 者giả 何hà 。 本bổn 之chi 謂vị 也dã 。 知tri 也dã 者giả 。 知tri 此thử 者giả 也dã 。 行hành 也dã 者giả 。 達đạt 此thử 者giả 也dã 。 知tri 本bổn 則tắc 明minh 。 達đạt 本bổn 則tắc 誠thành 。 誠thành 且thả 明minh 。 一nhất 天thiên 道đạo 之chi 不bất 已dĩ 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 存tồn 不bất 足túc 以dĩ 言ngôn 之chi 。 由do 是thị 施thí 之chi 人nhân 倫luân 。 推thôi 之chi 庶thứ 物vật 。 不bất 疑nghi 其kỳ 所sở 行hành 。 故cố 不bất 習tập 無vô 不bất 利lợi 。 篤đốc 恭cung 而nhi 天thiên 下hạ 平bình 。 實thật 無vô 一nhất 法pháp 可khả 得đắc 。 故cố 曰viết 上thượng 天thiên 之chi 載tái 。 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 。 至chí 矣hĩ 。 陸lục 子tử 曰viết 。 人nhân 而nhi 不bất 盡tận 人nhân 道đạo 。 則tắc 不bất 足túc 與dữ 天thiên 地địa 竝tịnh 。 吾ngô 亦diệc 曰viết 。 人nhân 而nhi 不bất 達đạt 天thiên 道đạo 。 則tắc 安an 能năng 先tiên 天thiên 而nhi 天thiên 弗phất 違vi 。 安an 能năng 範phạm 圍vi 天thiên 地địa 。 曲khúc 成thành 萬vạn 物vật 。 誠thành 得đắc 其kỳ 本bổn 矣hĩ 。 九cửu 流lưu 雜tạp 家gia 。 百bách 工công 眾chúng 藝nghệ 。 莫mạc 不bất 在tại 吾ngô 範phạm 圍vi 曲khúc 成thành 之chi 內nội 。 何hà 獨độc 至chí 于vu 佛Phật 而nhi 外ngoại 之chi 。 有hữu 外ngoại 之chi 心tâm 。 不bất 足túc 以dĩ 達đạt 天thiên 道đạo 。 不bất 達đạt 天thiên 道đạo 。 而nhi 能năng 出xuất 生sanh 死tử 。 斷đoạn 輪luân 回hồi 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。

敬kính 齋trai 胡hồ 子tử 曰viết 。 佛Phật 學học 只chỉ 守thủ 向hướng 一nhất 路lộ 去khứ 。 更cánh 不bất 去khứ 窮cùng 天thiên 下hạ 道Đạo 理lý 。 所sở 以dĩ 其kỳ 學học 易dị 成thành 。 只chỉ 守thủ 一nhất 箇cá 念niệm 頭đầu 。 便tiện 要yếu 做tố 成thành 佛Phật 。 非phi 若nhược 儒nho 者giả 智trí 周chu 萬vạn 物vật 道đạo 濟tế 天thiên 下hạ 而nhi 心tâm 常thường 存tồn 也dã 。 儒nho 者giả 心tâm 與dữ 理lý 一nhất 而nhi 存tồn 。 佛Phật 學học 心tâm 與dữ 理lý 離ly 而nhi 存tồn 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 理lý 無vô 在tại 無vô 不bất 在tại 。 覺giác 之chi 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 常thường 覺giác 則tắc 理lý 無vô 不bất 盡tận 。

時thời 措thố 之chi 而nhi 宜nghi 矣hĩ 。 若nhược 以dĩ 理lý 為vi 有hữu 在tại 而nhi 以dĩ 心tâm 守thủ 之chi 。 是thị 二nhị 之chi 也dã 。 儒nho 者giả 戒giới 慎thận 不bất 覩đổ 。 恐khủng 懼cụ 不bất 聞văn 。 莫mạc 不bất 歸quy 根căn 于vu 獨độc 。 聖thánh 人nhân 以dĩ 此thử 洗tẩy 心tâm 。 退thoái 藏tạng 于vu 密mật 。 亦diệc 未vị 有hữu 不bất 從tùng 一nhất 念niệm 為vi 之chi 地địa 者giả 。 舍xá 一nhất 念niệm 而nhi 求cầu 之chi 萬vạn 。 如như 無vô 根căn 本bổn 。 如như 無vô 原nguyên 水thủy 。 欲dục 不bất 枯khô 與dữ 涸hạc 也dã 得đắc 乎hồ 。 是thị 故cố 。 孔khổng 子tử 默mặc 而nhi 識thức 之chi 。 顏nhan 子tử 如như 有hữu 所sở 立lập 。 孟# 子tử 求cầu 放phóng 心tâm 。 周chu 之chi 主chủ 靜tĩnh 。 程# 之chi 主chủ 敬kính 。 延diên 平bình 默mặc 坐tọa 澄trừng 心tâm 體thể 認nhận 天thiên 理lý 。 皆giai 此thử 志chí 也dã 。 於ư 此thử 有hữu 覺giác 。 是thị 謂vị 知tri 本bổn 。 覺giác 無vô 所sở 覺giác 。 是thị 謂vị 達đạt 本bổn 。 離ly 此thử 求cầu 道Đạo 。 盡tận 為vi 外ngoại 道đạo 。 將tương 心tâm 存tồn 理lý 。 是thị 謂vị 失thất 心tâm 。

胡hồ 子tử 曰viết 。 不bất 愧quý 屋ốc 漏lậu 。 雖tuy 無vô 一nhất 事sự 。 然nhiên 萬vạn 理lý 森sâm 然nhiên 已dĩ 具cụ 於ư 中trung 。 此thử 是thị 體thể 也dã 。 但đãn 未vị 發phát 耳nhĩ 。 老lão 佛Phật 以dĩ 為vi 空không 無vô 。 則tắc 本bổn 體thể 已dĩ 絕tuyệt 矣hĩ 。 今kim 人nhân 只chỉ 言ngôn 老lão 佛Phật 有hữu 體thể 無vô 用dụng 。 吾ngô 謂vị 正chánh 是thị 其kỳ 體thể 先tiên 絕tuyệt 于vu 內nội 。 故cố 無vô 用dụng 于vu 外ngoại 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 方Phương 廣Quảng 外ngoại 道đạo 立lập 空không 無vô 為vi 宗tông 。 佛Phật 教giáo 所sở 斥xích 。 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 甯ninh 取thủ 人nhân 見kiến 。 如như 須Tu 彌Di 山Sơn 。 不bất 起khởi 無vô 所sở 有hữu 。 增tăng 上thượng 慢mạn 空không 見kiến 。 曹tào 谿khê 云vân 。 世thế 界giới 虗hư 空không 。 能năng 含hàm 萬vạn 物vật 色sắc 像tượng 。 日nhật 月nguyệt 星tinh 宿tú 。 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 泉tuyền 原nguyên 谿khê 澗giản 。 草thảo 木mộc 叢tùng 林lâm 。 惡ác 人nhân 善thiện 人nhân 。 惡ác 法pháp 善thiện 法Pháp 。 天thiên 堂đường 地địa 獄ngục 。 一nhất 切thiết 大đại 海hải 。 須Tu 彌Di 諸chư 山sơn 。 總tổng 在tại 空không 中trung 。 世thế 人nhân 性tánh 空không 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 心tâm 量lượng 廣quảng 大đại 。 徧biến 周chu 法Pháp 界Giới 。 用dụng 即tức 了liễu 了liễu 分phân 明minh 。 應ứng 用dụng 便tiện 知tri 一nhất 切thiết 。 一nhất 切thiết 即tức 一nhất 。 一nhất 即tức 一nhất 切thiết 。 去khứ 來lai 自tự 由do 。 心tâm 體thể 無vô 住trụ 。 名danh 為vi 般Bát 若Nhã 。 是thị 故cố 。 普Phổ 賢Hiền 菩Bồ 薩Tát 。 發phát 十thập 大đại 願nguyện 王vương 。 而nhi 曰viết 虗hư 空không 界giới 盡tận 。 眾chúng 生sanh 界giới 盡tận 。 眾chúng 生sanh 業nghiệp 盡tận 。 眾chúng 生sanh 煩phiền 惱não 盡tận 。 我ngã 願nguyện 乃nãi 盡tận 。 其kỳ 有hữu 體thể 無vô 用dụng 邪tà 。 抑ức 無vô 體thể 無vô 用dụng 邪tà 。 且thả 其kỳ 所sở 謂vị 森sâm 然nhiên 已dĩ 具cụ 者giả 。 謂vị 即tức 空không 而nhi 具cụ 。 抑ức 離ly 空không 別biệt 有hữu 。 若nhược 離ly 空không 別biệt 有hữu 。 則tắc 有hữu 在tại 何hà 處xứ 。 若nhược 即tức 空không 而nhi 具cụ 。 又hựu 何hà 惡ác 于vu 空không 哉tai 。 但đãn 無vô 取thủ 著trước 空không 耳nhĩ 。

胡hồ 子tử 曰viết 。 儒nho 者giả 敬kính 以dĩ 存tồn 心tâm 。 其kỳ 心tâm 體thể 湛trạm 然nhiên 在tại 腔# 子tử 裏lý 。 如như 主chủ 人nhân 公công 在tại 家gia 。 便tiện 能năng 整chỉnh 治trị 家gia 事sự 。 是thị 箇cá 活hoạt 主chủ 人nhân 。 釋Thích 氏thị 默mặc 坐tọa 澄trừng 心tâm 。 屏bính 去khứ 思tư 慮lự 。 久cửu 而nhi 至chí 于vu 空không 豁hoát 。 是thị 無vô 主chủ 人nhân 矣hĩ 。 又hựu 有hữu 只chỉ 是thị 繫hệ 制chế 其kỳ 心tâm 使sử 之chi 存tồn 者giả 。 便tiện 死tử 殺sát 了liễu 他tha 。 做tố 主chủ 不bất 得đắc 。 此thử 則tắc 禪thiền 之chi 下hạ 者giả 。 真chân 空không 無vô 心tâm 。 是thị 禪thiền 之chi 上thượng 者giả 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 心tâm 其kỳ 無vô 方phương 者giả 也dã 。 有hữu 腔# 子tử 可khả 求cầu 。 有hữu 湛trạm 然nhiên 者giả 可khả 指chỉ 。 則tắc 塊khối 然nhiên 一nhất 物vật 而nhi 已dĩ 。 非phi 死tử 殺sát 而nhi 何hà 。 真chân 空không 無vô 心tâm 。 亦diệc 未vị 究cứu 竟cánh 。 古cổ 德đức 云vân 。 原nguyên 來lai 有hữu 心tâm 。 無vô 心tâm 盡tận 成thành 謗báng 。 彼bỉ 以dĩ 意ý 見kiến 為vi 有hữu 無vô 。 何hà 啻# 千thiên 里lý 。

胡hồ 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 見kiến 道đạo 。 如như 漢hán 武võ 帝đế 見kiến 李# 夫phu 人nhân 。 非phi 真chân 見kiến 者giả 也dã 。 釋Thích 氏thị 只chỉ 想tưởng 像tượng 箇cá 道Đạo 理lý 。 故cố 勞lao 而nhi 無vô 功công 。 儒nho 者giả 便tiện 即tức 事sự 物vật 上thượng 去khứ 窮cùng 究cứu 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 自tự 格cách 物vật 之chi 學học 不bất 明minh 。 而nhi 人nhân 之chi 以dĩ 放phóng 其kỳ 心tâm 為vi 學học 者giả 多đa 矣hĩ 。 大đại 學học 之chi 言ngôn 格cách 物vật 也dã 。 前tiền 文văn 云vân 。 物vật 有hữu 本bổn 末mạt 。 事sự 有hữu 終chung 始thỉ 。 知tri 所sở 先tiên 後hậu 。 則tắc 近cận 道đạo 矣hĩ 。 是thị 謂vị 本bổn 先tiên 而nhi 末mạt 後hậu 也dã 。 後hậu 文văn 明minh 本bổn 末mạt 之chi 辨biện 。 終chung 之chi 曰viết 。 此thử 謂vị 知tri 本bổn 。 此thử 謂vị 知tri 之chi 至chí 也dã 。 明minh 以dĩ 知tri 本bổn 為vi 知tri 之chi 至chí 也dã 。 本bổn 者giả 何hà 。 明minh 德đức 是thị 也dã 。 知tri 本bổn 則tắc 知tri 止chỉ 。 格cách 物vật 之chi 功công 。 莫mạc 要yếu 于vu 此thử 。 何hà 嘗thường 教giáo 人nhân 專chuyên 求cầu 之chi 事sự 物vật 邪tà 。 楞lăng 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 精tinh 研nghiên 妙diệu 明minh 。 觀quán 察sát 不bất 停đình 。 精tinh 研nghiên 者giả 。 儒nho 言ngôn 格cách 致trí 是thị 。 觀quán 察sát 者giả 。 儒nho 言ngôn 顧cố 諟# 是thị 。 宗tông 門môn 教giáo 人nhân 必tất 先tiên 參tham 究cứu 。 用dụng 力lực 之chi 久cửu 。 一nhất 旦đán 豁hoát 然nhiên 。 是thị 名danh 見kiến 性tánh 。 何hà 嘗thường 以dĩ 想tưởng 像tượng 為vi 道đạo 邪tà 。

胡hồ 子tử 曰viết 。 佛Phật 氏thị 言ngôn 死tử 而nhi 歸quy 真chân 。 殊thù 不bất 知tri 生sanh 有hữu 生sanh 之chi 理lý 。 不bất 可khả 謂vị 無vô 。 以dĩ 死tử 為vi 歸quy 真chân 。 是thị 以dĩ 生sanh 為vi 不bất 真chân 矣hĩ 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 佛Phật 言ngôn 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 虗hư 妄vọng 有hữu 生sanh 。 因nhân 緣duyên 別biệt 離ly 。 虗hư 妄vọng 名danh 滅diệt 。 殊thù 不bất 能năng 知tri 。 生sanh 滅diệt 去khứ 來lai 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 常thường 住trụ 妙diệu 明minh 。 不bất 動động 周chu 圓viên 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 性tánh 真chân 常thường 中trung 。 求cầu 于vu 去khứ 來lai 。 迷mê 悟ngộ 生sanh 死tử 。 了liễu 無vô 所sở 得đắc 。 如như 是thị 誠thành 言ngôn 。 撥bát 雲vân 見kiến 日nhật 。 何hà 嘗thường 于vu 生sanh 滅diệt 法pháp 中trung 。 強cường/cưỡng 生sanh 取thủ 舍xá 。 生sanh 寄ký 死tử 歸quy 。 世thế 俗tục 恆hằng 語ngữ 。 載tái 稽khể 梵Phạm 冊sách 。 未vị 之chi 前tiền 聞văn 。

或hoặc 問vấn 。 佛Phật 氏thị 說thuyết 真chân 性tánh 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 其kỳ 意ý 如như 何hà 。 胡hồ 子tử 曰viết 。 釋Thích 氏thị 以dĩ 知tri 覺giác 運vận 動động 為vi 心tâm 。 是thị 氣khí 之chi 靈linh 處xứ 。 故cố 又hựu 要yếu 把bả 持trì 此thử 物vật 以dĩ 免miễn 輪luân 回hồi 。 愚ngu 故cố 曰viết 釋Thích 氏thị 不bất 識thức 性tánh 。 妄vọng 指chỉ 氣khí 之chi 靈linh 者giả 謂vị 性tánh 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 本bổn 體thể 如như 然nhiên 。 圓viên 裹khỏa 六lục 虗hư 。 更cánh 無vô 他tha 物vật 。 知tri 覺giác 運vận 動động 。 何hà 莫mạc 非phi 心tâm 。 本bổn 無vô 所sở 住trụ 。 安an 用dụng 把bả 持trì 。 若nhược 認nhận 氣khí 為vi 心tâm 。 便tiện 成thành 繫hệ 縛phược 。 是thị 生sanh 死tử 根căn 。 何hà 名danh 真chân 性tánh 。

涇kính 陽dương 顧cố 子tử 曰viết 。 三tam 藏tạng 十thập 二nhị 部bộ 。 一nhất 言ngôn 以dĩ 蔽tế 之chi 曰viết 。 無vô 善thiện 無vô 惡ác 。 試thí 閱duyệt 七thất 佛Phật 偈kệ 便tiện 自tự 可khả 見kiến 。 或hoặc 曰viết 。 永vĩnh 嘉gia 證chứng 道đạo 歌ca 。 謂vị 棄khí 有hữu 而nhi 著trước 無vô 。 如như 舍xá 溺nịch 而nhi 投đầu 火hỏa 。 恐khủng 佛Phật 氏thị 未vị 必tất 以dĩ 無vô 為vi 宗tông 也dã 。 曰viết 。 此thử 只chỉ 就tựu 無vô 善thiện 無vô 惡ác 。 四tứ 字tự 翻phiên 弄lộng 到đáo 底để 。 非phi 有hữu 別biệt 義nghĩa 也dã 。 棄khí 有hữu 。 以dĩ 有hữu 為vi 惡ác 也dã 。 著trước 無vô 。 以dĩ 無vô 為vi 善thiện 也dã 。 是thị 猶do 有hữu 善thiện 有hữu 惡ác 也dã 。 無vô 亦diệc 不bất 著trước 。 有hữu 亦diệc 不bất 棄khí 。 則tắc 無vô 善thiện 無vô 惡ác 矣hĩ 。 自tự 此thử 以dĩ 往vãng 。 節tiết 節tiết 推thôi 去khứ 。 掃tảo 之chi 又hựu 掃tảo 。 直trực 掃tảo 得đắc 沒một 些# 子tử 賸# 。 都đô 是thị 者giả 箇cá 意ý 頭đầu 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 善thiện 惡ác 者giả 對đối 待đãi 之chi 名danh 。 感cảm 于vu 物vật 而nhi 形hình 焉yên 者giả 也dã 。 淨tịnh 智trí 妙diệu 圓viên 。 體thể 自tự 空không 寂tịch 。 不bất 可khả 以dĩ 有hữu 無vô 名danh 。 況huống 善thiện 惡ác 哉tai 。 孟# 子tử 之chi 言ngôn 性tánh 也dã 。 曰viết 。 乃nãi 若nhược 其kỳ 情tình 。 則tắc 可khả 以dĩ 為vi 善thiện 矣hĩ 。 是thị 言ngôn 性tánh 之chi 可khả 以dĩ 為vi 善thiện 也dã 。 程# 子tử 曰viết 。 人nhân 生sanh 而nhi 靜tĩnh 以dĩ 上thượng 不bất 容dung 說thuyết 。 才tài 說thuyết 性tánh 時thời 。 便tiện 已dĩ 不bất 是thị 性tánh 也dã 。 以dĩ 善thiện 惡ác 名danh 性tánh 。 皆giai 程# 子tử 所sở 謂vị 不bất 是thị 性tánh 也dã 。 有hữu 棄khí 有hữu 著trước 。 逐trục 物vật 而nhi 已dĩ 。 非phi 性tánh 之chi 本bổn 然nhiên 也dã 。 是thị 故cố 。 知tri 性tánh 者giả 不bất 取thủ 一nhất 法pháp 而nhi 非phi 有hữu 棄khí 也dã 。 不bất 舍xá 一nhất 法pháp 而nhi 非phi 有hữu 著trước 也dã 。 掃tảo 之chi 又hựu 掃tảo 。 掃tảo 得đắc 盡tận 時thời 。 二nhị 際tế 坐tọa 斷đoạn 。 圓viên 滿mãn 覺giác 心tâm 。 徧biến 周chu 沙sa 界giới 。 譬thí 諸chư 雲vân 開khai 則tắc 日nhật 現hiện 。 原nguyên 濬# 則tắc 流lưu 長trường/trưởng 。 直trực 下hạ 洞đỗng 然nhiên 。 更cánh 無vô 餘dư 法Pháp 。 斯tư 則tắc 一Nhất 乘Thừa 之chi 了liễu 義nghĩa 。 實thật 列liệt 聖thánh 之chi 元nguyên 詮thuyên 。 若nhược 夫phu 方phương 便tiện 門môn 中trung 。 不bất 廢phế 對đối 治trị 。 以dĩ 法Pháp 身thân 隨tùy 緣duyên 。 起khởi 諸chư 染nhiễm 法pháp 。 必tất 藉tạ 止Chỉ 觀Quán 熏huân 修tu 。 成thành 其kỳ 淨tịnh 用dụng 。 是thị 故cố 。 行hành 則tắc 要yếu 于vu 漸tiệm 滿mãn 。 惑hoặc 則tắc 期kỳ 于vu 漸tiệm 斷đoạn 。 六Lục 度Độ 齊tề 修tu 。 萬vạn 善thiện 具cụ 足túc 。 方phương 能năng 淨tịnh 諸chư 國quốc 土độ 。 成thành 熟thục 有hữu 情tình 。 經Kinh 云vân 。 理lý 則tắc 頓đốn 悟ngộ 。 乘thừa 悟ngộ 併tinh 消tiêu 。 事sự 非phi 頓đốn 除trừ 。 因nhân 次thứ 第đệ 盡tận 。 識thức 渠cừ 善thiện 惡ác 本bổn 空không 。 何hà 礙ngại 止chỉ 惡ác 行hành 善thiện 。 不bất 到đáo 至chí 善thiện 之chi 地địa 。 誰thùy 證chứng 善thiện 惡ác 本bổn 究cứu 。 善thiện 惡ác 本bổn 空không 。 理lý 則tắc 頓đốn 悟ngộ 也dã 。 止chỉ 惡ác 行hành 善thiện 。 事sự 非phi 頓đốn 除trừ 也dã 。 真chân 消tiêu 真chân 盡tận 。 真chân 盡tận 真chân 消tiêu 。 不bất 住trụ 中trung 涂# 。 直trực 趨xu 寶bảo 所sở 。 如như 其kỳ 執chấp 理lý 而nhi 遺di 事sự 。 或hoặc 逐trục 事sự 而nhi 迷mê 理lý 。 詎cự 可khả 議nghị 于vu 華hoa 嚴nghiêm 無vô 礙ngại 之chi 指chỉ 哉tai 。

顧cố 子tử 曰viết 。 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 。 吾ngô 儒nho 之chi 所sở 謂vị 空không 也dã 。 無vô 善thiện 無vô 惡ác 。 二nhị 氏thị 之chi 所sở 謂vị 空không 也dã 。 名danh 似tự 而nhi 實thật 遠viễn 矣hĩ 。 是thị 故cố 。 諱húy 言ngôn 空không 者giả 。 以dĩ 似tự 廢phế 真chân 。 混hỗn 言ngôn 空không 者giả 。 以dĩ 似tự 亂loạn 真chân 。 予# 皆giai 不bất 敢cảm 知tri 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 空không 一nhất 而nhi 已dĩ 。 謂vị 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 為vi 有hữu 善thiện 有hữu 惡ác 邪tà 。 則tắc 不bất 得đắc 謂vị 之chi 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 矣hĩ 。 謂vị 無vô 善thiện 無vô 惡ác 。 為vi 有hữu 聲thanh 有hữu 臭xú 邪tà 。 則tắc 不bất 得đắc 謂vị 之chi 無vô 善thiện 無vô 惡ác 矣hĩ 。 蓋cái 聲thanh 臭xú 者giả 善thiện 惡ác 之chi 萌manh 。 善thiện 惡ác 者giả 聲thanh 臭xú 之chi 著trước 。 將tương 取thủ 善thiện 以dĩ 別biệt 空không 。 亦diệc 猶do 取thủ 有hữu 而nhi 諱húy 空không 也dã 。 顧cố 子tử 之chi 意ý 。 豈khởi 不bất 以dĩ 有hữu 善thiện 無vô 惡ác 。 是thị 謂vị 真chân 空không 。 無vô 善thiện 無vô 惡ác 。 終chung 歸quy 莾mãng 蕩đãng 。 以dĩ 此thử 為vi 儒nho 佛Phật 鴻hồng 溝câu 之chi 判phán 。 不bất 知tri 大đại 易dị 之chi 文văn 。 曰viết 虗hư 曰viết 寂tịch 。 曰viết 無vô 方phương 無vô 體thể 。 曰viết 何hà 思tư 何hà 慮lự 。 善thiện 可khả 得đắc 而nhi 有hữu 邪tà 。 維duy 摩ma 經Kinh 云vân 。 雖tuy 知tri 諸chư 佛Phật 國quốc 。 及cập 與dữ 眾chúng 生sanh 空không 。 而nhi 常thường 修tu 淨tịnh 土độ 。 教giáo 化hóa 于vu 眾chúng 生sanh 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 此thử 菩Bồ 薩Tát 修tu 習tập 一nhất 切thiết 。 諸chư 善thiện 根căn 時thời 。 作tác 是thị 念niệm 言ngôn 。 願nguyện 此thử 善thiện 根căn 功công 德đức 之chi 力lực 。 至chí 一nhất 切thiết 處xứ 。 譬thí 如như 實thật 際tế 無vô 處xứ 不bất 至chí 。 至chí 一nhất 切thiết 物vật 。 至chí 一nhất 切thiết 世thế 間gian 。 行hành 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 至chí 一nhất 切thiết 國quốc 土thổ 。 至chí 一nhất 切thiết 法pháp 。 至chí 一nhất 切thiết 虗hư 空không 至chí 。 一nhất 切thiết 三tam 世thế 。 至chí 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 無vô 為vi 。 至chí 一nhất 切thiết 語ngữ 言ngôn 音âm 聲thanh 。 願nguyện 此thử 善thiện 根căn 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 善thiện 可khả 得đắc 而nhi 無vô 邪tà 。 直trực 須tu 坐tọa 斷đoạn 有hữu 無vô 。 遠viễn 離ly 空không 色sắc 。 一nhất 念niệm 未vị 生sanh 。 萬vạn 善thiện 普phổ 會hội 。 繁phồn 興hưng 大đại 用dụng 。 當đương 處xứ 寂tịch 然nhiên 。 斯tư 為vi 究cứu 竟cánh 真chân 空không 。 何hà 至chí 偏thiên 淪luân 莾mãng 蕩đãng 。 若nhược 夫phu 取thủ 善thiện 而nhi 窒# 空không 。 與dữ 取thủ 空không 而nhi 廢phế 善thiện 。 執chấp 心tâm 未vị 化hóa 。 戲hí 論luận 滋tư 多đa 。 不bất 獨độc 乖quai 釋thích 門môn 三tam 觀quán 之chi 宗tông 。 亦diệc 豈khởi 識thức 孔khổng 氏thị 無vô 言ngôn 之chi 教giáo 哉tai 。

顧cố 子tử 一nhất 日nhật 游du 觀quán 音âm 寺tự 。 見kiến 男nam 女nữ 載tái 於ư 道đạo 。 過quá 往vãng 來lai 續tục 。 繩thằng 繩thằng 不bất 已dĩ 。 謂vị 弟đệ 季quý 時thời 曰viết 。 即tức 此thử 可khả 以dĩ 辨biện 儒nho 佛Phật 已dĩ 。 凡phàm 所sở 以dĩ 為vi 此thử 。 一nhất 片phiến 禍họa 福phước 心tâm 耳nhĩ 。 未vị 見kiến 有hữu 為vi 禍họa 福phước 而nhi 求cầu 之chi 吾ngô 聖thánh 人nhân 者giả 也dã 。 佛Phật 氏thị 何hà 嘗thường 邀yêu 之chi 使sử 來lai 。 吾ngô 聖thánh 人nhân 何hà 嘗thường 拒cự 之chi 使sử 去khứ 。 佛Phật 氏thị 何hà 嘗thường 專chuyên 言ngôn 禍họa 福phước 。 吾ngô 聖thánh 人nhân 何hà 嘗thường 諱húy 言ngôn 禍họa 福phước 。 就tựu 中trung 體thể 勘khám 。 其kỳ 間gian 必tất 有hữu 一nhất 段đoạn 真chân 精tinh 神thần 迥huýnh 然nhiên 不bất 同đồng 處xứ 。 季quý 時thời 曰viết 。 此thử 特đặc 愚ngu 夫phu 愚ngu 婦phụ 之chi 所sở 為vi 耳nhĩ 。 有hữu 識thức 者giả 必tất 不bất 其kỳ 然nhiên 。 曰viết 。 感cảm 至chí 于vu 愚ngu 夫phu 愚ngu 婦phụ 。 而nhi 後hậu 其kỳ 為vi 感cảm 也dã 真chân 。 應ưng 至chí 于vu 愚ngu 夫phu 愚ngu 婦phụ 。 而nhi 後hậu 其kỳ 為vi 應ưng 也dã 真chân 。 真chân 之chi 為vi 言ngôn 。 純thuần 乎hồ 天thiên 而nhi 人nhân 不bất 與dữ 焉yên 者giả 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 嗟ta 乎hồ 。 愚ngu 夫phu 愚ngu 婦phụ 之chi 心tâm 殆đãi 非phi 徒đồ 禍họa 福phước 之chi 所sở 能năng 動động 也dã 。 夫phu 近cận 於ư 人nhân 而nhi 能năng 為vi 禍họa 福phước 者giả 。 莫mạc 如như 城thành 隍hoàng 里lý 社xã 之chi 神thần 矣hĩ 。 然nhiên 而nhi 城thành 隍hoàng 里lý 社xã 之chi 神thần 。 能năng 動động 鄉hương 邑ấp 之chi 人nhân 而nhi 止chỉ 矣hĩ 。 其kỳ 大đại 者giả 則tắc 江giang 河hà 海hải 岳nhạc 之chi 神thần 。 出xuất 雲vân 雨vũ 。 見kiến 怪quái 物vật 。 又hựu 其kỳ 大đại 者giả 則tắc 日nhật 月nguyệt 星tinh 斗đẩu 之chi 神thần 。 掌chưởng 辠# 福phước 。 主chủ 生sanh 死tử 。 然nhiên 而nhi 有hữu 司ty 者giả 報báo 焉yên 。 有hữu 求cầu 者giả 禱đảo 焉yên 。 能năng 動động 方phương 域vực 之chi 人nhân 而nhi 止chỉ 耳nhĩ 。 若nhược 夫phu 佛Phật 化hóa 之chi 所sở 及cập 。 蓋cái 寥liêu 廓khuếch 而nhi 無vô 終chung 極cực 矣hĩ 。 豈khởi 禍họa 福phước 云vân 爾nhĩ 哉tai 。 誠thành 謂vị 證chứng 法pháp 性tánh 身thân 。 盡tận 無vô 明minh 本bổn 。 神thần 感cảm 神thần 應ưng 。 非phi 我ngã 非phi 渠cừ 。 故cố 曰viết 。 佛Phật 身thân 充sung 滿mãn 于vu 法Pháp 界Giới 。 普phổ 現hiện 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 前tiền 。 隨tùy 緣duyên 赴phó 感cảm 靡mĩ 不bất 周chu 。 而nhi 恆hằng 處xứ 此thử 菩Bồ 提Đề 座tòa 。 感cảm 應ứng 至chí 愚ngu 夫phu 愚ngu 婦phụ 而nhi 其kỳ 感cảm 應ứng 也dã 始thỉ 真chân 。 豈khởi 不bất 信tín 哉tai 。 且thả 感cảm 應ứng 之chi 理lý 。 儒nho 亦diệc 言ngôn 之chi 。 子tử 曰viết 。 一nhất 日nhật 克khắc 己kỷ 復phục 禮lễ 。 天thiên 下hạ 歸quy 仁nhân 焉yên 。 由do 周chu 而nhi 來lai 。 二nhị 千thiên 餘dư 年niên 。 自tự 天thiên 子tử 王vương 侯hầu 中trung 國quốc 言ngôn 六lục 藝nghệ 者giả 。 折chiết 中trung 于vu 夫phu 子tử 。 神thần 感cảm 神thần 應ưng 。 亦diệc 若nhược 是thị 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。

或hoặc 問vấn 三tam 世thế 之chi 說thuyết 。 顧cố 子tử 曰viết 。 域vực 中trung 有hữu 二nhị 。 大Đại 道Đạo 大đại 法pháp 。 大Đại 道Đạo 者giả 何hà 。 綱cương 常thường 倫luân 理lý 是thị 也dã 。 所sở 謂vị 天thiên 敘tự 有hữu 典điển 。 天thiên 秩# 有hữu 禮lễ 。 根căn 乎hồ 人nhân 心tâm 之chi 自tự 然nhiên 而nhi 不bất 容dung 或hoặc 己kỷ 者giả 也dã 。 有hữu 如như 佛Phật 氏thị 之chi 說thuyết 行hành 。 則tắc 凡phàm 忠trung 臣thần 孝hiếu 子tử 。 皆giai 為vi 報báo 夙túc 生sanh 之chi 恩ân 而nhi 來lai 。 凡phàm 亂loạn 臣thần 賊tặc 子tử 。 皆giai 為vi 報báo 夙túc 生sanh 之chi 怨oán 而nhi 來lai 。 反phản 諸chư 人nhân 心tâm 之chi 自tự 然nhiên 而nhi 不bất 容dung 或hoặc 己kỷ 處xứ 。 吾ngô 見kiến 了liễu 不bất 相tương 干can 也dã 。 於ư 是thị 綱cương 常thường 倫luân 理lý 。 且thả 茫mang 焉yên 無vô 所sở 繫hệ 屬thuộc 。 而nhi 道đạo 窮cùng 矣hĩ 。 大đại 法pháp 者giả 何hà 。 黜truất 陟trắc 予# 奪đoạt 是thị 也dã 。 所sở 謂vị 天thiên 命mạng 有hữu 德đức 。 天thiên 討thảo 有hữu 罪tội 。 發phát 乎hồ 人nhân 心tâm 之chi 當đương 然nhiên 而nhi 不bất 容dung 或hoặc 爽sảng 者giả 也dã 。 有hữu 如như 佛Phật 氏thị 之chi 說thuyết 行hành 。 則tắc 凡phàm 君quân 子tử 而nhi 被bị 戮lục 辱nhục 。 皆giai 其kỳ 自tự 作tác 之chi 孽nghiệt 。 而nhi 戮lục 辱nhục 之chi 者giả 非phi 為vi 傷thương 善thiện 。 凡phàm 小tiểu 人nhân 而nhi 被bị 顯hiển 榮vinh 。 皆giai 其kỳ 自tự 貽# 之chi 休hưu 。 而nhi 顯hiển 榮vinh 之chi 者giả 非phi 為vi 庇tí 惡ác 。 揆quỹ 諸chư 人nhân 心tâm 之chi 當đương 然nhiên 而nhi 不bất 容dung 或hoặc 爽sảng 處xứ 。 吾ngô 見kiến 了liễu 不bất 相tương 蒙mông 也dã 。 於ư 是thị 黜truất 陟trắc 予# 奪đoạt 。 且thả 貿mậu 焉yên 無vô 所sở 憑bằng 依y 。 而nhi 法pháp 窮cùng 矣hĩ 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 因Nhân 緣Duyên 法Pháp 中trung 。 果quả 報báo 各các 殊thù 。 然nhiên 佛Phật 之chi 教giáo 人nhân 。 唯duy 一nhất 心tâm 法pháp 。 三tam 世thế 本bổn 空không 。 因nhân 緣duyên 非phi 有hữu 。 至chí 如như 辟tịch 凶hung 趨xu 吉cát 。 長trường/trưởng 善thiện 防phòng 非phi 。 可khả 畏úy 者giả 因nhân 。 難nạn/nan 逃đào 者giả 果quả 。 忠trung 臣thần 孝hiếu 子tử 。 知tri 恩ân 報báo 恩ân 。 即tức 此thử 莫mạc 之chi 為vi 而nhi 為vi 。 便tiện 是thị 不bất 容dung 己kỷ 之chi 處xứ 。 亂loạn 臣thần 賊tặc 子tử 以dĩ 怨oán 報báo 怨oán 。 即tức 此thử 不bất 可khả 解giải 之chi 結kết 。 便tiện 在tại 無vô 可khả 赦xá 之chi 條điều 。 君quân 子tử 而nhi 被bị 戮lục 辱nhục 。 豈khởi 無vô 戮lục 辱nhục 之chi 因nhân 。 然nhiên 其kỳ 戮lục 辱nhục 之chi 者giả 。 自tự 當đương 獲hoạch 傷thương 善thiện 之chi 報báo 。 小tiểu 人nhân 而nhi 被bị 顯hiển 榮vinh 。 合hợp 有hữu 顯hiển 榮vinh 之chi 福phước 。 然nhiên 在tại 顯hiển 榮vinh 之chi 者giả 。 已dĩ 難nạn/nan 逃đào 庇tí 惡ác 之chi 誅tru 。 是thị 故cố 。 君quân 子tử 之chi 守thủ 。 行hành 其kỳ 素tố 位vị 而nhi 已dĩ 。 王vương 者giả 之chi 法pháp 。 明minh 其kỳ 常thường 道đạo 而nhi 已dĩ 。 三tam 世thế 之chi 指chỉ 。 不bất 外ngoại 一nhất 心tâm 。 因nhân 緣duyên 之chi 理lý 。 不bất 離ly 當đương 處xứ 。 以dĩ 為vi 妨phương 道đạo 妨phương 法pháp 。 吾ngô 不bất 知tri 也dã 。

顧cố 子tử 曰viết 。 吾ngô 聖thánh 人nhân 以dĩ 人nhân 倫luân 為vi 實thật 際tế 。 其kỳ 所sở 謂vị 心tâm 性tánh 。 即tức 在tại 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 之chi 中trung 。 佛Phật 氏thị 以dĩ 人nhân 倫luân 為vi 幻huyễn 迹tích 。 其kỳ 所sở 謂vị 心tâm 性tánh 。 乃nãi 在tại 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 之chi 外ngoại 。 在tại 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 之chi 中trung 。 是thị 謂vị 體thể 用dụng 一nhất 原nguyên 。 顯hiển 微vi 無vô 間gian 。 在tại 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 之chi 外ngoại 。 體thể 用dụng 顯hiển 微vi 打đả 成thành 兩lưỡng 截tiệt 矣hĩ 。 即tức 口khẩu 口khẩu 說thuyết 一nhất 原nguyên 無vô 間gian 。 其kỳ 能năng 一nhất 原nguyên 無vô 間gian 乎hồ 否phủ/bĩ 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 性tánh 無vô 內nội 外ngoại 。 道đạo 無vô 內nội 外ngoại 。 即tức 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 。 而nhi 道đạo 在tại 焉yên 。 非phi 有hữu 所sở 住trụ 也dã 。 順thuận 應ưng 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 即tức 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 。 所sở 不bất 屬thuộc 而nhi 道đạo 無vô 不bất 在tại 焉yên 。 非phi 有hữu 所sở 遺di 也dã 。 默mặc 成thành 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 是thị 謂vị 體thể 用dụng 一nhất 原nguyên 。 顯hiển 微vi 無vô 間gian 必tất 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 兄huynh 弟đệ 夫phu 婦phụ 。 而nhi 後hậu 可khả 以dĩ 為vi 道đạo 。 則tắc 當đương 夫phu 人nhân 生sanh 而nhi 靜tĩnh 之chi 初sơ 。 將tương 以dĩ 何hà 者giả 為vi 道đạo 。 即tức 今kim 不bất 覩đổ 不bất 聞văn 之chi 頃khoảnh 。 將tương 以dĩ 何hà 者giả 為vi 道đạo 。 推thôi 之chi 一nhất 息tức 不bất 屬thuộc 之chi 時thời 。 又hựu 將tương 以dĩ 何hà 者giả 為vi 道đạo 。 然nhiên 則tắc 原nguyên 其kỳ 始thỉ 。 要yếu 其kỳ 終chung 。 反phản 求cầu 諸chư 現hiện 在tại 。 而nhi 離ly 道đạo 之chi 時thời 固cố 已dĩ 多đa 矣hĩ 。 其kỳ 能năng 一nhất 原nguyên 無vô 間gian 否phủ/bĩ 邪tà 。 故cố 曰viết 道đạo 也dã 者giả 。 不bất 可khả 須tu 臾du 離ly 也dã 。 可khả 離ly 非phi 道đạo 也dã 。 其kỳ 亦diệc 識thức 取thủ 不bất 可khả 離ly 者giả 而nhi 可khả 矣hĩ 。

梁lương 谿khê 高cao 子tử 曰viết 。 聖thánh 人nhân 之chi 學học 。 所sở 以dĩ 異dị 于vu 釋Thích 氏thị 者giả 。 只chỉ 一nhất 性tánh 字tự 。 聖thánh 人nhân 言ngôn 性tánh 。 所sở 以dĩ 異dị 于vu 釋Thích 氏thị 言ngôn 性tánh 者giả 。 只chỉ 一nhất 理lý 字tự 。 理lý 者giả 天thiên 理lý 也dã 。 天thiên 理lý 者giả 。 天thiên 然nhiên 自tự 有hữu 之chi 條điều 理lý 也dã 。 故cố 曰viết 天thiên 敘tự 天thiên 秩# 。 天thiên 命mạng 天thiên 討thảo 。 此thử 處xứ 差sai 不bất 得đắc 針châm 芒mang 。 先tiên 聖thánh 後hậu 聖thánh 。 其kỳ 揆quỹ 一nhất 也dã 。 此thử 理lý 在tại 拈niêm 華hoa 一nhất 脈mạch 之chi 上thượng 。 非phi 窮cùng 理lý 到đáo 至chí 極cực 處xứ 。 不bất 易dị 言ngôn 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 宋tống 明minh 諸chư 儒nho 為vi 心tâm 性tánh 之chi 辨biện 者giả 多đa 矣hĩ 。 大đại 率suất 岐kỳ 性tánh 與dữ 心tâm 而nhi 二nhị 之chi 者giả 也dã 。 為vi 理lý 氣khí 之chi 辨biện 者giả 多đa 矣hĩ 。 大đại 率suất 岐kỳ 理lý 與dữ 氣khí 而nhi 二nhị 之chi 者giả 也dã 。 大đại 學học 言ngôn 心tâm 不bất 言ngôn 性tánh 。 性tánh 即tức 心tâm 也dã 。 中trung 庸dong 言ngôn 性tánh 不bất 言ngôn 心tâm 。 心tâm 即tức 性tánh 也dã 。 大đại 易dị 論luận 理lý 不bất 論luận 氣khí 。 氣khí 即tức 理lý 也dã 。 孟# 子tử 論luận 氣khí 即tức 論luận 道đạo 。 氣khí 亦diệc 道đạo 也dã 。 合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 。 一nhất 心tâm 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 了liễu 心tâm 者giả 一nhất 且thả 不bất 立lập 。 二nhị 復phục 何hà 有hữu 。 其kỳ 見kiến 為vi 有hữu 二nhị 者giả 。 皆giai 不bất 知tri 心tâm 者giả 也dã 。 且thả 高cao 子tử 所sở 言ngôn 窮cùng 理lý 到đáo 極cực 至chí 處xứ 。 其kỳ 可khả 以dĩ 知tri 知tri 。 可khả 以dĩ 識thức 識thức 邪tà 。 可khả 以dĩ 知tri 知tri 。 可khả 以dĩ 識thức 識thức 。 則tắc 非phi 天thiên 載tái 之chi 本bổn 然nhiên 。 何hà 名danh 極cực 至chí 。 不bất 可khả 以dĩ 知tri 知tri 。 不bất 可khả 以dĩ 識thức 識thức 。 吾ngô 不bất 知tri 與dữ 拈niêm 華hoa 一nhất 脈mạch 。 有hữu 何hà 分phân 別biệt 。 卻khước 成thành 高cao 下hạ 邪tà 。

高cao 子tử 曰viết 。 佛Phật 氏thị 夷di 善thiện 惡ác 是thị 非phi 。 而nhi 曰viết 平bình 等đẳng 。 彼bỉ 固cố 曰viết 無vô 分phân 別biệt 心tâm 。 有hữu 分phân 別biệt 性tánh 。 我ngã 則tắc 謂vị 有hữu 分phân 別biệt 性tánh 。 亦diệc 無vô 分phân 別biệt 用dụng 。 使sử 天thiên 下hạ 善thiện 惡ác 是thị 非phi 。 顛điên 倒đảo 錯thác 亂loạn 。 舉cử 一nhất 世thế 糜mi 爛lạn 之chi 蠱cổ 壞hoại 之chi 不bất 顧cố 。 其kỳ 亦diệc 不bất 仁nhân 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 日nhật 行hành 于vu 天thiên 。 上thượng 者giả 若nhược 岡# 若nhược 岨thư 。 下hạ 者giả 若nhược 洿# 池trì 。 若nhược 溷hỗn 廁trắc 。 無vô 弗phất 照chiếu 也dã 。 水thủy 行hành 于vu 地địa 。 細tế 者giả 若nhược 溝câu 若nhược 渠cừ 。 大đại 者giả 若nhược 江giang 淮hoài 。 若nhược 河hà 海hải 。 無vô 弗phất 入nhập 也dã 。 日nhật 也dã 水thủy 也dã 。 有hữu 是thị 非phi 善thiện 惡ác 于vu 其kỳ 間gian 乎hồ 哉tai 。 有hữu 是thị 非phi 善thiện 惡ác 于vu 其kỳ 間gian 。 則tắc 其kỳ 明minh 之chi 息tức 也dã 。 久cửu 矣hĩ 。 其kỳ 流lưu 之chi 壅ủng 也dã 。 速tốc 矣hĩ 。 大đại 哉tai 平bình 等đẳng 。 其kỳ 天thiên 之chi 所sở 以dĩ 為vi 心tâm 乎hồ 。 天thiên 之chi 于vu 人nhân 也dã 。 禍họa 福phước 升thăng 沈trầm 。 榮vinh 枯khô 生sanh 死tử 。 非phi 有hữu 區khu 之chi 者giả 。 而nhi 適thích 如như 其kỳ 自tự 取thủ 焉yên 。 亦diệc 平bình 等đẳng 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 不bất 聞văn 其kỳ 舉cử 一nhất 世thế 而nhi 糜mi 爛lạn 之chi 蠱cổ 壞hoại 之chi 也dã 。 且thả 夫phu 佛Phật 之chi 于vu 是thị 非phi 善thiện 惡ác 也dã 。 嚴nghiêm 矣hĩ 五Ngũ 戒Giới 。 十thập 戒giới 。 十thập 重trọng/trùng 。 四tứ 十thập 八bát 輕khinh 戒giới 。 二nhị 百bách 五ngũ 十thập 戒giới 。 五ngũ 百bách 戒giới 。 極cực 之chi 三tam 千thiên 威uy 儀nghi 。 八bát 萬vạn 細tế 行hạnh 。 胥# 四tứ 眾chúng 之chi 人nhân 。 納nạp 之chi 于vu 清thanh 淨tịnh 之chi 域vực 。 是thị 故cố 。 處xử 世thế 則tắc 為vi 居cư 士sĩ 。 為vi 長trưởng 者giả 。 為vi 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。 出xuất 世thế 則tắc 為vi 聲Thanh 聞Văn 。 為vi 緣Duyên 覺Giác 。 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 未vị 聞văn 其kỳ 舉cử 一nhất 世thế 而nhi 糜mi 爛lạn 之chi 蠱cổ 壞hoại 之chi 也dã 。 然nhiên 則tắc 無vô 分phân 別biệt 心tâm 。 有hữu 分phân 別biệt 用dụng 。 是thị 則tắc 佛Phật 之chi 所sở 以dĩ 為vi 佛Phật 。 天thiên 之chi 所sở 以dĩ 為vi 天thiên 。 亦diệc 聖thánh 之chi 所sở 以dĩ 為vi 聖thánh 也dã 。 其kỳ 為vi 仁nhân 也dã 豈khởi 不bất 大đại 哉tai 。

高cao 子tử 曰viết 。 天thiên 地địa 間gian 對đối 待đãi 之chi 理lý 。 有hữu 陽dương 便tiện 有hữu 陰ấm 。 有hữu 吾ngô 儒nho 便tiện 有hữu 二nhị 氏thị 。 佛Phật 氏thị 之chi 教giáo 陰ấm 教giáo 也dã 。 觀quán 其kỳ 生sanh 于vu 西tây 方phương 。 譯dịch 自tự 外ngoại 國quốc 。 所sở 言ngôn 皆giai 鬼quỷ 神thần 之chi 事sự 。 概khái 可khả 見kiến 矣hĩ 。 自tự 古cổ 陽dương 分phần/phân 中trung 極cực 治trị 之chi 世thế 。 何hà 嘗thường 有hữu 佛Phật 氏thị 來lai 陽dương 極cực 盛thịnh 則tắc 陰ấm 生sanh 。 三tam 代đại 之chi 時thời 。 世thế 界giới 已dĩ 屬thuộc 陰ấm 分phần/phân 。 至chí 孔khổng 子tử 之chi 時thời 。 吾ngô 道đạo 大đại 明minh 。 其kỳ 盛thịnh 已dĩ 極cực 。 而nhi 佛Phật 老lão 遂toại 並tịnh 生sanh 于vu 其kỳ 間gian 。 迨đãi 後hậu 世thế 運vận 益ích 下hạ 。 聖thánh 道Đạo 益ích 衰suy 。 佛Phật 老lão 司ty 教giáo 。 各các 以dĩ 其kỳ 類loại 也dã 。 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 陰âm 陽dương 二nhị 義nghĩa 。 或hoặc 名danh 大đại 小tiểu 。 或hoặc 喻dụ 善thiện 惡ác 。 佛Phật 法Pháp 非phi 大đại 小tiểu 之chi 可khả 量lượng 。 非phi 善thiện 惡ác 之chi 可khả 擬nghĩ 。 何hà 為vi 陰ấm 教giáo 哉tai 。 請thỉnh 得đắc 而nhi 究cứu 言ngôn 之chi 。 儒nho 者giả 之chi 教giáo 。 以dĩ 天thiên 命mạng 為vi 宗tông 。 以dĩ 至chí 善thiện 為vi 體thể 。 位vị 之chi 為vi 天thiên 地địa 。 育dục 之chi 為vi 萬vạn 物vật 。 一nhất 生sanh 生sanh 不bất 已dĩ 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 一nhất 至chí 誠thành 無vô 息tức 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 其kỳ 機cơ 順thuận 。 故cố 其kỳ 用dụng 常thường 主chủ 于vu 經kinh 世thế 。 老lão 氏thị 之chi 教giáo 。 以dĩ 無vô 極cực 為vi 宗tông 。 以dĩ 希hy 夷di 微vi 為vi 體thể 。 損tổn 之chi 又hựu 損tổn 以dĩ 至chí 于vu 無vô 為vi 。 無vô 為vi 而nhi 無vô 不bất 為vi 。 其kỳ 機cơ 逆nghịch 而nhi 順thuận 。 故cố 其kỳ 用dụng 在tại 。 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 佛Phật 氏thị 之chi 教giáo 。 以dĩ 一nhất 心tâm 為vi 宗tông 。 以dĩ 盡tận 虗hư 空không 徧biến 法Pháp 界Giới 為vi 體thể 。 即tức 色sắc 即tức 空không 。 非phi 空không 非phi 色sắc 。 離ly 四tứ 相tương/tướng 。 出xuất 三tam 有hữu 。 其kỳ 機cơ 逆nghịch 。 故cố 其kỳ 道đạo 常thường 主chủ 于vu 出xuất 世thế 。 然nhiên 而nhi 言ngôn 天thiên 載tái 者giả 。 以dĩ 無vô 聲thanh 無vô 臭xú 為vi 至chí 。 則tắc 太thái 極cực 反phản 乎hồ 無vô 極cực 矣hĩ 。 吾ngô 有hữu 知tri 乎hồ 哉tai 。 無vô 知tri 也dã 。 則tắc 超siêu 乎hồ 色sắc 空không 矣hĩ 。 究cứu 竟cánh 本bổn 來lai 。 涅Niết 槃Bàn 生sanh 死tử 。 俱câu 不bất 可khả 得đắc 。 何hà 順thuận 何hà 逆nghịch 。 非phi 世thế 間gian 。 非phi 出xuất 世thế 間gian 。 同đồng 一nhất 毗tỳ 盧lô 遮già 那na 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。 嗚ô 呼hô 。 此thử 非phi 獨độc 觀quán 于vu 昭chiêu 曠khoáng 之chi 原nguyên 者giả 。 孰thục 足túc 以dĩ 知tri 其kỳ 意ý 哉tai 。 至chí 以dĩ 西tây 方phương 外ngoại 國quốc 為vi 嫌hiềm 。 則tắc 文văn 王vương 非phi 西tây 夷di 之chi 人nhân 邪tà 。 鬼quỷ 神thần 之chi 說thuyết 屢lũ 見kiến 于vu 詩thi 書thư 。 又hựu 何hà 謂vị 也dã 。 謂vị 三tam 代đại 以dĩ 還hoàn 。 世thế 界giới 屬thuộc 陰ấm 。 更cánh 非phi 通thông 論luận 。 治trị 亂loạn 循tuần 環hoàn 。 陰âm 陽dương 迭điệt 運vận 。 漢hán 明minh 帝đế 唐đường 太thái 宗tông 明minh 太thái 祖tổ 時thời 。 視thị 春xuân 秋thu 孰thục 治trị 。 而nhi 佛Phật 教giáo 昌xương 焉yên 。 其kỳ 果quả 陰ấm 之chi 所sở 召triệu 邪tà 。

或hoặc 問vấn 知tri 歸quy 子tử 曰viết 。 子tử 儒nho 者giả 也dã 。 服phục 習tập 諸chư 先tiên 生sanh 書thư 舊cựu 矣hĩ 。 今kim 舍xá 而nhi 之chi 佛Phật 。 其kỳ 不bất 為vi 背bối/bội 本bổn 乎hồ 。

答đáp 曰viết 。

予# 所sở 言ngôn 者giả 。 天thiên 下hạ 之chi 公công 言ngôn 也dã 。 非phi 己kỷ 之chi 所sở 得đắc 私tư 也dã 。 佛Phật 法Pháp 行hành 世thế 久cửu 矣hĩ 。 是thị 苦khổ 海hải 之chi 津tân 梁lương 也dã 。 是thị 眾chúng 生sanh 之chi 眼nhãn 目mục 也dã 。 是thị 帝đế 天thiên 之chi 所sở 呵ha 護hộ 。 神thần 鬼quỷ 之chi 所sở 欽khâm 崇sùng 也dã 。 六lục 師sư 不bất 能năng 沮trở 其kỳ 化hóa 。 三tam 武võ 不bất 能năng 遏át 其kỳ 流lưu 。 而nhi 諸chư 先tiên 生sanh 顧cố 欲dục 以dĩ 方phương 隅ngung 之chi 見kiến 辭từ 而nhi 闢tịch 之chi 。 亦diệc 勞lao 而nhi 少thiểu 功công 矣hĩ 。 闢tịch 之chi 者giả 。 一nhất 以dĩ 為vi 偽ngụy 教giáo 。 一nhất 以dĩ 為vi 異dị 端đoan 。 以dĩ 為vi 異dị 端đoan 。 是thị 法pháp 執chấp 未vị 忘vong 也dã 。 以dĩ 為vi 偽ngụy 教giáo 。 是thị 天thiên 眼nhãn 未vị 通thông 也dã 。 諸chư 先tiên 生sanh 之chi 在tại 今kim 日nhật 。 決quyết 定định 法pháp 執chấp 忘vong 。 天thiên 眼nhãn 通thông 矣hĩ 。 是thị 予# 之chi 所sở 言ngôn 。 皆giai 諸chư 先tiên 生sanh 所sở 欲dục 言ngôn 也dã 。 又hựu 何hà 間gian 焉yên 。 且thả 諸chư 先tiên 生sanh 所sở 造tạo 。 誠thành 未vị 易dị 測trắc 矣hĩ 。 高cao 子tử 之chi 入nhập 道đạo 也dã 。 閱duyệt 程# 伯bá 子tử 語ngữ 云vân 。 萬vạn 變biến 皆giai 在tại 人nhân 。 其kỳ 實thật 無vô 一nhất 事sự 。 當đương 念niệm 斬trảm 然nhiên 曰viết 。 其kỳ 實thật 原nguyên 無vô 一nhất 事sự 也dã 。 至chí 末mạt 後hậu 與dữ 人nhân 書thư 曰viết 。 心tâm 如như 太thái 虗hư 。 本bổn 無vô 生sanh 死tử 。 抑ức 何hà 其kỳ 言ngôn 之chi 似tự 佛Phật 也dã 。 豈khởi 唯duy 高cao 子tử 哉tai 。 陸lục 子tử 之chi 言ngôn 曰viết 。 不bất 識thức 不bất 知tri 。 順thuận 帝đế 之chi 則tắc 。 此thử 理lý 豈khởi 容dung 識thức 知tri 哉tai 。 吾ngô 有hữu 知tri 乎hồ 哉tai 。 此thử 理lý 豈khởi 容dung 有hữu 知tri 哉tai 。 朱chu 子tử 曰viết 。 非phi 全toàn 放phóng 下hạ 。 終chung 難nạn/nan 湊thấu 泊bạc 。 是thị 亦diệc 佛Phật 說thuyết 也dã 。 明minh 道đạo 云vân 。 與dữ 其kỳ 非phi 外ngoại 而nhi 是thị 內nội 。 不bất 若nhược 內nội 外ngoại 之chi 兩lưỡng 忘vong 。 兩lưỡng 忘vong 則tắc 澄trừng 然nhiên 無vô 事sự 矣hĩ 。 伊y 川xuyên 之chi 將tương 終chung 也dã 。 曰viết 。 道đạo 著trước 用dụng 便tiện 不bất 是thị 。 其kỳ 果quả 能năng 自tự 異dị 於ư 佛Phật 否phủ/bĩ 邪tà 。 特đặc 其kỳ 平bình 生sanh 志chí 事sự 。 唯duy 在tại 扶phù 皇hoàng 極cực 。 敘tự 人nhân 倫luân 。 故cố 于vu 佛Phật 氏thị 之chi 指chỉ 。 誠thành 不bất 暇hạ 深thâm 究cứu 。 又hựu 以dĩ 先tiên 入nhập 者giả 為vi 之chi 主chủ 。 遂toại 流lưu 于vu 武võ 斷đoạn 。 而nhi 不bất 自tự 知tri 。 然nhiên 而nhi 此thử 心tâm 理lý 之chi 同đồng 。 誠thành 不bất 容dung 有hữu 二nhị 。 故cố 其kỳ 深thâm 造tạo 自tự 得đắc 處xứ 。 亦diệc 不bất 能năng 自tự 揜# 。 豈khởi 唯duy 諸chư 子tử 哉tai 。 舜thuấn 之chi 無vô 為vi 。 文văn 之chi 不bất 顯hiển 。 孔khổng 子tử 之chi 無vô 知tri 。 亦diệc 若nhược 是thị 而nhi 已dĩ 矣hĩ 。 同đồng 此thử 之chi 謂vị 大Đại 道Đạo 。 異dị 此thử 之chi 謂vị 異dị 端đoan 。 不bất 由do 乎hồ 此thử 。 而nhi 徇# 生sanh 執chấp 有hữu 。 妄vọng 希hy 至chí 道đạo 。 譬thí 之chi 回hồi 旋toàn 于vu 斷đoạn 港cảng 絕tuyệt 潢# 中trung 。 而nhi 蘄kì 至chí 于vu 海hải 。 不bất 可khả 得đắc 也dã 。

此thử 論luận 作tác 于vu 重trọng/trùng 光quang 赤xích 奮phấn 若nhược 之chi 冬đông 。 閱duyệt 今kim 十thập 一nhất 年niên 矣hĩ 。 初sơ 脫thoát 稿# 時thời 。 汪uông 子tử 大đại 紳# 評bình 為vi 決quyết 定định 說thuyết 。 又hựu 謂vị 不bất 獨độc 佛Phật 氏thị 之chi 圓viên 宗tông 。 亦diệc 儒nho 門môn 之chi 了liễu 義nghĩa 。 而nhi 刪san 去khứ 戒giới 殺sát 生sanh 一nhất 節tiết 。 及cập 論luận 老lão 莊trang 一nhất 節tiết 。 其kỳ 意ý 在tại 和hòa 同đồng 三tam 教giáo 。 不bất 欲dục 有hữu 所sở 軒hiên 輊# 于vu 其kỳ 間gian 。 又hựu 刪san 去khứ 末mạt 後hậu 兩lưỡng 節tiết 。 一nhất 則tắc 謂vị 法pháp 法pháp 無vô 根căn 。 才tài 費phí 分phần/phân 疏sớ/sơ 。 已dĩ 成thành 死tử 句cú 。 一nhất 則tắc 謂vị 心tâm 言ngôn 直trực 故cố 。 無vô 諸chư 委ủy 曲khúc 。 直trực 收thu 直trực 放phóng 。 一nhất 往vãng 快khoái 然nhiên 。 其kỳ 言ngôn 亦diệc 各các 有hữu 指chỉ 。 然nhiên 戒giới 殺sát 一nhất 事sự 。 乃nãi 儒nho 佛Phật 共cộng 由do 之chi 路lộ 。 豈khởi 得đắc 謂vị 佛Phật 好hảo/hiếu 生sanh 而nhi 儒nho 好hiếu 殺sát 邪tà 。 誠thành 好hảo/hiếu 生sanh 。 又hựu 豈khởi 得đắc 以dĩ 生sanh 為vi 仁nhân 。 以dĩ 殺sát 為vi 義nghĩa 。 以dĩ 殺sát 為vi 義nghĩa 。 則tắc 義nghĩa 乃nãi 仁nhân 之chi 賊tặc 矣hĩ 。 而nhi 豈khởi 然nhiên 哉tai 。 老lão 莊trang 之chi 書thư 具cụ 在tại 。 與dữ 圓viên 覺giác 楞lăng 嚴nghiêm 子tử 細tế 較giảo 量lượng 。 同đồng 異dị 自tự 見kiến 。 實thật 際tế 理lý 也dã 。 一nhất 尚thượng 不bất 立lập 。 何hà 有hữu 于vu 三tam 。 然nhiên 建kiến 化hóa 門môn 頭đầu 。 不bất 無vô 差sai 別biệt 。 如như 四tứ 時thời 之chi 錯thác 行hành 。 如như 日nhật 月nguyệt 之chi 代đại 明minh 。 分phần/phân 劑tề 畫họa 然nhiên 。 要yếu 不bất 礙ngại 大đại 虗hư 之chi 體thể 。 最tối 後hậu 論luận 諸chư 先tiên 生sanh 所sở 證chứng 。 真chân 實thật 不bất 虗hư 。 並tịnh 無vô 委ủy 曲khúc 。 此thử 論luận 不bất 明minh 。 則tắc 諸chư 先tiên 生sanh 亦diệc 六lục 師sư 三tam 武võ 之chi 流lưu 耳nhĩ 。 又hựu 何hà 能năng 模mô 範phạm 人nhân 倫luân 興hưng 起khởi 百bách 世thế 哉tai 。 故cố 仍nhưng 依y 原nguyên 本bổn 。 而nhi 附phụ 著trước 其kỳ 說thuyết 如như 此thử 。 乾can/kiền/càn 隆long 五ngũ 十thập 六lục 年niên 九cửu 月nguyệt 晦hối 際tế 清thanh 題đề 。

一Nhất 乘Thừa 決quyết 疑nghi 論luận (# 終chung )#

No.1029-A# 題đề 一Nhất 乘Thừa 決quyết 疑nghi 論luận 後hậu

大đại 哉tai 毗tỳ 盧lô 海hải 。 徧biến 滿mãn 一nhất 切thiết 處xứ 。 于vu 一nhất 毛mao 端đoan 中trung 。 世thế 界giới 無vô 量lượng 數số 。 一nhất 一nhất 世thế 界giới 中trung 。 分phân 身thân 而nhi 普phổ 度độ 。 日nhật 月nguyệt 何hà 以dĩ 明minh 。 寒hàn 暑thử 何hà 以dĩ 互hỗ 。 陰âm 陽dương 誰thùy 均quân 調điều 。 經kinh 常thường 誰thùy 布bố 濩hoạch 。 善thiện 善thiện 與dữ 惡ác 惡ác 。 感cảm 應ứng 何hà 無vô 誤ngộ 。 此thử 皆giai 毗tỳ 盧lô 海hải 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 故cố 。 起khởi 居cư 粥chúc 飯phạn 間gian 。 莊trang 嚴nghiêm 性tánh 海hải 具cụ 。 愚ngu 者giả 昧muội 其kỳ 原nguyên 。 畫họa 疆cương 爭tranh 負phụ 固cố 。 反phản 執chấp 儒nho 家gia 言ngôn 。 與dữ 佛Phật 相tương 觸xúc 忤ngỗ 。 不bất 知tri 古cổ 聖thánh 賢hiền 。 深thâm 達đạt 菩Bồ 提Đề 路lộ 。 或hoặc 佛Phật 親thân 化hóa 身thân 。 或hoặc 受thọ 佛Phật 屬thuộc 付phó 。 隨tùy 順thuận 眾chúng 生sanh 心tâm 。 欣hân 戚thích 與dữ 好hảo 惡ác 。 四tứ 維duy 張trương 綱cương 常thường 。 庶thứ 類loại 別biệt 舉cử 措thố 。 因nhân 宜nghi 而nhi 制chế 法pháp 。 方phương 便tiện 為vi 營doanh 護hộ 。 去khứ 聖thánh 忽hốt 時thời 遙diêu 。 羣quần 言ngôn 並tịnh 抵để 捂# 。 如như 蝨sắt 處xứ 褲# 中trung 。 妄vọng 測trắc 朝triêu 與dữ 莫mạc 。 少thiểu 讀đọc 孟# 子tử 書thư 。 疑nghi 情tình 每mỗi 迸bính 露lộ 。 善thiện 信tín 美mỹ 大đại 聖thánh 。 神thần 是thị 誰thùy 人nhân 做tố 。 分phân 明minh 六lục 種chủng 人nhân 。 頗phả 訝nhạ 考khảo 亭đình 註chú 。 始thỉ 知tri 三tam 界giới 雄hùng 。 別biệt 有hữu 大đại 徹triệt 悟ngộ 。 法Pháp 身thân 證chứng 虗hư 空không 。 無vô 去khứ 亦diệc 無vô 住trụ 。 化hóa 城thành 難nạn/nan 久cửu 居cư 。 寶bảo 山sơn 須tu 進tiến 步bộ 。 叔thúc 父phụ 少thiếu 年niên 時thời 。 洙# 泗# 曾tằng 沿duyên 沂# 。 因nhân 流lưu 達đạt 其kỳ 原nguyên 。 河hà 漢hán 在tại 吞thôn 吐thổ 。 己kỷ 覺giác 復phục 覺giác 他tha 。 具cụ 見kiến 婆bà 心tâm 苦khổ 。 憫mẫn 茲tư 執chấp 迷mê 人nhân 。 張trương 目mục 而nhi 一nhất 謼# 。 小tiểu 子tử 復phục 何hà 知tri 。 屢lũ 次thứ 蒙mông 開khai 諭dụ 。 敢cảm 輸du 涓# 滴tích 流lưu 。 為vi 彼bỉ 汪uông 洋dương 助trợ 。 奉phụng 告cáo 讀đọc 書thư 人nhân 。 莫mạc 復phục 障chướng 雲vân 霧vụ 。