仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 經Kinh 疏Sớ
Quyển 3
隋Tùy 智Trí 顗 說Thuyết 灌Quán 頂Đảnh 記Ký

仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam

天thiên 台thai 智trí 者giả 大đại 師sư 說thuyết 。 門môn 人nhân 灌quán 頂đảnh 記ký 。

觀Quán 空Không 品Phẩm 第đệ 二nhị

言ngôn 觀quán 空không 者giả 。 謂vị 無vô 相tướng 妙diệu 慧tuệ 照chiếu 無vô 相tướng 之chi 境cảnh 。 內nội 外ngoại 並tịnh 寂tịch 緣duyên 觀quán 俱câu 空không 。 故cố 言ngôn 空không 觀quán 品phẩm 也dã 。 又hựu 凡phàm 夫phu 不bất 識thức 外ngoại 道đạo 妄vọng 取thủ 。 二Nhị 乘Thừa 耽đam 滯trệ 。 今kim 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 般Bát 若Nhã 正chánh 智trí 觀quán 空không 非phi 空không 。 超siêu 凡phàm 越việt 聖thánh 。 故cố 言ngôn 觀quán 空không 也dã 。 又hựu 凡phàm 夫phu 著trước 有hữu 二Nhị 乘Thừa 著trước 空không 。 菩Bồ 薩Tát 捨xả 有hữu 而nhi 復phục 觀quán 空không 也dã 。 又hựu 觀quán 是thị 能năng 觀quán 。 空không 是thị 所sở 觀quán 能năng 所sở 俱câu 空không 。 真chân 佛Phật 知tri 見kiến 。 故cố 下hạ 文văn 云vân 。 見kiến 境cảnh 見kiến 智trí 非phi 聖thánh 見kiến 也dã 。 此thử 下hạ 六lục 品phẩm 。 名danh 為vi 正Chánh 說Thuyết 。 大đại 分phân 為vi 四tứ 。 前tiền 之chi 三tam 品phẩm 明minh 內nội 護hộ 。 護hộ 國quốc 一nhất 品phẩm 明minh 外ngoại 護hộ 。 散tán 華hoa 品phẩm 明minh 。 報báo 恩ân 供cúng 養dường 。 受thọ 持trì 品phẩm 明minh 弘hoằng 經kinh 相tướng 貌mạo 。 初sơ 文văn 更cánh 二nhị 。 初sơ 略lược 開khai 二nhị 護hộ 。 次thứ 問vấn 答đáp 廣quảng 釋thích 。 初sơ 文văn 四tứ 。 一nhất 知tri 請thỉnh 意ý 。 二nhị 略lược 正chánh 開khai 。 三tam 勸khuyến 發phát 三tam 慧tuệ 。 四tứ 歡hoan 喜hỷ 供cúng 養dường 。 今kim 初sơ 爾nhĩ 時thời 佛Phật 告cáo 大đại 眾chúng 者giả 。 教giáo 所sở 被bị 機cơ 也dã 。 十thập 六lục 大đại 國quốc 王vương 。 意ý 欲dục 問vấn 護hộ 國quốc 土độ 因nhân 緣duyên 者giả 。 生sanh 下hạ 外ngoại 護hộ 經kinh 文văn 與dữ 護hộ 國quốc 品phẩm 為vi 本bổn 也dã 。 吾ngô 今kim 先tiên 為vi 下hạ 。 二nhị 正chánh 略lược 開khai 二nhị 護hộ 。 謂vị 因nhân 果quả 也dã 。 護hộ 佛Phật 果Quả 因nhân 緣duyên 。 即tức 生sanh 此thử 品phẩm 也dã 。 護hộ 十Thập 地Địa 行hành 因nhân 緣duyên 。 即tức 生sanh 散tán 華hoa 品phẩm 。 十Thập 地Địa 行hành 者giả 謂vị 護hộ 因nhân 也dã 。 問vấn 王vương 但đãn 請thỉnh 護hộ 國quốc 土độ 因nhân 緣duyên 。 佛Phật 何hà 故cố 先tiên 為vi 說thuyết 護hộ 佛Phật 因nhân 果quả 耶da 。 答đáp 人nhân 情tình 麁thô 淺thiển 妙diệu 理lý 難nan 知tri 。 王vương 雖tuy 麁thô 情tình 唯duy 請thỉnh 一nhất 。 而nhi 佛Phật 麁thô 妙diệu 俱câu 施thí 。 又hựu 若nhược 但đãn 為vi 說thuyết 護hộ 國quốc 。 國quốc 土thổ 安an 樂lạc 。 增tăng 長trưởng 憍kiêu 慢mạn 。 今kim 佛Phật 說thuyết 出xuất 世thế 因nhân 果quả 。 令linh 其kỳ 厭yếm 俗tục 樂nhạo/nhạc/lạc 入nhập 真chân 也dã 。 又hựu 索sách 少thiểu 是thị 弟đệ 子tử 之chi 禮lễ 。 賜tứ 多đa 是thị 為vi 師sư 之chi 法pháp 。 又hựu 索sách 少thiểu 表biểu 不bất 貪tham 。 施thí 多đa 表biểu 不bất 慳san 。 又hựu 索sách 少thiểu 施thí 多đa 表biểu 慈từ 導đạo 之chi 志chí 云vân 云vân 。 諦đế 聽thính 諦đế 聽thính 下hạ 。 三tam 勸khuyến 發phát 三tam 慧tuệ 。 諦đế 聽thính 令linh 生sanh 聞văn 慧tuệ 。 善thiện 思tư 念niệm 之chi 。 令linh 生sanh 思tư 慧tuệ 。 如như 法Pháp 修tu 行hành 。 令linh 生sanh 修tu 慧tuệ 云vân 云vân 。

時thời 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 下hạ 。 四tứ 歡hoan 喜hỷ 供cúng 養dường 。 王vương 言ngôn 善thiện 者giả 信tín 順thuận 之chi 辭từ 也dã 。 大đại 事sự 因nhân 緣duyên 。 為vi 茲tư 出xuất 世thế 。 顯hiển 令linh 眾chúng 生sanh 開khai 示thị 悟ngộ 入nhập 。 佛Phật 之chi 知tri 見kiến 。 法pháp 華hoa 以dĩ 佛Phật 知tri 見kiến 為vi 大đại 事sự 。 涅Niết 槃Bàn 以dĩ 佛Phật 性tánh 為vi 大đại 事sự 。 維duy 摩ma 思tư 益ích 以dĩ 不bất 思tư 議nghị 為vi 大đại 事sự 。 華hoa 嚴nghiêm 以dĩ 法Pháp 界Giới 為vi 大đại 事sự 。 今kim 此thử 般Bát 若Nhã 以dĩ 成thành 佛Phật 因nhân 果quả 為vi 大đại 事sự 。 名danh 字tự 雖tuy 別biệt 其kỳ 義nghĩa 一nhất 也dã 。 故cố 智trí 論luận 佛Phật 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 無vô 央ương 數số 眾chúng 生sanh 。 當đương 續tục 佛Phật 種chủng 。 是thị 為vi 大đại 事sự 。 又hựu 大đại 品phẩm 云vân 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。

世Thế 尊Tôn 。 般Bát 若Nhã 為vi 大đại 事sự 故cố 起khởi 。 龍long 樹thụ 釋thích 云vân 。 能năng 破phá 眾chúng 生sanh 。 諸chư 大đại 煩phiền 惱não 。 能năng 與dữ 諸chư 佛Phật 。 無vô 上thượng 大đại 法Pháp 。 名danh 為vi 大đại 事sự 。 散tán 華hoa 表biểu 行hành 因nhân 。 成thành 帳trướng 表biểu 得đắc 果quả 。 蓋cái 眾chúng 表biểu 慈từ 悲bi 。 度độ 物vật 蔭ấm 育dục 群quần 生sanh 云vân 云vân 。

爾nhĩ 時thời 大đại 王vương 。 復phục 起khởi 作tác 禮lễ 下hạ 。 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 廣quảng 釋thích 。 文văn 二nhị 。 先tiên 問vấn 次thứ 答đáp 。 初sơ 文văn 二nhị 。 先tiên 明minh 修tu 敬kính 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 下hạ 二nhị 正chánh 發phát 問vấn 。 問vấn 中trung 有hữu 二nhị 。 一nhất 問vấn 護hộ 果quả 。 二nhị 問vấn 護hộ 因nhân 。 佛Phật 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 化hóa 四tứ 生sanh 下hạ 。 二nhị 佛Phật 答đáp 。 文văn 大đại 為vi 三tam 。 初sơ 此thử 品phẩm 明minh 自tự 利lợi 行hành 答đáp 前tiền 問vấn 。 次thứ 教giáo 化hóa 品phẩm 明minh 利lợi 他tha 行hành 答đáp 第đệ 二nhị 問vấn 。 後hậu 二nhị 諦đế 品phẩm 明minh 二nhị 護hộ 所sở 依y 。 就tựu 答đáp 初sơ 問vấn 文văn 二nhị 。 初sơ 正chánh 釋thích 觀quán 空không 。 後hậu 佛Phật 說thuyết 法pháp 時thời 下hạ 。

時thời 眾chúng 得đắc 益ích 。 初sơ 文văn 二nhị 。 先tiên 正chánh 釋thích 。 後hậu 總tổng 結kết 。 釋thích 中trung 二nhị 。 初sơ 標tiêu 宗tông 正chánh 釋thích 。 後hậu 問vấn 答đáp 重trọng/trùng 釋thích 。 初sơ 文văn 二nhị 。 一nhất 正chánh 釋thích 。 二nhị 結kết 行hành 。 初sơ 又hựu 二nhị 。 一nhất 所sở 化hóa 境cảnh 。 二nhị 能năng 化hóa 智trí 。 初sơ 言ngôn 四tứ 生sanh 者giả 。 所sở 化hóa 境cảnh 也dã 。 天thiên 及cập 地địa 獄ngục 是thị 化hóa 生sanh 。 鬼quỷ 有hữu 胎thai 化hóa 二nhị 生sanh 。 畜súc 生sanh 則tắc 鳥điểu 及cập 龍long 是thị 四tứ 生sanh 。 人nhân 中trung 亦diệc 四tứ 。

爾nhĩ 時thời 人nhân 胎thai 生sanh 。 毘tỳ 舍xá 佉khư 子tử 從tùng 三tam 十thập 二nhị 卵noãn 生sanh 。 大đại 山sơn 小tiểu 山sơn 比Bỉ 丘Khâu 從tùng 鶴hạc 卵noãn 生sanh 。 菴am 羅la 波ba 離ly 婬dâm 女nữ 從tùng 濕thấp 生sanh 。 劫kiếp 初sơ 人nhân 皆giai 化hóa 生sanh 也dã 云vân 云vân 。 不bất 觀quán 色sắc 如như 下hạ 。 二nhị 明minh 能năng 化hóa 之chi 智trí 。 文văn 三tam 。 初sơ 約ước 法pháp 。 二nhị 解giải 釋thích 。 三tam 結kết 成thành 。 初sơ 約ước 五ngũ 法pháp 。 一nhất 五ngũ 陰ấm 。 二nhị 眾chúng 生sanh 。 三tam 佛Phật 果Quả 。 四tứ 菩Bồ 薩Tát 。 五ngũ 真chân 妄vọng 。 五ngũ 陰ấm 是thị 所sở 依y 。 眾chúng 生sanh 是thị 能năng 依y 。 佛Phật 是thị 果quả 。 菩Bồ 薩Tát 是thị 因nhân 。 五ngũ 陰ấm 眾chúng 生sanh 是thị 妄vọng 。 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 是thị 真chân 也dã 。 今kim 初sơ 五ngũ 陰ấm 是thị 有hữu 。 如như 是thị 空không 。 若nhược 見kiến 色sắc 見kiến 如như 不bất 免miễn 斷đoạn 常thường 。 如như 則tắc 是thị 斷đoạn 。 色sắc 則tắc 是thị 常thường 。 若nhược 觀quán 色sắc 滅diệt 方phương 如như 。 此thử 三tam 藏tạng 見kiến 。 若nhược 體thể 色sắc 即tức 如như 此thử 通thông 見kiến 。 若nhược 如như 即tức 色sắc 此thử 別biệt 見kiến 。 若nhược 知tri 一nhất 切thiết 法pháp 。 性tánh 真chân 實thật 空không 。 無vô 生sanh 滅diệt 同đồng 真chân 際tế 。 等đẳng 法pháp 性tánh 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。 此thử 圓viên 見kiến 。 今kim 言ngôn 不bất 觀quán 色sắc 如như 等đẳng 。 是thị 圓viên 見kiến 也dã 。 眾chúng 生sanh 我ngã 人nhân 如như 者giả 。 五ngũ 陰ấm 眾chúng 共cộng 生sanh 名danh 眾chúng 生sanh 。 我ngã 者giả 計kế 內nội 五ngũ 陰ấm 為vi 假giả 名danh 人nhân 也dã 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 如như 者giả 。 前tiền 五ngũ 陰ấm 眾chúng 生sanh 。 是thị 顛điên 倒đảo 法pháp 。 非phi 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 今kim 佛Phật 果Quả 得đắc 非phi 顛điên 倒đảo 法pháp 。 是thị 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 隨tùy 盡tận 煩phiền 惱não 有hữu 殊thù 。 而nhi 性tánh 常thường 無vô 異dị 。 其kỳ 猶do 氷băng 水thủy 故cố 云vân 如như 也dã 。 知tri 見kiến 壽thọ 者giả 下hạ 。 明minh 菩Bồ 薩Tát 有hữu 三tam 。 一nhất 位vị 二nhị 人nhân 三tam 行hành 。 位vị 者giả 十thập 信tín 名danh 知tri 。 十thập 解giải 十thập 行hành 名danh 見kiến 。 向hướng 至chí 地địa 名danh 壽thọ 者giả 。 雖tuy 有hữu 三tam 別biệt 而nhi 一nhất 如như 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 如như 者giả 。 二nhị 明minh 人nhân 如như 。 六Lục 度Độ 下hạ 。 三Tam 明Minh 行hành 如như 。 問vấn 淨tịnh 名danh 云vân 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 皆giai 如như 也dã 。 一nhất 切thiết 法pháp 亦diệc 如như 也dã 。 眾chúng 聖thánh 賢hiền 亦diệc 如như 也dã 。 至chí 於ư 彌Di 勒Lặc 亦diệc 如như 也dã 。 與dữ 今kim 何hà 異dị 。 答đáp 彼bỉ 是thị 真chân 空không 。 此thử 是thị 妙diệu 有hữu 。 問vấn 真chân 空không 妙diệu 有hữu 云vân 何hà 。 答đáp 動động 即tức 寂tịch 真chân 空không 也dã 。 寂tịch 即tức 動động 妙diệu 有hữu 也dã 。 真chân 空không 故cố 非phi 常thường 。 妙diệu 有hữu 故cố 非phi 斷đoạn 。 真chân 空không 不bất 住trụ 生sanh 死tử 。 妙diệu 有hữu 不bất 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 妙diệu 有hữu 故cố 能năng 起khởi 大đại 悲bi 。 真chân 空không 故cố 能năng 生sanh 大đại 慈từ 。 問vấn 淨tịnh 名danh 云vân 。 一nhất 切thiết 皆giai 如như 。 此thử 云vân 不bất 觀quán 色sắc 如như 何hà 耶da 。 答đáp 若nhược 偏thiên 觀quán 一nhất 切thiết 皆giai 如như 還hoàn 是thị 斷đoạn 。 若nhược 不bất 觀quán 如như 還hoàn 是thị 常thường 。 淨tịnh 名danh 云vân 。 如như 令linh 離ly 常thường 見kiến 。 此thử 云vân 不bất 觀quán 令linh 離ly 斷đoạn 見kiến 。 二nhị 見kiến 既ký 離ly 中trung 道đạo 自tự 明minh 矣hĩ 云vân 云vân 。 二nhị 諦đế 如như 者giả 明minh 真chân 妄vọng 也dã 。 世thế 諦đế 是thị 妄vọng 。 出xuất 世thế 是thị 真chân 也dã 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 法pháp 性tánh 下hạ 。 二nhị 解giải 釋thích 。 文văn 三tam 。 一nhất 釋thích 。 二nhị 會hội 通thông 。 三tam 舉cử 況huống 。 今kim 初sơ 。 一nhất 切thiết 法pháp 性tánh 是thị 真chân 有hữu 。 真chân 實thật 空không 是thị 真chân 空không 。 真chân 空không 故cố 不bất 來lai 。 真chân 有hữu 故cố 不bất 去khứ 。 不bất 去khứ 則tắc 無vô 滅diệt 。 不bất 來lai 則tắc 無vô 生sanh 。 無vô 滅diệt 無vô 生sanh 。 孰thục 凡phàm 孰thục 聖thánh 。 既ký 無vô 聖thánh 凡phàm 。 誰thùy 論luận 觀quán 與dữ 不bất 觀quán 也dã 。 同đồng 真chân 際tế 下hạ 。 二nhị 會hội 通thông 。 真chân 際tế 還hoàn 是thị 真chân 空không 。 法pháp 性tánh 還hoàn 是thị 妙diệu 有hữu 。 一nhất 色sắc 一nhất 香hương 。 悉tất 皆giai 如như 是thị 。 故cố 云vân 同đồng 等đẳng 也dã 。 如như 虛hư 空không 者giả 。 三tam 舉cử 況huống 。 空không 中trung 豈khởi 有hữu 五ngũ 陰ấm 眾chúng 生sanh 。 菩Bồ 薩Tát 諸chư 佛Phật 。 世thế 諦đế 真Chân 諦Đế 生sanh 滅diệt 去khứ 。 來lai 者giả 乎hồ 。 恐khủng 昧muội 者giả 不bất 解giải 故cố 舉cử 斯tư 況huống 云vân 云vân 。 是thị 故cố 陰ấm 入nhập 界giới 下hạ 。 三tam 結kết 成thành 。 無vô 我ngã 是thị 結kết 陰ấm 入nhập 界giới 眾chúng 生sanh 等đẳng 如như 。 無vô 所sở 有hữu 相tướng 。 是thị 結kết 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 及cập 知tri 見kiến 壽thọ 者giả 等đẳng 如như 也dã 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 第đệ 二nhị 結kết 行hành 。 金kim 剛cang 云vân 。 一nhất 切thiết 賢hiền 聖thánh 。 皆giai 以dĩ 無vô 為vi 法Pháp 。 而nhi 有hữu 差sai 別biệt 。 即tức 同đồng 此thử 文văn 也dã 云vân 云vân 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 下hạ 。 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 重trọng/trùng 釋thích 。 文văn 二nhị 。 初sơ 明minh 三tam 般Bát 若Nhã 教giáo 。 二nhị 明minh 依y 教giáo 發phát 觀quán 。 今kim 初sơ 。 三tam 般Bát 若Nhã 即tức 為vi 三tam 別biệt 。 初sơ 中trung 明minh 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 。 先tiên 問vấn 後hậu 答đáp 。 上thượng 云vân 不bất 觀quán 色sắc 如như 。 今kim 問vấn 意ý 者giả 。 若nhược 云vân 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 行hành 化hóa 十Thập 地Địa 令linh 諸chư 法pháp 皆giai 空không 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 為vi 化hóa 何hà 等đẳng 眾chúng 生sanh 耶da 。 大đại 王vương 法pháp 性tánh 色sắc 下hạ 。 二nhị 答đáp 。 文văn 二nhị 。 一nhất 明minh 真chân 則tắc 無vô 化hóa 。 二nhị 明minh 俗tục 則tắc 有hữu 化hóa 。 初sơ 文văn 四tứ 。 一nhất 境cảnh 二nhị 觀quán 三tam 徵trưng 四tứ 釋thích 。 今kim 初sơ 。 五ngũ 陰ấm 是thị 地địa 前tiền 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 。 是thị 地địa 上thượng 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 云vân 云vân 。 不bất 住trụ 色sắc 下hạ 。 二nhị 明minh 觀quán 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 不bất 住trụ 色sắc 者giả 遮già 住trụ 色sắc 。 不bất 住trụ 非phi 色sắc 遮già 住trụ 空không 。 不bất 住trụ 非phi 非phi 色sắc 雙song 遮già 住trụ 空không 住trụ 有hữu 。 又hựu 不bất 住trụ 色sắc 遮già 住trụ 色sắc 陰ấm 。 不bất 住trụ 非phi 色sắc 遮già 住trụ 四tứ 陰ấm 。 不bất 住trụ 非phi 非phi 色sắc 雙song 遮già 住trụ 五ngũ 陰ấm 。 又hựu 不bất 住trụ 色sắc 遮già 住trụ 色sắc 法pháp 。 不bất 住trụ 非phi 色sắc 遮già 住trụ 心tâm 法pháp 。 不bất 住trụ 非phi 非phi 色sắc 遮già 住trụ 非phi 色sắc 非phi 心tâm 法pháp 。 又hựu 不bất 住trụ 色sắc 不bất 住trụ 有hữu 。 不bất 住trụ 非phi 色sắc 不bất 住trụ 空không 。 不bất 住trụ 非phi 非phi 色sắc 不bất 住trụ 空không 空không 。 故cố 淨tịnh 名danh 云vân 。 空không 病bệnh 亦diệc 空không 。 今kim 解giải 者giả 。 具cụ 足túc 應ưng 云vân 不bất 住trụ 色sắc 。 不bất 住trụ 非phi 色sắc 。 不bất 住trụ 亦diệc 色sắc 亦diệc 非phi 色sắc 。 不bất 住trụ 非phi 色sắc 非phi 非phi 色sắc 。 此thử 中trung 略lược 第đệ 三tam 句cú 及cập 四tứ 句cú 非phi 色sắc 兩lưỡng 字tự 也dã 。 以dĩ 色sắc 即tức 空không 故cố 不bất 住trụ 色sắc 。 以dĩ 空không 即tức 色sắc 故cố 不bất 住trụ 非phi 色sắc 。 以dĩ 色sắc 空không 無vô 二nhị 而nhi 二nhị 故cố 不bất 住trụ 亦diệc 色sắc 亦diệc 非phi 色sắc 。 以dĩ 色sắc 空không 二nhị 而nhi 無vô 二nhị 故cố 不bất 住trụ 非phi 色sắc 非phi 非phi 色sắc 。 次thứ 例lệ 四tứ 陰ấm 。 非phi 非phi 住trụ 上thượng 言ngôn 不bất 住trụ 。 今kim 言ngôn 非phi 不bất 住trụ 。 只chỉ 以dĩ 不bất 住trụ 為vi 住trụ 。 住trụ 無vô 所sở 住trụ 。 金kim 剛cang 亦diệc 云vân 。 應ưng 無vô 所sở 住trụ 。 而nhi 生sanh 其kỳ 心tâm 也dã 。 何hà 以dĩ 故cố 者giả 。 三tam 徵trưng 意ý 云vân 。 何hà 故cố 言ngôn 住trụ 又hựu 言ngôn 不bất 住trụ 也dã 。 非phi 色sắc 如như 下hạ 。 四tứ 釋thích 。 非phi 色sắc 如như 故cố 不bất 可khả 定định 言ngôn 住trụ 色sắc 。 非phi 非phi 色sắc 如như 故cố 不bất 可khả 定định 言ngôn 住trụ 非phi 色sắc 也dã 。 世thế 諦đế 故cố 下hạ 。 二nhị 明minh 俗tục 則tắc 有hữu 化hóa 。 文văn 四tứ 。 初sơ 明minh 二nhị 緣duyên 故cố 見kiến 有hữu 眾chúng 生sanh 可khả 化hóa 。 二nhị 結kết 成thành 上thượng 無vô 眾chúng 生sanh 義nghĩa 。 三Tam 明Minh 邪tà 正chánh 二nhị 見kiến 俱câu 是thị 見kiến 。 四tứ 結kết 成thành 正chánh 見kiến 。 今kim 初sơ 。 言ngôn 世thế 諦đế 者giả 。 諦đế 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 色sắc 諦đế 。 二nhị 心tâm 諦đế 。 三tam 空không 諦đế 也dã 。 三tam 假giả 者giả 。 謂vị 法pháp 假giả 受thọ 假giả 名danh 假giả 也dã 。 此thử 中trung 三tam 假giả 。 非phi 成thành 實thật 中trung 所sở 明minh 。 以dĩ 無vô 三tam 藏tạng 故cố 也dã 。 名danh 見kiến 眾chúng 生sanh 者giả 。 以dĩ 世thế 諦đế 及cập 三tam 假giả 故cố 有hữu 眾chúng 生sanh 可khả 化hóa 也dã 。 一nhất 切thiết 生sanh 性tánh 實thật 故cố 者giả 。 二nhị 結kết 成thành 上thượng 真Chân 諦Đế 無vô 眾chúng 生sanh 義nghĩa 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 即tức 涅Niết 槃Bàn 相tướng 。 不bất 復phục 更cánh 滅diệt 。 故cố 云vân 實thật 也dã 。 乃nãi 至chí 諸chư 佛Phật 下hạ 。 三Tam 明Minh 邪tà 正chánh 二nhị 見kiến 俱câu 是thị 見kiến 。 三tam 乘thừa 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 七thất 賢hiền 謂vị 七thất 方phương 便tiện 也dã 。 八bát 聖thánh 謂vị 四Tứ 果Quả 四tứ 向hướng 也dã 。 六lục 十thập 二nhị 見kiến 。 釋thích 者giả 不bất 同đồng 。 且thả 依y 大đại 論luận 。 於ư 五ngũ 陰ấm 上thượng 皆giai 作tác 四tứ 句cú 。 於ư 色sắc 陰ấm 云vân 過quá 去khứ 色sắc 神thần 及cập 世thế 間gian 常thường 是thị 事sự 實thật 餘dư 妄vọng 語ngữ 。 無vô 常thường 等đẳng 三tam 句cú 亦diệc 然nhiên 。 餘dư 陰ấm 亦diệc 如như 是thị 成thành 二nhị 十thập 。 現hiện 在tại 有hữu 邊biên 無vô 邊biên 等đẳng 。 歷lịch 五ngũ 陰ấm 上thượng 有hữu 二nhị 十thập 。 死tử 後hậu 如như 去khứ 不bất 如như 去khứ 等đẳng 。 亦diệc 有hữu 二nhị 十thập 成thành 六lục 十thập 。 是thị 神thần 與dữ 身thân 一nhất 。 神thần 與dữ 身thân 異dị 。 成thành 六lục 十thập 二nhị 見kiến 云vân 云vân 。 大đại 王vương 若nhược 以dĩ 名danh 名danh 見kiến 下hạ 。 四tứ 結kết 成thành 正chánh 見kiến 。 若nhược 知tri 諸chư 法pháp 。 但đãn 有hữu 假giả 名danh 。 名danh 之chi 為vi 見Kiến 。 非phi 同đồng 世thế 人nhân 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 也dã 云vân 云vân 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 。 文văn 二nhị 。 先tiên 問vấn 後hậu 答đáp 。 問vấn 意ý 云vân 。 有hữu 法pháp 既ký 非phi 是thị 大Đại 乘Thừa 。 云vân 何hà 照chiếu 此thử 從tùng 上thượng 非phi 非phi 見kiến 一nhất 切thiết 法pháp 文văn 。 而nhi 生sanh 此thử 難nạn/nan 也dã 。 大đại 王vương 摩ma 訶ha 衍diễn 下hạ 。 二nhị 答đáp 。 文văn 二nhị 。 先tiên 略lược 後hậu 廣quảng 。 初sơ 答đáp 意ý 云vân 。 大Đại 乘Thừa 見kiến 者giả 見kiến 法pháp 非phi 法pháp 。 以dĩ 色sắc 等đẳng 法pháp 空không 故cố 也dã 。 法pháp 若nhược 非phi 非phi 法pháp 下hạ 。 二nhị 廣quảng 答đáp 釋thích 。 文văn 二nhị 。 初sơ 正chánh 廣quảng 釋thích 。 二nhị 明minh 能năng 觀quán 之chi 智trí 雙song 照chiếu 空không 有hữu 。 初sơ 文văn 二nhị 。 先tiên 明minh 法pháp 空không 性tánh 空không 。 次thứ 歷lịch 法pháp 明minh 空không 。 今kim 初sơ 。 云vân 法pháp 若nhược 非phi 非phi 法pháp 。 是thị 名danh 法pháp 空không 也dã 。 法pháp 性tánh 空không 者giả 。 性tánh 本bổn 若nhược 不bất 空không 。 不bất 可khả 令linh 其kỳ 得đắc 空không 。 以dĩ 性tánh 本bổn 自tự 空không 故cố 。 諸chư 法pháp 皆giai 空không 也dã 。 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 下hạ 。 二nhị 歷lịch 法pháp 明minh 空không 。 文văn 二nhị 。 先tiên 正chánh 明minh 。 後hậu 釋thích 成thành 空không 義nghĩa 。 今kim 初sơ 。 約ước 六lục 門môn 明minh 空không 。 大đại 論luận 云vân 。 五ngũ 陰ấm 空không 是thị 果quả 報báo 空không 。 十thập 二nhị 入nhập 空không 是thị 受thọ 用dụng 空không 。 十thập 八bát 界giới 空không 是thị 性tánh 別biệt 空không 。 以dĩ 所sở 病bệnh 不bất 同đồng 說thuyết 斯tư 三tam 種chủng 。 為vi 疑nghi 心tâm 數số 者giả 說thuyết 於ư 五ngũ 陰ấm 。 為vi 疑nghi 色sắc 者giả 。 說thuyết 十thập 二nhị 入nhập 。 為vi 疑nghi 色sắc 心tâm 等đẳng 者giả 說thuyết 十thập 八bát 界giới 。 六lục 大đại 名danh 遍biến 到đáo 空không 。 阿a 含hàm 云vân 。 六lục 王vương 諍tranh 大đại 。 地địa 云vân 我ngã 能năng 載tái 。 水thủy 云vân 能năng 漂phiêu 潤nhuận 。 火hỏa 云vân 能năng 燒thiêu 照chiếu 。 風phong 云vân 能năng 生sanh 動động 。 空không 云vân 能năng 容dung 受thọ 。 識thức 云vân 若nhược 無vô 我ngã 者giả 。 色sắc 則tắc 敗bại 壞hoại 。 五ngũ 雖tuy 大đại 而nhi 識thức 為vi 主chủ 。 故cố 云vân 四tứ 大đại 圍vi 空không 識thức 居cư 其kỳ 中trung 也dã 。 四Tứ 諦Đế 是thị 境cảnh 空không 。 因nhân 緣duyên 是thị 義nghĩa 空không 云vân 云vân 。 是thị 法pháp 下hạ 二nhị 釋thích 成thành 空không 義nghĩa 。 文văn 二nhị 。 初sơ 就tựu 識thức 陰ấm 。 次thứ 例lệ 四tứ 蘊uẩn 及cập 諸chư 法pháp 。 初sơ 文văn 四tứ 。 一nhất 標tiêu 宗tông 。 二nhị 類loại 釋thích 。 三tam 徵trưng 詰cật 。 四tứ 釋thích 通thông 。 今kim 初sơ 。 以dĩ 色sắc 法pháp 中trung 有hữu 五ngũ 義nghĩa 故cố 空không 。 即tức 生sanh 即tức 住trụ 即tức 滅diệt 者giả 。 諸chư 小Tiểu 乘Thừa 師sư 或hoặc 云vân 。 生sanh 前tiền 住trụ 次thứ 滅diệt 後hậu 。 或hoặc 云vân 。 生sanh 住trụ 同đồng 時thời 。 皆giai 不bất 免miễn 難nạn 。 何hà 者giả 。 若nhược 云vân 生sanh 前tiền 住trụ 次thứ 滅diệt 後hậu 。 則tắc 生sanh 時thời 無vô 住trụ 。 以dĩ 生sanh 前tiền 故cố 。 若nhược 無vô 住trụ 者giả 。 云vân 何hà 有hữu 生sanh 。 以dĩ 先tiên 無vô 住trụ 。 住trụ 於ư 此thử 生sanh 。 生sanh 不bất 得đắc 住trụ 則tắc 無vô 生sanh 也dã 。 若nhược 住trụ 前tiền 無vô 生sanh 則tắc 亦diệc 無vô 住trụ 。 以dĩ 無vô 因nhân 故cố 。 若nhược 生sanh 前tiền 有hữu 住trụ 則tắc 生sanh 住trụ 同đồng 時thời 。 若nhược 生sanh 滅diệt 已dĩ 方phương 有hữu 住trụ 者giả 。 住trụ 非phi 生sanh 有hữu 。 此thử 計kế 異dị 之chi 過quá 也dã 。 若nhược 生sanh 住trụ 同đồng 時thời 則tắc 因nhân 果quả 一nhất 體thể 生sanh 死tử 同đồng 相tương/tướng 。 此thử 計kế 一nhất 之chi 失thất 。 今kim 云vân 。 即tức 生sanh 即tức 住trụ 即tức 滅diệt 者giả 。 不bất 同đồng 二nhị 說thuyết 。 以dĩ 諸chư 法pháp 體thể 念niệm 念niệm 遷thiên 流lưu 。 無vô 有hữu 暫tạm 止chỉ 。 亦diệc 是thị 生sanh 時thời 即tức 住trụ 時thời 滅diệt 時thời 。 如như 疾tật 炎diễm 過quá 鋒phong 奔bôn 緣duyên 經kinh 刃nhận 不bất 已dĩ 則tắc 來lai 無vô 暫tạm 住trụ 時thời 。 故cố 淨tịnh 名danh 云vân 。 汝nhữ 今kim 即tức 時thời 。 亦diệc 生sanh 亦diệc 老lão 亦diệc 滅diệt 也dã 。 即tức 有hữu 即tức 空không 者giả 。 色sắc 性tánh 自tự 空không 。 非phi 色sắc 壞hoại 故cố 空không 也dã 。 剎sát 那na 剎sát 那na 下hạ 。 二nhị 類loại 釋thích 。 明minh 念niệm 念niệm 皆giai 空không 同đồng 上thượng 五ngũ 也dã 。 剎sát 那na 者giả 極cực 短đoản 時thời 也dã 。 何hà 以dĩ 故cố 者giả 。 三tam 徵trưng 詰cật 。 意ý 云vân 。 生sanh 滅diệt 相tương 違vi 。 云vân 何hà 言ngôn 即tức 生sanh 即tức 住trụ 即tức 滅diệt 等đẳng 云vân 云vân 。 九cửu 十thập 剎sát 那na 下hạ 。 四tứ 釋thích 通thông 。 以dĩ 九cửu 十thập 小tiểu 剎sát 那na 為vi 一nhất 大đại 念niệm 。 一nhất 念niệm 中trung 一nhất 剎sát 那na 。

復phục 有hữu 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 。 是thị 故cố 生sanh 時thời 即tức 有hữu 住trụ 滅diệt 也dã 。 又hựu 九cửu 十thập 剎sát 那na 為vi 一nhất 念niệm 。 一nhất 念niệm 中trung 一nhất 剎sát 那na 。 經kinh 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 。 一nhất 念niệm 有hữu 九cửu 十thập 剎sát 那na 。 合hợp 有hữu 八bát 萬vạn 一nhất 千thiên 生sanh 滅diệt 。 以dĩ 生sanh 滅diệt 攝nhiếp 剎sát 那na 剎sát 那na 攝nhiếp 一nhất 念niệm 。 如như 是thị 心tâm 法pháp 不bất 可khả 得đắc 。 此thử 明minh 心tâm 空không 。 以dĩ 四tứ 大đại 分phần/phân 諸chư 根căn 。 諸chư 根căn 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 四tứ 微vi 分phần/phân 四tứ 大đại 。 四tứ 大đại 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 麁thô 微vi 分phần/phân 四tứ 微vi 。 四tứ 微vi 不bất 可khả 得đắc 。 以dĩ 極cực 微vi 分phần/phân 麁thô 微vi 。 麁thô 微vi 不bất 可khả 得đắc 。 推thôi 色sắc 至chí 於ư 極cực 微vi 。 窮cùng 心tâm 盡tận 於ư 生sanh 滅diệt 。 色sắc 盡tận 心tâm 窮cùng 豁hoát 然nhiên 無vô 住trụ 。 無vô 住trụ 之chi 住trụ 不bất 可khả 名danh 之chi 。 強cường/cưỡng 是thị 為vi 空không 。 即tức 護hộ 三tam 藏tạng 佛Phật 果Quả 也dã 。 若nhược 見kiến 色sắc 色sắc 空không 見kiến 心tâm 心tâm 空không 。 無vô 得đắc 無vô 住trụ 。 此thử 護hộ 通thông 佛Phật 果Quả 也dã 。 若nhược 見kiến 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 。 而nhi 一nhất 而nhi 異dị 。 廣quảng 大đại 如như 法Pháp 界Giới 。 究cứu 竟cánh 若nhược 虛hư 空không 。 函hàm 蓋cái 相tương 稱xứng 。 此thử 護hộ 別biệt 佛Phật 果Quả 也dã 。 若nhược 見kiến 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 。 本bổn 來lai 空không 寂tịch 。 不bất 動động 不bất 住trụ 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 此thử 護hộ 圓viên 佛Phật 果Quả 也dã 云vân 云vân 。 乃nãi 至chí 色sắc 下hạ 。 第đệ 二nhị 類loại 釋thích 。 四tứ 陰ấm 及cập 諸chư 法pháp 。 亦diệc 即tức 生sanh 即tức 滅diệt 。 即tức 有hữu 即tức 空không 也dã 云vân 云vân 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 空không 故cố 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 能năng 觀quán 之chi 智trí 雙song 照chiếu 空không 有hữu 。 文văn 二nhị 。 先tiên 明minh 觀quán 照chiếu 。 次thứ 明minh 得đắc 失thất 。 初sơ 更cánh 二nhị 。 一nhất 照chiếu 空không 。 二nhị 照chiếu 有hữu 。 初sơ 則tắc 無vô 相tướng 後hậu 是thị 有hữu 相tương/tướng 。 無vô 相tướng 者giả 非phi 但đãn 無vô 所sở 照chiếu 。 亦diệc 無vô 能năng 照chiếu 照chiếu 無vô 所sở 照chiếu 也dã 。 大đại 品phẩm 經kinh 中trung 名danh 為vi 真chân 實thật 般Bát 若Nhã 。 有hữu 相tương/tướng 則tắc 接tiếp 別biệt 凡phàm 聖thánh 無vô 量lượng 教giáo 門môn 。 大đại 品phẩm 經kinh 中trung 名danh 相tướng 似tự 般Bát 若Nhã 也dã 照chiếu 空không 文văn 中trung 更cánh 為vi 二nhị 別biệt 。 初sơ 明minh 照chiếu 相tương/tướng 以dĩ 般Bát 若Nhã 智trí 中trung 無vô 毫hào 釐li 實thật 法pháp 故cố 。 照chiếu 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 不bất 見kiến 緣duyên 者giả 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 空không 。 不bất 見kiến 諦Đế 者giả 四Tứ 諦Đế 法pháp 空không 。 乃nãi 至chí 一nhất 切thiết 法pháp 空không 者giả 。 六lục 大đại 法pháp 等đẳng 空không 也dã 云vân 云vân 。 言ngôn 不bất 見kiến 者giả 。 觀quán 諸chư 法pháp 空không 。 故cố 言ngôn 不bất 見kiến 。 非phi 謂vị 不bất 照chiếu 。 名danh 為vi 不bất 見kiến 。 故cố 經Kinh 云vân 。 非phi 見kiến 及cập 見kiến 名danh 一nhất 切thiết 真chân 實thật 。 法pháp 也dã 云vân 云vân 。 內nội 空không 下hạ 二nhị 。 明minh 空không 之chi 分phần 齊tề 。 分phân 齊tề 有hữu 十thập 二nhị 種chủng 。 大đại 論luận 有hữu 十thập 八bát 空không 。 論luận 問vấn 云vân 。 若nhược 少thiểu 則tắc 應ưng 一nhất 空không 。 若nhược 多đa 則tắc 應ưng 無vô 量lượng 。 何hà 乃nãi 十thập 八bát 。 龍long 樹thụ 答đáp 云vân 。 若nhược 略lược 則tắc 事sự 不bất 周chu 。 廣quảng 則tắc 事sự 繁phồn 難nan 悟ngộ 。 如như 服phục 藥dược 少thiểu 則tắc 病bệnh 不bất 差sai 。 多đa 則tắc 更cánh 增tăng 疾tật 。 今kim 說thuyết 空không 亦diệc 如như 是thị 。 少thiểu 說thuyết 則tắc 不bất 能năng 破phá 邪tà 見kiến 。 多đa 說thuyết 則tắc 近cận 滋tư 廣quảng 。 此thử 經Kinh 隨tùy 時thời 治trị 病bệnh 。 不bất 多đa 不bất 少thiểu 。 唯duy 十thập 二nhị 也dã 。 內nội 空không 者giả 。 謂vị 內nội 六lục 入nhập 無vô 神thần 我ngã 。 外ngoại 空không 者giả 。 外ngoại 六lục 塵trần 無vô 我ngã 所sở 。 內nội 外ngoại 空không 者giả 。 根căn 塵trần 合hợp 觀quán 。 無vô 我ngã 我ngã 所sở 。 有hữu 為vi 空không 者giả 。 色sắc 心tâm 和hòa 合hợp 生sanh 陰ấm 界giới 入nhập 等đẳng 。 皆giai 無vô 所sở 有hữu 。 無vô 為vi 空không 者giả 。 虛hư 空không 數số 滅diệt 非phi 數số 滅diệt 空không 也dã 。 無vô 始thỉ 空không 者giả 。 外ngoại 道đạo 以dĩ 冥minh 初sơ 為vi 始thỉ 。 破phá 此thử 見kiến 故cố 名danh 無vô 始thỉ 空không 。 性tánh 空không 者giả 。 諸chư 法pháp 本bổn 無vô 。 惑hoặc 者giả 計kế 有hữu 。 乃nãi 至chí 執chấp 言ngôn 如Như 來Lai 性tánh 等đẳng 決quyết 定định 是thị 有hữu 。 為vi 破phá 此thử 見kiến 故cố 言ngôn 性tánh 空không 。 故cố 經Kinh 云vân 。 眼nhãn 空không 無vô 我ngã 無vô 我ngã 所sở 。

何hà 以dĩ 故cố 。 性tánh 自tự 爾nhĩ 故cố 。 乃nãi 至chí 意ý 亦diệc 如như 是thị 。 又hựu 華hoa 嚴nghiêm 云vân 。 觀quán 眼nhãn 無vô 生sanh 無vô 自tự 性tánh 。 識thức 空không 寂tịch 滅diệt 。 無vô 所sở 有hữu 也dã 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 者giả 。 本bổn 空không 世thế 諦đế 。 世thế 諦đế 不bất 有hữu 。 此thử 亦diệc 是thị 空không 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 空không 者giả 。 大đại 經Kinh 云vân 。 大đại 空không 者giả 是thị 般Bát 若Nhã 空không 。 大đại 論luận 云vân 。 十thập 方phương 俱câu 空không 名danh 大đại 空không 也dã 。 因nhân 空không 者giả 。 六Lục 度Độ 等đẳng 空không 。 果quả 空không 者giả 。 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 空không 。 空không 空không 者giả 。 大đại 論luận 云vân 。 以dĩ 諸chư 空không 破phá 內nội 外ngoại 等đẳng 法pháp 。 復phục 以dĩ 此thử 空không 破phá 諸chư 空không 。 是thị 名danh 空không 空không 。 又hựu 以dĩ 空không 破phá 有hữu 。 有hữu 者giả 云vân 空không 。 若nhược 執chấp 空không 為vi 是thị 。 須tu 以dĩ 此thử 空không 空không 破phá 也dã 。 但đãn 法pháp 集tập 故cố 有hữu 下hạ 二nhị 明minh 照chiếu 有hữu 。 文văn 三tam 。 初sơ 三tam 假giả 門môn 明minh 有hữu 。 如như 上thượng 說thuyết 。 因nhân 集tập 故cố 有hữu 下hạ 。 二nhị 四Tứ 諦Đế 門môn 明minh 有hữu 。 因nhân 集tập 是thị 生sanh 死tử 因nhân 即tức 集Tập 諦Đế 。 果quả 集tập 是thị 生sanh 死tử 果quả 即tức 苦Khổ 諦Đế 。 十thập 行hành 即tức 道Đạo 諦Đế 。 從tùng 十thập 信tín 心tâm 乃nãi 至chí 十Thập 地Địa 。 各các 有hữu 十thập 種chủng 行hành 門môn 也dã 。 佛Phật 果Quả 是thị 涅Niết 槃Bàn 即tức 滅Diệt 諦Đế 也dã 。 乃nãi 至chí 六lục 道đạo 。 一nhất 切thiết 有hữu 者giả 。 三tam 約ước 六lục 道đạo 二nhị 十thập 五ngũ 有hữu 等đẳng 明minh 有hữu 。 云vân 云vân 。 善thiện 男nam 子tử 若nhược 有hữu 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 得đắc 失thất 。 文văn 二nhị 。 初sơ 明minh 邪tà 觀quán 是thị 失thất 也dã 。 二nhị 明minh 正chánh 觀quán 是thị 得đắc 也dã 。 今kim 初sơ 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 發phát 心tâm 。 行hành 學học 般Bát 若Nhã 。 見kiến 有hữu 法pháp 有hữu 眾chúng 生sanh 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 者giả 。 世thế 間gian 凡phàm 夫phu 無vô 異dị 也dã 。 於ư 諸chư 法pháp 而nhi 不bất 動động 下hạ 。 二nhị 明minh 正chánh 觀quán 。 文văn 二nhị 。 一nhất 明minh 行hành 。 二nhị 明minh 位vị 。 今kim 初sơ 。 言ngôn 不bất 動động 者giả 。 即tức 色sắc 是thị 空không 。 非phi 析tích 色sắc 也dã 。 不bất 到đáo 者giả 。 大đại 品phẩm 云vân 。 平bình 等đẳng 之chi 法pháp 。 一nhất 切thiết 聖thánh 人nhân 。 所sở 不bất 能năng 到đáo 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 白bạch 佛Phật 言ngôn 。 乃nãi 可khả 餘dư 聖thánh 不bất 到đáo 。 佛Phật 何hà 故cố 不bất 到đáo 。 佛Phật 言ngôn 乃nãi 至chí 佛Phật 亦diệc 不bất 到đáo 。

何hà 以dĩ 故cố 。 佛Phật 即tức 平bình 等đẳng 。 平bình 等đẳng 即tức 佛Phật 。 佛Phật 與dữ 平bình 等đẳng 無vô 二nhị 。 故cố 不bất 到đáo 也dã 。 不bất 滅diệt 者giả 。 空không 即tức 是thị 色sắc 也dã 。 無vô 相tướng 者giả 。 色sắc 空không 空không 色sắc 皆giai 無vô 相tướng 也dã 。 無vô 無vô 相tướng 者giả 。 無vô 相tướng 亦diệc 無vô 也dã 。 下hạ 例lệ 諸chư 法pháp 云vân 云vân 。 是thị 即tức 初Sơ 地Địa 下hạ 。 二nhị 明minh 位vị 。 文văn 二nhị 。 初sơ 明minh 正chánh 觀quán 。 後hậu 示thị 說thuyết 處xứ 。 初sơ 文văn 三tam 。 一nhất 位vị 二nhị 名danh 三tam 用dụng 。 今kim 初sơ 也dã 。 言ngôn 一nhất 念niệm 者giả 。 謂vị 從tùng 第đệ 十thập 回hồi 向hướng 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 慧tuệ 一nhất 念niệm 之chi 中trung 即tức 有hữu 初Sơ 地Địa 。 是thị 時thời 具cụ 足túc 八bát 萬vạn 。 四tứ 千thiên 度độ 也dã 。 依y 賢Hiền 劫Kiếp 經kinh 。 始thỉ 從tùng 光quang 耀diệu 度độ 終chung 至chí 分phân 布bố 舍xá 利lợi 度độ 。 合hợp 有hữu 三tam 百bách 五ngũ 十thập 功công 德đức 門môn 。 一nhất 一nhất 各các 修tu 六Lục 度Độ 。 即tức 二nhị 千thiên 一nhất 百bách 。 復phục 將tương 二nhị 千thiên 一nhất 百bách 對đối 十thập 法pháp 。 謂vị 四tứ 大đại 六lục 衰suy 。 又hựu 對đối 十Thập 善Thiện 。 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 。 二nhị 千thiên 一nhất 百bách 。 即tức 二nhị 萬vạn 一nhất 千thiên 。 又hựu 將tương 二nhị 萬vạn 一nhất 千thiên 對đối 四tứ 眾chúng 生sanh 。 多đa 貪tham 多đa 瞋sân 多đa 癡si 。 三tam 毒độc 等đẳng 分phân 。 各các 有hữu 二nhị 萬vạn 一nhất 千thiên 。 合hợp 之chi 即tức 有hữu 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 也dã 云vân 云vân 。 即tức 載tái 名danh 下hạ 。 二nhị 就tựu 名danh 明minh 正chánh 觀quán 。 有hữu 本bổn 云vân 。 即tức 能năng 運vận 名danh 摩Ma 訶Ha 衍Diên 。 載tái 運vận 義nghĩa 同đồng 也dã 。 約ước 體thể 則tắc 是thị 般Bát 若Nhã 。 約ước 用dụng 即tức 是thị 大Đại 乘Thừa 。 即tức 滅diệt 為vi 金kim 剛cang 下hạ 。 三tam 約ước 用dụng 。 能năng 滅diệt 煩phiền 惱não 如như 金kim 剛cang 破phá 物vật 。 謂vị 第đệ 十Thập 地Địa 末mạt 後hậu 一nhất 念niệm 也dã 。 能năng 離ly 散tán 亂loạn 故cố 名danh 定định 。 此thử 中trung 一nhất 行hành 具cụ 無vô 量lượng 門môn 也dã 。 如như 光quang 讚tán 下hạ 。 二nhị 示thị 說thuyết 處xứ 也dã 。 大đại 王vương 是thị 經Kinh 下hạ 。 第đệ 三tam 讚tán 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 。 文văn 五ngũ 。 一nhất 明minh 多đa 佛Phật 共cộng 說thuyết 。 二nhị 舉cử 喻dụ 。 三tam 格cách 量lượng 。 四tứ 舉cử 況huống 。 五ngũ 明minh 信tín 解giải 相tương/tướng 。 今kim 初sơ 也dã 。 釋thích 論luận 云vân 。 一nhất 字tự 曰viết 字tự 。 二nhị 字tự 曰viết 名danh 。 二nhị 字tự 不bất 合hợp 不bất 得đắc 為vi 名danh 。 若nhược 合hợp 說thuyết 者giả 始thỉ 得đắc 為vi 名danh 。 四tứ 字tự 等đẳng 名danh 句cú 。 句cú 下hạ 所sở 詮thuyên 名danh 味vị 。 於ư 恆Hằng 河Hà 下hạ 。 二nhị 舉cử 喻dụ 。 百bách 億ức 須Tu 彌Di 百bách 億ức 日nhật 月nguyệt 。 鐵thiết 圍vi 大đại 海hải 等đẳng 。 是thị 一nhất 大Đại 千Thiên 界Giới 。 如như 河hà 中trung 沙sa 一nhất 沙sa 是thị 一nhất 世thế 界giới 。 滿mãn 中trung 七thất 寶bảo 。 以dĩ 施thí 眾chúng 生sanh 。 及cập 得đắc 四Tứ 果Quả 也dã 。 此thử 中trung 有hữu 財tài 法pháp 二nhị 施thí 意ý 。 但đãn 文văn 似tự 隱ẩn 也dã 云vân 云vân 。 不bất 如như 下hạ 。 三tam 格cách 量lượng 。 無vô 漏lậu 之chi 心tâm 。 起khởi 一nhất 念niệm 信tín 。 勝thắng 前tiền 二nhị 施thí 。 何hà 況huống 解giải 一nhất 句cú 者giả 。 四tứ 舉cử 況huống 。 信tín 但đãn 不bất 謗báng 。 解giải 能năng 利lợi 他tha 。 則tắc 信tín 淺thiển 解giải 深thâm 。 此thử 約ước 鈍độn 根căn 生sanh 。 若nhược 如như 法Pháp 華hoa 云vân 汝nhữ 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 尚thượng 於ư 此thử 經Kinh 。 以dĩ 信tín 得đắc 入nhập 者giả 。 此thử 乃nãi 即tức 信tín 是thị 解giải 。 約ước 利lợi 根căn 說thuyết 也dã 。 句cú 非phi 句cú 下hạ 。 五ngũ 明minh 信tín 解giải 相tương/tướng 。 文văn 三tam 。 一nhất 明minh 文văn 空không 。 二nhị 明minh 文văn 義nghĩa 俱câu 空không 。 三Tam 明Minh 人nhân 法pháp 俱câu 空không 。 今kim 初sơ 也dã 。 句cú 是thị 有hữu 。 非phi 句cú 是thị 無vô 。 非phi 非phi 句cú 是thị 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 非phi 有hữu 非phi 前tiền 有hữu 句cú 。 非phi 無vô 非phi 前tiền 無vô 句cú 。 又hựu 句cú 即tức 文văn 字tự 也dã 。 非phi 句cú 即tức 文văn 字tự 之chi 性tánh 離ly 也dã 。 非phi 非phi 句cú 非phi 前tiền 文văn 字tự 及cập 性tánh 離ly 之chi 見kiến 也dã 云vân 云vân 。 般Bát 若Nhã 非phi 句cú 句cú 非phi 般Bát 若Nhã 者giả 。 二nhị 明minh 文văn 義nghĩa 俱câu 空không 。 般Bát 若Nhã 非phi 句cú 是thị 義nghĩa 空không 。 句cú 非phi 般Bát 若Nhã 是thị 文văn 空không 。 以dĩ 即tức 文văn 非phi 般Bát 若Nhã 即tức 般Bát 若Nhã 非phi 文văn 。 離ly 文văn 無vô 般Bát 若Nhã 離ly 般Bát 若Nhã 無vô 文văn 。 文văn 中trung 無vô 般Bát 若Nhã 般Bát 若Nhã 中trung 無vô 文văn 。 如như 是thị 互hỗ 求cầu 不bất 可khả 得đắc 。 故cố 即tức 自tự 空không 也dã 。 又hựu 文văn 及cập 般Bát 若Nhã 自tự 他tha 共cộng 離ly 。 求cầu 不bất 可khả 得đắc 故cố 空không 也dã 。 般Bát 若Nhã 亦diệc 非phi 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 三Tam 明Minh 人nhân 法pháp 俱câu 空không 。 文văn 中trung 亦diệc 合hợp 明minh 人nhân 空không 。 但đãn 文văn 略lược 故cố 也dã 。 自tự 為vi 二nhị 別biệt 。 一nhất 約ước 因nhân 位vị 辨biện 法pháp 空không 。 二nhị 約ước 果quả 位vị 辨biện 法pháp 空không 。 初sơ 文văn 三tam 。 今kim 初sơ 標tiêu 也dã 。 般Bát 若Nhã 是thị 法pháp 。 菩Bồ 薩Tát 是thị 人nhân 。 般Bát 若Nhã 中trung 求cầu 菩Bồ 薩Tát 不bất 可khả 得đắc 。 即tức 是thị 法pháp 空không 。 何hà 以dĩ 故cố 者giả 。 二nhị 徵trưng 也dã 。 十Thập 地Địa 下hạ 。 三tam 釋thích 。 若nhược 約ước 通thông 教giáo 。 即tức 三tam 乘thừa 共cộng 行hành 十Thập 地Địa 說thuyết 始thỉ 住trụ 終chung 。 若nhược 約ước 別biệt 教giáo 。 即tức 菩Bồ 薩Tát 十Thập 地Địa 。 明minh 始thỉ 住trụ 終chung 也dã 。 亦diệc 非phi 薩Tát 婆Bà 若Nhã 下hạ 。 第đệ 二nhị 約ước 果quả 辨biện 法pháp 空không 。 梵Phạm 云vân 薩Tát 婆Bà 若Nhã 。 此thử 翻phiên 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 即tức 佛Phật 果Quả 也dã 。 佛Phật 果Quả 亦diệc 空không 。 故cố 云vân 亦diệc 非phi 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 也dã 。 摩ma 訶ha 衍diễn 是thị 乘thừa 。 能năng 乘thừa 人nhân 既ký 空không 。 所sở 乘thừa 之chi 法pháp 亦diệc 空không 也dã 云vân 云vân 。 大đại 王vương 若nhược 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 第đệ 二nhị 依y 教giáo 發phát 觀quán 。 文văn 二nhị 。 初sơ 明minh 邪tà 觀quán 。 二nhị 明minh 正chánh 觀quán 。 今kim 初sơ 。 見kiến 境cảnh 者giả 見kiến 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 也dã 。 見kiến 智trí 者giả 見kiến 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 也dã 。 見kiến 說thuyết 見kiến 受thọ 見kiến 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 也dã 。 如như 是thị 執chấp 見kiến 。 是thị 凡phàm 夫phu 顛điên 倒đảo 。 妄vọng 想tưởng 非phi 聖thánh 見kiến 也dã 。 又hựu 見kiến 境cảnh 謂vị 見kiến 塵trần 。 見kiến 智trí 謂vị 見kiến 識thức 。 見kiến 說thuyết 見kiến 受thọ 謂vị 見kiến 人nhân 。 妄vọng 執chấp 宛uyển 然nhiên 非phi 聖thánh 見kiến 也dã 。 見kiến 三tam 界giới 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 正chánh 觀quán 也dã 。 文văn 二nhị 。 初sơ 約ước 染nhiễm 淨tịnh 因nhân 果quả 以dĩ 明minh 空không 相tướng 。 二nhị 約ước 無vô 聽thính 說thuyết 以dĩ 辨biện 空không 相tướng 。 初sơ 文văn 二nhị 。 初sơ 明minh 生sanh 死tử 空không 。 後hậu 辨biện 佛Phật 果Quả 空không 。 前tiền 更cánh 二nhị 。 初sơ 正chánh 明minh 生sanh 死tử 空không 。 後hậu 釋thích 空không 所sở 由do 。 初sơ 文văn 二nhị 。 一nhất 明minh 正chánh 使sử 空không 。 二nhị 明minh 習tập 氣khí 空không 。 初sơ 文văn 二nhị 。 一nhất 明minh 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 。 後hậu 明minh 變biến 易dị 生sanh 死tử 。 初sơ 更cánh 三tam 。 今kim 初sơ 。 明minh 果quả 空không 也dã 。 三tam 界giới 是thị 器khí 世thế 間gian 。 眾chúng 生sanh 是thị 假giả 名danh 世thế 間gian 。 果quả 報báo 是thị 五ngũ 陰ấm 世thế 間gian 。 謂vị 三tam 界giới 依y 正chánh 也dã 。 六lục 種chủng 起khởi 下hạ 。 二nhị 明minh 業nghiệp 空không 。 以dĩ 六lục 識thức 取thủ 六lục 塵trần 。 起khởi 諸chư 煩phiền 惱não 。 貪tham 著trước 五ngũ 欲dục 。 展triển 轉chuyển 無vô 量lượng 。 蘊uẩn 積tích 含hàm 藏tạng 。 名danh 之chi 為vi 藏tạng 。 無vô 自tự 性tánh 故cố 。 名danh 之chi 為vi 空không 云vân 云vân 。 三tam 界giới 空không 下hạ 。 三Tam 明Minh 煩phiền 惱não 空không 。 三tam 界giới 之chi 本bổn 一nhất 念niệm 癡si 心tâm 。 闇ám 於ư 前tiền 境cảnh 。 名danh 曰viết 無Vô 明Minh 。 有hữu 此thử 無vô 明minh 即tức 生sanh 三tam 界giới 。 無vô 明minh 如như 地địa 能năng 生sanh 萬vạn 物vật 。 故cố 名danh 本bổn 也dã 。 三tam 地địa 九cửu 生sanh 下hạ 。 二nhị 明minh 變biến 易dị 生sanh 死tử 空không 。 有hữu 人nhân 言ngôn 。 三tam 地địa 者giả 。 一nhất 見kiến 地địa 。 從tùng 十thập 迴hồi 向hướng 至chí 三tam 地địa 。 二nhị 修tu 地địa 。 從tùng 四tứ 地địa 至chí 七thất 地địa 。 三tam 究cứu 竟cánh 地địa 。 從tùng 八Bát 地Địa 至chí 十Thập 地Địa 。 此thử 別biệt 接tiếp 通thông 意ý 也dã 。 九cửu 生sanh 滅diệt 者giả 。 前tiền 三tam 地địa 中trung 各các 有hữu 始thỉ 住trụ 終chung 。 云vân 九cửu 生sanh 滅diệt 也dã 。 又hựu 變biến 易dị 生sanh 死tử 三tam 界giới 中trung 。 各các 有hữu 三tam 種chủng 意ý 生sanh 身thân 。 三tam 界giới 名danh 三tam 地địa 。 各các 有hữu 三tam 種chủng 。 意ý 生sanh 身thân 生sanh 滅diệt 。 名danh 九cửu 生sanh 滅diệt 也dã 。 從tùng 初Sơ 地Địa 至chí 五ngũ 地địa 。 名danh 三tam 昧muội 樂nhạo/nhạc/lạc 意ý 生sanh 身thân 。 六lục 七thất 二nhị 地địa 名danh 覺giác 法pháp 自tự 性tánh 意ý 生sanh 身thân 。 八bát 地địa 已dĩ 上thượng 名danh 無vô 作tác 行hành 意ý 生sanh 身thân 。 此thử 通thông 別biệt 教giáo 意ý 生sanh 也dã 。 餘dư 無vô 明minh 習tập 者giả 。 上thượng 明minh 五ngũ 住trụ 正chánh 使sử 。 此thử 第đệ 二nhị 明minh 習tập 氣khí 空không 也dã 。 金Kim 剛Cang 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 二nhị 釋thích 空không 所sở 由do 。 由do 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 理lý 盡tận 三tam 昧muội 故cố 。 一nhất 種chủng 生sanh 死tử 煩phiền 惱não 。 業nghiệp 等đẳng 皆giai 空không 。 所sở 言ngôn 惑hoặc 者giả 。 謂vị 迷mê 妄vọng 之chi 心tâm 造tạo 生sanh 死tử 業nghiệp 。 不bất 達đạt 心tâm 源nguyên 名danh 之chi 為vi 惑hoặc 。 即tức 是thị 煩phiền 惱não 。 果quả 者giả 即tức 正chánh 報báo 。 果quả 有hữu 生sanh 滅diệt 故cố 得đắc 名danh 空không 。 有hữu 果quả 空không 者giả 。 即tức 三tam 界giới 依y 報báo 空không 故cố 。 又hựu 果quả 空không 者giả 。 謂vị 變biến 易dị 生sanh 死tử 空không 。 因nhân 空không 者giả 。 謂vị 三tam 界giới 業nghiệp 煩phiền 惱não 等đẳng 空không 也dã 。 理lý 盡tận 三tam 昧muội 者giả 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 得đắc 此thử 三tam 昧muội 。 達đạt 理lý 盡tận 源nguyên 極cực 無vô 明minh 本bổn 故cố 。 名danh 理lý 盡tận 三tam 昧muội 也dã 云vân 云vân 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 下hạ 。 二nhị 明minh 佛Phật 果Quả 空không 。 文văn 三tam 。 今kim 初sơ 。 明minh 智trí 斷đoạn 空không 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 亦diệc 空không 者giả 。 是thị 智trí 空không 。 滅diệt 果quả 空không 者giả 。 是thị 斷đoạn 空không 。 或hoặc 前tiền 已dĩ 空không 者giả 。 是thị 正chánh 因nhân 佛Phật 性tánh 空không 。 佛Phật 性tánh 本bổn 自tự 空không 。 非phi 推thôi 之chi 使sử 空không 故cố 言ngôn 或hoặc 前tiền 已dĩ 空không 也dã 。 佛Phật 得đắc 三tam 無vô 為vi 下hạ 。 二nhị 明minh 無vô 為vi 空không 。 智trí 緣duyên 滅diệt 者giả 。 觀quán 心tâm 佛Phật 正chánh 觀quán 心tâm 滅diệt 於ư 煩phiền 惱não 。 名danh 智trí 緣duyên 滅diệt 。 非phi 智trí 緣duyên 滅diệt 者giả 。 謂vị 正chánh 因nhân 佛Phật 性tánh 。 性tánh 本bổn 自tự 淨tịnh 無vô 煩phiền 惱não 垢cấu 。 不bất 勞lao 觀quán 行hành 而nhi 滅diệt 惑hoặc 也dã 。 虛hư 空không 者giả 無vô 色sắc 現hiện 處xứ 是thị 也dã 。 薩Tát 婆Bà 若Nhã 下hạ 。 三tam 結kết 果quả 空không 也dã 云vân 云vân 。 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 第đệ 二nhị 約ước 無vô 聽thính 說thuyết 以dĩ 明minh 空không 相tướng 也dã 。 文văn 中trung 法pháp 喻dụ 合hợp 。 可khả 見kiến 。 聽thính 說thuyết 如như 虛hư 空không 者giả 。 大đại 品phẩm 云vân 。 聽thính 如như 幻huyễn 人nhân 。 聽thính 說thuyết 如như 幻huyễn 人nhân 說thuyết 。 故cố 無vô 聽thính 說thuyết 。 淨tịnh 名danh 云vân 。 夫phu 法pháp 說thuyết 者giả 。 無vô 說thuyết 無vô 示thị 。 其kỳ 聽thính 法Pháp 者giả 。 無vô 聞văn 無vô 得đắc 。 法pháp 同đồng 法pháp 性tánh 者giả 。 淨tịnh 名danh 云vân 。 法pháp 同đồng 法pháp 性tánh 。 入nhập 諸chư 法pháp 故cố 。 以dĩ 此thử 例lệ 諸chư 故cố 皆giai 如như 也dã 。 大đại 王vương 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 第đệ 二nhị 總tổng 結kết 。 先tiên 結kết 能năng 護hộ 體thể 也dã 。 護hộ 般Bát 若Nhã 下hạ 。 二nhị 結kết 能năng 護hộ 用dụng 云vân 云vân 。 佛Phật 說thuyết 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 時thời 眾chúng 得đắc 益ích 。 文văn 二nhị 。 先tiên 時thời 次thứ 益ích 。 法Pháp 眼nhãn 淨tịnh 者giả 。 謂vị 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 見kiến 中trung 法pháp 。 非phi 小Tiểu 乘Thừa 中trung 法Pháp 眼nhãn 也dã 。 性tánh 地địa 者giả 。 謂vị 三tam 乘thừa 共cộng 行hành 十Thập 地Địa 。 略lược 九cửu 舉cử 一nhất 也dã 。 信tín 地địa 者giả 。 即tức 四tứ 不bất 壞hoại 信tín 十thập 信tín 菩Bồ 薩Tát 是thị 也dã 。 大đại 空không 大đại 行hành 。 即tức 別biệt 教giáo 初Sơ 地Địa 圓viên 教giáo 。 初sơ 住trụ 已dĩ 上thượng 皆giai 名danh 大đại 空không 大đại 行hành 也dã 云vân 云vân 。 問vấn 佛Phật 說thuyết 般Bát 若Nhã 。 何hà 故cố 得đắc 益ích 不bất 同đồng 。 答đáp 法pháp 華hoa 經Kinh 云vân 。 一nhất 地địa 所sở 生sanh 。 一nhất 雨vũ 所sở 潤nhuận 。 根căn 莖hành 大đại 小tiểu 差sai 別biệt 自tự 殊thù 。 如như 其kỳ 種chủng 性tánh 。 各các 得đắc 生sanh 長trưởng 。 今kim 說thuyết 般Bát 若Nhã 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 雖tuy 說thuyết 一nhất 法pháp 得đắc 益ích 自tự 差sai 也dã 。

菩Bồ 薩Tát 教Giáo 化Hóa 品Phẩm 第đệ 三tam

初sơ 三tam 品phẩm 明minh 內nội 護hộ 中trung 。 今kim 當đương 第đệ 二nhị 釋thích 護hộ 十Thập 地Địa 行hành 。 即tức 是thị 明minh 利lợi 他tha 答đáp 第đệ 二nhị 問vấn 也dã 。 言ngôn 教giáo 化hóa 品phẩm 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 利lợi 物vật 為vi 德đức 。 教giáo 諸chư 眾chúng 生sanh 。 離ly 一nhất 切thiết 惡ác 。 化hóa 諸chư 眾chúng 生sanh 。 修tu 一nhất 切thiết 善thiện 。 又hựu 佛Phật 將tương 此thử 法pháp 。 教giáo 化hóa 眾chúng 生sanh 。 得đắc 成thành 菩Bồ 薩Tát 。 故cố 云vân 教giáo 化hóa 品phẩm 。 又hựu 以dĩ 此thử 法pháp 化hóa 諸chư 國quốc 王vương 。 令linh 識thức 般Bát 若Nhã 故cố 也dã 云vân 云vân 。 品phẩm 文văn 二nhị 。 一nhất 發phát 問vấn 。 二nhị 佛Phật 答đáp 。 今kim 初sơ 也dã 。 文văn 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 揲# 前tiền 品phẩm 中trung 護hộ 十Thập 地Địa 行hành 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 能năng 護hộ 人nhân 也dã 。 次thứ 云vân 何hà 行hành 可khả 行hành 等đẳng 者giả 。 正chánh 是thị 問vấn 辭từ 。 一nhất 問vấn 菩Bồ 薩Tát 自tự 利lợi 行hành 法pháp 。 二nhị 問vấn 利lợi 他tha 行hành 。 三tam 問vấn 所sở 化hóa 眾chúng 生sanh 。 之chi 相tướng 云vân 云vân 。 又hựu 初sơ 問vấn 自tự 利lợi 依y 何hà 修tu 行hành 。 故cố 以dĩ 五ngũ 忍nhẫn 答đáp 之chi 。 次thứ 問vấn 利lợi 他tha 依y 何hà 位vị 行hành 。 故cố 以dĩ 十Thập 地Địa 行hành 答đáp 之chi 。 後hậu 問vấn 何hà 相tương/tướng 眾chúng 生sanh 可khả 化hóa 。 故cố 以dĩ 幻huyễn 身thân 見kiến 幻huyễn 化hóa 眾chúng 生sanh 。 而nhi 教giáo 化hóa 之chi 。 又hựu 此thử 經Kinh 說thuyết 通thông 自tự 他tha 。 而nhi 就tựu 他tha 說thuyết 為vi 正chánh 。 故cố 文văn 多đa 利lợi 他tha 行hành 。 故cố 譯dịch 者giả 亦diệc 以dĩ 教giáo 化hóa 標tiêu 目mục 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 下hạ 。 二nhị 佛Phật 答đáp 。 文văn 二nhị 。 初sơ 答đáp 前tiền 二nhị 問vấn 。 次thứ 答đáp 第đệ 三tam 問vấn 。 前tiền 文văn 三tam 。 初sơ 正chánh 答đáp 二nhị 問vấn 。 次thứ 以dĩ 偈kệ 讚tán 佛Phật 。 後hậu 如Như 來Lai 述thuật 成thành 。 初sơ 文văn 更cánh 二nhị 。 一nhất 正chánh 答đáp 前tiền 問vấn 兼kiêm 利lợi 他tha 。 二nhị 正chánh 答đáp 後hậu 問vấn 兼kiêm 自tự 利lợi 。 前tiền 文văn 更cánh 三tam 。 初sơ 略lược 答đáp 。 二nhị 廣quảng 答đáp 。 後hậu 總tổng 結kết 。 略lược 答đáp 復phục 三tam 。 初sơ 標tiêu 數số 者giả 。 準chuẩn 下hạ 結kết 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 本bổn 所sở 修tu 行hành 。 今kim 隨tùy 問vấn 而nhi 答đáp 。 故cố 但đãn 云vân 是thị 菩Bồ 薩Tát 法Pháp 耳nhĩ 。 二nhị 伏phục 忍nhẫn 下hạ 列liệt 名danh 也dã 。 地địa 前tiền 三tam 賢hiền 未vị 得đắc 無vô 漏lậu 未vị 能năng 證chứng 。 但đãn 能năng 伏phục 不bất 能năng 斷đoạn 。 故cố 為vi 伏phục 忍nhẫn 智trí 也dã 。 以dĩ 有hữu 智trí 故cố 。 能năng 伏phục 煩phiền 惱não 。 初Sơ 地Địa 二Nhị 地Địa 。 三tam 地địa 得đắc 無vô 漏lậu 信tín 名danh 信tín 忍nhẫn 。 四tứ 五ngũ 六lục 地địa 趣thú 向hướng 無vô 生sanh 名danh 順thuận 忍nhẫn 。 七thất 八bát 九cửu 地địa 諸chư 念niệm 不bất 生sanh 名danh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 十thập 一nhất 二nhị 地địa 得đắc 菩Bồ 薩Tát 果quả 名danh 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 。 以dĩ 初Sơ 地Địa 得đắc 無vô 漏lậu 信tín 。 此thử 別biệt 教giáo 意ý 也dã 。 七thất 地địa 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 即tức 別biệt 接tiếp 通thông 意ý 也dã 。 然nhiên 此thử 五ngũ 忍nhẫn 諸chư 經kinh 不bất 同đồng 。 若nhược 依y 本bổn 業nghiệp 瓔anh 珞lạc 云vân 六lục 性tánh 。 一nhất 習tập 種chủng 性tánh 。 二nhị 性tánh 種chủng 性tánh 。 三tam 道đạo 種chủng 性tánh 。 四tứ 聖thánh 種chủng 性tánh 。 五ngũ 等đẳng 覺giác 性tánh 。 六lục 妙diệu 覺giác 性tánh 。 即tức 是thị 十thập 住trụ 十thập 行hành 十thập 迴hồi 向hướng 十Thập 地Địa 等đẳng 覺giác 妙diệu 覺giác 也dã 。 亦diệc 名danh 四tứ 十thập 二nhị 賢hiền 聖thánh 云vân 云vân 。 名danh 為vi 諸chư 佛Phật 下hạ 。 三tam 總tổng 結kết 也dã 。 善thiện 男nam 子tử 下hạ 。 第đệ 二nhị 廣quảng 釋thích 五ngũ 忍nhẫn 即tức 為vi 五ngũ 別biệt 。 初sơ 伏phục 忍nhẫn 中trung 三tam 賢hiền 不bất 同đồng 即tức 為vi 三tam 別biệt 。 先tiên 釋thích 十thập 住trụ 文văn 為vi 五ngũ 別biệt 。 一nhất 明minh 方phương 便tiện 。 二nhị 明minh 入nhập 位vị 。 三tam 顯hiển 力lực 用dụng 。 四tứ 釋thích 超siêu 過quá 。 五ngũ 成thành 聖thánh 因nhân 。 今kim 初sơ 。 言ngôn 發phát 想tưởng 信tín 者giả 。 十thập 信tín 之chi 中trung 未vị 入nhập 十thập 住trụ 。 不bất 見kiến 道Đạo 理lý 。 但đãn 能năng 想tưởng 信tín 。 想tưởng 信tín 若nhược 成thành 即tức 入nhập 十thập 住trụ 。 言ngôn 恆Hằng 沙sa 者giả 發phát 心tâm 者giả 多đa 也dã 。 如như 大đại 經Kinh 云vân 。 如như 菴am 羅la 樹thụ 花hoa 多đa 果quả 少thiểu 。 如như 大đại 魚ngư 母mẫu 胎thai 子tử 。 雖tuy 無vô 量lượng 成thành 就tựu 者giả 少thiểu 。 此thử 言ngôn 眾chúng 生sanh 欲dục 求cầu 寶bảo 渚chử 。 至chí 於ư 中trung 路lộ 。 咸hàm 悉tất 退thoái 還hoàn 也dã 。 於ư 三Tam 寶Bảo 中trung 下hạ 。 二nhị 明minh 入nhập 位vị 。 於ư 三Tam 寶Bảo 田điền 中trung 生sanh 此thử 十thập 心tâm 也dã 。 善thiện 順thuận 故cố 信tín 不bất 退thoái 名danh 進tiến 。 決quyết 斷đoán 名danh 慧tuệ 。 不bất 動động 名danh 定định 。 能năng 捨xả 名danh 施thí 。 防phòng 護hộ 名danh 戒giới 。 不bất 失thất 名danh 護hộ 。 上thượng 求cầu 曰viết 願nguyện 。 至chí 菩Bồ 提Đề 名danh 迴hồi 向hướng 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 下hạ 。 三Tam 明Minh 力lực 用dụng 。 以dĩ 十thập 住trụ 菩Bồ 提Đề 作tác 銅đồng 輪Luân 王Vương 。 王vương 南nam 西tây 二nhị 方phương 。 名danh 少thiểu 分phần 化hóa 眾chúng 生sanh 也dã 。 已dĩ 超siêu 過quá 二Nhị 乘Thừa 下hạ 。 四tứ 釋thích 超siêu 過quá 。 此thử 圓viên 教giáo 大Đại 乘Thừa 十thập 信tín 則tắc 與dữ 二Nhị 乘Thừa 齊tề 。 十thập 住trụ 則tắc 斷đoạn 無vô 明minh 過quá 二Nhị 乘Thừa 地địa 也dã 云vân 云vân 。 言ngôn 一nhất 切thiết 善thiện 者giả 。 十thập 信tín 名danh 善thiện 。 故cố 下hạ 經Kinh 云vân 。 十Thập 善Thiện 菩Bồ 薩Tát 發phát 大đại 心tâm 長trường/trưởng 別biệt 三tam 界giới 苦khổ 輪luân 海hải 。 言ngôn 超siêu 過quá 二Nhị 乘Thừa 。 即tức 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 一nhất 切thiết 善thiện 地địa 。 即tức 十thập 信tín 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 下hạ 。 五ngũ 成thành 聖thánh 因nhân 。 十thập 心tâm 是thị 因nhân 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 是thị 緣duyên 。 因nhân 緣duyên 和hòa 合hợp 。 故cố 成thành 聖thánh 胎thai 也dã 。 即tức 以dĩ 中trung 道đạo 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 為vi 種chủng 子tử 。 斷đoạn 一nhất 品phẩm 無vô 明minh 即tức 能năng 見kiến 佛Phật 性tánh 。 故cố 成thành 聖thánh 胎thai 也dã 。 次thứ 第đệ 起khởi 乾can/kiền/càn 慧tuệ 下hạ 。 第đệ 二nhị 明minh 十thập 行hành 。 有hữu 本bổn 云vân 復phục 次thứ 善thiện 男nam 子tử 。 今kim 且thả 依y 次thứ 第đệ 解giải 也dã 。 文văn 四tứ 。 一nhất 明minh 位vị 。 二nhị 辨biện 體thể 。 三Tam 明Minh 化hóa 他tha 。 四tứ 釋thích 離ly 患hoạn 。 今kim 初sơ 明minh 位vị 。 即tức 三tam 忍nhẫn 中trung 第đệ 二nhị 忍nhẫn 也dã 。 前tiền 下hạ 伏phục 忍nhẫn 即tức 是thị 聞văn 慧tuệ 。 今kim 中trung 伏phục 忍nhẫn 即tức 是thị 思tư 慧tuệ 。 言ngôn 乾can/kiền/càn 慧tuệ 者giả 無vô 定định 水thủy 也dã 。 故cố 云vân 是thị 思tư 慧tuệ 耳nhĩ 。 經kinh 千thiên 字tự 者giả 非phi 。 瓔anh 珞lạc 中trung 有hữu 六lục 性tánh 。 亦diệc 名danh 六lục 慧tuệ 。 言ngôn 六lục 性tánh 者giả 。 即tức 習tập 種chủng 性tánh 種chủng 道đạo 種chủng 聖thánh 種chủng 等đẳng 覺giác 妙diệu 覺giác 等đẳng 也dã 。 言ngôn 六lục 慧tuệ 者giả 。 謂vị 聞văn 思tư 修tu 無vô 相tướng 照chiếu 寂tịch 寂tịch 照chiếu 等đẳng 也dã 。 習tập 已dĩ 成thành 性tánh 名danh 種chủng 性tánh 。 有hữu 十thập 心tâm 者giả 總tổng 標tiêu 其kỳ 數số 也dã 。 所sở 謂vị 四Tứ 意Ý 止Chỉ 下hạ 。 二nhị 辨biện 體thể 。 文văn 三tam 。 今kim 初sơ 明minh 四Tứ 念Niệm 處Xứ 。 意ý 止chỉ 者giả 。 謂vị 以dĩ 智trí 慧tuệ 令linh 心tâm 止chỉ 住trụ 。 意ý 即tức 心tâm 王vương 也dã 。 身thân 受thọ 心tâm 法pháp 者giả 。 明minh 所sở 觀quán 之chi 境cảnh 也dã 。 苦khổ 無vô 常thường 等đẳng 明minh 能năng 觀quán 之chi 體thể 也dã 。 觀quán 身thân 不bất 淨tịnh 。 能năng 除trừ 淨tịnh 倒đảo 。 觀quán 受thọ 是thị 苦khổ 。 能năng 除trừ 樂nhạo/nhạc/lạc 倒đảo 。 觀quán 心tâm 無vô 常thường 。 能năng 滅diệt 常thường 倒đảo 。 觀quán 法pháp 無vô 我ngã 。 能năng 除trừ 我ngã 倒đảo 也dã 。 三tam 意ý 止chỉ 下hạ 。 二nhị 明minh 三tam 善thiện 根căn 。 以dĩ 慈từ 故cố 無vô 瞋sân 。 施thí 故cố 無vô 貪tham 。 慧tuệ 故cố 無vô 癡si 也dã 。 三tam 意ý 止chỉ 下hạ 。 三Tam 明Minh 三tam 世thế 忍nhẫn 。 心tâm 緣duyên 過quá 去khứ 無vô 明minh 及cập 行hành 名danh 因nhân 忍nhẫn 。 現hiện 在tại 五ngũ 果quả 及cập 現hiện 在tại 三tam 因nhân 。 名danh 因nhân 果quả 忍nhẫn 。 未vị 來lai 兩lưỡng 果quả 名danh 為vi 果quả 忍nhẫn 。 又hựu 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 有hữu 此thử 三tam 。 如như 種chủng 子tử 但đãn 因nhân 。 如như 苽# 瓠hoạch 亦diệc 因nhân 亦diệc 果quả 。 能năng 作tác 果quả 等đẳng 是thị 因nhân 。 結kết 實thật 成thành 種chủng 是thị 果quả 。 種chủng 等đẳng 但đãn 果quả 非phi 因nhân 。 此thử 約ước 一nhất 時thời 三tam 世thế 論luận 也dã 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 能năng 下hạ 。 三Tam 明Minh 化hóa 他tha 也dã 。 已dĩ 能năng 過quá 下hạ 。 四tứ 明minh 離ly 患hoạn 。 文văn 中trung 先tiên 明minh 離ly 內nội 患hoạn 。 即tức 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 等đẳng 也dã 。 及cập 外ngoại 道đạo 下hạ 。 次thứ 明minh 離ly 外ngoại 患hoạn 也dã 。

復phục 有hữu 十thập 下hạ 。 第đệ 三Tam 明Minh 十thập 迴hồi 向hướng 。 有hữu 本bổn 云vân 。

復phục 次thứ 善thiện 男nam 子tử 。 修tu 行hành 上thượng 伏phục 忍nhẫn 。 進tiến 入nhập 平bình 等đẳng 道Đạo 。 名danh 為vi 道đạo 種chủng 性tánh 地địa 。 文văn 有hữu 四tứ 。 今kim 初sơ 標tiêu 位vị 也dã 。 謂vị 欲dục 入nhập 初Sơ 地Địa 能năng 與dữ 聖thánh 道Đạo 為vi 因nhân 性tánh 。 故cố 名danh 道đạo 種chủng 性tánh 。 所sở 謂vị 觀quán 色sắc 下hạ 。 二nhị 出xuất 體thể 。 文văn 三tam 。 初sơ 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 中trung 初sơ 列liệt 五ngũ 陰ấm 。 是thị 所sở 觀quán 法pháp 。 得đắc 戒giới 下hạ 。 是thị 能năng 觀quán 智trí 。 由do 觀quán 色sắc 陰ấm 便tiện 得đắc 戒giới 忍nhẫn 。 以dĩ 作tác 無vô 作tác 戒giới 。 皆giai 色sắc 陰ấm 也dã 。 準chuẩn 此thử 經Kinh 文văn 。 作tác 無vô 作tác 戒giới 。 皆giai 是thị 色sắc 攝nhiếp 。 觀quán 識thức 陰ấm 故cố 得đắc 知tri 見kiến 忍nhẫn 。 以dĩ 了liễu 別biệt 識thức 與dữ 知tri 見kiến 文văn 類loại 相tương 似tự 也dã 。 觀quán 想tưởng 陰ấm 得đắc 定định 忍nhẫn 。 以dĩ 從tùng 倒đảo 想tưởng 能năng 入nhập 於ư 定định 。 如như 無vô 色sắc 界giới 天thiên 。 由do 想tưởng 故cố 成thành 。 觀quán 受thọ 陰ấm 得đắc 慧tuệ 忍nhẫn 。 以dĩ 依y 受thọ 故cố 立lập 四tứ 禪thiền 天thiên 。 由do 於ư 禪thiền 故cố 能năng 發phát 智trí 慧tuệ 。 觀quán 行hành 陰ấm 得đắc 解giải 脫thoát 忍nhẫn 。 以dĩ 行hành 無vô 常thường 故cố 得đắc 解giải 脫thoát 忍nhẫn 。 問vấn 何hà 故cố 色sắc 下hạ 而nhi 說thuyết 識thức 。 答đáp 四tứ 陰ấm 皆giai 心tâm 為vi 主chủ 。 由do 識thức 分phân 別biệt 於ư 色sắc 。 由do 色sắc 故cố 識thức 方phương 能năng 行hành 。 相tương 生sanh 義nghĩa 便tiện 如như 此thử 說thuyết 云vân 云vân 。 觀quán 三tam 界giới 下hạ 。 二nhị 明minh 三tam 忍nhẫn 。 以dĩ 觀quán 三tam 界giới 苦khổ 果quả 空không 故cố 得đắc 空không 忍nhẫn 。 觀quán 三tam 界giới 因nhân 空không 故cố 得đắc 無vô 願nguyện 忍nhẫn 。 以dĩ 煩phiền 惱não 業nghiệp 為vi 集Tập 諦Đế 故cố 也dã 。 觀quán 三tam 界giới 因nhân 果quả 空không 故cố 得đắc 無vô 相tướng 忍nhẫn 。 證chứng 因nhân 果quả 空không 成thành 無vô 相tướng 觀quán 也dã 。 二nhị 諦đế 虛hư 實thật 下hạ 。 三Tam 明Minh 二nhị 忍nhẫn 。 以dĩ 觀quán 俗tục 諦đế 是thị 有hữu 為vi 法pháp 。 得đắc 無vô 常thường 忍nhẫn 。 觀quán 真Chân 諦Đế 是thị 無vô 為vi 法Pháp 。 故cố 得đắc 無vô 生sanh 忍nhẫn 。 無vô 常thường 忍nhẫn 即tức 小Tiểu 乘Thừa 藏tạng 教giáo 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 即tức 大Đại 乘Thừa 通thông 教giáo 也dã 。 出xuất 體thể 竟cánh 。 是thị 菩Bồ 薩Tát 十thập 堅kiên 心tâm 下hạ 。 三Tam 明Minh 攝nhiếp 化hóa 。 以dĩ 道đạo 種chủng 性tánh 菩Bồ 薩Tát 。 作tác 金Kim 輪Luân 王Vương 。 化hóa 四tứ 天thiên 下hạ 也dã 。 又hựu 十thập 堅kiên 心tâm 者giả 。 即tức 結kết 上thượng 五ngũ 三tam 二nhị 忍nhẫn 成thành 十thập 堅kiên 也dã 。 生sanh 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 善thiện 根căn 者giả 。 四tứ 明minh 勝thắng 用dụng 也dã 。 伏phục 忍nhẫn 三tam 品phẩm 竟cánh 云vân 云vân 。

仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 三tam

Print Friendly, PDF & Email