仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 經Kinh 疏Sớ
Quyển 2
唐Đường 良Lương 賁 述Thuật

仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 中trung 一nhất

青thanh 龍long 寺tự 翻phiên 經kinh 講giảng 論luận 沙Sa 門Môn 良lương 賁# 奉phụng 。 詔chiếu 述thuật 。

觀quán 如Như 來Lai 品phẩm 第đệ 二nhị 明minh 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 。

從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 觀quán 照chiếu 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。

經kinh 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 諸chư 法pháp 實thật 性tánh 。 清thanh 淨tịnh 平bình 等đẳng 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 智trí 云vân 何hà 照chiếu 。

解giải 曰viết 。 舉cử 前tiền 法pháp 性tánh 以dĩ 問vấn 智trí 也dã 。 諸chư 法pháp 實thật 性tánh 。 者giả 即tức 諸chư 法pháp 性tánh 也dã 。 清thanh 淨tịnh 者giả 非phi 塵trần 染nhiễm 也dã 。 言ngôn 平bình 等đẳng 者giả 。 無vô 高cao 下hạ 也dã 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 者giả 舉cử 如như 問vấn 智trí 也dã 。 法pháp 若nhược 是thị 有hữu 稱xưng 有hữu 而nhi 知tri 。 法pháp 若nhược 是thị 無vô 稱xưng 無vô 而nhi 解giải 。 既ký 非phi 有hữu 無vô 智trí 云vân 何hà 照chiếu 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 如Như 來Lai 正chánh 答đáp 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 明minh 諸chư 法pháp 空không 。 二nhị 諸chư 法pháp 假giả 有hữu 。 三tam 聖thánh 智trí 次thứ 第đệ 。 初sơ 法pháp 空không 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 明minh 境cảnh 非phi 有hữu 後hậu 明minh 智trí 照chiếu 空không 。 初sơ 境cảnh 非phi 有hữu 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 法pháp 自tự 性tánh 空không 後hậu 生sanh 滅diệt 明minh 空không 。 初sơ 法pháp 體thể 空không 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 答đáp 智trí 有hữu 無vô 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 智trí 照chiếu 實thật 性tánh 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。

解giải 曰viết 。 明minh 能năng 照chiếu 智trí 稱xưng 境cảnh 而nhi 觀quán 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 通thông 境cảnh 智trí 矣hĩ 。 叡duệ 法Pháp 師sư 云vân 。 萬vạn 物vật 非phi 無vô 。 宗tông 之chi 者giả 無vô 相tướng 。 虛hư 宗tông 非phi 有hữu 。 照chiếu 之chi 者giả 無vô 心tâm 。 故cố 聖thánh 人nhân 以dĩ 無vô 心tâm 真chân 智trí 照chiếu 無vô 相tướng 虛hư 宗tông 。 內nội 外ngoại 兩lưỡng 冥minh 境cảnh 智trí 俱câu 寂tịch 即tức 其kỳ 照chiếu 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。

解giải 曰viết 。 智trí 照chiếu 實thật 性tánh 非phi 有hữu 無vô 。 者giả 何hà 所sở 以dĩ 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 諸chư 法pháp 空không 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 明minh 法pháp 空không 。

經kinh 。 法pháp 性tánh 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 法pháp 者giả 諸chư 法pháp 性tánh 者giả 實thật 性tánh 。 法pháp 及cập 法pháp 性tánh 悉tất 皆giai 空không 故cố 。 然nhiên 於ư 諸chư 法pháp 。 執chấp 見kiến 不bất 同đồng 。 凡phàm 夫phu 於ư 法pháp 執chấp 有hữu 是thị 非phi 。 外ngoại 道đạo 於ư 法pháp 執chấp 我ngã 執chấp 法pháp 。 小Tiểu 乘Thừa 於ư 法pháp 執chấp 實thật 色sắc 心tâm 。 大Đại 乘Thừa 於ư 法pháp 達đạt 無vô 自tự 性tánh 。 了liễu 法pháp 即tức 空không 名danh 法pháp 性tánh 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 即tức 法pháp 明minh 空không 。

經kinh 。 是thị 即tức 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 十thập 二nhị 處xứ 十thập 八bát 界giới 七thất 大đại 六lục 界giới 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 二nhị 諦đế 四Tứ 諦Đế 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 謂vị 蘊uẩn 處xứ 界giới 。 士sĩ 夫phu 六lục 界giới 外ngoại 道đạo 異dị 生sanh 執chấp 實thật 起khởi 倒đảo 。 舉cử 以dĩ 明minh 空không 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 明minh 獨Độc 覺Giác 觀quán 。 言ngôn 四Tứ 諦Đế 者giả 明minh 聲Thanh 聞Văn 觀quán 言ngôn 二nhị 諦đế 者giả 明minh 菩Bồ 薩Tát 觀quán 。 悉tất 無vô 自tự 性tánh 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 前tiền 四tứ 後hậu 一nhất 如như 上thượng 已dĩ 明minh 。 緣duyên 生sanh 二nhị 諦đế 至chí 下hạ 當đương 悉tất 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 生sanh 滅diệt 明minh 空không 文văn 分phân 為vi 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 生sanh 滅diệt 空không 。

經kinh 。 是thị 諸chư 法pháp 等đẳng 即tức 生sanh 即tức 滅diệt 。 即tức 有hữu 即tức 空không 剎sát 那na 剎sát 那na 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

解giải 曰viết 。 前tiền 明minh 諸chư 法pháp 無vô 自tự 性tánh 空không 。 此thử 明minh 諸chư 法pháp 生sanh 滅diệt 故cố 空không 。 隨tùy 對đối 有hữu 情tình 當đương 根căn 破phá 執chấp 。 是thị 諸chư 法pháp 等đẳng 即tức 生sanh 即tức 滅diệt 。 即tức 有hữu 即tức 空không 者giả 。 謂vị 前tiền 蘊uẩn 等đẳng 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 體thể 不bất 堅kiên 住trụ 。 念niệm 念niệm 遷thiên 流lưu 。 若nhược 疾tật 炎diễm 過quá 同đồng 懸huyền 流lưu 度độ 。 隨tùy 生sanh 即tức 滅diệt 念niệm 念niệm 皆giai 空không 。 然nhiên 有hữu 為vi 相tương/tướng 或hoặc 說thuyết 四tứ 者giả 。 如như 婆bà 沙sa 論luận 。 能năng 起khởi 名danh 生sanh 。 能năng 安an 名danh 住trụ 。 能năng 衰suy 名danh 異dị 。 能năng 壞hoại 名danh 滅diệt 。 生sanh 居cư 未vị 來lai 。 餘dư 三tam 現hiện 在tại 。 又hựu 唯duy 識thức 云vân 。 本bổn 無vô 今kim 有hữu 。 有hữu 位vị 名danh 生sanh 。 生sanh 位vị 暫tạm 停đình 即tức 說thuyết 為vi 住trụ 。 住trụ 別biệt 前tiền 後hậu 復phục 立lập 異dị 名danh 。 暫tạm 有hữu 還hoàn 無vô 無vô 時thời 名danh 滅diệt 。 前tiền 三tam 現hiện 在tại 。 滅diệt 居cư 過quá 去khứ 。 此thử 為vi 正chánh 也dã 。 說thuyết 三tam 相tương/tướng 者giả 如như 俱câu 舍xá 論luận 引dẫn 經kinh 說thuyết 三tam 。 一nhất 起khởi 二nhị 住trụ 異dị 三tam 盡tận 。 論luận 有hữu 兩lưỡng 解giải 。 如như 常thường 今kim 別biệt 。 說thuyết 二nhị 相tương/tướng 者giả 如như 此thử 經Kinh 云vân 。 即tức 生sanh 即tức 滅diệt 。 瑜du 伽già 同đồng 此thử 。 如như 彼bỉ 論luận 云vân 。 生sanh 及cập 住trụ 異dị 俱câu 名danh 生sanh 品phẩm 。 滅diệt 名danh 滅diệt 品phẩm 。 諸chư 弟đệ 子tử 眾chúng 。 應ưng 觀quán 諸chư 法pháp 生sanh 滅diệt 而nhi 住trụ 。 說thuyết 一nhất 相tương/tướng 者giả 如như 經kinh 偈kệ 云vân 。 諸chư 行hành 無vô 常thường 。 諸chư 者giả 眾chúng 也dã 行hành 謂vị 遷thiên 流lưu 。 通thông 曰viết 有hữu 為vi 總tổng 名danh 諸chư 行hành 。 言ngôn 無vô 常thường 者giả 如như 瑜du 伽già 論luận 八bát 十thập 一nhất 云vân 。 有hữu 起khởi 盡tận 故cố 名danh 無vô 常thường 也dã 。 合hợp 生sanh 滅diệt 二nhị 總tổng 名danh 無vô 常thường 。 五ngũ 十thập 二nhị 說thuyết 。 若nhược 由do 此thử 相tương/tướng 起khởi 厭yếm 思tư 惟duy 。 為vi 令linh 厭yếm 患hoạn 離ly 欲dục 解giải 脫thoát 。 合hợp 說thuyết 生sanh 滅diệt 為vi 無vô 常thường 故cố 。 何hà 謂vị 無vô 常thường 。 有hữu 非phi 恆hằng 有hữu 無vô 非phi 恆hằng 無vô 。 二nhị 無vô 常thường 相tương/tướng 故cố 云vân 無vô 常thường 。 經kinh 言ngôn 生sanh 滅diệt 乘thừa 略lược 明minh 故cố 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 者giả 。 言ngôn 剎sát 那na 者giả 時thời 極cực 少thiểu 也dã 。 如như 言ngôn 極cực 微vi 色sắc 極cực 少thiểu 也dã 。 生sanh 滅diệt 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 剎sát 那na 二nhị 者giả 一nhất 期kỳ 。 此thử 非phi 一nhất 期kỳ 云vân 剎sát 那na 矣hĩ 。 何hà 名danh 剎sát 那na 。 緣duyên 和hòa 合hợp 法pháp 得đắc 自tự 體thể 須tu 。 又hựu 行hành 動động 法pháp 度độ 一nhất 極cực 微vi 如như 是thị 名danh 為vi 。 一nhất 剎sát 那na 量lượng 。 重trọng/trùng 言ngôn 剎sát 那na 者giả 破phá 情tình 計kế 也dã 。 有hữu 情tình 妄vọng 倒đảo 執chấp 法pháp 常thường 有hữu 。 謂vị 聞văn 諸chư 法pháp 生sanh 滅diệt 。 故cố 空không 即tức 作tác 是thị 念niệm 。 唯duy 現hiện 在tại 法pháp 。 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 。 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 體thể 應ưng 常thường 住trụ 。 為vi 破phá 此thử 計kế 故cố 明minh 諸chư 法pháp 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 過quá 去khứ 已dĩ 滅diệt 。 現hiện 在tại 今kim 滅diệt 未vị 來lai 當đương 滅diệt 念niệm 念niệm 遷thiên 流lưu 。 皆giai 剎sát 那na 滅diệt 。 是thị 故cố 經Kinh 云vân 剎sát 那na 剎sát 那na 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 問vấn 即tức 滅diệt 為vi 同đồng 剎sát 那na 。 為vi 復phục 異dị 世thế 。 答đáp 然nhiên 以dĩ 一nhất 念niệm 有hữu 多đa 剎sát 那na 。 於ư 一nhất 剎sát 那na 。 有hữu 多đa 生sanh 滅diệt 。 以dĩ 多đa 生sanh 滅diệt 成thành 一nhất 剎sát 那na 。 即tức 體thể 明minh 空không 故cố 同đồng 念niệm 也dã 。 此thử 同đồng 華hoa 嚴nghiêm 偈kệ 云vân 。 譬thí 如như 長trường/trưởng 風phong 起khởi 鼓cổ 拂phất 生sanh 動động 勢thế 。 二nhị 俱câu 不bất 相tương 知tri 。 諸chư 法pháp 亦diệc 如như 是thị 。 生sanh 滅diệt 即tức 空không 不bất 相tương 知tri 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 剎sát 那na 生sanh 滅diệt 。 者giả 何hà 所sở 以dĩ 故cố 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 多đa 生sanh 滅diệt 。

經kinh 。 一nhất 念niệm 中trung 有hữu 九cửu 十thập 剎sát 那na 一nhất 剎sát 那na 經kinh 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 。

解giải 曰viết 。 從tùng 麁thô 至chí 細tế 轉chuyển 折chiết 明minh 空không 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 漂phiêu 馳trì 不bất 住trụ 。 過quá 去khứ 已dĩ 無vô 未vị 來lai 當đương 無vô 。 現hiện 在tại 一nhất 念niệm 勿vật 謂vị 實thật 有hữu 。 拆# 此thử 一nhất 念niệm 有hữu 九cửu 十thập 剎sát 那na 。 勿vật 謂vị 剎sát 那na 而nhi 有hữu 實thật 體thể 。 拆# 一nhất 剎sát 那na 有hữu 九cửu 百bách 生sanh 滅diệt 。 以dĩ 多đa 生sanh 滅diệt 成thành 一nhất 剎sát 那na 。 剎sát 那na 無vô 體thể 以dĩ 多đa 剎sát 那na 合hợp 成thành 一nhất 念niệm 。 念niệm 無vô 實thật 體thể 。 故cố 說thuyết 諸chư 法pháp 念niệm 念niệm 皆giai 空không 。 問vấn 念niệm 於ư 別biệt 境cảnh 明minh 記ký 為vi 性tánh 。 如như 何hà 此thử 云vân 念niệm 生sanh 滅diệt 空không 。 答đáp 念niệm 名danh 即tức 同đồng 所sở 因nhân 有hữu 異dị 。 彼bỉ 別biệt 境cảnh 念niệm 明minh 記ký 為vi 性tánh 。 此thử 不bất 相tương 應ứng 時thời 中trung 假giả 立lập 一nhất 生sanh 滅diệt 頃khoảnh 假giả 立lập 念niệm 名danh 。 念niệm 無vô 實thật 體thể 悉tất 皆giai 空không 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 結kết 諸chư 法pháp 空không 。

經kinh 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 悉tất 皆giai 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 結kết 有hữu 為vi 法pháp 生sanh 滅diệt 故cố 空không 。 及cập 顯hiển 無vô 為vi 寂tịch 而nhi 常thường 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 智trí 照chiếu 空không 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 智trí 照chiếu 空không 。

經kinh 。 以dĩ 甚thậm 深thâm 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 照chiếu 見kiến 諸chư 法pháp 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 如như 宗tông 中trung 解giải 。 略lược 屬thuộc 文văn 者giả 。 甚thậm 深thâm 般Bát 若Nhã 即tức 淨tịnh 慧tuệ 也dã 。 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 彼bỉ 岸ngạn 到đáo 也dã 。 言ngôn 照chiếu 見kiến 者giả 。 照chiếu 謂vị 智trí 體thể 見kiến 謂vị 智trí 用dụng 。 照chiếu 體thể 即tức 見kiến 目mục 無vô 相tướng 心tâm 。 由do 此thử 淨tịnh 慧tuệ 達đạt 彼bỉ 岸ngạn 故cố 。 言ngôn 諸chư 法pháp 者giả 謂vị 所sở 照chiếu 境cảnh 。 境cảnh 智trí 俱câu 寂tịch 故cố 經kinh 說thuyết 云vân 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 問vấn 前tiền 四Tứ 諦Đế 下hạ 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 此thử 諸chư 法pháp 下hạ 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 二nhị 文văn 何hà 別biệt 。 答đáp 前tiền 唯duy 境cảnh 空không 此thử 亦diệc 智trí 空không 。 雖tuy 境cảnh 與dữ 智trí 皆giai 自tự 性tánh 空không 。 顯hiển 智trí 照chiếu 如như 智trí 即tức 無vô 相tướng 故cố 合hợp 明minh 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 歷lịch 法pháp 明minh 空không 文văn 分phân 為vi 六lục 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 內nội 外ngoại 空không 。

經kinh 。 內nội 空không 外ngoại 空không 內nội 外ngoại 空không 。

解giải 曰viết 。 自tự 下hạ 經kinh 文văn 明minh 其kỳ 正chánh 智trí 。 即tức 有hữu 觀quán 空không 有hữu 十thập 八bát 也dã 。 此thử 十thập 八bát 空không 與dữ 大đại 般Bát 若Nhã 後hậu 四tứ 文văn 別biệt 。 如như 五ngũ 十thập 一nhất 善thiện 現hiện 發phát 問vấn 世Thế 尊Tôn 具cụ 答đáp 。 略lược 引dẫn 彼bỉ 經kinh 釋thích 此thử 文văn 也dã 。 言ngôn 內nội 空không 者giả 。 內nội 謂vị 內nội 法pháp 即tức 是thị 。 眼nhãn 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 意ý 。 此thử 中trung 眼nhãn 由do 眼nhãn 空không 。 鼻tị 等đẳng 亦diệc 然nhiên 。 非phi 常thường 非phi 壞hoại 本bổn 性tánh 爾nhĩ 故cố 。 上thượng 言ngôn 眼nhãn 者giả 謂vị 即tức 眼nhãn 處xứ 。 由do 眼nhãn 空không 者giả 眼nhãn 無vô 自tự 性tánh 。 眼nhãn 處xứ 即tức 空không 餘dư 皆giai 悉tất 矣hĩ 。 如như 智Trí 度Độ 論luận 四tứ 十thập 六lục 說thuyết 。 若nhược 不bất 習tập 空không 必tất 墮đọa 二nhị 邊biên 。 以dĩ 空không 破phá 有hữu 亦diệc 不bất 著trước 空không 。 無vô 我ngã 我ngã 所sở 。 本bổn 性tánh 爾nhĩ 故cố 。 下hạ 文văn 皆giai 同đồng 恐khủng 繁phồn 故cố 略lược 。 言ngôn 外ngoại 空không 者giả 。 外ngoại 謂vị 外ngoại 法pháp 即tức 是thị 。 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 法pháp 。 此thử 中trung 色sắc 由do 色sắc 空không 。 聲thanh 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 。 內nội 外ngoại 空không 者giả 謂vị 內nội 外ngoại 法pháp 。 內nội 六lục 根căn 處xứ 外ngoại 六lục 塵trần 處xứ 。 此thử 中trung 內nội 六lục 處xứ 由do 外ngoại 六lục 處xứ 空không 。 外ngoại 六lục 處xứ 由do 內nội 六lục 處xứ 空không 。 前tiền 別biệt 後hậu 總tổng 偏thiên 俱câu 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 二nhị 諸chư 空không 。

經kinh 。 空không 空không 大đại 空không 勝thắng 義nghĩa 空không 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 空không 空không 者giả 。 謂vị 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 此thử 空không 由do 空không 空không 。 言ngôn 大đại 空không 者giả 。 謂vị 即tức 十thập 方phương 東đông 南nam 西tây 北bắc 。 四tứ 維duy 上thượng 下hạ 。 此thử 中trung 東đông 方phương 由do 東đông 方phương 空không 。 南nam 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 。 勝thắng 義nghĩa 空không 者giả 。 勝thắng 義nghĩa 謂vị 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 勝thắng 義nghĩa 由do 勝thắng 義nghĩa 空không 。 二nhị 俗tục 一nhất 真chân 相tương/tướng 性tánh 空không 故cố 從tùng 此thử 第đệ 三tam 為vi 無vô 為vi 空không 。

經kinh 。 有hữu 為vi 空không 無vô 為vi 空không 。

解giải 曰viết 。 有hữu 為vi 空không 者giả 。 謂vị 欲dục 界giới 色sắc 界giới 無vô 色sắc 界giới 。 此thử 中trung 欲dục 界giới 由do 欲dục 界giới 空không 。 色sắc 等đẳng 亦diệc 爾nhĩ 。 無vô 為vi 空không 者giả 。 謂vị 無vô 生sanh 無vô 住trụ 。 無vô 異dị 無vô 滅diệt 。 此thử 無vô 為vi 由do 無vô 為vi 空không 。 相tương/tướng 無vô 相tướng 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 三tam 世thế 空không 。

經kinh 。 無vô 始thỉ 空không 畢tất 竟cánh 空không 。

解giải 曰viết 。 無vô 始thỉ 空không 者giả 順thuận 古cổ 譯dịch 也dã 。 新tân 云vân 無vô 際tế 空không 。 謂vị 無vô 初sơ 中trung 後hậu 際tế 可khả 得đắc 。 及cập 無vô 往vãng 來lai 際tế 可khả 得đắc 。 此thử 無vô 際tế 由do 無vô 際tế 空không 。 畢tất 竟cánh 空không 者giả 。 謂vị 諸chư 法pháp 究cứu 竟cánh 不bất 可khả 得đắc 。 此thử 畢tất 竟cánh 由do 畢tất 竟cánh 空không 。 世thế 非phi 世thế 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 明minh 性tánh 相tướng 空không 。

經kinh 。 散tán 空không 本bổn 性tánh 空không 自tự 相tương/tướng 空không 。 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 散tán 空không 者giả 。 謂vị 有hữu 放phóng 有hữu 棄khí 有hữu 捨xả 可khả 得đắc 。 此thử 散tán 由do 散tán 空không 。 彼bỉ 經kinh 次thứ 云vân 。 無vô 變biến 異dị 空không 。 謂vị 無vô 放phóng 無vô 棄khí 無vô 捨xả 可khả 得đắc 。 此thử 無vô 變biến 異dị 由do 。 無vô 變biến 異dị 空không 。 前tiền 有hữu 後hậu 無vô 。 相tương 對đối 相tương/tướng 故cố 。 此thử 雖tuy 闕khuyết 無vô 義nghĩa 影ảnh 對đối 故cố 。 言ngôn 本bổn 性tánh 空không 者giả 。 謂vị 一nhất 切thiết 法pháp 本bổn 性tánh 。 若nhược 有hữu 為vi 法pháp 性tánh 若nhược 無vô 為vi 法Pháp 性tánh 。 皆giai 非phi 聲Thanh 聞Văn 獨Độc 覺Giác 。 菩Bồ 薩Tát 如Như 來Lai 所sở 作tác 。 亦diệc 非phi 餘dư 所sở 作tác 。 此thử 本bổn 性tánh 由do 本bổn 性tánh 空không 。 言ngôn 自tự 相tương/tướng 空không 者giả 。 謂vị 一nhất 切thiết 法pháp 自tự 相tương/tướng 。 如như 質chất 礙ngại 是thị 色sắc 自tự 相tương/tướng 。 領lãnh 納nạp 是thị 受thọ 自tự 相tương/tướng 。 取thủ 像tượng 是thị 想tưởng 自tự 相tương/tướng 。 造tạo 作tác 是thị 行hành 自tự 相tương/tướng 。 了liễu 別biệt 是thị 識thức 自tự 相tương/tướng 。 如như 是thị 等đẳng 若nhược 有hữu 為vi 法pháp 自tự 相tương/tướng 若nhược 無vô 為vi 法Pháp 自tự 相tương/tướng 。 此thử 自tự 相tương/tướng 空không 。 言ngôn 一nhất 切thiết 法pháp 空không 者giả 。 謂vị 五ngũ 蘊uẩn 十thập 二nhị 處xứ 十thập 八bát 界giới 若nhược 有hữu 色sắc 無vô 色sắc 。 有hữu 見kiến 無vô 見kiến 有hữu 對đối 無vô 對đối 。 有hữu 漏lậu 無vô 漏lậu 。 有hữu 為vi 無vô 為vi 法Pháp 。 此thử 一nhất 切thiết 法pháp 。 由do 一nhất 切thiết 法pháp 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 六lục 明minh 因nhân 果quả 空không 。

經kinh 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 空không 因nhân 空không 佛Phật 果Quả 空không 空không 空không 故cố 空không 。

解giải 曰viết 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 空không 者giả 觀quán 照chiếu 智trí 空không 。 因nhân 空không 者giả 等đẳng 覺giác 已dĩ 前tiền 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 等đẳng 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。 佛Phật 果Quả 空không 者giả 諸chư 佛Phật 所sở 有hữu 。 力Lực 、 無Vô 畏Úy 等đẳng 。 諸chư 不bất 共cộng 法pháp 體thể 寂tịch 故cố 空không 空không 空không 故cố 空không 者giả 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 空không 空không 者giả 先tiên 以dĩ 諸chư 空không 破phá 內nội 外ngoại 等đẳng 。 諸chư 法pháp 皆giai 空không 。 又hựu 以dĩ 此thử 空không 破phá 前tiền 諸chư 空không 。 是thị 名danh 空không 空không 。 問vấn 前tiền 空không 空không 與dữ 此thử 空không 空không 何hà 別biệt 。 答đáp 前tiền 破phá 諸chư 法pháp 故cố 云vân 空không 空không 。 此thử 破phá 前tiền 空không 故cố 名danh 空không 空không 。 若nhược 爾nhĩ 由do 諸chư 法pháp 有hữu 破phá 故cố 云vân 空không 。 空không 既ký 非phi 法pháp 。 空không 何hà 所sở 破phá 。 答đáp 破phá 諸chư 法pháp 已dĩ 唯duy 有hữu 於ư 空không 。 空không 亦diệc 應ưng 捨xả 故cố 須tu 空không 空không 。 如như 藥dược 治trị 病bệnh 盡tận 捨xả 藥dược 。 藥dược 若nhược 不bất 捨xả 藥dược 復phục 成thành 病bệnh 。 恐khủng 空không 成thành 病bệnh 以dĩ 空không 捨xả 空không 。 故cố 云vân 空không 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 諸chư 法pháp 假giả 有hữu 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 明minh 諸chư 法pháp 有hữu 後hậu 明minh 我ngã 法pháp 空không 。 初sơ 諸chư 法pháp 有hữu 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 諸chư 法pháp 有hữu 。

經kinh 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 法pháp 集tập 故cố 有hữu 受thọ 集tập 故cố 有hữu 名danh 集tập 故cố 有hữu 。

解giải 曰viết 。 前tiền 明minh 正chánh 智trí 所sở 照chiếu 皆giai 空không 。 此thử 方phương 便tiện 智trí 。 不bất 壞hoại 諸chư 法pháp 。 即tức 空không 觀quán 有hữu 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 者giả 。 此thử 句cú 總tổng 標tiêu 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 有hữu 為vi 法pháp 也dã 。 下hạ 別biệt 明minh 有hữu 。 法pháp 集tập 故cố 有hữu 者giả 。 五ngũ 蘊uẩn 積tích 集tập 名danh 法pháp 集tập 有hữu 。 受thọ 集tập 故cố 有hữu 者giả 。 領lãnh 納nạp 作tác 業nghiệp 名danh 受thọ 集tập 有hữu 名danh 集tập 故cố 有hữu 者giả 。 名danh 謂vị 表biểu 詮thuyên 。 習tập 故cố 有hữu 。 雖tuy 此thử 三tam 集tập 義nghĩa 通thông 無vô 漏lậu 。 此thử 上thượng 下hạ 文văn 唯duy 約ước 有hữu 漏lậu 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 世thế 間gian 有hữu 。

經kinh 。 因nhân 集tập 故cố 有hữu 果quả 集tập 故cố 有hữu 六lục 趣thú 故cố 有hữu 。

解giải 曰viết 。 因nhân 集tập 故cố 有hữu 者giả 。 有hữu 漏lậu 善thiện 染nhiễm 所sở 造tạo 諸chư 業nghiệp 。 是thị 三tam 有hữu 因nhân 。 集Tập 諦Đế 故cố 有hữu 。 果quả 集tập 故cố 有hữu 者giả 。 於ư 三tam 界giới 中trung 。 總tổng 別biệt 業nghiệp 感cảm 淨tịnh 無vô 記ký 果quả 。 苦Khổ 諦Đế 故cố 有hữu 。 六lục 趣thú 故cố 有hữu 者giả 。 趣thú 謂vị 異dị 熟thục 。 地địa 獄ngục 餓ngạ 鬼quỷ 畜súc 生sanh 。 修tu 羅la 人nhân 天thiên 等đẳng 六lục 。 能năng 趣thú 即tức 因nhân 所sở 趣thú 即tức 果quả 。 前tiền 別biệt 後hậu 總tổng 明minh 三tam 界giới 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 出xuất 世thế 有hữu 。

經kinh 。 十Thập 地Địa 故cố 有hữu 佛Phật 果Quả 故cố 有hữu 。 一nhất 切thiết 皆giai 有hữu 。

解giải 曰viết 。 十Thập 地Địa 故cố 有hữu 者giả 。 文văn 言ngôn 十Thập 地Địa 義nghĩa 攝nhiếp 三tam 賢hiền 。 菩Bồ 薩Tát 因nhân 有hữu 。 佛Phật 果Quả 故cố 有hữu 者giả 。 三Tam 身Thân 故cố 有hữu 亦diệc 得đắc 說thuyết 云vân 。 因nhân 位vị 進tiến 趣thú 道Đạo 諦Đế 未vị 圓viên 。 果quả 位vị 智trí 品phẩm 道Đạo 諦Đế 圓viên 故cố 。 解giải 脫thoát 法Pháp 身thân 滅Diệt 諦Đế 圓viên 故cố 。 對đối 前tiền 苦khổ 集tập 即tức 四Tứ 諦Đế 矣hĩ 。 一nhất 切thiết 皆giai 有hữu 者giả 。 此thử 句cú 總tổng 結kết 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 一nhất 切thiết 皆giai 有hữu 。 又hựu 料liệu 此thử 文văn 最tối 初sơ 一nhất 句cú 總tổng 標tiêu 有hữu 為vi 。 中trung 間gian 分phần/phân 三tam 三tam 。 集tập 故cố 有hữu 。 世thế 間gian 故cố 有hữu 。 出xuất 世thế 故cố 有hữu 。 最tối 後hậu 一nhất 句cú 總tổng 結kết 有hữu 為vi 如như 文văn 悉tất 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 我ngã 法pháp 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 明minh 我ngã 法pháp 空không 後hậu 明minh 不bất 起khởi 見kiến 。 初sơ 我ngã 法pháp 空không 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 我ngã 法pháp 相tướng 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 若nhược 菩Bồ 薩Tát 住trụ 。 於ư 法pháp 相tướng 有hữu 我ngã 相tương/tướng 人nhân 相tương/tướng 有hữu 情tình 知tri 見kiến 為vi 住trụ 世thế 間gian 。 即tức 非phi 菩Bồ 薩Tát 。

解giải 曰viết 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 觀quán 於ư 有hữu 不bất 應ưng 住trụ 故cố 。 住trụ 於ư 法pháp 相tướng 者giả 。 即tức 前tiền 有hữu 為vi 總tổng 名danh 為vi 法pháp 。 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 。 軌quỹ 持trì 相tương/tướng 故cố 。 謂vị 若nhược 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 觀quán 諸chư 有hữu 。 而nhi 不bất 壞hoại 法pháp 通thông 達đạt 實thật 性tánh 不bất 應ưng 住trụ 相tương/tướng 。 若nhược 住trụ 相tướng 者giả 。 即tức 有hữu 執chấp 生sanh 。 迷mê 杌ngột 謂vị 人nhân 理lý 必tất 然nhiên 故cố 。 有hữu 我ngã 相tướng 者giả 。 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 四tứ 如như 前tiền 解giải 。 外ngoại 道đạo 執chấp 我ngã 亦diệc 名danh 有hữu 情tình 。 作tác 業nghiệp 受thọ 果quả 皆giai 計kế 為vi 我ngã 。 為vi 住trụ 世thế 間gian 即tức 非phi 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 住trụ 我ngã 法pháp 相tướng 即tức 是thị 凡phàm 愚ngu 為vi 住trụ 世thế 間gian 。 非phi 菩Bồ 薩Tát 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。

解giải 曰viết 。 住trụ 我ngã 法pháp 相tướng 何hà 所sở 以dĩ 故cố 非phi 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 諸chư 法pháp 空không 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 悉tất 皆giai 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 不bất 了liễu 諸chư 空không 。 即tức 非phi 菩Bồ 薩Tát 。 悟ngộ 一nhất 切thiết 法pháp 。 悉tất 皆giai 空không 寂tịch 。 於ư 有hữu 不bất 住trụ 即tức 菩Bồ 薩Tát 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 不bất 起khởi 見kiến 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 不bất 起khởi 見kiến 。

經kinh 。 若nhược 於ư 諸chư 法Pháp 。 而nhi 得đắc 不bất 動động 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 無vô 相tướng 無vô 無vô 相tướng 不bất 應ưng 起khởi 見kiến 。

解giải 曰viết 。 此thử 明minh 菩Bồ 薩Tát 。 即tức 法pháp 觀quán 空không 。 若nhược 於ư 諸chư 法Pháp 。 而nhi 得đắc 不bất 動động 者giả 。 若nhược 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 觀quán 諸chư 法pháp 。 達đạt 有hữu 即tức 空không 。 空không 故cố 不bất 動động 。 空không 不bất 動động 故cố 不bất 生sanh 滅diệt 也dã 。 言ngôn 無vô 相tướng 者giả 。 相tương 謂vị 諸chư 法pháp 無vô 相tướng 即tức 空không 。 悟ngộ 相tương/tướng 即tức 空không 故cố 云vân 無vô 相tướng 。 無vô 無vô 相tướng 者giả 。 非phi 謂vị 遣khiển 相tương/tướng 。 住trụ 於ư 無vô 相tướng 。 無vô 相tướng 亦diệc 遣khiển 故cố 無vô 無vô 相tướng 。 不bất 應ưng 起khởi 見kiến 者giả 。 於ư 相tương/tướng 住trụ 即tức 見kiến 生sanh 。 不bất 住trụ 有hữu 無vô 。 即tức 無vô 見kiến 也dã 。 故cố 肇triệu 法Pháp 師sư 云vân 。 般Bát 若Nhã 之chi 門môn 觀quán 空không 。 漚âu 和hòa 之chi 門môn 涉thiệp 有hữu 。 涉thiệp 有hữu 未vị 始thỉ 迷mê 空không 故cố 處xứ 有hữu 而nhi 不bất 染nhiễm 。 不bất 厭yếm 有hữu 以dĩ 觀quán 空không 故cố 觀quán 空không 而nhi 不bất 證chứng 。 斯tư 之chi 謂vị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 以dĩ 不bất 應ưng 起khởi 見kiến 故cố 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 法pháp 皆giai 如như 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 如như 也dã 諸chư 佛Phật 法Pháp 僧Tăng 亦diệc 如như 也dã 。

解giải 曰viết 。 初sơ 舉cử 諸chư 法pháp 後hậu 舉cử 三Tam 寶Bảo 。 無vô 論luận 勝thắng 劣liệt 。 一nhất 切thiết 皆giai 如như 。 寶bảo 性tánh 論luận 云vân 。 如như 三tam 器khí 異dị 空không 界giới 不bất 別biệt 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 菩Bồ 薩Tát 諸chư 佛Phật 。 皆giai 無vô 差sai 別biệt 。 同đồng 一nhất 如như 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 聖thánh 智trí 次thứ 第đệ 。 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 初sơ 聖thánh 智trí 。

經kinh 。 聖thánh 智trí 現hiện 前tiền 最tối 初sơ 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 八bát 萬vạn 。 四tứ 千thiên 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 名danh 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。

解giải 曰viết 。 自tự 上thượng 所sở 明minh 智trí 照chiếu 空không 有hữu 不bất 辨biện 位vị 地địa 。 但đãn 是thị 通thông 論luận 。 准chuẩn 此thử 下hạ 文văn 方phương 明minh 登đăng 地địa 。 及cập 顯hiển 自tự 上thượng 多đa 約ước 地địa 前tiền 智trí 離ly 有hữu 無vô 修tu 不bất 住trụ 故cố 。 又hựu 解giải 。 此thử 明minh 觀quán 照chiếu 賢hiền 聖thánh 通thông 論luận 。 自tự 下hạ 委ủy 屬thuộc 明minh 聖thánh 位vị 故cố 。 聖thánh 智trí 現hiện 前tiền 最tối 初sơ 一nhất 念niệm 具cụ 足túc 八bát 萬vạn 。 四tứ 千thiên 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 者giả 。 謂vị 真chân 見kiến 道đạo 最tối 初sơ 現hiện 斷đoạn 無vô 始thỉ 已dĩ 來lai 。 分phân 別biệt 二nhị 執chấp 種chủng 子tử 永vĩnh 盡tận 具cụ 諸chư 德đức 故cố 。 由do 此thử 言ngôn 者giả 。 於ư 三tam 賢hiền 位vị 一nhất 劫kiếp 修tu 行hành 所sở 有hữu 功công 德đức 。 不bất 可khả 比tỉ 此thử 最tối 初sơ 念niệm 故cố 。 何hà 謂vị 具cụ 足túc 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 對đối 所sở 治trị 惑hoặc 有hữu 斯tư 數số 也dã 。 如như 俱câu 舍xá 云vân 。 如như 實thật 行hạnh 對đối 治trị 。 所sở 治trị 貪tham 等đẳng 八bát 萬vạn 行hạnh 別biệt 能năng 對đối 治trị 道đạo 。 其kỳ 數số 亦diệc 然nhiên 。 言ngôn 八bát 萬vạn 者giả 。 謂vị 貪tham 嗔sân 等đẳng 十thập 種chủng 煩phiền 惱não 一nhất 一nhất 皆giai 以dĩ 。 九cửu 為vi 方phương 便tiện 足túc 成thành 一nhất 百bách 。 前tiền 分phần/phân 一nhất 百bách 後hậu 分phần/phân 一nhất 百bách 合hợp 成thành 三tam 百bách 。 置trí 本bổn 一nhất 百bách 就tựu 前tiền 分phần/phân 一nhất 百bách 一nhất 一nhất 皆giai 以dĩ 。 九cửu 為vi 方phương 便tiện 合hợp 成thành 一nhất 千thiên 。 後hậu 分phần/phân 亦diệc 爾nhĩ 復phục 成thành 一nhất 千thiên 。 兼kiêm 本bổn 一nhất 百bách 成thành 。 二nhị 千thiên 一nhất 百bách 。 已dĩ 起khởi 未vị 起khởi 各các 有hữu 二nhị 千thiên 一nhất 百bách 。 足túc 滿mãn 四tứ 千thiên 二nhị 百bách 。 約ước 彼bỉ 多đa 貪tham 多đa 嗔sân 多đa 癡si 著trước 我ngã 思tư 覺giác 五ngũ 人nhân 。 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 。 四tứ 千thiên 二nhị 百bách 成thành 二nhị 萬vạn 一nhất 千thiên 。 對đối 治trị 三tam 毒độc 等đẳng 分phân 四tứ 人nhân 。 一nhất 一nhất 皆giai 有hữu 。 二nhị 萬vạn 一nhất 千thiên 。 遂toại 成thành 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 此thử 諸chư 煩phiền 惱não 若nhược 約ước 一nhất 人nhân 。 長trường/trưởng 劫kiếp 相tương 續tục 亦diệc 不bất 違vi 理lý 。 離ly 真chân 見kiến 道đạo 無vô 此thử 品phẩm 殊thù 。 就tựu 所sở 治trị 種chủng 言ngôn 八bát 萬vạn 矣hĩ 。 又hựu 賢Hiền 劫Kiếp 經kinh 廣quảng 說thuyết 其kỳ 相tương/tướng 。 所sở 謂vị 最tối 初sơ 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 乃nãi 至chí 最tối 後hậu 。 分phân 布bố 舍xá 利lợi 。 於ư 中trung 總tổng 有hữu 三tam 百bách 五ngũ 十thập 。 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 一nhất 一nhất 各các 有hữu 。 六Lục 到Đáo 彼Bỉ 岸Ngạn 。 成thành 二nhị 千thiên 一nhất 百bách 。 對đối 治trị 十thập 患hoạn 四tứ 大đại 六lục 衰suy 。 合hợp 成thành 二nhị 萬vạn 一nhất 千thiên 。 復phục 對đối 四tứ 患hoạn 多đa 貪tham 嗔sân 癡si 及cập 等đẳng 分phần/phân 者giả 故cố 成thành 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 諸chư 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 此thử 通thông 對đối 治trị 義nghĩa 如như 常thường 說thuyết 。 又hựu 解giải 。 由do 無vô 始thỉ 來lai 。 二nhị 障chướng 麁thô 重trọng 。 能năng 障chướng 淨tịnh 慧tuệ 所sở 生sanh 功công 德đức 。 有hữu 如như 是thị 數số 。 於ư 初sơ 見kiến 道đạo 二nhị 障chướng 斷đoạn 也dã 。 為vi 無vô 為vi 德đức 最tối 初sơ 生sanh 顯hiển 有hữu 斯tư 數số 故cố 。 名danh 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 者giả 。 生sanh 如Như 來Lai 家gia 。 住trụ 極cực 喜hỷ 地địa 。 下hạ 廣quảng 明minh 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 一nhất 通thông 明minh 十Thập 地Địa 。

經kinh 。 障chướng 盡tận 解giải 脫thoát 運vận 載tái 名danh 乘thừa 。

解giải 曰viết 。 通thông 十Thập 地Địa 也dã 。 言ngôn 障chướng 盡tận 者giả 。 俱câu 生sanh 二nhị 障chướng 十Thập 地Địa 分phần/phân 斷đoạn 金kim 剛cang 盡tận 故cố 。 言ngôn 解giải 脫thoát 者giả 。 解giải 謂vị 離ly 繫hệ 脫thoát 謂vị 自tự 在tại 。 隨tùy 於ư 十Thập 地Địa 障chướng 斷đoạn 顯hiển 如như 。 金kim 剛cang 心tâm 後hậu 解giải 脫thoát 圓viên 滿mãn 。 言ngôn 運vận 載tái 者giả 即tức 乘thừa 義nghĩa 也dã 。 運vận 具cụ 四tứ 義nghĩa 。 運vận 障chướng 令linh 盡tận 。 運vận 理lý 令linh 顯hiển 。 運vận 行hành 令linh 滿mãn 。 運vận 果quả 令linh 圓viên 。 至chí 究cứu 竟cánh 位vị 。 此thử 則tắc 釋thích 其kỳ 乘thừa 之chi 運vận 用dụng 。 乘thừa 體thể 所sở 謂vị 教giáo 理lý 行hành 果quả 。 如như 前tiền 解giải 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 等đẳng 覺giác 地địa 。

經kinh 。 動động 相tương/tướng 滅diệt 時thời 名danh 金kim 剛cang 定định 。

解giải 曰viết 。 動động 相tương/tướng 滅diệt 時thời 者giả 第đệ 十Thập 地Địa 末mạt 最tối 後hậu 定định 也dã 。 言ngôn 動động 相tương/tướng 者giả 如như 起khởi 信tín 論luận 云vân 。 如như 風phong 依y 水thủy 而nhi 有hữu 動động 相tương/tướng 。 無vô 明minh 依y 真chân 而nhi 起khởi 業nghiệp 相tương/tướng 。 今kim 等đẳng 學học 位vị 如như 風phong 滅diệt 故cố 動động 相tương 隨tùy 滅diệt 而nhi 水thủy 不bất 滅diệt 。 彼bỉ 無vô 明minh 滅diệt 業nghiệp 相tương 隨tùy 滅diệt 而nhi 真chân 不bất 滅diệt 。 故cố 說thuyết 此thử 位vị 言ngôn 動động 相tương/tướng 滅diệt 也dã 。 名danh 金kim 剛cang 定định 者giả 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 至chí 此thử 位vị 中trung 所sở 依y 勝thắng 定định 。 猶do 如như 金kim 剛cang 。 悉tất 能năng 斷đoạn 除trừ 。 微vi 細tế 障chướng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 如Như 來Lai 地địa 。

經kinh 。 體thể 相tướng 平bình 等đẳng 。 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。

解giải 曰viết 。 體thể 相tướng 平bình 等đẳng 。 者giả 此thử 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 體thể 平bình 等đẳng 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 所sở 證chứng 等đẳng 故cố 。 二nhị 相tương/tướng 平bình 等đẳng 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 亦diệc 皆giai 等đẳng 也dã 。 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 智trí 者giả 此thử 有hữu 二nhị 智trí 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 者giả 。 即tức 證chứng 如như 智trí 。 下hạ 言ngôn 智trí 者giả 一Nhất 切Thiết 種Chủng 智Trí 。 後hậu 得đắc 智trí 也dã 。 真chân 俗tục 二nhị 智trí 諸chư 佛Phật 皆giai 等đẳng 。 此thử 即tức 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 因nhân 果quả 位vị 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 。 如như 本bổn 記ký 云vân 。 有hữu 四tứ 無vô 上thượng 。 一nhất 說thuyết 者giả 無vô 上thượng 。 二nhị 信tín 受thọ 無vô 上thượng 。 三tam 所sở 說thuyết 無vô 上thượng 。 四Tứ 智Trí 慧tuệ 無vô 上thượng 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 說thuyết 者giả 無vô 上thượng 。

經kinh 。 大đại 王vương 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 文văn 字tự 章chương 句cú 。 百bách 佛Phật 千thiên 佛Phật 。 百bách 千thiên 萬vạn 億ức 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 而nhi 共cộng 同đồng 說thuyết 。

解giải 曰viết 。 所sở 證chứng 實thật 相tướng 能năng 證chứng 觀quán 照chiếu 彼bỉ 二nhị 般Bát 若Nhã 必tất 有hữu 能năng 詮thuyên 。 然nhiên 就tựu 能năng 詮thuyên 諸chư 佛Phật 國quốc 異dị 。 如như 維duy 摩ma 經kinh 。 或hoặc 以dĩ 香hương 飯phạn 或hoặc 以dĩ 光quang 明minh 或hoặc 以dĩ 園viên 林lâm 或hoặc 無vô 言ngôn 說thuyết 。 此thử 堪kham 忍nhẫn 界giới 即tức 以dĩ 音âm 聲thanh 文văn 字tự 。 般Bát 若Nhã 而nhi 為vi 佛Phật 事sự 。 有hữu 此thử 文văn 故cố 。 言ngôn 文văn 字tự 者giả 。 梵Phạm 云vân 便tiện 膳thiện 那na 此thử 翻phiên 為vi 文văn 。 文văn 即tức 是thị 字tự 。 如như 言ngôn 噁ô 阿a 。 依y 聲thanh 所sở 顯hiển 。 是thị 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 蘊uẩn 中trung 字tự 非phi 墨mặc 書thư 字tự 。 言ngôn 章chương 句cú 者giả 。 梵Phạm 云vân 鉢bát 陀đà 正chánh 翻phiên 云vân 跡tích 義nghĩa 翻phiên 為vi 句cú 。 句cú 者giả 章chương 也dã 。 詮thuyên 義nghĩa 究cứu 竟cánh 。 即tức 如như 經Kinh 云vân 。 諸chư 行hành 無vô 常thường 。 等đẳng 章chương 句cú 也dã 。 正chánh 云vân 跡tích 者giả 謂vị 如như 象tượng 跡tích 。 象tượng 有hữu 四tứ 跡tích 尋tầm 跡tích 得đắc 象tượng 。 偈kệ 有hữu 四tứ 句cú 尋tầm 句cú 得đắc 義nghĩa 。 文văn 字tự 般Bát 若Nhã 體thể 即tức 四tứ 法pháp 。 謂vị 名danh 句cú 文văn 及cập 與dữ 音âm 聲thanh 。 名danh 詮thuyên 自tự 性tánh 如như 呼hô 色sắc 等đẳng 。 色sắc 等đẳng 諸chư 法pháp 自tự 性tánh 別biệt 故cố 。 句cú 詮thuyên 差sai 別biệt 。 說thuyết 無vô 常thường 等đẳng 苦khổ 空không 無vô 我ngã 。 差sai 別biệt 法pháp 故cố 。 文văn 則tắc 是thị 字tự 顯hiển 名danh 句cú 故cố 。 聲thanh 則tắc 音âm 聲thanh 耳nhĩ 所sở 聞văn 故cố 。 依y 聲thanh 屈khuất 曲khúc 說thuyết 名danh 句cú 文văn 。 彼bỉ 三tam 離ly 聲thanh 雖tuy 無vô 別biệt 體thể 而nhi 假giả 實thật 異dị 。 亦diệc 不bất 即tức 聲thanh 合hợp 為vi 般Bát 若Nhã 。 解giải 脫thoát 因nhân 故cố 。 此thử 經Kinh 文văn 字tự 勿vật 謂vị 唯duy 是thị 世Thế 尊Tôn 獨độc 說thuyết 。 百bách 千thiên 萬vạn 億ức 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 共cộng 同đồng 說thuyết 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 信tín 無vô 上thượng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 財tài 施thí 劣liệt 。

經kinh 。 若nhược 有hữu 人nhân 於ư 恆Hằng 河Hà 沙sa 三Tam 千Thiên 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 滿mãn 中trung 七thất 寶bảo 。 以dĩ 用dụng 布bố 施thí 。 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 皆giai 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 果quả 。

解giải 曰viết 。 舉cử 喻dụ 校giảo 量lượng 。 言ngôn 恆Hằng 河Hà 者giả 新tân 云vân 殑Căng 伽Già 河hà 也dã 。 河hà 中trung 多đa 沙sa 。 取thủ 一nhất 一nhất 沙sa 數số 大Đại 千Thiên 界Giới 。 此thử 多đa 沙sa 界giới 滿mãn 中trung 七thất 寶bảo 。 如như 常thường 分phân 別biệt 。 以dĩ 用dụng 布bố 施thí 。 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 者giả 。 彰chương 施thí 廣quảng 也dã 。 以dĩ 多đa 沙sa 界giới 所sở 貴quý 七thất 寶bảo 持trì 以dĩ 布bố 施thí 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 六lục 趣thú 四tứ 生sanh 。 一nhất 一nhất 有hữu 情tình 。 皆giai 悉tất 等đẳng 施thí 。 故cố 經kinh 總tổng 說thuyết 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 皆giai 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 。 果quả 者giả 得đắc 勝thắng 果quả 也dã 。 彼bỉ 受thọ 施thí 者giả 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 發phát 聲Thanh 聞Văn 心tâm 。 修tu 自tự 利lợi 行hành 。 依y 舊cựu 經Kinh 云vân 得đắc 七thất 賢hiền 四Tứ 果Quả 。 此thử 直trực 舉cử 勝thắng 言ngôn 羅La 漢Hán 果quả 。 顯hiển 所sở 施thí 中trung 至chí 最tối 勝thắng 果quả 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 彰chương 信tín 受thọ 勝thắng 。

經kinh 。 不bất 如như 有hữu 人nhân 。 於ư 此thử 經Kinh 中trung 。 乃nãi 至chí 起khởi 於ư 一nhất 念niệm 。 淨tịnh 信tín 何hà 況huống 有hữu 能năng 。 受thọ 持trì 讀đọc 誦tụng 。 解giải 一nhất 句cú 者giả 。

解giải 曰viết 。 信tín 心tâm 澄trừng 淨tịnh 。 眾chúng 善thiện 之chi 本bổn 。 若nhược 常thường 信tín 者giả 無vô 已dĩ 比tỉ 方phương 。 但đãn 取thủ 於ư 經kinh 一nhất 念niệm 淨tịnh 信tín 。 勝thắng 前tiền 福phước 故cố 。 何hà 況huống 等đẳng 者giả 。 少thiểu 信tín 尚thượng 勝thắng 何hà 況huống 有hữu 能năng 。 受thọ 持trì 讀đọc 誦tụng 。 心tâm 生sanh 正chánh 解giải 。 勝thắng 無vô 等đẳng 故cố 。 受thọ 持trì 等đẳng 者giả 。 受thọ 謂vị 領lãnh 受thọ 持trì 謂vị 不bất 忘vong 。 對đối 文văn 背bối/bội 本bổn 讀đọc 誦tụng 異dị 也dã 。 如như 辦biện 中trung 邊biên 論luận 十thập 法pháp 行hành 頌tụng 云vân 。 書thư 寫tả 以dĩ 供cúng 養dường 。 施thí 人nhân 聽thính 故cố 讀đọc 。 受thọ 持trì 正chánh 開khai 演diễn 。 諷phúng 誦tụng 及cập 思tư 修tu 。 前tiền 八bát 為vi 聞văn 後hậu 二nhị 思tư 修tu 。 謂vị 即tức 三tam 慧tuệ 。 此thử 有hữu 彼bỉ 四tứ 。 三tam 聞văn 一nhất 思tư 舉cử 。 其kỳ 少thiểu 解giải 即tức 勝thắng 前tiền 故cố 。 問vấn 沙sa 界giới 七thất 寶bảo 廣quảng 施thí 有hữu 情tình 。 彼bỉ 復phục 修tu 行hành 至chí 無Vô 學Học 果quả 。 具cụ 茲tư 三tam 勝thắng 何hà 乃nãi 劣liệt 於ư 一nhất 念niệm 信tín 耶da 。 答đáp 七thất 寶bảo 是thị 財tài 。 由do 住trụ 相tương/tướng 施thí 彼bỉ 二nhị 雖tuy 廣quảng 有hữu 分phân 別biệt 故cố 。 阿A 羅La 漢Hán 果Quả 。 自tự 求cầu 解giải 脫thoát 。 是thị 小Tiểu 乘Thừa 故cố 。 所sở 以dĩ 劣liệt 矣hĩ 。 此thử 般Bát 若Nhã 教giáo 是thị 諸chư 佛Phật 母mẫu 。 出xuất 生sanh 諸chư 佛Phật 。 廣quảng 大đại 甚thậm 深thâm 。 勝thắng 無vô 等đẳng 者giả 。 一nhất 念niệm 信tín 等đẳng 即tức 超siêu 彼bỉ 故cố 。 若nhược 於ư 前tiền 文văn 不bất 住trụ 相tương/tướng 施thí 及cập 以dĩ 法Pháp 施thí 無vô 畏úy 施thí 等đẳng 。 無vô 相tướng 相tương 應ứng 。 與dữ 此thử 淨tịnh 信tín 受thọ 持trì 何hà 別biệt 。 而nhi 言ngôn 彼bỉ 劣liệt 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 所sở 說thuyết 無vô 上thượng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 徵trưng 問vấn 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。

解giải 曰viết 。 所sở 以dĩ 淨tịnh 信tín 持trì 讀đọc 勝thắng 者giả 何hà 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 勝thắng 所sở 由do 。

經kinh 。 文văn 字tự 性tánh 離ly 。 無vô 文văn 字tự 相tương/tướng 。 非phi 法pháp 非phi 非phi 法pháp 。

解giải 曰viết 。 文văn 字tự 性tánh 離ly 。 無vô 文văn 字tự 相tương/tướng 者giả 明minh 能năng 詮thuyên 教giáo 。 言ngôn 文văn 字tự 者giả 表biểu 詮thuyên 。 諸chư 法pháp 無vô 自tự 性tánh 故cố 。 故cố 云vân 性tánh 離ly 。 以dĩ 性tánh 離ly 故cố 。 即tức 無vô 相tướng 也dã 。 故cố 淨tịnh 名danh 云vân 。 文văn 字tự 性tánh 離ly 。 即tức 是thị 解giải 脫thoát 。 言ngôn 非phi 法pháp 者giả 文văn 字tự 空không 故cố 。 非phi 非phi 法pháp 者giả 離ly 相tương/tướng 所sở 詮thuyên 體thể 非phi 無vô 故cố 。 又hựu 非phi 法pháp 者giả 所sở 詮thuyên 理lý 智trí 非phi 有hữu 相tương/tướng 故cố 。 非phi 非phi 法pháp 者giả 是thị 所sở 修tu 證chứng 不bất 同đồng 兔thố 角giác 非phi 無vô 法pháp 故cố 。 由do 教giáo 及cập 理lý 俱câu 離ly 二nhị 邊biên 故cố 無vô 上thượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 四Tứ 智Trí 慧tuệ 無vô 上thượng 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 般Bát 若Nhã 空không 。

經kinh 。 般Bát 若Nhã 空không 故cố 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 空không 。

解giải 曰viết 。 即tức 此thử 文văn 字tự 所sở 詮thuyên 顯hiển 也dã 。 般Bát 若Nhã 空không 故cố 者giả 境cảnh 智trí 空không 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 空không 者giả 能năng 行hành 照chiếu 者giả 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 所sở 以dĩ 故cố 菩Bồ 薩Tát 亦diệc 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 空không 所sở 由do 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 菩Bồ 薩Tát 因nhân 空không 。

經kinh 。 於ư 十Thập 地Địa 中trung 。 地địa 地địa 皆giai 有hữu 始thỉ 生sanh 住trụ 生sanh 及cập 以dĩ 終chung 生sanh 此thử 三tam 十thập 生sanh 。 悉tất 皆giai 是thị 空không 。

解giải 曰viết 。 舉cử 所sở 依y 空không 顯hiển 能năng 依y 空không 。 於ư 十Thập 地Địa 者giả 。 謂vị 歡hoan 喜hỷ 等đẳng 依y 持trì 生sanh 長trưởng 故cố 名danh 為vi 地địa 。 始thỉ 生sanh 已dĩ 下hạ 明minh 十Thập 地Địa 空không 。 於ư 一nhất 一nhất 地địa 皆giai 具cụ 有hữu 三tam 。 且thả 如như 初Sơ 地Địa 。 最tối 初sơ 見kiến 道đạo 名danh 為vi 始thỉ 生sanh 。 於ư 初Sơ 地Địa 中trung 。 具cụ 修tu 勝thắng 行hành 時thời 既ký 經kinh 久cửu 名danh 為vi 住trụ 生sanh 。 初Sơ 地Địa 將tương 滿mãn 進tiến 求cầu 後hậu 地địa 於ư 最tối 後hậu 心tâm 名danh 為vi 終chung 生sanh 。 即tức 入nhập 住trụ 終chung 以dĩ 為vi 三tam 也dã 。 餘dư 九cửu 例lệ 此thử 即tức 成thành 三tam 十thập 。 雖tuy 後hậu 三tam 地địa 無vô 別biệt 勉miễn 勵lệ 。 任nhậm 運vận 加gia 行hành 亦diệc 有hữu 三tam 故cố 。 悉tất 皆giai 是thị 空không 。 者giả 總tổng 即tức 十Thập 地Địa 別biệt 三tam 十thập 生sanh 。 此thử 之chi 因nhân 位vị 能năng 依y 所sở 依y 悉tất 皆giai 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 佛Phật 果Quả 空không 。

經kinh 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 。 亦diệc 復phục 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 。 者giả 謂vị 佛Phật 所sở 有hữu 本bổn 後hậu 二nhị 智trí 。 不bất 唯duy 文văn 字tự 及cập 以dĩ 所sở 詮thuyên 并tinh 菩Bồ 薩Tát 空không 。 乃nãi 至chí 佛Phật 果Quả 諸chư 相tướng 永vĩnh 寂tịch 。 亦diệc 復phục 皆giai 空không 。 上thượng 來lai 別biệt 解giải 三tam 般Bát 若Nhã 中trung 皆giai 通thông 因nhân 果quả 。 如như 文văn 釋thích 竟cánh 。 大đại 文văn 第đệ 二nhị 總tổng 明minh 般Bát 若Nhã 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 總tổng 標tiêu 境cảnh 智trí 。 二nhị 別biệt 釋thích 境cảnh 智trí 。 三tam 總tổng 結kết 皆giai 如như 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 境cảnh 智trí 。

經kinh 。 大đại 王vương 若nhược 菩Bồ 薩Tát 見kiến 。 境cảnh 見kiến 智trí 見kiến 說thuyết 見kiến 受thọ 即tức 非phi 聖thánh 見kiến 是thị 愚ngu 夫phu 見kiến 。

解giải 曰viết 。 此thử 文văn 通thông 明minh 聖thánh 凡phàm 二nhị 也dã 。 為vi 前tiền 別biệt 明minh 三tam 種chủng 般Bát 若Nhã 令linh 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 如như 是thị 證chứng 修tu 。 境cảnh 智trí 雖tuy 同đồng 猶do 迷mê 悟ngộ 別biệt 故cố 。 此thử 下hạ 凡phàm 聖thánh 對đối 明minh 。 然nhiên 諸chư 菩Bồ 薩Tát 所sở 。 見kiến 境cảnh 者giả 即tức 是thị 實thật 相tướng 。 言ngôn 見kiến 智trí 者giả 即tức 是thị 觀quán 照chiếu 。 見kiến 說thuyết 受thọ 者giả 即tức 是thị 文văn 字tự 。 謂vị 於ư 前tiền 二nhị 以dĩ 無vô 相tướng 心tâm 常thường 證chứng 修tu 說thuyết 。 不bất 壞hoại 於ư 相tương/tướng 得đắc 無vô 住trụ 者giả 。 真chân 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 心tâm 取thủ 相tướng 。 所sở 見kiến 境cảnh 者giả 即tức 是thị 六lục 塵trần 。 言ngôn 見kiến 智trí 者giả 妄vọng 分phân 別biệt 智trí 。 見kiến 說thuyết 受thọ 者giả 著trước 相tương/tướng 說thuyết 受thọ 。 迷mê 性tánh 取thủ 相tương/tướng 愚ngu 夫phu 見kiến 也dã 。 問vấn 凡phàm 境cảnh 智trí 說thuyết 與dữ 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 境cảnh 智trí 說thuyết 三tam 體thể 為vi 同đồng 異dị 。 答đáp 住trụ 相tương/tướng 故cố 非phi 同đồng 。 照chiếu 解giải 故cố 非phi 異dị 。 故cố 無vô 定định 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 別biệt 明minh 境cảnh 智trí 。 於ư 中trung 為vi 三tam 。 一nhất 明minh 凡phàm 境cảnh 智trí 。 二nhị 明minh 聖thánh 境cảnh 智trí 。 三tam 別biệt 明minh 說thuyết 聽thính 。 初sơ 凡phàm 境cảnh 智trí 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 總tổng 標tiêu 果quả 報báo 。 二nhị 釋thích 三tam 界giới 業nghiệp 。 三tam 結kết 業nghiệp 果quả 空không 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 果quả 報báo 。

經kinh 。 有hữu 情tình 果quả 報báo 。 三tam 界giới 虛hư 妄vọng 。

解giải 曰viết 。 下hạ 明minh 三tam 界giới 分phân 段đoạn 生sanh 死tử 。 言ngôn 有hữu 情tình 者giả 有hữu 情tình 世thế 間gian 。 言ngôn 果quả 報báo 者giả 六lục 趣thú 業nghiệp 果quả 。 言ngôn 三tam 界giới 者giả 外ngoại 器khí 世thế 間gian 。 言ngôn 虛hư 妄vọng 者giả 此thử 二nhị 因nhân 果quả 皆giai 不bất 實thật 也dã 。 如như 不bất 增tăng 不bất 減giảm 經Kinh 云vân 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 身thân 。 為vi 諸chư 煩phiền 惱não 。 之chi 所sở 漂phiêu 動động 往vãng 來lai 生sanh 死tử 。 名danh 為vi 眾chúng 生sanh 。 明minh 諸chư 有hữu 情tình 。 本bổn 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 謂vị 因nhân 無vô 明minh 業nghiệp 所sở 漂phiêu 動động 。 長trường 眠miên 三tam 界giới 。 流lưu 轉chuyển 六lục 趣thú 。 往vãng 來lai 生sanh 死tử 。

猶do 如như 伎kỹ 兒nhi 。 種chủng 種chủng 變biến 現hiện 。 皆giai 虛hư 妄vọng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 三tam 界giới 業nghiệp 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 欲dục 界giới 業nghiệp 。

經kinh 。 欲dục 界giới 分phân 別biệt 所sở 造tạo 諸chư 業nghiệp 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 欲dục 界giới 者giả 食thực 欲dục 二nhị 貪tham 所sở 屬thuộc 之chi 界giới 。 謂vị 四tứ 趣thú 全toàn 天thiên 趣thú 一nhất 分phần/phân 及cập 所sở 依y 處xứ 皆giai 名danh 欲dục 界giới 。 言ngôn 分phân 別biệt 者giả 。 欲dục 界giới 有hữu 情tình 諸chư 識thức 散tán 動động 。 身thân 異dị 想tưởng 異dị 。 種chủng 種chủng 苦khổ 樂lạc 起khởi 妄vọng 分phân 別biệt 。 言ngôn 所sở 造tạo 者giả 謂vị 身thân 口khẩu 意ý 。 妄vọng 想tưởng 造tạo 作tác 。 言ngôn 諸chư 業nghiệp 者giả 業nghiệp 體thể 是thị 思tư 福phước 非phi 福phước 行hành 如như 前tiền 解giải 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 色sắc 界giới 業nghiệp 。

經kinh 。 色sắc 四tứ 靜tĩnh 慮lự 定định 所sở 作tác 業nghiệp 。

解giải 曰viết 。 色sắc 謂vị 色sắc 界giới 。 四tứ 靜tĩnh 慮lự 地địa 如như 前tiền 已dĩ 解giải 。 所sở 言ngôn 定định 者giả 。 心tâm 一nhất 境cảnh 性tánh 。 所sở 作tác 業nghiệp 者giả 。 略lược 有hữu 三tam 類loại 。 一nhất 者giả 尋tầm 伺tứ 。 謂vị 初sơ 靜tĩnh 慮lự 。 有hữu 尋tầm 有hữu 伺tứ 。 若nhược 中trung 間gian 禪thiền 無vô 尋tầm 唯duy 伺tứ 。 上thượng 三tam 靜tĩnh 慮lự 。 無vô 尋tầm 無vô 伺tứ 。 與dữ 此thử 三tam 種chủng 相tương 應ứng 淨tịnh 定định 即tức 不bất 動động 行hành 能năng 生sanh 彼bỉ 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 無vô 色sắc 界giới 業nghiệp 。

經kinh 。 無vô 色sắc 四tứ 空không 定định 所sở 起khởi 業nghiệp 。

解giải 曰viết 。 無vô 色sắc 二nhị 字tự 如như 前tiền 已dĩ 解giải 。 言ngôn 四tứ 空không 者giả 。 一nhất 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 二nhị 識Thức 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 三tam 無Vô 所Sở 有Hữu 處Xứ 。 四tứ 非Phi 想Tưởng 非Phi 非Phi 想Tưởng 處Xứ 。 定định 義nghĩa 如như 前tiền 。 唯duy 無vô 尋tầm 伺tứ 有hữu 勝thắng 淨tịnh 定định 之chi 所sở 起khởi 業nghiệp 。 如như 俱câu 舍xá 云vân 。 修tu 如như 行hành 時thời 思tư 無vô 邊biên 空không 離ly 第đệ 四tứ 禪thiền 生sanh 立lập 。 空Không 無Vô 邊Biên 處Xứ 。 依y 此thử 分phần/phân 近cận 諸chư 無vô 間gian 道đạo 厭yếm 下hạ 有hữu 漏lậu 。 麁thô 苦khổ 障chướng 三tam 隨tùy 一nhất 行hành 相tương/tướng 。 諸chư 解giải 脫thoát 道đạo 欣hân 空không 根căn 本bổn 。 靜tĩnh 妙diệu 離ly 三tam 隨tùy 一nhất 行hành 相tương/tướng 。 得đắc 生sanh 彼bỉ 四tứ 蘊uẩn 成thành 身thân 。 依y 命mạng 根căn 眾chúng 同đồng 分phần/phân 。 壽thọ 二nhị 萬vạn 劫kiếp 。 識thức 等đẳng 三tam 處xứ 准chuẩn 此thử 應ưng 知tri 。 壽thọ 四tứ 萬vạn 劫kiếp 。 六lục 八bát 萬vạn 劫kiếp 定định 漸tiệm 勝thắng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 業nghiệp 果quả 空không 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 業nghiệp 果quả 空không 。

經kinh 。 三tam 有hữu 業nghiệp 果quả 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 三tam 有hữu 者giả 欲dục 有hữu 色sắc 有hữu 。 無vô 色sắc 有hữu 也dã 。 言ngôn 業nghiệp 果quả 者giả 。 業nghiệp 謂vị 有hữu 漏lậu 善thiện 不bất 善thiện 業nghiệp 。 及cập 煩phiền 惱não 障chướng 。 緣duyên 助trợ 力lực 故cố 。 果quả 謂vị 所sở 感cảm 諸chư 趣thú 異dị 熟thục 身thân 命mạng 短đoản 長trường/trưởng 隨tùy 因nhân 緣duyên 力lực 有hữu 定định 齊tề 限hạn 分phân 段đoạn 果quả 故cố 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 者giả 。 彼bỉ 無vô 自tự 性tánh 。 皆giai 空không 無vô 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 無vô 明minh 空không 。

經kinh 。 三tam 界giới 根căn 本bổn 無vô 明minh 亦diệc 空không 。

解giải 曰viết 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 者giả 如như 唯duy 識thức 云vân 。 第đệ 七thất 識thức 俱câu 恆hằng 行hành 無vô 明minh 雖tuy 恆hằng 相tương 續tục 非phi 能năng 發phát 業nghiệp 。 第đệ 六lục 識thức 俱câu 迷mê 理lý 起khởi 者giả 唯duy 取thủ 能năng 發phát 福phước 等đẳng 諸chư 行hành 。 緣duyên 生sanh 之chi 首thủ 為vi 根căn 本bổn 矣hĩ 。 如như 起khởi 信tín 說thuyết 。 無vô 明minh 有hữu 二nhị 。 一nhất 者giả 根căn 本bổn 二nhị 者giả 枝chi 末mạt 。 枝chi 末mạt 細tế 相tương 謂vị 業nghiệp 轉chuyển 現hiện 。 依y 此thử 現hiện 識thức 起khởi 事sự 識thức 等đẳng 。 即tức 楞lăng 伽già 云vân 。 境cảnh 界giới 風phong 所sở 動động 七thất 識thức 波ba 浪lãng 轉chuyển 。 平bình 相tương/tướng 引dẫn 發phát 受thọ 分phân 段đoạn 生sanh 即tức 枝chi 末mạt 也dã 。 言ngôn 根căn 本bổn 者giả 。 不bất 如như 實thật 知tri 。 真Chân 如Như 法pháp 一nhất 故cố 。 不bất 覺giác 心tâm 起khởi 而nhi 有hữu 其kỳ 念niệm 。 念niệm 無vô 自tự 相tương/tướng 不bất 離ly 本bổn 覺giác 。 猶do 如như 迷mê 人nhân 。 依y 方phương 故cố 迷mê 。 若nhược 離ly 於ư 方phương 則tắc 無vô 有hữu 迷mê 。 眾chúng 生sanh 亦diệc 爾nhĩ 。 依y 覺giác 故cố 迷mê 。 若nhược 離ly 覺giác 性tánh 則tắc 無vô 不bất 覺giác 。 此thử 根căn 本bổn 也dã 。 言ngôn 亦diệc 空không 者giả 。 豈khởi 唯duy 業nghiệp 果quả 。 無vô 自tự 性tánh 空không 。 即tức 彼bỉ 所sở 依y 根căn 本bổn 無vô 明minh 無vô 自tự 性tánh 故cố 。 而nhi 亦diệc 空không 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 聖thánh 境cảnh 智trí 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 變biến 易dị 空không 。

經kinh 。 聖thánh 位vị 諸chư 地địa 無vô 漏lậu 生sanh 滅diệt 於ư 三tam 界giới 中trung 。 餘dư 無vô 明minh 習tập 變biến 易dị 果quả 報báo 。 亦diệc 復phục 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 聖thánh 位vị 者giả 此thử 明minh 得đắc 人nhân 非phi 凡phàm 得đắc 也dã 。 言ngôn 諸chư 地địa 者giả 依y 舊cựu 經Kinh 云vân 。 三tam 地địa 九cửu 生sanh 滅diệt 。 言ngôn 三tam 地địa 者giả 八bát 九cửu 十Thập 地Địa 。 地địa 地địa 皆giai 有hữu 始thỉ 住trụ 終chung 生sanh 九cửu 生sanh 滅diệt 也dã 。 又hựu 四tứ 卷quyển 楞lăng 伽già 云vân 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 得đắc 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 住trụ 第đệ 八Bát 地Địa 。 轉chuyển 捨xả 心tâm 等đẳng 。 得đắc 意ý 生sanh 身thân 。 又hựu 第đệ 四tứ 云vân 。 大đại 慧tuệ 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 未vị 證chứng 法pháp 無vô 我ngã 。 未vị 得đắc 離ly 不bất 思tư 議nghị 變biến 易dị 生sanh 故cố 。 又hựu 夫phu 人nhân 經Kinh 云vân 。 一nhất 者giả 阿A 羅La 漢Hán 二nhị 者giả 獨Độc 覺Giác 三tam 者giả 已dĩ 得đắc 自tự 在tại 。 菩Bồ 薩Tát 受thọ 變biến 易dị 身thân 。 言ngôn 自tự 在tại 者giả 即tức 是thị 八bát 地địa 於ư 相tương 及cập 土thổ/độ 得đắc 自tự 在tại 也dã 。 又hựu 楞lăng 伽già 第đệ 三tam 云vân 。 有hữu 三tam 種chủng 意ý 生sanh 身thân 。 所sở 謂vị 三tam 昧muội 。 樂nhạo/nhạc/lạc 正chánh 受thọ 意ý 生sanh 身thân 。 覺giác 法pháp 自tự 性tánh 性tánh 意ý 生sanh 身thân 。 種chủng 類loại 俱câu 生sanh 無vô 行hành 作tác 意ý 生sanh 身thân 。 屬thuộc 十Thập 地Địa 者giả 。 初sơ 至chí 七thất 地địa 得đắc 初sơ 身thân 矣hĩ 。 其kỳ 第đệ 八bát 地địa 得đắc 第đệ 二nhị 身thân 。 九cửu 至chí 十Thập 地Địa 得đắc 第đệ 三tam 也dã 。 由do 此thử 言ngôn 者giả 。 直trực 往vãng 菩Bồ 薩Tát 三tam 文văn 皆giai 同đồng 。 聲Thanh 聞Văn 獨Độc 覺Giác 。 兩lưỡng 經kinh 皆giai 說thuyết 。 二Nhị 乘Thừa 無Vô 學Học 迴hồi 心tâm 向hướng 地địa 前tiền 亦diệc 得đắc 受thọ 變biến 易dị 身thân 況huống 諸chư 菩Bồ 薩Tát 發phát 地địa 者giả 矣hĩ 。 言ngôn 無vô 漏lậu 者giả 此thử 明minh 因nhân 也dã 。 漏lậu 謂vị 煩phiền 惱não 起khởi 過quá 無vô 窮cùng 。 此thử 智trí 無vô 彼bỉ 故cố 云vân 無vô 漏lậu 。 言ngôn 生sanh 滅diệt 者giả 。 雖tuy 根căn 本bổn 智trí 自tự 體thể 生sanh 滅diệt 。 證chứng 不bất 生sanh 故cố 非phi 變biến 易dị 因nhân 。 此thử 唯duy 後hậu 得đắc 緣duyên 生sanh 滅diệt 法pháp 有hữu 分phân 別biệt 故cố 。 為vi 變biến 易dị 因nhân 故cố 。 唯duy 識thức 云vân 。 謂vị 諸chư 無vô 漏lậu 有hữu 分phân 別biệt 業nghiệp 為vi 此thử 因nhân 故cố 。 於ư 三tam 界giới 中trung 。 餘dư 無vô 明minh 習tập 者giả 此thử 為vi 緣duyên 也dã 。 障chướng 有hữu 二nhị 種chủng 。 得đắc 變biến 易dị 者giả 無vô 煩phiền 惱não 故cố 。 唯duy 所sở 知tri 障chướng 。 是thị 三tam 界giới 中trung 。 煩phiền 惱não 之chi 餘dư 故cố 。 所sở 知tri 障chướng 即tức 無vô 明minh 。 夫phu 人nhân 經Kinh 云vân 無vô 明minh 住trụ 地địa 。 慈từ 恩ân 譯dịch 云vân 。 無vô 明minh 習tập 地địa 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 由do 無vô 明minh 故cố 。 數số 熏huân 習tập 也dã 。 唯duy 識thức 第đệ 八bát 云vân 。 由do 所sở 知tri 障chướng 緣duyên 助trợ 勢thế 力lực 故cố 為vi 緣duyên 也dã 。 無vô 漏lậu 為vi 因nhân 所sở 知tri 障chướng 為vi 緣duyên 故cố 感cảm 殊thù 勝thắng 細tế 異dị 熟thục 果quả 。 言ngôn 變biến 易dị 者giả 此thử 列liệt 名danh 也dã 。 變biến 是thị 改cải 義nghĩa 易dị 是thị 轉chuyển 義nghĩa 。 改cải 轉chuyển 身thân 命mạng 名danh 變biến 易dị 也dã 。 此thử 有hữu 三tam 名danh 。 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 由do 悲bi 願nguyện 力lực 改cải 轉chuyển 身thân 命mạng 無vô 定định 齊tề 限hạn 故cố 名danh 變biến 易dị 。 或hoặc 名danh 意ý 成thành 身thân 。 由do 悲bi 願nguyện 力lực 意ý 願nguyện 成thành 故cố 。 亦diệc 名danh 變biến 化hóa 身thân 。 由do 無vô 漏lậu 力lực 轉chuyển 令linh 異dị 本bổn 如như 變biến 化hóa 故cố 。 言ngôn 果quả 報báo 者giả 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 依y 欲dục 色sắc 身thân 隨tùy 諸chư 界giới 地địa 令linh 彼bỉ 改cải 轉chuyển 。 細tế 妙diệu 光quang 潔khiết 異dị 熟thục 無vô 記ký 五ngũ 蘊uẩn 性tánh 故cố 。 唯duy 自tự 類loại 身thân 及cập 復phục 勝thắng 位vị 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 境cảnh 非phi 劣liệt 境cảnh 故cố 。 故cố 何hà 用dụng 資tư 感cảm 有hữu 漏lậu 果quả 。 為vi 自tự 證chứng 菩Bồ 提Đề 利lợi 樂lạc 他tha 故cố 。 謂vị 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 已dĩ 永vĩnh 斷đoạn 伏phục 煩phiền 惱não 障chướng 故cố 無vô 容dung 復phục 受thọ 。 當đương 分phân 段đoạn 身thân 恐khủng 廢phế 長trường 時thời 。 修tu 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 遂toại 以dĩ 無vô 漏lậu 勝thắng 定định 願nguyện 力lực 如như 延diên 壽thọ 法pháp 資tư 現hiện 身thân 因nhân 令linh 彼bỉ 長trường 時thời 與dữ 果quả 不bất 絕tuyệt 。 數sác 數sác 如như 是thị 。 定định 願nguyện 力lực 助trợ 乃nãi 至chí 證chứng 得đắc 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 彼bỉ 復phục 何hà 須tu 。 所sở 知tri 障chướng 助trợ 。 既ký 未vị 圓viên 證chứng 無vô 相tướng 大đại 悲bi 。 不bất 執chấp 菩Bồ 提Đề 有hữu 情tình 實thật 有hữu 。 無vô 由do 發phát 起khởi 猛mãnh 利lợi 悲bi 願nguyện 。 又hựu 所sở 知tri 障chướng 障chướng 大đại 菩Bồ 提Đề 。 為vi 永vĩnh 斷đoạn 除trừ 留lưu 身thân 住trụ 故cố 。 又hựu 楞lăng 伽già 云vân 。 隨tùy 所sở 憶ức 念niệm 本bổn 願nguyện 境cảnh 界giới 。 為vì 成thành 熟thục 眾chúng 生sanh 。 得đắc 自tự 覺giác 聖thánh 智trí 。 由do 如như 是thị 等đẳng 故cố 資tư 感cảm 也dã 。 以dĩ 此thử 而nhi 論luận 。 變biến 易dị 生sanh 死tử 性tánh 是thị 有hữu 漏lậu 異dị 熟thục 果quả 攝nhiếp 。 於ư 無vô 漏lậu 業nghiệp 是thị 增tăng 上thượng 果quả 。 若nhược 有hữu 聖thánh 教giáo 說thuyết 為vi 無vô 漏lậu 。 出xuất 三tam 界giới 者giả 。 隨tùy 助trợ 因nhân 說thuyết 。 如như 佛Phật 地địa 說thuyết 。 有hữu 妙diệu 淨tịnh 土độ 出xuất 過quá 三tam 界giới 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 當đương 生sanh 其kỳ 中trung 。 准chuẩn 此thử 悉tất 矣hĩ 。 亦diệc 復phục 皆giai 空không 者giả 。 豈khởi 准chuẩn 分phân 段đoạn 無vô 自tự 性tánh 空không 。 此thử 無vô 自tự 性tánh 亦diệc 復phục 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 等đẳng 覺giác 空không 。

經kinh 。 等Đẳng 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 金kim 剛cang 定định 二nhị 死tử 因nhân 果quả 空không 一Nhất 切Thiết 智Trí 亦diệc 空không 。

解giải 曰viết 。 等Đẳng 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 。 者giả 於ư 十Thập 地Địa 後hậu 等đẳng 覺giác 位vị 也dã 。 得đắc 金kim 剛cang 定định 者giả 最tối 後hậu 勝thắng 定định 也dã 。 二nhị 死tử 因nhân 果quả 空không 者giả 。 謂vị 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 由do 有hữu 所sở 治trị 分phân 段đoạn 變biến 易dị 二nhị 種chủng 生sanh 死tử 微vi 細tế 障chướng 也dã 。 如như 何hà 此thử 位vị 有hữu 分phân 段đoạn 耶da 。 由do 煩phiền 惱não 種chủng 。 是thị 彼bỉ 因nhân 故cố 。 又hựu 由do 無vô 漏lậu 延diên 分phân 段đoạn 蘊uẩn 為vi 變biến 易dị 故cố 。 又hựu 本bổn 無vô 明minh 從tùng 本bổn 向hướng 末mạt 。 是thị 彼bỉ 因nhân 故cố 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 者giả 。 能năng 斷đoạn 智trí 也dã 。 彼bỉ 能năng 所sở 斷đoạn 皆giai 無vô 自tự 性tánh 。 故cố 云vân 亦diệc 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 果quả 德đức 空không 。

經kinh 。 佛Phật 無vô 上thượng 覺giác 種chủng 智trí 圓viên 滿mãn 擇trạch 非phi 擇trạch 滅diệt 真chân 淨tịnh 法Pháp 界Giới 性tánh 相tướng 。 平bình 等đẳng 應ứng 用dụng 亦diệc 空không 。

解giải 曰viết 。 佛Phật 上thượng 覺giác 者giả 梵Phạm 云vân 佛Phật 陀Đà 。 義nghĩa 如như 上thượng 也dã 。 勝thắng 無vô 與dữ 等đẳng 云vân 無vô 上thượng 覺giác 。 此thử 總tổng 標tiêu 也dã 。 種chủng 智trí 圓viên 滿mãn 者giả 。 種chủng 即tức 事sự 智trí 智trí 謂vị 理lý 智trí 。 智trí 德đức 圓viên 矣hĩ 。 擇trạch 非phi 擇trạch 滅diệt 者giả 謂vị 即tức 擇trạch 滅diệt 非phi 擇trạch 滅diệt 也dã 。 擇trạch 即tức 淨tịnh 慧tuệ 斷đoạn 惑hoặc 顯hiển 如như 名danh 為vi 擇trạch 滅diệt 。 緣duyên 闕khuyết 顯hiển 如như 不bất 由do 擇trạch 力lực 名danh 非phi 擇trạch 滅diệt 。 解giải 脫thoát 圓viên 故cố 。 真chân 淨tịnh 法Pháp 界Giới 者giả 。 真chân 謂vị 真Chân 如Như 清thanh 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。 法Pháp 身thân 圓viên 故cố 。 性tánh 相tướng 平bình 等đẳng 者giả 。 性tánh 謂vị 真Chân 如Như 相tương 謂vị 智trí 等đẳng 。 悉tất 皆giai 圓viên 極cực 即tức 平bình 等đẳng 也dã 。 言ngôn 應ứng 用dụng 者giả 。 大đại 悲bi 感cảm 赴phó 應ứng 化hóa 之chi 身thân 用dụng 而nhi 常thường 寂tịch 。 應ứng 化hóa 圓viên 故cố 。 如Như 來Lai 所sở 有hữu 。 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 三Tam 身Thân 三tam 德đức 亦diệc 皆giai 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 說thuyết 聽thính 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 說thuyết 聽thính 空không 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 若nhược 有hữu 修tu 習tập 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 說thuyết 者giả 聽thính 者giả 譬thí 如như 幻huyễn 士sĩ 。 無vô 說thuyết 無vô 聽thính 。 法pháp 同đồng 法pháp 性tánh 。 猶do 如như 虛hư 空không 。

解giải 曰viết 。 若nhược 有hữu 修tu 習tập 。 般Bát 若Nhã 等đẳng 者giả 。 謂vị 若nhược 說thuyết 聽thính 亡vong 說thuyết 聽thính 相tương/tướng 。 譬thí 如như 等đẳng 者giả 舉cử 喻dụ 明minh 也dã 。 兩lưỡng 句cú 喻dụ 人nhân 兩lưỡng 句cú 喻dụ 法pháp 。 譬thí 如như 幻huyễn 士sĩ 者giả 。 幻huyễn 化hóa 之chi 士sĩ 或hoặc 如như 木mộc 人nhân 。 彼bỉ 雖tuy 轉chuyển 動động 。 無vô 主chủ 宰tể 故cố 。 觀quán 身thân 如như 幻huyễn 。 雖tuy 有hữu 說thuyết 聽thính 亡vong 說thuyết 聽thính 相tương/tướng 。 不bất 分phân 別biệt 故cố 。 法pháp 同đồng 法pháp 性tánh 。 猶do 如như 虛hư 空không 者giả 。 上thượng 言ngôn 法pháp 者giả 所sở 有hữu 悟ngộ 解giải 理lý 事sự 之chi 法pháp 。 同đồng 法pháp 性tánh 者giả 即tức 真Chân 如Như 也dã 。 於ư 所sở 悟ngộ 解giải 。 熾sí 然nhiên 修tu 行hành 。 了liễu 相tương/tướng 即tức 性tánh 。 如như 虛hư 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 人nhân 法pháp 空không 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 法pháp 皆giai 如như 也dã 。

解giải 曰viết 。 若nhược 有hữu 分phân 別biệt 。 見kiến 人nhân 法pháp 異dị 住trụ 。 無vô 分phân 別biệt 一nhất 切thiết 皆giai 如như 。 大đại 文văn 第đệ 三tam 總tổng 結kết 護hộ 果quả 。

經kinh 。 大đại 王vương 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 護hộ 佛Phật 果Quả 為vi 若nhược 此thử 。

解giải 曰viết 。 如như 上thượng 所sở 明minh 總tổng 別biệt 問vấn 答đáp 廣quảng 辨biện 修tu 行hành 。 無vô 分phân 別biệt 相tướng 。 護hộ 佛Phật 果Quả 者giả 為vi 若nhược 此thử 也dã 。 總tổng 是thị 第đệ 二nhị 別biệt 問vấn 答đáp 竟cánh 也dã 。 大đại 文văn 第đệ 三tam 直trực 問vấn 直trực 答đáp 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 初sơ 如Như 來Lai 發phát 問vấn 。 次thứ 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 答đáp 。 後hậu 如Như 來Lai 印ấn 結kết 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 如Như 來Lai 發phát 問vấn 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 波Ba 斯Tư 匿Nặc 言ngôn 汝nhữ 以dĩ 何hà 相tương/tướng 而nhi 觀quán 如Như 來Lai 。

解giải 曰viết 。 前tiền 明minh 般Bát 若Nhã 果quả 德đức 已dĩ 彰chương 。 此thử 問vấn 如Như 來Lai 即tức 相tương/tướng 觀quán 性tánh 。 又hựu 彼bỉ 時thời 眾chúng 雖tuy 聞văn 勝thắng 空không 未vị 解giải 亡vong 相tương/tướng 。 故cố 佛Phật 興hưng 問vấn 令linh 正chánh 觀quán 矣hĩ 。

爾nhĩ 時thời 等đẳng 者giả 文văn 如như 前tiền 解giải 。 汝nhữ 以dĩ 何hà 相tương/tướng 者giả 。 以dĩ 有hữu 為vi 相tương/tướng 以dĩ 無vô 為vi 相tương/tướng 而nhi 觀quán 如Như 來Lai 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 答đáp 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 直trực 明minh 實thật 相tướng 。 二nhị 約ước 法pháp 別biệt 明minh 。 三tam 結kết 觀quán 如Như 來Lai 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 直trực 明minh 實thật 相tướng 。

經kinh 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 言ngôn 觀quán 身thân 實thật 相tướng 。 觀quán 佛Phật 亦diệc 然nhiên 。

解giải 曰viết 。 世Thế 尊Tôn 先tiên 告cáo 問vấn 觀quán 如Như 來Lai 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 答đáp 觀quán 身thân 實thật 相tướng 問vấn 答đáp 不bất 同đồng 者giả 有hữu 四tứ 義nghĩa 故cố 。 一nhất 令linh 觀quán 者giả 悟ngộ 因nhân 知tri 果quả 。 觀quán 自tự 實thật 相tướng 與dữ 如Như 來Lai 同đồng 。 法Pháp 身thân 一nhất 故cố 。 二nhị 令linh 觀quán 者giả 悟ngộ 果quả 知tri 因nhân 。 如Như 來Lai 法Pháp 身thân 。 與dữ 己kỷ 同đồng 體thể 。 但đãn 證chứng 理lý 圓viên 即tức 成thành 佛Phật 故cố 。 三tam 令linh 觀quán 者giả 悟ngộ 因nhân 果quả 同đồng 。 於ư 自tự 身thân 處xứ 具cụ 有hữu 如Như 來Lai 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 。 應ưng 至chí 求cầu 故cố 。 四tứ 令linh 觀quán 者giả 悟ngộ 因nhân 果quả 同đồng 。 所sở 修tu 二nhị 利lợi 皆giai 不bất 住trụ 相tương/tướng 。 即tức 證chứng 平bình 等đẳng 實thật 相tướng 法pháp 故cố 。 具cụ 斯tư 眾chúng 義nghĩa 故cố 舉cử 自tự 身thân 。 言ngôn 實thật 相tướng 者giả 真chân 實thật 無vô 相tướng 。 名danh 為vi 實thật 相tướng 。 言ngôn 觀quán 佛Phật 者giả 佛Phật 有hữu 三Tam 身Thân 。 一nhất 觀quán 化hóa 身thân 權quyền 應ưng 示thị 現hiện 。 二nhị 觀quán 報báo 身thân 真chân 常thường 五ngũ 蘊uẩn 。 三tam 觀quán 法Pháp 身thân 二nhị 空không 所sở 顯hiển 。 真chân 常thường 法Pháp 身thân 今kim 此thử 所sở 觀quán 。 化hóa 即tức 法pháp 故cố 。 然nhiên 此thử 下hạ 文văn 與dữ 涅Niết 槃Bàn 經kinh 金kim 剛cang 身thân 品phẩm 及cập 梵Phạm 行hạnh 品phẩm 念niệm 佛Phật 之chi 文văn 。 無vô 量lượng 義nghĩa 。

經kinh 。 歎thán 佛Phật 法Pháp 身thân 。

維duy 摩ma 經kinh 中trung 阿a 閦súc 佛Phật 品phẩm 。 無vô 垢cấu 稱xưng 經kinh 觀quán 如Như 來Lai 品phẩm 。 與dữ 此thử 經Kinh 文văn 同đồng 小tiểu 異dị 耳nhĩ 。 言ngôn 亦diệc 然nhiên 者giả 觀quán 自tự 實thật 相tướng 同đồng 佛Phật 法Pháp 身thân 云vân 亦diệc 然nhiên 矣hĩ 。

從tùng 此thử 第đệ 二nhị 約ước 法pháp 別biệt 明minh 。 於ư 中trung 總tổng 有hữu 六lục 十thập 五ngũ 句cú 類loại 分phân 為vi 五ngũ 。 初sơ 約ước 色sắc 心tâm 文văn 有hữu 八bát 對đối 。 二nhị 約ước 事sự 相tướng 文văn 有hữu 八bát 對đối 。 三tam 約ước 垢cấu 淨tịnh 文văn 有hữu 六lục 對đối 。 四tứ 約ước 知tri 見kiến 文văn 有hữu 十thập 對đối 。 五ngũ 約ước 廢phế 詮thuyên 文văn 有hữu 兩lưỡng 對đối 。 總tổng 別biệt 不bất 同đồng 。 三tam 十thập 三tam 對đối 。 最tối 初sơ 第đệ 一nhất 約ước 色sắc 相tướng 明minh 。 於ư 中trung 八bát 對đối 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 三tam 際tế 俱câu 無vô 。

經kinh 。 無vô 前tiền 際tế 無vô 後hậu 際tế 無vô 中trung 際tế 。

解giải 曰viết 。 所sở 言ngôn 際tế 者giả 是thị 際tế 畔bạn 義nghĩa 。 謂vị 有hữu 為vi 法pháp 。 墮đọa 三tam 世thế 故cố 。 三tam 世thế 有hữu 二nhị 。 流lưu 轉chuyển 三tam 世thế 已dĩ 往vãng 稱xưng 前tiền 如như 前tiền 日nhật 等đẳng 。 未vị 至chí 稱xưng 後hậu 如như 後hậu 日nhật 等đẳng 。 法pháp 行hành 三tam 世thế 未vị 至chí 稱xưng 前tiền 如như 言ngôn 前tiền 路lộ 。 已dĩ 往vãng 稱xưng 後hậu 如như 言ngôn 過quá 後hậu 。 色sắc 心tâm 之chi 法pháp 相tướng 自tự 遷thiên 流lưu 遂toại 成thành 三tam 世thế 。 無vô 為vi 實thật 相tướng 無vô 前tiền 後hậu 中trung 故cố 云vân 無vô 際tế 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 三tam 際tế 即tức 離ly 。

經kinh 。 不bất 住trụ 三tam 際tế 不bất 離ly 三tam 際tế 。

解giải 曰viết 。 前tiền 說thuyết 無vô 為vi 體thể 無vô 三tam 際tế 。 此thử 說thuyết 無vô 為vi 不bất 住trụ 三tam 際tế 。 雖tuy 無vô 為vi 法pháp 有hữu 自tự 相tương/tướng 住trụ 。 不bất 同đồng 此thử 中trung 有hữu 住trụ 不bất 住trụ 故cố 為vi 異dị 也dã 。 謂vị 由do 實thật 相tướng 性tánh 自tự 空không 寂tịch 。 不bất 可khả 說thuyết 言ngôn 。 住trụ 此thử 住trụ 彼bỉ 。 故cố 云vân 不bất 住trụ 。 遍biến 一nhất 切thiết 法pháp 不bất 可khả 言ngôn 離ly 。 體thể 非phi 住trụ 離ly 得đắc 說thuyết 住trụ 離ly 。 若nhược 定định 住trụ 離ly 即tức 不bất 俱câu 也dã 。 自tự 下hạ 諸chư 文văn 准chuẩn 此thử 應ưng 悉tất 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 五ngũ 蘊uẩn 即tức 離ly 。

經kinh 。 不bất 住trụ 五ngũ 蘊uẩn 不bất 離ly 五ngũ 蘊uẩn 。

解giải 曰viết 。 五ngũ 蘊uẩn 色sắc 心tâm 積tích 聚tụ 為vi 義nghĩa 。 實thật 相tướng 非phi 聚tụ 故cố 言ngôn 不bất 住trụ 。 遍biến 色sắc 心tâm 故cố 云vân 不bất 離ly 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 四tứ 大đại 即tức 離ly 。

經kinh 。 不bất 住trụ 四tứ 大đại 不bất 離ly 四tứ 大đại 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 四tứ 大đại 者giả 。 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 謂vị 堅kiên 濕thấp 等đẳng 至chí 下hạ 當đương 悉tất 。 起khởi 必tất 俱câu 有hữu 。 無vô 色sắc 處xứ 無vô 。 實thật 相tướng 非phi 彼bỉ 故cố 云vân 不bất 住trụ 。 體thể 遍biến 四tứ 大đại 故cố 云vân 不bất 離ly 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 六lục 處xứ 即tức 離ly 。

經kinh 。 不bất 住trụ 六lục 處xứ 不bất 離ly 六lục 處xứ 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 六lục 處xứ 者giả 眼nhãn 耳nhĩ 鼻tị 舌thiệt 身thân 意ý 處xứ 也dã 。 前tiền 五ngũ 是thị 色sắc 。 如như 俱câu 舍xá 論luận 。 身thân 根căn 九cửu 事sự 。 十thập 事sự 餘dư 根căn 。 第đệ 六lục 意ý 處xứ 是thị 心tâm 法pháp 也dã 。 皆giai 心tâm 心tâm 所sở 生sanh 門môn 處xứ 故cố 。 實thật 相tướng 非phi 彼bỉ 故cố 云vân 不bất 住trụ 。 體thể 遍biến 六lục 處xứ 故cố 云vân 不bất 離ly 。 從tùng 此thử 第đệ 六lục 三tam 對đối 合hợp 明minh 。

經kinh 。 不bất 住trụ 三tam 界giới 。 不bất 離ly 三tam 界giới 不bất 住trụ 方phương 不bất 離ly 方phương 明minh 無vô 明minh 等đẳng 。

解giải 曰viết 。 第đệ 六lục 對đối 者giả 三tam 界giới 即tức 離ly 。 實thật 相tướng 體thể 非phi 生sanh 死tử 業nghiệp 果quả 。 不bất 住trụ 三tam 界giới 。 體thể 遍biến 於ư 彼bỉ 故cố 云vân 不bất 離ly 。 第đệ 七thất 對đối 者giả 十thập 方phương 即tức 離ly 。 所sở 言ngôn 方phương 者giả 依y 色sắc 而nhi 立lập 。 日nhật 出xuất 為vi 東đông 日nhật 入nhập 為vi 西tây 。 亭đình 午ngọ 為vi 南nam 夜dạ 半bán 為vi 北bắc 。 方phương 之chi 隅ngung 角giác 名danh 為vi 四tứ 維duy 。 觀quán 待đãi 上thượng 下hạ 為vi 十thập 方phương 故cố 。 又hựu 一nhất 塵trần 上thượng 皆giai 有hữu 方phương 。 今kim 此thử 言ngôn 住trụ 離ly 義nghĩa 有hữu 二nhị 解giải 。 一nhất 遣khiển 相tương/tướng 門môn 。 無vô 處xứ 可khả 住trụ 。 云vân 不bất 住trụ 方phương 。 無vô 處xứ 可khả 遠viễn 云vân 不bất 離ly 方phương 。 二nhị 顯hiển 德đức 門môn 。 實thật 相tướng 超siêu 有hữu 云vân 不bất 住trụ 方phương 。 用dụng 遍biến 法Pháp 界Giới 云vân 不bất 離ly 方phương 。 第đệ 八bát 對đối 者giả 明minh 闇ám 即tức 離ly 。 明minh 無vô 明minh 者giả 義nghĩa 有hữu 二nhị 解giải 。 一nhất 依y 色sắc 辯biện 。 晝trú 夜dạ 異dị 故cố 。 又hựu 體thể 有hữu 光quang 體thể 無vô 光quang 者giả 。 明minh 闇ám 異dị 故cố 。 實thật 相tướng 非phi 明minh 闇ám 故cố 。 二nhị 依y 心tâm 辯biện 。 無vô 漏lậu 淨tịnh 慧tuệ 名danh 之chi 為vi 明minh 。 有hữu 漏lậu 迷mê 闇ám 。 名danh 曰viết 無Vô 明Minh 。 實thật 相tướng 非phi 心tâm 非phi 明minh 闇ám 故cố 。 所sở 言ngôn 等đẳng 者giả 。 非phi 住trụ 離ly 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 約ước 事sự 相tướng 明minh 文văn 有hữu 八bát 對đối 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 之chi 四tứ 對đối 雙song 非phi 以dĩ 明minh 。

經kinh 。 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 非phi 此thử 非phi 彼bỉ 。 非phi 淨tịnh 非phi 穢uế 。 非phi 有hữu 為vi 非phi 無vô 為vi 。

解giải 曰viết 。 初sơ 一nhất 異dị 對đối 。 言ngôn 一nhất 異dị 者giả 義nghĩa 有hữu 二nhị 解giải 。 一nhất 離ly 相tương/tướng 門môn 。 不bất 被bị 有hữu 拘câu 故cố 云vân 非phi 一nhất 。 體thể 遍biến 有hữu 無vô 故cố 云vân 非phi 異dị 。 二nhị 顯hiển 德đức 門môn 。 體thể 具cụ 萬vạn 德đức 故cố 云vân 非phi 一nhất 萬vạn 德đức 皆giai 如như 故cố 云vân 非phi 異dị 。 由do 此thử 故cố 云vân 。 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 二nhị 此thử 彼bỉ 對đối 。 言ngôn 此thử 彼bỉ 者giả 。 此thử 謂vị 生sanh 死tử 彼bỉ 謂vị 涅Niết 槃Bàn 。 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 迷mê 悟ngộ 對đối 待đãi 。 離ly 言ngôn 絕tuyệt 待đãi 本bổn 來lai 平bình 等đẳng 。 何hà 此thử 彼bỉ 哉tai 。 又hựu 此thử 物vật 依y 色sắc 處xứ 說thuyết 如như 。 非phi 即tức 離ly 非phi 此thử 彼bỉ 故cố 。 三tam 淨tịnh 穢uế 對đối 。 言ngôn 淨tịnh 穢uế 者giả 義nghĩa 有hữu 二nhị 釋thích 。 一nhất 依y 色sắc 辯biện 。 一nhất 切thiết 聖thánh 眾chúng 。 所sở 居cư 淨tịnh 土độ 。 一nhất 切thiết 凡phàm 愚ngu 所sở 居cư 穢uế 土thổ/độ 。 又hựu 聖thánh 與dữ 凡phàm 各các 多đa 淨tịnh 穢uế 。 實thật 相tướng 非phi 色sắc 故cố 非phi 淨tịnh 穢uế 。 二nhị 依y 心tâm 辯biện 。 諸chư 無vô 漏lậu 慧tuệ 。 名danh 之chi 為vi 淨tịnh 。 客khách 塵trần 煩phiền 惱não 。 名danh 之chi 為vi 穢uế 。 實thật 相tướng 非phi 心tâm 故cố 非phi 淨tịnh 穢uế 。 由do 此thử 故cố 云vân 。 非phi 淨tịnh 非phi 穢uế 。 四tứ 為vi 無vô 為vi 對đối 。 非phi 有hữu 為vi 者giả 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 念niệm 念niệm 遷thiên 流lưu 。 實thật 相tướng 空không 寂tịch 故cố 非phi 有hữu 為vi 。 非phi 無vô 為vi 者giả 。 然nhiên 其kỳ 實thật 相tướng 即tức 真chân 無vô 為vi 。 為vi 遮già 定định 執chấp 故cố 云vân 非phi 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 後hậu 之chi 四tứ 對đối 雙song 無vô 以dĩ 明minh 。

經kinh 。 無vô 自tự 相tương/tướng 無vô 他tha 相tương/tướng 無vô 名danh 無vô 相tướng 。 無vô 強cường 無vô 弱nhược 。 無vô 示thị 無vô 說thuyết 。

解giải 曰viết 。 一nhất 無vô 自tự 他tha 對đối 。 言ngôn 自tự 他tha 者giả 依y 色sắc 心tâm 立lập 。 互hỗ 相tương 形hình 待đãi 對đối 他tha 說thuyết 自tự 。 對đối 自tự 說thuyết 他tha 。 實thật 相tướng 絕tuyệt 待đãi 無vô 自tự 他tha 故cố 。 二nhị 無vô 名danh 相tướng 對đối 。 言ngôn 名danh 相tướng 者giả 。 名danh 謂vị 能năng 詮thuyên 相tương 謂vị 所sở 詮thuyên 。 通thông 有hữu 無vô 也dã 。 實thật 相tướng 非phi 彼bỉ 無vô 名danh 相tướng 故cố 。 三tam 無vô 強cường 弱nhược 對đối 。 言ngôn 強cường 弱nhược 者giả 謂vị 色sắc 力lực 等đẳng 依y 觀quán 待đãi 說thuyết 。 實thật 相tướng 非phi 彼bỉ 無vô 強cường 弱nhược 故cố 。 四tứ 無vô 示thị 說thuyết 對đối 。 言ngôn 示thị 說thuyết 者giả 有hữu 相tương/tướng 故cố 可khả 顯hiển 示thị 。 有hữu 名danh 故cố 可khả 演diễn 說thuyết 。 此thử 無vô 相tướng 故cố 不bất 可khả 示thị 。 無vô 名danh 故cố 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 約ước 垢cấu 淨tịnh 明minh 文văn 有hữu 六lục 對đối 。

經kinh 。 非phi 施thí 非phi 慳san 非phi 戒giới 非phi 犯phạm 非phi 忍nhẫn 非phi 恚khuể 非phi 進tiến 非phi 怠đãi 非phi 定định 非phi 亂loạn 。 非phi 智trí 非phi 愚ngu 。

解giải 曰viết 。 然nhiên 六Lục 度Độ 行hành 對đối 六lục 弊tệ 垢cấu 。 觀quán 待đãi 善thiện 惡ác 有hữu 施thí 慳san 等đẳng 。 實thật 相tướng 絕tuyệt 待đãi 。 非phi 彼bỉ 等đẳng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 約ước 知tri 見kiến 明minh 文văn 有hữu 十thập 對đối 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 六lục 對đối 約ước 相tương/tướng 以dĩ 明minh 。

經kinh 。 非phi 來lai 非phi 去khứ 非phi 入nhập 非phi 出xuất 非phi 福phước 田điền 非phi 不bất 福phước 田điền 。 非phi 相tướng 非phi 無vô 相tướng 。 非phi 取thủ 非phi 捨xả 。 非phi 大đại 非phi 小tiểu 。

解giải 曰viết 。 一nhất 來lai 去khứ 對đối 。 諸chư 有hữu 動động 法pháp 有hữu 來lai 有hữu 去khứ 。 實thật 相tướng 不bất 動động 無vô 來lai 去khứ 故cố 。 二nhị 入nhập 出xuất 對đối 。 迷mê 入nhập 生sanh 死tử 悟ngộ 出xuất 生sanh 死tử 故cố 有hữu 入nhập 出xuất 。 又hựu 往vãng 來lai 法pháp 有hữu 其kỳ 入nhập 出xuất 。 實thật 相tướng 寂tịch 然nhiên 非phi 入nhập 出xuất 故cố 。 三tam 福phước 田điền 非phi 福phước 田điền 對đối 。 所sở 言ngôn 田điền 者giả 如như 婆bà 沙sa 論luận 。 有hữu 其kỳ 四tứ 種chủng 。 趣thú 苦khổ 恩ân 德đức 生sanh 長trưởng 福phước 義nghĩa 。 實thật 相tướng 非phi 有hữu 故cố 非phi 福phước 田điền 。 實thật 相tướng 非phi 無vô 非phi 不bất 福phước 田điền 。 又hựu 性tánh 空không 故cố 而nhi 非phi 福phước 田điền 。 具cụ 眾chúng 德đức 故cố 。 非phi 不bất 福phước 田điền 。 四tứ 非phi 相tướng 無vô 相tướng 對đối 。 實thật 相tướng 常thường 寂tịch 故cố 非phi 有hữu 相tương/tướng 。 妙diệu 用dụng 隨tùy 緣duyên 故cố 非phi 無vô 相tướng 。 五ngũ 非phi 取thủ 捨xả 對đối 。 有hữu 為vi 之chi 法pháp 。 可khả 取thủ 可khả 捨xả 。 實thật 相tướng 無vô 為vi 非phi 取thủ 捨xả 故cố 。 六lục 非phi 大đại 小tiểu 對đối 。 有hữu 形hình 質chất 法pháp 可khả 定định 大đại 小tiểu 。 此thử 無vô 形hình 質chất 非phi 大đại 小tiểu 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 後hậu 有hữu 四tứ 對đối 。 約ước 境cảnh 以dĩ 明minh 。

經kinh 。 非phi 見kiến 非phi 聞văn 。 非phi 覺giác 非phi 知tri 。

解giải 曰viết 。 實thật 相tướng 非phi 色sắc 故cố 非phi 見kiến 。 非phi 聲thanh 故cố 非phi 聞văn 。 非phi 香hương 味vị 觸xúc 故cố 非phi 覺giác 。 非phi 法pháp 塵trần 故cố 非phi 知tri 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 文văn 有hữu 兩lưỡng 對đối 。 約ước 廢phế 詮thuyên 明minh 。

經kinh 。 心tâm 行hành 處xứ 滅diệt 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 同đồng 真chân 際tế 等đẳng 法pháp 性tánh 。

解giải 曰viết 。 心tâm 行hành 處xứ 滅diệt 。 者giả 心tâm 緣duyên 慮lự 息tức 也dã 。 言ngôn 語ngữ 道đạo 斷đoạn 。 者giả 言ngôn 說thuyết 不bất 及cập 也dã 。 同đồng 真chân 際tế 等đẳng 法pháp 性tánh 者giả 。 謂vị 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 觀quán 身thân 實thật 相tướng 。 體thể 同đồng 真chân 際tế 量lượng 等đẳng 法pháp 性tánh 。 然nhiên 諸chư 有hữu 情tình 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 為vi 我ngã 法pháp 倒đảo 。 熏huân 習tập 力lực 故cố 。 自tự 他tha 差sai 別biệt 。 由do 業nghiệp 力lực 故cố 所sở 感cảm 身thân 形hình 六lục 趣thú 差sai 異dị 。 論luận 其kỳ 實thật 相tướng 皆giai 同đồng 真chân 際tế 等đẳng 法pháp 性tánh 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 觀quán 如Như 來Lai 。

經kinh 。 我ngã 以dĩ 相tương/tướng 而nhi 觀quán 如Như 來Lai 。

解giải 曰viết 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 言ngôn 。 我ngã 以dĩ 上thượng 來lai 所sở 說thuyết 之chi 相tướng 觀quán 如Như 來Lai 也dã 。 上thượng 直trực 答đáp 竟cánh 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 如Như 來Lai 即tức 結kết 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 印ấn 述thuật 所sở 說thuyết 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 善thiện 男nam 子tử 如như 汝nhữ 所sở 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 力Lực 、 無Vô 畏Úy 等đẳng 。 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 諸chư 不bất 共cộng 法pháp 。 悉tất 皆giai 如như 是thị 。

解giải 曰viết 。 善thiện 男nam 子tử 實thật 如như 汝nhữ 說thuyết 。 不bất 唯duy 實thật 相tướng 。 而nhi 實thật 諸chư 佛Phật 證chứng 智trí 平bình 等đẳng 所sở 有hữu 十Thập 力Lực 。 四Tứ 無Vô 畏Úy 等đẳng 。 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 諸chư 不bất 共cộng 法pháp 悉tất 如như 汝nhữ 說thuyết 皆giai 如như 是thị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 辯biện 觀quán 正chánh 邪tà 。

經kinh 。 修tu 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 者giả 。 應ưng 如như 是thị 觀quán 。 若nhược 他tha 觀quán 者giả 。 名danh 為vi 邪tà 觀quán 。

解giải 曰viết 。 修tu 般Bát 若Nhã 者giả 應ưng 如như 是thị 觀quán 。 言ngôn 他tha 觀quán 者giả 。 但đãn 於ư 上thượng 文văn 隨tùy 偏thiên 取thủ 一nhất 。 即tức 非phi 正chánh 觀quán 盡tận 名danh 為vi 他tha 。 即tức 邪tà 觀quán 也dã 。 大đại 文văn 第đệ 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。

經kinh 。 說thuyết 是thị 法Pháp 時thời 。 無vô 量lượng 大đại 眾chúng 。 得đắc 法Pháp 眼nhãn 淨tịnh 。

解giải 曰viết 。 謂vị 佛Phật 答đáp 王vương 說thuyết 護hộ 佛Phật 果Quả 。 無vô 量lượng 大đại 眾chúng 。 得đắc 法Pháp 眼nhãn 淨tịnh 。 法Pháp 眼nhãn 淨tịnh 者giả 無vô 漏lậu 慧tuệ 也dã 。 若nhược 證chứng 我ngã 空không 謂vị 即tức 初sơ 果quả 。 證chứng 法pháp 空không 者giả 即tức 初Sơ 地Địa 矣hĩ 。

菩Bồ 薩Tát 行Hành 品Phẩm 第đệ 三tam

將tương 釋thích 此thử 品phẩm 文văn 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 辯biện 來lai 意ý 。 謂vị 前tiền 品phẩm 初sơ 所sở 申thân 二nhị 問vấn 先tiên 陳trần 果quả 德đức 。 前tiền 品phẩm 已dĩ 明minh 。 次thứ 辯biện 勝thắng 因nhân 。 具cụ 彰chương 於ư 此thử 。 令linh 修tu 行hành 者giả 。 觀quán 果quả 修tu 因nhân 欣hân 仰ngưỡng 進tiến 修tu 有hữu 此thử 品phẩm 矣hĩ 。 次thứ 釋thích 品phẩm 名danh 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 如như 序tự 品phẩm 明minh 。 所sở 言ngôn 行hạnh 者giả 起khởi 悲bi 智trí 也dã 。 修tu 二nhị 利lợi 行hành 無vô 住trụ 道đạo 故cố 。 舊cựu 云vân 教giáo 化hóa 約ước 利lợi 他tha 門môn 。 得đắc 同đồng 體thể 悲bi 利lợi 他tha 即tức 自tự 亦diệc 不bất 違vi 也dã 。 品phẩm 第đệ 三tam 者giả 無vô 勞lao 釋thích 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 分phần/phân 文văn 解giải 釋thích 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 第đệ 一nhất 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。 第đệ 二nhị 如Như 來Lai 正chánh 答đáp 。 第đệ 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。 其kỳ 義nghĩa 者giả 何hà 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 護hộ 十Thập 地Địa 行hành 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 云vân 何hà 修tu 行hành 。 云vân 何hà 化hóa 眾chúng 生sanh 復phục 以dĩ 何hà 相tương/tướng 而nhi 住trụ 觀quán 察sát 。

解giải 曰viết 。 護hộ 十Thập 地Địa 行hành 者giả 牒điệp 先tiên 問vấn 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 者giả 彰chương 能năng 護hộ 人nhân 。 未vị 修tu 已dĩ 修tu 俱câu 標tiêu 問vấn 故cố 。 應ưng 云vân 何hà 下hạ 正chánh 申thân 三tam 問vấn 。 意ý 問vấn 。 發phát 趣thú 修tu 大Đại 乘Thừa 者giả 。 云vân 何hà 修tu 行hành 。 若nhược 修tu 行hành 者giả 。 云vân 何hà 化hóa 利lợi 。 若nhược 修tu 若nhược 化hóa 如như 何hà 觀quán 察sát 即tức 得đắc 離ly 障chướng 至chí 果quả 德đức 圓viên 。 正chánh 為vi 希hy 求cầu 無vô 上thượng 果quả 德đức 。 從tùng 初sơ 至chí 末mạt 。 種chủng 不bất 斷đoạn 故cố 興hưng 此thử 三tam 問vấn 。 不bất 增tăng 減giảm 故cố 。 然nhiên 此thử 三tam 問vấn 即tức 是thị 發phát 心tâm 求cầu 菩Bồ 提Đề 。 者giả 三tam 種chủng 妙diệu 觀quán 。 厭yếm 離ly 有hữu 為vi 欣hân 求cầu 菩Bồ 提Đề 。 悲bi 愍mẫn 有hữu 情tình 。 三tam 種chủng 之chi 心tâm 生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 斷đoạn 修tu 化hóa 利lợi 未vị 為vi 初sơ 故cố 。 又hựu 亦diệc 得đắc 名danh 。 三Tam 聚Tụ 淨Tịnh 戒Giới 。 攝nhiếp 善thiện 法Pháp 戒giới 。 攝nhiếp 眾chúng 生sanh 戒giới 。 攝nhiếp 律luật 儀nghi 戒giới 。 治trị 斷đoạn 次thứ 第đệ 修tu 行hành 。 化hóa 利lợi 遠viễn 離ly 諸chư 障chướng 順thuận 三tam 問vấn 故cố 。 即tức 智trí 恩ân 斷đoạn 三tam 德đức 之chi 因nhân 。 如như 次thứ 能năng 得đắc 報báo 化hóa 法Pháp 身thân 究cứu 竟cánh 果quả 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 佛Phật 別biệt 答đáp 大đại 分phân 為vi 三tam 。 一nhất 明minh 答đáp 修tu 行hành 。 二nhị 明minh 答đáp 化hóa 生sanh 。 三Tam 明Minh 答đáp 觀quán 察sát 。 就tựu 初sơ 修tu 行hành 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 略lược 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 後hậu 廣quảng 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 初sơ 略lược 明minh 中trung 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 五ngũ 忍nhẫn 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 諸chư 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 依y 五ngũ 忍Nhẫn 法Pháp 以dĩ 為vi 修tu 行hành 。

解giải 曰viết 。 此thử 總tổng 標tiêu 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 別biệt 列liệt 五ngũ 忍nhẫn 。

經kinh 。 所sở 謂vị 伏phục 忍nhẫn 信tín 忍nhẫn 順thuận 忍nhẫn 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 皆giai 上thượng 中trung 下hạ 於ư 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 而nhi 有hữu 上thượng 下hạ 。

解giải 曰viết 。 所sở 言ngôn 忍nhẫn 者giả 。 忍nhẫn 謂vị 忍nhẫn 可khả 印ấn 許hứa 之chi 義nghĩa 。 以dĩ 慧tuệ 為vi 體thể 。 相tương 應ứng 助trợ 伴bạn 具cụ 五ngũ 蘊uẩn 性tánh 。 言ngôn 伏phục 忍nhẫn 者giả 謂vị 折chiết 伏phục 也dã 。 於ư 三tam 賢hiền 位vị 未vị 親thân 證chứng 理lý 。 依y 勝thắng 解giải 力lực 所sở 修tu 正chánh 觀quán 福phước 智trí 二nhị 門môn 自tự 他tha 二nhị 利lợi 皆giai 未vị 亡vong 相tương/tướng 。 分phân 別biệt 二nhị 障chướng 不bất 起khởi 現hiện 行hành 。 二nhị 取thủ 隨tùy 眠miên 伏phục 而nhi 未vị 斷đoạn 故cố 名danh 伏phục 忍nhẫn 。 即tức 忍nhẫn 之chi 忍nhẫn 。 忍nhẫn 有hữu 彼bỉ 伏phục 。 三tam 釋thích 得đắc 名danh 。 即tức 起khởi 信tín 中trung 相tương 似tự 覺giác 也dã 。 言ngôn 信tín 忍nhẫn 者giả 。 信tín 謂vị 證chứng 信tín 。 初sơ 二nhị 三tam 地địa 名danh 為vi 信tín 忍nhẫn 。 順thuận 謂vị 順thuận 向hướng 。 順thuận 向hướng 無vô 生sanh 。 四tứ 五ngũ 六lục 地địa 名danh 為vi 順thuận 忍nhẫn 。 無vô 生sanh 目mục 如như 。 七thất 八bát 九cửu 地địa 慧tuệ 常thường 照chiếu 理lý 名danh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 寂tịch 滅diệt 即tức 如như 。 十Thập 地Địa 佛Phật 地địa 照chiếu 寂tịch 寂tịch 照chiếu 名danh 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 。 皆giai 通thông 持trì 業nghiệp 依y 主chủ 二nhị 釋thích 。 大đại 果quả 難nạn/nan 感cảm 故cố 經kinh 五ngũ 忍nhẫn 。 萬vạn 行hạnh 難nạn/nan 備bị 漸tiệm 次thứ 而nhi 修tu 。 從tùng 因nhân 至chí 果quả 為vi 十thập 四tứ 忍nhẫn 。 然nhiên 此thử 五ngũ 忍nhẫn 經kinh 論luận 有hữu 異dị 。 如như 本bổn 業nghiệp 瓔anh 珞lạc 經kinh 略lược 為vi 六lục 性tánh 。 一nhất 習tập 種chủng 性tánh 即tức 十thập 住trụ 故cố 。 二nhị 性tánh 種chủng 性tánh 即tức 十thập 行hành 故cố 。 三tam 道đạo 種chủng 性tánh 即tức 十thập 迴hồi 向hướng 故cố 。 四tứ 聖thánh 種chủng 性tánh 即tức 十Thập 地Địa 故cố 。 五ngũ 等đẳng 覺giác 性tánh 金kim 剛cang 心tâm 故cố 。 六lục 妙diệu 覺giác 性tánh 如Như 來Lai 地địa 故cố 。 亦diệc 名danh 六lục 慧tuệ 。 聞văn 慧tuệ 思tư 慧tuệ 修tu 慧tuệ 無vô 相tướng 慧tuệ 照chiếu 寂tịch 慧tuệ 寂tịch 照chiếu 慧tuệ 如như 次thứ 六lục 性tánh 。 於ư 彼bỉ 六lục 生sanh 具cụ 明minh 四tứ 。 十thập 二nhị 賢hiền 聖thánh 。 故cố 雖tuy 此thử 五ngũ 忍nhẫn 與dữ 彼bỉ 六lục 性tánh 列liệt 數số 不bất 同đồng 。 合hợp 彼bỉ 後hậu 二nhị 為vi 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 。 即tức 與dữ 此thử 經Kinh 義nghĩa 不bất 違vi 也dã 。 又hựu 瑜du 伽già 四tứ 十thập 七thất 說thuyết 十thập 三tam 住trụ 。 第đệ 一nhất 種chủng 性tánh 住trụ 。 即tức 本bổn 性tánh 住trụ 種chủng 性tánh 。 未vị 入nhập 僧Tăng 祇kỳ 。 即tức 同đồng 此thử 經Kinh 十Thập 善Thiện 位vị 也dã 。 彼bỉ 云vân 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 性tánh 自tự 仁nhân 賢hiền 性tánh 自tự 成thành 就tựu 菩Bồ 薩Tát 功công 德đức 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 應ưng 眾chúng 多đa 善thiện 法Pháp 亦diệc 有hữu 顯hiển 現hiện 。 由do 性tánh 仁nhân 賢hiền 逼bức 遣khiển 方phương 便tiện 令linh 於ư 善thiện 轉chuyển 。 非phi 由do 思tư 擇trạch 。 有hữu 所sở 制chế 約ước 有hữu 所sở 防phòng 護hộ 。 住trụ 此thử 住trụ 中trung 住trụ 持trì 一nhất 切thiết 。 佛Phật 法Pháp 種chủng 子tử 。 於ư 自tự 體thể 中trung 已dĩ 具cụ 足túc 有hữu 。 一nhất 切thiết 佛Phật 法Pháp 。 一nhất 切thiết 種chủng 故cố 。 不bất 能năng 現hiện 起khởi 。 上thượng 煩phiền 惱não 纏triền 造tạo 無vô 間gián 業nghiệp 。 或hoặc 斷đoạn 善thiện 根căn 。 廣quảng 如như 彼bỉ 矣hĩ 。 第đệ 二nhị 勝thắng 解giải 行hành 住trụ 。 即tức 同đồng 此thử 經Kinh 伏phục 忍nhẫn 三tam 品phẩm 。 彼bỉ 云vân 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 乃nãi 至chí 未vị 得đắc 。 清thanh 淨tịnh 意ý 樂lạc 。 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 當đương 知tri 皆giai 名danh 勝thắng 解giải 行hành 住trụ 。 於ư 此thử 住trụ 中trung 普phổ 於ư 一nhất 切thiết 。 餘dư 菩Bồ 薩Tát 住trụ 及cập 如Như 來Lai 住trụ 皆giai 名danh 發phát 趣thú 。 然nhiên 前tiền 住trụ 中trung 雖tuy 修tu 諸chư 善thiện 。 性tánh 仁nhân 賢hiền 故cố 所sở 已dĩ 為vi 之chi 非phi 為vi 菩Bồ 提Đề 。 故cố 意ý 作tác 也dã 。 未vị 名danh 發phát 趣thú 不bất 入nhập 僧Tăng 祇kỳ 。 此thử 住trụ 所sở 修tu 皆giai 名danh 發phát 趣thú 。 故cố 與dữ 前tiền 別biệt 。 然nhiên 此thử 住trụ 中trung 思tư 擇trạch 力lực 勝thắng 所sở 作tác 加gia 行hành 。 以dĩ 彼bỉ 修tu 慧tuệ 未vị 得đắc 堅kiên 固cố 相tướng 續tục 無vô 退thoái 。 慈từ 恩ân 法Pháp 師sư 云vân 。 此thử 說thuyết 無vô 漏lậu 。 修tu 慧tuệ 未vị 得đắc 非phi 有hữu 漏lậu 慧tuệ 此thử 住trụ 不bất 得đắc 。 或hoặc 此thử 所sở 說thuyết 。 初sơ 發phát 心tâm 時thời 。 十thập 信tín 菩Bồ 薩Tát 八bát 相tương/tướng 成thành 道Đạo 未vị 超siêu 五ngũ 畏úy 。 所sở 有hữu 修tu 慧tuệ 未vị 堅kiên 固cố 也dã 。 又hựu 於ư 三tam 處xứ 。 忘vong 失thất 正chánh 念niệm 。 一nhất 於ư 境cảnh 界giới 可khả 不bất 可khả 意ý 。 色sắc 等đẳng 六lục 境cảnh 。 其kỳ 心tâm 顛điên 倒đảo 。 忘vong 失thất 正chánh 念niệm 。 二nhị 於ư 受thọ 生sanh 。 彼bỉ 彼bỉ 身thân 中trung 。 既ký 受thọ 生sanh 已dĩ 。 忘vong 前tiền 生sanh 事sự 。 三tam 於ư 所sở 受thọ 所sở 持trì 諸chư 法pháp 。 久cửu 作tác 久cửu 說thuyết 。 有hữu 所sở 忘vong 失thất 。 或hoặc 於ư 一nhất 時thời 。 具cụ 足túc 聰thông 慧tuệ 。 為vì 他tha 說thuyết 法Pháp 。 勉miễn 勵lệ 而nhi 轉chuyển 。 如như 闇ám 中trung 射xạ 或hoặc 中trung 不bất 中trung 。 或hoặc 於ư 一nhất 時thời 。 於ư 大đại 菩Bồ 提Đề 。 雖tuy 已dĩ 發phát 心tâm 而nhi 復phục 退thoái 捨xả 。 或hoặc 時thời 棄khí 捨xả 先tiên 所sở 受thọ 。 學học 淨tịnh 戒giới 律luật 儀nghi 。 不bất 能năng 受thọ 學học 。 或hoặc 時thời 捨xả 於ư 利lợi 樂lạc 有hữu 情tình 。 而nhi 生sanh 厭yếm 倦quyện 利lợi 益ích 安an 。 未vị 能năng 廣quảng 大đại 。 於ư 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 學học 之chi 中trung 未vị 能năng 普phổ 學học 。 菩Bồ 薩Tát 相tương/tướng 中trung 未vị 皆giai 成thành 就tựu 。 在tại 家gia 出xuất 家gia 。 二nhị 分phần 菩Bồ 薩Tát 正chánh 加gia 行hành 中trung 。 未vị 等đẳng 顯hiển 現hiện 。 於ư 此thử 所sở 說thuyết 諸chư 行hành 相tướng 狀trạng 。 下hạ 忍nhẫn 轉chuyển 時thời 諸chư 行hành 上thượng 品phẩm 。 中trung 忍nhẫn 轉chuyển 時thời 諸chư 行hành 中trung 品phẩm 。 上thượng 忍nhẫn 轉chuyển 時thời 諸chư 行hành 下hạ 品phẩm 。 漸tiệm 輕khinh 微vi 故cố 。 入nhập 初Sơ 地Địa 時thời 此thử 一nhất 切thiết 相tương/tướng 皆giai 無vô 所sở 有hữu 。 乃nãi 至chí 廣quảng 說thuyết 。 第đệ 三tam 極cực 歡hoan 喜hỷ 住trụ 。 亦diệc 名danh 淨tịnh 勝thắng 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 住trụ 。 即tức 是thị 此thử 經Kinh 信tín 忍nhẫn 下hạ 也dã 。 第đệ 四tứ 增tăng 上thượng 戒giới 住trụ 。 即tức 信tín 忍nhẫn 中trung 也dã 。 第đệ 五ngũ 增tăng 上thượng 心tâm 住trụ 。 即tức 信tín 忍nhẫn 上thượng 也dã 。 第đệ 六lục 覺giác 分phần/phân 相tương 應ứng 增tăng 上thượng 慧tuệ 住trụ 。 即tức 順thuận 忍nhẫn 下hạ 也dã 。 第đệ 七thất 諸chư 諦đế 相tướng 應ưng 增tăng 上thượng 慧tuệ 住trụ 。 即tức 順thuận 忍nhẫn 中trung 也dã 。 第đệ 八bát 緣duyên 起khởi 流lưu 轉chuyển 止chỉ 息tức 相tương 應ứng 增tăng 上thượng 慧tuệ 住trụ 。 即tức 順thuận 忍nhẫn 上thượng 也dã 。 第đệ 九cửu 無vô 相tướng 有hữu 功công 用dụng 住trụ 。 即tức 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 下hạ 也dã 。 第đệ 十thập 無vô 相tướng 無vô 功công 用dụng 住trụ 。 即tức 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 中trung 也dã 。 第đệ 十thập 一nhất 無vô 礙ngại 解giải 住trụ 。 即tức 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 上thượng 也dã 。 第đệ 十thập 二nhị 最tối 上thượng 成thành 滿mãn 菩Bồ 薩Tát 住trụ 。 即tức 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 下hạ 也dã 。 第đệ 十thập 三tam 最tối 極cực 如Như 來Lai 住trụ 。 即tức 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 上thượng 也dã 。 雖tuy 十thập 三tam 住trụ 對đối 十thập 四tứ 忍nhẫn 數số 即tức 少thiểu 一nhất 。 彼bỉ 乃nãi 廣quảng 也dã 。 初sơ 種chủng 性tánh 住trụ 忍nhẫn 所sở 不bất 攝nhiếp 。 同đồng 下hạ 頌tụng 中trung 十Thập 善Thiện 位vị 也dã 。 若nhược 以dĩ 十Thập 善Thiện 。 為vi 忍nhẫn 方phương 便tiện 。 即tức 彼bỉ 與dữ 此thử 無vô 寬khoan 狹hiệp 故cố 。 攝nhiếp 大Đại 乘Thừa 論luận 從tùng 初sơ 十thập 信tín 。 乃nãi 至chí 佛Phật 地Địa 。 於ư 中trung 說thuyết 有hữu 三tam 十thập 四tứ 忍nhẫn 。 地địa 前tiền 三tam 忍nhẫn 於ư 十Thập 地Địa 中trung 。 地địa 地địa 分phân 為vi 三tam 十thập 忍nhẫn 。 佛Phật 地địa 為vi 一nhất 三tam 十thập 四tứ 也dã 。 又hựu 真Chân 諦Đế 記ký 釋thích 此thử 五ngũ 忍nhẫn 各các 治trị 三tam 障chướng 。 瑜du 伽già 四tứ 十thập 九cửu 說thuyết 為vi 七thất 地địa 。 唯duy 識thức 論luận 說thuyết 五ngũ 位vị 修tu 習tập 。 皆giai 與dữ 此thử 經Kinh 五ngũ 忍nhẫn 相tương/tướng 攝nhiếp 。 講giảng 者giả 敘tự 焉yên 。 問vấn 經kinh 列liệt 忍nhẫn 等đẳng 云vân 上thượng 中trung 下hạ 。 順thuận 理lý 應ưng 云vân 皆giai 下hạ 中trung 上thượng 。 何hà 不bất 次thứ 耶da 。 答đáp 據cứ 能năng 行hàng 行hàng 理lý 實thật 應ưng 然nhiên 。 約ước 所sở 治trị 障chướng 亦diệc 不bất 違vi 理lý 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 示thị 修tu 行hành 。

經kinh 。 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 修tu 行hành 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 。

解giải 曰viết 。 結kết 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 廣quảng 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 廣quảng 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 二nhị 結kết 修tu 諸chư 忍nhẫn 。 廣quảng 明minh 五ngũ 忍nhẫn 文văn 即tức 為vi 五ngũ 。 初sơ 明minh 伏phục 忍nhẫn 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 習tập 種chủng 性tánh 二nhị 性tánh 種chủng 性tánh 三tam 道đạo 種chủng 性tánh 。 初sơ 習tập 種chủng 性tánh 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 初sơ 標tiêu 位vị 辯biện 相tương/tướng 。 次thứ 正chánh 解giải 修tu 行hành 。 後hậu 結kết 為vi 聖thánh 胎thai 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 位vị 辯biện 相tương/tướng 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 初sơ 伏phục 忍nhẫn 位vị 起khởi 習tập 種chủng 性tánh 。 修tu 十Thập 住Trụ 行hành 。

解giải 曰viết 。 伏phục 忍nhẫn 位vị 者giả 五ngũ 忍nhẫn 之chi 中trung 伏phục 忍nhẫn 居cư 首thủ 。 伏phục 忍nhẫn 之chi 內nội 三tam 中trung 最tối 初sơ 創sáng/sang 入nhập 僧Tăng 祇kỳ 故cố 云vân 初sơ 也dã 。

伏phục 謂vị 折chiết 伏phục 。 忍nhẫn 義nghĩa 如như 前tiền 。 位vị 者giả 位vị 次thứ 此thử 下hạ 忍nhẫn 也dã 。 起khởi 習tập 種chủng 性tánh 者giả 。 起khởi 謂vị 生sanh 起khởi 。 超siêu 前tiền 十Thập 善Thiện 入nhập 忍nhẫn 位vị 也dã 。 習tập 者giả 修tu 習tập 。 言ngôn 種chủng 性tánh 者giả 順thuận 理lý 相tương 應ứng 為vi 後hậu 勝thắng 因nhân 故cố 得đắc 名danh 種chủng 。 現hiện 種chủng 熏huân 習tập 習tập 成thành 性tánh 故cố 。 修tu 十Thập 住Trụ 行hành 。 者giả 此thử 經Kinh 略lược 標tiêu 不bất 列liệt 住trụ 名danh 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 十thập 住trụ 品phẩm 云vân 。 所sở 謂vị 發phát 心tâm 住trụ 治trị 地địa 住trụ 。 修tu 行hành 住trụ 。 生sanh 貴quý 住trụ 。 具cụ 足túc 方phương 便tiện 住trụ 。 正chánh 心tâm 住trụ 。 不bất 退thoái 住trụ 。 童đồng 真chân 住trụ 。 王vương 子tử 住trụ 。 灌quán 頂đảnh 住trụ 。 辯biện 住trụ 行hành 相tương/tướng 至chí 下hạ 悉tất 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 辯biện 修tu 行hành 。 於ư 中trung 有hữu 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 發phát 心tâm 相tương/tướng 。

經kinh 。 初sơ 發phát 心tâm 相tương/tướng 有hữu 恆Hằng 河Hà 沙sa 眾chúng 生sanh 見kiến 佛Phật 法pháp 僧Tăng 。

解giải 曰viết 。 初sơ 發phát 心tâm 相tương/tướng 者giả 長trường/trưởng 耳nhĩ 三tam 藏tạng 云vân 。 初sơ 習tập 種chủng 性tánh 有hữu 三tam 相tương/tướng 發phát 心tâm 。 一nhất 假giả 想tưởng 發phát 二nhị 輕khinh 想tưởng 發phát 三tam 信tín 想tưởng 發phát 。 假giả 想tưởng 發phát 者giả 藉tạ 三tam 種chủng 力lực 。 一nhất 善thiện 友hữu 力lực 謂vị 善Thiện 知Tri 識Thức 。 二nhị 者giả 行hành 力lực 謂vị 受thọ 律luật 儀nghi 。 三tam 者giả 法pháp 力lực 通thông 別biệt 二nhị 因nhân 。 通thông 謂vị 如Như 來Lai 藏tạng 別biệt 謂vị 信tín 等đẳng 五ngũ 根căn 也dã 。 由do 此thử 三tam 力lực 於ư 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 假giả 起khởi 菩Bồ 提Đề 想tưởng 。 以dĩ 求cầu 自tự 安an 諸chư 有hữu 情tình 。 猶do 如như 聲Thanh 聞Văn 觀quán 諸chư 非phi 青thanh 假giả 起khởi 青thanh 想tưởng 而nhi 能năng 伏phục 惑hoặc 。 此thử 中trung 亦diệc 爾nhĩ 名danh 假giả 想tưởng 發phát 。 此thử 後hậu 後hậu 想tưởng 修tu 習tập 不bất 已dĩ 義nghĩa 尚thượng 難nạn/nan 識thức 。 譬thí 如như 輕khinh 毛mao 無vô 所sở 倚ỷ 著trước 。 名danh 輕khinh 想tưởng 發phát 。 此thử 後hậu 後hậu 心tâm 信tín 珠châu 顯hiển 現hiện 名danh 信tín 想tưởng 發phát 。 得đắc 入nhập 十thập 信tín 名danh 發phát 心tâm 相tương/tướng 也dã 有hữu 恆Hằng 河Hà 沙sa 眾chúng 生sanh 者giả 。 此thử 顯hiển 發phát 心tâm 其kỳ 數số 雖tuy 多đa 至chí 於ư 不bất 退thoái 入nhập 忍nhẫn 位vị 者giả 其kỳ 數số 甚thậm 少thiểu 。 譬thí 如như 魚ngư 子tử 菴am 羅la 樹thụ 花hoa 彼bỉ 二nhị 雖tuy 多đa 成thành 實thật 極cực 少thiểu 。 見kiến 佛Phật 法pháp 僧Tăng 者giả 明minh 發phát 心tâm 緣duyên 。 或hoặc 復phục 聞văn 說thuyết 。 一nhất 體thể 三Tam 寶Bảo 自tự 性tánh 常thường 住trụ 。 或hoặc 見kiến 別biệt 相tướng 住trụ 持trì 三Tam 寶Bảo 。 猶do 教giáo 誨hối 力lực 於ư 三Tam 寶Bảo 中trung 。 發phát 起khởi 無vô 上thượng 良lương 福phước 田điền 想tưởng 。 而nhi 生sanh 定định 信tín 入nhập 十thập 信tín 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 十thập 信tín 心tâm 。

經kinh 。 發phát 於ư 十thập 信tín 所sở 謂vị 信tín 心tâm 念niệm 心tâm 精tinh 進tấn 心tâm 慧tuệ 心tâm 定định 心tâm 不bất 退thoái 心tâm 戒giới 心tâm 願nguyện 心tâm 護hộ 法Pháp 心tâm 迴hồi 向hướng 心tâm 具cụ 此thử 十thập 心tâm 。

解giải 曰viết 。 初sơ 句cú 總tổng 標tiêu 。 言ngôn 信tín 心tâm 者giả 。 澄trừng 淨tịnh 為vi 性tánh 善thiện 順thuận 三Tam 寶Bảo 。 離ly 不bất 信tín 故cố 。 言ngôn 念niệm 心tâm 者giả 明minh 記ký 為vi 性tánh 令linh 心tâm 不bất 斷đoạn 。 離ly 忘vong 念niệm 故cố 。 精tinh 進tấn 心tâm 者giả 。 遍biến 策sách 三tam 業nghiệp 皆giai 令linh 不bất 退thoái 。 離ly 懈giải 怠đãi 故cố 。 言ngôn 慧tuệ 心tâm 者giả 。 簡giản 擇trạch 為vi 性tánh 令linh 心tâm 治trị 斷đoạn 。 離ly 惡ác 見kiến 故cố 。 言ngôn 定định 心tâm 者giả 。 專chuyên 注chú 為vi 性tánh 。 令linh 心tâm 不bất 動động 。 離ly 散tán 亂loạn 故cố 。 此thử 上thượng 五ngũ 心tâm 即tức 是thị 五ngũ 根căn 遍biến 生sanh 一nhất 切thiết 諸chư 功công 德đức 故cố 。 亦diệc 即tức 五Ngũ 力Lực 不bất 為vị 一nhất 切thiết 。 自tự 所sở 治trị 障chướng 所sở 屈khuất 動động 故cố 。 不bất 退thoái 心tâm 者giả 。 令linh 五ngũ 根căn 力lực 具cụ 大đại 堪kham 能năng 。 必tất 不bất 退thoái 起khởi 上thượng 品phẩm 邪tà 見kiến 普phổ 斷đoạn 善thiện 根căn 作tác 闡xiển 提đề 故cố 。 故cố 下hạ 卷quyển 云vân 。 若nhược 至chí 忍nhẫn 位vị 。 入nhập 正chánh 定định 聚tụ 。 不bất 作tác 五ngũ 逆nghịch 。 不bất 謗báng 正Chánh 法Pháp 。 由do 此thử 而nhi 言ngôn 。 至chí 第đệ 六lục 心tâm 不bất 為vi 不bất 善thiện 所sở 退thoái 動động 。 故cố 四tứ 不bất 退thoái 中trung 信tín 不bất 退thoái 也dã 。 言ngôn 戒giới 心tâm 者giả 。 遮già 防phòng 身thân 語ngữ 令linh 心tâm 調điều 柔nhu 離ly 破phá 戒giới 故cố 。 言ngôn 願nguyện 心tâm 者giả 出xuất 體thể 如như 前tiền 。 求cầu 菩Bồ 提Đề 願nguyện 利lợi 有hữu 情tình 願nguyện 不bất 間gian 斷đoạn 故cố 。 護hộ 法Pháp 心tâm 者giả 守thủ 護hộ 六lục 根căn 。 離ly 塵trần 境cảnh 故cố 。 守thủ 護hộ 餘dư 九cửu 令linh 不bất 失thất 故cố 。 或hoặc 於ư 三Tam 寶Bảo 不bất 惜tích 身thân 命mạng 。 常thường 守thủ 護hộ 故cố 。 迴hồi 向hướng 心tâm 者giả 。 所sở 修tu 前tiền 九cửu 及cập 諸chư 勝thắng 行hành 。 迴hồi 施thí 眾chúng 生sanh 。 迴hồi 求cầu 菩Bồ 提Đề 。 迴hồi 向hướng 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 求cầu 世thế 間gian 及cập 二Nhị 乘Thừa 故cố 。 又hựu 瓔anh 珞lạc 經Kinh 云vân 。 謂vị 十thập 信tín 心tâm 各các 互hỗ 相tương 資tư 心tâm 心tâm 有hữu 十thập 。 即tức 是thị 修tu 行hành 。 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 。 常thường 發phát 無vô 量lượng 有hữu 行hành 無vô 行hành 大đại 願nguyện 。 得đắc 入nhập 習tập 種chủng 性tánh 故cố 。 具cụ 十thập 心tâm 者giả 。 明minh 於ư 十thập 信tín 心tâm 須tu 具cụ 修tu 。 於ư 中trung 隨tùy 闕khuyết 即tức 非phi 此thử 位vị 。 然nhiên 則tắc 此thử 十thập 皆giai 言ngôn 心tâm 者giả 。 心tâm 謂vị 緣duyên 慮lự 而nhi 為vi 主chủ 故cố 。 初sơ 信tín 等đẳng 五ngũ 是thị 心tâm 所sở 法pháp 。 恆hằng 依y 心tâm 住trụ 。 起khởi 必tất 相tương 應ứng 。 不bất 退thoái 等đẳng 五ngũ 是thị 其kỳ 勝thắng 用dụng 。 心tâm 自tự 在tại 故cố 。 俱câu 云vân 心tâm 也dã 。 此thử 前tiền 標tiêu 云vân 初sơ 伏phục 忍nhẫn 位vị 起khởi 習tập 種chủng 性tánh 。 修tu 十Thập 住Trụ 行hành 。 今kim 列liệt 十thập 信tín 云vân 具cụ 十thập 心tâm 。 即tức 顯hiển 具cụ 修tu 十thập 信tín 心tâm 者giả 方phương 入nhập 十thập 住trụ 。 何hà 以dĩ 知tri 者giả 。 瓔anh 珞lạc 經kinh 說thuyết 。 通thông 賢hiền 及cập 聖thánh 有hữu 此thử 二nhị 。 初sơ 云vân 十thập 住trụ 。 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 中trung 具cụ 明minh 行hành 位vị 。 地địa 前tiền 三tam 十thập 十thập 住trụ 為vi 初sơ 。 無vô 別biệt 十thập 信tín 。 不bất 應ưng 十thập 信tín 。 判phán 為vi 外ngoại 凡phàm 。 即tức 違vi 此thử 中trung 伏phục 忍nhẫn 位vị 故cố 。 由do 此thử 十thập 信tín 於ư 十Thập 善Thiện 位vị 雖tuy 即tức 修tu 行hành 。 有hữu 退thoái 有hữu 進tiến 猶do 如như 輕khinh 毛mao 。 於ư 十thập 千thiên 劫kiếp 修tu 習tập 增tăng 勝thắng 具cụ 足túc 不bất 退thoái 方phương 名danh 入nhập 劫kiếp 。 稱xưng 習tập 忍nhẫn 位vị 。 即tức 十thập 住trụ 中trung 發phát 心tâm 住trụ 攝nhiếp 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 利lợi 生sanh 分phân 齊tề 。

經kinh 。 而nhi 能năng 少thiểu 分phần 化hóa 諸chư 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 明minh 利lợi 他tha 也dã 。 如như 下hạ 說thuyết 云vân 。 習tập 種chủng 銅đồng 輪luân 化hóa 二nhị 天thiên 下hạ 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 此thử 住trụ 菩Bồ 薩Tát 勸khuyến 學học 十thập 法pháp 。 所sở 謂vị 勤cần 供cúng 養dường 佛Phật 。 樂nhạo 住trụ 生sanh 死tử 。 主chủ 導đạo 世thế 間gian 令linh 除trừ 惡ác 業nghiệp 。 以dĩ 勝thắng 妙diệu 法Pháp 常thường 行hành 教giáo 誨hối 。 歎thán 無vô 上thượng 法pháp 學học 佛Phật 功công 德đức 。 生sanh 諸chư 佛Phật 前tiền 。 恆hằng 蒙mông 攝nhiếp 受thọ 。 方phương 便tiện 演diễn 說thuyết 。 寂Tịch 靜Tĩnh 三Tam 昧Muội 。 讚tán 歎thán 遠viễn 離ly 生sanh 死tử 輪luân 迴hồi 。 為vì 苦khổ 眾chúng 生sanh 。 作tác 歸quy 依y 處xứ 。 第đệ 三tam 主chủ 導đạo 世thế 間gian 即tức 此thử 輪Luân 王Vương 。 第đệ 十thập 為vi 苦khổ 生sanh 依y 即tức 八bát 相tương/tướng 成thành 佛Phật 故cố 。 此thử 經Kinh 云vân 化hóa 諸chư 眾chúng 生sanh 。 即tức 是thị 華hoa 嚴nghiêm 世thế 出xuất 世thế 化hóa 。 舉cử 初sơ 攝nhiếp 後hậu 。 十thập 住trụ 應ưng 知tri 。 若nhược 爾nhĩ 如như 何hà 名danh 少thiểu 分phần 化hóa 。 答đáp 望vọng 前tiền 十Thập 善Thiện 可khả 云vân 廣quảng 大đại 。 望vọng 後hậu 位vị 云vân 少thiểu 分phần 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 超siêu 二Nhị 乘Thừa 地địa 。

經kinh 。 超siêu 過quá 二Nhị 乘Thừa 一nhất 切thiết 善thiện 地địa 。

解giải 曰viết 。 超siêu 過quá 二Nhị 乘Thừa 學học 無Vô 學Học 果quả 。 一nhất 切thiết 善thiện 地địa 者giả 。 依y 大đại 般Bát 若Nhã 。 三tam 乘thừa 共cộng 行hành 十Thập 地Địa 。 一nhất 乾can/kiền/càn 慧tuệ 地địa 。 二nhị 性tánh 地địa 。 三tam 八bát 人nhân 地địa 。 四tứ 見kiến 地địa 。 五ngũ 薄bạc 地địa 。 六lục 離ly 垢cấu 地địa 。 七thất 已dĩ 辦biện 地địa 。 八bát 獨Độc 覺Giác 地địa 。 九cửu 菩Bồ 薩Tát 地địa 。 十thập 如Như 來Lai 地địa 。 於ư 此thử 十thập 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 第đệ 九cửu 。 今kim 習tập 種chủng 位vị 由do 發phát 大đại 心tâm 雙song 修tu 二nhị 利lợi 故cố 。 雖tuy 下hạ 忍nhẫn 即tức 超siêu 前tiền 八bát 故cố 。 云vân 超siêu 過quá 一nhất 切thiết 善thiện 地địa 。 又hựu 以dĩ 義nghĩa 言ngôn 。 二Nhị 乘Thừa 皆giai 有hữu 見kiến 修tu 無Vô 學Học 。 菩Bồ 薩Tát 超siêu 彼bỉ 故cố 云vân 一nhất 切thiết 。 又hựu 大Đại 乘Thừa 同đồng 性tánh 經kinh 。 三tam 乘thừa 及cập 佛Phật 各các 有hữu 十Thập 地Địa 。 此thử 超siêu 前tiền 二nhị 云vân 一nhất 切thiết 矣hĩ 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 為vi 聖thánh 胎thai 。

經kinh 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 初sơ 長trưởng 養dưỡng 心tâm 為vi 聖thánh 胎thai 故cố 。

解giải 曰viết 。 於ư 三tam 賢hiền 位vị 俱câu 名danh 聖thánh 胎thai 。 舉cử 此thử 攝nhiếp 餘dư 皆giai 聖thánh 胎thai 也dã 。 所sở 言ngôn 胎thai 者giả 。 自tự 種chủng 為vi 因nhân 善thiện 友hữu 為vi 緣duyên 。 聞văn 淨tịnh 法Pháp 界Giới 等đẳng 流lưu 正Chánh 法Pháp 修tu 習tập 長trưởng 養dưỡng 。 初Sơ 地Địa 見kiến 道đạo 誕đản 佛Phật 家gia 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 性tánh 種chủng 性tánh 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 位vị 辯biện 相tương/tướng 。 二nhị 正chánh 解giải 修tu 行hành 。 三tam 結kết 超siêu 倒đảo 想tưởng 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 位vị 辯biện 相tương/tướng 。

經kinh 。

復phục 次thứ 性tánh 種chủng 性tánh 菩Bồ 薩Tát 修tu 行hành 。 十thập 種chủng 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。

解giải 曰viết 。 性tánh 種chủng 性tánh 者giả 。 上thượng 言ngôn 性tánh 者giả 。 以dĩ 前tiền 習tập 種chủng 所sở 修tu 習tập 性tánh 而nhi 成thành 此thử 性tánh 故cố 云vân 性tánh 也dã 。 言ngôn 種chủng 性tánh 者giả 。 以dĩ 前tiền 種chủng 現hiện 如như 同đồng 類loại 因nhân 引dẫn 生sanh 於ư 此thử 名danh 種chủng 性tánh 也dã 。 即tức 性tánh 之chi 種chủng 種chủng 之chi 性tánh 矣hĩ 。 問vấn 瑜du 伽già 論luận 云vân 。 一nhất 本bổn 性tánh 住trụ 種chủng 性tánh 。 二nhị 習tập 所sở 成thành 種chủng 性tánh 。 此thử 經Kinh 乃nãi 云vân 一nhất 習tập 種chủng 性tánh 二nhị 性tánh 種chủng 性tánh 。 何hà 故cố 經kinh 論luận 前tiền 後hậu 相tương 違vi 。 答đáp 論luận 中trung 所sở 明minh 。 先tiên 本bổn 有hữu 性tánh 依y 本bổn 修tu 習tập 後hậu 習tập 成thành 性tánh 。 經kinh 中trung 所sở 明minh 先tiên 明minh 修tu 習tập 。 習tập 成thành 種chủng 性tánh 後hậu 以dĩ 習tập 成thành 為vi 性tánh 種chủng 性tánh 。 論luận 約ước 本bổn 習tập 未vị 習tập 已dĩ 習tập 。 經kinh 唯duy 修tu 習tập 初sơ 習tập 久cửu 習tập 各các 據cứ 一nhất 義nghĩa 。 亦diệc 不bất 相tương 違vi 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 十thập 行hành 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 十thập 行hành 品phẩm 云vân 。 所sở 謂vị 歡hoan 喜hỷ 行hành 。 饒nhiêu 益ích 行hành 。 無vô 違vi 逆nghịch 行hành 。 無vô 屈khuất 撓nạo 行hành 。 離ly 癡si 亂loạn 行hành 。 善thiện 現hiện 行hành 。 無vô 著trước 行hành 。 難nan 得đắc 行hành 。 善thiện 法Pháp 行hành 。 真chân 實thật 行hạnh 也dã 修tu 行hành 十thập 種chủng 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 者giả 十thập 度độ 行hành 也dã 。 十thập 行hành 菩Bồ 薩Tát 各các 修tu 一nhất 行hành 。 即tức 十thập 度độ 故cố 。 云vân 何hà 修tu 行hành 。 施thí 等đẳng 諸chư 行hành 名danh 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 。 唯duy 識thức 論luận 云vân 。 要yếu 七thất 最tối 勝thắng 。 之chi 所sở 攝nhiếp 受thọ 。 方phương 可khả 建kiến 立lập 。 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 一nhất 安an 住trụ 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 安an 住trụ 菩Bồ 薩Tát 種chủng 性tánh 。 二nhị 依y 止chỉ 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 依y 止chỉ 。 大đại 菩Bồ 提Đề 心tâm 。 三tam 意ý 樂nhạo/nhạc/lạc 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 悲bi 愍mẫn 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 四tứ 事sự 業nghiệp 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 具cụ 行hành 。 一nhất 切thiết 事sự 業nghiệp 。 五ngũ 巧xảo 便tiện 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 無vô 相tướng 智trí 所sở 攝nhiếp 受thọ 。 六lục 迴hồi 向hướng 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 迴hồi 向hướng 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 七thất 清thanh 淨tịnh 最tối 勝thắng 。 謂vị 要yếu 不bất 為vi 二nhị 障chướng 間gian 雜tạp 。 若nhược 非phi 此thử 七thất 。 所sở 攝nhiếp 受thọ 者giả 。 所sở 修tu 諸chư 行hành 。 但đãn 名danh 施thí 等đẳng 非phi 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 。 此thử 位vị 菩Bồ 薩Tát 依y 相tương 似tự 修tu 。 登đăng 地địa 所sở 行hành 皆giai 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 解giải 修tu 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 十thập 對đối 治trị 。 二nhị 正chánh 解giải 對đối 治trị 。 三tam 利lợi 生sanh 分phân 齊tề 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 十thập 對đối 治trị 。

經kinh 。 起khởi 十thập 對đối 治trị 。

解giải 曰viết 。 起khởi 謂vị 生sanh 起khởi 。 十thập 者giả 總tổng 標tiêu 。 對đối 謂vị 對đối 觀quán 。 治trị 即tức 治trị 遣khiển 。 然nhiên 此thử 上thượng 卷quyển 三tam 品phẩm 之chi 中trung 廣quảng 明minh 對đối 治trị 略lược 能năng 行hàng 行hàng 。 下hạ 卷quyển 三tam 中trung 廣quảng 能năng 行hàng 行hàng 略lược 明minh 對đối 治trị 。 文văn 可khả 悉tất 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 解giải 對đối 治trị 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 對đối 治trị 四tứ 倒đảo 。

經kinh 。 所sở 謂vị 觀quán 察sát 。 身thân 受thọ 心tâm 法pháp 。 不bất 淨tịnh 諸chư 苦khổ 。 無vô 常thường 無vô 我ngã 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 觀quán 察sát 者giả 。 觀quán 謂vị 對đối 觀quán 。 察sát 謂vị 伺tứ 察sát 亦diệc 審thẩm 察sát 也dã 。 體thể 即tức 是thị 慧tuệ 。 身thân 受thọ 心tâm 法pháp 。 者giả 所sở 觀quán 境cảnh 也dã 。 身thân 謂vị 相tương 續tục 。 如như 智trí 論luận 中trung 。 身thân 謂vị 色sắc 蘊uẩn 。 受thọ 謂vị 受thọ 蘊uẩn 。 心tâm 謂vị 識thức 蘊uẩn 。 法pháp 處xứ 法Pháp 界Giới 並tịnh 名danh 法pháp 故cố 。 不bất 淨tịnh 等đẳng 者giả 能năng 治trị 行hành 也dã 。 由do 無vô 始thỉ 來lai 。 妄vọng 分phân 別biệt 力lực 。 於ư 身thân 等đẳng 四tứ 計kế 為vi 淨tịnh 等đẳng 。 為vi 令linh 觀quán 察sát 知tri 身thân 不bất 淨tịnh 。 知tri 受thọ 皆giai 苦khổ 知tri 心tâm 無vô 常thường 知tri 法pháp 無vô 我ngã 。 即tức 離ly 倒đảo 故cố 又hựu 了liễu 身thân 等đẳng 。 無vô 自tự 性tánh 空không 。 即tức 一nhất 切thiết 倒đảo 悉tất 皆giai 離ly 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 對đối 治trị 三tam 毒độc 。

經kinh 。 治trị 貪tham 嗔sân 癡si 三tam 不bất 善thiện 根căn 。 起khởi 施thí 慈từ 慧tuệ 三tam 種chủng 善thiện 根căn 。

解giải 曰viết 。 上thượng 言ngôn 治trị 者giả 通thông 能năng 所sở 治trị 。 貪tham 嗔sân 等đẳng 者giả 此thử 所sở 治trị 也dã 。 謂vị 由do 意ý 識thức 於ư 可khả 意ý 境cảnh 貪tham 欲dục 隨tùy 增tăng 。 不bất 可khả 意ý 境cảnh 嗔sân 恚khuể 隨tùy 增tăng 。 於ư 中trung 庸dong 境cảnh 無vô 明minh 隨tùy 增tăng 。 由do 此thử 三tam 種chủng 為vi 不bất 善thiện 根căn 。 遍biến 生sanh 慢mạn 等đẳng 。 及cập 隨tùy 煩phiền 惱não 。 此thử 三tam 若nhược 伏phục 餘dư 隨tùy 伏phục 故cố 。 起khởi 慈từ 等đẳng 者giả 能năng 治trị 行hành 也dã 。 施thí 謂vị 無vô 貪tham 捨xả 財tài 法pháp 故cố 。 慈từ 謂vị 無vô 嗔sân 與dữ 他tha 樂nhạo/nhạc/lạc 故cố 。 慧tuệ 由do 無vô 癡si 即tức 正chánh 慧tuệ 故cố 。 由do 此thử 三tam 種chủng 而nhi 為vi 善thiện 根căn 。 遍biến 生sanh 萬vạn 行hạnh 諸chư 功công 德đức 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 對đối 治trị 三tam 世thế 。

經kinh 。 觀quán 察sát 三tam 世thế 。 過quá 去khứ 因nhân 忍nhẫn 現hiện 在tại 因nhân 果quả 忍nhẫn 未vị 來lai 果quả 忍nhẫn 。

解giải 曰viết 。 忍nhẫn 體thể 即tức 慧tuệ 。 如như 上thượng 已dĩ 解giải 。 觀quán 過quá 去khứ 業nghiệp 起khởi 曾tằng 因nhân 忍nhẫn 。 觀quán 現hiện 色sắc 心tâm 曾tằng 因nhân 之chi 果quả 當đương 果quả 之chi 因nhân 起khởi 因nhân 果quả 忍nhẫn 。 觀quán 未vị 來lai 法pháp 起khởi 當đương 果quả 忍nhẫn 。 雖tuy 唯duy 現hiện 在tại 過quá 未vị 體thể 無vô 。 所sở 酬thù 所sở 引dẫn 假giả 變biến 過quá 未vị 。 又hựu 緣duyên 生sanh 法pháp 謂vị 無vô 明minh 行hành 為vi 前tiền 際tế 因nhân 。 識thức 等đẳng 五ngũ 支chi 為vi 現hiện 在tại 果quả 。 愛ái 取thủ 有hữu 三tam 為vi 現hiện 在tại 因nhân 。 生sanh 老lão 死tử 二nhị 為vì 未vị 來lai 果quả 。 此thử 約ước 分phần/phân 位vị 三tam 際tế 因nhân 果quả 。 此thử 中trung 為vi 破phá 執chấp 無vô 因nhân 果quả 及cập 執chấp 斷đoạn 常thường 。 令linh 知tri 因nhân 緣duyên 如như 幻huyễn 似tự 有hữu 故cố 觀quán 察sát 也dã 。 此thử 位vị 菩Bồ 薩Tát 觀quán 身thân 。 等đẳng 四tứ 令linh 離ly 四tứ 倒đảo 。 觀quán 心tâm 等đẳng 三tam 離ly 縛phược 修tu 行hành 。 觀quán 三tam 世thế 法pháp 。 有hữu 而nhi 不bất 實thật 。 故cố 令linh 觀quán 察sát 修tu 勝thắng 行hành 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 利lợi 生sanh 分phân 齊tề 。

經kinh 。 此thử 位vị 菩Bồ 薩Tát 廣quảng 利lợi 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 性tánh 種chủng 銀ngân 輪luân 化hóa 三tam 天thiên 下hạ 。 超siêu 前tiền 習tập 種chủng 故cố 云vân 廣quảng 利lợi 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 超siêu 倒đảo 想tưởng 。

經kinh 。 超siêu 過quá 我ngã 見kiến 人nhân 見kiến 眾chúng 生sanh 等đẳng 想tưởng 。 外ngoại 道đạo 倒đảo 想tưởng 。 所sở 不bất 能năng 壞hoại 。

解giải 曰viết 。 我ngã 人nhân 等đẳng 者giả 義nghĩa 如như 前tiền 釋thích 。 等đẳng 取thủ 壽thọ 者giả 作tác 者giả 命mạng 者giả 士sĩ 夫phu 儒nho 童đồng 我ngã 之chi 類loại 也dã 。 言ngôn 外ngoại 道đạo 者giả 邪tà 論luận 諸chư 師sư 。 言ngôn 倒đảo 想tưởng 者giả 四tứ 倒đảo 相tương 應ứng 之chi 想tưởng 倒đảo 也dã 。 不bất 能năng 壞hoại 者giả 。 彼bỉ 能năng 執chấp 人nhân 及cập 所sở 執chấp 法pháp 。 所sở 不bất 能năng 壞hoại 。 由do 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 勝thắng 解giải 力lực 增tăng 。 邪tà 師sư 邪tà 法pháp 悉tất 超siêu 過quá 故cố 。 問vấn 二Nhị 乘Thừa 外ngoại 道đạo 俱câu 是thị 所sở 超siêu 。 何hà 故cố 前tiền 越việt 二Nhị 乘Thừa 此thử 超siêu 外ngoại 道đạo 勝thắng 劣liệt 不bất 次thứ 。 答đáp 心tâm 由do 頓đốn 發phát 即tức 越việt 二Nhị 乘Thừa 。 行hành 約ước 漸tiệm 修tu 後hậu 超siêu 外ngoại 道đạo 。 又hựu 此thử 已dĩ 超siêu 非phi 正chánh 超siêu 也dã 。 如như 二nhị 靜tĩnh 慮lự 名danh 出xuất 苦khổ 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 道đạo 種chủng 性tánh 文văn 三tam 如như 前tiền 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 位vị 辯biện 相tương/tướng 。

經kinh 。

復phục 次thứ 道đạo 種chủng 性tánh 菩Bồ 薩Tát 修tu 十thập 迴hồi 向hướng 。

解giải 曰viết 。 道đạo 種chủng 性tánh 者giả 。 道đạo 謂vị 初Sơ 地Địa 平bình 等đẳng 聖thánh 道Đạo 。 此thử 引dẫn 彼bỉ 生sanh 與dữ 道đạo 為vi 種chủng 。 道đạo 之chi 種chủng 種chủng 之chi 性tánh 。 名danh 道đạo 種chủng 性tánh 。 二nhị 依y 主chủ 故cố 。 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 舉cử 能năng 行hành 人nhân 。 修tu 十thập 迴hồi 向hướng 者giả 此thử 略lược 標tiêu 也dã 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 十thập 迴hồi 向hướng 品phẩm 云vân 。 所sở 謂vị 救cứu 護hộ 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 離ly 眾chúng 生sanh 相tướng 迴hồi 向hướng 。 不bất 壞hoại 迴hồi 向hướng 。 等đẳng 一nhất 切thiết 佛Phật 迴hồi 向hướng 至chí 一nhất 切thiết 處xứ 迴hồi 向hướng 。 無vô 盡tận 功công 德đức 藏tạng 迴hồi 向hướng 。 隨tùy 順thuận 堅kiên 固cố 一nhất 切thiết 善thiện 根căn 迴hồi 向hướng 。 等đẳng 隨tùy 順thuận 一nhất 切thiết 。 眾chúng 生sanh 迴hồi 向hướng 。 真chân 實thật 迴hồi 向hướng 。 無vô 著trước 無vô 縛phược 。 解giải 脫thoát 迴hồi 向hướng 。 等đẳng 法Pháp 界Giới 無vô 量lượng 迴hồi 向hướng 。 義nghĩa 如như 下hạ 釋thích 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 解giải 修tu 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 十thập 忍nhẫn 。

經kinh 。 起khởi 十thập 忍nhẫn 心tâm 。

解giải 曰viết 。 此thử 總tổng 標tiêu 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 辯biện 對đối 治trị 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 對đối 觀quán 五ngũ 忍nhẫn 。

經kinh 。 謂vị 觀quán 五ngũ 蘊uẩn 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 。 得đắc 戒giới 忍nhẫn 定định 忍nhẫn 慧tuệ 忍nhẫn 解giải 脫thoát 忍nhẫn 解giải 脫thoát 知tri 見kiến 忍nhẫn 。

解giải 曰viết 。 五ngũ 蘊uẩn 及cập 忍nhẫn 義nghĩa 如như 前tiền 解giải 。 對đối 觀quán 五ngũ 蘊uẩn 得đắc 解giải 脫thoát 蘊uẩn 。 謂vị 觀quán 自tự 身thân 語ngữ 過quá 患hoạn 。 由do 思tư 願nguyện 力lực 遮già 防phòng 七thất 支chi 而nhi 得đắc 戒giới 忍nhẫn 。 次thứ 觀quán 受thọ 蘊uẩn 妄vọng 生sanh 領lãnh 納nạp 諸chư 受thọ 漂phiêu 動động 。 由do 定định 專chuyên 注chú 而nhi 得đắc 定định 忍nhẫn 。 次thứ 觀quán 想tưởng 蘊uẩn 取thủ 怨oán 等đẳng 像tượng 戲hí 論luận 分phân 別biệt 。 起khởi 諸chư 名danh 言ngôn 。 如như 工công 畫họa 人nhân 採thải 畫họa 諸chư 境cảnh 。 由do 慧tuệ 簡giản 擇trạch 而nhi 得đắc 慧tuệ 忍nhẫn 。 次thứ 觀quán 行hành 蘊uẩn 造tạo 作tác 種chủng 種chủng 。 三tam 有hữu 諸chư 業nghiệp 繫hệ 縛phược 生sanh 死tử 。 由do 慧tuệ 離ly 繫hệ 解giải 脫thoát 自tự 在tại 。 得đắc 解giải 脫thoát 忍nhẫn 。 次thứ 觀quán 識thức 蘊uẩn 妄vọng 想tưởng 分phân 別biệt 。 起khởi 諸chư 知tri 見kiến 取thủ 著trước 六lục 塵trần 。 無vô 分phân 別biệt 慧tuệ 。 解giải 脫thoát 清thanh 淨tịnh 。 得đắc 解giải 脫thoát 知tri 見kiến 忍nhẫn 。 故cố 對đối 五ngũ 蘊uẩn 得đắc 解giải 脫thoát 蘊uẩn 。 此thử 依y 言ngôn 說thuyết 次thứ 第đệ 建kiến 立lập 。 如như 實thật 義nghĩa 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 慧tuệ 。 觀quán 五ngũ 蘊uẩn 空không 。 於ư 念niệm 念niệm 中trung 。 皆giai 具cụ 五ngũ 忍nhẫn 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 對đối 觀quán 三tam 忍nhẫn 。

經kinh 。 觀quán 三tam 界giới 因nhân 果quả 得đắc 空không 忍nhẫn 無vô 相tướng 忍nhẫn 無vô 願nguyện 忍nhẫn 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 三tam 界giới 者giả 所sở 依y 處xứ 也dã 。 言ngôn 因nhân 果quả 者giả 業nghiệp 因nhân 識thức 果quả 即tức 能năng 生sanh 也dã 。 觀quán 能năng 所sở 感cảm 而nhi 得đắc 三tam 忍nhẫn 。 謂vị 於ư 三tam 界giới 及cập 彼bỉ 因nhân 果quả 執chấp 有hữu 實thật 體thể 。 觀quán 遍biến 計kế 空không 而nhi 得đắc 空không 忍nhẫn 。 此thử 空không 所sở 顯hiển 清thanh 淨tịnh 真Chân 如Như 。 無vô 十thập 相tương/tướng 故cố 得đắc 無vô 相tướng 忍nhẫn 。 有hữu 漏lậu 因nhân 果quả 虛hư 妄vọng 業nghiệp 生sanh 。 依y 之chi 修tu 行hành 。 於ư 此thử 不bất 願nguyện 得đắc 無vô 願nguyện 忍nhẫn 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 對đối 觀quán 二nhị 忍nhẫn 。

經kinh 。 觀quán 二nhị 諦đế 假giả 實thật 諸chư 法pháp 無vô 常thường 。 得đắc 無vô 常thường 忍nhẫn 一nhất 切thiết 。 法pháp 空không 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。

解giải 曰viết 。 觀quán 二nhị 諦đế 假giả 實thật 者giả 。 假giả 即tức 世thế 俗tục 實thật 即tức 勝thắng 義nghĩa 標tiêu 二nhị 諦đế 也dã 。 諸chư 法pháp 無vô 常thường 。 得đắc 無vô 常thường 忍nhẫn 者giả 。 有hữu 為vi 遷thiên 謝tạ 剎sát 那na 不bất 住trụ 。 得đắc 無vô 常thường 忍nhẫn 。 觀quán 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 自tự 性tánh 空không 。 體thể 不bất 生sanh 滅diệt 。 得đắc 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 此thử 二nhị 引dẫn 生sanh 安an 非phi 安an 立lập 二nhị 種chủng 正chánh 觀quán 。 至chí 下hạ 當đương 悉tất 。 此thử 位vị 菩Bồ 薩Tát 觀quán 流lưu 轉chuyển 蘊uẩn 得đắc 解giải 脫thoát 蘊uẩn 。 觀quán 三tam 界giới 因nhân 果quả 得đắc 三tam 空không 忍nhẫn 。 觀quán 二nhị 諦đế 假giả 實thật 得đắc 生sanh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 皆giai 依y 勝thắng 解giải 治trị 倒đảo 。 進tiến 修tu 引dẫn 生sanh 聖thánh 道Đạo 證chứng 初Sơ 地Địa 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 申thân 化hóa 利lợi 。

經kinh 。 此thử 位vị 菩Bồ 薩Tát 作tác 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 。 能năng 廣quảng 化hóa 利lợi 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 即tức 金kim 輪Luân 王Vương 化hóa 四tứ 天thiên 下hạ 。 超siêu 前tiền 位vị 故cố 云vân 廣quảng 化hóa 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 信tín 忍nhẫn 位vị 文văn 三tam 如như 前tiền 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 忍nhẫn 辯biện 位vị 。

經kinh 。

復phục 次thứ 信tín 忍nhẫn 菩Bồ 薩Tát 謂vị 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 離ly 垢cấu 地địa 發phát 光quang 地địa 。

解giải 曰viết 。 此thử 聖thánh 位vị 也dã 。 言ngôn 信tín 忍nhẫn 者giả 謂vị 證chứng 信tín 也dã 。 此thử 位vị 菩Bồ 薩Tát 親thân 證chứng 真Chân 如Như 三Tam 寶Bảo 及cập 戒giới 皆giai 證chứng 淨tịnh 故cố 。 故cố 此thử 三tam 地địa 俱câu 名danh 信tín 忍nhẫn 。 雖tuy 後hậu 諸chư 地địa 。 亦diệc 有hữu 此thử 四tứ 。 此thử 初sơ 現hiện 證chứng 得đắc 證chứng 淨tịnh 名danh 。 加gia 行hành 後hậu 得đắc 多đa 緣duyên 此thử 故cố 。 言ngôn 歡hoan 喜hỷ 者giả 。 初sơ 獲hoạch 聖thánh 性tánh 具cụ 證chứng 二nhị 空không 。 能năng 益ích 自tự 他tha 生sanh 大đại 喜hỷ 故cố 。 所sở 言ngôn 地địa 者giả 。 依y 持trì 生sanh 長trưởng 如như 智trí 相tương 應ứng 。 至chí 下hạ 當đương 悉tất 。 離ly 垢cấu 地địa 者giả 。 具cụ 淨tịnh 尸thi 羅la 。 遠viễn 離ly 能năng 起khởi 微vi 細tế 毀hủy 犯phạm 。 煩phiền 惱não 垢cấu 故cố 。 發phát 光quang 地địa 者giả 。 成thành 就tựu 勝thắng 定định 大đại 法pháp 總tổng 持trì 。 能năng 發phát 無vô 邊biên 妙diệu 慧tuệ 光quang 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 一nhất 正chánh 解giải 修tu 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 斷đoạn 三tam 障chướng 。

經kinh 。 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 色sắc 煩phiền 惱não 縛phược 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 三tam 障chướng 者giả 如như 下hạ 經Kinh 云vân 。 初Sơ 地Địa 斷đoạn 諸chư 無vô 滅diệt 三tam 界giới 貪tham 等đẳng 。 二nhị 地địa 斷đoạn 嗔sân 等đẳng 習tập 。 三tam 地địa 滅diệt 無vô 明minh 闇ám 。 此thử 之chi 三tam 障chướng 至chí 下hạ 廣quảng 明minh 。 然nhiên 所sở 斷đoạn 障chướng 如như 唯duy 識thức 第đệ 十thập 障chướng 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 煩phiền 惱não 障chướng 二nhị 所sở 知tri 障chướng 。 煩phiền 惱não 障chướng 中trung 見kiến 所sở 斷đoạn 種chủng 二Nhị 乘Thừa 見kiến 道đạo 皆giai 能năng 斷đoạn 盡tận 。 修tu 所sở 斷đoạn 種chủng 乃nãi 至chí 金kim 剛cang 方phương 能năng 斷đoạn 盡tận 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 見kiến 所sở 斷đoạn 種chủng 見kiến 道đạo 斷đoạn 盡tận 。 修tu 所sở 斷đoạn 種chủng 要yếu 至chí 金kim 剛cang 一nhất 時thời 頓đốn 斷đoạn 。 所sở 知tri 障chướng 中trung 見kiến 所sở 斷đoạn 種chủng 亦diệc 見kiến 道đạo 斷đoạn 。 修tu 所sở 斷đoạn 種chủng 從tùng 初Sơ 地Địa 後hậu 乃nãi 至chí 金kim 剛cang 地địa 地địa 別biệt 斷đoạn 。 此thử 經Kinh 所sở 說thuyết 。 三tam 地địa 障chướng 俱câu 貪tham 嗔sân 癡si 三tam 。 修tu 所sở 斷đoạn 者giả 遍biến 六lục 識thức 能năng 發phát 色sắc 業nghiệp 。 或hoặc 緣duyên 色sắc 境cảnh 名danh 色sắc 煩phiền 惱não 。 煩phiền 惱não 自tự 性tánh 是thị 縛phược 法pháp 故cố 名danh 為vi 縛phược 也dã 。 謂vị 三tam 地địa 中trung 各các 修tu 勝thắng 行hành 。 貪tham 等đẳng 永vĩnh 除trừ 名danh 為vi 斷đoạn 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 諸chư 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 明minh 修tu 諸chư 行hành 後hậu 結kết 行hành 根căn 本bổn 。 初sơ 修tu 諸chư 行hành 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 四tứ 攝nhiếp 法pháp 。

經kinh 。 行hành 四Tứ 攝Nhiếp 法Pháp 。 布bố 施thí 愛ái 語ngữ 。 利lợi 行hành 同đồng 事sự 。

解giải 曰viết 。 布bố 施thí 等đẳng 者giả 由do 無vô 貪tham 等đẳng 善thiện 根căn 相tướng 應ưng 。 攝nhiếp 取thủ 眾chúng 生sanh 。 義nghĩa 如như 前tiền 解giải 。 方phương 便tiện 化hóa 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 四tứ 無vô 量lượng 。

經kinh 。 修tu 四tứ 無vô 量lượng 。 慈từ 無vô 量lượng 心tâm 。 悲bi 無vô 量lượng 心tâm 。 喜hỷ 無vô 量lượng 心tâm 。 捨xả 無vô 量lượng 心tâm 。

解giải 曰viết 。 慈từ 悲bi 等đẳng 者giả 由do 無vô 嗔sân 等đẳng 善thiện 根căn 相tướng 應ưng 所sở 利lợi 無vô 量lượng 。 義nghĩa 如như 前tiền 解giải 。 憐lân 愍mẫn 化hóa 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 四tứ 弘hoằng 願nguyện 。

經kinh 。 具cụ 四tứ 弘hoằng 願nguyện 斷đoạn 諸chư 纏triền 蓋cái 常thường 化hóa 眾chúng 生sanh 。 修tu 佛Phật 知tri 見kiến 。 成thành 無vô 上thượng 覺giác 。

解giải 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 修tu 。 必tất 備bị 萬vạn 行hạnh 。 所sở 發phát 大đại 願nguyện 。 有hữu 斯tư 四tứ 也dã 。 斷đoạn 諸chư 纏triền 蓋cái 者giả 。 由do 煩phiền 惱não 故cố 。 纏triền 縛phược 有hữu 情tình 。 由do 所sở 知tri 故cố 覆phú 蓋cái 勝thắng 慧tuệ 不bất 得đắc 現hiện 起khởi 。 或hoặc 十thập 纏triền 五ngũ 蓋cái 見kiến 修tu 二nhị 惑hoặc 。 隨tùy 其kỳ 所sở 應ứng 。 如như 常thường 分phân 別biệt 。 所sở 明minh 斷đoạn 也dã 。 常thường 化hóa 眾chúng 生sanh 者giả 。 二nhị 界giới 四tứ 生sanh 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 明minh 常thường 化hóa 也dã 。 修tu 佛Phật 知tri 見kiến 者giả 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 恆Hằng 沙sa 妙diệu 行hạnh 悉tất 皆giai 修tu 習tập 。 明minh 常thường 修tu 也dã 。 成thành 無vô 上thượng 覺giác 者giả 。 謂vị 此thử 初Sơ 地Địa 於ư 諸chư 如Như 來Lai 。 無Vô 上Thượng 正Chánh 覺Giác 。 明minh 當đương 證chứng 也dã 。 初sơ 後hậu 自tự 利lợi 。 中trung 二nhị 利lợi 他tha 。 通thông 因nhân 及cập 果quả 無vô 斷đoạn 盡tận 故cố 。 准chuẩn 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 修tu 行hạnh 願nguyện 者giả 賢hiền 位vị 願nguyện 增tăng 聖thánh 位vị 俱câu 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 三tam 脫thoát 門môn 。

經kinh 。 住trụ 三tam 脫thoát 門môn 空không 解giải 脫thoát 門môn 。 無vô 相tướng 解giải 脫thoát 門môn 。 無vô 願nguyện 解giải 脫thoát 門môn 。

解giải 曰viết 。 然nhiên 三tam 脫thoát 門môn 義nghĩa 如như 前tiền 解giải 。 若nhược 三tam 三tam 昧muội 通thông 漏lậu 無vô 漏lậu 言ngôn 解giải 脫thoát 門môn 即tức 無vô 漏lậu 故cố 。 又hựu 准chuẩn 下hạ 文văn 。 前tiền 之chi 三tam 段đoạn 於ư 上thượng 三tam 地địa 隨tùy 次thứ 偏thiên 增tăng 。 復phục 三tam 脫thoát 門môn 通thông 諸chư 地địa 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 行hành 根căn 本bổn 。

經kinh 。 此thử 是thị 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 至chí 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 諸chư 行hành 根căn 本bổn 。

解giải 曰viết 。 此thử 上thượng 所sở 辯biện 四tứ 攝nhiếp 等đẳng 行hành 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 隨tùy 力lực 修tu 習tập 。 乃nãi 至chí 成thành 佛Phật 。 皆giai 以dĩ 此thử 等đẳng 為vi 諸chư 行hành 本bổn 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 申thân 化hóa 利lợi 。

經kinh 。 利lợi 益ích 安an 樂lạc 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 往vãng 百bách 佛Phật 剎sát 。 二nhị 地địa 往vãng 千thiên 。 三tam 地địa 往vãng 萬vạn 。 利lợi 益ích 安an 樂lạc 。 彼bỉ 等đẳng 生sanh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 順thuận 忍nhẫn 位vị 文văn 三tam 如như 前tiền 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 忍nhẫn 辨biện 位vị 。

經kinh 。

復phục 次thứ 順thuận 忍nhẫn 菩Bồ 薩Tát 謂vị 焰diễm 慧tuệ 地địa 難nan 勝thắng 地địa 現hiện 前tiền 地địa 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 順thuận 忍nhẫn 者giả 。 能năng 順thuận 者giả 慧tuệ 所sở 順thuận 者giả 如như 。 由do 慧tuệ 隨tùy 順thuận 順thuận 向hướng 順thuận 觀quán 。 順thuận 後hậu 無vô 生sanh 。 即tức 忍nhẫn 之chi 忍nhẫn 名danh 為vi 順thuận 忍nhẫn 。 如như 十Thập 地Địa 論luận 第đệ 八bát 云vân 。 隨tùy 順thuận 平bình 等đẳng 真Chân 如Như 法pháp 故cố 。 四tứ 五ngũ 地địa 中trung 得đắc 耎nhuyễn 中trung 忍nhẫn 。 六lục 地địa 上thượng 忍nhẫn 皆giai 悉tất 隨tùy 順thuận 。 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 此thử 忍nhẫn 即tức 非phi 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 故cố 。 焰diễm 慧tuệ 地địa 者giả 。 安an 住trụ 最tối 勝thắng 。 菩Bồ 提Đề 分Phần 法Pháp 。 燒thiêu 煩phiền 惱não 薪tân 慧tuệ 焰diễm 增tăng 故cố 。 難Nan 勝Thắng 地Địa 者giả 。 真chân 俗tục 兩lưỡng 智trí 行hành 相tương/tướng 互hỗ 合hợp 令linh 相tương 應ứng 極cực 難nan 勝thắng 故cố 。 現Hiện 前Tiền 地Địa 者giả 。 住trụ 緣duyên 起khởi 智trí 引dẫn 無vô 分phân 別biệt 最tối 勝thắng 般Bát 若Nhã 令linh 現hiện 前tiền 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 明minh 斷đoạn 障chướng 。

經kinh 。 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 心tâm 煩phiền 惱não 縛phược 。

解giải 曰viết 。 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 者giả 如như 下hạ 經Kinh 云vân 。 四tứ 地địa 永vĩnh 斷đoạn 微vi 細tế 身thân 邊biên 見kiến 故cố 。 五ngũ 地địa 斷đoạn 隨tùy 小Tiểu 乘Thừa 。 樂nhạo 求cầu 涅Niết 槃Bàn 。 六lục 地địa 能năng 斷đoạn 三tam 界giới 集tập 因nhân 集tập 業nghiệp 麁thô 現hiện 行hành 相tương/tướng 。 此thử 之chi 三tam 障chướng 至chí 下hạ 當đương 悉tất 。 心tâm 煩phiền 惱não 縛phược 者giả 。 此thử 上thượng 三tam 障chướng 唯duy 意ý 識thức 俱câu 名danh 為vi 心tâm 也dã 。 言ngôn 煩phiền 惱não 者giả 。 唯duy 十Thập 地Địa 論luận 。 三tam 障chướng 如như 次thứ 與dữ 三tam 慢mạn 俱câu 。 謂vị 我ngã 法pháp 慢mạn 。 身thân 淨tịnh 分phân 別biệt 慢mạn 。 從tùng 我ngã 慢mạn 說thuyết 名danh 煩phiền 惱não 故cố 。 又hựu 善thiện 戒giới 經kinh 說thuyết 皮bì 肉nhục 心tâm 三tam 種chủng 煩phiền 惱não 。 若nhược 緣duyên 六lục 塵trần 起khởi 貪tham 嗔sân 癡si 。 如như 皮bì 在tại 外ngoại 名danh 皮bì 煩phiền 惱não 。 若nhược 緣duyên 內nội 執chấp 。 起khởi 我ngã 我ngã 所sở 。 如như 肉nhục 在tại 內nội 名danh 肉nhục 煩phiền 惱não 。 若nhược 迷mê 真chân 理lý 真chân 俗tục 別biệt 別biệt 。 如như 心tâm 在tại 於ư 皮bì 肉nhục 之chi 內nội 名danh 心tâm 煩phiền 惱não 。 斷đoạn 次thứ 第đệ 者giả 。 初Sơ 地Địa 見kiến 道đạo 斷đoạn 肉nhục 煩phiền 惱não 。 初sơ 至chí 七thất 地địa 斷đoạn 皮bì 煩phiền 惱não 。 八bát 至chí 十Thập 地Địa 無vô 功công 用dụng 道đạo 。 斷đoạn 心tâm 煩phiền 惱não 。 如như 瑜du 伽già 四tứ 十thập 八bát 云vân 。 所sở 知tri 障chướng 品phẩm 有hữu 其kỳ 三tam 品phẩm 。 一nhất 者giả 在tại 皮bì 麁thô 重trọng 極cực 喜hỷ 已dĩ 斷đoạn 。 二nhị 者giả 在tại 膚phu 麁thô 重trọng 八bát 地địa 已dĩ 斷đoạn 。 三tam 者giả 在tại 實thật 麁thô 重trọng 如Như 來Lai 住trụ 斷đoạn 。 經kinh 論luận 斷đoạn 位vị 與dữ 此thử 不bất 同đồng 。 皮bì 肉nhục 心tâm 等đẳng 通thông 目mục 二nhị 障chướng 。 顯hiển 此thử 色sắc 心tâm 義nghĩa 同đồng 彼bỉ 故cố 。 所sở 言ngôn 縛phược 者giả 。 心tâm 為vi 彼bỉ 拘câu 不bất 證chứng 自tự 地địa 。 正chánh 智trí 斷đoạn 彼bỉ 即tức 離ly 縛phược 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 申thân 利lợi 他tha 。

經kinh 。 能năng 於ư 一nhất 身thân 遍biến 往vãng 十thập 方phương 億ức 佛Phật 剎sát 土thổ/độ 現hiện 不bất 可khả 說thuyết 神thần 通thông 變biến 化hóa 。 利lợi 樂lạc 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 四Tứ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 往vãng 億ức 佛Phật 剎sát 。 五ngũ 地địa 百bách 億ức 。 六lục 地địa 千thiên 億ức 。 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 顯hiển 其kỳ 多đa 也dã 。 遍biến 往vãng 此thử 等đẳng 諸chư 剎sát 土độ 中trung 。 現hiện 通thông 化hóa 利lợi 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 文văn 三tam 如như 前tiền 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 忍nhẫn 辯biện 位vị 。

經kinh 。

復phục 次thứ 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 菩Bồ 薩Tát 謂vị 遠viễn 行hành 地địa 不bất 動động 地địa 善thiện 慧tuệ 地địa 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 無vô 生sanh 者giả 謂vị 即tức 真chân 理lý 。 智trí 證chứng 真chân 理lý 名danh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 解giải 深thâm 密mật 經kinh 瑜du 伽già 唯duy 識thức 皆giai 說thuyết 三tam 性tánh 名danh 曰viết 無vô 生sanh 。 本bổn 性tánh 無vô 生sanh 。 自tự 然nhiên 無vô 生sanh 。 惑hoặc 苦khổ 無vô 生sanh 。 若nhược 能năng 證chứng 智trí 名danh 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 兼kiêm 所sở 證chứng 如như 名danh 。 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 即tức 忍nhẫn 之chi 忍nhẫn 通thông 二nhị 釋thích 也dã 。 遠Viễn 行Hành 地Địa 者giả 。 至chí 無vô 相tướng 住trụ 功công 用dụng 後hậu 邊biên 。 出xuất 過quá 世thế 間gian 。 二Nhị 乘Thừa 道đạo 故cố 。 不bất 動động 地địa 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 任nhậm 運vận 相tương 續tục 。 相tương/tướng 用dụng 煩phiền 惱não 。 不bất 能năng 動động 故cố 。 善Thiện 慧Tuệ 地Địa 者giả 。 成thành 就tựu 微vi 妙diệu 。 四tứ 無vô 礙ngại 解giải 。 能năng 遍biến 十thập 方phương 。 善thiện 說thuyết 法Pháp 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 明minh 斷đoạn 障chướng 。

經kinh 。 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 色sắc 心tâm 習tập 氣khí 。

解giải 曰viết 。 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 者giả 如như 下hạ 經Kinh 云vân 。 七thất 地địa 斷đoạn 諸chư 業nghiệp 果quả 細tế 現hiện 行hành 相tương/tướng 。 八bát 地địa 斷đoạn 諸chư 功công 用dụng 。 九cửu 地địa 斷đoạn 無vô 礙ngại 障chướng 。 斷đoạn 此thử 三tam 障chướng 也dã 。 色sắc 心tâm 習tập 氣khí 者giả 通thông 種chủng 現hiện 也dã 。 下hạ 廣quảng 明minh 矣hĩ 。 謂vị 所sở 知tri 障chướng 十Thập 地Địa 於ư 前tiền 六lục 地địa 各các 治trị 一nhất 分phần/phân 。 色sắc 心tâm 麁thô 重trọng 彼bỉ 障chướng 下hạ 品phẩm 。 故cố 此thử 三tam 地địa 各các 別biệt 斷đoạn 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 申thân 利lợi 他tha 。

經kinh 。 而nhi 能năng 示thị 現hiện 。 不bất 可khả 說thuyết 身thân 隨tùy 類loại 饒nhiêu 益ích 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 七Thất 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 住trụ 百bách 億ức 佛Phật 剎sát 。 八bát 地địa 住trụ 百bách 萬vạn 。 微vi 塵trần 數số 佛Phật 剎sát 。 九cửu 地địa 住trụ 百bách 萬vạn 億ức 阿a 僧tăng 祇kỳ 。 微vi 塵trần 數số 佛Phật 剎sát 。 往vãng 彼bỉ 等đẳng 土thổ/độ 現hiện 不bất 可khả 說thuyết 身thân 。 隨tùy 類loại 饒nhiêu 益ích 諸chư 眾chúng 生sanh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 明minh 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 文văn 三tam 如như 前tiền 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 忍nhẫn 辨biện 位vị 。

經kinh 。

復phục 次thứ 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 者giả 佛Phật 與dữ 菩Bồ 薩Tát 同đồng 依y 此thử 忍nhẫn 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 寂tịch 滅diệt 者giả 謂vị 即tức 真Chân 如Như 。 智trí 證chứng 寂tịch 滅diệt 名danh 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 。 即tức 忍nhẫn 之chi 忍nhẫn 二nhị 釋thích 得đắc 名danh 。 准chuẩn 下hạ 經kinh 中trung 。 入nhập 此thử 地địa 時thời 斷đoạn 神thần 通thông 障chướng 。 至chí 下hạ 當đương 悉tất 。 佛Phật 與dữ 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 舉cử 能năng 忍nhẫn 人nhân 。 謂vị 此thử 菩Bồ 薩Tát 。 初sơ 入nhập 十Thập 地Địa 名danh 為vi 法Pháp 雲Vân 。 十Thập 地Địa 後hậu 位vị 名danh 為vi 等Đẳng 覺Giác 。 同đồng 依y 此thử 忍nhẫn 者giả 。 謂vị 此thử 與dữ 佛Phật 勝thắng 劣liệt 雖tuy 異dị 同đồng 一nhất 忍nhẫn 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 解giải 修tu 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 初sơ 明minh 下hạ 上thượng 忍nhẫn 。 次thứ 明minh 等đẳng 妙diệu 覺giác 。 後hậu 明minh 佛Phật 三Tam 身Thân 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 下hạ 上thượng 忍nhẫn 。

經kinh 。 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 住trụ 下hạ 忍nhẫn 位vị 名danh 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 至chí 於ư 上thượng 忍nhẫn 。 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí 。

解giải 曰viết 。 金kim 剛cang 喻dụ 定định 。 者giả 最tối 後hậu 勝thắng 定định 。 此thử 定định 現hiện 前tiền 能năng 斷đoạn 一nhất 切thiết 。 微vi 細tế 障chướng 種chủng 名danh 金kim 剛cang 定định 。 此thử 定định 初sơ 起khởi 菩Bồ 薩Tát 之chi 身thân 。 名danh 為vi 下hạ 忍nhẫn 。 後hậu 解giải 脫thoát 位vị 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 名danh 為vi 上thượng 忍nhẫn 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 等đẳng 妙diệu 覺giác 。

經kinh 。 觀quán 勝thắng 義nghĩa 諦đế 斷đoạn 無vô 明minh 相tướng 是thị 為vi 等đẳng 覺giác 一nhất 相tướng 無vô 相tướng 。 平bình 等đẳng 無vô 二nhị 。 為vi 第đệ 十thập 一nhất 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 地địa 。

解giải 曰viết 。 上thượng 言ngôn 觀quán 者giả 能năng 觀quán 正chánh 智trí 。 正chánh 智trí 有hữu 二nhị 。 等đẳng 覺giác 照chiếu 寂tịch 佛Phật 果Quả 寂tịch 照chiếu 。 是thị 能năng 觀quán 智trí 因nhân 果quả 別biệt 故cố 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 者giả 即tức 是thị 真Chân 如Như 。 真Chân 如Như 體thể 同đồng 明minh 同đồng 證chứng 也dã 。 斷đoạn 無vô 明minh 相tướng 者giả 。 此thử 微vi 細tế 障chướng 第đệ 十thập 一nhất 地địa 也dã 。 此thử 有hữu 二nhị 解giải 。 有hữu 說thuyết 。 無vô 明minh 體thể 通thông 二nhị 障chướng 。 彼bỉ 微vi 細tế 種chủng 此thử 皆giai 斷đoạn 故cố 。 有hữu 說thuyết 。 無vô 明minh 根căn 本bổn 不bất 覺giác 。 智trí 照chiếu 本bổn 覺giác 故cố 名danh 為vi 斷đoạn 。 下hạ 廣quảng 明minh 也dã 。 是thị 為vi 等đẳng 覺giác 者giả 結kết 斷đoạn 位vị 也dã 。 一nhất 相tướng 無vô 相tướng 者giả 。 明minh 佛Phật 果Quả 也dã 。 如như 智trí 體thể 同đồng 故cố 云vân 一nhất 相tương/tướng 。 智trí 冥minh 真chân 理lý 故cố 云vân 無vô 相tướng 。 平bình 等đẳng 無vô 二nhị 者giả 。 佛Phật 佛Phật 道Đạo 齊tề 等đẳng 無vô 二nhị 也dã 。 為vi 第đệ 十thập 一nhất 者giả 。 十Thập 地Địa 為vi 因nhân 佛Phật 地địa 為vi 果quả 。 超siêu 前tiền 十Thập 地Địa 第đệ 十thập 一nhất 也dã 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 地địa 者giả 。 佛Phật 地địa 圓viên 滿mãn 此thử 解giải 脫thoát 道đạo 結kết 果quả 位vị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 佛Phật 三Tam 身Thân 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 法pháp 性tánh 身thân 。

經kinh 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 湛trạm 然nhiên 清thanh 淨tịnh 。 無vô 來lai 無vô 去khứ 。 常thường 住trụ 不bất 變biến 。

解giải 曰viết 。 非phi 有hữu 非phi 無vô 。 者giả 性tánh 功công 德đức 也dã 。 謂vị 諸chư 如Như 來Lai 。 恆Hằng 沙sa 性tánh 德đức 不bất 同đồng 萬vạn 像tượng 。 故cố 云vân 非phi 有hữu 。 不bất 同đồng 兔thố 角giác 故cố 云vân 非phi 無vô 。 湛trạm 然nhiên 清thanh 淨tịnh 者giả 。 永vĩnh 離ly 眾chúng 相tướng 故cố 云vân 湛trạm 然nhiên 。 不bất 與dữ 漏lậu 俱câu 故cố 云vân 清thanh 淨tịnh 。 無vô 為vi 德đức 也dã 。 無vô 來lai 無vô 去khứ 者giả 。 法pháp 性tánh 身thân 也dã 。 性tánh 淨tịnh 本bổn 覺giác 體thể 常thường 不bất 生sanh 故cố 云vân 無vô 來lai 。 體thể 常thường 不bất 滅diệt 故cố 云vân 無vô 去khứ 。 不bất 隨tùy 迷mê 悟ngộ 性tánh 有hữu 動động 靜tĩnh 故cố 云vân 常thường 住trụ 。 不bất 隨tùy 凡phàm 聖thánh 性tánh 有hữu 改cải 易dị 故cố 云vân 不bất 變biến 。 即tức 法Pháp 身thân 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 智trí 德đức 身thân 。

經kinh 。 同đồng 真chân 際tế 等đẳng 法pháp 性tánh 。

解giải 曰viết 。 真chân 言ngôn 真chân 際tế 。 即tức 是thị 法Pháp 身thân 。 若nhược 云vân 同đồng 者giả 智trí 同đồng 理lý 也dã 。 謂vị 諸chư 如Như 來Lai 。 等đẳng 覺giác 位vị 中trung 無vô 明minh 障chướng 盡tận 故cố 同đồng 真chân 際tế 。 解giải 脫thoát 位vị 中trung 證chứng 理lý 圓viên 極cực 故cố 等đẳng 法pháp 性tánh 。 此thử 與dữ 法Pháp 身thân 非phi 即tức 非phi 離ly 。 俱câu 遍biến 法Pháp 界Giới 。 常thường 安an 樂lạc 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 應ứng 化hóa 身thân 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 明minh 應ứng 化hóa 身thân 後hậu 明minh 能năng 所sở 化hóa 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 應ứng 化hóa 身thân 。

經kinh 。 無vô 緣duyên 大đại 悲bi 常thường 化hóa 眾chúng 生sanh 。 乘thừa 一Nhất 切Thiết 智Trí 乘thừa 來lai 化hóa 三tam 界giới 。

解giải 曰viết 。 無vô 緣duyên 大đại 悲bi 者giả 悲bi 有hữu 四tứ 種chủng 。 一nhất 外ngoại 道đạo 異dị 生sanh 起khởi 愛ái 見kiến 悲bi 。 二nhị 聲Thanh 聞Văn 獨Độc 覺Giác 。 緣duyên 欲dục 苦khổ 生sanh 起khởi 。 觀quán 行hành 悲bi 。 三tam 菩Bồ 薩Tát 利lợi 樂lạc 得đắc 同đồng 體thể 悲bi 。 四tứ 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 得đắc 無vô 緣duyên 悲bi 。 常thường 化hóa 眾chúng 生sanh 。 者giả 明minh 應ưng 身thân 也dã 。 謂vị 諸chư 如Như 來Lai 。 居cư 純thuần 淨tịnh 土độ 。 為vi 住trụ 十Thập 地Địa 諸chư 菩Bồ 薩Tát 眾chúng 。 隨tùy 類loại 現hiện 身thân 現hiện 大đại 神thần 通thông 。 轉chuyển 正Chánh 法Pháp 輪luân 。 令linh 彼bỉ 受thọ 用dụng 大Đại 乘Thừa 。 法Pháp 樂lạc 無vô 有hữu 間gián 斷đoạn 。 故cố 云vân 常thường 化hóa 也dã 。 乘thừa 一Nhất 切Thiết 智Trí 乘thừa 來lai 化hóa 三tam 界giới 者giả 明minh 化hóa 身thân 也dã 。 能năng 乘thừa 者giả 悲bi 所sở 乘thừa 者giả 智trí 。 謂vị 從tùng 法Pháp 界Giới 最tối 清thanh 淨tịnh 智trí 流lưu 出xuất 智trí 悲bi 演diễn 諸chư 至chí 教giáo 。 此thử 即tức 事sự 智trí 乘thừa 理lý 智trí 生sanh 。 以dĩ 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 為vi 所sở 乘thừa 故cố 。 來lai 化hóa 三tam 界giới 者giả 所sở 化hóa 處xứ 也dã 。 虛Hư 空Không 世Thế 界Giới 。 悉tất 皆giai 無vô 邊biên 故cố 。 舉cử 所sở 依y 明minh 來lai 化hóa 也dã 。 如như 法Pháp 華hoa 云vân 。 我ngã 諸chư 子tử 等đẳng 先tiên 因nhân 遊du 戲hí 。 來lai 入nhập 此thử 宅trạch 。 長trưởng 者giả 驚kinh 入nhập 即tức 此thử 來lai 也dã 。 何hà 故cố 須tu 化hóa 。 如như 彼bỉ 又hựu 云vân 。 我ngã 本bổn 立lập 誓thệ 願nguyện 。 欲dục 令linh 一nhất 切thiết 眾chúng 。 如như 我ngã 等đẳng 無vô 異dị 。 如như 我ngã 昔tích 所sở 願nguyện 。 今kim 者giả 已dĩ 滿mãn 足túc 。 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 令linh 入nhập 佛Phật 道Đạo 。 故cố 現hiện 應ứng 化hóa 化hóa 眾chúng 生sanh 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 能năng 所sở 化hóa 。 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 諸chư 眾chúng 生sanh 類loại 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 業nghiệp 異dị 熟thục 果quả 二nhị 十thập 二nhị 根căn 。 不bất 出xuất 三tam 界giới 。

解giải 曰viết 。 諸chư 眾chúng 生sanh 者giả 。 諸chư 界giới 趣thú 生sanh 。 一nhất 切thiết 含hàm 識thức 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 化hóa 境cảnh 或hoặc 殊thù 。 其kỳ 所sở 化hóa 生sanh 種chủng 類loại 唯duy 爾nhĩ 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 者giả 所sở 謂vị 理lý 事sự 發phát 業nghiệp 潤nhuận 生sanh 。 一nhất 切thiết 煩phiền 惱não 。 助trợ 發phát 緣duyên 也dã 。 言ngôn 業nghiệp 者giả 。 福phước 非phi 福phước 等đẳng 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 業nghiệp 感cảm 生sanh 因nhân 也dã 。 異dị 熟thục 果quả 者giả 。 善thiện 染nhiễm 所sở 感cảm 無vô 記ký 果quả 也dã 。 作tác 業nghiệp 感cảm 果quả 時thời 必tất 不bất 同đồng 。 前tiền 後hậu 名danh 異dị 。 異dị 之chi 熟thục 等đẳng 如như 常thường 分phân 別biệt 。 二nhị 十thập 二nhị 根căn 。 者giả 如như 有hữu 頌tụng 云vân 。 取thủ 境cảnh 續tục 家gia 族tộc 。 活hoạt 命mạng 受thọ 用dụng 果quả 。 世thế 間gian 出xuất 世thế 淨tịnh 。 依y 此thử 量lượng 立lập 根căn 。 言ngôn 取thủ 境cảnh 者giả 明minh 等đẳng 六lục 根căn 。 續tục 家gia 族tộc 者giả 女nữ 男nam 二nhị 根căn 。 言ngôn 活hoạt 命mạng 者giả 即tức 是thị 命mạng 根căn 。 受thọ 用dụng 果quả 者giả 所sở 謂vị 苦khổ 樂lạc 憂ưu 喜hỷ 捨xả 根căn 。 世thế 間gian 淨tịnh 者giả 所sở 謂vị 信tín 進tiến 念niệm 定định 慧tuệ 根căn 。 出xuất 世thế 淨tịnh 者giả 未vị 知tri 當đương 知tri 已dĩ 知tri 具cụ 知tri 三tam 無vô 漏lậu 根căn 。 然nhiên 此thử 體thể 者giả 應ưng 結kết 頌tụng 云vân 。 色sắc 與dữ 不bất 相tương 應ứng 。 心tâm 王vương 及cập 心tâm 所sở 。 七thất 一nhất 一nhất 唯duy 十thập 。 三tam 體thể 性tánh 隨tùy 應ứng 。 下hạ 之chi 二nhị 句cú 釋thích 上thượng 四tứ 也dã 。 七thất 者giả 七thất 色sắc 根căn 也dã 。 一nhất 一nhất 者giả 命mạng 意ý 根căn 也dã 。 唯duy 十thập 者giả 五ngũ 受thọ 信tín 等đẳng 十thập 心tâm 所sở 也dã 。 三tam 體thể 隨tùy 應ứng 者giả 三tam 無vô 漏lậu 體thể 九cửu 根căn 等đẳng 也dã 。 性tánh 隨tùy 應ứng 者giả 。 色sắc 命mạng 無vô 記ký 。 意ý 五ngũ 受thọ 三tam 信tín 等đẳng 唯duy 善thiện 也dã 。 不bất 出xuất 三tam 界giới 者giả 。 結kết 上thượng 所sở 明minh 並tịnh 界giới 內nội 也dã 。 問vấn 二nhị 十thập 二nhị 根căn 。 中trung 前tiền 十thập 九cửu 根căn 是thị 有hữu 漏lậu 故cố 可khả 屬thuộc 界giới 繫hệ 。 最tối 後hậu 三tam 根căn 體thể 是thị 無vô 漏lậu 。 云vân 何hà 不bất 出xuất 。 答đáp 此thử 明minh 所sở 化hóa 總tổng 相tương/tướng 而nhi 論luận 。 理lý 實thật 三tam 根căn 非phi 界giới 繫hệ 也dã 。 言ngôn 不bất 出xuất 者giả 。 有hữu 其kỳ 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 約ước 彼bỉ 種chủng 。 未vị 起khởi 現hiện 行hành 從tùng 所sở 依y 識thức 故cố 云vân 不bất 出xuất 。 二nhị 約ước 現hiện 行hành 。 二Nhị 乘Thừa 無Vô 學Học 等đẳng 覺giác 已dĩ 前tiền 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 六lục 或hoặc 七thất 無vô 漏lậu 現hiện 行hành 。 從tùng 所sở 依y 判phán 異dị 熟thục 有hữu 漏lậu 亦diệc 不bất 出xuất 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 能năng 化hóa 身thân 。

經kinh 。 諸chư 佛Phật 示thị 導đạo 應ứng 化hóa 法Pháp 身thân 亦diệc 不bất 離ly 此thử 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 示thị 導đạo 者giả 開khai 示thị 引dẫn 導đạo 。 言ngôn 應ứng 化hóa 者giả 。 即tức 他tha 受thọ 用dụng 及cập 大đại 小tiểu 化hóa 通thông 名danh 應ứng 化hóa 。 應ứng 化hóa 所sở 依y 清thanh 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。 與dữ 此thử 能năng 依y 體thể 非phi 即tức 離ly 故cố 。 說thuyết 應ứng 化hóa 俱câu 名danh 法Pháp 身thân 。 謂vị 諸chư 如Như 來Lai 。 普phổ 遍biến 法Pháp 界Giới 。 應ưng 現hiện 三tam 界giới 。 亦diệc 同đồng 所sở 化hóa 云vân 不bất 離ly 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 簡giản 外ngoại 道đạo 非phi 。

經kinh 。 若nhược 有hữu 說thuyết 言ngôn 。 於ư 三tam 界giới 外ngoại 別biệt 更cánh 有hữu 一nhất 眾chúng 生sanh 。 界giới 者giả 即tức 是thị 外ngoại 道đạo 大đại 有hữu 經kinh 說thuyết 。

解giải 曰viết 。 諸chư 佛Phật 所sở 說thuyết 。 界giới 外ngoại 無vô 生sanh 。 若nhược 言ngôn 界giới 外ngoại 有hữu 眾chúng 生sanh 界giới 者giả 。 即tức 是thị 外ngoại 道đạo 吠phệ 世thế 史sử 迦ca 六lục 句cú 義nghĩa 中trung 大đại 有hữu 經kinh 說thuyết 。 非phi 佛Phật 教giáo 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 二Nhị 乘Thừa 無Vô 學Học 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 居cư 報báo 土thổ/độ 。 豈khởi 非phi 界giới 外ngoại 。 答đáp 據cứ 隨tùy 助trợ 緣duyên 即tức 居cư 界giới 外ngoại 。 體thể 是thị 異dị 熟thục 故cố 非phi 外ngoại 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 顯hiển 化hóa 成thành 佛Phật 。

經kinh 。 大đại 王vương 我ngã 常thường 語ngữ 諸chư 眾chúng 生sanh 但đãn 斷đoạn 三tam 界giới 無vô 明minh 盡tận 者giả 即tức 名danh 為vi 佛Phật 。

解giải 曰viết 。 三tam 界giới 二nhị 障chướng 通thông 名danh 無vô 明minh 。 唯duy 斷đoạn 煩phiền 惱não 但đãn 免miễn 界giới 繫hệ 。 斷đoạn 所sở 知tri 盡tận 名danh 無vô 明minh 盡tận 即tức 為vi 佛Phật 也dã 。 廣quảng 明minh 化hóa 竟cánh 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 申thân 滿mãn 位vị 。

經kinh 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 名danh 本bổn 覺giác 性tánh 即tức 是thị 諸chư 佛Phật 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 。

解giải 曰viết 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 名danh 本bổn 覺giác 性tánh 者giả 即tức 真Chân 如Như 也dã 。 依y 起khởi 信tín 論luận 。 上thượng 句cú 絕tuyệt 待đãi 下hạ 句cú 對đối 待đãi 。 對đối 不bất 覺giác 等đẳng 說thuyết 名danh 本bổn 覺giác 。 即tức 是thị 諸chư 佛Phật 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 。 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 真Chân 如Như 是thị 佛Phật 法Pháp 身thân 。 法Pháp 身thân 智trí 身thân 性tánh 相tướng 平bình 等đẳng 。 體thể 相tướng 相tương 從tùng 亦diệc 得đắc 名danh 為vi 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 智Trí 。 如như 實thật 非phi 智trí 。 有hữu 說thuyết 。 真Chân 如Như 即tức 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 心tâm 歸quy 本bổn 原nguyên 冥minh 合hợp 不bất 異dị 。 相tương/tướng 用dụng 非phi 無vô 別biệt 體thể 也dã 。 即tức 以dĩ 真Chân 如Như 為vì 一Nhất 切Thiết 智Trí 智trí 。 二nhị 智trí 二nhị 身thân 隨tùy 應ứng 悉tất 故cố 。 大đại 文văn 第đệ 二nhị 結kết 修tu 諸chư 忍nhẫn 。

經kinh 。 由do 此thử 得đắc 為vi 眾chúng 生sanh 之chi 本bổn 。 亦diệc 是thị 諸chư 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 本bổn 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 。 本bổn 所sở 修tu 行hành 。 五ngũ 忍Nhẫn 法Pháp 中trung 十thập 四tứ 忍nhẫn 也dã 。

解giải 曰viết 。 由do 此thử 得đắc 為vi 眾chúng 生sanh 之chi 本bổn 。 者giả 下hạ 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 此thử 者giả 上thượng 本bổn 覺giác 也dã 。 謂vị 由do 本bổn 覺giác 隨tùy 不bất 覺giác 故cố 。 動động 眠miên 三tam 界giới 。 輪luân 迴hồi 六lục 趣thú 。 故cố 此thử 本bổn 覺giác 為vi 眾chúng 生sanh 本bổn 。 亦diệc 是thị 諸chư 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 本bổn 者giả 。 無vô 明minh 微vi 薄bạc 本bổn 覺giác 力lực 增tăng 心tâm 歸quy 本bổn 原nguyên 。 從tùng 末mạt 向hướng 本bổn 隨tùy 位vị 次thứ 第đệ 建kiến 立lập 五ngũ 忍nhẫn 。 至chí 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 本bổn 覺giác 湛trạm 然nhiên 。 本bổn 無vô 動động 達đạt 。 今kim 無vô 靜tĩnh 故cố 。 此thử 本bổn 覺giác 亦diệc 是thị 諸chư 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 本bổn 。 有hữu 說thuyết 。 此thử 者giả 即tức 五ngũ 忍nhẫn 也dã 。 是thị 發phát 大Đại 乘Thừa 趣thú 無vô 上thượng 者giả 。 從tùng 始thỉ 至chí 終chung 。 修tu 行hành 之chi 本bổn 。 亦diệc 是thị 諸chư 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 本bổn 者giả 。 亦diệc 是thị 法Pháp 界Giới 。 已dĩ 成thành 未vị 成thành 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 本bổn 。 是thị 為vi 已dĩ 下hạ 如như 文văn 易dị 了liễu 。

從tùng 此thử 第đệ 二nhị 答đáp 化hóa 眾chúng 生sanh 。 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 一nhất 明minh 十thập 王vương 位vị 。 二nhị 明minh 說thuyết 偈kệ 讚tán 。 三Tam 明Minh 忍nhẫn 境cảnh 智trí 。 四tứ 諸chư 佛Phật 同đồng 修tu 。 初sơ 明minh 十thập 王vương 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 牒điệp 問vấn 略lược 標tiêu 。 二nhị 明minh 十thập 王vương 位vị 。 三tam 結kết 明minh 諸chư 佛Phật 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 牒điệp 問vấn 略lược 標tiêu 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 汝nhữ 先tiên 問vấn 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 云vân 何hà 。 化hóa 眾chúng 生sanh 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 如như 是thị 化hóa 從tùng 初sơ 一nhất 地địa 至chí 後hậu 一nhất 地địa 自tự 所sở 行hành 處xứ 及cập 佛Phật 行hạnh 處xử 一Nhất 切Thiết 智Trí 見kiến 故cố 。

解giải 曰viết 。 佛Phật 言ngôn 已dĩ 下hạ 牒điệp 前tiền 問vấn 也dã 。 從tùng 初sơ 一nhất 地địa 者giả 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 也dã 。 至chí 後hậu 一nhất 地địa 者giả 法pháp 雲vân 地địa 也dã 。 自tự 所sở 行hành 處xứ 者giả 一nhất 一nhất 地địa 中trung 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 處xứ 。 及cập 佛Phật 行hạnh 處xứ 者giả 即tức 彼bỉ 十Thập 地Địa 佛Phật 化hóa 處xứ 也dã 。 又hựu 第đệ 十thập 一nhất 地địa 如Như 來Lai 行hành 處xứ 也dã 。 一nhất 切thiết 知tri 見kiến 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 諸chư 佛Phật 。 證chứng 真chân 達đạt 俗tục 。 如như 實thật 知tri 見kiến 。 行hành 二nhị 利lợi 也dã 。 問vấn 初sơ 一nhất 地địa 者giả 何hà 非phi 習tập 種chủng 性tánh 耶da 。 答đáp 此thử 明minh 十thập 王vương 所sở 行hành 化hóa 利lợi 。 三tam 賢hiền 已dĩ 辨biện 故cố 此thử 不bất 論luận 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 十thập 王vương 位vị 。 於ư 中trung 分phần/phân 十thập 。 一nhất 一nhất 地địa 中trung 皆giai 分phân 為vi 五ngũ 。 一nhất 居cư 土thổ/độ 廣quảng 狹hiệp 。 二nhị 配phối 屬thuộc 王vương 位vị 。 三tam 修tu 法pháp 多đa 少thiểu 。 四tứ 辨biện 修tu 勝thắng 行hành 。 五ngũ 明minh 所sở 利lợi 生sanh 。 初Sơ 地Địa 五ngũ 中trung 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 居cư 土thổ/độ 廣quảng 狹hiệp 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 百bách 佛Phật 剎sát 。

解giải 曰viết 。 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 住trụ 百bách 大Đại 千Thiên 。 云vân 何hà 知tri 然nhiên 。 一nhất 化hóa 佛Phật 土thổ/độ 即tức 一nhất 大Đại 千Thiên 。 百bách 化hóa 佛Phật 剎sát 百bách 大Đại 千Thiên 故cố 。 問vấn 所sở 居cư 之chi 土thổ/độ 。 總tổng 有hữu 幾kỷ 種chủng 。 以dĩ 何hà 為vi 體thể 。 何hà 故cố 十Thập 地Địa 廣quảng 狹hiệp 異dị 耶da 。 答đáp 准chuẩn 佛Phật 地địa 論luận 。 諸chư 土thổ/độ 相tương 對đối 總tổng 分phân 為vi 二nhị 。 一nhất 淨tịnh 二nhị 穢uế 。 淨tịnh 中trung 備bị 舉cử 有hữu 十thập 三tam 土thổ/độ 。 果quả 土thổ/độ 有hữu 三tam 。 因nhân 土thổ/độ 有hữu 十thập 。 果quả 土thổ/độ 三tam 者giả 。 若nhược 法pháp 性tánh 土thổ/độ 真Chân 如Như 為vi 體thể 。 恆Hằng 沙sa 性tánh 德đức 依y 自tự 性tánh 故cố 。 若nhược 報báo 得đắc 土thổ/độ 鏡kính 智trí 為vi 體thể 。 諸chư 無vô 漏lậu 種chủng 依y 自tự 土thổ/độ 故cố 。 他tha 受thọ 用dụng 土thổ/độ 平Bình 等Đẳng 性Tánh 智Trí 。 為vi 其kỳ 土thổ/độ 體thể 。 現hiện 大đại 小tiểu 身thân 依y 自tự 土thổ/độ 故cố 。 若nhược 變biến 化hóa 土thổ/độ 成thành 事sự 智trí 品phẩm 為vi 其kỳ 土thổ/độ 體thể 。 現hiện 變biến 化hóa 身thân 。 依y 自tự 土thổ/độ 故cố 。 合hợp 他tha 受thọ 用dụng 及cập 變biến 化hóa 身thân 。 俱câu 為vi 第đệ 三tam 應ứng 化hóa 土thổ/độ 也dã 。 因nhân 土thổ/độ 十thập 者giả 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 依y 之chi 土thổ/độ 本bổn 識thức 為vi 體thể 。 即tức 是thị 有hữu 漏lậu 苦Khổ 諦Đế 攝nhiếp 故cố 。 若nhược 後hậu 得đắc 智trí 所sở 變biến 影ảnh 像tượng 即tức 是thị 無vô 漏lậu 道Đạo 諦đế 攝nhiếp 故cố 。 隨tùy 智trí 勝thắng 劣liệt 廣quảng 狹hiệp 不bất 同đồng 。 眾chúng 寶bảo 莊trang 嚴nghiêm 。 皆giai 自tự 智trí 變biến 。 有hữu 麁thô 妙diệu 異dị 自tự 受thọ 用dụng 故cố 。 乘thừa 便tiện 明minh 者giả 若nhược 彼bỉ 二Nhị 乘Thừa 變biến 易dị 之chi 土thổ/độ 體thể 同đồng 菩Bồ 薩Tát 。 但đãn 麁thô 劣liệt 故cố 。 西tây 方phương 淨tịnh 土độ 地địa 前tiền 生sanh 者giả 本bổn 識thức 為vi 體thể 。 由do 佛Phật 本bổn 願nguyện 及cập 自tự 行hành 力lực 故cố 得đắc 往vãng 生sanh 。 無vô 無vô 漏lậu 智trí 所sở 資tư 感cảm 故cố 。 七thất 寶bảo 位vị 劣liệt 自tự 受thọ 用dụng 也dã 。 穢uế 土thổ/độ 之chi 中trung 界giới 趣thú 勝thắng 劣liệt 自tự 識thức 所sở 變biến 。 准chuẩn 此thử 應ưng 知tri 。 淨tịnh 穢uế 異dị 同đồng 生sanh 之chi 別biệt 業nghiệp 如như 常thường 分phân 別biệt 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 配phối 屬thuộc 王vương 位vị 。

經kinh 。 作tác 贍Thiệm 部Bộ 洲Châu 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。

解giải 曰viết 。 如như 十Thập 地Địa 經kinh 。 初Sơ 地Địa 作tác 閻Diêm 浮Phù 提đề 王vương 。 瓔anh 珞lạc 經kinh 說thuyết 。 初Sơ 地Địa 已dĩ 上thượng 瑠lưu 璃ly 輪Luân 王Vương 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 初Sơ 地Địa 作tác 閻Diêm 浮Phù 王vương 。 此thử 云vân 輪Luân 王Vương 。 言ngôn 閻Diêm 浮Phù 者giả 明minh 住trú 處xứ 也dã 。 言ngôn 瑠lưu 璃ly 者giả 明minh 勝thắng 妙diệu 也dã 。 言ngôn 輪Luân 王Vương 者giả 舉cử 輪luân 寶bảo 也dã 。 居cư 土thổ/độ 化hóa 境cảnh 不bất 相tương 違vi 也dã 。 然nhiên 今kim 此thử 經Kinh 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 與dữ 道đạo 種chủng 性tánh 輪Luân 王Vương 何hà 別biệt 。 答đáp 如như 下hạ 偈kệ 云vân 。 權quyền 化hóa 有hữu 情tình 遊du 百bách 國quốc 。 此thử 百bách 彼bỉ 一nhất 聖thánh 凡phàm 勝thắng 劣liệt 有hữu 多đa 別biệt 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 修tu 法pháp 多đa 少thiểu 。

經kinh 。 修tu 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 。

解giải 曰viết 。 此thử 經Kinh 總tổng 標tiêu 無vô 別biệt 名danh 數số 。 瓔anh 珞lạc 經Kinh 云vân 。 所sở 謂vị 十thập 信tín 一nhất 一nhất 各các 十thập 。 即tức 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 。 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 。 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 行hành 精tinh 進tấn 。 捨xả 家gia 妻thê 子tử 。 出xuất 家gia 學học 道Đạo 。 於ư 一nhất 念niệm 頃khoảnh 。 得đắc 百bách 三tam 昧muội 。 以dĩ 淨tịnh 天thiên 眼nhãn 。 見kiến 百bách 佛Phật 國quốc 。 二nhị 見kiến 百bách 如Như 來Lai 。 三tam 動động 百bách 世thế 界giới 。 身thân 亦diệc 能năng 往vãng 彼bỉ 佛Phật 世thế 界giới 。 放phóng 大đại 光quang 明minh 。 四tứ 化hóa 為vi 百bách 類loại 普phổ 令linh 他tha 見kiến 。 五ngũ 成thành 熟thục 百bách 類loại 。 所sở 化hóa 有hữu 情tình 。 六lục 若nhược 欲dục 留lưu 身thân 得đắc 百bách 劫kiếp 住trụ 。 七thất 見kiến 前tiền 後hậu 際tế 百bách 劫kiếp 中trung 事sự 。 八bát 智trí 見kiến 能năng 入nhập 。 百Bách 法Pháp 明Minh 門Môn 。 九cửu 化hóa 作tác 百bách 身thân 。 十thập 身thân 皆giai 能năng 現hiện 百bách 菩Bồ 薩Tát 眷quyến 屬thuộc 。 若nhược 以dĩ 願nguyện 力lực 。 自tự 在tại 示thị 現hiện 。 過quá 於ư 是thị 數số 。 乃nãi 至chí 百bách 千thiên 。 億ức 那na 由do 他tha 劫kiếp 。 不bất 能năng 數sổ 知tri 。 若nhược 屬thuộc 此thử 經Kinh 十thập 中trung 第đệ 八bát 。 通thông 而nhi 言ngôn 者giả 具cụ 此thử 應ưng 知tri 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 辯biện 修tu 勝thắng 行hành 。

經kinh 。 以dĩ 檀Đàn 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 住trụ 平bình 等đẳng 心tâm 。

解giải 曰viết 。 十thập 度độ 之chi 中trung 施thí 度độ 圓viên 滿mãn 。 具cụ 七thất 最tối 勝thắng 。 三tam 輪luân 清thanh 淨tịnh 。 得đắc 無vô 分phân 別biệt 。 住trụ 平bình 等đẳng 心tâm 。 此thử 度độ 偏thiên 增tăng 。 一nhất 切thiết 常thường 捨xả 餘dư 非phi 不bất 修tu 。 隨tùy 力lực 分phần/phân 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 明minh 所sở 剎sát 生sanh 。

經kinh 。 化hóa 四tứ 天thiên 下hạ 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 以dĩ 十Thập 善Thiện 道Đạo 。 化hóa 利lợi 眾chúng 生sanh 。 此thử 後hậu 諸chư 王vương 皆giai 十Thập 善Thiện 化hóa 。 處xử 有hữu 廣quảng 狹hiệp 行hành 有hữu 勝thắng 劣liệt 。 以dĩ 為vi 異dị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 離ly 垢cấu 地địa 。 文văn 分phân 為vi 五ngũ 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 千thiên 佛Phật 剎sát 作tác 忉Đao 利Lợi 天Thiên 王Vương 。 修tu 千thiên 法pháp 明minh 門môn 說thuyết 十Thập 善Thiện 道Đạo 。 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 居cư 土thổ/độ 漸tiệm 廣quảng 。 作tác 天Thiên 帝Đế 釋Thích 。 廣quảng 初Sơ 地Địa 百bách 為vi 千thiên 明minh 門môn 。 修tu 戒giới 度độ 圓viên 以dĩ 十Thập 善Thiện 化hóa 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 發phát 光quang 地địa 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 不bất 可khả 說thuyết 不bất 可khả 說thuyết 。 天thiên 王vương 修tu 萬vạn 法pháp 明minh 門môn 依y 四tứ 禪thiền 定định 。 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 諸chư 勝thắng 定định 時thời 分phần/phân 天thiên 王vương 。 漸tiệm 廣quảng 勝thắng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 焰diễm 慧tuệ 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 億ức 佛Phật 剎sát 作tác 覩Đổ 史Sử 多Đa 天Thiên 。 王vương 修tu 億ức 法pháp 明minh 門môn 行hành 菩Bồ 提Đề 分Phần 法Pháp 。 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 知tri 足túc 天thiên 王vương 修tu 諸chư 億ức 門môn 菩Bồ 提Đề 分Phần 智trí 。 化hóa 眾chúng 生sanh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 明minh 難nan 勝thắng 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 百bách 億ức 佛Phật 剎sát 化Hóa 樂Lạc 天Thiên 王Vương 。 修tu 百bách 億ức 法pháp 明minh 門môn 二nhị 諦đế 四Tứ 諦Đế 。 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 所sở 修tu 轉chuyển 勝thắng 百bách 億ức 諸chư 門môn 。 備bị 觀quán 諸chư 諦đế 。 化hóa 眾chúng 生sanh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 六lục 明minh 現hiện 前tiền 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 千thiên 億ức 佛Phật 剎sát 作tác 他Tha 化Hóa 自Tự 在Tại 天Thiên 王Vương 。 修tu 千thiên 億ức 法pháp 明minh 門môn 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 智trí 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 居cư 欲dục 界giới 頂đảnh 。 他Tha 化Hóa 天Thiên 王Vương 。 所sở 修tu 所sở 悟ngộ 悉tất 皆giai 轉chuyển 勝thắng 。 以dĩ 緣duyên 生sanh 智trí 。 化hóa 利lợi 眾chúng 生sanh 。 從tùng 此thử 第đệ 七thất 明minh 遠viễn 行hành 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 萬vạn 億ức 佛Phật 剎sát 作tác 初sơ 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 修tu 萬vạn 億ức 法pháp 明minh 門môn 方phương 便tiện 善thiện 巧xảo 。 智trí 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 居cư 大đại 梵Phạm 天Thiên 境cảnh 修tu 俱câu 勝thắng 。 得đắc 方phương 便tiện 智trí 。 化hóa 利lợi 眾chúng 生sanh 。 從tùng 此thử 第đệ 八bát 明minh 不bất 動động 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 百bách 萬vạn 微vi 塵trần 數số 佛Phật 剎sát 。 作tác 二nhị 禪thiền 梵Phạm 王Vương 。 修tu 百bách 萬vạn 微vi 塵trần 數số 法pháp 明minh 門môn 雙song 照chiếu 平bình 等đẳng 神thần 通thông 。 願nguyện 智trí 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 居cư 遍biến 光quang 淨tịnh 天thiên 境cảnh 修tu 轉chuyển 勝thắng 。 真chân 俗tục 雙song 照chiếu 。 現hiện 大đại 神thần 通thông 。 以dĩ 大đại 願nguyện 智trí 。 化hóa 利lợi 眾chúng 生sanh 。 從tùng 此thử 第đệ 九cửu 明minh 善thiện 慧tuệ 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 百bách 萬vạn 億ức 阿a 僧tăng 祇kỳ 微vi 塵trần 數số 佛Phật 剎sát 。 作tác 三tam 禪thiền 梵Phạm 王Vương 修tu 百bách 萬vạn 億ức 阿a 僧tăng 祇kỳ 微vi 塵trần 數số 法pháp 明minh 門môn 以dĩ 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 化hóa 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 居cư 遍biến 淨tịnh 天thiên 境cảnh 修tu 轉chuyển 勝thắng 。 四Tứ 無Vô 礙Ngại 智Trí 。 化hóa 利lợi 眾chúng 生sanh 。 從tùng 此thử 第đệ 十thập 明minh 法pháp 雲vân 地địa 。 文văn 五ngũ 如như 前tiền 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 不bất 可khả 說thuyết 不bất 可khả 說thuyết 。 佛Phật 剎sát 作tác 第đệ 四tứ 禪thiền 大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 為vi 三tam 界giới 主chủ 。 修tu 不bất 可khả 說thuyết 不bất 可khả 說thuyết 。 法pháp 明minh 門môn 得đắc 理lý 盡tận 三tam 昧muội 同đồng 佛Phật 行hạnh 處xứ 盡tận 三tam 界giới 原nguyên 普phổ 利lợi 眾chúng 生sanh 。 如như 佛Phật 境cảnh 界giới 。

解giải 曰viết 。 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 四tứ 十thập 五ngũ 云vân 。 不bất 可khả 說thuyết 者giả 。 即tức 一nhất 百bách 一nhất 十thập 九cửu 數số 。 若nhược 不bất 可khả 說thuyết 。 不bất 可khả 說thuyết 即tức 一nhất 百bách 二nhị 十thập 數số 也dã 。 居cư 色sắc 界giới 頂đảnh 大đại 自tự 在tại 宮cung 作tác 三tam 界giới 主chủ 。 境cảnh 修tu 最tối 勝thắng 。 得đắc 理lý 盡tận 三tam 昧muội 者giả 。 照chiếu 解giải 理lý 極cực 故cố 名danh 理lý 盡tận 。 三tam 昧muội 可khả 知tri 。 此thử 即tức 最tối 後hậu 金kim 剛cang 定định 也dã 。 同đồng 佛Phật 行hạnh 處xứ 者giả 同đồng 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 也dã 。 盡tận 三tam 界giới 原nguyên 者giả 。 依y 本bổn 記ký 云vân 。 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 以dĩ 為vi 本bổn 原nguyên 。 如như 起khởi 信tín 論luận 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 而nhi 起khởi 業nghiệp 識thức 。 原nguyên 集tập 原nguyên 苦khổ 是thị 三tam 界giới 原nguyên 。 聖thánh 智trí 斷đoạn 此thử 故cố 名danh 為vi 盡tận 。 普phổ 利lợi 等đẳng 者giả 。 謂vị 此thử 地địa 中trung 所sở 利lợi 有hữu 情tình 證chứng 真chân 達đạt 俗tục 。 悉tất 皆giai 最tối 勝thắng 分phần/phân 同đồng 佛Phật 境cảnh 。 故cố 大đại 品phẩm 經Kinh 云vân 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 當đương 知tri 如như 佛Phật 。 又hựu 云vân 見kiến 性tánh 未vị 了liễu 。 即tức 其kỳ 義nghĩa 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 明minh 諸chư 佛Phật 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 結kết 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。

經kinh 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 現hiện 諸chư 王vương 身thân 化hóa 導đạo 之chi 事sự 。

解giải 曰viết 。 如như 文văn 悉tất 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 明minh 諸chư 佛Phật 。

經kinh 。 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 證chứng 無vô 上thượng 覺giác 。 常thường 遍biến 法Pháp 界Giới 利lợi 樂lạc 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 不bất 唯duy 菩Bồ 薩Tát 依y 此thử 利lợi 生sanh 。 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 常thường 遍biến 法Pháp 界Giới 廣quảng 利lợi 樂lạc 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 說thuyết 偈kệ 讚tán 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 大đại 眾chúng 供cúng 養dường 。 二nhị 王vương 說thuyết 偈kệ 讚tán 。 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 大đại 眾chúng 供cúng 養dường 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 一nhất 切thiết 大đại 眾chúng 。 即tức 從tùng 座tòa 起khởi 。 散tán 不bất 可khả 說thuyết 花hoa 焚phần 不bất 可khả 說thuyết 香hương 供cúng 養dường 恭cung 敬kính 。 稱xưng 讚tán 如Như 來Lai 。

解giải 曰viết 。 聞văn 法Pháp 喜hỷ 慶khánh 供cúng 養dường 稱xưng 讚tán 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 王vương 說thuyết 偈kệ 讚tán 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 王vương 說thuyết 偈kệ 。

經kinh 。

時thời 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 即tức 於ư 佛Phật 前tiền 。 以dĩ 偈kệ 讚tán 曰viết 。

解giải 曰viết 。 所sở 言ngôn 偈kệ 者giả 此thử 有hữu 三tam 解giải 。 一nhất 云vân 偈kệ 者giả 竭kiệt 也dã 。 攝nhiếp 義nghĩa 竭kiệt 盡tận 。 二nhị 云vân 偈kệ 者giả 憩khế 也dã 。 語ngữ 憩khế 息tức 故cố 。 三tam 者giả 梵Phạm 云vân 伽già 他tha 此thử 云vân 諷phúng 誦tụng 。 古cổ 譯dịch 經kinh 者giả 乃nãi 至chí 偈kệ 他tha 略lược 去khứ 他tha 字tự 但đãn 名danh 為vi 偈kệ 。 語ngữ 訛ngoa 略lược 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 正chánh 明minh 偈kệ 讚tán 。 總tổng 三tam 十thập 行hành 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 初sơ 有hữu 三tam 行hành 讚tán 佛Phật 三tam 德đức 。 次thứ 有hữu 二nhị 十thập 六lục 行hành 半bán 廣quảng 讚tán 五ngũ 忍nhẫn 。 後hậu 有hữu 半bán 行hành 結kết 讚tán 禮lễ 敬kính 。 初sơ 讚tán 三tam 德đức 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 讚tán 三tam 業nghiệp 德đức 。 二nhị 讚tán 所sở 被bị 妙diệu 。 三tam 讚tán 所sở 說thuyết 深thâm 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 讚tán 三tam 業nghiệp 德đức 。

經kinh 。 世Thế 尊Tôn 導đạo 師sư 。 金kim 剛cang 體thể 心tâm 行hành 寂tịch 滅diệt 。 轉chuyển 法Pháp 輪luân 八bát 辯biện 圓viên 音âm 為vi 開khai 演diễn 時thời 眾chúng 得đắc 道Đạo 百bách 萬vạn 億ức 。

解giải 曰viết 。 世Thế 尊Tôn 如như 上thượng 。 言ngôn 導đạo 師sư 者giả 善thiện 巧xảo 具cụ 足túc 。 如như 海hải 導đạo 師sư 。 彼bỉ 引dẫn 得đắc 寶bảo 。 此thử 引dẫn 成thành 佛Phật 。 金kim 剛cang 體thể 者giả 堅kiên 固cố 具cụ 足túc 。 體thể 者giả 身thân 也dã 。 佛Phật 身thân 堅kiên 固cố 由do 如như 金kim 剛cang 。 讚tán 身thân 德đức 也dã 。 言ngôn 心tâm 行hành 者giả 悲bi 智trí 具cụ 足túc 。 四Tứ 智Trí 心tâm 品phẩm 總tổng 名danh 為vi 心tâm 。 常thường 照chiếu 二nhị 諦đế 故cố 名danh 為vi 行hành 。 言ngôn 寂tịch 滅diệt 者giả 解giải 脫thoát 具cụ 足túc 。 逾du 動động 逾du 寂tịch 名danh 為vi 寂tịch 滅diệt 。 讚tán 心tâm 德đức 也dã 。 如như 淨tịnh 名danh 云vân 。 心tâm 淨tịnh 已dĩ 度độ 諸chư 禪thiền 定định 。 不bất 違vi 此thử 也dã 。 轉chuyển 法Pháp 輪luân 者giả 。 下hạ 讚tán 語ngữ 德đức 。 轉chuyển 者giả 起khởi 也dã 。 法pháp 謂vị 所sở 說thuyết 教giáo 理lý 行hành 果quả 三tam 乘thừa 法Pháp 也dã 。 輪luân 者giả 圓viên 滿mãn 由do 如như 車xa 輪luân 。 摧tồi 壞hoại 諸chư 障chướng 能năng 運vận 用dụng 故cố 。 謂vị 佛Phật 所sở 轉chuyển 。 無vô 上thượng 妙diệu 法Pháp 。 往vãng 他tha 相tương 續tục 以dĩ 被bị 根căn 宜nghi 。 轉chuyển 法Pháp 輪luân 義nghĩa 如như 常thường 分phân 別biệt 。 言ngôn 八bát 辯biện 者giả 。 八bát 謂vị 八bát 音âm 辯biện 謂vị 七thất 辯biện 。 言ngôn 八bát 音âm 者giả 如như 梵Phạm 摩ma 喻dụ 經Kinh 云vân 。 一nhất 最tối 好hảo/hiếu 聲thanh 。 二nhị 易dị 了liễu 聲thanh 。 三tam 調điều 和hòa 聲thanh 。 四tứ 柔nhu 軟nhuyễn 聲thanh 。 五ngũ 不bất 誤ngộ 聲thanh 。 六lục 不bất 女nữ 聲thanh 。 七thất 尊tôn 慧tuệ 聲thanh 。 八bát 深thâm 遠viễn 聲thanh 。 言ngôn 七thất 辯biện 者giả 。 一nhất 捷tiệp 辯biện 。 須tu 言ngôn 即tức 言ngôn 無vô 蹇kiển 叱sất 故cố 。 二nhị 迅tấn 辯biện 。 懸huyền 河hà 湕# 冷lãnh 不bất 遲trì 訥nột 故cố 。 三tam 應ưng 辯biện 。 應ứng 時thời 應ứng 機cơ 不bất 增tăng 減giảm 故cố 。 四tứ 無vô 疎sơ 謬mậu 辯biện 。 所sở 說thuyết 契khế 理lý 不bất 邪tà 錯thác 故cố 。 五ngũ 無vô 斷đoạn 盡tận 辯biện 。 相tương 續tục 連liên 環hoàn 終chung 無vô 竭kiệt 故cố 。 六lục 凡phàm 所sở 演diễn 說thuyết 豐phong 義nghĩa 味vị 辯biện 。 一nhất 一nhất 言ngôn 句cú 多đa 事sự 理lý 故cố 。 七thất 一nhất 切thiết 世thế 間gian 最tối 上thượng 妙diệu 辯biện 。 具cụ 足túc 甚thậm 深thâm 如như 雷lôi 等đẳng 故cố 。 言ngôn 圓viên 音âm 者giả 。 一nhất 音âm 圓viên 音âm 義nghĩa 通thông 多đa 解giải 。 有hữu 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 無vô 形hình 無vô 聲thanh 。 為vi 對đối 根căn 宜nghi 。 如như 空không 谷cốc 響hưởng 。 現hiện 無vô 量lượng 聲thanh 。 隨tùy 其kỳ 根căn 性tánh 。 各các 得đắc 一nhất 音âm 等đẳng 遍biến 十thập 方phương 故cố 云vân 圓viên 音âm 。 有hữu 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 實thật 有hữu 色sắc 聲thanh 。 其kỳ 音âm 圓viên 滿mãn 無vô 異dị 韻vận 曲khúc 。 如như 經kinh 說thuyết 云vân 。 佛Phật 以dĩ 一nhất 音âm 演diễn 說thuyết 法Pháp 。 眾chúng 生sanh 隨tùy 類loại 各các 得đắc 解giải 。 有hữu 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 實thật 有hữu 眾chúng 多đa 音âm 聲thanh 。 但đãn 以dĩ 佛Phật 音âm 。 無vô 障chướng 無vô 礙ngại 。 一nhất 切thiết 即tức 一nhất 。 故cố 名danh 一nhất 音âm 。 一nhất 即tức 一nhất 切thiết 。 故cố 名danh 圓viên 音âm 。 由do 具cụ 眾chúng 德đức 廣quảng 為vì 開khai 演diễn 。 讚tán 語ngữ 德đức 故cố 。 上thượng 三tam 業nghiệp 德đức 即tức 三tam 密mật 門môn 。 事sự 用dụng 之chi 中trung 即tức 三tam 示thị 導đạo 。

時thời 眾chúng 得đắc 道Đạo 百bách 萬vạn 億ức 者giả 。 讚tán 說thuyết 。 當đương 根căn 標tiêu 所sở 被bị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 讚tán 所sở 被bị 妙diệu 。

經kinh 。 天thiên 人nhân 俱câu 修tu 出xuất 離ly 行hành 能năng 習tập 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 道đạo 。

解giải 曰viết 。 天thiên 人nhân 俱câu 修tu 者giả 。 若nhược 天thiên 若nhược 人nhân 。 異dị 類loại 等đẳng 受thọ 。 俱câu 能năng 修tu 習tập 大Đại 乘Thừa 。 出xuất 離ly 菩Bồ 薩Tát 道Đạo 也dã 。 由do 此thử 言ngôn 者giả 。 三tam 乘thừa 種chủng 性tánh 但đãn 詣nghệ 斯tư 會hội 皆giai 修tu 大đại 故cố 。 自tự 上thượng 所sở 明minh 即tức 三Tam 寶Bảo 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 讚tán 所sở 說thuyết 深thâm 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 五ngũ 忍nhẫn 德đức 。

經kinh 。 五ngũ 忍nhẫn 功công 德đức 妙diệu 法Pháp 門môn 十thập 四tứ 菩Bồ 薩Tát 能năng 諦đế 了liễu 。

解giải 曰viết 。 五ngũ 忍nhẫn 如như 前tiền 。 言ngôn 功công 德đức 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 所sở 修tu 。 萬vạn 行hạnh 功công 德đức 。 妙diệu 法Pháp 門môn 者giả 。 從tùng 凡phàm 至chí 聖thánh 深thâm 妙diệu 法Pháp 門môn 。 十thập 四tứ 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 三tam 賢hiền 十Thập 地Địa 及cập 以dĩ 等đẳng 覺giác 為vi 十thập 四tứ 也dã 。 能năng 諦đế 了liễu 者giả 。 見kiến 解giải 證chứng 修tu 能năng 諦đế 了liễu 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 因nhân 果quả 異dị 。

經kinh 。 三tam 賢hiền 十thập 聖thánh 忍nhẫn 中trung 行hành 唯duy 佛Phật 一nhất 人nhân 能năng 盡tận 原nguyên 。

解giải 曰viết 。 因nhân 中trung 菩Bồ 薩Tát 依y 此thử 趣thú 求cầu 。 故cố 忍nhẫn 中trung 行hành 。 唯duy 佛Phật 果Quả 圓viên 德đức 行hạnh 俱câu 滿mãn 。 獨độc 盡tận 原nguyên 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 三Tam 寶Bảo 藏tạng 。

經kinh 。 佛Phật 法Pháp 眾Chúng 海hải 三Tam 寶Bảo 藏tạng 無vô 量lượng 功công 德đức 於ư 中trung 攝nhiếp 。

解giải 曰viết 。 佛Phật 法Pháp 眾Chúng 者giả 列liệt 三Tam 寶Bảo 名danh 。 一nhất 體thể 真Chân 如Như 即tức 忍nhẫn 性tánh 故cố 。 能năng 說thuyết 所sở 說thuyết 諸chư 修tu 行hành 者giả 。 即tức 別biệt 相tướng 故cố 。 所sở 言ngôn 海hải 者giả 。 讚tán 忍nhẫn 深thâm 廣quảng 包bao 含hàm 三Tam 寶Bảo 。 蘊uẩn 積tích 為vi 藏tạng 。 無vô 量lượng 功công 德đức 者giả 。 有hữu 為vi 無vô 為vi 。 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 皆giai 積tích 忍nhẫn 中trung 故cố 云vân 攝nhiếp 也dã 。 讚tán 所sở 說thuyết 深thâm 。 明minh 三tam 業nghiệp 竟cánh 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 有hữu 二nhị 十thập 六lục 行hành 半bán 廣quảng 讚tán 五ngũ 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 有hữu 二nhị 十thập 四tứ 行hành 廣quảng 讚tán 五ngũ 忍nhẫn 。 後hậu 有hữu 兩lưỡng 行hành 半bán 讚tán 佛Phật 悲bi 深thâm 。 初sơ 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 有hữu 二nhị 十thập 三tam 行hành 廣quảng 明minh 五ngũ 忍nhẫn 。 後hậu 有hữu 一nhất 行hành 因nhân 果quả 對đối 明minh 。 就tựu 明minh 五ngũ 忍nhẫn 大đại 分phân 為vi 六lục 。 初sơ 四tứ 行hành 半bán 偏thiên 明minh 伏phục 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 通thông 讚tán 四tứ 王vương 。 後hậu 總tổng 明minh 伏phục 忍nhẫn 。 初sơ 文văn 復phục 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 十Thập 善Thiện 位vị 。

仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 中trung 一nhất 終chung

仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 中trung 二nhị

經kinh 十Thập 善Thiện 菩Bồ 薩Tát 發phát 大đại 心tâm 長trường/trưởng 別biệt 三tam 界giới 苦khổ 輪luân 海hải 中trung 下hạ 品phẩm 善thiện 粟túc 散tán 王vương 上thượng 品phẩm 十Thập 善Thiện 鐵thiết 輪Luân 王Vương 。

解giải 曰viết 。 十Thập 善Thiện 如như 下hạ 。 此thử 十Thập 善Thiện 位vị 經kinh 十thập 千thiên 劫kiếp 。 方phương 入nhập 伏phục 忍nhẫn 。 忍nhẫn 方phương 便tiện 故cố 。 發phát 大đại 心tâm 者giả 。 所sở 度độ 所sở 斷đoạn 所sở 修tu 所sở 趣thú 悉tất 皆giai 大đại 故cố 名danh 發phát 大đại 心tâm 。 長trường/trưởng 別biệt 三tam 界giới 者giả 。 前tiền 發phát 大đại 心tâm 總tổng 有hữu 二nhị 類loại 。 一nhất 者giả 直trực 往vãng 二nhị 者giả 迴hồi 心tâm 。 若nhược 前tiền 頓đốn 發phát 心tâm 必tất 堅kiên 猛mãnh 。 惑hoặc 雖tuy 未vị 斷đoạn 定định 當đương 超siêu 。 故cố 若nhược 後hậu 漸tiệm 悟ngộ 。 二Nhị 乘Thừa 有Hữu 學Học 及cập 無Vô 學Học 。 果quả 聖thánh 道Đạo 斷đoạn 障chướng 云vân 長trường/trưởng 別biệt 故cố 。 苦khổ 輪luân 海hải 者giả 。 苦khổ 通thông 三tam 界giới 謂vị 三tam 苦khổ 也dã 。 依y 苦khổ 樂lạc 捨xả 立lập 為vi 苦khổ 故cố 。 往vãng 返phản 不bất 息tức 。 迴hồi 轉chuyển 如như 輪luân 。 昇thăng 沈trầm 出xuất 沒một 深thâm 大đại 如như 海hải 。 中trung 下hạ 品phẩm 善thiện 者giả 。 所sở 修tu 十Thập 善Thiện 時thời 既ký 長trường 久cửu 。 初sơ 中trung 後hậu 位vị 。 為vi 下hạ 中trung 上thượng 。 中trung 下hạ 二nhị 品phẩm 作tác 粟túc 散tán 王vương 。 小tiểu 王vương 眾chúng 多đa 如như 彼bỉ 粟túc 散tán 。 從tùng 喻dụ 立lập 稱xưng 。 又hựu 如như 劫kiếp 初sơ 分phần/phân 香hương 稻đạo 者giả 。 以dĩ 粟túc 散tán 布bố 名danh 粟túc 散tán 王vương 。 若nhược 上thượng 品phẩm 者giả 鐵thiết 輪Luân 王Vương 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 三tam 賢hiền 位vị 。

經kinh 。 習tập 種chủng 銅đồng 輪luân 二nhị 天thiên 下hạ 銀ngân 輪luân 三tam 天thiên 性tánh 種chủng 性tánh 道Đạo 品Phẩm 堅kiên 德đức 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 七thất 寶bảo 金kim 輪luân 四tứ 天thiên 下hạ 。

解giải 曰viết 。 十Thập 住Trụ 菩Bồ 薩Tát 。 作tác 銅đồng 輪Luân 王Vương 。 十thập 行hành 銀ngân 輪luân 。 十thập 迴hồi 向hướng 位vị 。 作tác 金Kim 輪Luân 王Vương 。 然nhiên 四tứ 輪Luân 王Vương 王vương 化hóa 別biệt 者giả 。 一nhất 二nhị 三tam 四tứ 洲châu 化hóa 境cảnh 為vi 異dị 。 故cố 順thuận 正chánh 理lý 云vân 。 從tùng 此thử 洲châu 人nhân 壽thọ 命mạng 無vô 量lượng 。 乃nãi 至chí 八bát 萬vạn 歲tuế 有hữu 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 生sanh 。 滅diệt 八bát 萬vạn 時thời 。 有hữu 情tình 富phú 樂lạc 壽thọ 量lượng 損tổn 減giảm 。 眾chúng 惡ác 漸tiệm 盛thịnh 。 非phi 大đại 人nhân 器khí 故cố 無vô 輪Luân 王Vương 。 此thử 王vương 由do 輪luân 旋toàn 轉chuyển 應ưng 導đạo 威uy 伏phục 一nhất 切thiết 。 名danh 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 。 金kim 銀ngân 銅đồng 鐵thiết 。 輪luân 應ưng 別biệt 故cố 。 若nhược 王vương 生sanh 在tại 剎sát 帝đế 利lợi 種chủng 。 紹thiệu 灑sái 頂đảnh 位vị 。 於ư 十thập 五ngũ 日nhật 受thọ 齊tề 戒giới 。

時thời 沐mộc 浴dục 首thủ 身thân 受thọ 勝thắng 齊tề 戒giới 。 昇thăng 高cao 臺đài 殿điện 臣thần 僚liêu 輔phụ 翼dực 。 東đông 方phương 忽hốt 有hữu 金kim 輪luân 寶bảo 現hiện 。 餘dư 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 應ưng 知tri 亦diệc 爾nhĩ 。 輪luân 主chủ 如như 佛Phật 無vô 二nhị 俱câu 生sanh 。 一nhất 切thiết 輪Luân 王Vương 皆giai 無vô 傷thương 害hại 。 令linh 伏phục 得đắc 勝thắng 已dĩ 各các 安an 其kỳ 所sở 居cư 。 勸khuyến 導đạo 令linh 修tu 十Thập 善Thiện 業nghiệp 道đạo 。 言ngôn 七thất 寶bảo 者giả 。 所sở 謂vị 輪luân 寶bảo 。 象tượng 寶bảo 馬mã 寶bảo 。 珠châu 寶bảo 女nữ 寶bảo 主chủ 藏tạng 。 臣thần 寶bảo 主chủ 兵binh 臣thần 寶bảo 。 馬mã 等đẳng 五ngũ 寶bảo 有hữu 情tình 所sở 攝nhiếp 。 珠châu 輪luân 二nhị 寶bảo 乃nãi 是thị 非phi 情tình 。 正Chánh 法Pháp 念niệm 經kinh 又hựu 有hữu 七thất 寶bảo 。 所sở 謂vị 劍kiếm 寶bảo 皮bì 寶bảo 床sàng 寶bảo 林lâm 寶bảo 殿điện 寶bảo 衣y 寶bảo 履lý 寶bảo 。 此thử 等đẳng 諸chư 寶bảo 皆giai 由do 修tu 習tập 無vô 嗔sân 善thiện 根căn 。 之chi 所sở 招chiêu 感cảm 。 所sở 有hữu 威uy 德đức 。 及cập 王vương 風phong 化hóa 。 如như 正Chánh 法Pháp 念niệm 乃nãi 起khởi 世thế 經kinh 。 彼bỉ 廣quảng 明minh 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 總tổng 明minh 伏phục 忍nhẫn 。 於ư 中trung 今kim 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 明minh 聖thánh 胎thai 。

經kinh 。 伏phục 忍nhẫn 聖thánh 胎thai 三tam 十thập 人nhân 十thập 住trụ 十thập 行hành 十thập 迴hồi 向hướng 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 於ư 中trung 學học 無vô 不bất 由do 此thử 伏phục 忍nhẫn 生sanh 。

解giải 曰viết 。 住trụ 伏phục 忍nhẫn 者giả 即tức 名danh 聖thánh 胎thai 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 從tùng 此thử 生sanh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 難nan 得đắc 入nhập 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 行hành 。 根căn 本bổn 是thị 故cố 發phát 心tâm 。 信tín 心tâm 難nạn/nan 若nhược 得đắc 信tín 心tâm 。 必tất 不bất 退thoái 進tiến 入nhập 無vô 生sanh 初Sơ 地Địa 道đạo 。

解giải 曰viết 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 行hành 。 根căn 本bổn 等đẳng 者giả 。 此thử 明minh 入nhập 劫kiếp 。 菩Bồ 薩Tát 行hành 本bổn 。 即tức 十thập 信tín 心tâm 此thử 心tâm 難nạn/nan 發phát 。 如như 前tiền 經Kinh 云vân 。 有hữu 恆Hằng 河Hà 沙sa 見kiến 佛Phật 法pháp 僧Tăng 。 得đắc 入nhập 信tín 者giả 數số 極cực 少thiểu 矣hĩ 。 若nhược 得đắc 十thập 信tín 至chí 第đệ 六lục 心tâm 必tất 不bất 退thoái 者giả 信tín 不bất 退thoái 也dã 。 定định 證chứng 無vô 生sanh 至chí 初Sơ 地Địa 故cố 。 雖tuy 七thất 住trụ 前tiền 容dung 作tác 二Nhị 乘Thừa 。 設thiết 爾nhĩ 不bất 久cửu 定định 當đương 得đắc 故cố 。 又hựu 解giải 若nhược 得đắc 信tín 心tâm 。 即tức 十thập 信tín 心tâm 必tất 不bất 退thoái 者giả 。 十thập 住trụ 第đệ 七thất 位vị 不bất 退thoái 也dã 。 已dĩ 前tiền 容dung 退thoái 。 如như 瓔anh 珞lạc 經Kinh 云vân 。 淨tịnh 目mục 天thiên 子tử 法pháp 才tài 王vương 子tử 舍Xá 利Lợi 弗Phất 等đẳng 。 欲dục 入nhập 第đệ 七thất 。 遇ngộ 緣duyên 退thoái 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 名danh 辯biện 相tương/tướng 。

經kinh 。 化hóa 利lợi 自tự 他tha 悉tất 平bình 等đẳng 是thị 名danh 菩Bồ 薩Tát 初sơ 發phát 心tâm 。

解giải 曰viết 。 化hóa 利lợi 自tự 他tha 者giả 辯biện 發phát 心tâm 相tương/tướng 。 若nhược 時thời 菩Bồ 薩Tát 。 觀quán 他tha 如như 自tự 得đắc 平bình 等đẳng 心tâm 。 而nhi 修tu 二nhị 利lợi 。 方phương 名danh 菩Bồ 薩Tát 初sơ 發phát 心tâm 相tương/tướng 。 入nhập 初sơ 住trụ 也dã 。 明minh 伏phục 忍nhẫn 竟cánh 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 有hữu 五ngũ 行hành 半bán 廣quảng 明minh 信tín 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 別biệt 明minh 三tam 地địa 。 後hậu 總tổng 結kết 斷đoạn 障chướng 。 初sơ 明minh 三tam 地địa 文văn 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 明minh 下hạ 忍nhẫn 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。

經kinh 。 歡hoan 喜hỷ 菩Bồ 薩Tát 轉Chuyển 輪Luân 王Vương 初sơ 照chiếu 二nhị 諦đế 平bình 等đẳng 理lý 權quyền 化hóa 有hữu 情tình 遊du 百bách 國quốc 檀đàn 施thí 清thanh 淨tịnh 利lợi 群quần 生sanh 。

解giải 曰viết 。 歡hoan 喜hỷ 等đẳng 者giả 。 標tiêu 住trụ 地địa 名danh 明minh 其kỳ 王vương 位vị 。 初sơ 照chiếu 二nhị 諦đế 平bình 等đẳng 理lý 者giả 。 謂vị 此thử 初sơ 證chứng 平bình 等đẳng 真Chân 如Như 。 斷đoạn 分phân 別biệt 也dã 。 權quyền 化hóa 有hữu 情tình 者giả 。 或hoặc 王vương 或hoặc 佛Phật 權quyền 現hiện 化hóa 身thân 。 遊du 百bách 國quốc 者giả 明minh 化hóa 境cảnh 也dã 。 檀đàn 度độ 清thanh 淨tịnh 者giả 勝thắng 行hành 利lợi 生sanh 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 地địa 得đắc 名danh 。

經kinh 。 入nhập 理lý 般Bát 若Nhã 名danh 為vi 住trụ 住trụ 生sanh 德đức 行hạnh 名danh 為vi 地địa 。

解giải 曰viết 。 入nhập 者giả 證chứng 也dã 。 言ngôn 般Bát 若Nhã 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 證chứng 實thật 相tướng 理lý 俱câu 名danh 般Bát 若Nhã 。 住trụ 者giả 不bất 動động 名danh 住trụ 。 依y 持trì 義nghĩa 也dã 。 住trụ 生sanh 德đức 行hạnh 名danh 為vi 地địa 者giả 。 智trí 冥minh 真chân 理lý 即tức 能năng 生sanh 顯hiển 為vi 無vô 為vi 德đức 。 有hữu 為vi 功công 德đức 因nhân 此thử 而nhi 生sanh 。 無vô 為vi 功công 德đức 。 因nhân 此thử 而nhi 顯hiển 。 五ngũ 相tương/tướng 顯hiển 發phát 住trụ 生sanh 二nhị 義nghĩa 故cố 名danh 為vi 地địa 。 道đạo 十Thập 地Địa 也dã 。 如như 唯duy 識thức 第đệ 九cửu 云vân 。 如như 是thị 十Thập 地Địa 總tổng 攝nhiếp 。 有hữu 為vi 無vô 為vi 功công 德đức 。 以dĩ 為vi 自tự 性tánh 。 與dữ 所sở 修tu 行hành 為vi 勝thắng 依y 持trì 。 令linh 得đắc 生sanh 長trưởng 名danh 為vi 地địa 矣hĩ 從tùng 此thử 第đệ 三tam 初sơ 心tâm 具cụ 德đức 。

經kinh 。 初sơ 住trụ 一nhất 心tâm 具cụ 眾chúng 德đức 於ư 勝thắng 義nghĩa 中trung 而nhi 不bất 動động 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 初sơ 住trụ 者giả 。 見kiến 道đạo 證chứng 如như 名danh 為vi 初sơ 住trụ 。 言ngôn 一nhất 心tâm 者giả 。 即tức 一nhất 心tâm 真chân 見kiến 道đạo 也dã 。 具cụ 眾chúng 德đức 者giả 。 如như 前tiền 經Kinh 云vân 。 具cụ 足túc 八bát 萬vạn 。 四tứ 千thiên 德đức 也dã 。 於ư 勝thắng 義nghĩa 者giả 。 境cảnh 第đệ 七thất 聲thanh 。 謂vị 智trí 證chứng 真chân 寂tịch 而nhi 不bất 動động 。 此thử 初sơ 入nhập 地địa 。 例lệ 後hậu 應ưng 知tri 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 中trung 品phẩm 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 離ly 垢cấu 地địa 。

經kinh 。 離ly 垢cấu 菩Bồ 薩Tát 忉Đao 利Lợi 王vương 現hiện 形hình 六lục 趣thú 千thiên 國quốc 土độ 戒giới 度độ 清thanh 淨tịnh 悉tất 圓viên 滿mãn 永vĩnh 離ly 誤ngộ 犯phạm 諸chư 過quá 失thất 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。 明minh 修tu 勝thắng 行hành 。 戒giới 度độ 圓viên 滿mãn 明minh 其kỳ 離ly 過quá 。 微vi 細tế 不bất 犯phạm 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 修tu 境cảnh 智trí 。

經kinh 。 無vô 相tướng 無vô 緣duyên 。 真chân 實thật 性tánh 無vô 體thể 無vô 生sanh 無vô 二nhị 照chiếu 。

解giải 曰viết 。 上thượng 句cú 明minh 境cảnh 。 妄vọng 執chấp 緣duyên 生sanh 圓viên 成thành 異dị 故cố 。 下hạ 句cú 明minh 智trí 。 達đạt 無vô 體thể 故cố 。 了liễu 無vô 生sanh 故cố 。 證chứng 無vô 二nhị 故cố 。 明minh 智trí 照chiếu 解giải 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 雖tuy 於ư 五ngũ 忍nhẫn 勝thắng 劣liệt 有hữu 殊thù 。 論luận 其kỳ 境cảnh 智trí 准chuẩn 此thử 應ưng 悉tất 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 發phát 光quang 地địa 。

經kinh 。 發phát 光quang 菩Bồ 薩Tát 夜dạ 摩ma 王vương 應ưng 形hình 往vãng 萬vạn 諸chư 佛Phật 剎sát 善thiện 能năng 通thông 達đạt 。 三tam 摩ma 地địa 隱ẩn 顯hiển 自tự 在tại 具cụ 三Tam 明Minh 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。 明minh 其kỳ 得đắc 定định 。 明minh 所sở 具cụ 德đức 。 言ngôn 隱ẩn 顯hiển 者giả 。 五ngũ 通thông 自tự 在tại 具cụ 有hữu 三Tam 明Minh 。 如như 序tự 品phẩm 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 總tổng 結kết 斷đoạn 障chướng 。

經kinh 。 歡hoan 喜hỷ 離ly 垢cấu 與dữ 發phát 光quang 能năng 滅diệt 色sắc 縛phược 諸chư 煩phiền 惱não 具cụ 觀quán 一nhất 切thiết 身thân 口khẩu 業nghiệp 法pháp 性tánh 清thanh 淨tịnh 照chiếu 皆giai 圓viên 。

解giải 曰viết 。 結kết 上thượng 三tam 地địa 能năng 斷đoạn 色sắc 縛phược 。 謂vị 貪tham 等đẳng 三tam 如như 前tiền 解giải 故cố 。 具cụ 觀quán 一nhất 切thiết 身thân 口khẩu 業nghiệp 者giả 。 顯hiển 離ly 色sắc 縛phược 。 色sắc 業nghiệp 自tự 在tại 。 言ngôn 法pháp 性tánh 者giả 。 色sắc 心tâm 實thật 性tánh 即tức 是thị 真Chân 如Như 智trí 照chiếu 圓viên 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 有hữu 四tứ 行hành 偈kệ 廣quảng 明minh 順thuận 忍nhẫn 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 別biệt 明minh 三tam 地địa 後hậu 總tổng 結kết 斷đoạn 障chướng 。 初sơ 明minh 三tam 地địa 文văn 分phân 為vi 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 焰diễm 慧tuệ 地địa 。

經kinh 。 焰diễm 慧tuệ 菩Bồ 薩Tát 大đại 精tinh 進tấn 覩đổ 史sử 天thiên 王vương 遊du 億ức 剎sát 實thật 智trí 寂tịch 滅diệt 方phương 便tiện 智trí 達đạt 無vô 生sanh 理lý 照chiếu 空không 有hữu 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 修tu 勝thắng 行hành 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 實thật 智trí 寂tịch 滅diệt 者giả 證chứng 如như 智trí 也dã 。 方phương 便tiện 智trí 者giả 緣duyên 事sự 智trí 也dã 。 達đạt 無vô 生sanh 理lý 者giả 即tức 是thị 真Chân 如Như 正chánh 智trí 境cảnh 也dã 。 照chiếu 空không 有hữu 者giả 即tức 是thị 理lý 事sự 方phương 便tiện 境cảnh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 難nan 勝thắng 地địa 。

經kinh 。 難nan 勝thắng 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 平bình 等đẳng 化Hóa 樂Lạc 天Thiên 王Vương 。 百bách 億ức 國quốc 空không 空không 諦đế 觀quán 無vô 二nhị 相tương/tướng 垂thùy 形hình 六lục 趣thú 靡mĩ 不bất 周chu 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 明minh 修tu 正chánh 觀quán 。 真chân 俗tục 二nhị 智trí 行hành 相tương/tướng 互hỗ 違vi 。 合hợp 令linh 相tương 應ứng 故cố 名danh 平bình 等đẳng 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 空không 空không 諦đế 觀quán 者giả 。 初sơ 空không 顯hiển 如như 。 後hậu 空không 遣khiển 相tương/tướng 。 或hoặc 云vân 色sắc 心tâm 。 或hoặc 云vân 我ngã 法pháp 。 謂vị 此thử 地địa 中trung 理lý 事sự 合hợp 照chiếu 故cố 云vân 諦đế 觀quán 。 無vô 二nhị 相tương/tướng 者giả 。 能năng 合hợp 難nạn/nan 合hợp 令linh 相tương 應ứng 。 無vô 二nhị 相tướng 故cố 。 垂thùy 形hình 以dĩ 下hạ 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。 靡mĩ 者giả 無vô 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 現hiện 前tiền 地địa 。

經kinh 。 現hiện 前tiền 菩Bồ 薩Tát 自tự 在tại 。 王vương 照chiếu 見kiến 緣duyên 生sanh 相tương/tướng 無vô 二nhị 勝thắng 義nghĩa 智trí 光quang 能năng 遍biến 滿mãn 往vãng 千thiên 億ức 土thổ/độ 化hóa 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 照chiếu 見kiến 緣duyên 生sanh 者giả 。 智trí 常thường 照chiếu 解giải 十thập 二nhị 緣duyên 。 生sanh 相tương/tướng 無vô 二nhị 也dã 。 勝thắng 義nghĩa 智trí 光quang 者giả 。 智trí 緣duyên 勝thắng 義nghĩa 名danh 勝thắng 義nghĩa 智trí 。 智trí 能năng 照chiếu 理lý 故cố 名danh 光quang 能năng 。 照chiếu 解giải 體thể 圓viên 故cố 云vân 遍biến 滿mãn 。 往vãng 千thiên 億ức 土thổ/độ 明minh 所sở 化hóa 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 總tổng 結kết 斷đoạn 障chướng 。

經kinh 。 焰diễm 慧tuệ 難nan 勝thắng 現hiện 前tiền 地địa 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 迷mê 心tâm 惑hoặc 空không 慧tuệ 寂tịch 然nhiên 無vô 緣duyên 觀quán 還hoàn 照chiếu 心tâm 空không 無vô 量lượng 境cảnh 。

解giải 曰viết 。 結kết 上thượng 三tam 地địa 。 能năng 斷đoạn 三tam 障chướng 。 迷mê 心tâm 惑hoặc 者giả 。 如như 上thượng 見kiến 等đẳng 三tam 種chủng 障chướng 也dã 。 言ngôn 空không 慧tuệ 者giả 結kết 實thật 智trí 也dã 。 言ngôn 寂tịch 然nhiên 者giả 結kết 平bình 等đẳng 也dã 。 無vô 緣duyên 觀quán 者giả 。 結kết 照chiếu 見kiến 緣duyên 生sanh 相tương/tướng 無vô 二nhị 也dã 。 還hoàn 照chiếu 心tâm 空không 者giả 。 自tự 障chướng 既ký 斷đoạn 照chiếu 自tự 地địa 如như 。 如như 智trí 德đức 廣quảng 云vân 無vô 量lượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 有hữu 兩lưỡng 行hành 半bán 明minh 遠viễn 行hành 地địa 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 遠viễn 行hành 地địa 。

經kinh 。 遠viễn 行hành 菩Bồ 薩Tát 初sơ 禪thiền 王vương 住trụ 於ư 無vô 相tướng 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 方phương 便tiện 善thiện 巧xảo 。 悉tất 平bình 等đẳng 常thường 萬vạn 億ức 土thổ/độ 化hóa 群quần 生sanh 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 無vô 相tướng 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 者giả 。 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 。 純thuần 無vô 相tướng 觀quán 故cố 。 云vân 無vô 相tướng 智trí 證chứng 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 方phương 便tiện 善thiện 巧xảo 者giả 。 明minh 修tu 勝thắng 行hành 。 濟tế 利lợi 有hữu 情tình 。 悉tất 平bình 等đẳng 故cố 。 常thường 萬vạn 已dĩ 下hạ 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 超siêu 分phân 段đoạn 生sanh 。

經kinh 。 進tiến 入nhập 不bất 動động 法pháp 流lưu 地địa 永vĩnh 無vô 分phân 段đoạn 超siêu 諸chư 有hữu 。

解giải 曰viết 。 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 。 必tất 能năng 進tiến 入nhập 後hậu 不bất 動động 地địa 法pháp 駃khoái 流lưu 也dã 。 未vị 無vô 分phân 段đoạn 者giả 。 自tự 此thử 已dĩ 前tiền 容dung 有hữu 分phân 段đoạn 。 受thọ 三tam 界giới 生sanh 。 今kim 此thử 地Địa 中trung 。 功công 用dụng 分phân 段đoạn 最tối 後hậu 邊biên 故cố 。 超siêu 諸chư 有hữu 者giả 。 無vô 漏lậu 定định 願nguyện 資tư 彼bỉ 勝thắng 身thân 。 令linh 所sở 感cảm 報báo 漸tiệm 漸tiệm 增tăng 勝thắng 乃nãi 至chí 等đẳng 覺giác 受thọ 變biến 易dị 生sanh 。 超siêu 三tam 有hữu 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 所sở 斷đoạn 障chướng 。

經kinh 。 常thường 觀quán 勝thắng 義nghĩa 照chiếu 無vô 二nhị 二nhị 十thập 一nhất 生sanh 空không 寂tịch 行hành 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 無vô 明minh 習tập 遠viễn 行hành 大Đại 士Sĩ 獨độc 能năng 斷đoạn 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 常thường 觀quán 者giả 表biểu 無vô 間gián 斷đoạn 。 言ngôn 勝thắng 義nghĩa 者giả 明minh 所sở 證chứng 也dã 。 照chiếu 無vô 二nhị 者giả 。 真chân 俗tục 雙song 照chiếu 。 無vô 有hữu 二nhị 也dã 。 二nhị 十thập 一nhất 生sanh 者giả 明minh 經kinh 生sanh 也dã 。 地địa 地địa 有hữu 三tam 。 今kim 第đệ 七thất 地địa 經kinh 二nhị 十thập 一nhất 生sanh 。 智trí 皆giai 照chiếu 如như 云vân 空không 寂tịch 行hành 。 理lý 實thật 住trụ 地địa 有hữu 二nhị 十thập 生sanh 。 最tối 後hậu 終chung 生sanh 必tất 當đương 得đắc 故cố 。 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 者giả 愛ái 善thiện 法Pháp 也dã 。 婆bà 沙sa 論luận 中trung 名danh 善thiện 法Pháp 欲dục 。 智Trí 度Độ 論luận 云vân 。 頂đảnh 位vị 未vị 伏phục 順thuận 道Đạo 法Pháp 愛ái 。 不bất 言ngôn 斷đoạn 位vị 。 此thử 說thuyết 斷đoạn 者giả 。 謂vị 六lục 地địa 前tiền 有hữu 定định 有hữu 散tán 。 散tán 位vị 起khởi 愛ái 。 今kim 入nhập 此thử 地địa 。 雖tuy 有hữu 加gia 行hành 以dĩ 結kết 無vô 相tướng 。 相tương 續tục 現hiện 前tiền 無vô 散tán 忻hãn 求cầu 。 永vĩnh 無vô 愛ái 故cố 。 無vô 明minh 習tập 者giả 。 如như 下hạ 經Kinh 云vân 。 斷đoạn 諸chư 業nghiệp 果quả 細tế 現hiện 行hành 相tương/tướng 。 諸chư 業nghiệp 果quả 者giả 即tức 分phân 段đoạn 生sanh 。 細tế 現hiện 行hành 者giả 所sở 知tri 障chướng 也dã 。 執chấp 有hữu 生sanh 滅diệt 。 細tế 相tướng 現hiện 行hành 。 能năng 障chướng 此thử 地địa 妙diệu 無vô 相tướng 道đạo 。 所sở 知tri 障chướng 體thể 。 即tức 是thị 無vô 明minh 。 與dữ 前tiền 愛ái 俱câu 。 入nhập 地địa 止chỉ 斷đoạn 。 故cố 偈kệ 說thuyết 云vân 。 遠viễn 行hành 大Đại 士Sĩ 獨độc 能năng 斷đoạn 也dã 。 前tiền 長trường/trưởng 行hành 中trung 七thất 八bát 九cửu 地địa 皆giai 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 合hợp 為vi 一nhất 文văn 斷đoạn 色sắc 心tâm 習tập 。 此thử 別biệt 結kết 者giả 。 永vĩnh 無vô 法pháp 愛ái 超siêu 分phân 段đoạn 生sanh 。 功công 用dụng 後hậu 邊biên 具cụ 此thử 三tam 義nghĩa 故cố 別biệt 結kết 矣hĩ 。 又hựu 若nhược 大đại 劫kiếp 數số 三tam 無vô 數số 。 今kim 第đệ 七thất 地địa 第đệ 二nhị 劫kiếp 滿mãn 。 又hựu 後hậu 二nhị 同đồng 第đệ 三tam 劫kiếp 皆giai 無vô 功công 用dụng 。 故cố 同đồng 結kết 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 有hữu 五ngũ 行hành 偈kệ 明minh 後hậu 三tam 地địa 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 別biệt 明minh 三tam 地địa 。 後hậu 總tổng 明minh 斷đoạn 障chướng 。 初sơ 明minh 三tam 地địa 文văn 分phân 為vi 三tam 。 初sơ 不Bất 動Động 地Địa 。 文văn 復phục 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 不bất 動động 地địa 。

經kinh 。 不bất 動động 菩Bồ 薩Tát 二nhị 禪thiền 王vương 得đắc 變biến 易dị 身thân 常thường 自tự 在tại 能năng 於ư 百bách 萬vạn 微vi 塵trần 剎sát 隨tùy 其kỳ 形hình 類loại 化hóa 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 明minh 中trung 忍nhẫn 也dã 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 明minh 得đắc 勝thắng 身thân 。 常thường 自tự 在tại 者giả 。 現hiện 相tướng 及cập 土thổ/độ 悉tất 皆giai 自tự 在tại 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 隨tùy 類loại 化hóa 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 常thường 不bất 動động 。

經kinh 。 悉tất 知tri 三tam 世thế 。 無vô 量lượng 劫kiếp 於ư 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 常thường 不bất 動động 。

解giải 曰viết 。 悉tất 知tri 三tam 世thế 。 者giả 明minh 智trí 照chiếu 也dã 。 無vô 量lượng 劫kiếp 者giả 。 知tri 過quá 未vị 世thế 俱câu 無vô 量lượng 也dã 。 於ư 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 者giả 。 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 。 雖tuy 常thường 證chứng 如như 。 真chân 俗tục 雙song 照chiếu 常thường 不bất 動động 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 善thiện 慧tuệ 地địa 。

經kinh 。 善thiện 慧tuệ 菩Bồ 薩Tát 三tam 禪thiền 王vương 能năng 於ư 千thiên 恆hằng 一nhất 時thời 現hiện 常thường 在tại 無vô 為vi 空không 寂tịch 行hành 恆Hằng 沙sa 佛Phật 藏tạng 一nhất 念niệm 了liễu 。

解giải 曰viết 。 明minh 上thượng 忍nhẫn 也dã 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。 明minh 修tu 止Chỉ 觀Quán 。 智trí 常thường 證chứng 如như 。 真chân 俗tục 平bình 等đẳng 皆giai 空không 寂tịch 故cố 。 恆Hằng 沙sa 佛Phật 藏tạng 者giả 明minh 具cụ 德đức 也dã 。 恆Hằng 沙sa 諸chư 佛Phật 所sở 流lưu 至chí 教giáo 。 此thử 地địa 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 一nhất 念niệm 中trung 。 四tứ 無vô 礙ngại 解giải 。 皆giai 能năng 了liễu 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 法pháp 雲vân 地địa 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 法pháp 雲vân 地địa 。

經kinh 。 法Pháp 雲Vân 菩Bồ 薩Tát 。 四tứ 禪thiền 王vương 於ư 億ức 恆hằng 土thổ/độ 化hóa 群quần 生sanh 始thỉ 入nhập 金kim 剛cang 一nhất 切thiết 了liễu 二nhị 十thập 九cửu 生sanh 永vĩnh 已dĩ 度độ 。

解giải 曰viết 。 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 中trung 此thử 下hạ 品phẩm 也dã 。 標tiêu 其kỳ 地địa 名danh 。 明minh 王vương 居cư 處xứ 。 明minh 所sở 化hóa 境cảnh 。 始thỉ 入nhập 金kim 剛cang 者giả 後hậu 勝thắng 定định 也dã 。 始thỉ 者giả 初sơ 也dã 。 入nhập 者giả 證chứng 也dã 。 此thử 地địa 末mạt 心tâm 起khởi 金kim 剛cang 定định 。 初sơ 無vô 間gian 道đạo 證chứng 理lý 。 現hiện 前tiền 惑hoặc 障chướng 永vĩnh 無vô 。 照chiếu 解giải 圓viên 極cực 名danh 一nhất 切thiết 了liễu 。 此thử 等đẳng 覺giác 位vị 法pháp 雲vân 地địa 收thu 。 上thượng 下hạ 各các 半bán 顯hiển 前tiền 後hậu 故cố 。 明minh 所sở 超siêu 生sanh 如như 文văn 悉tất 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 下hạ 品phẩm 忍nhẫn 。

經kinh 。 寂tịch 滅diệt 忍nhẫn 中trung 下hạ 忍nhẫn 觀quán 一nhất 轉chuyển 妙diệu 覺giác 無vô 等đẳng 等đẳng 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 忍nhẫn 之chi 名danh 明minh 下hạ 忍nhẫn 觀quán 。 言ngôn 一nhất 轉chuyển 者giả 。 辯biện 忍nhẫn 位vị 也dã 。 此thử 無vô 間gian 位vị 轉chuyển 為vi 解giải 脫thoát 名danh 為vi 一nhất 轉chuyển 。 即tức 名danh 妙diệu 覺giác 佛Phật 果Quả 圓viên 也dã 。 無vô 等đẳng 等đẳng 者giả 。 若nhược 前tiền 剎sát 那na 以dĩ 因nhân 望vọng 果quả 名danh 為vi 無vô 等đẳng 。 至chí 解giải 脫thoát 位vị 佛Phật 佛Phật 道Đạo 齊tề 即tức 名danh 為vi 等đẳng 。 此thử 下hạ 忍nhẫn 位vị 明minh 當đương 轉chuyển 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 總tổng 明minh 斷đoạn 障chướng 。

經kinh 。 不bất 動động 善thiện 慧tuệ 法pháp 雲vân 地địa 除trừ 前tiền 所sở 有hữu 無vô 明minh 習tập 無vô 明minh 習tập 相tương/tướng 識thức 俱câu 轉chuyển 二nhị 諦đế 理lý 圓viên 無vô 不bất 盡tận 。

解giải 曰viết 。 標tiêu 上thượng 三tam 地địa 。 除trừ 前tiền 所sở 有hữu 無vô 明minh 習tập 者giả 。 所sở 知tri 障chướng 也dã 。 除trừ 前tiền 七thất 地địa 各các 治trị 一nhất 分phần/phân 色sắc 心tâm 障chướng 外ngoại 餘dư 之chi 細tế 障chướng 。 於ư 此thử 三tam 地địa 各các 別biệt 斷đoạn 故cố 。 無vô 明minh 習tập 相tương/tướng 識thức 俱câu 轉chuyển 者giả 。 謂vị 修tu 所sở 斷đoạn 煩phiền 惱não 。 障chướng 種chủng 及cập 第đệ 七thất 俱câu 所sở 有hữu 無vô 明minh 彼bỉ 微vi 細tế 種chủng 至chí 等đẳng 覺giác 位vị 由do 與dữ 識thức 俱câu 故cố 云vân 俱câu 轉chuyển 。 又hựu 如như 起khởi 信tín 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 與dữ 業nghiệp 識thức 俱câu 。 云vân 轉chuyển 捨xả 也dã 。 二nhị 諦đế 理lý 圓viên 。 無vô 不bất 盡tận 者giả 。 明minh 等đẳng 覺giác 位vị 。 照chiếu 解giải 體thể 圓viên 所sở 斷đoạn 所sở 棄khí 無vô 不bất 盡tận 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 六lục 有hữu 一nhất 行hành 半bán 明minh 正chánh 覺giác 位vị 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 正chánh 覺giác 圓viên 。

經kinh 。 正chánh 覺giác 無vô 相tướng 遍biến 法Pháp 界Giới 三tam 十thập 生sanh 盡tận 智trí 圓viên 明minh 。

解giải 曰viết 。 梵Phạm 云vân 三tam 菩Bồ 提Đề 此thử 云vân 正chánh 覺giác 。 無vô 上thượng 覺giác 也dã 。 言ngôn 無vô 相tướng 者giả 。 能năng 證chứng 所sở 證chứng 俱câu 無vô 相tướng 也dã 。 遍biến 法Pháp 界Giới 者giả 。 恆Hằng 沙sa 功công 德đức 一nhất 一nhất 無vô 邊biên 乃nãi 至chí 毛mao 端đoan 皆giai 遍biến 法Pháp 界Giới 。 三tam 十thập 生sanh 盡tận 者giả 。 超siêu 過quá 十Thập 地Địa 彼bỉ 生sanh 盡tận 故cố 。 智trí 圓viên 明minh 者giả 智trí 圓viên 極cực 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 佛Phật 具cụ 德đức 。

經kinh 。 寂tịch 照chiếu 無vô 為vi 真chân 解giải 脫thoát 大đại 悲bi 應ưng 現hiện 無vô 與dữ 等đẳng 湛trạm 然nhiên 不bất 動động 。 常thường 安an 穩ổn 光quang 明minh 遍biến 照chiếu 無vô 所sở 照chiếu 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 寂tịch 照chiếu 者giả 明minh 智trí 德đức 圓viên 。 無vô 為vi 真chân 解giải 脫thoát 者giả 。 明minh 斷đoạn 德đức 圓viên 。 大đại 悲bi 應ưng 現hiện 者giả 明minh 恩ân 德đức 圓viên 。 無vô 與dữ 等đẳng 者giả 。 明minh 上thượng 三tam 德đức 俱câu 無vô 等đẳng 也dã 。 湛trạm 然nhiên 不bất 動động 。 者giả 顯hiển 恩ân 德đức 也dã 。 由do 佛Phật 大đại 悲bi 利lợi 他tha 願nguyện 力lực 。 應ưng 現hiện 大đại 小tiểu 種chủng 種chủng 類loại 身thân 。 動động 而nhi 常thường 寂tịch 故cố 云vân 湛trạm 然nhiên 。 雖tuy 示thị 去khứ 來lai 體thể 常thường 不bất 動động 。 言ngôn 安an 隱ẩn 者giả 示thị 現hiện 化hóa 也dã 。 如như 食thực 馬mã 麥mạch 及cập 現hiện 出xuất 血huyết 。 未vị 曾tằng 動động 搖dao 常thường 安an 隱ẩn 也dã 。 光quang 明minh 遍biến 照chiếu 者giả 。 恩ân 德đức 之chi 體thể 如như 淨tịnh 摩ma 尼ni 。 體thể 周chu 法Pháp 界Giới 照chiếu 而nhi 無vô 照chiếu 。 大đại 文văn 第đệ 二nhị 結kết 前tiền 因nhân 果quả 。

經kinh 。 三tam 賢hiền 十thập 聖thánh 住trụ 果quả 報báo 唯duy 佛Phật 一nhất 人nhân 。 居cư 淨tịnh 土độ 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 皆giai 暫tạm 住trụ 登đăng 金kim 剛cang 原nguyên 常thường 不bất 動động 。

解giải 曰viết 。 三tam 賢hiền 十thập 聖thánh 住trụ 果quả 報báo 者giả 。 約ước 人nhân 明minh 也dã 。 分phân 段đoạn 變biến 易dị 二nhị 種chủng 生sanh 死tử 。 若nhược 身thân 若nhược 土thổ/độ 乘thừa 因nhân 感cảm 果quả 住trụ 果quả 報báo 故cố 。 唯duy 佛Phật 一nhất 人nhân 。 居cư 淨tịnh 土độ 者giả 。 如Như 來Lai 亦diệc 名danh 無vô 上thượng 覺giác 者giả 。 隨tùy 身thân 所sở 居cư 。 皆giai 淨tịnh 土độ 故cố 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 皆giai 暫tạm 住trụ 者giả 。 約ước 法pháp 明minh 也dã 。 等đẳng 覺giác 已dĩ 前tiền 若nhược 賢hiền 若nhược 聖thánh 有hữu 為vi 生sanh 滅diệt 。 剎sát 那na 不bất 住trụ 。 設thiết 令linh 證chứng 如như 亦diệc 暫tạm 住trụ 故cố 。 登đăng 金kim 剛cang 原nguyên 常thường 不bất 動động 者giả 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 佛Phật 果Quả 真chân 解giải 脫thoát 位vị 。 智trí 常thường 證chứng 如như 。 如như 智trí 平bình 等đẳng 。 故cố 名danh 不bất 動động 。 凝ngưng 然nhiên 相tương 續tục 俱câu 名danh 常thường 故cố 。 有hữu 說thuyết 。 佛Phật 果Quả 金kim 剛cang 定định 後hậu 證chứng 寂tịch 滅diệt 原nguyên 。 身thân 智trí 湛trạm 然nhiên 常thường 不bất 動động 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 有hữu 兩lưỡng 行hành 半bán 讚tán 佛Phật 悲bi 深thâm 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 讚tán 悲bi 深thâm 。

經kinh 。 如Như 來Lai 三tam 業nghiệp 德đức 無vô 量lượng 隨tùy 諸chư 眾chúng 生sanh 等đẳng 憐lân 愍mẫn 。

解giải 曰viết 。 總tổng 讚tán 三tam 業nghiệp 德đức 無vô 量lượng 也dã 。 隨tùy 諸chư 眾chúng 生sanh 。 等đẳng 憐lân 愍mẫn 者giả 。 正chánh 讚tán 悲bi 深thâm 。 如Như 來Lai 大đại 悲bi 。 憐lân 愍mẫn 平bình 等đẳng 。 隨tùy 其kỳ 種chủng 性tánh 示thị 無vô 上thượng 乘thừa 。 實thật 悲bi 深thâm 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 別biệt 讚tán 三tam 業nghiệp 。

經kinh 。 法Pháp 王Vương 無vô 上thượng 人nhân 中trung 樹thụ 普phổ 蔭ấm 大đại 眾chúng 無vô 量lượng 光quang 口khẩu 常thường 說thuyết 法Pháp 。 非phi 無vô 義nghĩa 心tâm 智trí 寂tịch 滅diệt 無vô 緣duyên 照chiếu 。

解giải 曰viết 。 人nhân 中trung 樹thụ 者giả 舉cử 喻dụ 明minh 也dã 。 讚tán 佛Phật 身thân 業nghiệp 。 蔭ấm 除trừ 執chấp 惱não 。 光quang 能năng 破phá 闇ám 。 口khẩu 常thường 說thuyết 法Pháp 。 者giả 讚tán 語ngữ 業nghiệp 也dã 。 說thuyết 即tức 是thị 聲thanh 。 甚thậm 深thâm 如như 雷lôi 具cụ 梵Phạm 聲thanh 也dã 。 非phi 無vô 義nghĩa 者giả 。 外ngoại 道đạo 異dị 生sanh 有hữu 字tự 無vô 義nghĩa 。 二Nhị 乘Thừa 狹hiệp 劣liệt 。 菩Bồ 薩Tát 未vị 圓viên 。 唯duy 佛Phật 所sở 說thuyết 有hữu 字tự 有hữu 義nghĩa 皆giai 圓viên 滿mãn 也dã 。 心tâm 智trí 寂tịch 滅diệt 者giả 讚tán 正chánh 智trí 也dã 。 智trí 冥minh 真chân 理lý 常thường 寂tịch 滅diệt 故cố 。 無vô 緣duyên 照chiếu 者giả 讚tán 業nghiệp 用dụng 也dã 。 冥minh 真chân 起khởi 化hóa 。 悉tất 皆giai 無vô 相tướng 照chiếu 而nhi 無vô 照chiếu 。 化hóa 而nhi 無vô 化hóa 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 。 讚tán 說thuyết 甚thậm 深thâm 。

經kinh 。 人nhân 中trung 師sư 子tử 。 為vi 演diễn 說thuyết 甚thậm 深thâm 。 白bạch 義nghĩa 未vị 曾tằng 有hữu 塵trần 沙sa 剎sát 土độ 悉tất 震chấn 動động 大đại 眾chúng 歡hoan 喜hỷ 皆giai 蒙mông 益ích 。

解giải 曰viết 。 人nhân 中trung 師sư 子tử 者giả 。 師sư 子tử 出xuất 聲thanh 百bách 獸thú 潛tiềm 伏phục 。 如Như 來Lai 演diễn 說thuyết 。 諸chư 障chướng 雲vân 消tiêu 故cố 以dĩ 喻dụ 也dã 。 為vi 演diễn 說thuyết 者giả 讚tán 五ngũ 忍nhẫn 也dã 。 甚thậm 深thâm 等đẳng 者giả 。 二Nhị 乘Thừa 不bất 測trắc 故cố 云vân 甚thậm 深thâm 。 曠khoáng 劫kiếp 難nan 聞văn 未vị 曾tằng 有hữu 故cố 。 塵trần 沙sa 等đẳng 者giả 。 以dĩ 法pháp 威uy 力lực 。 聞văn 所sở 未vị 聞văn 。 塵trần 沙sa 剎sát 土độ 皆giai 震chấn 動động 故cố 。 大đại 眾chúng 等đẳng 者giả 。 大đại 眾chúng 聞văn 法Pháp 領lãnh 解giải 歡hoan 喜hỷ 。 若nhược 凡phàm 若nhược 聖thánh 。 皆giai 蒙mông 益ích 故cố 。 具cụ 斯tư 眾chúng 德đức 。 故cố 讚tán 悲bi 深thâm 。 三tam 示thị 道đạo 中trung 偏thiên 讚tán 此thử 者giả 。 後hậu 誡giới 示thị 導đạo 利lợi 樂lạc 廣quảng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 讚tán 敬kính 禮lễ 。

經kinh 。 世Thế 尊Tôn 善thiện 說thuyết 。 十thập 四tứ 王vương 是thị 故cố 我ngã 今kim 頭đầu 面diện 禮lễ 。

解giải 曰viết 。 文văn 易dị 可khả 知tri 。 此thử 結kết 讚tán 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 百bách 萬vạn 億ức 恆Hằng 河Hà 沙sa 大đại 眾chúng 聞văn 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 及cập 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 說thuyết 十thập 四tứ 忍nhẫn 無vô 量lượng 功công 德đức 。 獲hoạch 大đại 法pháp 利lợi 聞văn 法Pháp 悟ngộ 解giải 。 得đắc 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 入nhập 於ư 正chánh 位vị 。

解giải 曰viết 。 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 者giả 。 隨tùy 其kỳ 所sở 應ứng 。 此thử 多đa 地địa 前tiền 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 也dã 。 入nhập 於ư 正chánh 位vị 者giả 即tức 初Sơ 地Địa 也dã 。 偈kệ 與dữ 長trường/trưởng 行hành 有hữu 差sai 別biệt 者giả 。 修tu 行hành 諸chư 忍nhẫn 自tự 利lợi 行hành 增tăng 。 化hóa 生sanh 為vi 王vương 利lợi 他tha 行hành 勝thắng 。 偈kệ 總tổng 上thượng 二nhị 。 即tức 為vi 異dị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 忍nhẫn 位vị 智trí 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 印ấn 述thuật 所sở 說thuyết 。 二nhị 忍nhẫn 位vị 境cảnh 智trí 。 三tam 讚tán 忍nhẫn 德đức 深thâm 。 初sơ 印ấn 所sở 說thuyết 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 往vãng 昔tích 因nhân 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 大đại 眾chúng 言ngôn 。 是thị 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 已dĩ 於ư 過quá 去khứ 。 十thập 千thiên 劫kiếp 龍long 光quang 王vương 佛Phật 法Pháp 中trung 為vi 四Tứ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 我ngã 為vi 八Bát 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。

解giải 曰viết 。 引dẫn 昔tích 因nhân 中trung 明minh 同đồng 事sự 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 今kim 偈kệ 讚tán 。

經kinh 。 今kim 於ư 我ngã 前tiền 。 大đại 師sư 子tử 吼hống 。

解giải 曰viết 。 讚tán 於ư 佛Phật 前tiền 得đắc 決quyết 定định 說thuyết 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 印ấn 可khả 所sở 說thuyết 。

經kinh 。 如như 是thị 如như 是thị 。 如như 汝nhữ 所sở 說thuyết 。 得đắc 真chân 實thật 義nghĩa 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。

解giải 曰viết 。 重trọng/trùng 言ngôn 如như 是thị 者giả 。 如như 汝nhữ 所sở 說thuyết 。 印ấn 能năng 詮thuyên 文văn 。 得đắc 真chân 實thật 義nghĩa 者giả 。 印ấn 所sở 詮thuyên 義nghĩa 。 是thị 故cố 重trọng/trùng 言ngôn 。 如như 是thị 如như 是thị 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 者giả 。 讚tán 其kỳ 文văn 義nghĩa 心tâm 言ngôn 路lộ 絕tuyệt 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 。 唯duy 佛Phật 能năng 知tri 。

經kinh 。 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 知tri 斯tư 事sự 。

解giải 曰viết 。 唯duy 佛Phật 等đẳng 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 修tu 證chứng 諸chư 忍nhẫn 未vị 圓viên 。 設thiết 後hậu 如như 前tiền 悉tất 皆giai 分phần/phân 故cố 。 唯duy 有hữu 諸chư 佛Phật 。 佛Phật 道Đạo 齊tề 證chứng 解giải 忍nhẫn 圓viên 故cố 盡tận 知tri 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 忍nhẫn 位vị 境cảnh 智trí 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 忍nhẫn 難nan 量lương 。 二nhị 總tổng 相tương/tướng 徵trưng 問vấn 。 三tam 分phân 別biệt 解giải 釋thích 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 忍nhẫn 難nan 量lương 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 此thử 十thập 四tứ 忍nhẫn 諸chư 佛Phật 法Pháp 身thân 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 不bất 可khả 稱xưng 量lượng 。

解giải 曰viết 。 前tiền 長trường/trưởng 行hành 中trung 佛Phật 說thuyết 十thập 王vương 。 次thứ 於ư 偈kệ 中trung 王vương 別biệt 讚tán 忍nhẫn 。 忍nhẫn 之chi 境cảnh 智trí 若nhược 因nhân 若nhược 果quả 。 此thử 具cụ 明minh 也dã 。 此thử 十thập 四tứ 忍nhẫn 者giả 牒điệp 前tiền 文văn 也dã 。 諸chư 佛Phật 法Pháp 身thân 者giả 。 謂vị 應ứng 化hóa 身thân 皆giai 法Pháp 身thân 也dã 。 諸chư 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 者giả 。 等đẳng 覺giác 已dĩ 前tiền 一nhất 切thiết 行hành 也dã 。 思tư 議nghị 等đẳng 者giả 。 心tâm 不bất 能năng 思tư 口khẩu 不bất 能năng 議nghị 。 過quá 稱xưng 量lượng 境cảnh 云vân 不bất 可khả 也dã 。 明minh 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 皆giai 依y 此thử 忍nhẫn 。 忍nhẫn 之chi 性tánh 相tướng 思tư 議nghị 稱xưng 量lượng 俱câu 不bất 及cập 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 總tổng 相tương/tướng 徵trưng 問vấn 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 故cố 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 皆giai 依y 十thập 四tứ 忍nhẫn 不bất 可khả 思tư 量lượng 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 。 分phân 別biệt 解giải 釋thích 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 別biệt 明minh 境cảnh 智trí 後hậu 釋thích 結kết 難nan 量lương 。 初sơ 明minh 境cảnh 智trí 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 明minh 佛Phật 境cảnh 智trí 二nhị 明minh 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 智trí 。 初sơ 佛Phật 境cảnh 智trí 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 佛Phật 生sanh 化hóa 滅diệt 。 二nhị 釋thích 無vô 生sanh 化hóa 滅diệt 。 三tam 結kết 如như 虛hư 空không 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 佛Phật 生sanh 化hóa 滅diệt 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 皆giai 於ư 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 中trung 生sanh 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 中trung 化hóa 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 中trung 滅diệt 。

解giải 曰viết 。 實thật 相tướng 般Bát 若Nhã 無vô 生sanh 化hóa 滅diệt 。 諸chư 佛Phật 化hóa 現hiện 圓viên 應ưng 十thập 方phương 。 於ư 般Bát 若Nhã 中trung 。 示thị 生sanh 化hóa 滅diệt 。 即tức 王vương 宮cung 生sanh 轉chuyển 法Pháp 輪luân 化hóa 。 雙song 林lâm 後hậu 滅diệt 則tắc 其kỳ 事sự 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 無vô 生sanh 化hóa 滅diệt 。 於ư 中trung 復phục 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 釋thích 無vô 生sanh 等đẳng 。

經kinh 。 而nhi 實thật 諸chư 佛Phật 生sanh 無vô 所sở 生sanh 化hóa 無vô 所sở 化hóa 滅diệt 無vô 所sở 滅diệt 。

解giải 曰viết 。 謂vị 明minh 諸chư 佛Phật 體thể 遍biến 相tương/tướng 圓viên 動động 而nhi 常thường 寂tịch 無vô 生sanh 化hóa 滅diệt 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 境cảnh 智trí 俱câu 寂tịch 。

經kinh 。 第đệ 一nhất 無vô 二nhị 非phi 相tướng 非phi 無vô 相tướng 。 無vô 自tự 無vô 他tha 。 無vô 來lai 無vô 去khứ 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 第đệ 一nhất 者giả 勝thắng 無vô 等đẳng 故cố 。 言ngôn 無vô 二nhị 者giả 如như 智trí 不bất 異dị 故cố 。 言ngôn 非phi 相tướng 者giả 不bất 同đồng 色sắc 像tượng 故cố 。 非phi 無vô 相tướng 者giả 不bất 同đồng 兔thố 角giác 故cố 。 無vô 自tự 無vô 他tha 者giả 。 所sở 現hiện 應ứng 化hóa 勝thắng 劣liệt 有hữu 殊thù 。 與dữ 法pháp 性tánh 身thân 無vô 自tự 他tha 故cố 。 無vô 來lai 無vô 去khứ 者giả 。 化hóa 現hiện 應ưng 物vật 示thị 有hữu 去khứ 來lai 。 體thể 常thường 不bất 動động 。 無vô 來lai 去khứ 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 如như 虛hư 空không 。

經kinh 。 如như 虛hư 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 靜tĩnh 不bất 違vi 動động 。 動động 而nhi 常thường 寂tịch 。 即tức 動động 而nhi 靜tĩnh 。 如như 虛hư 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 智trí 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 即tức 境cảnh 觀quán 空không 二nhị 即tức 智trí 觀quán 空không 。 初sơ 即tức 境cảnh 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 一nhất 別biệt 相tướng 觀quán 空không 二nhị 總tổng 相tương/tướng 觀quán 空không 。 初sơ 別biệt 相tướng 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 即tức 法pháp 觀quán 空không 後hậu 即tức 受thọ 觀quán 空không 。 初sơ 即tức 法pháp 中trung 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 無vô 生sanh 滅diệt 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 性tánh 無vô 生sanh 滅diệt 。

解giải 曰viết 。 顯hiển 依y 真chân 也dã 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 者giả 。 通thông 能năng 所sở 化hóa 一nhất 切thiết 生sanh 也dã 。 蘊uẩn 等đẳng 自tự 性tánh 體thể 即tức 真Chân 如Như 。 無vô 生sanh 滅diệt 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 法pháp 不bất 實thật 。

經kinh 。 由do 諸chư 法pháp 集tập 幻huyễn 化hóa 而nhi 有hữu 蘊uẩn 處xứ 界giới 相tương/tướng 。 無vô 合hợp 無vô 散tán 。

解giải 曰viết 。 謂vị 無vô 始thỉ 來lai 迷mê 自tự 真chân 性tánh 。 為vi 相tương/tướng 所sở 動động 令linh 知tri 幻huyễn 也dã 。 由do 諸chư 法pháp 集tập 幻huyễn 化hóa 而nhi 有hữu 者giả 五ngũ 蘊uẩn 法pháp 也dã 。 五ngũ 蘊uẩn 和hòa 合hợp 故cố 名danh 為vi 集tập 。 此thử 無vô 實thật 體thể 幻huyễn 化hóa 有hữu 也dã 。 蘊uẩn 處xứ 界giới 者giả 明minh 幻huyễn 法pháp 也dã 。 言ngôn 無vô 合hợp 者giả 蘊uẩn 從tùng 緣duyên 起khởi 。 緣duyên 自tự 性tánh 空không 故cố 無vô 合hợp 也dã 。 言ngôn 無vô 散tán 者giả 。 眾chúng 緣duyên 假giả 集tập 暫tạm 有hữu 顯hiển 現hiện 故cố 非phi 散tán 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 法pháp 性tánh 空không 。

經kinh 。 法pháp 同đồng 法pháp 性tánh 。 寂tịch 然nhiên 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 上thượng 言ngôn 法pháp 者giả 蘊uẩn 等đẳng 法pháp 也dã 。 同đồng 法pháp 性tánh 者giả 同đồng 真Chân 如Như 性tánh 。 性tánh 相tướng 依y 持trì 體thể 不bất 相tương 離ly 。 了liễu 相tương/tướng 即tức 性tánh 寂tịch 然nhiên 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 即tức 受thọ 觀quán 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 體thể 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 二nhị 明minh 行hành 不bất 實thật 。 三tam 總tổng 結kết 明minh 空không 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 性tánh 清thanh 淨tịnh 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。

解giải 曰viết 。 此thử 標tiêu 眾chúng 生sanh 真chân 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 與dữ 前tiền 別biệt 者giả 。 前tiền 明minh 蘊uẩn 等đẳng 體thể 無vô 生sanh 滅diệt 。 此thử 明minh 作tác 業nghiệp 。 自tự 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 前tiền 果quả 後hậu 因nhân 。 前tiền 法pháp 後hậu 受thọ 。 前tiền 苦khổ 後hậu 集tập 。 是thị 二nhị 別biệt 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 行hành 不bất 實thật 。 文văn 復phục 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 行hành 不bất 實thật 。

經kinh 。 所sở 作tác 諸chư 行hành 。 無vô 縛phược 無vô 解giải 。 非phi 因nhân 非phi 果quả 。 非phi 不bất 因nhân 果quả 。

解giải 曰viết 。 明minh 作tác 業nghiệp 也dã 。 所sở 作tác 諸chư 行hành 者giả 。 諸chư 即tức 眾chúng 也dã 。 行hành 謂vị 造tạo 作tác 。 依y 身thân 口khẩu 意ý 造tạo 。 作tác 善thiện 染nhiễm 六lục 趣thú 之chi 業nghiệp 名danh 諸chư 行hành 也dã 。 無vô 縛phược 無vô 解giải 者giả 。 由do 妄vọng 所sở 動động 為vi 煩phiền 惱não 縛phược 。 求cầu 離ly 繫hệ 解giải 故cố 有hữu 縛phược 解giải 。 了liễu 體thể 即tức 真chân 本bổn 自tự 無vô 縛phược 。 誰thùy 復phục 求cầu 解giải 即tức 無vô 縛phược 解giải 。 非phi 因nhân 非phi 果quả 者giả 。 所sở 作tác 諸chư 行hành 。 妄vọng 故cố 見kiến 有hữu 。 妄vọng 自tự 性tánh 空không 非phi 因nhân 果quả 也dã 。 非phi 不bất 因nhân 果quả 者giả 。 未vị 了liễu 自tự 性tánh 妄vọng 想tưởng 漂phiêu 馳trì 乘thừa 因nhân 感cảm 果quả 如như 幻huyễn 有hữu 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 受thọ 不bất 實thật 。

經kinh 。 諸chư 苦khổ 受thọ 行hành 煩phiền 惱não 所sở 知tri 我ngã 相tương/tướng 人nhân 相tương 知tri 見kiến 受thọ 者giả 。

解giải 曰viết 明minh 妄vọng 受thọ 也dã 。 言ngôn 諸chư 苦khổ 者giả 。 三tam 界giới 通thông 論luận 總tổng 有hữu 三tam 苦khổ 。 三tam 苦khổ 不bất 一nhất 故cố 名danh 為vi 諸chư 。 言ngôn 受thọ 行hành 者giả 。 受thọ 謂vị 領lãnh 納nạp 。 順thuận 違vi 俱câu 非phi 境cảnh 相tướng 為vi 性tánh 名danh 受thọ 行hành 也dã 。 或hoặc 於ư 所sở 受thọ 善thiện 染nhiễm 境cảnh 中trung 起khởi 愛ái 為vi 業nghiệp 。 領lãnh 彼bỉ 所sở 作tác 為vi 行hành 相tương/tướng 也dã 。 言ngôn 煩phiền 惱não 者giả 。 煩phiền 勞lao 擾nhiễu 惱não 諸chư 有hữu 惱não 故cố 。 言ngôn 所sở 知tri 者giả 。 礙ngại 慧tuệ 不bất 生sanh 。 障chướng 所sở 知tri 故cố 。 即tức 二nhị 障chướng 也dã 。 我ngã 相tương/tướng 等đẳng 者giả 如như 前tiền 已dĩ 解giải 。 障chướng 依y 執chấp 生sanh 。 障chướng 寬khoan 執chấp 狹hiệp 具cụ 生sanh 二nhị 障chướng 故cố 別biệt 明minh 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 總tổng 結kết 明minh 空không 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 明minh 所sở 作tác 行hành 乃nãi 至chí 受thọ 者giả 隨tùy 彼bỉ 妄vọng 情tình 流lưu 動động 以dĩ 有hữu 。 皆giai 無vô 自tự 性tánh 。 故cố 一nhất 切thiết 空không 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 總tổng 相tương/tướng 觀quán 空không 文văn 分phân 為vi 三tam 。 一nhất 標tiêu 境cảnh 界giới 空không 。 二nhị 釋thích 境cảnh 界giới 空không 。 三tam 結kết 如như 虛hư 空không 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 境cảnh 界giới 空không 。

經kinh 。 法pháp 境cảnh 界giới 空không 。

解giải 曰viết 。 法pháp 境cảnh 界giới 者giả 。 即tức 前tiền 蘊uẩn 等đẳng 所sở 作tác 諸chư 行hành 。 法pháp 受thọ 二nhị 中trung 。 三tam 性tánh 六lục 趣thú 及cập 以dĩ 三Tam 寶Bảo 。 皆giai 名danh 為vi 法pháp 。 標tiêu 俱câu 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 境cảnh 界giới 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 三tam 性tánh 空không 。

經kinh 。 空không 無vô 相tướng 無vô 作tác 。 不bất 順thuận 顛điên 倒đảo 不bất 順thuận 幻huyễn 化hóa 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 空không 者giả 妄vọng 倒đảo 空không 故cố 。 無vô 相tướng 者giả 真Chân 如Như 無vô 相tướng 故cố 。 無vô 作tác 者giả 有hữu 為vi 不bất 實thật 無vô 自tự 作tác 故cố 。 不bất 順thuận 顛điên 倒đảo 者giả 。 妄vọng 體thể 本bổn 空không 無vô 所sở 順thuận 故cố 。 不bất 順thuận 幻huyễn 化hóa 者giả 。 相tương/tướng 無vô 自tự 性tánh 體thể 空không 寂tịch 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 無vô 相tướng 空không 。

經kinh 。 無vô 六lục 趣thú 相tương/tướng 無vô 四tứ 生sanh 相tương/tướng 無vô 聖thánh 人nhân 相tương/tướng 無vô 三Tam 寶Bảo 相tương/tướng 。

解giải 曰viết 。 所sở 趣thú 所sở 生sanh 無vô 記ký 三tam 性tánh 。 彼bỉ 無vô 自tự 性tánh 。 照chiếu 解giải 空không 故cố 。 無vô 聖thánh 人nhân 者giả 。 二Nhị 乘Thừa 聖thánh 者giả 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 無vô 自tự 性tánh 故cố 。 無vô 三Tam 寶Bảo 者giả 。 別biệt 相tướng 住trụ 持trì 二nhị 種chủng 三Tam 寶Bảo 佛Phật 身thân 示thị 現hiện 餘dư 無vô 自tự 性tánh 。 達đạt 無vô 實thật 體thể 皆giai 無vô 相tướng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 如như 虛hư 空không 。

經kinh 。 如như 虛hư 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 照chiếu 境cảnh 空không 寂tịch 。 如như 虛hư 空không 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 即tức 智trí 觀quán 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 智trí 照chiếu 空không 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 甚thậm 深thâm 般Bát 若Nhã 無vô 知tri 無vô 見kiến 。 不bất 行hành 不bất 緣duyên 。 不bất 捨xả 不bất 受thọ 。

解giải 曰viết 。 甚thậm 深thâm 般Bát 若Nhã 者giả 謂vị 正chánh 智trí 也dã 。 言ngôn 無vô 知tri 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 言ngôn 無vô 見kiến 者giả 無vô 推thôi 求cầu 故cố 。 言ngôn 不bất 行hành 者giả 智trí 冥minh 真chân 故cố 。 言ngôn 不bất 緣duyên 者giả 無vô 緣duyên 相tương/tướng 故cố 。 言ngôn 不bất 捨xả 者giả 不bất 易dị 脫thoát 故cố 。 言ngôn 不bất 受thọ 者giả 無vô 領lãnh 納nạp 故cố 。 此thử 之chi 六lục 義nghĩa 俱câu 正chánh 智trí 也dã 又hựu 解giải 。 無vô 所sở 不bất 知tri 。 知tri 而nhi 無vô 知tri 。 無vô 所sở 不bất 見kiến 。 見kiến 而nhi 無vô 見kiến 。 乃nãi 至chí 第đệ 六lục 。 無vô 所sở 不bất 受thọ 。 受thọ 而nhi 無vô 受thọ 。 此thử 後hậu 六lục 義nghĩa 通thông 真chân 俗tục 也dã 。 然nhiên 後hậu 六lục 中trung 。 行hành 謂vị 萬vạn 行hạnh 。 緣duyên 謂vị 理lý 事sự 。 捨xả 謂vị 財tài 法pháp 或hoặc 大đại 捨xả 故cố 。 受thọ 謂vị 真chân 俗tục 不bất 變biến 變biến 故cố 。 證chứng 真chân 達đạt 俗tục 得đắc 無vô 住trụ 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 無vô 照chiếu 相tương/tướng 。

經kinh 。 正chánh 住trụ 觀quán 察sát 而nhi 無vô 照chiếu 相tương/tướng 。

解giải 曰viết 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 正chánh 住trụ 現hiện 前tiền 照chiếu 而nhi 無vô 照chiếu 。 不bất 住trụ 相tương/tướng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 智trí 明minh 空không 。

經kinh 。 行hành 斯tư 道đạo 者giả 。 如như 虛hư 空không 故cố 。

解giải 曰viết 。 行hành 斯tư 道đạo 者giả 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 依y 此thử 證chứng 修tu 。 境cảnh 智trí 俱câu 寂tịch 。 如như 虛hư 空không 故cố 。 又hựu 以dĩ 此thử 文văn 對đối 不bất 知tri 亡vong 相tương 生sanh 正chánh 解giải 者giả 。 為vi 立lập 量lượng 云vân 。 觀quán 照chiếu 般Bát 若Nhã 為vi 宗tông 。 有hữu 法pháp 定định 無vô 照chiếu 相tương/tướng 為vi 宗tông 之chi 法pháp 。 法pháp 及cập 有hữu 法pháp 和hòa 合hợp 為vi 宗tông 。 無vô 知tri 無vô 見kiến 等đẳng 故cố 。 別biệt 三tam 合hợp 一nhất 。 以dĩ 為vi 因nhân 法pháp 。 由do 如như 虛hư 空không 。 此thử 是thị 喻dụ 法pháp 。 若nhược 爾nhĩ 對đối 佛Phật 弟đệ 子tử 宗tông 有hữu 相tương/tướng 符phù 。 小Tiểu 乘Thừa 諸chư 師sư 因nhân 犯phạm 隨tùy 一nhất 。 若nhược 有hữu 空không 者giả 若nhược 無vô 空không 者giả 。 喻dụ 犯phạm 有hữu 俱câu 無vô 俱câu 不bất 成thành 。 略lược 有hữu 四tứ 過quá 。 若nhược 對đối 外ngoại 道đạo 宗tông 有hữu 所sở 別biệt 。 能năng 別biệt 不bất 極cực 成thành 。 同đồng 有hữu 隨tùy 一nhất 彼bỉ 不bất 許hứa 。 此thử 無vô 知tri 見kiến 等đẳng 取thủ 彼bỉ 無vô 想tưởng 。 非phi 此thử 極cực 成thành 喻dụ 。 對đối 空không 論luận 對đối 無vô 空không 論luận 。 有hữu 俱câu 無vô 俱câu 二nhị 二nhị 不bất 成thành 。 略lược 有hữu 六lục 過quá 。 有hữu 過quá 之chi 量lượng 豈khởi 能năng 立lập 破phá 耶da 。 此thử 亦diệc 不bất 然nhiên 。 為vi 對đối 大Đại 乘Thừa 初sơ 心tâm 菩Bồ 薩Tát 未vị 解giải 亡vong 相tương 生sanh 正chánh 解giải 者giả 。 此thử 無vô 過quá 量lượng 。 小Tiểu 乘Thừa 諸chư 宗tông 慧tuệ 解giải 狹hiệp 劣liệt 。 外ngoại 道đạo 倒đảo 執chấp 。 耳nhĩ 初sơ 不bất 聞văn 。 寧ninh 以dĩ 摩ma 尼ni 爾nhĩ 無vô 目mục 者giả 。 然nhiên 此thử 置trí 中trung 改cải 經kinh 而nhi 字tự 以dĩ 為vi 定định 字tự 。 取thủ 文văn 不bất 次thứ 。 性tánh 相tướng 求cầu 故cố 。 由do 此thử 自tự 上thượng 明minh 忍nhẫn 境cảnh 智trí 一nhất 一nhất 文văn 中trung 有hữu 多đa 比tỉ 量lượng 。 皆giai 無vô 過quá 失thất 。 能năng 生sanh 正chánh 解giải 。 樂nhạo/nhạc/lạc 者giả 敘tự 焉yên 。 又hựu 於ư 菩Bồ 薩Tát 境cảnh 智trí 之chi 中trung 。 如như 次thứ 亦diệc 為vi 。 苦Khổ 集Tập 滅Diệt 道Đạo 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 結kết 難nan 量lương 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 釋thích 難nan 量lương 後hậu 結kết 難nan 量lương 。 釋thích 難nan 量lương 中trung 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 不bất 可khả 得đắc 。

經kinh 。 法pháp 相tướng 如như 是thị 。 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 。 無vô 所sở 得đắc 心tâm 。 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。

解giải 曰viết 。 法pháp 相tướng 如như 是thị 。 者giả 前tiền 境cảnh 智trí 也dã 。 有hữu 所sở 得đắc 心tâm 。 者giả 取thủ 相tương/tướng 之chi 心tâm 也dã 。 無vô 所sở 得đắc 心tâm 。 者giả 無vô 分phân 別biệt 智trí 也dã 。 皆giai 不bất 可khả 得đắc 者giả 。 前tiền 有hữu 得đắc 心tâm 妄vọng 故cố 不bất 得đắc 。 後hậu 無vô 得đắc 智trí 真chân 故cố 不bất 得đắc 。 設thiết 非phi 親thân 證chứng 相tương 似tự 緣duyên 如như 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 即tức 四tứ 句cú 中trung 初sơ 標tiêu 次thứ 列liệt 後hậu 總tổng 結kết 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 非phi 即tức 離ly 。

經kinh 。 是thị 以dĩ 般Bát 若Nhã 非phi 即tức 五ngũ 蘊uẩn 非phi 離ly 五ngũ 蘊uẩn 非phi 即tức 眾chúng 生sanh 非phi 離ly 眾chúng 生sanh 非phi 即tức 境cảnh 界giới 非phi 離ly 境cảnh 界giới 非phi 即tức 行hành 解giải 非phi 離ly 行hành 解giải 。

解giải 曰viết 。 釋thích 上thượng 四tứ 文văn 體thể 皆giai 般Bát 若Nhã 。 由do 心tâm 迷mê 悟ngộ 解giải 縛phược 異dị 也dã 。 是thị 以dĩ 般Bát 若Nhã 者giả 標tiêu 可khả 釋thích 法pháp 。 非phi 即tức 五ngũ 蘊uẩn 。 幻huyễn 妄vọng 有hữu 故cố 。 此thử 非phi 幻huyễn 妄vọng 故cố 即tức 非phi 也dã 。 非phi 離ly 五ngũ 蘊uẩn 者giả 。 實thật 相tướng 平bình 等đẳng 體thể 遍biến 一nhất 切thiết 故cố 非phi 離ly 也dã 。 此thử 釋thích 上thượng 云vân 由do 諸chư 法pháp 集tập 幻huyễn 化hóa 有hữu 也dã 。 非phi 即tức 眾chúng 生sanh 者giả 。 眾chúng 生sanh 妄vọng 倒đảo 。 此thử 非phi 妄vọng 倒đảo 故cố 即tức 非phi 也dã 。 非phi 離ly 可khả 知tri 。 釋thích 次thứ 眾chúng 生sanh 所sở 作tác 諸chư 行hành 也dã 。 非phi 即tức 境cảnh 界giới 者giả 。 前tiền 諸chư 境cảnh 界giới 不bất 了liễu 故cố 妄vọng 。 實thật 相tướng 非phi 妄vọng 故cố 即tức 非phi 也dã 。 非phi 離ly 可khả 知tri 。 釋thích 次thứ 境cảnh 界giới 文văn 也dã 。 非phi 即tức 行hành 解giải 者giả 。 行hành 解giải 即tức 是thị 觀quán 照chiếu 智trí 也dã 。 若nhược 住trụ 於ư 相tương/tướng 故cố 云vân 非phi 即tức 。 若nhược 無vô 分phân 別biệt 。 云vân 非phi 離ly 也dã 。 釋thích 觀quán 照chiếu 。 故cố 知tri 斷đoạn 證chứng 修tu 是thị 四tứ 別biệt 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 總tổng 釋thích 難nan 量lương 。

經kinh 。 如như 是thị 等đẳng 相tướng 。 不bất 可khả 思tư 量lượng 。

解giải 曰viết 。 如như 是thị 上thượng 來lai 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 忍nhẫn 之chi 性tánh 相tướng 。 不bất 可khả 思tư 惟duy 不bất 可khả 稱xưng 量lượng 。 能năng 知tri 其kỳ 德đức 過quá 思tư 量lượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 結kết 難nan 量lương 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 結kết 菩Bồ 薩Tát 行hành 。

經kinh 。 是thị 故cố 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 所sở 修tu 諸chư 行hành 。 未vị 至chí 究cứu 竟cánh 而nhi 於ư 中trung 行hành 。

解giải 曰viết 。 此thử 結kết 標tiêu 中trung 諸chư 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 也dã 。 言ngôn 是thị 故cố 者giả 結kết 上thượng 之chi 詞từ 。 言ngôn 一nhất 切thiết 者giả 地địa 前tiền 地địa 上thượng 諸chư 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 從tùng 初sơ 發phát 心tâm 。 至chí 未vị 成thành 佛Phật 。 皆giai 於ư 思tư 中trung 而nhi 修tu 行hành 矣hĩ 。 雖tuy 忍nhẫn 之chi 性tánh 體thể 無vô 聖thánh 凡phàm 。 依y 忍nhẫn 辯biện 修tu 故cố 明minh 菩Bồ 薩Tát 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 諸chư 佛Phật 化hóa 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 知tri 如như 幻huyễn 化hóa 得đắc 無vô 住trụ 相tương/tướng 而nhi 於ư 中trung 化hóa 。

解giải 曰viết 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 者giả 。 此thử 結kết 標tiêu 中trung 。 諸chư 佛Phật 法Pháp 身thân 。 知tri 如như 幻huyễn 化hóa 者giả 。 知tri 所sở 化hóa 生sanh 。 如như 幻huyễn 不bất 實thật 。 若nhược 非phi 教giáo 被bị 無vô 脫thoát 幻huyễn 縛phược 。 故cố 起khởi 化hóa 也dã 。 得đắc 無vô 住trụ 相tương/tướng 者giả 。 一nhất 切thiết 凡phàm 夫phu 。 樂nhạo 住trụ 生sanh 死tử 。 二Nhị 乘Thừa 聖thánh 者giả 樂nhạo/nhạc/lạc 住trụ 涅Niết 槃Bàn 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 得đắc 無vô 住trụ 道đạo 。 大đại 悲bi 大đại 智trí 常thường 所sở 輔phụ 翼dực 。 由do 斯tư 不bất 住trụ 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 身thân 或hoặc 異dị 同đồng 恆hằng 利lợi 樂lạc 故cố 。 而nhi 於ư 中trung 化hóa 者giả 。 界giới 趣thú 聖thánh 賢hiền 忍nhẫn 所sở 攝nhiếp 故cố 。 於ư 中trung 化hóa 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 忍nhẫn 難nan 量lương 。

經kinh 。 故cố 十thập 四tứ 忍nhẫn 。 不bất 可khả 思tư 量lượng 。

解giải 曰viết 。 結kết 也dã 。 然nhiên 據cứ 標tiêu 中trung 釋thích 結kết 別biệt 者giả 。 釋thích 後hậu 結kết 前tiền 文văn 越việt 次thứ 也dã 。 又hựu 復phục 結kết 中trung 人nhân 亦diệc 越việt 次thứ 。 標tiêu 據cứ 果quả 因nhân 結kết 依y 行hành 化hóa 。 是thị 二nhị 別biệt 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 讚tán 忍nhẫn 德đức 深thâm 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 利lợi 益ích 廣quảng 。 二nhị 喻dụ 說thuyết 難nan 量lương 。 三tam 諸chư 佛Phật 稱xưng 讚tán 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 利lợi 益ích 廣quảng 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 汝nhữ 今kim 所sở 說thuyết 。 此thử 功công 德đức 藏tạng 有hữu 大đại 利lợi 益ích 。 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 讚tán 所sở 說thuyết 忍nhẫn 是thị 功công 德đức 藏tạng 。 生sanh 聞văn 思tư 等đẳng 廣quảng 利lợi 樂lạc 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 喻dụ 說thuyết 難nan 量lương 。

經kinh 。 假giả 使sử 無vô 量lượng 。 恆Hằng 河Hà 沙sa 數sổ 十thập 地địa 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 是thị 。 功công 德đức 百bách 千thiên 億ức 分phần 。 如như 海hải 一nhất 滴tích 。

解giải 曰viết 。 明minh 德đức 廣quảng 也dã 。 假giả 使sử 無vô 量lượng 。 恆Hằng 河Hà 沙sa 數số 者giả 明minh 其kỳ 多đa 也dã 。 十Thập 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 者giả 明minh 其kỳ 勝thắng 也dã 。 菩Bồ 薩Tát 之chi 中trung 十Thập 地Địa 最tối 勝thắng 。 說thuyết 是thị 功công 德đức 者giả 忍nhẫn 功công 德đức 也dã 。 百bách 千thiên 億ức 分phần 。 等đẳng 者giả 舉cử 喻dụ 以dĩ 明minh 。 謂vị 忍nhẫn 德đức 圓viên 量lượng 同đồng 法Pháp 界Giới 。 猶do 如như 大đại 海hải 。 十Thập 地Địa 讚tán 說thuyết 於ư 百bách 千thiên 億ức 分phần 。 中trung 其kỳ 如như 一nhất 滴tích 耳nhĩ 。 若nhược 爾nhĩ 波ba 斯tư 所sở 證chứng 極cực 唯duy 十Thập 地Địa 。 何hà 故cố 十Thập 地Địa 讚tán 乃nãi 劣liệt 耶da 。 答đáp 波ba 斯tư 說thuyết 忍nhẫn 與dữ 佛Phật 說thuyết 同đồng 。 讚tán 忍nhẫn 功công 德đức 亦diệc 同đồng 前tiền 說thuyết 。 如như 一nhất 滴tích 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 。 諸chư 佛Phật 稱xưng 讚tán 。

經kinh 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 如như 實thật 能năng 知tri 。 一nhất 切thiết 賢hiền 聖thánh 。 悉tất 皆giai 稱xưng 讚tán 是thị 故cố 我ngã 今kim 。 略lược 述thuật 所sở 說thuyết 少thiểu 分phần 功công 德đức 。

解giải 曰viết 。 此thử 十thập 四tứ 忍nhẫn 。 所sở 有hữu 功công 德đức 。 三tam 世thế 諸chư 佛Phật 。 如như 實thật 能năng 知tri 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 若nhược 賢hiền 若nhược 聖thánh 依y 忍nhẫn 修tu 行hành 悉tất 皆giai 稱xưng 讚tán 。 是thị 故cố 等đẳng 者giả 。 若nhược 佛Phật 具cụ 說thuyết 者giả 恐khủng 生sanh 犯phạm 亂loạn 。 故cố 佛Phật 略lược 述thuật 少thiểu 分phần 功công 德đức 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 諸chư 佛Phật 同đồng 修tu 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 初sơ 諸chư 佛Phật 同đồng 修tu 後hậu 明minh 起khởi 淨tịnh 信tín 。 初sơ 同đồng 修tu 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 三tam 世thế 同đồng 修tu 後hậu 明minh 必tất 修tu 習tập 。 初sơ 文văn 復phục 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 過quá 現hiện 同đồng 修tu 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 此thử 十thập 四tứ 忍nhẫn 十thập 方phương 世thế 界giới 。 過quá 去khứ 現hiện 在tại 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 之chi 所sở 修tu 行hành 。

解giải 曰viết 。 明minh 此thử 忍nhẫn 門môn 菩Bồ 薩Tát 同đồng 修tu 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 佛Phật 顯hiển 示thị 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 之chi 所sở 顯hiển 示thị 。

解giải 曰viết 。 明minh 同đồng 說thuyết 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 合hợp 明minh 未vị 來lai 。

經kinh 。 未vị 來lai 諸chư 佛Phật 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

解giải 曰viết 。 例lệ 過quá 現hiện 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 必tất 修tu 習tập 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 必tất 修tu 習tập 。

經kinh 。 若nhược 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 由do 此thử 門môn 得đắc 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 者giả 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 不bất 由do 者giả 由do 謂vị 因nhân 由do 所sở 以dĩ 之chi 義nghĩa 。 若nhược 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 因nhân 於ư 忍nhẫn 不bất 入nhập 是thị 門môn 得đắc 成thành 佛Phật 果quả 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 者giả 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 之chi 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 以dĩ 不bất 修tu 忍nhẫn 者giả 不bất 成thành 佛Phật 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 無vô 所sở 由do 。

經kinh 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 無vô 異dị 路lộ 故cố 。

解giải 曰viết 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 不bất 依y 忍nhẫn 門môn 次thứ 第đệ 修tu 證chứng 。 更cánh 無vô 異dị 路lộ 。 得đắc 成thành 佛Phật 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 起khởi 淨tịnh 信tín 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 信tín 超siêu 劫kiếp 。

經kinh 若nhược 人nhân 聞văn 此thử 。 住trụ 忍nhẫn 行hành 忍nhẫn 迴hồi 向hướng 忍nhẫn 歡hoan 喜hỷ 忍nhẫn 離ly 垢cấu 忍nhẫn 發phát 光quang 忍nhẫn 焰diễm 慧tuệ 忍nhẫn 難nan 勝thắng 忍nhẫn 現hiện 前tiền 忍nhẫn 遠viễn 行hành 忍nhẫn 不bất 動động 忍nhẫn 善thiện 慧tuệ 忍Nhẫn 法Pháp 雲vân 忍nhẫn 正chánh 覺giác 忍nhẫn 能năng 起khởi 一nhất 念niệm 清thanh 淨tịnh 信tín 者giả 是thị 人nhân 超siêu 過quá 百bách 劫kiếp 千thiên 劫kiếp 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 恆Hằng 河Hà 沙sa 劫kiếp 一nhất 切thiết 苦khổ 難nạn 。 不bất 生sanh 惡ác 趣thú 。

解giải 曰viết 。 生sanh 死tử 長trường/trưởng 劫kiếp 無vô 由do 聞văn 名danh 。 若nhược 有hữu 得đắc 聞văn 。 不bất 生sanh 疑nghi 謗báng 。 深thâm 生sanh 淨tịnh 信tín 。 乃nãi 至chí 極cực 少thiểu 。 一nhất 念niệm 淨tịnh 信tín 者giả 。 是thị 人nhân 即tức 超siêu 百bách 千thiên 等đẳng 者giả 。 即tức 超siêu 沙sa 劫kiếp 諸chư 苦khổ 八bát 難nạn 不bất 生sanh 惡ác 趣thú 。 何hà 況huống 多đa 時thời 受thọ 持trì 讀đọc 誦tụng 。 起khởi 聞văn 思tư 修tu 。 而nhi 不bất 越việt 哉tai 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 得đắc 菩Bồ 提Đề 。

經kinh 。 不bất 久cửu 當đương 得đắc 。 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

解giải 曰viết 。 由do 前tiền 淨tịnh 信tín 豈khởi 唯duy 越việt 苦khổ 。 亦diệc 乃nãi 不bất 久cửu 當đương 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 大đại 眾chúng 修tu 行hành 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 聞văn 法Pháp 人nhân 。

經kinh 。 是thị 時thời 十thập 億ức 同đồng 名danh 虛Hư 空Không 藏Tạng 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 與dữ 無vô 量lượng 無vô 數số 。 諸chư 來lai 大đại 眾chúng 。 歡hoan 喜hỷ 踊dũng 躍dược 。

解giải 曰viết 。 聞văn 忍nhẫn 之chi 時thời 。 同đồng 名danh 菩Bồ 薩Tát 與dữ 諸chư 大đại 眾chúng 。 即tức 序tự 品phẩm 中trung 所sở 列liệt 大đại 眾chúng 。 悉tất 皆giai 歡hoan 躍dược 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 見kiến 諸chư 佛Phật 。

經kinh 。 承thừa 佛Phật 威uy 神thần 。 普phổ 見kiến 十thập 方phương 。 恆Hằng 沙sa 諸chư 佛Phật 各các 於ư 道Đạo 場Tràng 說thuyết 十thập 四tứ 忍nhẫn 如như 我ngã 世Thế 尊Tôn 所sở 說thuyết 無vô 異dị 。

解giải 曰viết 。 以dĩ 聞văn 法Pháp 故cố 。 承thừa 佛Phật 威uy 神thần 。 即tức 見kiến 十thập 方phương 。 恆Hằng 沙sa 佛Phật 也dã 。 各các 於ư 道Đạo 場Tràng 等đẳng 者giả 。 謂vị 一nhất 切thiết 佛Phật 。 各các 居cư 本bổn 土độ 道Đạo 場Tràng 海hải 會hội 說thuyết 十thập 四tứ 忍nhẫn 。 如như 今kim 世Thế 尊Tôn 。 所sở 說thuyết 無vô 異dị 。 表biểu 能năng 說thuyết 同đồng 表biểu 所sở 說thuyết 同đồng 。 以dĩ 法pháp 威uy 力lực 得đắc 聞văn 見kiến 同đồng 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 經kinh 。 法Pháp 慧Tuệ 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 十thập 住trụ 。 功công 德đức 林lâm 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 十thập 行hành 。 金Kim 剛Cang 幢Tràng 菩Bồ 薩Tát 。 說thuyết 十Thập 迴Hồi 向Hướng 。 金Kim 剛Cang 藏Tạng 菩Bồ 薩Tát 說thuyết 十Thập 地Địa 。 一nhất 一nhất 會hội 終chung 。 莊trang 嚴nghiêm 道Đạo 場Tràng 。 後hậu 後hậu 轉chuyển 勝thắng 。 阿a 僧tăng 祇kỳ 數số 。 寶bảo 幢tràng 幡phan 蓋cái 。 種chủng 種chủng 嚴nghiêm 飾sức 。 令linh 彼bỉ 時thời 眾chúng 普phổ 見kiến 十thập 方phương 。 同đồng 名danh 菩Bồ 薩Tát 同đồng 說thuyết 修tu 行hành 。 今kim 者giả 此thử 經Kinh 世Thế 尊Tôn 自tự 說thuyết 。 故cố 見kiến 十thập 方phương 恆Hằng 河Hà 沙sa 數số 諸chư 佛Phật 會hội 海hải 皆giai 同đồng 說thuyết 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 。 如như 說thuyết 修tu 行hành 。

經kinh 。 各các 各các 歡hoan 喜hỷ 。 如như 說thuyết 修tu 行hành 。 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。

解giải 曰viết 。 歡hoan 喜hỷ 修tu 行hành 如như 文văn 易dị 了liễu 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 答đáp 觀quán 察sát 問vấn 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 總tổng 標tiêu 前tiền 問vấn 。 二nhị 別biệt 相tướng 對đối 治trị 。 三tam 結kết 正chánh 觀quán 察sát 。 標tiêu 前tiền 問vấn 中trung 文văn 分phân 為vi 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 前tiền 問vấn 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 告cáo 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 汝nhữ 先tiên 問vấn 云vân 復phục 以dĩ 何hà 相tương/tướng 而nhi 住trụ 觀quán 察sát 。

解giải 曰viết 。 牒điệp 前tiền 問vấn 也dã 。 初sơ 明minh 五ngũ 忍nhẫn 自tự 利lợi 行hành 增tăng 。 次thứ 說thuyết 十thập 王vương 利lợi 他tha 行hành 勝thắng 。 若nhược 自tự 他tha 利lợi 俱câu 令linh 觀quán 察sát 。 總tổng 此thử 顯hiển 示thị 。 觀quán 謂vị 照chiếu 慧tuệ 察sát 謂vị 審thẩm 諦đế 。 觀quán 照chiếu 審thẩm 諦đế 故cố 云vân 觀quán 察sát 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 住trụ 平bình 等đẳng 。

經kinh 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 應ưng 如như 是thị 觀quán 。 以dĩ 幻huyễn 化hóa 身thân 而nhi 見kiến 幻huyễn 化hóa 正chánh 住trụ 平bình 等đẳng 無vô 有hữu 彼bỉ 我ngã 。

解giải 曰viết 。 應ưng 如như 是thị 觀quán 。 者giả 標tiêu 示thị 觀quán 行hành 。 以dĩ 幻huyễn 化hóa 身thân 者giả 觀quán 自tự 如như 幻huyễn 。 而nhi 見kiến 幻huyễn 化hóa 者giả 觀quán 他tha 如như 幻huyễn 。 正chánh 住trụ 平bình 等đẳng 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 正chánh 住trụ 現hiện 前tiền 無vô 自tự 他tha 相tương/tướng 即tức 平bình 等đẳng 也dã 。 無vô 有hữu 彼bỉ 我ngã 者giả 。 達đạt 有hữu 如như 幻huyễn 。 所sở 修tu 二nhị 利lợi 長trường 時thời 無vô 間gian 則tắc 彼bỉ 我ngã 亡vong 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 示thị 修tu 行hành 。

經kinh 。 如như 是thị 觀quán 察sát 。 化hóa 利lợi 眾chúng 生sanh 。

解giải 曰viết 。 應ưng 如như 是thị 觀quán 。 行hành 化hóa 利lợi 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 別biệt 相tướng 對đối 治trị 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 別biệt 觀quán 諸chư 假giả 。 後hậu 結kết 示thị 正chánh 觀quán 。 初sơ 別biệt 觀quán 中trung 文văn 分phân 為vi 七thất 。 一nhất 明minh 法pháp 假giả 。 二nhị 明minh 受thọ 假giả 。 三Tam 明Minh 名danh 假giả 。 四tứ 相tương 續tục 假giả 。 五ngũ 相tương 待đãi 假giả 。 六lục 緣duyên 成thành 假giả 。 七thất 因nhân 成thành 假giả 。 初sơ 明minh 法pháp 假giả 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 明minh 心tâm 法pháp 。 二nhị 明minh 色sắc 法pháp 。 三tam 總tổng 結kết 對đối 治trị 。 明minh 心tâm 法pháp 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 別biệt 明minh 二nhị 依y 。 後hậu 明minh 為vi 心tâm 廣quảng 。 初sơ 文văn 復phục 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 迷mê 悟ngộ 依y 。

經kinh 。 然nhiên 諸chư 有hữu 情tình 。 於ư 久cửu 遠viễn 劫kiếp 初sơ 剎sát 那na 識thức 異dị 於ư 木mộc 石thạch 。

解giải 曰viết 。 然nhiên 諸chư 有hữu 情tình 者giả 。 等đẳng 覺giác 已dĩ 前tiền 一nhất 切thiết 聖thánh 凡phàm 皆giai 通thông 攝nhiếp 也dã 。 於ư 久cửu 遠viễn 劫kiếp 者giả 。

時thời 無vô 始thỉ 故cố 但đãn 言ngôn 久cửu 遠viễn 也dã 。 初sơ 剎sát 那na 識thức 異dị 於ư 木mộc 石thạch 者giả 。 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 初sơ 識thức 隨tùy 於ư 何hà 趣thú 續tục 生sanh 位vị 中trung 最tối 初sơ 剎sát 那na 第đệ 八bát 識thức 也dã 。 識thức 有hữu 緣duyên 慮lự 。 異dị 於ư 木mộc 石thạch 無vô 緣duyên 慮lự 故cố 。 有hữu 說thuyết 。 初sơ 識thức 如như 四tứ 卷quyển 楞lăng 伽già 第đệ 一nhất 云vân 。 諸chư 識thức 有hữu 三tam 種chủng 相tương/tướng 。 謂vị 轉chuyển 相tương/tướng 業nghiệp 相tương/tướng 真chân 相tương/tướng 。 言ngôn 真chân 相tương/tướng 者giả 海hải 東đông 法Pháp 師sư 云vân 。 本bổn 覺giác 真chân 心tâm 不bất 藉tạ 妄vọng 緣duyên 名danh 自tự 真chân 相tương/tướng 。 業nghiệp 轉chuyển 如như 次thứ 也dã 。 又hựu 起khởi 信tín 論luận 說thuyết 業nghiệp 轉chuyển 現hiện 。 大đại 同đồng 楞lăng 伽già 名danh 有hữu 少thiểu 別biệt 。 海hải 東đông 解giải 云vân 。 言ngôn 業nghiệp 相tương/tướng 者giả 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 起khởi 靜tĩnh 令linh 動động 動động 為vi 業nghiệp 識thức 。 極cực 微vi 細tế 故cố 。 言ngôn 轉chuyển 相tương/tướng 者giả 。 是thị 能năng 見kiến 相tương 依y 前tiền 業nghiệp 相tương/tướng 轉chuyển 成thành 能năng 緣duyên 。 雖tuy 有hữu 能năng 緣duyên 而nhi 未vị 能năng 顯hiển 。 所sở 緣duyên 境cảnh 故cố 。 言ngôn 現hiện 相tướng 者giả 。 即tức 境cảnh 界giới 相tương 依y 前tiền 轉chuyển 相tương/tướng 能năng 現hiện 境cảnh 故cố 。 故cố 楞lăng 伽già 云vân 。 譬thí 如như 明minh 鏡kính 。 持trì 諸chư 色sắc 像tượng 。 現hiện 識thức 所sở 現hiện 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 又hựu 經kinh 下hạ 云vân 。 頓đốn 分phân 別biệt 知tri 自tự 心tâm 現hiện 身thân 及cập 身thân 安an 立lập 受thọ 用dụng 境cảnh 界giới 如như 次thứ 。 即tức 是thị 根căn 身thân 外ngoại 器khí 。 色sắc 等đẳng 五ngũ 境cảnh 以dĩ 一nhất 切thiết 時thời 任nhậm 運vận 現hiện 故cố 。 此thử 是thị 三tam 細tế 即tức 本bổn 識thức 故cố 。 若nhược 爾nhĩ 經kinh 初sơ 識thức 言ngôn 為vi 目mục 。 何hà 者giả 依y 何hà 熏huân 習tập 為vi 因nhân 緣duyên 生sanh 。 答đáp 最tối 初sơ 業nghiệp 識thức 即tức 為vi 初sơ 識thức 。 依y 生sanh 起khởi 門môn 為vi 次thứ 第đệ 故cố 。 又hựu 遠viễn 劫kiếp 來lai 時thời 無vô 初sơ 始thỉ 。 過quá 未vị 無vô 體thể 。 熏huân 習tập 唯duy 心tâm 妄vọng 念niệm 為vi 初sơ 。 違vi 真chân 起khởi 故cố 。 又hựu 熏huân 習tập 者giả 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 不bất 思tư 議nghị 熏huân 不bất 思tư 議nghị 變biến 是thị 現hiện 識thức 因nhân 。 海hải 東đông 解giải 云vân 。 根căn 本bổn 無vô 明minh 熏huân 彼bỉ 本bổn 覺giác 名danh 不bất 思tư 議nghị 熏huân 。 本bổn 覺giác 隨tùy 動động 說thuyết 為vi 熏huân 也dã 。 又hựu 彼bỉ 本bổn 覺giác 體thể 雖tuy 不bất 變biến 。 由do 隨tùy 緣duyên 故cố 故cố 說thuyết 為vi 變biến 。 若nhược 熏huân 若nhược 變biến 心tâm 言ngôn 路lộ 絕tuyệt 名danh 不bất 思tư 議nghị 。 現hiện 識thức 因nhân 者giả 據cứ 麁thô 顯hiển 說thuyết 。 然nhiên 其kỳ 理lý 實thật 是thị 業nghiệp 識thức 因nhân 。 又hựu 因nhân 緣duyên 者giả 。 海hải 東đông 法Pháp 師sư 解giải 楞lăng 伽già 經kinh 。 流lưu 注chú 雖tuy 等đẳng 辯biện 因nhân 緣duyên 者giả 。 本bổn 覺giác 為vi 因nhân 無vô 明minh 為vi 緣duyên 。 而nhi 起khởi 業nghiệp 識thức 。 異dị 木mộc 石thạch 有hữu 同đồng 前tiền 解giải 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 染nhiễm 淨tịnh 依y 。

經kinh 。 生sanh 得đắc 染nhiễm 淨tịnh 各các 自tự 能năng 為vi 無vô 量lượng 。 無vô 數số 染nhiễm 淨tịnh 識thức 本bổn 。

解giải 曰viết 。 生sanh 得đắc 染nhiễm 淨tịnh 者giả 。 與dữ 身thân 俱câu 生sanh 。 生sanh 便tiện 得đắc 故cố 。 此thử 亦diệc 無vô 始thỉ 所sở 生sanh 得đắc 也dã 。 染nhiễm 有hữu 二nhị 種chủng 。 有hữu 覆phú 不bất 善thiện 。 淨tịnh 有hữu 二nhị 種chủng 。 無vô 記ký 及cập 善thiện 。 俱câu 生sanh 得đắc 故cố 。 言ngôn 各các 自tự 者giả 。 從tùng 染nhiễm 生sanh 染nhiễm 從tùng 淨tịnh 生sanh 淨tịnh 。 如như 同đồng 類loại 因nhân 引dẫn 等đẳng 流lưu 果quả 為vi 各các 自tự 也dã 。 能năng 為vi 無vô 量lượng 無vô 數số 者giả 。 一nhất 則tắc 長trường/trưởng 劫kiếp 時thời 無vô 量lượng 數số 。 二nhị 則tắc 所sở 生sanh 染nhiễm 淨tịnh 二nhị 種chủng 無vô 量lượng 數số 也dã 。 染nhiễm 淨tịnh 識thức 本bổn 者giả 。 由do 前tiền 生sanh 得đắc 引dẫn 後hậu 自tự 類loại 。 前tiền 為vi 後hậu 本bổn 名danh 識thức 本bổn 也dã 。 諸chư 識thức 別biệt 者giả 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 第đệ 八bát 唯duy 淨tịnh 無vô 記ký 。 趣thú 生sanh 本bổn 故cố 。 第đệ 七thất 亦diệc 恆hằng 有hữu 覆phú 善thiện 故cố 。 前tiền 六lục 間gian 斷đoạn 俱câu 通thông 三tam 性tánh 。 唯duy 第đệ 六lục 識thức 染nhiễm 淨tịnh 皆giai 增tăng 。 修tu 斷đoạn 事sự 中trung 最tối 為vi 勝thắng 故cố 。 雖tuy 互hỗ 熏huân 習tập 為vi 因nhân 故cố 生sanh 。 此thử 俱câu 本bổn 來lai 本bổn 有hữu 種chủng 起khởi 。 各các 從tùng 自tự 種chủng 生sanh 染nhiễm 淨tịnh 識thức 。 為vi 後hậu 本bổn 故cố 。 有hữu 說thuyết 。 業nghiệp 識thức 謂vị 無vô 明minh 力lực 不bất 覺giác 心tâm 動động 故cố 。 依y 於ư 動động 心tâm 而nhi 起khởi 轉chuyển 識thức 能năng 見kiến 相tương/tướng 。 故cố 依y 於ư 能năng 見kiến 而nhi 起khởi 現hiện 識thức 。 所sở 謂vị 能năng 現hiện 一nhất 切thiết 境cảnh 界giới 故cố 。 依y 於ư 現hiện 識thức 而nhi 起khởi 智trí 識thức 。 分phân 別biệt 染nhiễm 淨tịnh 起khởi 我ngã 法pháp 。 故cố 依y 於ư 智trí 識thức 起khởi 相tương 續tục 識thức 。 住trụ 持trì 過quá 去khứ 。 善thiện 惡ác 之chi 業nghiệp 。 令linh 不bất 失thất 故cố 成thành 熟thục 現hiện 未vị 苦khổ 樂lạc 等đẳng 報báo 。 無vô 差sai 違vi 故cố 。 前tiền 之chi 三tam 細tế 雖tuy 無vô 明minh 起khởi 。 由do 不bất 相tương 應ứng 。 淨tịnh 無vô 記ký 故cố 。 後hậu 二nhị 染nhiễm 淨tịnh 劣liệt 勝thắng 雖tuy 殊thù 。 從tùng 前tiền 而nhi 生sanh 。 業nghiệp 為vi 本bổn 故cố 。 有hữu 差sai 別biệt 者giả 業nghiệp 從tùng 本bổn 覺giác 起khởi 。 本bổn 覺giác 為vi 業nghiệp 本bổn 。 業nghiệp 生sanh 餘dư 染nhiễm 淨tịnh 。 業nghiệp 為vi 染nhiễm 淨tịnh 本bổn 故cố 。 以dĩ 業nghiệp 相tương/tướng 為vi 染nhiễm 淨tịnh 本bổn 。 若nhược 爾nhĩ 識thức 有hữu 幾kỷ 種chủng 。 如như 何hà 熏huân 習tập 為vi 因nhân 緣duyên 生sanh 。 答đáp 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 大đại 慧tuệ 略lược 說thuyết 有hữu 三tam 種chủng 識thức 。 廣quảng 說thuyết 有hữu 八bát 相tương/tướng 。 三tam 謂vị 真chân 識thức 現hiện 識thức 及cập 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 海hải 東đông 解giải 云vân 。 真chân 謂vị 本bổn 覺giác 。 現hiện 謂vị 第đệ 八bát 。 餘dư 七thất 俱câu 名danh 分phân 別biệt 事sự 識thức 。 雖tuy 第đệ 七thất 識thức 不bất 緣duyên 外ngoại 塵trần 。 緣duyên 第đệ 八bát 故cố 名danh 分phân 別biệt 事sự 。 若nhược 對đối 前tiền 師sư 不bất 須tu 問vấn 答đáp 也dã 。 又hựu 熏huân 習tập 者giả 。 依y 楞lăng 伽già 經kinh 。 現hiện 識thức 及cập 分phân 別biệt 事sự 識thức 展triển 轉chuyển 因nhân 故cố 。 第đệ 八bát 種chủng 識thức 為vi 因nhân 生sanh 七thất 。 前tiền 七thất 能năng 熏huân 復phục 重trùng 生sanh 八bát 。 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 展triển 轉chuyển 因nhân 故cố 。 又hựu 因nhân 緣duyên 者giả 自tự 種chủng 為vi 因nhân 。 現hiện 識thức 所sở 現hiện 諸chư 境cảnh 為vi 緣duyên 。 能năng 合hợp 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 識thức 生sanh 故cố 。 若nhược 謂vị 般Bát 若Nhã 無vô 八bát 識thức 者giả 。 經kinh 無vô 遮già 來lai 故cố 引dẫn 成thành 文văn 。 釋thích 染nhiễm 淨tịnh 言ngôn 。 乃nãi 得đắc 盡tận 理lý 。 不bất 爾nhĩ 。 初sơ 識thức 為vi 目mục 何hà 者giả 。 然nhiên 於ư 增tăng 一nhất 已dĩ 說thuyết 賴lại 耶da 。 引dẫn 此thử 釋thích 經kinh 。 幸hạnh 詳tường 察sát 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 色sắc 心tâm 廣quảng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 標tiêu 陳trần 初sơ 後hậu 二nhị 明minh 色sắc 心tâm 廣quảng 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 陳trần 初sơ 後hậu 。

經kinh 。 從tùng 初sơ 剎sát 那na 不bất 可khả 說thuyết 劫kiếp 。 乃nãi 至chí 金kim 剛cang 終chung 一nhất 剎sát 那na 。

解giải 曰viết 。 前tiền 據cứ 生sanh 起khởi 從tùng 細tế 至chí 麁thô 。 此thử 舉cử 始thỉ 終chung 明minh 中trung 多đa 故cố 。 從tùng 初sơ 剎sát 那na 者giả 即tức 前tiền 初sơ 也dã 。 不bất 可khả 說thuyết 劫kiếp 者giả 。 生sanh 死tử 長trường 遠viễn 。 不bất 可khả 說thuyết 其kỳ 塵trần 沙sa 算toán 數số 。 故cố 經kinh 但đãn 云vân 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 乃nãi 至chí 金kim 剛cang 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 後hậu 定định 明minh 其kỳ 終chung 也dã 。 雖tuy 二Nhị 乘Thừa 人nhân 至chí 無Vô 學Học 位vị 。 亦diệc 起khởi 此thử 定định 。 彼bỉ 未vị 究cứu 竟cánh 略lược 不bất 明minh 故cố 。 終chung 一nhất 剎sát 那na 者giả 。 等Đẳng 覺Giác 菩Bồ 薩Tát 。 依y 金kim 剛cang 定định 無vô 間gian 道đạo 時thời 為vi 最tối 後hậu 也dã 。 於ư 此thử 中trung 間gian 。 有hữu 幾kỷ 生sanh 滅diệt 者giả 。 如như 楞lăng 伽già 云vân 。 大đại 慧tuệ 諸chư 識thức 有hữu 二nhị 種chủng 生sanh 住trụ 滅diệt 。 非phi 思tư 量lượng 所sở 知tri 。 謂vị 流lưu 注chú 生sanh 住trụ 滅diệt 相tướng 生sanh 住trụ 滅diệt 。 海hải 東đông 解giải 云vân 。 言ngôn 流lưu 注chú 者giả 唯duy 目mục 第đệ 八bát 。 三tam 相tương/tướng 微vi 隱ẩn 種chủng 現hiện 不bất 斷đoạn 名danh 為vi 流lưu 注chú 。 由do 無vô 明minh 緣duyên 初sơ 起khởi 業nghiệp 識thức 故cố 說thuyết 為vi 生sanh 。 相tương 續tục 長trường/trưởng 劫kiếp 故cố 名danh 為vi 住trụ 。 至chí 金kim 剛cang 定định 等đẳng 覺giác 一nhất 念niệm 斷đoạn 本bổn 無vô 明minh 名danh 流lưu 注chú 滅diệt 。 相tương 生sanh 住trụ 滅diệt 者giả 。 謂vị 餘dư 七thất 識thức 心tâm 境cảnh 麁thô 顯hiển 故cố 名danh 為vi 相tương/tướng 。 雖tuy 七thất 緣duyên 八bát 。 望vọng 六lục 為vi 細tế 。 具cụ 有hữu 四tứ 惑hoặc 。 亦diệc 云vân 。 麁thô 故cố 依y 彼bỉ 現hiện 識thức 自tự 種chủng 諸chư 境cảnh 緣duyên 和hòa 生sanh 七thất 說thuyết 為vi 相tương 生sanh 。 長trường/trưởng 劫kiếp 熏huân 習tập 名danh 為vi 相tương/tướng 住trụ 。 從tùng 末mạt 向hướng 本bổn 漸tiệm 伏phục 及cập 斷đoạn 至chí 七thất 地địa 滿mãn 名danh 為vi 相tương/tướng 滅diệt 。 依y 前tiền 生sanh 滅diệt 立lập 迷mê 悟ngộ 依y 。 依y 後hậu 生sanh 滅diệt 立lập 染nhiễm 淨tịnh 依y 。 後hậu 短đoản 前tiền 長trường/trưởng 是thị 二nhị 別biệt 矣hĩ 。 然nhiên 今kim 此thử 文văn 即tức 前tiền 生sanh 滅diệt 相tương 生sanh 住trụ 滅diệt 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 色sắc 心tâm 廣quảng 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 從tùng 心tâm 生sanh 心tâm 。

經kinh 。 有hữu 不bất 可khả 說thuyết 不bất 可khả 說thuyết 識thức 。

解giải 曰viết 。 不bất 可khả 說thuyết 識thức 者giả 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 本bổn 識thức 從tùng 初sơ 結kết 生sanh 一nhất 期kỳ 壽thọ 命mạng 乃nãi 至chí 最tối 後hậu 。 剎sát 那na 滅diệt 識thức 於ư 二nhị 中trung 間gian 。 剎sát 那na 不bất 住trụ 。 識thức 之chi 生sanh 滅diệt 不bất 可khả 說thuyết 也dã 。 舉cử 其kỳ 邊biên 者giả 。 如như 有hữu 頂đảnh 地địa 及cập 無vô 間gian 中trung 。 從tùng 初sơ 至chí 後hậu 。 有hữu 不bất 可khả 說thuyết 。 況huống 於ư 長trường/trưởng 劫kiếp 豈khởi 可khả 說thuyết 業nghiệp 乎hồ 。 有hữu 說thuyết 。 業nghiệp 識thức 從tùng 初sơ 起khởi 後hậu 。 至chí 末mạt 斷đoạn 前tiền 。 然nhiên 於ư 中trung 間gian 無vô 始thỉ 生sanh 滅diệt 造tạo 業nghiệp 受thọ 果quả 。 於ư 界giới 趣thú 生sanh 從tùng 心tâm 生sanh 心tâm 。 染nhiễm 淨tịnh 諸chư 識thức 剎sát 那na 相tương 續tục 。 皆giai 不bất 可khả 說thuyết 故cố 。 經kinh 重trọng/trùng 云vân 不bất 可khả 說thuyết 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 從tùng 心tâm 生sanh 色sắc 。

經kinh 。 生sanh 諸chư 有hữu 情tình 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 。

解giải 曰viết 。 生sanh 諸chư 有hữu 情tình 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 者giả 。 唯duy 起khởi 信tín 論luận 。 從tùng 轉chuyển 相tương/tướng 後hậu 而nhi 起khởi 現hiện 相tướng 。 現hiện 境cảnh 方phương 有hữu 色sắc 塵trần 。 即tức 轉chuyển 識thức 後hậu 而nhi 生sanh 色sắc 也dã 。 此thử 亦diệc 不bất 然nhiên 。 現hiện 識thức 現hiện 境cảnh 因nhân 前tiền 六lục 熏huân 。 豈khởi 以dĩ 現hiện 境cảnh 便tiện 從tùng 心tâm 起khởi 。 鏡kính 中trung 之chi 像tượng 。 從tùng 鏡kính 生sanh 邪tà 。 如như 依y 唯duy 識thức 。 三tam 類loại 境cảnh 中trung 且thả 如như 性tánh 境cảnh 。 於ư 相tương/tướng 分phần/phân 中trung 熏huân 色sắc 之chi 時thời 。 種chủng 因nhân 心tâm 熏huân 現hiện 從tùng 識thức 起khởi 。 從tùng 心tâm 生sanh 色sắc 。 有hữu 何hà 過quá 耶da 。 此thử 亦diệc 不bất 然nhiên 。 緣duyên 慮lự 質chất 礙ngại 一nhất 各các 別biệt 故cố 。 能năng 熏huân 持trì 種chủng 皆giai 自tự 類loại 生sanh 。 豈khởi 以dĩ 熏huân 持trì 體thể 即tức 是thị 色sắc 。 此thử 亦diệc 不bất 然nhiên 。 熏huân 持trì 由do 心tâm 故cố 說thuyết 心tâm 生sanh 。 若nhược 不bất 生sanh 何hà 名danh 唯duy 識thức 。 況huống 楞lăng 伽già 第đệ 三tam 云vân 。 謂vị 津tân 潤nhuận 妄vọng 想tưởng 大đại 種chủng 生sanh 內nội 外ngoại 水thủy 界giới 。 湛trạm 能năng 妄vọng 想tưởng 大đại 種chủng 生sanh 內nội 外ngoại 火hỏa 界giới 。 飄phiêu 動động 妄vọng 想tưởng 大đại 種chủng 生sanh 內nội 外ngoại 風phong 界giới 。 斷đoạn 截tiệt 色sắc 妄vọng 想tưởng 大đại 種chủng 生sanh 內nội 外ngoại 地địa 界giới 。 彼bỉ 經kinh 既ký 云vân 妄vọng 想tưởng 種chủng 生sanh 。 說thuyết 心tâm 生sanh 色sắc 。 斯tư 有hữu 何hà 過quá 。 若nhược 礙ngại 慮lự 異dị 。 定định 別biệt 有hữu 體thể 。 云vân 何hà 修tu 斷đoạn 得đắc 無vô 漏lậu 耶da 。 又hựu 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 毛mao 容dung 巨cự 海hải 。 芥giới 納nạp 須Tu 彌Di 。 色sắc 若nhược 定định 礙ngại 。 何hà 不bất 礙ngại 彼bỉ 但đãn 對đối 妄vọng 情tình 說thuyết 礙ngại 慮lự 異dị 。 得đắc 自tự 在tại 者giả 。 實thật 無vô 異dị 矣hĩ 。 是thị 心tâm 之chi 相tướng 從tùng 心tâm 而nhi 生sanh 。 聖thánh 教giáo 云vân 理lý 之chi 為vi 定định 量lượng 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 色sắc 心tâm 蘊uẩn 義nghĩa 。

經kinh 。 色sắc 名danh 色sắc 蘊uẩn 心tâm 名danh 四tứ 蘊uẩn 皆giai 積tích 聚tụ 性tánh 。 隱ẩn 覆phú 真chân 實thật 。

解giải 曰viết 。 五ngũ 蘊uẩn 之chi 中trung 初sơ 一nhất 色sắc 蘊uẩn 後hậu 四tứ 心tâm 蘊uẩn 。 皆giai 積tích 聚tụ 性tánh 者giả 明minh 蘊uẩn 義nghĩa 也dã 。 隱ẩn 覆phú 真chân 實thật 。 者giả 明minh 障chướng 真chân 也dã 。 清thanh 淨tịnh 法Pháp 界Giới 。 其kỳ 體thể 湛trạm 然nhiên 。 由do 蘊uẩn 隱ẩn 覆phú 不bất 顯hiển 現hiện 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 別biệt 明minh 色sắc 法pháp 。 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 色sắc 生sanh 色sắc 。

經kinh 。 大đại 王vương 此thử 一nhất 色sắc 法pháp 生sanh 無vô 量lượng 色sắc 。

解giải 曰viết 。 此thử 總tổng 明minh 也dã 。 所sở 言ngôn 色sắc 者giả 質chất 礙ngại 為vi 性tánh 。 從tùng 一nhất 色sắc 蘊uẩn 無vô 始thỉ 時thời 來lai 。 於ư 諸chư 界giới 趣thú 備bị 受thọ 眾chúng 身thân 。 自tự 類loại 相tương 生sanh 生sanh 無vô 量lượng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 所sở 造tạo 色sắc 。

經kinh 。 眼nhãn 得đắc 為vi 色sắc 耳nhĩ 得đắc 為vi 聲thanh 鼻tị 得đắc 為vi 香hương 舌thiệt 得đắc 為vi 味vị 身thân 得đắc 為vi 觸xúc 。

解giải 曰viết 。 舉cử 根căn 取thủ 塵trần 不bất 明minh 根căn 也dã 。 五ngũ 塵trần 自tự 類loại 名danh 數số 多đa 大đại 。 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 如như 常thường 釋thích 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 能năng 造tạo 大đại 。

經kinh 。 堅kiên 持trì 名danh 地địa 津tân 潤nhuận 名danh 水thủy 煗noãn 性tánh 名danh 火hỏa 輕khinh 動động 名danh 風phong 。

解giải 曰viết 。 於ư 觸xúc 塵trần 中trung 有hữu 四tứ 大đại 觸xúc 堅kiên 持trì 等đẳng 者giả 。 堅kiên 濕thấp 煗noãn 動động 別biệt 其kỳ 體thể 也dã 。 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 列liệt 四tứ 名danh 也dã 。 持trì 攝nhiếp 熟thục 長trường/trưởng 辨biện 業nghiệp 用dụng 也dã 。 文văn 有hữu 具cụ 聞văn 。 義nghĩa 類loại 應ưng 知tri 。 望vọng 前tiền 所sở 造tạo 為vi 緣duyên 。 多đa 少thiểu 如như 常thường 分phân 別biệt 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 五ngũ 色sắc 根căn 。

經kinh 。 生sanh 五ngũ 識thức 處xứ 名danh 五ngũ 色sắc 根căn 。

解giải 曰viết 。 然nhiên 五ngũ 色sắc 根căn 淨tịnh 色sắc 為vi 體thể 。 根căn 之chi 形hình 量lượng 。 取thủ 境cảnh 離ly 合hợp 。 界giới 地địa 有hữu 無vô 。 并tinh 前tiền 伏phục 斷đoạn 。 如như 常thường 分phân 別biệt 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 總tổng 結kết 對đối 治trị 。

經kinh 。 如như 是thị 展triển 轉chuyển 。 一nhất 色sắc 一nhất 心tâm 生sanh 不bất 可khả 。 說thuyết 無vô 量lượng 色sắc 心tâm 皆giai 如như 幻huyễn 故cố 。

解giải 曰viết 。 如như 是thị 展triển 轉chuyển 者giả 。 謂vị 無vô 始thỉ 來lai 依y 一nhất 色sắc 心tâm 生sanh 不bất 可khả 。 說thuyết 無vô 量lượng 色sắc 心tâm 。 此thử 明minh 多đa 者giả 令linh 生sanh 厭yếm 患hoạn 若nhược 不bất 治trị 遣khiển 永vĩnh 劫kiếp 輪luân 迴hồi 皆giai 如như 幻huyễn 故cố 者giả 。 令linh 觀quán 色sắc 心tâm 如như 幻huyễn 不bất 實thật 。 離ly 諸chư 過quá 患hoạn 即tức 對đối 治trị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 觀quán 受thọ 假giả 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 總tổng 標tiêu 受thọ 假giả 。 二nhị 明minh 受thọ 行hành 相tương/tướng 。 三tam 顯hiển 示thị 對đối 治trị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 受thọ 假giả 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 有hữu 情tình 之chi 受thọ 依y 世thế 俗tục 立lập 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 有hữu 情tình 者giả 簡giản 彼bỉ 非phi 情tình 五ngũ 蘊uẩn 。 受thọ 者giả 總tổng 名danh 受thọ 蘊uẩn 。 若nhược 別biệt 明minh 者giả 。 有hữu 別biệt 領lãnh 納nạp 故cố 云vân 之chi 受thọ 。 體thể 即tức 心tâm 所sở 。 遍biến 行hành 中trung 受thọ 。 法pháp 假giả 五ngũ 蘊uẩn 。 受thọ 假giả 受thọ 蘊uẩn 。 前tiền 總tổng 後hậu 別biệt 是thị 二nhị 別biệt 矣hĩ 。 依y 世thế 俗tục 立lập 者giả 。 世thế 俗tục 兩lưỡng 字tự 如như 次thứ 當đương 釋thích 。 明minh 不bất 實thật 故cố 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 受thọ 行hành 相tương/tướng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 受thọ 作tác 業nghiệp 。

經kinh 。 若nhược 有hữu 若nhược 無vô 。 但đãn 生sanh 有hữu 情tình 妄vọng 想tưởng 憶ức 念niệm 作tác 業nghiệp 受thọ 果quả 皆giai 名danh 世thế 諦đế 。

解giải 曰viết 。 若nhược 有hữu 若nhược 無vô 。 者giả 受thọ 所sở 領lãnh 也dã 。 領lãnh 對đối 現hiện 前tiền 色sắc 心tâm 之chi 法pháp 故cố 云vân 若nhược 有hữu 。 緣duyên 實thật 我ngã 法pháp 過quá 未vị 無vô 法pháp 。 不bất 對đối 現hiện 前tiền 及cập 無vô 體thể 法pháp 故cố 云vân 若nhược 無vô 。 境cảnh 雖tuy 萬vạn 殊thù 此thử 並tịnh 攝nhiếp 故cố 。 但đãn 生sanh 有hữu 情tình 妄vọng 想tưởng 憶ức 念niệm 者giả 。 明minh 受thọ 妄vọng 倒đảo 也dã 。 領lãnh 納nạp 有hữu 無vô 順thuận 違vi 俱câu 境cảnh 。 起khởi 三tam 性tánh 等đẳng 種chủng 種chủng 妄vọng 想tưởng 。 種chủng 種chủng 憶ức 念niệm 。 隨tùy 所sở 應ưng 故cố 。 雖tuy 想tưởng 與dữ 念niệm 體thể 非phi 是thị 受thọ 。 因nhân 受thọ 由do 受thọ 相tương 應ứng 所sở 領lãnh 也dã 。 作tác 果quả 受thọ 果quả 者giả 。 福phước 及cập 非phi 福phước 不bất 動động 等đẳng 業nghiệp 故cố 云vân 作tác 業nghiệp 。 能năng 感cảm 順thuận 生sanh 順thuận 後hậu 。 及cập 不bất 定định 報báo 故cố 云vân 受thọ 果quả 。 雖tuy 業nghiệp 與dữ 果quả 體thể 是thị 思tư 議nghị 。 由do 所sở 領lãnh 故cố 名danh 為vi 受thọ 也dã 。 皆giai 名danh 世thế 諦đế 者giả 明minh 不bất 實thật 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 受thọ 所sở 依y 。

經kinh 。 三tam 界giới 六lục 趣thú 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 婆Bà 羅La 門Môn 剎sát 帝đế 利lợi 毘tỳ 舍xá 首thủ 陀đà 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 三tam 界giới 者giả 受thọ 所sở 依y 處xứ 。 言ngôn 六lục 趣thú 者giả 受thọ 所sở 生sanh 趣thú 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 者giả 能năng 起khởi 受thọ 者giả 。 婆Bà 羅La 門Môn 等đẳng 。 者giả 明minh 受thọ 妄vọng 分phân 別biệt 也dã 。 婆Bà 羅La 門Môn 者giả 。 此thử 云vân 靜tĩnh 志chí 。 剎sát 帝đế 利lợi 者giả 此thử 王vương 種chủng 也dã 。 言ngôn 毘tỳ 舍xá 者giả 順thuận 古cổ 譯dịch 也dã 。 新tân 云vân 吠phệ 舍xá 。 此thử 為vi 商thương 也dã 。 言ngôn 首thủ 陀đà 者giả 亦diệc 順thuận 古cổ 譯dịch 。 新tân 云vân 戍thú 達đạt 羅la 。 此thử 為vi 農nông 也dã 。 受thọ 於ư 四tứ 姓tánh 領lãnh 解giải 勝thắng 劣liệt 令linh 別biệt 作tác 業nghiệp 。 皆giai 名danh 為vi 受thọ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 顯hiển 妄vọng 對đối 治trị 。

經kinh 。 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 色sắc 法pháp 心tâm 法pháp 。 如như 夢mộng 所sở 見kiến 。

解giải 曰viết 。 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 者giả 受thọ 妄vọng 倒đảo 也dã 。 色sắc 法pháp 心tâm 法pháp 者giả 受thọ 所sở 依y 也dã 。 受thọ 依y 色sắc 心tâm 起khởi 。 我ngã 法pháp 倒đảo 領lãnh 解giải 種chủng 種chủng 虛hư 妄vọng 法pháp 故cố 。 如như 夢mộng 所sở 見kiến 。 者giả 明minh 不bất 實thật 也dã 。 夢mộng 中trung 謂vị 實thật 。 覺giác 已dĩ 都đô 無vô 故cố 。 唯duy 識thức 云vân 。 未vị 得đắc 真chân 覺giác 。 恆hằng 處xứ 夢mộng 中trung 。 諸chư 佛Phật 說thuyết 為vi 生sanh 死tử 長trường 夜dạ 。 是thị 故cố 應ưng 知tri 。 作tác 業nghiệp 受thọ 果quả 界giới 趣thú 往vãng 還hoàn 皆giai 如như 夢mộng 中trung 。 悉tất 不bất 實thật 也dã 。 若nhược 得đắc 真chân 覺giác 當đương 自tự 了liễu 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 觀quán 名danh 假giả 。 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 名danh 不bất 實thật 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 一nhất 切thiết 諸chư 名danh 。 皆giai 假giả 施thi 設thiết 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 一nhất 切thiết 者giả 。 為vì 無vô 為vi 法Pháp 。 世thế 出xuất 世thế 法Pháp 。 故cố 云vân 一nhất 切thiết 。 言ngôn 諸chư 名danh 者giả 名danh 謂vị 表biểu 詮thuyên 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 隨tùy 方phương 萬vạn 異dị 。 故cố 云vân 諸chư 名danh 。 皆giai 假giả 施thi 設thiết 者giả 明minh 不bất 實thật 也dã 。 名danh 詮thuyên 諸chư 法pháp 自tự 性tánh 之chi 共cộng 相tương 。 是thị 意ý 長trường/trưởng 緣duyên 不bất 得đắc 法Pháp 體thể 故cố 云vân 假giả 也dã 。 如như 唯duy 識thức 云vân 。 名danh 詮thuyên 自tự 性tánh 。 此thử 何hà 乃nãi 云vân 不bất 得đắc 法Pháp 體thể 。 說thuyết 火hỏa 所sở 燒thiêu 說thuyết 食thực 不bất 飽bão 。 若nhược 稱xưng 法pháp 體thể 。 應ưng 令linh 貧bần 者giả 多đa 說thuyết 寶bảo 藏tạng 故cố 。 假giả 施thi 設thiết 明minh 無vô 實thật 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 本bổn 無vô 名danh 。

經kinh 。 佛Phật 未vị 出xuất 前tiền 世thế 諦đế 幻huyễn 法pháp 無vô 名danh 無vô 義nghĩa 亦diệc 無vô 體thể 相tướng 。 無vô 三tam 界giới 名danh 善thiện 惡ác 果quả 報báo 。 六lục 趣thú 名danh 字tự 。

解giải 曰viết 。 世thế 諦đế 幻huyễn 法pháp 者giả 。 法pháp 受thọ 二nhị 假giả 皆giai 如như 幻huyễn 故cố 。 明minh 不bất 實thật 也dã 。 無vô 名danh 無vô 義nghĩa 者giả 。 名danh 謂vị 能năng 詮thuyên 。 義nghĩa 謂vị 所sở 詮thuyên 。 世thế 俗tục 言ngôn 論luận 隨tùy 情tình 橫hoạnh/hoành 設thiết 。 不bất 稱xưng 法pháp 境cảnh 。 彼bỉ 皆giai 不bất 實thật 故cố 云vân 無vô 也dã 。 又hựu 諸chư 世thế 間gian 世thế 俗tục 言ngôn 論luận 毀hủy 其kỳ 過quá 失thất 。 無vô 名danh 義nghĩa 故cố 。 亦diệc 無vô 體thể 相tướng 者giả 。 有hữu 為vi 幻huyễn 法pháp 藉tạ 諸chư 因nhân 緣duyên 無vô 自tự 體thể 相tướng 。 類loại 前tiền 名danh 義nghĩa 云vân 亦diệc 無vô 故cố 。 無vô 三tam 界giới 等đẳng 者giả 。 不bất 因nhân 佛Phật 說thuyết 不bất 知tri 三tam 界giới 處xứ 之chi 上thượng 下hạ 及cập 大đại 小tiểu 故cố 。 善thiện 惡ác 果quả 報báo 者giả 。 作tác 善thiện 惡ác 業nghiệp 。 當đương 得đắc 何hà 果quả 勝thắng 劣liệt 報báo 也dã 。 六lục 趣thú 名danh 字tự 者giả 。 於ư 六lục 趣thú 中trung 。 受thọ 生sanh 差sai 別biệt 。 皆giai 無vô 名danh 字tự 。 悉tất 不bất 知tri 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 佛Phật 建kiến 立lập 。

經kinh 。 諸chư 佛Phật 出xuất 現hiện 。 為vi 有hữu 情tình 故cố 說thuyết 於ư 三tam 界giới 。 六lục 趣thú 染nhiễm 淨tịnh 。 無vô 量lượng 名danh 字tự 。

解giải 曰viết 。 諸chư 佛Phật 世Thế 尊Tôn 所sở 出xuất 現hiện 者giả 。 為vì 諸chư 有hữu 情tình 。 令linh 出xuất 離ly 故cố 立lập 種chủng 種chủng 名danh 。 說thuyết 於ư 三tam 界giới 。 者giả 示thị 勝thắng 劣liệt 故cố 。 說thuyết 六lục 趣thú 者giả 示thị 所sở 生sanh 故cố 。 說thuyết 染nhiễm 淨tịnh 者giả 。 示thị 染nhiễm 令linh 斷đoạn 示thị 淨tịnh 令linh 修tu 。 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 無vô 量lượng 名danh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 對đối 治trị 相tương/tướng 。

經kinh 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 。 如như 呼hô 聲thanh 響hưởng 。

解giải 曰viết 。 如như 是thị 一nhất 切thiết 者giả 。 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 一nhất 切thiết 言ngôn 故cố 。 如như 呼hô 聲thanh 響hưởng 。 者giả 正chánh 示thị 對đối 治trị 。 世thế 諸chư 言ngôn 論luận 皆giai 不bất 實thật 故cố 。 出xuất 世thế 言ngôn 教giáo 離ly 相tương/tướng 脩tu 故cố 皆giai 如như 響hưởng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 明minh 相tướng 續tục 假giả 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 相tương 續tục 假giả 。

經kinh 。 諸chư 法pháp 相tướng 續tục 念niệm 念niệm 不bất 住trụ 。

解giải 曰viết 。 諸chư 法pháp 相tướng 續tục 者giả 。 蘊uẩn 等đẳng 不bất 一nhất 名danh 為vi 諸chư 法pháp 。 生sanh 滅diệt 遷thiên 流lưu 故cố 云vân 相tương 續tục 。 如như 維duy 摩ma 云vân 。 生sanh 者giả 是thị 虛hư 誑cuống 法pháp 相tướng 續tục 之chi 相tướng 。 沒một 者giả 是thị 虛hư 誑cuống 法pháp 。 敗bại 壞hoại 之chi 相tướng 。 相tương/tướng 即tức 續tục 也dã 。 念niệm 念niệm 不bất 住trụ 。 者giả 正chánh 明minh 假giả 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 相tướng 續tục 義nghĩa 。

經kinh 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 非phi 一nhất 非phi 異dị 。 速tốc 起khởi 速tốc 滅diệt 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。

解giải 曰viết 。 剎sát 那na 剎sát 那na 。 非phi 一nhất 非phi 異dị 者giả 。 標tiêu 生sanh 滅diệt 法pháp 非phi 定định 一nhất 異dị 也dã 。 速tốc 起khởi 速tốc 滅diệt 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 者giả 。 釋thích 生sanh 滅diệt 法pháp 非phi 定định 斷đoạn 常thường 及cập 一nhất 異dị 也dã 。 若nhược 執chấp 蘊uẩn 等đẳng 過quá 未vị 無vô 者giả 。 以dĩ 速tốc 起khởi 故cố 故cố 非phi 斷đoạn 也dã 。 若nhược 執chấp 蘊uẩn 等đẳng 體thể 是thị 常thường 者giả 。 以dĩ 速tốc 滅diệt 故cố 故cố 非phi 常thường 也dã 。 由do 非phi 常thường 故cố 故cố 非phi 定định 一nhất 。 由do 非phi 斷đoạn 故cố 故cố 非phi 定định 異dị 。 妙diệu 離ly 斷đoạn 常thường 一nhất 異dị 倒đảo 者giả 。 是thị 謂vị 觀quán 察sát 相tương 續tục 假giả 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 示thị 對đối 治trị 。

經kinh 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 如như 陽dương 炎diễm 故cố 。

解giải 曰viết 。 如như 陽dương 炎diễm 者giả 指chỉ 事sự 明minh 也dã 。 春xuân 陽dương 發phát 生sanh 郊giao 野dã 氣khí 動động 。 若nhược 謂vị 實thật 有hữu 轉chuyển 近cận 轉chuyển 無vô 。 若nhược 謂vị 今kim 無vô 能năng 誑cuống 渴khát 者giả 。 故cố 有hữu 為vi 法pháp 體thể 非phi 有hữu 無vô 。 示thị 其kỳ 不bất 實thật 如như 陽dương 炎diễm 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 明minh 相tướng 待đãi 假giả 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 明minh 觀quán 待đãi 假giả 。 二nhị 明minh 觀quán 待đãi 假giả 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 觀quán 待đãi 假giả 。

經kinh 。 諸chư 法pháp 相tướng 待đãi 所sở 謂vị 色sắc 界giới 眼nhãn 界giới 眼nhãn 識thức 界giới 乃nãi 至chí 法Pháp 界Giới 意ý 界giới 意ý 識thức 界giới 。 猶do 如như 電điện 光quang 。

解giải 曰viết 。 諸chư 法pháp 相tướng 待đãi 者giả 此thử 總tổng 標tiêu 也dã 。 待đãi 者giả 藉tạ 待đãi 。 謂vị 蘊uẩn 處xứ 界giới 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 闕khuyết 緣duyên 不bất 起khởi 。 相tương 待đãi 藉tạ 也dã 。 所sở 謂vị 色sắc 界giới 眼nhãn 界giới 眼nhãn 識thức 界giới 者giả 明minh 行hành 相tương/tướng 也dã 。 根căn 境cảnh 識thức 三tam 若nhược 不bất 同đồng 世thế 及cập 互hỗ 闕khuyết 者giả 。 識thức 定định 不bất 生sanh 。 境cảnh 正chánh 現hiện 前tiền 根căn 正chánh 發phát 識thức 正chánh 了liễu 境cảnh 。 必tất 相tương/tướng 藉tạ 待đãi 方phương 照chiếu 解giải 故cố 。 乃nãi 至chí 已dĩ 下hạ 舉cử 後hậu 例lệ 中trung 。 皆giai 具cụ 三tam 和hòa 。 明minh 待đãi 藉tạ 也dã 。 猶do 如như 電điện 光quang 。 者giả 結kết 不bất 久cửu 也dã 。 假giả 不bất 實thật 故cố 即tức 滅diệt 無vô 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 形hình 待đãi 假giả 。

經kinh 。 不bất 定định 相tương 待đãi 有hữu 無vô 一nhất 異dị 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。

解giải 曰viết 。 不bất 定định 相tương 待đãi 者giả 此thử 初sơ 標tiêu 也dã 。 諸chư 法pháp 形hình 待đãi 好hảo 醜xú 高cao 下hạ 及cập 長trường 短đoản 等đẳng 。 色sắc 心tâm 形hình 待đãi 皆giai 不bất 定định 故cố 。 有hữu 無vô 一nhất 異dị 者giả 。 有hữu 不bất 自tự 有hữu 待đãi 無vô 故cố 有hữu 。 無vô 不bất 自tự 無vô 待đãi 有hữu 故cố 無vô 。 一nhất 異dị 亦diệc 爾nhĩ 。 更cánh 相tương 形hình 待đãi 無vô 定định 體thể 也dã 。 又hựu 假giả 有hữu 以dĩ 形hình 無vô 。 得đắc 無vô 而nhi 有hữu 遣khiển 。 待đãi 無vô 而nhi 觀quán 有hữu 。 立lập 有hữu 而nhi 無vô 去khứ 。 遞đệ 為vi 往vãng 返phản 俱câu 無vô 體thể 也dã 。 一nhất 異dị 亦diệc 爾nhĩ 。 故cố 密mật 嚴nghiêm 偈kệ 云vân 。 世thế 間gian 妄vọng 分phân 別biệt 。 見kiến 兔thố 等đẳng 有hữu 角giác 。 不bất 了liễu 角giác 非phi 有hữu 。 因nhân 言ngôn 兔thố 角giác 無vô 。 分phần/phân 折chiết 至chí 極cực 微vi 。 求cầu 角giác 無vô 所sở 有hữu 。 要yếu 待đãi 於ư 有hữu 法pháp 。 而nhi 起khởi 於ư 無vô 見kiến 。 問vấn 此thử 有hữu 無vô 等đẳng 為vi 一nhất 法pháp 前tiền 後hậu 為vi 雨vũ 法pháp 俱câu 時thời 相tướng 形hình 待đãi 耶da 。 答đáp 有hữu 無vô 俱câu 時thời 待đãi 唯duy 一nhất 法pháp 。 如như 將tương 一nhất 丈trượng 對đối 丈trượng 五ngũ 等đẳng 。 即tức 彼bỉ 一nhất 丈trượng 而nhi 有hữu 短đoản 相tương/tướng 。 對đối 五ngũ 尺xích 等đẳng 即tức 無vô 短đoản 相tương/tướng 而nhi 有hữu 長trường/trưởng 相tương/tướng 故cố 。 彼bỉ 一nhất 丈trượng 短đoản 長trường/trưởng 二nhị 相tương/tướng 體thể 俱câu 無vô 故cố 。 一nhất 法pháp 前tiền 後hậu 例lệ 此thử 應ưng 知tri 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。 者giả 結kết 無vô 實thật 體thể 。 由do 眼nhãn 病bệnh 故cố 見kiến 第đệ 二nhị 也dã 開khai 一nhất 觸xúc 一nhất 。 見kiến 一nhất 謂vị 二nhị 。 閇bế 一nhất 觸xúc 一nhất 及cập 眼nhãn 無vô 病bệnh 即tức 無vô 二nhị 也dã 。 由do 心tâm 病bệnh 故cố 。 妄vọng 見kiến 有hữu 無vô 一nhất 異dị 好hảo 醜xú 及cập 長trường 短đoản 等đẳng 。 示thị 令linh 觀quán 察sát 如như 月nguyệt 無vô 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 六lục 明minh 緣duyên 成thành 假giả 。

經kinh 。 諸chư 法pháp 緣duyên 成thành 蘊uẩn 處xứ 界giới 法pháp 。 如như 水thủy 上thượng 泡bào 。

解giải 曰viết 。 諸chư 法pháp 緣duyên 成thành 者giả 標tiêu 有hữu 為vi 也dã 。 如như 穀cốc 生sanh 牙nha 藉tạ 水thủy 土thổ/độ 等đẳng 。 何hà 不bất 言ngôn 生sanh 言ngôn 緣duyên 成thành 者giả 。 因nhân 生sanh 緣duyên 成thành 是thị 二nhị 別biệt 故cố 。 蘊uẩn 處xứ 界giới 法pháp 者giả 。 顯hiển 示thị 諸chư 法Pháp 。 此thử 三tam 具cụ 攝nhiếp 。 一nhất 切thiết 有hữu 為vi 。 但đãn 言ngôn 色sắc 心tâm 亦diệc 皆giai 攝nhiếp 故cố 。 雖tuy 於ư 處xứ 界giới 亦diệc 通thông 無vô 為vi 。 唯duy 取thủ 有hữu 為vi 藉tạ 緣duyên 成thành 矣hĩ 。 如như 水thủy 上thượng 泡bào 。 者giả 明minh 不bất 實thật 也dã 。 水thủy 上thượng 起khởi 泡bào 。 泡bào 無vô 實thật 體thể 從tùng 緣duyên 成thành 法pháp 法pháp 豈khởi 實thật 乎hồ 。 從tùng 此thử 第đệ 七thất 明minh 因nhân 成thành 假giả 。

經kinh 。 諸chư 法pháp 因nhân 成thành 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 俱câu 時thời 因nhân 果quả 異dị 時thời 因nhân 果quả 三tam 世thế 善thiện 惡ác 。 如như 空không 中trung 雲vân 。

解giải 曰viết 。 諸chư 法pháp 因nhân 成thành 者giả 。 標tiêu 諸chư 有hữu 為vi 必tất 藉tạ 因nhân 生sanh 。 此thử 言ngôn 成thành 者giả 是thị 生sanh 成thành 也dã 。 前tiền 為vi 增tăng 上thượng 此thử 為vi 因nhân 緣duyên 。 是thị 二nhị 別biệt 也dã 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 者giả 表biểu 此thử 有hữu 因nhân 。 遮già 餘dư 非phi 情tình 。 無vô 因nhân 緣duyên 故cố 。 外ngoại 草thảo 木mộc 等đẳng 雖tuy 從tùng 種chủng 起khởi 。 是thị 增tăng 上thượng 緣duyên 非phi 因nhân 緣duyên 故cố 。 俱câu 時thời 因nhân 果quả 者giả 。 於ư 本bổn 識thức 中trung 有hữu 漏lậu 三tam 性tánh 無vô 漏lậu 萬vạn 行hạnh 一nhất 切thiết 種chủng 子tử 。 悉tất 皆giai 具cụ 故cố 。 如như 現hiện 身thân 中trung 同đồng 一nhất 剎sát 那na 。 從tùng 種chủng 生sanh 現hiện 現hiện 能năng 熏huân 種chủng 。 三tam 法pháp 同đồng 時thời 有hữu 二nhị 因nhân 果quả 故cố 。 唯duy 識thức 云vân 。 如như 炷chú 生sanh 焰diễm 焰diễm 生sanh 燋tiều 炷chú 。 三tam 法pháp 展triển 轉chuyển 更cánh 互hỗ 同đồng 時thời 。 如như 二nhị 束thúc 蘆lô 俱câu 時thời 依y 住trụ 故cố 。 二nhị 因nhân 果quả 必tất 俱câu 時thời 也dã 。 異dị 時thời 因nhân 果quả 者giả 如như 識thức 中trung 種chủng 。 前tiền 後hậu 相tương 望vọng 或hoặc 種chủng 現hiện 在tại 果quả 未vị 來lai 世thế 。 不bất 俱câu 起khởi 故cố 名danh 異dị 時thời 也dã 。 三tam 世thế 善thiện 惡ác 者giả 。 業nghiệp 種chủng 識thức 種chủng 必tất 唯duy 現hiện 在tại 作tác 業nghiệp 。 感cảm 果quả 有hữu 三tam 世thế 也dã 。 如như 空không 中trung 雲vân 。 者giả 示thị 對đối 治trị 也dã 。 如như 於ư 晴tình 空không 不bất 見kiến 雲vân 狀trạng 。 遇ngộ 緣duyên 彌di 滿mãn 雷lôi 雨vũ 霈# 作tác 。 種chủng 於ư 識thức 中trung 亦diệc 無vô 形hình 。 遇ngộ 緣duyên 界giới 地địa 苦khổ 樂lạc 顯hiển 然nhiên 。 又hựu 蘊uẩn 等đẳng 種chủng 有hữu 無vô 如như 雲vân 。 蘊uẩn 從tùng 種chủng 生sanh 。 如như 雲vân 故cố 假giả 。 然nhiên 上thượng 七thất 種chủng 觀quán 蘊uẩn 體thể 用dụng 。 觀quán 體thể 用dụng 名danh 。 生sanh 滅diệt 藉tạ 待đãi 。 現hiện 及cập 因nhân 故cố 。 對đối 治trị 實thật 常thường 。 領lãnh 納nạp 名danh 字tự 。 斷đoạn 常thường 自tự 然nhiên 空không 無vô 因nhân 例lệ 有hữu 斯tư 七thất 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 示thị 正chánh 觀quán 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 菩Bồ 薩Tát 行hành 。

經kinh 。 善thiện 男nam 子tử 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 無vô 分phân 別biệt 無vô 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 無vô 自tự 他tha 相tương/tướng 常thường 行hành 化hóa 利lợi 無vô 化hóa 利lợi 相tương/tướng 。

解giải 曰viết 。 明minh 正chánh 觀quán 也dã 。 住trụ 無vô 分phân 別biệt 者giả 。 定định 慧tuệ 相tương 應ứng 無vô 分phân 別biệt 故cố 。 無vô 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 者giả 。 由do 無vô 分phân 別biệt 無vô 彼bỉ 此thử 故cố 。 無vô 自tự 他tha 相tương/tướng 者giả 。 由do 無vô 彼bỉ 此thử 自tự 他tha 平bình 等đẳng 無vô 二nhị 相tương/tướng 故cố 。 常thường 行hành 化hóa 利lợi 無vô 化hóa 利lợi 相tương/tướng 者giả 。 菩Bồ 薩Tát 利lợi 物vật 遂toại 己kỷ 悲bi 心tâm 。 雖tuy 常thường 利lợi 他tha 不bất 住trụ 相tương/tướng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 愚ngu 夫phu 行hành 。

經kinh 。 是thị 故cố 應ưng 知tri 。 愚ngu 夫phu 垢cấu 識thức 染nhiễm 著trước 虛hư 妄vọng 為vi 相tương/tướng 所sở 縛phược 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 愚ngu 夫phu 者giả 。 舊cựu 云vân 愚ngu 癡si 凡phàm 夫phu 。 亦diệc 云vân 小tiểu 兒nhi 凡phàm 夫phu 。 今kim 此thử 文văn 略lược 但đãn 云vân 愚ngu 夫phu 。 愚ngu 無vô 智trí 也dã 。 言ngôn 垢cấu 識thức 者giả 。 無vô 始thỉ 塵trần 垢cấu 妄vọng 分phân 別biệt 故cố 。 名danh 為vi 垢cấu 識thức 。 染nhiễm 著trước 虛hư 妄vọng 者giả 。 不bất 能năng 觀quán 察sát 。 蘊uẩn 處xứ 界giới 等đẳng 。 如như 衣y 潤nhuận 濕thấp 塵trần 垢cấu 隨tùy 住trụ 故cố 云vân 染nhiễm 著trước 。 不bất 了liễu 真chân 實thật 。 故cố 云vân 虛hư 妄vọng 。 為vi 相tương/tướng 所sở 縛phược 者giả 。 被bị 虛hư 妄vọng 法pháp 相tướng 所sở 縛phược 故cố 。 如như 顯hiển 揚dương 十thập 九cửu 云vân 。 相tương/tướng 縛phược 縛phược 眾chúng 生sanh 亦diệc 由do 麁thô 重trọng 縛phược 。 善thiện 雙song 脩tu 止Chỉ 觀Quán 方phương 乃nãi 俱câu 解giải 脫thoát 。 由do 不bất 了liễu 境cảnh 唯duy 是thị 自tự 心tâm 。 見kiến 被bị 相tương/tướng 拘câu 故cố 云vân 相tương/tướng 縛phược 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 示thị 正chánh 觀quán 。

經kinh 。 菩Bồ 薩Tát 照chiếu 見kiến 知tri 如như 幻huyễn 士sĩ 無vô 有hữu 體thể 相tướng 。 但đãn 如như 空không 花hoa 。

解giải 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 照chiếu 見kiến 等đẳng 者giả 。 明minh 諸chư 菩Bồ 薩Tát 住trụ 無vô 分phân 別biệt 。 照chiếu 見kiến 有hữu 為vi 達đạt 如như 幻huyễn 士sĩ 無vô 體thể 相tướng 故cố 。 但đãn 如như 空không 花hoa 者giả 明minh 無vô 體thể 也dã 。 目mục 翳ế 見kiến 花hoa 。 無vô 翳ế 無vô 花hoa 。 同đồng 處xứ 同đồng 時thời 見kiến 不bất 見kiến 異dị 。 照chiếu 蘊uẩn 處xứ 界giới 有hữu 無vô 亦diệc 爾nhĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 正chánh 觀quán 察sát 。

經kinh 。 是thị 為vi 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 利lợi 自tự 他tha 。 如như 實thật 觀quán 察sát 。

解giải 曰viết 。 明minh 諸chư 菩Bồ 薩Tát 能năng 如như 上thượng 觀quán 。 是thị 脩tu 二nhị 利lợi 正chánh 觀quán 察sát 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。

經kinh 。 說thuyết 是thị 法Pháp 時thời 。 會hội 中trung 無vô 量lượng 人nhân 天thiên 。 大đại 眾chúng 有hữu 得đắc 伏phục 忍nhẫn 空không 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 一Nhất 地Địa 二Nhị 地Địa 。 乃nãi 至chí 十Thập 地Địa 。 無vô 量lượng 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 一Nhất 生Sanh 補Bổ 處Xứ 。

解giải 曰viết 。 由do 聞văn 法Pháp 故cố 。 各các 得đắc 勝thắng 進tiến 。 若nhược 劫kiếp 外ngoại 者giả 進tiến 得đắc 伏phục 忍nhẫn 。 三tam 賢hiền 位vị 也dã 。 空không 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 者giả 。 空không 謂vị 三tam 空không 。 及cập 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 此thử 之chi 二nhị 忍nhẫn 通thông 別biệt 如như 前tiền 。 言ngôn 一nhất 地địa 者giả 即tức 初Sơ 地Địa 也dã 。 乃nãi 至chí 勝thắng 進tiến 至chí 十Thập 地Địa 故cố 。 一Nhất 生Sanh 補Bổ 處Xứ 者giả 。 如như 瑜du 伽già 說thuyết 。 知tri 足túc 天thiên 身thân 補bổ 處xứ 尊tôn 故cố 。

二Nhị 諦Đế 品Phẩm 第đệ 四tứ

將tương 解giải 此thử 品phẩm 辯biện 來lai 意ý 者giả 。 前tiền 之chi 二nhị 品phẩm 別biệt 明minh 果quả 因nhân 。 此thử 顯hiển 彼bỉ 依y 總tổng 明minh 二nhị 諦đế 。 然nhiên 於ư 上thượng 文văn 觀quán 如Như 來Lai 品phẩm 。 明minh 實thật 相tướng 中trung 略lược 明minh 真chân 俗tục 。 此thử 處xứ 彼bỉ 文văn 具cụ 明minh 一nhất 二nhị 。 境cảnh 智trí 文văn 字tự 如như 前tiền 次thứ 也dã 。 釋thích 品phẩm 者giả 。 題đề 云vân 二nhị 諦đế 。 一nhất 者giả 世thế 諦đế 二nhị 者giả 真Chân 諦Đế 。 二nhị 智trí 之chi 境cảnh 萬vạn 行hạnh 皆giai 宗tông 。 空không 有hữu 對đối 明minh 故cố 云vân 二nhị 諦đế 。 帶đái 數số 釋thích 也dã 。 言ngôn 世thế 諦đế 者giả 。 謂vị 有hữu 為vi 法pháp 。 體thể 從tùng 緣duyên 生sanh 。 假giả 而nhi 非phi 實thật 故cố 名danh 世thế 諦đế 。 言ngôn 真Chân 諦Đế 者giả 。 實thật 相tướng 真Chân 如Như 本bổn 性tánh 清thanh 淨tịnh 。 實thật 而nhi 非phi 假giả 故cố 名danh 真Chân 諦Đế 。 經kinh 言ngôn 世thế 俗tục 及cập 以dĩ 勝thắng 義nghĩa 。 初sơ 世thế 俗tục 者giả 。 梵Phạm 云vân 三tam 佛Phật 栗lật 底để 。 此thử 隱ẩn 顯hiển 義nghĩa 。 護hộ 法Pháp 釋thích 云vân 。 世thế 謂vị 隱ẩn 覆phú 。 可khả 毀hủy 壞hoại 義nghĩa 。 俗tục 謂vị 顯hiển 現hiện 。 隨tùy 世thế 流lưu 義nghĩa 。 如như 結kết 手thủ 巾cân 幻huyễn 為vi 兔thố 等đẳng 。 相tương/tướng 現hiện 隱ẩn 真chân 顯hiển 俗tục 准chuẩn 此thử 應ưng 悉tất 世thế 即tức 俗tục 之chi 俗tục 具cụ 二nhị 釋thích 故cố 。 言ngôn 勝thắng 義nghĩa 者giả 舊cựu 云vân 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 也dã 。 勝thắng 謂vị 殊thù 勝thắng 義nghĩa 有hữu 二nhị 種chủng 。 一nhất 境cảnh 界giới 名danh 義nghĩa 。 二nhị 道Đạo 理lý 名danh 義nghĩa 。 真chân 理lý 名danh 義nghĩa 。 勝thắng 即tức 義nghĩa 也dã 。 依y 他tha 圓viên 成thành 二nhị 智trí 境cảnh 故cố 勝thắng 智trí 之chi 義nghĩa 。 依y 主chủ 釋thích 也dã 。 諦đế 者giả 實thật 也dã 。 事sự 如như 實thật 事sự 。 理lý 如như 實thật 理lý 。 理lý 事sự 不bất 謬mậu 俱câu 名danh 為vi 諦đế 。 如như 瑜du 伽già 說thuyết 。 諦đế 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 如như 所sở 說thuyết 相tương/tướng 不bất 捨xả 離ly 義nghĩa 。 二nhị 由do 觀quán 此thử 故cố 至chí 究cứu 竟cánh 處xứ 。 故cố 名danh 為vi 諦đế 。 即tức 諦đế 隨tùy 應ứng 二nhị 釋thích 。 依y 人nhân 辯biện 者giả 。 涅Niết 槃Bàn 經Kinh 云vân 。 上thượng 智trí 所sở 知tri 。 名danh 為vi 勝thắng 義nghĩa 。 中trung 智trí 所sở 知tri 名danh 為vi 世thế 俗tục 。 二nhị 智trí 所sở 知tri 皆giai 通thông 空không 有hữu 。 依y 法pháp 辯biện 者giả 。 法pháp 有hữu 勝thắng 劣liệt 。 互hỗ 相tương 形hình 待đãi 而nhi 為vi 真chân 俗tục 。 總tổng 依y 五ngũ 法pháp 建kiến 立lập 四tứ 重trọng/trùng 。 一nhất 假giả 實thật 二nhị 諦đế 。 瓶bình 軍quân 林lâm 等đẳng 假giả 為vi 世thế 俗tục 。 蘊uẩn 處xứ 界giới 等đẳng 。 實thật 為vi 勝thắng 義nghĩa 。 二nhị 理lý 事sự 二nhị 諦đế 。 蘊uẩn 等đẳng 事sự 法pháp 麁thô 為vi 世thế 俗tục 。 四Tứ 諦Đế 道Đạo 理lý 細tế 為vi 勝thắng 義nghĩa 。 三tam 淺thiển 深thâm 二nhị 諦đế 。 四Tứ 諦Đế 安an 立lập 淺thiển 為vi 世thế 俗tục 。 二nhị 空không 真Chân 如Như 深thâm 為vi 勝thắng 義nghĩa 。 四tứ 詮thuyên 旨chỉ 二nhị 諦đế 。 二nhị 空không 真Chân 如Như 帶đái 詮thuyên 世thế 俗tục 。 一nhất 真chân 法Pháp 界Giới 亡vong 詮thuyên 勝thắng 義nghĩa 。 初sơ 一nhất 唯duy 俗tục 後hậu 一nhất 唯duy 真chân 。 中trung 間gian 三tam 法pháp 亦diệc 真chân 亦diệc 俗tục 。 唯duy 識thức 第đệ 九cửu 顯hiển 揚dương 第đệ 六lục 皆giai 廣quảng 明minh 故cố 。 今kim 此thử 經Kinh 中trung 依y 境cảnh 智trí 辯biện 。 有hữu 無vô 一nhất 二nhị 至chí 文văn 當đương 悉tất 。 品phẩm 第đệ 四tứ 者giả 如như 文văn 悉tất 矣hĩ 釋thích 經kinh 文văn 者giả 。 大đại 分phân 為vi 三tam 。 一nhất 問vấn 答đáp 分phân 別biệt 。 二nhị 明minh 佛Phật 同đồng 說thuyết 。 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。 就tựu 初sơ 問vấn 答đáp 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 問vấn 答đáp 境cảnh 智trí 。 二nhị 問vấn 答đáp 脩tu 證chứng 。 三tam 問vấn 答đáp 理lý 事sự 。 亦diệc 得đắc 名danh 為vi 。 二nhị 諦đế 不bất 二nhị 文văn 字tự 不bất 二nhị 法Pháp 門môn 不phủ 二nhị 。 如như 文văn 悉tất 也dã 。 初sơ 問vấn 境cảnh 智trí 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 初sơ 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。 後hậu 如Như 來Lai 正chánh 答đáp 。 問vấn 中trung 復phục 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 問vấn 諦đế 有hữu 無vô 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 世Thế 尊Tôn 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 中trung 有hữu 世thế 俗tục 諦đế 不phủ 。

解giải 曰viết 。 此thử 問vấn 境cảnh 也dã 。 勝thắng 義nghĩa 真chân 常thường 而nhi 為vi 主chủ 故cố 。 世thế 俗tục 生sanh 滅diệt 如như 客khách 住trụ 故cố 。 故cố 問vấn 勝thắng 義nghĩa 中trung 有hữu 世thế 諦đế 不phủ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 難nạn/nan 智trí 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 若nhược 言ngôn 無vô 者giả 智trí 不bất 應ưng 二nhị 若nhược 言ngôn 有hữu 者giả 。 智trí 不bất 應ưng 一nhất 。

解giải 曰viết 。 若nhược 言ngôn 無vô 等đẳng 者giả 此thử 雙song 難nạn/nan 也dã 。 若nhược 俗tục 無vô 者giả 智trí 不bất 應ưng 二nhị 。 何hà 故cố 說thuyết 有hữu 真chân 俗tục 二nhị 智trí 。 若nhược 言ngôn 有hữu 者giả 。 智trí 不bất 應ưng 一nhất 。 何hà 故cố 真chân 智trí 證chứng 解giải 之chi 時thời 。 無vô 有hữu 二nhị 也dã 。 約ước 人nhân 辯biện 者giả 。 凡phàm 夫phu 迷mê 真chân 智trí 唯duy 緣duyên 俗tục 。 二Nhị 乘Thừa 理lý 事sự 定định 散tán 別biệt 緣duyên 。 地địa 上thượng 菩Bồ 薩Tát 實thật 智trí 唯duy 真chân 。 五ngũ 地địa 已dĩ 前tiền 根căn 本bổn 證chứng 真chân 。 後hậu 得đắc 達đạt 俗tục 。 於ư 真chân 俗tục 諦đế 二nhị 智trí 不bất 俱câu 。 八bát 地địa 已dĩ 後hậu 乃nãi 至chí 諸chư 佛Phật 。 境cảnh 雖tuy 有hữu 二nhị 智trí 容dung 俱câu 故cố 。 總tổng 依y 此thử 義nghĩa 隨tùy 應ứng 問vấn 者giả 。 若nhược 言ngôn 無vô 者giả 俗tục 智trí 不bất 應ưng 見kiến 二nhị 。 若nhược 言ngôn 有hữu 者giả 。 真chân 智trí 不bất 應ưng 照chiếu 一nhất 。 牒điệp 境cảnh 難nạn/nan 智trí 有hữu 斯tư 異dị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 雙song 結kết 云vân 何hà 。

經kinh 。 一nhất 二nhị 之chi 義nghĩa 。 其kỳ 事sự 云vân 何hà 。

解giải 曰viết 。 一nhất 二nhị 等đẳng 者giả 。 境cảnh 一nhất 智trí 二nhị 境cảnh 二nhị 智trí 一nhất 。 雙song 結kết 境cảnh 智trí 。 其kỳ 事sự 云vân 何hà 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 如Như 來Lai 正chánh 答đáp 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 答đáp 二nhị 諦đế 後hậu 明minh 正chánh 智trí 。 初sơ 二nhị 諦đế 中trung 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 一nhất 長trường/trưởng 行hành 略lược 答đáp 。 二nhị 說thuyết 偈kệ 廣quảng 明minh 。 初sơ 中trung 復phục 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 昔tích 已dĩ 問vấn 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 汝nhữ 於ư 過quá 去khứ 。 龍long 光quang 王vương 佛Phật 法Pháp 中trung 已dĩ 問vấn 此thử 義nghĩa 。

解giải 曰viết 。 舉cử 昔tích 問vấn 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 略lược 答đáp 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 我ngã 今kim 無vô 說thuyết 汝nhữ 今kim 無vô 聽thính 無vô 說thuyết 無vô 聽thính 。 是thị 即tức 名danh 為vi 。 一nhất 義nghĩa 二nhị 義nghĩa 。

解giải 曰viết 。 我ngã 今kim 無vô 說thuyết 等đẳng 者giả 。 如như 本bổn 記ký 云vân 。 有hữu 說thuyết 有hữu 聽thính 即tức 是thị 不bất 一nhất 。 無vô 說thuyết 無vô 聽thính 。 即tức 是thị 不bất 二nhị 。 不bất 一nhất 不bất 二nhị 。 即tức 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 古cổ 釋thích 此thử 文văn 乃nãi 有hữu 二nhị 解giải 。 一nhất 云vân 。 不bất 一nhất 即tức 是thị 二nhị 諦đế 。 一nhất 真chân 二nhị 俗tục 。 不bất 二nhị 即tức 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 非phi 真chân 非phi 俗tục 故cố 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦đế 。 二nhị 云vân 。 不bất 一nhất 即tức 是thị 二nhị 諦đế 差sai 別biệt 義nghĩa 。 不bất 二nhị 即tức 是thị 二nhị 諦đế 無vô 差sai 別biệt 義nghĩa 。 非phi 二nhị 諦đế 外ngoại 有hữu 第đệ 三tam 諦đế 也dã 。 今kim 又hựu 解giải 云vân 。 見kiến 有hữu 說thuyết 聽thính 俗tục 故cố 不bất 一nhất 。 無vô 說thuyết 聽thính 相tương/tướng 真chân 故cố 不bất 二nhị 。 即tức 相tương/tướng 無vô 相tướng 明minh 一nhất 二nhị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 勅sắc 聽thính 為vi 說thuyết 。

經kinh 。 汝nhữ 今kim 諦đế 聽thính 。 當đương 為vì 汝nhữ 說thuyết 。

解giải 曰viết 。 令linh 審thẩm 聽thính 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 說thuyết 偈kệ 廣quảng 明minh 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 世Thế 尊Tôn 說thuyết 偈kệ 。

經kinh 。

爾nhĩ 時thời 世Thế 尊Tôn 。 即tức 說thuyết 偈kệ 言ngôn 。

解giải 曰viết 。 如như 文văn 悉tất 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 說thuyết 偈kệ 廣quảng 明minh 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 別biệt 明minh 二nhị 諦đế 二nhị 結kết 勸khuyến 正chánh 觀quán 。 初sơ 明minh 二nhị 諦đế 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 明minh 二nhị 諦đế 體thể 。 二nhị 對đối 明minh 境cảnh 智trí 。 三tam 喻dụ 明minh 俗tục 諦đế 。 初sơ 二nhị 諦đế 中trung 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 二nhị 諦đế 體thể 。

經kinh 。 無vô 相tướng 勝thắng 義nghĩa 諦đế 體thể 非phi 自tự 他tha 作tác 因nhân 緣duyên 如như 幻huyễn 有hữu 亦diệc 非phi 自tự 他tha 作tác 。

解giải 曰viết 。 此thử 下hạ 三tam 行hành 上thượng 半bán 明minh 真chân 。 下hạ 半bán 明minh 俗tục 也dã 。 無vô 相tướng 勝thắng 義nghĩa 諦đế 者giả 明minh 真Chân 諦Đế 體thể 。 無vô 彼bỉ 十thập 相tương/tướng 故cố 云vân 無vô 相tướng 。 勝thắng 智trí 所sở 證chứng 體thể 即tức 真chân 常thường 故cố 云vân 勝thắng 義nghĩa 。 體thể 非phi 自tự 他tha 作tác 者giả 遮già 我ngã 我ngã 所sở 也dã 。 體thể 非phi 我ngã 作tác 故cố 云vân 非phi 自tự 。 非phi 我ngã 所sở 作tác 故cố 云vân 非phi 他tha 。 我ngã 我ngã 所sở 空không 非phi 彼bỉ 作tác 故cố 。 因nhân 緣duyên 如như 幻huyễn 有hữu 者giả 明minh 俗tục 諦đế 體thể 。 色sắc 心tâm 之chi 法pháp 種chủng 為vi 以dĩ 因nhân 。 惑hoặc 為vi 似tự 緣duyên 。 或hoặc 因nhân 即tức 緣duyên 生sanh 諸chư 有hữu 為vi 。 如như 幻huyễn 有hữu 故cố 。 亦diệc 非phi 自tự 他tha 作tác 者giả 。 如như 大đại 品phẩm 云vân 。 十Thập 二Nhị 因Nhân 緣Duyên 。 是thị 誰thùy 所sở 作tác 。

佛Phật 言ngôn 。

非phi 佛Phật 所sở 作tác 非phi 菩Bồ 薩Tát 作tác 。 乃nãi 至chí 非phi 一nhất 切thiết 人nhân 作tác 也dã 。 故cố 緣duyên 生sanh 法pháp 無vô 自tự 他tha 作tác 。 又hựu 如như 論luận 說thuyết 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 不bất 從tùng 自tự 生sanh 。 故cố 非phi 自tự 作tác 。 不bất 從tùng 他tha 生sanh 。 故cố 非phi 他tha 作tác 。 如như 前tiền 勝thắng 義nghĩa 。 是thị 故cố 略lược 云vân 亦diệc 非phi 自tự 他tha 作tác 。 若nhược 具cụ 應ưng 云vân 亦diệc 不bất 共cộng 作tác 不bất 無vô 因nhân 作tác 。 謂vị 有hữu 為vi 法pháp 。 現hiện 種chủng 熏huân 生sanh 。 無vô 我ngã 我ngã 所sở 。 如như 幻huyễn 有hữu 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 體thể 有hữu 無vô 。

經kinh 。 法pháp 性tánh 本bổn 無vô 。 性tánh 勝thắng 義nghĩa 諦đế 空không 如như 諸chư 有hữu 幻huyễn 有hữu 法pháp 三tam 假giả 集tập 假giả 有hữu 。

解giải 曰viết 。 法pháp 性tánh 本bổn 無vô 性tánh 者giả 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 真chân 實thật 之chi 性tánh 常thường 自tự 寂tịch 滅diệt 無vô 相tướng 為vi 性tánh 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 空không 如như 者giả 。 即tức 此thử 法pháp 性tánh 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 常thường 不bất 變biến 易dị 故cố 云vân 空không 如như 。 諸chư 有hữu 幻huyễn 有hữu 法pháp 者giả 。 三tam 有hữu 不bất 一nhất 故cố 名danh 諸chư 有hữu 。 言ngôn 其kỳ 體thể 者giả 。 蘊uẩn 等đẳng 色sắc 心tâm 名danh 為vi 諸chư 有hữu 。 以dĩ 不bất 實thật 故cố 。 名danh 幻huyễn 有hữu 也dã 。 三tam 假giả 集tập 假giả 有hữu 者giả 。 由do 法pháp 。 受thọ 。 名danh 三tam 假giả 集tập 故cố 有hữu 而nhi 不bất 實thật 名danh 假giả 有hữu 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 明minh 空không 有hữu 。

經kinh 。 無vô 無vô 諦đế 實thật 無vô 寂tịch 滅diệt 。 勝thắng 義nghĩa 空không 諸chư 法pháp 因nhân 緣duyên 。 有hữu 有hữu 無vô 義nghĩa 如như 是thị 。

解giải 曰viết 。 無vô 無vô 諦đế 實thật 無vô 者giả 。 我ngã 法pháp 俱câu 無vô 故cố 云vân 無vô 無vô 。 實thật 相tướng 真chân 無vô 名danh 諦đế 實thật 無vô 。 寂tịch 滅diệt 勝thắng 義nghĩa 空không 者giả 。 惑hoặc 相tương/tướng 永vĩnh 滅diệt 故cố 云vân 寂tịch 滅diệt 。 聖thánh 智trí 所sở 諦đế 。 結kết 勝thắng 空không 也dã 。 諸chư 法pháp 因nhân 緣duyên 有hữu 者giả 。 明minh 前tiền 諸chư 有hữu 似tự 因nhân 緣duyên 。 故cố 名danh 為vi 有hữu 。 有hữu 無vô 義nghĩa 如như 是thị 者giả 。 結kết 勝thắng 義nghĩa 無vô 。 智trí 證chứng 之chi 無vô 。 結kết 世thế 俗tục 有hữu 。 幻huyễn 有hữu 之chi 有hữu 。 義nghĩa 如như 是thị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 對đối 明minh 境cảnh 智trí 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 體thể 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 有hữu 無vô 本bổn 自tự 二nhị 譬thí 如như 牛ngưu 二nhị 角giác 照chiếu 解giải 見kiến 無vô 二nhị 二nhị 諦đế 常thường 不bất 即tức 。

解giải 曰viết 。 無vô 有hữu 本bổn 自tự 二nhị 者giả 明minh 諦đế 體thể 也dã 。 俗tục 有hữu 真chân 無vô 故cố 云vân 有hữu 無vô 。 從tùng 本bổn 已dĩ 來lai 。 性tánh 相tướng 依y 持trì 體thể 非phi 即tức 離ly 故cố 云vân 自tự 二nhị 。 譬thí 如như 牛ngưu 二nhị 角giác 者giả 。 謂vị 真chân 俗tục 諦đế 若nhược 俗tục 智trí 緣duyên 故cố 見kiến 二nhị 也dã 。 照chiếu 解giải 見kiến 無vô 二nhị 者giả 。 明minh 其kỳ 真chân 智trí 離ly 相tương/tướng 絕tuyệt 待đãi 證chứng 無vô 二nhị 也dã 。 二nhị 諦đế 常thường 不bất 即tức 者giả 。 謂vị 由do 證chứng 解giải 無vô 二nhị 相tương/tướng 也dã 。 若nhược 真chân 俗tục 有hữu 二nhị 可khả 相tương/tướng 即tức 。 真chân 俗tục 諦đế 無vô 二nhị 無vô 所sở 即tức 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 遣khiển 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 解giải 心tâm 見kiến 無vô 二nhị 求cầu 二nhị 不bất 可khả 得đắc 非phi 謂vị 二nhị 諦đế 一nhất 一nhất 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。

解giải 曰viết 。 解giải 心tâm 見kiến 無vô 二nhị 者giả 明minh 智trí 證chứng 也dã 。 求cầu 二nhị 不bất 可khả 得đắc 者giả 。 此thử 遣khiển 二nhị 也dã 。 智trí 現hiện 證chứng 如như 求cầu 真chân 俗tục 諦đế 二nhị 相tương/tướng 別biệt 者giả 。 不bất 可khả 得đắc 也dã 。 非phi 謂vị 二nhị 諦đế 一nhất 一nhất 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 者giả 。 此thử 遣khiển 一nhất 也dã 。 非phi 謂vị 證chứng 如như 無vô 二nhị 有hữu 一nhất 。 求cầu 其kỳ 一nhất 相tương/tướng 。 亦diệc 不bất 可khả 得đắc 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 成thành 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 於ư 解giải 常thường 自tự 一nhất 於ư 諦đế 常thường 自tự 二nhị 了liễu 達đạt 此thử 一nhất 二nhị 真chân 入nhập 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。

解giải 曰viết 。 明minh 前tiền 問vấn 中trung 境cảnh 智trí 一nhất 二nhị 。 於ư 解giải 常thường 自tự 一nhất 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 於ư 相tương/tướng 無vô 相tướng 解giải 常thường 一nhất 也dã 。 於ư 諦đế 常thường 自tự 二nhị 者giả 。 於ư 真chân 俗tục 諦đế 不bất 以dĩ 解giải 一nhất 。 即tức 無vô 二nhị 也dã 。 了liễu 達đạt 此thử 一nhất 二nhị 者giả 。 了liễu 達đạt 智trí 諦đế 。 俗tục 故cố 不bất 一nhất 。 真chân 故cố 不bất 二nhị 。 真chân 入nhập 勝thắng 義nghĩa 諦đế 者giả 。 真chân 是thị 智trí 證chứng 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 者giả 了liễu 達đạt 智trí 諦đế 無vô 定định 一nhất 二nhị 。 即tức 真chân 證chứng 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 喻dụ 明minh 世thế 諦đế 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 喻dụ 明minh 世thế 諦đế 。

經kinh 。 世thế 諦đế 幻huyễn 化hóa 起khởi 譬thí 如như 虛hư 空không 。 花hoa 如như 影ảnh 如như 毛mao 輪luân 因nhân 緣duyên 故cố 幻huyễn 有hữu 。

解giải 曰viết 。 世thế 諦đế 幻huyễn 化hóa 起khởi 者giả 。 總tổng 明minh 有hữu 為vi 幻huyễn 化hóa 起khởi 也dã 。 次thứ 下hạ 兩lưỡng 句cú 別biệt 舉cử 三tam 喻dụ 。 譬thí 如như 虛hư 空không 。 花hoa 者giả 喻dụ 妄vọng 有hữu 也dã 。 謂vị 計kế 執chấp 性tánh 。 無vô 實thật 體thể 故cố 。 言ngôn 如như 影ảnh 者giả 。 水thủy 鏡kính 等đẳng 影ảnh 皆giai 託thác 質chất 生sanh 。 喻dụ 依y 他tha 性tánh 業nghiệp 緣duyên 現hiện 故cố 。 如như 毛mao 輪luân 者giả 合hợp 明minh 前tiền 也dã 。 由do 翳ế 有hữu 異dị 故cố 見kiến 毛mao 輪luân 。 若nhược 眼nhãn 翳ế 無vô 二nhị 俱câu 無vô 矣hĩ 。 由do 心tâm 迷mê 故cố 妄vọng 見kiến 前tiền 二nhị 。 若nhược 智trí 證chứng 如như 二nhị 俱câu 無vô 故cố 。 因nhân 緣duyên 故cố 幻huyễn 有hữu 者giả 。 結kết 世thế 諦đế 法pháp 由do 似tự 因nhân 緣duyên 如như 幻huyễn 有hữu 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 舉cử 幻huyễn 已dĩ 明minh 。

經kinh 。 幻huyễn 化hóa 見kiến 幻huyễn 化hóa 愚ngu 夫phu 名danh 幻huyễn 諦đế 幻huyễn 師sư 見kiến 幻huyễn 法pháp 諦đế 幻huyễn 悉tất 皆giai 無vô 。

解giải 曰viết 。 幻huyễn 化hóa 見kiến 幻huyễn 化hóa 者giả 。 明minh 諸chư 世thế 間gian 能năng 見kiến 。 所sở 見kiến 悉tất 皆giai 不bất 實thật 。 是thị 幻huyễn 化hóa 故cố 。 愚ngu 夫phu 名danh 幻huyễn 諦đế 者giả 。 謂vị 諸chư 異dị 生sanh 愚ngu 無vô 慧tuệ 目mục 。 常thường 處xứ 幻huyễn 中trung 名danh 幻huyễn 諦đế 也dã 。 幻huyễn 師sư 見kiến 幻huyễn 法pháp 者giả 。 謂vị 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 如như 幻huyễn 身thân 。 能năng 見kiến 世thế 諦đế 幻huyễn 不bất 實thật 故cố 。 諦đế 幻huyễn 悉tất 皆giai 無vô 者giả 。 了liễu 人nhân 法pháp 空không 悉tất 皆giai 無vô 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 勸khuyến 正chánh 觀quán 。

經kinh 。 若nhược 了liễu 如như 是thị 法pháp 。 即tức 解giải 一nhất 二nhị 義nghĩa 遍biến 於ư 一nhất 切thiết 。 法pháp 應ưng 作tác 如như 是thị 觀quán 。

解giải 曰viết 。 上thượng 之chi 兩lưỡng 句cú 結kết 示thị 上thượng 文văn 。 了liễu 前tiền 性tánh 相tướng 境cảnh 智trí 如như 是thị 。 解giải 一nhất 二nhị 義nghĩa 。 下hạ 之chi 兩lưỡng 句cú 勸khuyến 令linh 正chánh 觀quán 。 性tánh 相tướng 真chân 俗tục 不bất 相tương 離ly 故cố 。 如như 是thị 觀quán 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 別biệt 明minh 正chánh 智trí 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 明minh 境cảnh 智trí 空không 。 二nhị 明minh 迷mê 悟ngộ 空không 。 三Tam 明Minh 染nhiễm 淨tịnh 空không 。 初sơ 境cảnh 智trí 中trung 文văn 分phân 為vi 四tứ 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 境cảnh 智trí 空không 。

經kinh 。 大đại 王vương 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 住trụ 勝thắng 義nghĩa 諦đế 化hóa 諸chư 有hữu 情tình 。 一nhất 而nhi 無vô 二nhị 。

解giải 曰viết 。 明minh 觀quán 照chiếu 也dã 。 同đồng 如Như 來Lai 品phẩm 實thật 相tướng 下hạ 文văn 。 前tiền 對đối 二nhị 諦đế 辯biện 智trí 一nhất 二nhị 。 此thử 明minh 智trí 體thể 照chiếu 解giải 皆giai 空không 。 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 者giả 明minh 觀quán 行hành 人nhân 。 住trụ 勝thắng 義nghĩa 諦đế 者giả 。 智trí 相tương 應ứng 行hành 此thử 自tự 利lợi 也dã 。 化hóa 諸chư 有hữu 情tình 者giả 。 明minh 利lợi 他tha 行hành 。 佛Phật 及cập 有hữu 情tình 。 一nhất 而nhi 無vô 二nhị 。 者giả 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 一nhất 者giả 真chân 理lý 不bất 二nhị 。 性tánh 平bình 等đẳng 故cố 。 二nhị 者giả 事sự 相tướng 不bất 二nhị 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 不bất 取thủ 二nhị 相tương/tướng 起khởi 勝thắng 劣liệt 故cố 。 如như 維duy 摩ma 說thuyết 。 乃nãi 受thọ 瓔anh 珞lạc 施thí 最tối 下hạ 乞khất 人nhân 。 奉phụng 難Nan 勝Thắng 如Như 來Lai 。 無vô 所sở 分phân 別biệt 等đẳng 。 為vi 法Pháp 施thí 。 即tức 同đồng 此thử 中trung 。 一nhất 而nhi 無vô 二nhị 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 故cố 佛Phật 及cập 有hữu 情tình 一nhất 無vô 二nhị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 境cảnh 界giới 空không 。

經kinh 。 有hữu 情tình 菩Bồ 提Đề 此thử 二nhị 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 有hữu 情tình 者giả 悲bi 所sở 度độ 生sanh 。 言ngôn 菩Bồ 提Đề 者giả 。 智trí 所sở 求cầu 覺giác 。 菩Bồ 提Đề 有hữu 二nhị 。 性tánh 淨tịnh 菩Bồ 提Đề 即tức 本bổn 覺giác 故cố 。 無vô 上thượng 菩Bồ 提Đề 。 究cứu 竟cánh 覺giác 故cố 。 此thử 二nhị 菩Bồ 提Đề 與dữ 所sở 度độ 生sanh 照chiếu 解giải 平bình 等đẳng 二nhị 皆giai 空không 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 結kết 境cảnh 界giới 空không 。

經kinh 。 以dĩ 有hữu 情tình 空không 得đắc 置trí 菩Bồ 提Đề 空không 以dĩ 菩Bồ 提Đề 空không 得đắc 置trí 有hữu 情tình 空không 。

解giải 曰viết 。 以dĩ 有hữu 情tình 空không 等đẳng 者giả 。 以dĩ 所sở 度độ 生sanh 與dữ 菩Bồ 提Đề 空không 。 無vô 有hữu 二nhị 也dã 。 謂vị 性tánh 淨tịnh 菩Bồ 提Đề 自tự 他tha 平bình 等đẳng 此thử 俱câu 空không 者giả 。 有hữu 情tình 諸chư 法pháp 無vô 自tự 性tánh 空không 。 清thanh 淨tịnh 菩Bồ 提Đề 。 性tánh 淨tịnh 故cố 空không 。 明minh 脩tu 二nhị 利lợi 無vô 能năng 所sở 相tương/tướng 。 故cố 以dĩ 此thử 二nhị 性tánh 反phản 明minh 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 迷mê 悟ngộ 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 四tứ 。 一nhất 標tiêu 諸chư 法pháp 空không 。 二nhị 徵trưng 之chi 所sở 以dĩ 。 三tam 釋thích 境cảnh 智trí 空không 。 四tứ 結kết 境cảnh 智trí 空không 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 諸chư 法pháp 空không 。

經kinh 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 。 空không 空không 故cố 空không 。

解giải 曰viết 。 以dĩ 一nhất 切thiết 法pháp 者giả 。 所sở 謂vị 二nhị 諦đế 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 境cảnh 智trí 俱câu 空không 。 空không 空không 故cố 空không 者giả 。 能năng 所sở 俱câu 空không 我ngã 法pháp 俱câu 空không 故cố 云vân 空không 空không 。 照chiếu 解giải 空không 寂tịch 故cố 云vân 空không 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 之chi 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 所sở 以dĩ 故cố 彼bỉ 皆giai 空không 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 境cảnh 智trí 空không 。

經kinh 。 般Bát 若Nhã 無vô 相tướng 二nhị 諦đế 皆giai 空không 。

解giải 曰viết 。 般Bát 若Nhã 無vô 相tướng 者giả 能năng 照chiếu 智trí 空không 。 二nhị 諦đế 皆giai 空không 者giả 。 生sanh 死tử 涅Niết 槃Bàn 。 彼bỉ 二nhị 皆giai 空không 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 結kết 境cảnh 智trí 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 智trí 因nhân 果quả 空không 。

經kinh 。 謂vị 從tùng 無vô 明minh 至chí 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 無vô 自tự 相tương/tướng 無vô 他tha 相tương/tướng 。

解giải 曰viết 。 明minh 本bổn 末mạt 空không 此thử 有hữu 兩lưỡng 釋thích 。 有hữu 說thuyết 。 無vô 始thỉ 十Thập 二Nhị 緣Duyên 生Sanh 。 從tùng 無vô 明minh 行hành 。 乃nãi 至chí 最tối 後hậu 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 位vị 無vô 人nhân 相tương/tướng 故cố 名danh 無vô 自tự 相tương/tướng 。 無vô 法pháp 相tướng 故cố 名danh 無vô 他tha 相tương/tướng 。 人nhân 無vô 我ngã 我ngã 所sở 。 彼bỉ 二nhị 空không 故cố 無vô 自tự 他tha 矣hĩ 。 有hữu 說thuyết 。 無vô 始thỉ 根căn 本bổn 無vô 明minh 順thuận 自tự 違vi 他tha 故cố 眠miên 生sanh 死tử 。 覺giác 迷mê 反phản 本bổn 。 違vi 自tự 順thuận 他tha 。 成thành 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 迷mê 悟ngộ 自tự 他tha 依y 對đối 待đãi 立lập 。 照chiếu 解giải 絕tuyệt 待đãi 。 彼bỉ 皆giai 無vô 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 境cảnh 性tánh 相tướng 空không 。

經kinh 。 於ư 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。 見kiến 無vô 所sở 見kiến 。 若nhược 有hữu 修tu 行hành 。 亦diệc 不bất 取thủ 著trước 。 若nhược 不bất 修tu 行hành 。 亦diệc 不bất 取thủ 著trước 。 非phi 行hành 非phi 不bất 行hành 亦diệc 不bất 取thủ 著trước 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 不bất 取thủ 著trước 。

解giải 曰viết 。 於ư 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。 者giả 標tiêu 所sở 詮thuyên 也dã 。 見kiến 無vô 所sở 見kiến 者giả 。 無vô 分phân 別biệt 智trí 。 照chiếu 解giải 理lý 事sự 。 悉tất 皆giai 平bình 等đẳng 。 即tức 見kiến 無vô 所sở 見kiến 也dã 。 若nhược 有hữu 修tu 行hành 。 亦diệc 不bất 取thủ 著trước 者giả 。 下hạ 別biệt 明minh 也dã 。 明minh 三tam 賢hiền 位vị 所sở 有hữu 修tu 行hành 。 雖tuy 未vị 亡vong 相tương/tướng 修tu 無vô 分phân 別biệt 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 而nhi 不bất 執chấp 取thủ 起khởi 染nhiễm 著trước 也dã 。 下hạ 取thủ 著trước 言ngôn 准chuẩn 此thử 應ưng 悉tất 。 如như 前tiền 義nghĩa 故cố 云vân 亦diệc 也dã 。 若nhược 不bất 修tu 行hành 者giả 。 謂vị 根căn 本bổn 智trí 正chánh 冥minh 真chân 理lý 而nhi 無vô 修tu 相tương/tướng 名danh 不bất 修tu 行hành 。 非phi 謂vị 馳trì 散tán 不bất 修tu 行hành 也dã 。 又hựu 設thiết 散tán 位vị 如như 不bất 散tán 時thời 。 於ư 諸chư 法pháp 中trung 。 亦diệc 不bất 取thủ 著trước 。 此thử 依y 前tiền 解giải 。 非phi 行hành 非phi 不bất 行hành 者giả 。 謂vị 後hậu 得đắc 智trí 由do 帶đái 相tương/tướng 故cố 。 非phi 親thân 證chứng 如như 名danh 為vi 非phi 行hành 。 了liễu 幻huyễn 利lợi 樂lạc 非phi 不bất 行hành 也dã 。 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 皆giai 不bất 取thủ 著trước 者giả 。 明minh 於ư 理lý 事sự 皆giai 不bất 著trước 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 染nhiễm 淨tịnh 空không 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 染nhiễm 淨tịnh 位vị 。 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。 三tam 釋thích 染nhiễm 淨tịnh 空không 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 染nhiễm 淨tịnh 位vị 。

經kinh 。 菩Bồ 薩Tát 未vị 成thành 佛Phật 以dĩ 菩Bồ 提Đề 為vi 煩phiền 惱não 菩Bồ 薩Tát 成thành 佛Phật 時thời 。 以dĩ 煩phiền 惱não 為vi 菩Bồ 提Đề 。

解giải 曰viết 。 菩Bồ 薩Tát 未vị 成thành 佛Phật 等đẳng 者giả 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 煩phiền 惱não 菩Bồ 提Đề 互hỗ 有hữu 勝thắng 劣liệt 。 如như 於ư 凡phàm 位vị 煩phiền 惱não 現hiện 增tăng 菩Bồ 提Đề 種chủng 劣liệt 。 於ư 諸chư 聖thánh 位vị 菩Bồ 提Đề 現hiện 增tăng 煩phiền 惱não 種chủng 劣liệt 。 於ư 前tiền 位vị 中trung 說thuyết 為vi 煩phiền 惱não 。 於ư 後hậu 位vị 中trung 說thuyết 為vi 菩Bồ 提Đề 於ư 成thành 未vị 成thành 說thuyết 為vi 二nhị 故cố 。 有hữu 說thuyết 。 煩phiền 惱não 菩Bồ 提Đề 其kỳ 性tánh 無vô 二nhị 。 於ư 隨tùy 染nhiễm 位vị 性tánh 染nhiễm 菩Bồ 提Đề 動động 為vi 煩phiền 惱não 。 於ư 性tánh 淨tịnh 位vị 煩phiền 惱não 妄vọng 滅diệt 即tức 為vi 菩Bồ 提Đề 。 染nhiễm 淨tịnh 雖tuy 殊thù 性tánh 不bất 異dị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 染nhiễm 淨tịnh 相tương 違vi 如như 何hà 不bất 異dị 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 染nhiễm 淨tịnh 空không 。 文văn 復phục 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 染nhiễm 淨tịnh 俱câu 空không 。

經kinh 。 於ư 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 而nhi 無vô 二nhị 故cố 。

解giải 曰viết 。 於ư 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 等đẳng 者giả 。 謂vị 智trí 證chứng 如như 煩phiền 惱não 菩Bồ 提Đề 俱câu 不bất 可khả 得đắc 。 無vô 二nhị 體thể 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 相tướng 皆giai 空không 。

經kinh 。 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 。 悉tất 皆giai 如như 故cố 。

解giải 曰viết 。 由do 智trí 證chứng 理lý 。 理lý 無vô 二nhị 故cố 。 由do 智trí 達đạt 事sự 。 事sự 相tướng 皆giai 如như 故cố 。 說thuyết 諸chư 佛Phật 與dữ 一nhất 切thiết 法pháp 。 悉tất 皆giai 如như 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 問vấn 答đáp 修tu 證chứng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。

經kinh 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 云vân 何hà 不bất 離ly 文văn 字tự 而nhi 行hành 實thật 相tướng 。

解giải 曰viết 。 問vấn 文văn 字tự 也dã 。 同đồng 如Như 來Lai 品phẩm 觀quán 照chiếu 下hạ 文văn 。 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 者giả 。 明minh 已dĩ 修tu 也dã 。 一nhất 切thiết 菩Bồ 薩Tát 。 者giả 明minh 現hiện 修tu 也dã 。 云vân 何hà 已dĩ 下hạ 問vấn 所sở 修tu 法pháp 。 不bất 離ly 文văn 字tự 者giả 云vân 何hà 不bất 離ly 也dã 。 而nhi 行hành 實thật 相tướng 者giả 如như 何hà 修tu 習tập 而nhi 行hành 實thật 相tướng 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 如Như 來Lai 正chánh 答đáp 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 別biệt 答đáp 修tu 行hành 。 後hậu 結kết 護hộ 果quả 等đẳng 。 初sơ 別biệt 答đáp 中trung 分phân 為vi 三tam 。 一nhất 明minh 文văn 字tự 相tương/tướng 。 二nhị 明minh 修tu 實thật 相tướng 。 三tam 遣khiển 文văn 字tự 相tương/tướng 。 初sơ 文văn 字tự 中trung 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 總tổng 標tiêu 文văn 字tự 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 文văn 字tự 者giả 謂vị 契Khế 經Kinh 應ưng 頌tụng 記ký 別biệt 諷phúng 誦tụng 自tự 說thuyết 緣duyên 起khởi 譬thí 喻dụ 本bổn 事sự 本bổn 生sanh 。 方Phương 廣Quảng 希hy 有hữu 論luận 議nghị 。

解giải 曰viết 。 佛Phật 言ngôn 等đẳng 者giả 牒điệp 前tiền 問vấn 也dã 。 謂vị 契Khế 經Kinh 下hạ 列liệt 其kỳ 名danh 也dã 。 能năng 說thuyết 之chi 人nhân 有hữu 五ngũ 。 如như 上thượng 所sở 說thuyết 。 教giáo 法pháp 數số 等đẳng 塵trần 沙sa 。 彙vị 聚tụ 區khu 分phần/phân 唯duy 有hữu 此thử 等đẳng 十thập 二nhị 分phần/phân 教giáo 。 梵Phạn 語ngữ 列liệt 者giả 。 所sở 謂vị 修tu 多đa 羅la 。 祇kỳ 夜dạ 。 和hòa 伽già 羅la 那na 。 伽già 他tha 。 優ưu 陀đà 那na 。 尼ni 陀đà 那na 。 阿a 波ba 陀đà 那na 。 伊y 帝đế 越việt 多đa 伽già 。 闍xà 多đa 伽già 。 毘tỳ 佛Phật 略lược 。 阿a 浮phù 陀đà 達đạt 摩ma 。 優ưu 波ba 提đề 舍xá 。 敵địch 對đối 翻phiên 者giả 如như 經kinh 所sở 列liệt 。 牒điệp 名danh 辯biện 相tương/tướng 如như 上thượng 卷quyển 初sơ 。 義nghĩa 理lý 徵trưng 求cầu 如như 別biệt 章chương 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 皆giai 實thật 相tướng 。

經kinh 。 所sở 有hữu 宣tuyên 說thuyết 音âm 聲thanh 語ngữ 言ngôn 。 文văn 字tự 章chương 句cú 。 一nhất 切thiết 皆giai 如như 。 無vô 非phi 實thật 相tướng 。

解giải 曰viết 。 此thử 出xuất 體thể 也dã 。 所sở 有hữu 宣tuyên 說thuyết 者giả 標tiêu 所sở 說thuyết 也dã 。 音âm 聲thanh 語ngữ 言ngôn 者giả 。 諸chư 說thuyết 佛Phật 教giáo 聲thanh 為vi 體thể 者giả 。 色sắc 蘊uẩn 所sở 攝nhiếp 即tức 此thử 句cú 也dã 。 文văn 字tự 章chương 句cú 者giả 。 諸chư 說thuyết 佛Phật 教giáo 名danh 為vi 體thể 者giả 。 行hành 蘊uẩn 所sở 攝nhiếp 即tức 此thử 句cú 也dã 。 一nhất 切thiết 皆giai 如như 。 無vô 非phi 實thật 相tướng 者giả 。 謂vị 契Khế 經Kinh 等đẳng 彼bỉ 能năng 所sở 詮thuyên 攝nhiếp 事sự 歸quy 如như 。 無vô 非phi 實thật 相tướng 。 又hựu 佛Phật 說thuyết 法pháp 正chánh 為vi 顯hiển 如như 。 離ly 如như 之chi 外ngoại 更cánh 無vô 一nhất 字tự 。 故cố 聲thanh 及cập 字tự 悉tất 皆giai 如như 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 及cập 結kết 非phi 如như 。

經kinh 。 若nhược 取thủ 文văn 字tự 相tương/tướng 者giả 即tức 非phi 實thật 相tướng 。

解giải 曰viết 。 若nhược 取thủ 文văn 字tự 等đẳng 者giả 明minh 取thủ 著trước 也dã 。 謂vị 無vô 分phân 別biệt 。 不bất 著trước 文văn 相tương/tướng 。 是thị 修tu 實thật 相tướng 取thủ 文văn 字tự 相tương/tướng 即tức 非phi 實thật 相tướng 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 修tu 實thật 相tướng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 依y 文văn 字tự 修tu 二nhị 明minh 佛Phật 智trí 母mẫu 。 初sơ 文văn 字tự 中trung 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 如như 文văn 字tự 脩tu 。

經kinh 。 大đại 王vương 修tu 實thật 相tướng 者giả 如như 文văn 字tự 修tu 。

解giải 曰viết 。 修tu 實thật 相tướng 者giả 牒điệp 能năng 修tu 人nhân 。 如như 文văn 字tự 修tu 示thị 所sở 修tu 法pháp 。 文văn 字tự 所sở 說thuyết 理lý 事sự 皆giai 如như 。 如như 文văn 字tự 修tu 得đắc 實thật 相tướng 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 是thị 智trí 母mẫu 。

經kinh 。 實thật 相tướng 即tức 是thị 諸chư 佛Phật 。 智trí 母mẫu 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 根căn 本bổn 智trí 母mẫu 。

解giải 曰viết 。 上thượng 兩lưỡng 句cú 明minh 諸chư 佛Phật 已dĩ 修tu 實thật 相tướng 。 下hạ 兩lưỡng 句cú 明minh 有hữu 情tình 現hiện 當đương 修tu 故cố 。 謂vị 契Khế 經Kinh 等đẳng 文văn 字tự 實thật 相tướng 所sở 詮thuyên 理lý 事sự 。 事sự 有hữu 斷đoạn 修tu 。 修tu 有hữu 萬vạn 行hạnh 。 萬vạn 行hạnh 雖tuy 別biệt 實thật 相tướng 體thể 同đồng 。 故cố 言ngôn 實thật 相tướng 為vi 佛Phật 智trí 母mẫu 也dã 。 有hữu 情tình 智trí 母mẫu 者giả 。 謂vị 諸chư 有hữu 情tình 。 實thật 相tướng 平bình 等đẳng 聞văn 名danh 信tín 解giải 。 即tức 本bổn 母mẫu 也dã 。 又hựu 實thật 相tướng 者giả 即tức 是thị 本bổn 覺giác 。 由do 本bổn 覺giác 故cố 發phát 生sanh 正chánh 智trí 。 至chí 究cứu 竟cánh 覺giác 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 圓viên 。 本bổn 覺giác 即tức 是thị 諸chư 佛Phật 智trí 母mẫu 。 有hữu 情tình 智trí 母mẫu 者giả 。 有hữu 情tình 由do 斯tư 為vi 眾chúng 行hành 本bổn 。 故cố 以dĩ 本bổn 覺giác 為vi 智trí 母mẫu 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 為vi 智trí 體thể 。

經kinh 。 此thử 即tức 名danh 為vi 。 一Nhất 切Thiết 智Trí 體thể 。

解giải 曰viết 。 即tức 此thử 實thật 相tướng 為vi 智trí 體thể 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 佛Phật 智trí 母mẫu 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 佛Phật 智trí 母mẫu 。

經kinh 。 諸chư 佛Phật 未vị 成thành 佛Phật 與dữ 當đương 佛Phật 為vi 智trí 母mẫu 諸chư 佛Phật 已dĩ 成thành 。 佛Phật 即tức 為vi 一nhất 切thiết 。 智trí 未vị 得đắc 為vi 性tánh 已dĩ 得đắc 為vi 智trí 。

解giải 曰viết 。 諸chư 佛Phật 未vị 成thành 佛Phật 者giả 。 明minh 在tại 因nhân 也dã 。 與dữ 當đương 佛Phật 為vi 智trí 母mẫu 者giả 。 謂vị 前tiền 實thật 相tướng 即tức 是thị 本bổn 覺giác 。 因nhân 中trung 本bổn 覺giác 為vi 無vô 明minh 覆phú 。 望vọng 後hậu 當đương 果quả 必tất 正chánh 智trí 圓viên 。 與dữ 自tự 當đương 佛Phật 為vi 智trí 因nhân 也dã 。 如như 如như 意ý 寶bảo 。 垢cấu 穢uế 暫tạm 時thời 垢cấu 盡tận 體thể 圓viên 。 說thuyết 初sơ 為vi 母mẫu 。 諸chư 佛Phật 已dĩ 成thành 。 佛Phật 即tức 為vi 一nhất 切thiết 。 智trí 者giả 明minh 果quả 德đức 圓viên 。 覺giác 解giải 圓viên 極cực 即tức 為vi 智trí 也dã 。 未vị 得đắc 為vi 性tánh 已dĩ 得đắc 為vi 智trí 者giả 辯biện 因nhân 果quả 也dã 。 因nhân 中trung 障chướng 覆phú 即tức 為vi 佛Phật 性tánh 。 果quả 德đức 顯hiển 現hiện 。 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 問vấn 為vi 復phục 實thật 相tướng 為vi 緣duyên 生sanh 智trí 。 為vi 復phục 實thật 相tướng 即tức 為vi 智trí 母mẫu 。 答đáp 有hữu 二nhị 義nghĩa 。 有hữu 說thuyết 。 實thật 相tướng 體thể 常thường 不bất 變biến 因nhân 聲thanh 詮thuyên 顯hiển 名danh 言ngôn 故cố 熏huân 。 熏huân 發phát 識thức 中trung 本bổn 無vô 漏lậu 種chủng 。 從tùng 種chủng 起khởi 現hiện 證chứng 實thật 相tướng 理lý 。 因nhân 彼bỉ 緣duyên 彼bỉ 正chánh 智trí 得đắc 生sanh 。 故cố 說thuyết 實thật 相tướng 名danh 為vi 智trí 母mẫu 。 有hữu 說thuyết 。 實thật 相tướng 即tức 是thị 本bổn 覺giác 。 因nhân 中trung 本bổn 覺giác 有hữu 勝thắng 堪kham 能năng 。 合hợp 未vị 無vô 明minh 漸tiệm 次thứ 微vi 劣liệt 初Sơ 地Địa 分phần/phân 顯hiển 名danh 為vi 始thỉ 覺giác 。 果quả 位vị 頓đốn 圓viên 。 名danh 一Nhất 切Thiết 智Trí 。 說thuyết 因nhân 本bổn 覺giác 即tức 為vi 智trí 母mẫu 。 法pháp 相tướng 法pháp 性tánh 。 幸hạnh 而nhi 參tham 詳tường 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 三tam 乘thừa 性tánh 。

經kinh 。 三tam 乘thừa 般Bát 若Nhã 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 。 自tự 性tánh 常thường 住trụ 。

解giải 曰viết 。 言ngôn 三tam 乘thừa 者giả 三tam 乘thừa 之chi 人nhân 。 言ngôn 般Bát 若Nhã 者giả 實thật 相tướng 等đẳng 也dã 。 不bất 生sanh 不bất 滅diệt 者giả 。 明minh 體thể 常thường 也dã 。 自tự 性tánh 常thường 住trụ 者giả 。 謂vị 彼bỉ 實thật 相tướng 體thể 不bất 生sanh 滅diệt 不bất 變biến 易dị 也dã 。 雖tuy 三tam 乘thừa 者giả 證chứng 解giải 不bất 同đồng 。 論luận 其kỳ 智trí 體thể 等đẳng 無vô 異dị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 總tổng 明minh 覺giác 性tánh 。

經kinh 。 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 此thử 為vi 覺giác 性tánh 。

解giải 曰viết 。 豈khởi 唯duy 諸chư 佛Phật 及cập 三tam 乘thừa 人nhân 。 不bất 以dĩ 巨cự 細tế 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 實thật 相tướng 平bình 等đẳng 為vi 覺giác 性tánh 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 違vi 文văn 字tự 相tương/tướng 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 遣khiển 文văn 字tự 相tương/tướng 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 不bất 著trước 文văn 字tự 。 不bất 離ly 文văn 字tự 無vô 文văn 字tự 相tương/tướng 非phi 無vô 文văn 字tự 。

解giải 曰viết 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 者giả 。 明minh 修tu 行hành 人nhân 。 不bất 著trước 文văn 字tự 。 者giả 遣khiển 如như 言ngôn 執chấp 。 不bất 離ly 文văn 字tự 者giả 不bất 應ưng 撥bát 無vô 。 無vô 文văn 字tự 相tương/tướng 者giả 不bất 應ưng 住trụ 相tương/tướng 。 非phi 無vô 文văn 字tự 者giả 。 謂vị 離ly 分phân 別biệt 如như 文văn 字tự 修tu 。 一nhất 一nhất 文văn 字tự 皆giai 得đắc 實thật 相tướng 解giải 脫thoát 智trí 也dã 。 初sơ 離ly 執chấp 有hữu 。 次thứ 離ly 撥bát 無vô 。 次thứ 不bất 住trụ 相tương/tướng 。 後hậu 順thuận 解giải 脫thoát 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 遣khiển 修tu 行hành 相tương/tướng 。

經kinh 。 能năng 如như 是thị 修tu 。 不bất 見kiến 修tu 相tương/tướng 是thị 即tức 名danh 為vi 。 修tu 文văn 字tự 者giả 而nhi 能năng 得đắc 於ư 般Bát 若Nhã 真chân 性tánh 。

解giải 曰viết 。 初sơ 之chi 兩lưỡng 句cú 遣khiển 修tu 行hành 相tương/tướng 。 次thứ 之chi 兩lưỡng 句cú 明minh 順thuận 文văn 修tu 。 後hậu 之chi 兩lưỡng 句cú 得đắc 般Bát 若Nhã 性tánh 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 結kết 修tu 般Bát 若Nhã 。

經kinh 。 是thị 為vi 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多đa 。

解giải 曰viết 。 能năng 如như 上thượng 者giả 智trí 隨tùy 文văn 字tự 而nhi 證chứng 實thật 相tướng 。 是thị 即tức 名danh 為vi 。 至chí 彼bỉ 岸ngạn 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 結kết 護hộ 果quả 等đẳng 。

經kinh 。 大đại 王vương 菩Bồ 薩Tát 摩Ma 訶Ha 薩Tát 。 護hộ 佛Phật 果Quả 護hộ 十Thập 地Địa 行hành 護hộ 化hóa 有hữu 情tình 。 為vi 若nhược 此thử 也dã 。

解giải 曰viết 。 此thử 文văn 結kết 上thượng 果quả 因nhân 兩lưỡng 品phẩm 。 顯hiển 別biệt 依y 總tổng 彰chương 此thử 勝thắng 德đức 。 無vô 倒đảo 修tu 習tập 即tức 護hộ 國quốc 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 問vấn 答đáp 理lý 事sự 。 於ư 中trung 分phần/phân 五ngũ 。 一nhất 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。 二nhị 世Thế 尊Tôn 總tổng 答đáp 。 三tam 總tổng 徵trưng 所sở 以dĩ 。 四tứ 別biệt 釋thích 一nhất 多đa 。 五ngũ 結kết 非phi 一nhất 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 問vấn 。

經kinh 。 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 白bạch 佛Phật 言ngôn 真chân 性tánh 是thị 一nhất 有hữu 情tình 品phẩm 類loại 根căn 行hành 無vô 量lượng 法Pháp 門môn 。 為vi 一nhất 為vi 無vô 量lượng 耶da 。

解giải 曰viết 。 此thử 下hạ 經kinh 文văn 近cận 明minh 二nhị 諦đế 。 遠viễn 結kết 上thượng 也dã 。 如như 前tiền 長trường/trưởng 科khoa 。 觀quán 如Như 來Lai 品phẩm 初sơ 九cửu 行hành 經kinh 為vi 總tổng 標tiêu 問vấn 。 從tùng 佛Phật 告cáo 下hạ 至chí 此thử 上thượng 結kết 為vi 問vấn 答đáp 也dã 。 此thử 下hạ 至chí 終chung 即tức 是thị 第đệ 三tam 總tổng 結kết 上thượng 文văn 。 明minh 前tiền 理lý 事sự 。 文văn 有hữu 遠viễn 近cận 義nghĩa 含hàm 通thông 。 為vi 讀đọc 者giả 悉tất 矣hĩ 。 真chân 性tánh 是thị 一nhất 者giả 。 標tiêu 所sở 證chứng 理lý 。 真Chân 如Như 法pháp 性tánh 。 體thể 是thị 一nhất 也dã 。 言ngôn 有hữu 情tình 者giả 。 通thông 諸chư 聖thánh 凡phàm 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 也dã 。 言ngôn 品phẩm 類loại 者giả 。 聖thánh 中trung 三tam 乘thừa 凡phàm 中trung 六lục 趣thú 也dã 。 且thả 如như 人nhân 中trung 種chủng 類loại 無vô 數số 。 況huống 餘dư 界giới 趣thú 詎cự 可khả 測trắc 乎hồ 。 言ngôn 根căn 行hành 者giả 根căn 有hữu 三tam 種chủng 。 上thượng 中trung 下hạ 根căn 。 行hành 有hữu 頓đốn 漸tiệm 利lợi 鈍độn 等đẳng 異dị 。 言ngôn 無vô 量lượng 者giả 通thông 上thượng 四tứ 類loại 。 一nhất 者giả 有hữu 情tình 。 二nhị 者giả 品phẩm 類loại 。 三tam 根căn 。 四tứ 行hành 。 從tùng 寬khoan 向hướng 狹hiệp 悉tất 皆giai 無vô 量lượng 。 標tiêu 其kỳ 多đa 也dã 。 法Pháp 門môn 為vi 一nhất 為vi 無vô 量lượng 。 者giả 發phát 二nhị 問vấn 也dã 。 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 般Bát 若Nhã 之chi 法pháp 。 為vi 如như 真chân 性tánh 法Pháp 門môn 是thị 一nhất 。 為vi 如như 有hữu 情tình 法Pháp 門môn 無vô 量lượng 耶da 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 如Như 來Lai 總tổng 答đáp 。

經kinh 。 佛Phật 言ngôn 大đại 王vương 法Pháp 門môn 非phi 一nhất 亦diệc 非phi 無vô 量lượng 。

解giải 曰viết 。 法Pháp 門môn 非phi 一nhất 者giả 。 佛Phật 對đối 根căn 宜nghi 當đương 病bệnh 設thiết 藥dược 。 一nhất 音âm 演diễn 說thuyết 。 隨tùy 類loại 各các 解giải 。 故cố 非phi 一nhất 也dã 。 亦diệc 非phi 無vô 量lượng 者giả 。 當đương 病bệnh 之chi 教giáo 雖tuy 等đẳng 塵trần 沙sa 。 隨tùy 所sở 證chứng 理lý 非phi 無vô 量lượng 也dã 。 又hựu 以dĩ 所sở 證chứng 就tựu 有hữu 情tình 心tâm 。 一nhất 一nhất 門môn 中trung 。 皆giai 得đắc 解giải 脫thoát 故cố 非phi 一nhất 也dã 。 有hữu 情tình 畢tất 竟cánh 行hành 無vô 不bất 修tu 。 障chướng 無vô 不bất 盡tận 。 至chí 無vô 上thượng 覺giác 佛Phật 果Quả 圓viên 滿mãn 。 非phi 無vô 量lượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 總tổng 徵trưng 所sở 以dĩ 。

經kinh 。

何hà 以dĩ 故cố 。

解giải 曰viết 。 何hà 所sở 以dĩ 故cố 非phi 定định 一nhất 多đa 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 四tứ 別biệt 釋thích 一nhất 多đa 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 明minh 法pháp 一nhất 多đa 二nhị 明minh 諦đế 一nhất 二nhị 。 初sơ 明minh 一nhất 多đa 中trung 復phục 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 法Pháp 門môn 多đa 。

經kinh 。 由do 諸chư 有hữu 情tình 。 色sắc 法pháp 心tâm 法pháp 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 相tương/tướng 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 種chủng 種chủng 根căn 行hành 。 品phẩm 類loại 無vô 邊biên 法Pháp 門môn 隨tùy 根căn 。 亦diệc 有hữu 無vô 量lượng 。

解giải 曰viết 。 明minh 非phi 一nhất 也dã 。 由do 諸chư 有hữu 情tình 。 者giả 總tổng 標tiêu 類loại 也dã 。 言ngôn 色sắc 法pháp 者giả 有hữu 色sắc 界giới 中trung 。 色sắc 差sai 別biệt 也dã 。 言ngôn 心tâm 法pháp 者giả 三tam 界giới 之chi 中trung 。 心tâm 差sai 別biệt 也dã 。 五ngũ 取thủ 蘊uẩn 相tương/tướng 者giả 合hợp 明minh 色sắc 心tâm 也dã 。 取thủ 謂vị 煩phiền 惱não 。 執chấp 取thủ 生sanh 死tử 。 故cố 名danh 為vi 取thủ 。 言ngôn 取thủ 蘊uẩn 者giả 蘊uẩn 從tùng 取thủ 生sanh 故cố 名danh 取thủ 蘊uẩn 。 從tùng 因nhân 為vi 名danh 。 如như 草thảo 糠khang 火hỏa 。 或hoặc 蘊uẩn 生sanh 取thủ 故cố 名danh 取thủ 蘊uẩn 。 從tùng 果quả 為vi 名danh 。 如như 花hoa 果quả 樹thụ 。 或hoặc 蘊uẩn 屬thuộc 取thủ 故cố 名danh 取thủ 蘊uẩn 。 從tùng 屬thuộc 為vi 名danh 。 如như 帝đế 王vương 臣thần 。 三tam 界giới 色sắc 心tâm 皆giai 名danh 取thủ 蘊uẩn 。 我ngã 人nhân 知tri 見kiến 者giả 明minh 妄vọng 倒đảo 也dã 。 種chủng 種chủng 根căn 行hành 。 品phẩm 類loại 無vô 邊biên 者giả 如như 前tiền 悉tất 也dã 。 法Pháp 門môn 隨tùy 根căn 亦diệc 有hữu 無vô 量lượng 者giả 。 應ứng 病bệnh 之chi 藥dược 。 教giáo 等đẳng 塵trần 沙sa 故cố 。 云vân 隨tùy 根căn 亦diệc 無vô 量lượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 非phi 無vô 量lượng 。

經kinh 。 此thử 諸chư 法pháp 性tánh 非phi 相tướng 非phi 無vô 相tướng 。 而nhi 非phi 無vô 量lượng 。

解giải 曰viết 。 明minh 其kỳ 一nhất 也dã 。 此thử 諸chư 法pháp 性tánh 者giả 即tức 實thật 性tánh 也dã 。 言ngôn 非phi 相tướng 者giả 非phi 十thập 相tương/tướng 也dã 。 非phi 無vô 相tướng 者giả 。 智trí 所sở 證chứng 故cố 非phi 如như 兔thố 角giác 畢tất 竟cánh 無vô 也dã 。 而nhi 非phi 無vô 量lượng 者giả 。 隨tùy 證chứng 雖tuy 多đa 。 解giải 脫thoát 之chi 理lý 一nhất 相tướng 一nhất 味vị 。 非phi 無vô 量lượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 諦đế 一nhất 二nhị 。 文văn 復phục 分phần/phân 三tam 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 見kiến 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 隨tùy 諸chư 有hữu 情tình 。 見kiến 二nhị 是thị 即tức 不bất 見kiến 一nhất 二nhị 之chi 義nghĩa 。

解giải 曰viết 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 等đẳng 者giả 。 謂vị 若nhược 菩Bồ 薩Tát 不bất 能năng 亡vong 相tương/tướng 。 見kiến 無vô 所sở 見kiến 。 而nhi 起khởi 分phân 別biệt 。 見kiến 實thật 相tướng 一nhất 見kiến 有hữu 情tình 多đa 。 故cố 云vân 二nhị 也dã 。 是thị 即tức 不bất 見kiến 一nhất 二nhị 之chi 義nghĩa 者giả 。 即tức 是thị 取thủ 相tướng 。 妄vọng 見kiến 一nhất 二nhị 不bất 能năng 悟ngộ 解giải 。 真chân 不bất 違vi 俗tục 。 隨tùy 修tu 證chứng 多đa 解giải 脫thoát 門môn 多đa 。 俗tục 不bất 違vi 真chân 。 實thật 相tướng 體thể 一nhất 萬vạn 行hạnh 歸quy 一nhất 。 此thử 之chi 真chân 俗tục 一nhất 二nhị 義nghĩa 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 釋thích 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。

經kinh 。 乃nãi 知tri 一nhất 二nhị 非phi 一nhất 非phi 二nhị 。 即tức 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。

解giải 曰viết 。 了liễu 知tri 一nhất 二nhị 者giả 了liễu 上thượng 一nhất 二nhị 也dã 。 非phi 一nhất 非phi 二nhị 者giả 。 了liễu 真chân 非phi 定định 一nhất 。 了liễu 俗tục 非phi 受thọ 二nhị 。 如như 上thượng 悟ngộ 解giải 即tức 無vô 分phân 別biệt 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 釋thích 世thế 俗tục 諦đế 。

經kinh 。 取thủ 著trước 一nhất 二nhị 若nhược 有hữu 若nhược 無vô 。 即tức 世thế 俗tục 諦đế 。

解giải 曰viết 。 取thủ 著trước 一nhất 二nhị 者giả 。 取thủ 相tương/tướng 執chấp 著trước 見kiến 一nhất 定định 一nhất 見kiến 二nhị 定định 二nhị 也dã 。 若nhược 有hữu 若nhược 無vô 者giả 。 執chấp 俗tục 定định 有hữu 勝thắng 義nghĩa 定định 無vô 。 此thử 皆giai 妄vọng 情tình 世thế 俗tục 諦đế 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 五ngũ 結kết 非phi 一nhất 二nhị 。

經kinh 。 是thị 故cố 法Pháp 門môn 非phi 一nhất 非phi 二nhị 。

解giải 曰viết 。 是thị 故cố 等đẳng 者giả 。 可khả 以dĩ 虛hư 心tâm 融dung 其kỳ 妙diệu 旨chỉ 。 是thị 故cố 法Pháp 門môn 非phi 一nhất 非phi 二nhị 。 破phá 情tình 計kế 也dã 。 自tự 上thượng 三tam 門môn 境cảnh 智trí 文văn 字tự 及cập 法Pháp 門môn 者giả 。 由do 依y 說thuyết 聽thính 如như 文văn 字tự 修tu 。 悟ngộ 解giải 法Pháp 門môn 非phi 一nhất 非phi 二nhị 。 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 明minh 二nhị 諦đế 故cố 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 佛Phật 同đồng 說thuyết 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 明minh 佛Phật 同đồng 說thuyết 。 二nhị 明minh 功công 德đức 多đa 。 三Tam 明Minh 受thọ 持trì 勝thắng 。 初sơ 明minh 同đồng 說thuyết 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 佛Phật 同đồng 說thuyết 。

經kinh 。 大đại 王vương 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 。 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 我ngã 今kim 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 無vô 二nhị 無vô 別biệt 。

解giải 曰viết 。 顯hiển 同đồng 說thuyết 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 受thọ 持trì 等đẳng 。

經kinh 。 汝nhữ 等đẳng 大đại 眾chúng 。 受thọ 持trì 讀đọc 誦tụng 。 如như 說thuyết 修tu 行hành 。 即tức 為vi 受thọ 持trì 諸chư 佛Phật 之chi 法pháp 。

解giải 曰viết 。 一nhất 者giả 受thọ 持trì 二nhị 讀đọc 三tam 誦tụng 四tứ 如như 說thuyết 行hành 。 四tứ 法pháp 行hành 也dã 。 即tức 是thị 受thọ 持trì 。 一nhất 切thiết 諸chư 佛Phật 所sở 說thuyết 之chi 法pháp 。 非phi 唯duy 世Thế 尊Tôn 獨độc 說thuyết 法Pháp 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 功công 德đức 多đa 。 於ư 中trung 分phần/phân 三tam 。 一nhất 標tiêu 功công 德đức 多đa 。 二nhị 明minh 多đa 佛Phật 說thuyết 。 三Tam 明Minh 少thiểu 況huống 多đa 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 標tiêu 功công 德đức 多đa 。

經kinh 。 大đại 王vương 此thử 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 功công 德đức 無vô 量lượng 。

解giải 曰viết 。 此thử 般Bát 若Nhã 等đẳng 者giả 。 攝nhiếp 此thử 一nhất 部bộ 能năng 詮thuyên 所sở 詮thuyên 總tổng 名danh 般Bát 若Nhã 。 人nhân 不bất 唯duy 爾nhĩ 。 塵trần 沙sa 教giáo 法pháp 皆giai 名danh 般Bát 若Nhã 。 功công 德đức 無vô 量lượng 者giả 。 般Bát 若Nhã 功công 德đức 猶do 如như 虛hư 空không 。 不bất 可khả 量lượng 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 多đa 佛Phật 說thuyết 。 文văn 須tu 分phần/phân 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 能năng 說thuyết 多đa 。

經kinh 。 若nhược 有hữu 恆Hằng 河Hà 沙sa 不bất 可khả 說thuyết 諸chư 佛Phật 是thị 一nhất 一nhất 佛Phật 教giáo 化hóa 無vô 量lượng 不bất 可khả 說thuyết 有hữu 情tình 。 是thị 一nhất 一nhất 有hữu 情tình 皆giai 得đắc 成thành 佛Phật 。 是thị 諸chư 佛Phật 等đẳng 。 復phục 教giáo 化hóa 無vô 量lượng 。 不bất 可khả 說thuyết 有hữu 情tình 。 亦diệc 皆giai 成thành 佛Phật 。

解giải 曰viết 。 若nhược 有hữu 恆Hằng 沙sa 等đẳng 者giả 明minh 多đa 佛Phật 也dã 。 是thị 一nhất 一nhất 佛Phật 者giả 。 化hóa 多đa 成thành 佛Phật 也dã 。 是thị 諸chư 佛Phật 等đẳng 。 者giả 復phục 化hóa 多đa 佛Phật 也dã 。 此thử 上thượng 三tam 重trọng/trùng 喻dụ 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 所sở 有hữu 。 數số 量lượng 唯duy 佛Phật 能năng 知tri 。 顯hiển 能năng 說thuyết 多đa 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 顯hiển 所sở 說thuyết 多đa 。

經kinh 。 是thị 諸chư 佛Phật 等đẳng 。 所sở 說thuyết 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 。 多đa 有hữu 無vô 量lượng 。 不bất 可khả 說thuyết 那na 庾dữu 多đa 億ức 偈kệ 。 說thuyết 不bất 可khả 盡tận 。

解giải 曰viết 。 是thị 諸chư 佛Phật 等đẳng 。 者giả 明minh 各các 說thuyết 般Bát 若Nhã 也dã 。 有hữu 無vô 量lượng 等đẳng 者giả 明minh 所sở 說thuyết 多đa 也dã 。 此thử 上thượng 所sở 明minh 。 於ư 前tiền 般Bát 若Nhã 所sở 有hữu 功công 德đức 。 有hữu 爾nhĩ 所sở 佛Phật 。 各các 各các 說thuyết 有hữu 爾nhĩ 所sở 偈kệ 。 讚tán 般Bát 若Nhã 德đức 說thuyết 不bất 可khả 盡tận 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 少thiểu 況huống 多đa 。

經kinh 。 於ư 諸chư 偈kệ 中trung 而nhi 取thủ 一nhất 偈kệ 分phân 為vi 千thiên 分phần 復phục 於ư 十thập 分phần/phân 而nhi 說thuyết 一nhất 分phần/phân 句cú 義nghĩa 功công 德đức 尚thượng 無vô 窮cùng 盡tận 何hà 況huống 如như 是thị 無vô 量lượng 。 句cú 義nghĩa 所sở 有hữu 功công 德đức 。

解giải 曰viết 。 於ư 諸chư 等đẳng 者giả 。 明minh 取thủ 一nhất 偈kệ 分phân 為vi 千thiên 也dã 。 復phục 於ư 千thiên 等đẳng 者giả 。 明minh 說thuyết 一nhất 分phần/phân 尚thượng 無vô 窮cùng 盡tận 。 何hà 況huống 等đẳng 者giả 。 況huống 多đa 佛Phật 說thuyết 無vô 量lượng 句cú 義nghĩa 。 所sở 有hữu 功công 德đức 。 而nhi 能năng 測trắc 量lượng 。 從tùng 此thử 第đệ 三Tam 明Minh 受thọ 持trì 勝thắng 。 於ư 中trung 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 明minh 受thọ 持trì 勝thắng 。 後hậu 當đương 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 初sơ 文văn 復phục 二nhị 。 且thả 初sơ 第đệ 一nhất 明minh 受thọ 持trì 勝thắng 。

經kinh 。 若nhược 有hữu 人nhân 能năng 。 於ư 此thử 經Kinh 中trung 。 起khởi 一nhất 念niệm 淨tịnh 信tín 是thị 人nhân 即tức 超siêu 百bách 劫kiếp 千thiên 劫kiếp 。 百bách 千thiên 萬vạn 劫kiếp 。 生sanh 死tử 苦khổ 難nạn 。

解giải 曰viết 。 明minh 一nhất 念niệm 信tín 超siêu 多đa 劫kiếp 苦khổ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 明minh 等đẳng 諸chư 佛Phật 。

經kinh 。 何hà 況huống 書thư 寫tả 。 受thọ 持trì 讀đọc 誦tụng 。 為vì 人nhân 解giải 說thuyết 。 所sở 得đắc 功công 德đức 。 即tức 與dữ 十thập 方phương 一nhất 切thiết 。 諸chư 佛Phật 等đẳng 無vô 有hữu 異dị 。

解giải 曰viết 。 何hà 況huống 等đẳng 者giả 彰chương 持trì 說thuyết 勝thắng 。 即tức 與dữ 等đẳng 者giả 同đồng 諸chư 佛Phật 說thuyết 。 諸chư 佛Phật 所sở 說thuyết 。 文văn 句cú 甚thậm 深thâm 。 顯hiển 書thư 寫tả 等đẳng 。 皆giai 佛Phật 所sở 說thuyết 。 人nhân 雖tuy 勝thắng 劣liệt 教giáo 理lý 無vô 差sai 。 所sở 有hữu 功công 德đức 。 等đẳng 無vô 異dị 矣hĩ 。 從tùng 此thử 第đệ 二nhị 。 當đương 得đắc 菩Bồ 提Đề 。

經kinh 。 當đương 知tri 此thử 人nhân 。 諸chư 佛Phật 護hộ 念niệm 。 不bất 久cửu 當đương 成thành 阿A 耨Nậu 多Đa 羅La 三Tam 藐Miệu 三Tam 菩Bồ 提Đề 。

解giải 曰viết 。 諸chư 佛Phật 護hộ 念niệm 。 者giả 顯hiển 法pháp 勝thắng 也dã 。 當đương 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 法pháp 力lực 修tu 行hành 也dã 。 從tùng 此thử 第đệ 三tam 聞văn 法Pháp 獲hoạch 益ích 。

經kinh 。 說thuyết 是thị 法Pháp 時thời 。 有hữu 十thập 億ức 人nhân 得đắc 三tam 空không 忍nhẫn 百bách 萬vạn 億ức 人nhân 得đắc 大đại 空không 忍nhẫn 無vô 量lượng 菩Bồ 薩Tát 。 得đắc 住trụ 十Thập 地Địa 。

解giải 曰viết 。 依y 本bổn 記ký 者giả 。 一nhất 得đắc 三tam 空không 。 即tức 三tam 賢hiền 位vị 三tam 假giả 空không 也dã 。 二nhị 得đắc 大đại 空không 。 即tức 登đăng 地địa 也dã 。 三tam 得đắc 十Thập 地Địa 。 隨tùy 地địa 增tăng 進tiến 皆giai 蒙mông 益ích 也dã 。

仁Nhân 王Vương 護Hộ 國Quốc 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 多Đa 。 經Kinh 疏Sớ/sơ 卷quyển 中trung 二nhị 終chung

Print Friendly, PDF & Email