因Nhân 緣Duyên 心Tâm 釋Thích 論Luận 開Khai 決Quyết 記Ký


因nhân 緣duyên 心tâm 釋thích 論luận 開khai 決quyết 記ký 一nhất 卷quyển

將tương 釋thích 此thử 論luận 。 先tiên 以dĩ 四tứ 門môn 分phân 別biệt 。 然nhiên 後hậu 釋thích 其kỳ 正chánh 論luận 之chi 文văn 。 言ngôn 四tứ 門môn 者giả 。 一nhất 明minh 造tạo 論luận 之chi 主chủ 。 二nhị 明minh 造tạo 論luận 之chi 因nhân 。 三Tam 明Minh 所sở 述thuật 之chi 論luận 為vi 正chánh 量lượng 不phủ 。 四tứ 辨biện 論luận 所sở 宗tông 。

初sơ 言ngôn 明minh 造tạo 論luận 之chi 主chủ 者giả 。 謂vị 龍long 猛mãnh 大đại 師sư 自tự 利lợi 他tha 滿mãn 。 證chứng 極Cực 喜Hỷ 地Địa 。 善thiện 見kiến 緣duyên 起khởi 。 甚thậm 深thâm 法Pháp 性tánh 。 善Thiện 逝Thệ 受thọ 記ký 名danh 稱xưng 普phổ 聞văn 。 具cụ 諸chư 德đức 者giả 之chi 所sở 造tạo 也dã 。

二nhị 言ngôn 明minh 造tạo 論luận 之chi 因nhân 者giả 。 謂vị 龍long 猛mãnh 大đại 師sư 為vì 欲dục 斷đoạn 除trừ 。 五ngũ 德đức 弟đệ 子tử 諸chư 疑nghi 網võng 故cố 摧tồi 滅diệt 外ngoại 道đạo 斷đoạn 常thường 等đẳng 。 見kiến 諸chư 僻tích 執chấp 故cố 欲dục 令linh 未vị 來lai 鈍độn 根căn 異dị 生sanh 利lợi 根căn 有hữu 情tình 善thiện 解giải 緣duyên 起khởi 明minh 了liễu 二nhị 諦đế 。 速tốc 趣thú 無vô 上thượng 。 菩Bồ 提Đề 正chánh 因nhân 故cố 造tạo 斯tư 論luận 。 夫phu 欲dục 修tu 行hành 無vô 上thượng 。 菩Bồ 提Đề 正chánh 因nhân 之chi 者giả 。 先tiên 須tu 善thiện 解giải 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 雜tạp 染nhiễm 淨tịnh 品phẩm 明minh 了liễu 分phân 別biệt 。 二nhị 諦đế 之chi 理lý 。 言ngôn 二nhị 諦đế 者giả 。 勝thắng 義nghĩa 世thế 俗tục 二nhị 種chủng 諦đế 也dã 。 言ngôn 勝thắng 義nghĩa 諦đế 者giả 。 諸chư 法pháp 性tánh 相tướng 。 無vô 生sanh 無vô 起khởi 。 非phi 斷đoạn 非phi 常thường 。 超siêu 語ngữ 言ngôn 道Đạo 心tâm 行hành 處xứ 滅diệt 。 唯duy 聖thánh 自tự 證chứng 。 之chi 境cảnh 界giới 也dã 。 言ngôn 俗tục 諦đế 者giả 。 略lược 而nhi 言ngôn 之chi 。 有hữu 其kỳ 四tứ 種chủng 。 一nhất 真chân 實thật 。 二nhị 非phi 真chân 。 三tam 近cận 勝thắng 義nghĩa 。 四tứ 清thanh 淨tịnh 。 言ngôn 真chân 實thật 者giả 。 謂vị 內nội 外ngoại 緣duyên 起khởi 。 於ư 勝thắng 義nghĩa 諦đế 。 雖tuy 空không 無vô 物vật 世thế 俗tục 諦đế 門môn 猶do 如như 幻huyễn 化hóa 。 因nhân 緣duyên 力lực 故cố 。 成thành 辨biện 現hiện 事sự 。 聖thánh 見kiến 其kỳ 過quá 。 凡phàm 愚ngu 執chấp 實thật 不bất 見kiến 其kỳ 患hoạn 。 耽đam 著trước 造tạo 作tác 久cửu 處xứ 生sanh 死tử 。 因nhân 果quả 法pháp 也dã 。 言ngôn 非phi 真chân 者giả 。 謂vị 陽dương 焰diễm 幻huyễn 化hóa 乾can/kiền/càn 城thành 等đẳng 類loại 。 世thế 諦đế 門môn 中trung 不bất 成thành 辨biện 事sự 。 凡phàm 亦diệc 了liễu 達đạt 不bất 假giả 聖thánh 說thuyết 非phi 真chân 有hữu 也dã 。 言ngôn 近cận 勝thắng 義nghĩa 者giả 。 為vi 欲dục 詮thuyên 其kỳ 。 勝thắng 義nghĩa 諦đế 故cố 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 善Thiện 知Tri 識Thức 等đẳng 。 以dĩ 名danh 句cú 文văn 身thân 。 施thi 設thiết 假giả 立lập 十thập 二nhị 分phần 教giáo 。 彼bỉ 名danh 句cú 文văn 雖tuy 非phi 本bổn 事sự 。 若nhược 無vô 名danh 等đẳng 不bất 能năng 顯hiển 事sự 故cố 名danh 句cú 等đẳng 名danh 近cận 勝thắng 義nghĩa 也dã 。 言ngôn 清thanh 淨tịnh 者giả 。 謂vị 諸chư 佛Phật 如Như 來Lai 。 所sở 有hữu 相tướng 好hảo 力Lực 、 無Vô 畏Úy 等đẳng 。 廣quảng 大đại 功công 德đức 。 不bất 同đồng 異dị 生sanh 不bất 善thiện 之chi 業nghiệp 。 染nhiễm 污ô 煩phiền 惱não 。 之chi 所sở 生sanh 長trưởng 。 唯duy 是thị 白bạch 淨tịnh 出xuất 世thế 道Đạo 法Pháp 之chi 所sở 生sanh 起khởi 。 故cố 言ngôn 清thanh 淨tịnh 。

三tam 言ngôn 所sở 造tạo 之chi 論luận 為vi 正chánh 量lượng 不bất 者giả 。 此thử 中trung 有hữu 問vấn 。 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 甚thậm 深thâm 微vi 細tế 。 雖tuy 可khả 了liễu 知tri 唯duy 佛Phật 獨độc 證chứng 。 龍long 樹thụ 大đại 師sư 位vị 階giai 何hà 地địa 。 此thử 所sở 造tạo 論luận 以dĩ 為vi 正chánh 量lượng 而nhi 可khả 信tín 受thọ 。 答đáp 。 教giáo 理lý 二nhị 門môn 有hữu 證chứng 成thành 故cố 。 此thử 所sở 造tạo 論luận 。 而nhi 無vô 錯thác 謬mậu 。 以dĩ 為vi 正chánh 量lượng 。 勿vật 生sanh 疑nghi 惑hoặc 。 教giáo 量lượng 證chứng 成thành 者giả 。 楞lăng 伽già 經Kinh 云vân 。 南nam 天Thiên 竺Trúc 國quốc 中trung 有hữu 名danh 德đức 比Bỉ 丘Khâu 。 厥quyết 號hiệu 名danh 龍long 樹thụ 。 能năng 破phá 有hữu 無vô 宗tông 。 世thế 間gian 中trung 顯hiển 我ngã 無vô 上thượng 大Đại 乘Thừa 法pháp 。 得đắc 初sơ 歡Hoan 喜Hỷ 地Địa 。 往vãng 生sanh 安An 樂Lạc 國Quốc 。 又hựu 大đại 雲vân 經kinh 說thuyết 。 我ngã 滅diệt 度độ 後hậu 。 有hữu 龍long 樹thụ 苾Bật 芻Sô 。 能năng 摧tồi 惡ác 見kiến 護hộ 我ngã 正Chánh 法Pháp 。 與dữ 善thiện 行hành 王vương 。 同đồng 時thời 出xuất 現hiện 。 有hữu 斯tư 教giáo 量lượng 而nhi 受thọ 記ký 。 故cố 此thử 師sư 製chế 造tạo 以dĩ 為vi 可khả 信tín 。 理lý 證chứng 成thành 者giả 。 此thử 師sư 在tại 世thế 親thân 證chứng 空không 藏tạng 三tam 昧muội 。 撝# 空không 出xuất 寶bảo 滿mãn 有hữu 情tình 願nguyện 。 於ư 山sơn 石thạch 壁bích 。 而nhi 無vô 障chướng 礙ngại 。 更cánh 有hữu 勝thắng 德đức 文văn 繁phồn 不bất 述thuật 。 如như 餘dư 處xứ 明minh 。 以dĩ 斯tư 現hiện 量lượng 而nhi 推thôi 此thử 師sư 非phi 凡phàm 。 是thị 聖thánh 所sở 說thuyết 言ngôn 教giáo 。 以dĩ 為vi 正chánh 量lượng 。 堪kham 可khả 流lưu 轉chuyển 。

四tứ 言ngôn 辨biện 論luận 所sở 宗tông 者giả 。 大đại 師sư 在tại 世thế 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 各các 無vô 差sai 。 互hỗ 如như 佛Phật 所sở 說thuyết 。 依y 教giáo 修tu 行hành 。 佛Phật 滅diệt 度độ 後hậu 。 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 為vi 諸chư 師sư 等đẳng 情tình 執chấp 不bất 同đồng 。 各các 成thành 多đa 宗tông 如như 餘dư 處xứ 說thuyết 。 今kim 此thử 論luận 者giả 。 所sở 詮thuyên 之chi 宗tông 非phi 小tiểu 是thị 大đại 。 就tựu 大đại 之chi 中trung 復phục 分phần/phân 三tam 宗tông 。 一nhất 勝thắng 義nghĩa 皆giai 空không 。 二nhị 應ưng 理lý 圓viên 實thật 。 三tam 法pháp 性tánh 圓viên 融dung 。 此thử 論luận 所sở 被bị 龍long 樹thụ 菩Bồ 薩Tát 依y 大đại 般Bát 若Nhã 等đẳng 住trụ 竪thụ 立lập 宗tông 故cố 。 是thị 故cố 此thử 論luận 勝thắng 義nghĩa 皆giai 空không 宗tông 之chi 攝nhiếp 也dã 。

後hậu 言ngôn 釋thích 其kỳ 正chánh 論luận 文văn 者giả 。 文văn 分phân 為vi 二nhị 。 一nhất 釋thích 論luận 題đề 。 二nhị 明minh 正chánh 論luận 。

釋thích 題đề 中trung 言ngôn 因nhân 緣duyên 心tâm 論luận 頌tụng 者giả 。 夫phu 諸chư 經kinh 論luận 所sở 立lập 名danh 者giả 皆giai 有hữu 四tứ 義nghĩa 。 一nhất 人nhân 。 二nhị 處xứ 。 三tam 喻dụ 。 四tứ 義nghĩa 。 今kim 此thử 名danh 者giả 約ước 義nghĩa 立lập 也dã 。 為vi 此thử 論luận 中trung 。 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 。 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 說thuyết 緣duyên 起khởi 廣quảng 略lược 二nhị 義nghĩa 世thế 及cập 出xuất 世thế 。 雜tạp 染nhiễm 還hoàn 滅diệt 。 如như 是thị 等đẳng 義nghĩa 。 此thử 中trung 攝nhiếp 盡tận 故cố 立lập 此thử 名danh 。 言ngôn 因nhân 緣duyên 者giả 。 此thử 遮già 斷đoạn 常thường 無vô 因nhân 等đẳng 論luận 諸chư 惡ác 見kiến 也dã 。 言ngôn 因nhân 緣duyên 者giả 。 為vi 何hà 謂vị 耶da 。 瑜du 伽già 及cập 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 集tập 二nhị 論luận 云vân 。 離ly 作tác 用dụng 義nghĩa 。 從tùng 因nhân 所sở 生sanh 義nghĩa 。 離ly 有hữu 情tình 義nghĩa 。 依y 他tha 起khởi 義nghĩa 。 無vô 動động 轉chuyển 義nghĩa 。 無vô 常thường 義nghĩa 。 暫tạm 住trụ 義nghĩa 。 因nhân 果quả 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 義nghĩa 。 因nhân 果quả 相tương 似tự 義nghĩa 。 因nhân 果quả 種chủng 種chủng 義nghĩa 。 因nhân 果quả 各các 決quyết 定định 義nghĩa 。 是thị 緣duyên 起khởi 義nghĩa 。 言ngôn 心tâm 者giả 。 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 即tức 是thị 諸chư 佛Phật 。 祕bí 密mật 心tâm 藏tạng 真chân 實thật 之chi 境cảnh 。 此thử 論luận 亦diệc 明minh 。 如như 是thị 義nghĩa 故cố 。 故cố 言ngôn 心tâm 也dã 。 又hựu 言ngôn 心tâm 者giả 。 亦diệc 是thị 攝nhiếp 辭từ 。 此thử 中trung 皆giai 攝nhiếp 諸chư 廣quảng 義nghĩa 故cố 。 所sở 言ngôn 論luận 者giả 。 教giáo 誡giới 學học 徒đồ 故cố 名danh 為vi 論luận 。

二nhị 言ngôn 明minh 正chánh 論luận 者giả 。 大đại 門môn 分phần/phân 二nhị 。 一nhất 廣quảng 。 二nhị 略lược 。 言ngôn 廣quảng 者giả 。 七thất 行hành 頌tụng 中trung 前tiền 五ngũ 是thị 也dã 。 言ngôn 略lược 者giả 。 後hậu 二nhị 頌tụng 也dã 。 就tựu 廣quảng 之chi 中trung 復phục 分phân 為vi 五ngũ 。 一nhất 三tam 攝nhiếp 十thập 二nhị 門môn 即tức 初sơ 二nhị 頌tụng 也dã 。 二nhị 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 遞đệ 互hỗ 相tương 生sanh 無vô 有hữu 始thỉ 終chung 。 門môn 即tức 第đệ 三tam 頌tụng 。 三tam 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 空không 故cố 無vô 我ngã 門môn 即tức 頌tụng 中trung 半bán 頌tụng 也dã 。 四tứ 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 離ly 二nhị 邊biên 故cố 。 無vô 轉chuyển 移di 門môn 。 即tức 頌tụng 中trung 始thỉ 從tùng 唯duy 從tùng 於ư 空không 法pháp 至chí 不bất 移di 。 五ngũ 還hoàn 滅diệt 門môn 即tức 頌tụng 云vân 智trí 應ưng 察sát 也dã 。 即tức 彼bỉ 五ngũ 中trung 前tiền 四tứ 是thị 順thuận 。 後hậu 一nhất 是thị 逆nghịch 。 如như 理lý 應ưng 思tư 。

廣quảng 略lược 二nhị 門môn 之chi 中trung 先tiên 明minh 其kỳ 廣quảng 。 就tựu 廣quảng 之chi 中trung 今kim 當đương 第đệ 一nhất 明minh 三tam 攝nhiếp 十thập 二nhị 門môn 。 於ư 中trung 文văn 二nhị 。 先tiên 問vấn 。 後hậu 答đáp 。 言ngôn 先tiên 問vấn 者giả 前tiền 半bán 頌tụng 也dã 。 言ngôn 後hậu 答đáp 者giả 後hậu 一nhất 頌tụng 半bán 而nhi 配phối 文văn 也dã 。 先tiên 略lược 釋thích 問vấn 辭từ 言ngôn 。 此thử 中trung 者giả 。 是thị 發phát 起khởi 辭từ 即tức 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 廣quảng 略lược 二nhị 教giáo 於ư 此thử 中trung 也dã 。 言ngôn 沙Sa 門Môn 者giả 。 即tức 是thị 梵Phạm 音âm 。 此thử 云vân 善thiện 學học 。 亦diệc 云vân 善thiện 寂tịch 。 即tức 是thị 諸chư 聖thánh 及cập 隨tùy 彼bỉ 聖thánh 出xuất 家gia 眾chúng 也dã 。 此thử 則tắc 通thông 於ư 內nội 外ngoại 學học 也dã 。 言ngôn 樂nhạo 聞văn 者giả 。 為vi 遮già 不bất 信tín 及cập 無vô 樂nhạo/nhạc/lạc 。 欲dục 欲dục 欲dục 雖tuy 多đa 此thử 中trung 欲dục 令linh 於ư 緣duyên 起khởi 義nghĩa 明minh 了liễu 聞văn 也dã 。 言ngôn 能năng 聽thính 者giả 。 謂vị 耳nhĩ 根căn 不bất 壞hoại 了liễu 聲thanh 義nghĩa 也dã 。 言ngôn 善thiện 能năng 憶ức 持trì 者giả 。 謂vị 前tiền 耳nhĩ 根căn 所sở 聞văn 之chi 義nghĩa 。 意ý 識thức 憶ức 持trì 專chuyên 注chú 一nhất 境cảnh 。 無vô 忘vong 失thất 也dã 。 言ngôn 能năng 悟ngộ 者giả 。 謂vị 意ý 識thức 憶ức 持trì 所sở 了liễu 之chi 義nghĩa 。 以dĩ 惠huệ 善thiện 觀quán 於ư 聞văn 聲thanh 義nghĩa 。 無vô 有hữu 遣khiển 餘dư 悉tất 了liễu 知tri 也dã 。 言ngôn 能năng 觀quán 者giả 。 而nhi 於ư 諸chư 法pháp 。 及cập 出xuất 離ly 道đạo 功công 德đức 過quá 失thất 善thiện 觀quán 察sát 也dã 。 言ngôn 及cập 具cụ 簡giản 棄khí 者giả 。 於ư 染nhiễm 淨tịnh 品phẩm 功công 德đức 過quá 失thất 疑nghi 網võng 惡ác 作tác 善thiện 簡giản 擇trạch 故cố 。 即tức 前tiền 五ngũ 德đức 二nhị 是thị 聞văn 惠huệ 。 一nhất 是thị 恩ân 惠huệ 。 後hậu 二nhị 修tu 惠huệ 。 雖tuy 言ngôn 五ngũ 德đức 亦diệc 具cụ 五ngũ 善thiện 之chi 想tưởng 。 捨xả 五ngũ 惡ác 想tưởng 如như 理lý 應ưng 思tư 。 言ngôn 來lai 詣nghệ 師sư 所sở 者giả 。 謂vị 五ngũ 德đức 弟đệ 子tử 為vì 求cầu 法Pháp 故cố 。 來lai 詣nghệ 龍long 猛mãnh 菩Bồ 薩Tát 所sở 也dã 。 言ngôn 於ư 如Như 來Lai 教giáo 中trung 者giả 。 五ngũ 德đức 弟đệ 子tử 非phi 於ư 外ngoại 道đạo 六lục 師sư 。 等đẳng 教giáo 而nhi 有hữu 疑nghi 惑hoặc 。 唯duy 於ư 如Như 來Lai 所sở 說thuyết 。 緣duyên 起khởi 廣quảng 略lược 二nhị 義nghĩa 心tâm 生sanh 疑nghi 惑hoặc 。 故cố 發phát 問vấn 也dã 。 言ngôn 婆bà 伽già 梵Phạm 者giả 。 此thử 云vân 降hàng 伏phục 。 具cụ 謂vị 降giáng/hàng 四tứ 魔ma 具cụ 六lục 功công 德đức 也dã 。 問vấn 曰viết 。 言ngôn 婆bà 伽già 梵Phạm 者giả 。 獨độc 如Như 來Lai 得đắc 。 何hà 故cố 呼hô 師sư 為vi 薄bạc 伽già 梵Phạm 。 答đáp 。 為vi 彼bỉ 弟đệ 子tử 而nhi 於ư 師sư 所sở 作tác 如Như 來Lai 想tưởng 。 恭cung 敬kính 之chi 辭từ 。 又hựu 此thử 龍long 猛mãnh 住trụ 見kiến 道đạo 位vị 捨xả 諸chư 惡ác 法pháp 。 遠viễn 離ly 魔ma 境cảnh 。 經kinh 有hữu 誠thành 言ngôn 。 如như 幻huyễn 一nhất 切thiết 法pháp 。 為vì 諸chư 有hữu 情tình 說thuyết 。 於ư 彼bỉ 而nhi 無vô 畏úy 。 故cố 號hiệu 為vi 薄bạc 伽già 。 龍long 猛mãnh 菩Bồ 薩Tát 證chứng 極Cực 喜Hỷ 地Địa 。 了liễu 緣duyên 起khởi 法pháp 如như 幻huyễn 化hóa 等đẳng 。 具cụ 斯tư 德đức 故cố 與dữ 理lý 無vô 違vi 。 弟đệ 子tử 呼hô 師sư 稱xưng 薄bạc 伽già 梵Phạm 者giả 。 求cầu 何hà 事sự 耶da 。 為vi 愛ái 盡tận 故cố 。 求cầu 解giải 脫thoát 故cố 。 非phi 為vi 財tài 利lợi 及cập 愛ái 果quả 也dã 。 言ngôn 彼bỉ 於ư 何hà 所sở 攝nhiếp 者giả 。 為vi 彼bỉ 弟đệ 子tử 或hoặc 於ư 廣quảng 義nghĩa 先tiên 已dĩ 了liễu 知tri 。 而nhi 於ư 攝nhiếp 略lược 不bất 善thiện 巧xảo 。 故cố 問vấn 攝nhiếp 義nghĩa 也dã 。 言ngôn 今kim 欲dục 樂lạc 聞văn 者giả 。 雖tuy 言ngôn 樂nhạo 聞văn 亦diệc 攝nhiếp 思tư 修tu 為vi 取thủ 果quả 也dã 。 後hậu 明minh 答đáp 辭từ 言ngôn 。 知tri 彼bỉ 問vấn 其kỳ 真chân 義nghĩa 者giả 。 謂vị 龍long 猛mãnh 菩Bồ 薩Tát 知tri 彼bỉ 。 五ngũ 德đức 弟đệ 子tử 於ư 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 盡tận 所sở 有hữu 性tánh 。 如như 所sở 有hữu 性tánh 。 真chân 義nghĩa 之chi 中trung 生sanh 渴khát 仰ngưỡng 無vô 不bất 如như 法Pháp 。 故cố 試thí 問vấn 也dã 。 言ngôn 師sư 即tức 呼hô 曰viết 汝nhữ 者giả 。 為vi 彼bỉ 弟đệ 子tử 先tiên 於ư 師sư 所sở 作tác 如Như 來Lai 想tưởng 。 稱xưng 薄bạc 伽già 梵Phạm 與dữ 彼bỉ 相tương 應ứng 。 即tức 呼hô 曰viết 汝nhữ 。 言ngôn 師sư 者giả 。 五ngũ 種chủng 師sư 中trung 出xuất 家gia 羯yết 磨ma 依y 止chỉ 教giáo 授thọ 也dã 。 言ngôn 汝nhữ 者giả 。 即tức 是thị 子tử 也dã 。 子tử 有hữu 三tam 種chủng 。 一nhất 身thân 所sở 生sanh 。 二nhị 口khẩu 所sở 生sanh 。 三tam 心tâm 所sở 生sanh 。 今kim 取thủ 後hậu 二nhị 。 言ngôn 作tác 此thử 分phân 明minh 者giả 。 而nhi 語ngữ 與dữ 義nghĩa 無vô 有hữu 相tương 違vi 。 稱xưng 彼bỉ 問vấn 答đáp 。 故cố 言ngôn 分phân 明minh 。 言ngôn 典điển 功công 之chi 語ngữ 者giả 。 語ngữ 無vô 有hữu 失thất 而nhi 無vô 雜tạp 亂loạn 。 義nghĩa 理lý 分phân 明minh 利lợi 益ích 聽thính 眾chúng 有hữu 果quả 獲hoạch 也dã 。

次thứ 下hạ 又hựu 重trọng/trùng 釋thích 問vấn 辭từ 釋thích 論luận 也dã 。 言ngôn 此thử 中trung 十thập 及cập 二nhị 故cố 曰viết 為vi 十thập 二nhị 者giả 。 若nhược 十thập 及cập 二nhị 不bất 別biệt 說thuyết 者giả 數số 為vi 二nhị 十thập 。 有hữu 增tăng 加gia 過quá 故cố 此thử 言ngôn 也dã 。 問vấn 。 不bất 言ngôn 十thập 一nhất 。 不bất 言ngôn 十thập 三tam 。 定định 言ngôn 十thập 二nhị 。 為vi 何hà 謂vị 耶da 。 若nhược 言ngôn 十thập 一nhất 義nghĩa 不bất 具cụ 足túc 。 若nhược 言ngôn 十thập 三tam 義nghĩa 無vô 所sở 用dụng 。 有hữu 增tăng 減giảm 過quá 故cố 定định 十thập 二nhị 。 又hựu 三tam 世thế 因nhân 果quả 。 用dụng 十thập 二nhị 故cố 。 謂vị 從tùng 於ư 前tiền 際tế 至chí 中trung 際tế 因nhân 者giả 無vô 明minh 行hành 識thức 。 果quả 謂vị 名danh 色sắc 。 助trợ 因nhân 為vi 愛ái 。 從tùng 於ư 中trung 際tế 至chí 後hậu 之chi 因nhân 從tùng 識thức 至chí 受thọ 。 果quả 謂vị 生sanh 老lão 死tử 。 助trợ 因nhân 取thủ 有hữu 。 住trụ 中trung 際tế 者giả 從tùng 識thức 至chí 受thọ 。 故cố 定định 十thập 二nhị 。 又hựu 十thập 二nhị 者giả 。 初sơ 三tam 即tức 是thị 能năng 引dẫn 支chi 也dã 。 名danh 色sắc 六lục 入nhập 。 觸xúc 受thọ 四tứ 法pháp 所sở 引dẫn 支chi 也dã 。 愛ái 取thủ 有hữu 三tam 能năng 成thành 支chi 也dã 。 生sanh 之chi 一nhất 法pháp 所sở 成thành 支chi 也dã 。 老lão 死tử 即tức 是thị 過quá 失thất 支chi 也dã 。 能năng 引dẫn 支chi 者giả 。 顯hiển 其kỳ 遠viễn 因nhân 。 能năng 成thành 支chi 者giả 。 即tức 示thị 近cận 因nhân 。 若nhược 無vô 此thử 二nhị 生sanh 不bất 成thành 故cố 。 言ngôn 支chi 即tức 差sai 別biệt 故cố 言ngôn 差sai 別biệt 如như 車xa 支chi 分phần/phân 故cố 說thuyết 為vi 支chi 者giả 。 除trừ 十thập 二nhị 支chi 別biệt 無vô 差sai 別biệt 。 即tức 十thập 二nhị 支chi 性tánh 相tướng 業nghiệp 用dụng 名danh 不bất 同đồng 故cố 立lập 差sai 別biệt 義nghĩa 如như 車xa 支chi 分phần/phân 。 若nhược 離ly 輪luân 等đẳng 別biệt 無vô 有hữu 車xa 。 此thử 亦diệc 如như 是thị 。 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 明minh 性tánh 相tướng 者giả 。 如như 稻đạo 稈# 經kinh 說thuyết 。 何hà 者giả 無vô 明minh 於ư 此thử 六lục 界giới 。 起khởi 於ư 一nhất 想tưởng 。 一nhất 合hợp 想tưởng 常thường 想tưởng 堅kiên 牢lao 想tưởng 不bất 壞hoại 想tưởng 安an 樂lạc 想tưởng 眾chúng 生sanh 名danh 生sanh 者giả 養dưỡng 育dục 士sĩ 夫phu 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 儒nho 童đồng 作tác 者giả 我ngã 我ngã 所sở 相tương/tướng 等đẳng 。 及cập 餘dư 種chủng 種chủng 無vô 知tri 。 此thử 是thị 無vô 明minh 。 有hữu 無vô 明minh 故cố 。 於ư 諸chư 境cảnh 界giới 。 起khởi 貪tham 嗔sân 癡si 。 於ư 諸chư 境cảnh 界giới 。 起khởi 貪tham 嗔sân 癡si 者giả 。 此thử 是thị 無vô 明minh 緣duyên 行hành 。 而nhi 於ư 諸chư 事sự 。 能năng 了liễu 別biệt 者giả 。 名danh 之chi 為vi 識thức 。 與dữ 識thức 俱câu 生sanh 。 四tứ 取thủ 蘊uẩn 者giả 。 此thử 是thị 名danh 色sắc 。 依y 名danh 色sắc 諸chư 根căn 。 名danh 為vi 六lục 入nhập 。 三tam 法pháp 和hòa 合hợp 。 名danh 之chi 為vi 觸xúc 。 覺giác 受thọ 觸xúc 者giả 。 名danh 之chi 為vi 受thọ 。 於ư 受thọ 貪tham 著trước 。 名danh 之chi 為vi 愛ái 。 增tăng 長trưởng 愛ái 者giả 。 名danh 之chi 為vi 取thủ 。 從tùng 取thủ 而nhi 生sanh 。 能năng 生sanh 業nghiệp 者giả 。 名danh 之chi 為vi 有hữu 。 而nhi 從tùng 彼bỉ 因nhân 。 所sở 生sanh 之chi 蘊uẩn 。 名danh 之chi 為vi 生sanh 。 生sanh 已dĩ 蘊uẩn 成thành 熟thục 者giả 。 名danh 之chi 為vi 老lão 。 老lão 已dĩ 蘊uẩn 滅diệt 壞hoại 者giả 。 名danh 之chi 為vi 死tử 。 臨lâm 終chung 之chi 時thời 。 內nội 具cụ 貪tham 著trước 。 及cập 熱nhiệt 惱não 者giả 。 名danh 之chi 為vi 愁sầu 。 從tùng 愁sầu 而nhi 生sanh 諸chư 言ngôn 辭từ 者giả 。 名danh 之chi 為vi 嘆thán 。 五ngũ 識thức 身thân 受thọ 苦khổ 者giả 。 名danh 之chi 為vi 苦khổ 。 作tác 意ý 之chi 識thức 。 受thọ 諸chư 苦khổ 者giả 。 名danh 之chi 為vi 憂ưu 。 具cụ 如như 是thị 等đẳng 。 及cập 隨tùy 煩phiền 惱não 者giả 。 名danh 之chi 為vi 惱não 。 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 明minh 業nghiệp 用dụng 者giả 。 如như 阿a 毘tỳ 達đạt 磨ma 集tập 論luận 說thuyết 。 無vô 明minh 作tác 何hà 業nghiệp 耶da 。 而nhi 於ư 諸chư 有hữu 迷mê 諸chư 有hữu 情tình 。 亦diệc 與dữ 諸chư 行hành 而nhi 作tác 緣duyên 也dã 。 行hành 作tác 何hà 業nghiệp 而nhi 於ư 諸chư 趣thú 顯hiển 現hiện 有hữu 情tình 。 亦diệc 與dữ 識thức 作tác 習tập 起khởi 緣duyên 也dã 。 識thức 作tác 何hà 業nghiệp 能năng 持trì 有hữu 情tình 業nghiệp 之chi 纏triền 縛phược 。 亦diệc 與dữ 名danh 色sắc 而nhi 作tác 緣duyên 也dã 。 名danh 色sắc 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 而nhi 取thủ 於ư 身thân 。 亦diệc 與dữ 六lục 入nhập 而nhi 作tác 緣duyên 也dã 。 六lục 入nhập 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 圓viên 滿mãn 受thọ 身thân 觸xúc 作tác 緣duyên 也dã 。 觸xúc 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 受thọ 用dụng 於ư 境cảnh 受thọ 作tác 緣duyên 也dã 。 受thọ 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 趣thú 生sanh 受thọ 用dụng 愛ái 作tác 緣duyên 也dã 。 愛ái 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 而nhi 引dẫn 於ư 生sanh 取thủ 作tác 緣duyên 也dã 。 取thủ 作tác 何hà 業nghiệp 取thủ 後hậu 有hữu 故cố 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 而nhi 識thức 有hữu 取thủ 有hữu □# □# □# □# □# □# 作tác 緣duyên 也dã 。 有hữu 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 趣thú 向hướng 後hậu 有hữu 生sanh 作tác 緣duyên 也dã 。 生sanh 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 次thứ 第đệ 成thành 就tựu 。 名danh 色sắc 六lục 入nhập 。 而nhi 觸xúc 及cập 受thọ 老lão 死tử 緣duyên 也dã 。 老lão 死tử 作tác 何hà 業nghiệp 令linh 諸chư 有hữu 情tình 。 數sác 數sác 轉chuyển 變biến 。 壽thọ 及cập 命mạng 也dã 。 十thập 二nhị 支chi 法pháp 釋thích 名danh 者giả 。 如như 稻đạo 稈# 經kinh 說thuyết 。 大đại 黑hắc 闇ám 故cố 。 名danh 為vi 無vô 明minh 。 造tạo 作tác 故cố 名danh 諸chư 行hành 。 了liễu 別biệt 故cố 名danh 識thức 。 相tương 依y 名danh 名danh 色sắc 。 為vi 生sanh 門môn 故cố 名danh 六lục 入nhập 。 觸xúc 故cố 名danh 觸xúc 。 受thọ 故cố 名danh 受thọ 。 渴khát 故cố 名danh 愛ái 。 取thủ 故cố 名danh 取thủ 。 生sanh 後hậu 有hữu 故cố 名danh 有hữu 。 生sanh 蘊uẩn 故cố 名danh 生sanh 。 蘊uẩn 熟thục 故cố 名danh 老lão 。 蘊uẩn 壞hoại 故cố 名danh 死tử 。 愁sầu 故cố 名danh 愁sầu 。 嘆thán 故cố 名danh 嘆thán 。 惱não 身thân 故cố 名danh 苦khổ 。 惱não 心tâm 故cố 名danh 憂ưu 。 煩phiền 惱não 故cố 名danh 惱não 。 言ngôn 能năng 寂tịch 身thân 口khẩu 故cố 名danh 能năng 仁nhân 者giả 。 雖tuy 不bất 言ngôn 意ý 能năng 寂tịch 身thân 口khẩu 而nhi 從tùng 於ư 彼bỉ 意ý 淨tịnh 因nhân 生sanh 。 但đãn 果quả 清thanh 淨tịnh 知tri 。 因nhân 淨tịnh 故cố 而nhi 不bất 言ngôn 也dã 。

言ngôn 彼bỉ 非phi 自tự 性tánh 者giả 。 次thứ 下hạ 有hữu 十thập 種chủng 。 外ngoại 道đạo 僻tích 執chấp 此thử 次thứ 第đệ 一nhất 也dã 。 謂vị 裸lõa 形hình 外ngoại 道đạo 執chấp 六lục 種chủng 法pháp 為vi 法pháp 自tự 性tánh 。 一nhất 有hữu 壽thọ 。 二nhị 無vô 壽thọ 。 三tam 有hữu 漏lậu 。 四tứ 繫hệ 得đắc 。 五ngũ 持trì 禁cấm 戒giới 。 六lục 解giải 脫thoát 。 若nhược 不bất 了liễu 別biệt 此thử 六lục 法Pháp 者giả 。 輪luân 轉chuyển 生sanh 死tử 。 若nhược 了liễu 別biệt 時thời 。 而nhi 得đắc 解giải 脫thoát 。 或hoặc 有hữu 一nhất 類loại 而nhi 執chấp 有hữu 。 情tình 微vi 塵trần 昧muội 闇ám 。 平bình 等đẳng 自tự 性tánh 。 即tức 彼bỉ 士sĩ 夫phu 為vi 法pháp 自tự 性tánh 。 二nhị 言ngôn 決quyết 定định 者giả 。 此thử 是thị 數số 論luận 外ngoại 道đạo 宗tông 也dã 。 謂vị 有hữu 一nhất 類loại 。 而nhi 執chấp 諸chư 法pháp 。 從tùng 彼bỉ 生sanh 者giả 即tức 是thị 彼bỉ 果quả 。 彼bỉ 即tức 是thị 因nhân 。 是thị 故cố 因nhân 果quả 各các 各các 決quyết 定định 人nhân 天thiên 等đẳng 趣thú 。 不bất 相tương 雜tạp 住trụ 生sanh 死tử 輪luân 轉chuyển 。 三tam 言ngôn 士sĩ 夫phu 者giả 。 此thử 亦diệc 數số 論luận 宗tông 也dã 。 謂vị 有hữu 一nhất 類loại 執chấp 有hữu 。 眾chúng 生sanh 及cập 以dĩ 士sĩ 夫phu 為vi 諸chư 法pháp 因nhân 。 不bất 了liễu 此thử 二nhị 。 久cửu 處xứ 生sanh 死tử 。 雖tuy 相tương/tướng 雜tạp 住trụ 若nhược 了liễu 別biệt 時thời 。 即tức 得đắc 解giải 脫thoát 。 士sĩ 夫phu 者giả 。 而nhi 有hữu 千thiên 頌tụng 善thiện 解giải 法pháp 述thuật 。 或hoặc 執chấp 士sĩ 夫phu 有hữu 大đại 力lực 用dụng 。 各các 在tại 有hữu 情tình 身thân 內nội 住trụ 也dã 。 四tứ 言ngôn 相tương/tướng 假giả 者giả 。 謂vị 有hữu 一nhất 類loại 。 外ngoại 道đạo 說thuyết 言ngôn 。 日nhật 月nguyệt 星tinh 宿tú 。 日nhật 數số 即tức 是thị 法pháp 因nhân 。 順thuận 彼bỉ 作tác 業nghiệp 成thành 辨biện 其kỳ 事sự 。 若nhược 違vi 彼bỉ 者giả 。 即tức 不bất 成thành 就tựu 。 是thị 故cố 諸chư 法pháp 。 是thị 彼bỉ 自tự 性tánh 。 若nhược 不bất 了liễu 彼bỉ 久cửu 處xứ 輪luân 迴hồi 。 若nhược 了liễu 別biệt 者giả 。 即tức 得đắc 解giải 脫thoát 。 又hựu 言ngôn 相tương/tướng 假giả 者giả 。 有hữu 諸chư 外ngoại 道đạo 。 起khởi 如như 是thị 見kiến 。 立lập 如như 是thị 論luận 。 若nhược 有hữu 眾chúng 生sanh 。 於ư 殑Căng 伽Già 河hà 等đẳng 沐mộc 浴dục 支chi 體thể 。 沐mộc 浴dục 支chi 體thể 。 而nhi 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 或hoặc 有hữu 一nhất 類loại 。 執chấp 獨độc 等đẳng 成thành 以dĩ 為vi 清thanh 淨tịnh 。 不bất 假giả 善thiện 惡ác 而nhi 成thành 異dị 熟thục 。 但đãn 假giả 日nhật 月nguyệt 沐mộc 浴dục 等đẳng 法pháp 以dĩ 為vi 清thanh 淨tịnh 。 五ngũ 言ngôn 自tự 在tại 者giả 。 此thử 亦diệc 數số 論luận 宗tông 也dã 。 謂vị 有hữu 一nhất 類loại 說thuyết 。 諸chư 有hữu 情tình 其kỳ 受thọ 苦khổ 樂lạc 不bất 從tùng 善thiện 惡ác 。 雖tuy 自tự 在tại 變biến 彼bỉ 由do 現hiện 見kiến 於ư 因nhân 果quả 中trung 。 世thế 間gian 有hữu 情tình 。 不bất 隨tùy 欲dục 轉chuyển 故cố 作tác 此thử 計kế 。

所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 現hiện 見kiến 世thế 間gian 。 有hữu 情tình 於ư 彼bỉ 因nhân 時thời 。 欲dục 修tu 淨tịnh 業nghiệp 不bất 遂toại 本bổn 欲dục 。 反phản 更cánh 為vi 惡ác 。 於ư 彼bỉ 果quả 時thời 。 願nguyện 生sanh 善thiện 趣thú 樂nhạo/nhạc/lạc 世thế 界giới 中trung 不bất 遂toại 本bổn 欲dục 墮đọa 惡ác 趣thú 等đẳng 。 竟cánh 謂vị 受thọ 樂lạc 不bất 遂toại 所sở 欲dục 反phản 受thọ 諸chư 苦khổ 。 由do 此thử 見kiến 故cố 彼bỉ 作tác 是thị 思tư 。 六lục 言ngôn 時thời 者giả 。 此thử 亦diệc 數số 論luận 宗tông 也dã 。 謂vị 執chấp 有hữu 情tình 所sở 受thọ 苦khổ 樂lạc 不bất 假giả 善thiện 惡ác 。 但đãn 待đãi 時thời 受thọ 苦khổ 樂lạc 報báo 。 如như 夏hạ 草thảo 青thanh 冬đông 即tức 變biến 白bạch 。 如như 是thị 等đẳng 類loại 。 非phi 由do 善thiện 惡ác 。 是thị 時thời 變biến 故cố 。 七thất 言ngôn 自tự 然nhiên 者giả 。 謂vị 有hữu 一nhất 類loại 。 計kế 一nhất 切thiết 法pháp 六lục 自tự 然nhiên 性tánh 。 一nhất 物vật 。 二nhị 德đức 。 三tam 業nghiệp 。 四tứ 總tổng 。 五ngũ 差sai 。 六lục 連liên 。 若nhược 了liễu 此thử 六lục 如như 得đắc 解giải 脫thoát 。 若nhược 不bất 了liễu 者giả 。 輪luân 轉chuyển 生sanh 死tử 。 或hoặc 有hữu 妄vọng 計kế 蕀cức 鐵thiết 豆đậu 圓viên 。 如như 是thị 等đẳng 事sự 。 是thị 准chuẩn 而nhi 作tác 皆giai 自tự 然nhiên 性tánh 。 八bát 九cửu 十thập 言ngôn 隨tùy 欲dục 化hóa 主chủ 偶ngẫu 過quá 者giả 。 此thử 三tam 宗tông 見kiến 。 是thị 無vô 因nhân 論luận 。 謂vị 有hữu 一nhất 類loại 。 而nhi 依y 世thế 間gian 諸chư 靜tĩnh 慮lự 故cố 見kiến 世thế 施thí 主chủ 。 一nhất 期kỳ 受thọ 命mạng 恆hằng 行hành 布bố 施thí 。 無vô 有hữu 斷đoạn 絕tuyệt 。 從tùng 此thử 命mạng 終chung 。 生sanh 下hạ 賤tiện 家gia 。 貧bần 窮cùng 遺di 乏phạp 。 彼bỉ 作tác 是thị 思tư 定định 無vô 施thí 。 與dữ 愛ái 養dưỡng 祠từ 祀tự 。 復phục 見kiến 有hữu 人nhân 一nhất 期kỳ 受thọ 中trung 恆hằng 行hành 妙diệu 行hạnh 。 或hoặc 行hành 惡ác 行hành 。 見kiến 彼bỉ 命mạng 終chung 。 墮đọa 於ư 惡ác 趣thú 。 生sanh 諸chư 那na 落lạc 迦ca 。 或hoặc 往vãng 善thiện 趣thú 生sanh 於ư 天thiên 上thượng 樂nhạo/nhạc/lạc 。 世thế 界giới 中trung 彼bỉ 作tác 是thị 思tư 。 定định 無vô 妙diệu 行hạnh 及cập 與dữ 惡ác 行hành 亦diệc 無vô 善thiện 行hành 惡ác 行hành 二nhị 業nghiệp 。 業nghiệp 果quả 異dị 熟thục 。 或hoặc 復phục 有hữu 時thời 。 見kiến 諸chư 因nhân 緣duyên 。 空không 無vô 果quả 報báo 。 謂vị 見kiến 世thế 間gian 無vô 有hữu 因nhân 緣duyên 欻hốt 。 或hoặc 時thời 欻hốt 爾nhĩ 大đại 風phong 卒thốt 起khởi 。 於ư 一nhất 時thời 間gian 。 寂tịch 然nhiên 止chỉ 息tức 。 或hoặc 時thời 忽hốt 爾nhĩ 暴bạo 河hà 彌di 漫mạn 於ư 一nhất 時thời 間gian 。 類loại 則tắc 空không 竭kiệt 。 或hoặc 時thời 欝uất 爾nhĩ 果quả 木mộc 繁phồn 榮vinh 於ư 一nhất 時thời 間gian 。 颯tát 然nhiên 衰suy 顇# 。 由do 如như 是thị 故cố 。 起khởi 如như 是thị 等đẳng 。 三tam 種chủng 見kiến 也dã 。 言ngôn 等đẳng 者giả 。 等đẳng 攝nhiếp 諸chư 餘dư 外ngoại 道đạo 。 僻tích 執chấp 非phi 獨độc 前tiền 。 十thập 言ngôn 所sở 生sanh 者giả 。 與dữ 前tiền 九cửu 文văn 一nhất 一nhất 相tương/tướng 合hợp 。 言ngôn 此thử 是thị 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 者giả 。 能năng 仁nhân 所sở 說thuyết 內nội 外ngoại 諸chư 法pháp 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 唯duy 有hữu 正chánh 因nhân 及cập 以dĩ 助trợ 因nhân 。 別biệt 無vô 自tự 性tánh 決quyết 定định 等đẳng 故cố 。

次thứ 下hạ 初sơ 門môn 第đệ 二nhị 明minh 答đáp 辭từ 釋thích 論luận 也dã 。 言ngôn 此thử 差sai 別biệt 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 於ư 煩phiền 惱não 業nghiệp 苦khổ 遞đệ 互hỗ 相tương 依y 猶do 如như 束thúc 蘆lô 。 於ư 彼bỉ 三tam 中trung 並tịnh 皆giai 攝nhiếp 盡tận 者giả 。 譬thí 如như 世thế 間gian 。 以dĩ 束thúc 蘆lô 等đẳng 立lập 成thành 其kỳ 舍xá 獨độc 一nhất 不bất 成thành 。 如như 是thị 十thập 二nhị 。 支chi 法pháp 三tam 法pháp 攝nhiếp 盡tận 和hòa 合hợp 相tương 依y 共cộng 作tác 雜tạp 染nhiễm 淨tịnh 品phẩm 因nhân 果quả 無vô 獨độc 勝thắng 。 能năng 闕khuyết 一nhất 不bất 成thành 。 言ngôn 盡tận 者giả 即tức 是thị 無vô 餘dư 義nghĩa 也dã 者giả 。 於ư 三tam 法pháp 中trung 。 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 無vô 有hữu 一nhất 法pháp 。 攝nhiếp 不bất 盡tận 故cố 雜tạp 染nhiễm 因nhân 果quả 遍biến 攝nhiếp 盡tận 。 故cố 五ngũ 德đức 弟đệ 子tử 所sở 問vấn 之chi 疑nghi 悉tất 皆giai 斷đoạn 故cố 。

又hựu 次thứ 下hạ 言ngôn 問vấn 曰viết 等đẳng 者giả 。 是thị 下hạ 答đáp 辭từ 發phát 起khởi 文văn 也dã 。 言ngôn 問vấn 曰viết 者giả 。 五ngũ 德đức 弟đệ 子tử 問vấn 師sư 之chi 辭từ 。 言ngôn 何hà 者giả 煩phiền 惱não 。 何hà 者giả 是thị 業nghiệp 。 何hà 者giả 見kiến 苦khổ 。 此thử 差sai 別biệt 之chi 法pháp 當đương 於ư 何hà 攝nhiếp 者giả 為vi 軌quỹ 範phạm 。 師sư 云vân 。 何hà 三tam 法pháp 攝nhiếp 於ư 十thập 二nhị 。 已dĩ 說thuyết 分phân 明minh 典điển 功công 之chi 語ngứ 我ngã 已dĩ 知tri 辨biện 。 十thập 二nhị 法pháp 中trung 幾kỷ 煩phiền 惱não 道đạo 幾kỷ 是thị 業nghiệp 道đạo 幾kỷ 苦khổ 道đạo 攝nhiếp 幾kỷ 因nhân 幾kỷ 果quả 。 我ngã 今kim 疑nghi 惑hoặc 請thỉnh 為vi 解giải 釋thích 故cố 生sanh 問vấn 也dã 。 言ngôn 答đáp 曰viết 者giả 。 謂vị 師sư 欲dục 斷đoạn 除trừ 弟đệ 子tử 疑nghi 惑hoặc 而nhi 對đối 答đáp 也dã 。 言ngôn 初sơ 八bát 九cửu 煩phiền 惱não 者giả 。 為vi 此thử 三tam 法pháp 擾nhiễu 亂loạn 有hữu 情tình 法pháp 義nghĩa 同đồng 故cố 。 故cố 煩phiền 惱não 攝nhiếp 非phi 體thể 相tướng 同đồng 。 謂vị 無vô 明minh 於ư 事sự 不bất 明minh 了liễu 時thời 擾nhiễu 亂loạn 心tâm 故cố 。 愛ái 著trước 事sự 時thời 擾nhiễu 亂loạn 心tâm 故cố 。 取thủ 耽đam 於ư 事sự 行hàng 行hàng 之chi 時thời 擾nhiễu 亂loạn 心tâm 故cố 。 十Thập 地Địa 經Kinh 云vân 。 三tam 道đạo 成thành 就tựu 苦Khổ 諦Đế 集Tập 諦Đế 無vô 明minh 愛ái 取thủ 。 別biệt 雜tạp 染nhiễm 道đạo 。 而nhi 無vô 斷đoạn 絕tuyệt 。 行hành 有hữu 二nhị 。 法pháp 業nghiệp 道đạo 不bất 斷đoạn 餘dư 七thất 支chi 。 法pháp 苦khổ 道đạo 不bất 斷đoạn 此thử 論luận 與dữ 經kinh 義nghĩa 同đồng 一nhất 也dã 。 言ngôn 二nhị 及cập 十thập 見kiến 業nghiệp 者giả 。 為vi 此thử 二nhị 法pháp 體thể 相tướng 雖tuy 殊thù 造tạo 作tác 義nghĩa 同đồng 故cố 立lập 業nghiệp 名danh 。 謂vị 行hành 即tức 從tùng 於ư 身thân 口khẩu 意ý 。 門môn 造tạo 福phước 等đẳng 業nghiệp 有hữu 增tăng 後hậu 有hữu 而nhi 作tác 業nghiệp 故cố 。 言ngôn 餘dư 七thất 皆giai 是thị 苦khổ 者giả 。 為vi 此thử 七thất 法pháp 而nhi 皆giai 從tùng 於ư 業nghiệp 雜tạp 染nhiễm 生sanh 同đồng 一nhất 果quả 相tương/tướng 。 三tam 八bát 苦khổ 性tánh 故cố 立lập 苦khổ 名danh 。 經kinh 及cập 諸chư 論luận 先tiên 列liệt 無vô 明minh 末mạt 後hậu 老lão 死tử 。 有hữu 何hà 義nghĩa 趣thú 次thứ 第đệ 如như 是thị 。 為vì 諸chư 有hữu 情tình 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 不bất 了liễu 因nhân 果quả 及cập 以dĩ 真chân 性tánh 而nhi 有hữu 迷mê 惑hoặc 。 從tùng 於ư 迷mê 惑hoặc 而nhi 有hữu 造tạo 作tác 。 以dĩ 行hành 習tập 氣khí 令linh 心tâm 顛điên 倒đảo 。 心tâm 顛điên 倒đảo 故cố 。 而nhi 於ư 當đương 來lai 續tục 生sanh 。 名danh 色sắc 以dĩ 相tương 續tục 故cố 六lục 處xứ 成thành 就tựu 。 根căn 成thành 就tựu 故cố 而nhi 觸xúc 於ư 境cảnh 。 即tức 便tiện 觸xúc 受thọ 於ư 境cảnh 受thọ 用dụng 。 受thọ 用dụng 境cảnh 故cố 於ư 現hiện 染nhiễm 著trước 未vị 來lai 生sanh 愛ái 。 以dĩ 生sanh 欲dục 故cố 取thủ 求cầu 積tích 集tập 。 以dĩ 積tích 集tập 故cố 來lai 生sanh 果quả 因nhân 有hữu 便tiện 成thành 就tựu 。 即tức 有hữu 起khởi 故cố 而nhi 於ư 五ngũ 趣thú 。 而nhi 受thọ 生sanh 也dã 。 以dĩ 有hữu 生sanh 故cố 。 即tức 有hữu 老lão 死tử 。 諸chư 有hữu 情tình 類loại 。 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 輪luân 轉chuyển 生sanh 死tử 。 因nhân 果quả 次thứ 第đệ 如như 是thị 故cố 也dã 。 次thứ 第đệ 如như 是thị 。 無vô 明minh 等đẳng 法pháp 各các 各các 單đơn 已dĩ 為vi 有hữu 差sai 別biệt 。 一nhất 一nhất 法pháp 中trung 。 皆giai 有hữu 差sai 別biệt 。 謂vị 無vô 明minh 有hữu 十thập 九cửu 種chủng 。 一nhất 前tiền 際tế 無vô 知tri 。 二nhị 後hậu 際tế 無vô 知tri 。 三tam 彼bỉ 二nhị 俱câu 無vô 知tri 。 四tứ 內nội 無vô 知tri 。 五ngũ 外ngoại 無vô 知tri 。 六lục 內nội 外ngoại 無vô 知tri 。 七thất 業nghiệp 無vô 知tri 。 八bát 異dị 熟thục 無vô 知tri 。 九cửu 業nghiệp 異dị 熟thục 無vô 知tri 。 十thập 於ư 佛Phật 無vô 知tri 。 十thập 一nhất 於ư 法Pháp 無vô 知tri 。 十thập 二nhị 於ư 僧Tăng 無vô 知tri 。 十thập 三tam 於ư 苦khổ 無vô 知tri 。 十thập 四tứ 於ư 集tập 無vô 知tri 。 十thập 五ngũ 於ư 滅diệt 無vô 知tri 。 十thập 六lục 於ư 道Đạo 無vô 知tri 。 十thập 七thất 於ư 因nhân 無vô 知tri 。 十thập 八bát 於ư 果quả 無vô 知tri 。 十thập 九cửu 於ư 處xứ 無vô 知tri 。 行hành 有hữu 三tam 種chủng 。 謂vị 罪tội 行hành 福phước 行hành 及cập 不bất 動động 行hành 。 識thức 有hữu 八bát 種chủng 。 謂vị 從tùng 眼nhãn 識thức 至chí 賴lại 耶da 識thức 。 名danh 色sắc 有hữu 二nhị 。 一nhất 圓viên 滿mãn 。 謂vị 下hạ 二nhị 界giới 。 二nhị 不bất 圓viên 滿mãn 。 謂vị 無vô 色sắc 界giới 。 六lục 入nhập 有hữu 六lục 。 謂vị 眼nhãn 根căn 等đẳng 。 而nhi 觸xúc 有hữu 六lục 。 謂vị 從tùng 眼nhãn 觸xúc 至chí 意ý 觸xúc 也dã 。 受thọ 有hữu 十thập 八bát 。 謂vị 眼nhãn 具cụ 三tam 至chí 意ý 具cụ 三tam 。 受thọ 有hữu 三tam 種chủng 。 謂vị 三tam 界giới 愛ái 。 取thủ 有hữu 四tứ 種chủng 。 謂vị 欲dục 見kiến 禁cấm 及cập 我ngã 論luận 也dã 。 而nhi 有hữu 十thập 二nhị 。 謂vị 生sanh 果quả 業nghiệp 集tập 死tử 生sanh 中trung 有hữu 。 三tam 界giới 五ngũ 趣thú 。 生sanh 有hữu 四tứ 種chủng 。 謂vị 胎thai 生sanh 等đẳng 髮phát 白bạch 面diện 皺trứu 。 等đẳng 是thị 老lão 差sai 別biệt 。 死tử 及cập 死tử 性tánh 別biệt 離ly 壽thọ 壞hoại 等đẳng 是thị 死tử 差sai 別biệt 。 言ngôn 皆giai 是thị 總tổng 攝nhiếp 者giả 。 謂vị 大đại 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 說thuyết 有hữu 八bát 苦khổ 識thức 等đẳng 七thất 法pháp 。 但đãn 攝nhiếp 其kỳ 五ngũ 餘dư 三tam 不bất 說thuyết 。 何hà 故cố 爾nhĩ 耶da 。 為vi 伏phục 此thử 難nạn/nan 故cố 言ngôn 皆giai 者giả 攝nhiếp 三tam 苦khổ 也dã 。 識thức 等đẳng 七thất 法pháp 云vân 何hà 攝nhiếp 五ngũ 。 謂vị 識thức 名danh 色sắc 及cập 以dĩ 六lục 入nhập 即tức 攝nhiếp 五ngũ 蔭ấm 盛thịnh 苦khổ 。 受thọ 觸xúc 二nhị 法pháp 即tức 攝nhiếp 病bệnh 苦khổ 。 生sanh 攝nhiếp 生sanh 苦khổ 。 老lão 死tử 即tức 攝nhiếp 老lão 苦khổ 死tử 苦khổ 。 又hựu 經kinh 說thuyết 言ngôn 。 三tam 苦khổ 八bát 苦khổ 。 此thử 但đãn 攝nhiếp 八bát 三tam 。 復phục 云vân 何hà 識thức 名danh 色sắc 即tức 六lục 行hành 苦khổ 故cố 。 觸xúc 受thọ 二nhị 法pháp 即tức 苦khổ 苦khổ 故cố 。 生sanh 老lão 死tử 二nhị 即tức 變biến 苦khổ 故cố 。 言ngôn 是thị 故cố 此thử 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 於ư 業nghiệp 煩phiền 惱não 中trung 等đẳng 者giả 。 即tức 是thị 頌tụng 中trung 十thập 二nhị 唯duy 三tam 攝nhiếp 釋thích 論luận 辭từ 也dã 。 言ngôn 唯duy 者giả 。 是thị 其kỳ 遮già 義nghĩa 。 經Kinh 中trung 所sở 說thuyết 之chi 法pháp 。 此thử 中trung 攝nhiếp 盡tận 。 更cánh 無vô 有hữu 餘dư 者giả 。 顯hiển 論luận 勝thắng 能năng 也dã 。 此thử 論luận 難nan 思tư 遍biến 攝nhiếp 諸chư 經kinh 廣quảng 大đại 義nghĩa 故cố 。

次thứ 下hạ 大đại 門môn 第đệ 二nhị 明minh 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 遞đệ 互hỗ 相tương 生sanh 無vô 有hữu 始thỉ 終chung 。 門môn 釋thích 論luận 也dã 。 言ngôn 問vấn 曰viết 此thử 義nghĩa 己kỷ 知tri 彼bỉ 煩phiền 惱não 業nghiệp 苦khổ 云vân 何hà 相tương 生sanh 請thỉnh 為vi 解giải 說thuyết 者giả 。 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 三tam 道đạo 攝nhiếp 者giả 。 師sư 作tác 分phân 明minh 典điển 功công 之chi 語ngữ 。 於ư 中trung 所sở 有hữu 。 盡tận 所sở 有hữu 性tánh 。 如như 所sở 有hữu 性tánh 。 我ngã 今kim 無vô 倒đảo 皆giai 悉tất 了liễu 知tri 。 彼bỉ 十thập 二nhị 法pháp 。 何hà 者giả 是thị 因nhân 。 何hà 者giả 是thị 果quả 。 云vân 何hà 相tương 生sanh 。 所sở 有hữu 因nhân 果quả 。 今kim 欲dục 樂lạc 聞văn 請thỉnh 為vi 解giải 說thuyết 。 此thử 顯hiển 自tự 能năng 及cập 生sanh 起khởi 也dã 。 言ngôn 從tùng 三tam 煩phiền 惱não 生sanh 於ư 二nhị 業nghiệp 者giả 。 謂vị 從tùng 無vô 明minh 。 而nhi 生sanh 於ư 行hành 。 從tùng 於ư 愛ái 取thủ 生sanh 有hữu 故cố 也dã 。 言ngôn 謂vị 上thượng 所sở 說thuyết 苦khổ 法pháp 者giả 。 即tức 至chí 前tiền 門môn 文văn 中trung 所sở 謂vị 識thức 名danh 色sắc 六lục 入nhập 。 觸xúc 受thọ 生sanh 老lão 死tử 故cố 。 謂vị 從tùng 於ư 行hành 從tùng 識thức 至chí 受thọ 五ngũ 法pháp 生sanh 故cố 。 從tùng 有hữu 而nhi 生sanh 。 生sanh 老lão 死tử 故cố 。 言ngôn 所sở 謂vị 諸chư 煩phiền 惱não 者giả 。 即tức 無vô 明minh 愛ái 取thủ 也dã 。 所sở 謂vị 從tùng 識thức 至chí 受thọ 生sanh 於ư 愛ái 取thủ 。 從tùng 生sanh 老lão 死tử 生sanh 無vô 明minh 。 故cố 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 遞đệ 互hỗ 相tương 生sanh 者giả 。 於ư 四tứ 緣duyên 中trung 各các 具cụ 幾kỷ 緣duyên 而nhi 作tác 緣duyên 耶da 。 各các 除trừ 因nhân 緣duyên 緣duyên 具cụ 餘dư 三tam 緣duyên 。 無vô 明minh 若nhược 生sanh 身thân 語ngữ 行hành 法pháp 有hữu 色sắc 之chi 者giả 。 以dĩ 增tăng 上thượng 緣duyên 而nhi 作tác 緣duyên 也dã 。 若nhược 生sanh 非phi 色sắc 意ý 行hành 法pháp 者giả 。 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 所sở 緣duyên 緣duyên 增tăng 上thượng 緣duyên 而nhi 作tác 緣duyên 也dã 。 如như 是thị 餘dư 支chi 若nhược 生sanh 有hữu 色sắc 以dĩ 增tăng 上thượng 緣duyên 而nhi 作tác 其kỳ 緣duyên 。 若nhược 生sanh 非phi 色sắc 以dĩ 所sở 緣duyên 緣duyên 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 增tăng 上thượng 之chi 緣duyên 而nhi 為vi 緣duyên 也dã 。 如như 是thị 非phi 色sắc 而nhi 於ư 有hữu 色sắc 亦diệc 增tăng 上thượng 緣duyên 而nhi 為vi 其kỳ 緣duyên 。 而nhi 於ư 非phi 色sắc 亦diệc 以dĩ 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 所sở 緣duyên 緣duyên 增tăng 上thượng 緣duyên 而nhi 為vi 其kỳ 緣duyên 隨tùy 。 所sở 應ưng 知tri 。 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 何hà 故cố 互hỗ 相tương 而nhi 不bất 作tác 其kỳ 因nhân 緣duyên 緣duyên 耶da 。 因nhân 緣duyên 緣duyên 者giả 各các 各các 自tự 種chủng 而nhi 顯hiển 現hiện 故cố 。 餘dư 有hữu 廣quảng 義nghĩa 文văn 繁phồn 不bất 述thuật 。 如như 瑜du 伽già 論luận 。 言ngôn 言ngôn 有hữu 者giả 有hữu 其kỳ 三tam 種chủng 。 所sở 謂vị 欲dục 色sắc 無vô 色sắc 者giả 。 此thử 顯hiển 三tam 界giới 有hữu 也dã 。 欲dục 界giới 者giả 未vị 離ly 欲dục 愛ái 欲dục 。 名danh 為vi 欲dục 界giới 。 色sắc 界giới 者giả 已dĩ 離ly 欲dục 愛ái 欲dục 未vị 離ly 色sắc 愛ái 。 名danh 為vi 色sắc 界giới 。 無vô 色sắc 界giới 者giả 已dĩ 離ly 欲dục 愛ái 欲dục 及cập 離ly 色sắc 愛ái 欲dục 未vị 離ly 無vô 色sắc 欲dục 。 名danh 無vô 色sắc 界giới 。 欲dục 界giới 有hữu 者giả 。 所sở 謂vị 十thập 種chủng 。 一nhất 欲dục 界giới 無vô 始thỉ 時thời 有hữu 。 二nhị 業nghiệp 有hữu 。 三tam 死tử 有hữu 。 四tứ 中trung 有hữu 。 五ngũ 生sanh 有hữu 。 六lục 捺nại 落lạc 迦ca 有hữu 。 七thất 傍bàng 生sanh 有hữu 。 八bát 鬼quỷ 趣thú 有hữu 。 九cửu 人nhân 趣thú 有hữu 。 十thập 天thiên 趣thú 有hữu 。 此thử 名danh 欲dục 有hữu 。 於ư 中trung 第đệ 一nhất 第đệ 三tam 第đệ 五ngũ 名danh 自tự 性tánh 有hữu 。 業nghiệp 者giả 具cụ 引dẫn 其kỳ 果quả 義nghĩa 立lập 有hữu 義nghĩa 也dã 。 中trung 有hữu 者giả 而nhi 於ư 其kỳ 果quả 得đắc 後hậu 有hữu 義nghĩa 故cố 名danh 為vi 有hữu 也dã 。 五ngũ 趣thú 者giả 而nhi 於ư 其kỳ 果quả 有hữu 受thọ 用dụng 義nghĩa 故cố 名danh 有hữu 也dã 。 色sắc 界giới 有hữu 者giả 除trừ 三tam 惡ác 道đạo 及cập 以dĩ 人nhân 趣thú 餘dư 六lục 是thị 也dã 。 無vô 色sắc 有hữu 者giả 。 除trừ 三tam 惡ác 道Đạo 人Nhân 及cập 中trung 有hữu 餘dư 五ngũ 果quả 也dã 。 言ngôn 於ư 中trung 不bất 息tức 而nhi 作tác 流lưu 輪luân 者giả 。 所sở 謂vị 於ư 三tam 有hữu 中trung 。 無vô 時thời 暫tạm 住trụ 。 無vô 有hữu 始thỉ 終chung 。 煩phiền 惱não 業nghiệp 因nhân 。 增tăng 上thượng 力lực 故cố 。 三tam 界giới 五ngũ 趣thú 。 受thọ 苦khổ 果quả 故cố 。 取thủ 輪luân 喻dụ 者giả 顯hiển 不bất 住trụ 義nghĩa 也dã 。 言ngôn 彼bỉ 諸chư 異dị 生sanh 世thế 間gian 而nhi 自tự 流lưu 浪lãng 者giả 。 謂vị 三tam 有hữu 中trung 於ư 中trung 不bất 息tức 。 雖tuy 作tác 流lưu 輪luân 。 無vô 有hữu 作tác 者giả 。 唯duy 有hữu 異dị 因nhân 異dị 果quả 。 無vô 有hữu 義nghĩa 利lợi 自tự 流lưu 浪lãng 故cố 。 言ngôn 言ngôn 此thử 者giả 。 顯hiển 不bất 定định 義nghĩa 。 非phi 如như 輪luân 轉chuyển 次thứ 第đệ 。 生sanh 於ư 諸chư 有hữu 。 此thử 即tức 不bất 定định 者giả 。 為vì 諸chư 有hữu 情tình 。 三tam 界giới 五ngũ 趣thú 。 隨tùy 業nghiệp 受thọ 生sanh 。 無vô 次thứ 第đệ 故cố 。

次thứ 下hạ 大đại 門môn 第đệ 三Tam 明Minh 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 空không 故cố 無vô 我ngã 門môn 釋thích 論luận 也dã 。 言ngôn 問vấn 曰viết 何hà 者giả 。 是thị 身thân 之chi 自tự 在tại 眾chúng 生sanh 耶da 。 彼bỉ 之chi 作tác 用dụng 其kỳ 事sự 。 何hà 者giả 。 即tức 是thị 下hạ 論luận 生sanh 起khởi 問vấn 也dã 。 謂vị 師sư 先tiên 說thuyết 三tam 攝nhiếp 十thập 二nhị 及cập 以dĩ 遞đệ 互hỗ 相tương 生sanh 之chi 門môn 。 唯duy 言ngôn 十thập 二nhị 。 更cánh 無vô 別biệt 物vật 。 若nhược 如như 是thị 者giả 。 諸chư 趣thú 有hữu 情tình 各các 各các 身thân 中trung 皆giai 有hữu 自tự 在tại 。 名danh 為vi 眾chúng 生sanh 。 而nhi 即tức 於ư 彼bỉ 起khởi 眾chúng 生sanh 想tưởng 。 眾chúng 共cộng 稱xưng 侍thị 為vi 彼bỉ 本bổn 無vô 何hà 不bất 宣tuyên 說thuyết 。 若nhược 是thị 有hữu 者giả 相tương/tướng 性tánh 業nghiệp 用dụng 其kỳ 事sự 如như 何hà 。 願nguyện 師sư 解giải 釋thích 。 言ngôn 自tự 在tại 者giả 謂vị 見kiến 聞văn 等đẳng 也dã 。 言ngôn 諸chư 趣thú 唯duy 因nhân 果quả 唯duy 除trừ 假giả 名danh 此thử 中trung 無vô 眾chúng 生sanh 者giả 。 謂vị 三tam 界giới 四tứ 生sanh 及cập 以dĩ 五ngũ 趣thú 名danh 為vi 諸chư 趣thú 。 即tức 彼bỉ 諸chư 趣thú 唯duy 從tùng 煩phiền 惱não 業nghiệp 因nhân 而nhi 生sanh 苦khổ 果quả 。 於ư 因nhân 果quả 上thượng 假giả 立lập 眾chúng 生sanh 。 隨tùy 彼bỉ 假giả 立lập 起khởi 眾chúng 生sanh 想tưởng 。 除trừ 彼bỉ 因nhân 果quả 更cánh 別biệt 無vô 有hữu 眾chúng 生sanh 故cố 也dã 。 論luận 文văn 略lược 故cố 。 雖tuy 言ngôn 無vô 眾chúng 生sanh 亦diệc 攝nhiếp 受thọ 者giả 補bổ 特đặc 伽già 羅la 。 士sĩ 夫phu 作tác 者giả 等đẳng 諸chư 橫hoạnh/hoành 計kế 名danh 。 故cố 喻dụ 伽già 等đẳng 論luận 云vân 。 離ly 有hữu 情tình 義nghĩa 是thị 緣duyên 起khởi 義nghĩa 。 於ư 離ly 有hữu 情tình 復phục 無vô 常thường 義nghĩa 。 若nhược 是thị 無vô 常thường 。 復phục 暫tạm 住trụ 義nghĩa 。 若nhược 是thị 暫tạm 住trụ 復phục 依y 他tha 義nghĩa 。 若nhược 依y 他tha 義nghĩa 即tức 離ly 作tác 用dụng 義nghĩa 。 是thị 緣duyên 起khởi 義nghĩa 等đẳng 廣quảng 如như 論luận 說thuyết 。 言ngôn 此thử 是thị 真chân 實thật 。 義nghĩa 非phi 假giả 立lập 有hữu 者giả 。 所sở 謂vị 即tức 此thử 無vô 眾chúng 生sanh 等đẳng 緣duyên 起khởi 緣duyên 性tánh 。 甚thậm 深thâm 之chi 義nghĩa 。 諸chư 佛Phật 出xuất 現hiện 。 若nhược 不bất 出xuất 現hiện 。 性tánh 相tướng 如như 是thị 。 非phi 同đồng 外ngoại 道đạo 妄vọng 計kế 。 我ngã 等đẳng 假giả 立lập 亦diệc 有hữu 故cố 。 故cố 言ngôn 真chân 實thật 。 言ngôn 假giả 立lập 之chi 境cảnh 不bất 成thành 實thật 物vật 者giả 。 為vi 有hữu 難nạn/nan 。 言ngôn 若nhược 彼bỉ 假giả 立lập 眾chúng 生sanh 有hữu 者giả 。 假giả 立lập 眾chúng 生sanh 即tức 是thị 有hữu 。 故cố 何hà 故cố 汝nhữ 言ngôn 此thử 中trung 。 無vô 眾chúng 生sanh 耶da 。 為vi 答đáp 此thử 難nạn/nan 故cố 此thử 言ngôn 也dã 。

此thử 下hạ 大đại 門môn 第đệ 四tứ 明minh 十thập 二nhị 支chi 法pháp 。 離ly 二nhị 邊biên 故cố 。 不bất 轉chuyển 移di 門môn 釋thích 論luận 也dã 。 辭từ 此thử 文văn 分phần/phân 二nhị 。 初sơ 法pháp 。 後hậu 喻dụ 。 此thử 分phần/phân 法pháp 也dã 。 言ngôn 論luận 曰viết 若nhược 如như 是thị 者giả 。 所sở 謂vị 如như 前tiền 諸chư 趣thú 唯duy 因nhân 果quả 此thử 中trung 無vô 眾chúng 生sanh 。 若nhược 如như 是thị 故cố 也dã 。 言ngôn 誰thùy 從tùng 此thử 世thế 至chí 於ư 他tha 世thế 者giả 。 若nhược 無vô 我ngã 人nhân 眾chúng 生sanh 壽thọ 者giả 。 誰thùy 從tùng 此thử 世thế 造tạo 善thiện 惡ác 業nghiệp 。 移di 至chí 他tha 世thế 。 受thọ 善thiện 惡ác 報báo 。 又hựu 若nhược 無vô 我ngã 至chí 他tha 世thế 者giả 。 外ngoại 道đạo 亦diệc 言ngôn 無vô 有hữu 他tha 世thế 立lập 斷đoạn 見kiến 論luận 。 此thử 何hà 差sai 別biệt 。 言ngôn 答đáp 曰viết 無vô 有hữu 極cực 微vi 等đẳng 法pháp 者giả 。 所sở 謂vị 於ư 五ngũ 蘊uẩn 中trung 無vô 有hữu 少thiểu 許hứa 。 至chí 他tha 世thế 故cố 也dã 。 言ngôn 雖tuy 然nhiên 者giả 。 雖tuy 五ngũ 蘊uẩn 中trung 無vô 有hữu 少thiểu 法pháp 。 而nhi 至chí 他tha 世thế 。 唯duy 從tùng 於ư 空không 法pháp 還hoàn 生sanh 於ư 空không 法pháp 故cố 也dã 。 言ngôn 唯duy 從tùng 於ư 空không 法pháp 還hoàn 生sanh 於ư 空không 法pháp 者giả 。 此thử 頌tụng 意ý 明minh 因nhân 中trung 無vô 有hữu 極cực 微vi 等đẳng 法pháp 而nhi 至chí 於ư 果quả 故cố 轉chuyển 有hữu 。 經Kinh 云vân 。 業nghiệp 者giả 作tác 已dĩ 滅diệt 壞hoại 。 滅diệt 已dĩ 不bất 住trụ 方phương 所sở 。 雖tuy 然nhiên 臨lâm 終chung 之chi 時thời 。 各các 各các 近cận 住trụ 心tâm 意ý 中trung 現hiện 。 如như 是thị 大đại 王vương 。 後hậu 識thức 滅diệt 時thời 。 生sanh 分phân 之chi 識thức 最tối 初sơ 生sanh 於ư 人nhân 天thiên 等đẳng 趣thú 。 無vô 有hữu 一nhất 法pháp 。 從tùng 於ư 此thử 世thế 。 移di 至chí 他tha 世thế 。 雖tuy 然nhiên 亦diệc 現hiện 捨xả 壽thọ 及cập 初sơ 生sanh 法pháp 也dã 。 最tối 後hậu 滅diệt 識thức 。 名danh 為vi 捨xả 壽thọ 。 初sơ 生sanh 之chi 識thức 名danh 為vi 生sanh 法pháp 。 最tối 後hậu 滅diệt 者giả 無vô 有hữu 至chí 處xứ 。 初sơ 生sanh 法pháp 者giả 。 無vô 所sở 從tùng 來lai 。

何hà 以dĩ 故cố 。 自tự 性tánh 寂tịch 故cố 。 後hậu 識thức 後hậu 空không 捨xả 壽thọ 。 捨xả 壽thọ 空không 業nghiệp 。 業nghiệp 自tự 空không 。 初sơ 識thức 初sơ 空không 。 生sanh 者giả 生sanh 空không 。 雖tuy 然nhiên 而nhi 業nghiệp 不bất 失thất 。 是thị 故cố 此thử 論luận 與dữ 經kinh 義nghĩa 同đồng 。 餘dư 釋thích 論luận 辭từ 自tự 明minh 不bất 說thuyết 。

次thứ 下hạ 後hậu 明minh 喻dụ 也dã 。 言ngôn 此thử 中trung 問vấn 曰viết 等đẳng 請thỉnh 辭từ 者giả 。 從tùng 空không 生sanh 空không 。 微vi 細tế 難nan 知tri 。 故cố 請thỉnh 喻dụ 也dã 。 言ngôn 此thử 答đáp 曰viết 等đẳng 立lập 八bát 喻dụ 者giả 。 雖tuy 詮thuyên 一nhất 義nghĩa 為vì 諸chư 有hữu 情tình 。 根căn 機cơ 不bất 等đẳng 建kiến 多đa 喻dụ 也dã 。 言ngôn 言ngôn 蘊uẩn 者giả 。 即tức 色sắc 受thọ 想tưởng 行hành 識thức 蘊uẩn 也dã 。 此thử 五ngũ 蘊uẩn 相tương/tướng 所sở 有hữu 廣quảng 義nghĩa 。 如như 五ngũ 蘊uẩn 等đẳng 餘dư 論luận 所sở 明minh 。 今kim 略lược 辯biện 相tương/tướng 。 言ngôn 色sắc 蘊uẩn 者giả 。 謂vị 四tứ 大đại 種chủng 及cập 四tứ 大đại 種chủng 所sở 造tạo 諸chư 色sắc 。 言ngôn 受thọ 蘊uẩn 者giả 。 謂vị 三tam 領lãnh 納nạp 。 一nhất 苦khổ 。 二nhị 樂nhạo/nhạc/lạc 。 三tam 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 。 樂nhạo/nhạc/lạc 謂vị 滅diệt 時thời 有hữu 和hòa 合hợp 欲dục 。 苦khổ 謂vị 生sanh 時thời 有hữu 乖quai 離ly 欲dục 。 不bất 苦khổ 不bất 樂lạc 。 謂vị 無vô 二nhị 欲dục 。 言ngôn 想tưởng 蘊uẩn 者giả 。 謂vị 於ư 境cảnh 界giới 取thủ 種chủng 種chủng 相tương/tướng 。 此thử 復phục 有hữu 三tam 。 謂vị 小tiểu 想tưởng 大đại 想tưởng 及cập 無vô 量lượng 想tưởng 。 言ngôn 行hạnh 蘊uẩn 者giả 。 謂vị 除trừ 受thọ 想tưởng 諸chư 餘dư 心tâm 法pháp 及cập 心tâm 不phủ 。 不bất 相tương 應ứng 行hành 。 言ngôn 識thức 蘊uẩn 者giả 。 謂vị 於ư 所sở 緣duyên 境cảnh 了liễu 別biệt 為vi 性tánh 。 此thử 復phục 有hữu 三tam 。 一nhất 六lục 轉chuyển 識thức 。 二nhị 末mạt 那na 識thức 。 三tam 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 言ngôn 相tương 續tục 結kết 者giả 。 滅diệt 已dĩ 從tùng 彼bỉ 因nhân 所sở 生sanh 餘dư 者giả 是thị 也dã 。 若nhược 因nhân 果quả 各các 別biệt 不bất 相tương 雜tạp 故cố 因nhân 滅diệt 果quả 生sanh 。 如như 秤xứng 高cao 下hạ 。 同đồng 一nhất 剎sát 那na 。 無vô 時thời 隔cách 也dã 。 言ngôn 是thị 故cố 流lưu 輪luân 。 後hậu 虛hư 不bất 妄vọng 分phân 別biệt 習tập 氣khí 而nhi 十thập 法pháp 流lưu 輪luân 。 即tức 是thị 十thập 法pháp 苦khổ 果quả 虛hư 妄vọng 分phân 別biệt 習tập 氣khí 。 即tức 煩phiền 惱não 業nghiệp 五ngũ 因nhân 法pháp 也dã 。

次thứ 下hạ 大đại 門môn 第đệ 五ngũ 明minh 還hoàn 滅diệt 門môn 釋thích 論luận 也dã 。 言ngôn 後hậu 言ngôn 應ưng 者giả 。 即tức 是thị 逆nghịch 觀quán 。 義nghĩa 當đương 知tri 反phản 。 彼bỉ 等đẳng 釋thích 論luận 辭từ 者giả 。 與dữ 上thượng 論luận 頌tụng 智trí 應ưng 察sát 相tương/tướng 合hợp 故cố 。 後hậu 言ngôn 應ưng 者giả 。 當đương 知tri 反phản 彼bỉ 雜tạp 染nhiễm 因nhân 果quả 三tam 道Đạo 法Pháp 也dã 。 此thử 中trung 有hữu 問vấn 。 云vân 何hà 反phản 彼bỉ 雜tạp 染nhiễm 因nhân 果quả 三tam 道Đạo 法Pháp 耶da 。 為vì 欲dục 顯hiển 示thị 。 真chân 聖thánh 之chi 道đạo 故cố 。 故cố 言ngôn 應ưng 觀quán 諸chư 法pháp 無vô 常thường 。 苦khổ 空không 無vô 我ngã 等đẳng 也dã 。 言ngôn 應ưng 觀quán 諸chư 法pháp 者giả 。 謂vị 觀quán 明minh 流lưu 十thập 二nhị 法pháp 也dã 。 言ngôn 無vô 常thường 者giả 。 無vô 明minh 等đẳng 法pháp 滅diệt 壞hoại 性tánh 故cố 。 言ngôn 苦khổ 者giả 。 無vô 明minh 等đẳng □# □# □# □# □# □# □# □# □# □# 苦khổ 性tánh 故cố 。 言ngôn 空không 者giả 無vô 明minh 。