閑Nhàn 居Cư 編Biên
Quyển 0042
宋Tống 智Trí 圓Viên 著Trước

閑nhàn 居cư 編biên 第đệ 四tứ 十thập 二nhị

宋tống 孤cô 山sơn 沙Sa 門Môn 。 智trí 圓viên 。 著trước 。

自tự 箴#

心tâm 語ngữ 無vô 外ngoại 。 汝nhữ 聽thính 吾ngô 誨hối 。 詐trá 偽ngụy 勿vật 行hành 。 仁nhân 義nghĩa 勿vật 背bối/bội 。

苟cẩu 為vi 詐trá 偽ngụy 。 終chung 其kỳ 禍họa 對đối 。 苟cẩu 為vi 仁nhân 義nghĩa 。 終chung 與dữ 福phước 會hội 。

汝nhữ 無vô 沽cô 名danh 。 怪quái 誕đản 任nhậm 情tình 。 汝nhữ 無vô 附phụ 勢thế 。 容dung 媚mị 罔võng 制chế 。

己kỷ 能năng 勿vật 矜căng 。 他tha 賢hiền 勿vật 蔽tế 。 讚tán 汝nhữ 無vô 喜hỷ 。 毀hủy 汝nhữ 無vô 怒nộ 。

過quá 勿vật 憚đạn 改cải 。 惟duy 道đạo 是thị 務vụ 。 亦diệc 莫mạc 愛ái 死tử 。 亦diệc 莫mạc 貪tham 生sanh 。

樂nhạo/nhạc/lạc 善thiện 修tu 心tâm 。

時thời 至chí 則tắc 行hành 。 身thân 乎hồ 身thân 乎hồ 。 吾ngô 與dữ 汝nhữ 盟minh 。

七thất 箴# (# 并tinh 序tự )#

中trung 庸dong 子tử 永vĩnh 懷hoài 有hữu 所sở 感cảm 激kích 遂toại 為vi 七thất 箴# 俾tỉ 夫phu 口khẩu 之chi 談đàm 身thân 之chi 為vi 心tâm 之chi 思tư 足túc 之chi 履lý 手thủ 之chi 執chấp 眼nhãn 之chi 視thị 耳nhĩ 之chi 聽thính 而nhi 不bất 失thất 其kỳ 正chánh 也dã 雖tuy 曰viết 自tự 誡giới 豈khởi 無vô 意ý 於ư 訓huấn 世thế 邪tà 。

口khẩu 箴#

口khẩu 兮hề 莫mạc 語ngữ 。 口khẩu 兮hề 莫mạc 默mặc 。 語ngữ 或hoặc 有hữu 益ích 。 萬vạn 人nhân 是thị 則tắc 。

語ngữ 或hoặc 無vô 益ích 。 自tự 讒sàm 自tự 賊tặc 。 為vi 益ích 莫mạc 語ngữ 。 有hữu 益ích 莫mạc 默mặc 。

口khẩu 兮hề 無vô 惑hoặc 。

身thân 箴#

執chấp 爾nhĩ 之chi 容dung 。 謹cẩn 爾nhĩ 之chi 躬cung 。

勿vật 羨tiện 狐hồ 貉# 之chi 溫ôn 。 勿vật 恥sỉ 弊tệ 縕# 之chi 窮cùng 。

勿vật 夸# 毗tỳ 兮hề 苟cẩu 順thuận 。 勿vật 滔thao 天thiên 兮hề 象tượng 恭cung 。

成thành 仁nhân 兮hề 可khả 殺sát 。 非phi 義nghĩa 兮hề 莫mạc 從tùng 。

身thân 乎hồ 身thân 乎hồ 。 道đạo 在tại 其kỳ 中trung 。

心tâm 箴#

善thiện 也dã 爾nhĩ 性tánh 。 稟bẩm 之chi 天thiên 命mạng 。 七thất 情tình 交giao 亂loạn 。 遂toại 失thất 其kỳ 正chánh 。

苟cẩu 性tánh 其kỳ 情tình 。 聖thánh 道Đạo 則tắc 明minh 。 無vô 感cảm 物vật 而nhi 變biến 。

無vô 隨tùy 勢thế 而nhi 傾khuynh 。 作tác 為vi 斯tư 箴# 。 心tâm 焉yên 是thị 程# 。

足túc 箴#

莫mạc 踐tiễn 春xuân 冰băng 。 莫mạc 履lý 權quyền 門môn 。 春xuân 冰băng 易dị 陷hãm 。 權quyền 門môn 易dị 失thất 。

足túc 爾nhĩ 慎thận 乎hồ 。 無vô 喪táng 我ngã 軀khu 。

手thủ 箴#

無Vô 學Học 曹tào 沫mạt 之chi 非phi 禮lễ 兮hề 執chấp 刃nhận 劫kiếp 桓hoàn 公công 。

當đương 學học 朱chu 雲vân 之chi 正chánh 諫gián 兮hề 折chiết 檻hạm 示thị 英anh 雄hùng 。

抱bão 義nghĩa 兮hề 忌kỵ 失thất 。 敺# 邪tà 兮hề 務vụ 疾tật 。 手thủ 乎hồ 日nhật 慎thận 一nhất 日nhật 。

眼nhãn 箴#

勿vật 視thị 秋thu 毫hào 。 恐khủng 損tổn 汝nhữ 睛tình 。 勿vật 觀quán 五ngũ 色sắc 。 恐khủng 喪táng 汝nhữ 明minh 。

宜nghi 視thị 道đạo 之chi 邪tà 正chánh 。 宜nghi 觀quán 事sự 之chi 虗hư 盈doanh 。

眼nhãn 乎hồ 斯tư 守thủ 。 無vô 背bối/bội 吾ngô 盟minh 。

耳nhĩ 箴#

聞văn 正Chánh 道Đạo 兮hề 宜nghi 乎hồ 聰thông 。 聞văn 邪tà 說thuyết 兮hề 宜nghi 乎hồ 聾lung 。

既ký 聰thông 既ký 聾lung 時thời 乃nãi 功công 。 耳nhĩ 兮hề 勉miễn 之chi 。 去khứ 斯tư 就tựu 斯tư 。

寄ký 題đề 梵Phạm 天Thiên 聖thánh 果Quả 二nhị 寺tự 兼kiêm 簡giản 昭chiêu 梧# 二nhị 上thượng 人nhân (# 并tinh 序tự )#

梵Phạm 天Thiên 聖thánh 果Quả 二nhị 剎sát 相tương 望vọng 而nhi 高cao 軒hiên 虗hư 閣các 盡tận 得đắc 江giang 山sơn 之chi 勝thắng 槩# 因nhân 誦tụng 謝tạ 宣tuyên 城thành 天thiên 際tế 識thức 歸quy 舟chu 雲vân 中trung 辯biện 江giang 樹thụ 之chi 句cú 頗phả 類loại 彼bỉ 景cảnh 乃nãi 以dĩ 為vi 韻vận 成thành 詩thi 十thập 章chương 用dụng 寄ký 梵Phạm 天Thiên 昭chiêu 師sư 聖thánh 果Quả 梧# 師sư 二nhị 開Khai 士Sĩ 雖tuy 不bất 足túc 發phát 揮huy 騷# 雅nhã 庶thứ 寫tả 乎hồ 相tương/tướng 懷hoài 之chi 心tâm 爾nhĩ 。

江giang 色sắc 杳# 無vô 極cực 。 渺# 渺# 接tiếp 遙diêu 天thiên 。 歸quy 帆phàm 帶đái 夕tịch 陽dương 。

去khứ 鳥điểu 沈trầm 寒hàn 煙yên 。 幽u 景cảnh 不bất 同đồng 觀quán 。 遐hà 想tưởng 成thành 斯tư 篇thiên 。

樓lâu 閣các 聳tủng 岧# 嶤# 。 參tham 差sai 極cực 雲vân 際tế 。 高cao 牕# 曉hiểu 色sắc 先tiên 。

晚vãn 景cảnh 餘dư 霞hà 麗lệ 。 寥liêu 寥liêu 羣quần 動động 息tức 。 冥minh 心tâm 遠viễn 塵trần 世thế 。

冷lãnh 淡đạm 杳# 難nạn/nan 羣quần 。 幽u 趣thú 唯duy 吾ngô 識thức 。 高cao 情tình 薄bạc 雲vân 漢hán 。

清thanh 談đàm 潤nhuận 金kim 石thạch 。 不bất 學học 浮phù 世thế 人nhân 。 奔bôn 名danh 競cạnh 雕điêu 飾sức 。

性tánh 靜tĩnh 百bách 慮lự 忘vong 。 軒hiên 閑nhàn 萬vạn 象tượng 歸quy 。 空không 江giang 答đáp 夜dạ 鐘chung 。

高cao 嶠# 留lưu 殘tàn 暉huy 。 幽u 砌# 絕tuyệt 塵trần 蹤tung 。 孤cô 雲vân 自tự 依y 依y 。

顧cố 惡ác 如như 探thám 湯thang 。 觸xúc 物vật 類loại 虗hư 舟chu 。 他tha 人nhân 莫mạc 己kỷ 知tri 。

此thử 道đạo 本bổn 吾ngô 求cầu 。 獨độc 坐tọa 時thời 相tương/tướng 懷hoài 。 斜tà 陽dương 照chiếu 危nguy 樓lâu 。

崔thôi 嵬ngôi 高cao 山sơn 側trắc 。 觸xúc 石thạch 生sanh 片phiến 雲vân 。 自tự 將tương 風phong 雨vũ 期kỳ 。

不bất 與dữ 塵trần 土thổ/độ 羣quần 。 杳# 杳# 遊du 太thái 虗hư 。 對đối 此thử 幾kỷ 思tư 君quân 。

高cao 跡tích 將tương 誰thùy 親thân 。 幽u 棲tê 白bạch 雲vân 中trung 。 閑nhàn 堦# 吐thổ 蒼thương 苔# 。

古cổ 木mộc 生sanh 清thanh 風phong 。

時thời 將tương 西tây 竺trúc 書thư 。 講giảng 義nghĩa 訓huấn 來lai 蒙mông 。

靜tĩnh 躁táo 各các 所sở 好hiếu 。 是thị 非phi 安an 能năng 辨biện 。 聲thanh 利lợi 如như 我ngã 仇cừu 。

雲vân 泉tuyền 若nhược 相tương/tướng 勉miễn 。 寂tịch 寂tịch 深thâm 林lâm 中trung 。 芳phương 蘭lan 自tự 堪kham 搴# 。

群quần 峰phong 聳tủng 危nguy 碧bích 。 倒đảo 影ảnh 沈trầm 空không 江giang 。 清thanh 景cảnh 生sanh 晚vãn 晴tình 。

冷lãnh 色sắc 涵# 虗hư 牕# 。 消tiêu 搖dao 縱túng/tung 吟ngâm 賞thưởng 。 能năng 使sử 吾ngô 心tâm 降giáng/hàng 。

海hải 日nhật 照chiếu 吟ngâm 軒hiên 。 江giang 風phong 動động 庭đình 樹thụ 。 此thử 景cảnh 樂nhạo/nhạc/lạc 閑nhàn 情tình 。

何hà 人nhân 識thức 高cao 趣thú 。 登đăng 樓lâu 獨độc 南nam 望vọng 。 杳# 杳# 空không 煙yên 霧vụ 。

湖hồ 西tây 雜tạp 感cảm 詩thi (# 并tinh 序tự )#

湖hồ 西tây 雜tạp 感cảm 詩thi 者giả 中trung 庸dong 子tử 居cư 西tây 湖hồ 之chi 西tây 孤cô 山sơn 之chi 墟khư 傷thương 風phong 俗tục 之chi 浮phù 薄bạc 而nhi 作tác 也dã 雖tuy 山sơn 謳# 野dã 詠vịnh 而nhi 善thiện 善thiện 惡ác 惡ác 頌tụng 焉yên 刺thứ 焉yên 亦diệc 風phong 人nhân 之chi 旨chỉ 也dã 興hưng 致trí 不bất 一nhất 故cố 曰viết 雜tạp 感cảm 凡phàm 二nhị 十thập 章chương 。

湖hồ 波ba 冷lãnh 淡đạm 絕tuyệt 纖tiêm 塵trần 。 滿mãn 目mục 雲vân 山sơn 是thị 四tứ 隣lân 。

一nhất 徑kính 草thảo 深thâm 人nhân 不bất 到đáo 。 竹trúc 牀sàng 蒲bồ 扇thiên/phiến 養dưỡng 天thiên 真chân 。

看khán 雲vân 靜tĩnh 放phóng 支chi 公công 鶴hạc 。 臨lâm 水thủy 閑nhàn 觀quán 惠huệ 子tử 魚ngư 。

牕# 下hạ 寂tịch 寥liêu 何hà 所sở 有hữu 。 竺trúc 乾can/kiền/càn 經Kinh 卷quyển 仲trọng 尼ni 書thư 。

閑nhàn 庭đình 庭đình 畔bạn 植thực 梧# 桐# 。 上thượng 有hữu 新tân 蟬thiền 噪táo 晚vãn 風phong 。

咽yến/ế/yết 咽yến/ế/yết 清thanh 音âm 正chánh 堪kham 聽thính 。 無vô 端đoan 驚kinh 斷đoạn 彼bỉ 兒nhi 童đồng 。

移di 得đắc 煙yên 溪khê 竹trúc 數số 竿can/cán 。 閑nhàn 庭đình 栽tài 處xứ 綠lục 陰ấm 寒hàn 。

虗hư 心tâm 高cao 節tiết 真chân 堪kham 愛ái 。 不bất 放phóng 常thường 人nhân 暫tạm 入nhập 看khán 。

鳳phượng 為vi 時thời 瑞thụy 世thế 傳truyền 名danh 。 及cập 現hiện 郊giao 村thôn 眾chúng 盡tận 驚kinh 。

喚hoán 作tác 怪quái 禽cầm 宜nghi 彈đàn 殺sát 。 始thỉ 知tri 流lưu 俗tục 重trọng/trùng 虗hư 聲thanh 。

直trực 木mộc 風phong 摧tồi 秋thu 敗bại 蘭lan 。 閑nhàn 觀quán 庭đình 際tế 可khả 長trường 歎thán 。

屈khuất 原nguyên 溺nịch 水thủy 伍# 員# 死tử 。 孤cô 潔khiết 由do 來lai 獨độc 立lập 難nạn/nan 。

尼ni 父phụ 立lập 言ngôn 敦đôn 禮lễ 樂nhạo/nhạc/lạc 。 能năng 仁nhân 埀thùy 訓huấn 勵lệ 慈từ 悲bi 。

堪kham 嗟ta 世thế 路lộ 營doanh 營doanh 者giả 。 狡# 佞nịnh 貪tham 殘tàn 都đô 不bất 知tri 。

不bất 省tỉnh 浮phù 生sanh 大đại 患hoạn 身thân 。 諂siểm 求cầu 終chung 日nhật 走tẩu 紅hồng 塵trần 。

一nhất 朝triêu 死tử 至chí 名danh 隨tùy 沒một 。 滿mãn 屋ốc 黃hoàng 金kim 屬thuộc 別biệt 人nhân 。

猛mãnh 虎hổ 磨ma 牙nha 踞cứ 蔭ấm 林lâm 。 幽u 幽u 一nhất 路lộ 晚vãn 煙yên 深thâm 。

行hàng 行hàng 君quân 子tử 休hưu 疑nghi 懼cụ 。 此thử 物vật 由do 來lai 食thực 獸thú 心tâm 。

留lưu 心tâm 儉kiệm 讓nhượng 唐đường 虞ngu 道đạo 。 恣tứ 意ý 貪tham 求cầu 桀# 跖# 徒đồ 。

閑nhàn 坐tọa 思tư 量lượng 茆mao 屋ốc 下hạ 。 夜dạ 深thâm 秋thu 月nguyệt 照chiếu 平bình 湖hồ 。

蘭lan 在tại 深thâm 林lâm 亦diệc 自tự 馨hinh 。 豈khởi 因nhân 風phong 雨vũ 阻trở 雞kê 鳴minh 。

由do 來lai 君quân 子tử 須tu 謀mưu 道đạo 。 不bất 為vi 時thời 人nhân 有hữu 重trọng 輕khinh 。

白bạch 犬khuyển 宵tiêu 行hành 似tự 有hữu 情tình 。 為vi 防phòng 暴bạo 客khách 到đáo 天thiên 明minh 。

近cận 來lai 守thủ 禦ngữ 無vô 功công 績# 。 不bất 吠phệ 人nhân 形hình 只chỉ 吠phệ 聲thanh 。

伯bá 陽dương 道Đạo 德đức 釋Thích 迦Ca 心tâm 。 夫phu 子tử 文văn 章chương 盡tận 可khả 尋tầm 。

飽bão 食thực 暖noãn 衣y 都đô 不bất 顧cố 。 可khả 憐lân 容dung 易dị 過quá 光quang 陰ấm 。

雪tuyết 晴tình 山sơn 院viện 景cảnh 堪kham 躋tễ 。 王vương 樹thụ 瓊# 樓lâu 照chiếu 碧bích 溪khê 。

日nhật 暮mộ 忽hốt 驚kinh 銷tiêu 爍thước 盡tận 。 百bách 年niên 豪hào 富phú 事sự 還hoàn 齊tề 。

月nguyệt 照chiếu 閑nhàn 軒hiên 虧khuy 復phục 盈doanh 。 吉cát 凶hung 消tiêu 長trường/trưởng 勢thế 相tương/tướng 傾khuynh 。

須tu 知tri 人nhân 事sự 同đồng 天thiên 道đạo 。 寵sủng 辱nhục 由do 來lai 盡tận 可khả 驚kinh 。

草thảo 堂đường 閑nhàn 坐tọa 念niệm 編biên 民dân 。 多đa 尚thượng 浮phù 虗hư 少thiểu 尚thượng 真chân 。

禮lễ 讓nhượng 不bất 修tu 難nạn/nan 致trí 福phước 。 唯duy 知tri 燒thiêu 紙chỉ 祭tế 淫dâm 神thần 。

陰âm 陽dương 家gia 說thuyết 惑hoặc 常thường 民dân 。 孝hiếu 道đạo 從tùng 茲tư 盡tận 失thất 倫luân 。

廬lư 墓mộ 三tam 年niên 誰thùy 肯khẳng 也dã 。 競cạnh 談đàm 岡# 勢thế 益ích 生sanh 人nhân 。

福phước 善thiện 禍họa 淫dâm 言ngôn 可khả 信tín 。 吉cát 凶hung 由do 己kỷ 語ngữ 堪kham 陳trần 。

乖quai 仁nhân 背bội 義nghĩa 都đô 無vô 恥sỉ 。 只chỉ 記ký 臨lâm 行hành 揀giản 日nhật 辰thần 。

靜tĩnh 思tư 塵trần 世thế 事sự 茫mang 茫mang 。 筞# 杖trượng 閑nhàn 吟ngâm 出xuất 草thảo 堂đường 。

欲dục 喻dụ 浮phù 生sanh 那na 遠viễn 覔# 。 芭ba 蕉tiêu 昨tạc 夜dạ 已dĩ 經kinh 霜sương 。

鑿tạc 得đắc 新tân 泉tuyền 古cổ 砌# 頭đầu 。 煑chử 茶trà 滋tư 味vị 異dị 常thường 流lưu 。

夜dạ 來lai 閑nhàn 看khán 澄trừng 明minh 性tánh 。 天thiên 上thượng 無vô 雲vân 月nguyệt 正chánh 秋thu 。

閑nhàn 居cư 編biên 第đệ 四tứ 十thập 二nhị