閑Nhàn 居Cư 編Biên
Quyển 0011
宋Tống 智Trí 圓Viên 著Trước

閑nhàn 居cư 編biên 第đệ 十thập 一nhất

宋tống 孤cô 山sơn 沙Sa 門Môn 。 智trí 圓viên 。 著trước 。

黃Hoàng 帝Đế 陰Ấm 符Phù 經Kinh 題Đề 辭Từ

黃hoàng 帝đế 陰ấm 符phù 經kinh 題đề 辭từ 者giả 所sở 以dĩ 題đề 號hiệu 其kỳ 書thư 之chi 本bổn 末mạt 指chỉ 義nghĩa 文văn 辭từ 之chi 表biểu 也dã 原nguyên 夫phu 陰ấm 符phù 其kỳ 三tam 皇hoàng 之chi 書thư 歟# 孔khổng 安an 國quốc 曰viết 伏phục 羲# 神thần 農nông 黃hoàng 帝đế 之chi 書thư 謂vị 之chi 三tam 墳phần 言ngôn 大Đại 道Đạo 也dã 則tắc 陰ấm 符phù 非phi 其kỳ 類loại 邪tà 其kỳ 為vi 書thư 也dã 廣quảng 大đại 悉tất 備bị 有hữu 皇hoàng 道đạo 焉yên 帝đế 道đạo 焉yên 王vương 道đạo 焉yên 霸# 道đạo 焉yên 請thỉnh 試thí 陳trần 之chi 夫phu 皇hoàng 也dã 者giả 心tâm 既ký 無vô 為vi 而nhi 跡tích 亦diệc 無vô 為vi 以dĩ 道đạo 化hóa 於ư 民dân 者giả 也dã 帝đế 也dã 者giả 心tâm 亦diệc 無vô 為vi 。 而nhi 跡tích 涉thiệp 有hữu 為vi 以dĩ 德đức 教giáo 於ư 民dân 者giả 也dã 王vương 也dã 者giả 守thủ 仁nhân 與dữ 義nghĩa 而nhi 以dĩ 刑hình 政chánh 防phòng 之chi 者giả 也dã 覇phách 也dã 者giả 專chuyên 威uy 刑hình 以dĩ 脅hiếp 之chi 以dĩ 仁nhân 義nghĩa 五ngũ 常thường 而nhi 為vi 權quyền 者giả 也dã 齊tề 桓hoàn 與dữ 曹tào 沫mạt 所sở 亡vong 地địa 晉tấn 文văn 伐phạt 原nguyên 示thị 之chi 信tín 此thử 非phi 為vi 權quyền 耶da 孟# 子tử 曰viết 三tam 皇hoàng 天thiên 者giả 也dã 五ngũ 帝đế 體thể 者giả 也dã 三tam 王vương 往vãng 者giả 也dã 五ngũ 覇phách 假giả 者giả 也dã 鈞quân 命mạng 決quyết 曰viết 三tam 皇hoàng 步bộ 五ngũ 帝đế 趨xu 三tam 王vương 馳trì 五ngũ 覇phách 騖# 噫# 道đạo 之chi 寬khoan 猛mãnh 視thị 之chi 徐từ 疾tật 可khả 知tri 也dã 抑ức 四tứ 道đạo 者giả 聖thánh 人nhân 之chi 一nhất 體thể 也dã 由do 代đại 有hữu 淳thuần 醨# 識thức 有hữu 高cao 下hạ 所sở 以dĩ 優ưu 劣liệt 形hình 焉yên 斯tư 文văn 之chi 首thủ 章chương 言ngôn 三tam 皇hoàng 五ngũ 帝đế 之chi 道Đạo 德đức 也dã 次thứ 章chương 言ngôn 王vương 者giả 之chi 仁nhân 義nghĩa 也dã 卒thốt 章chương 言ngôn 覇phách 者giả 之chi 威uy 刑hình 也dã 是thị 故cố 首thủ 章chương 始thỉ 言ngôn 觀quán 道đạo 終chung 云vân 謂vị 之chi 聖thánh 人nhân 次thứ 章chương 言ngôn 三tam 盜đạo 終chung 云vân 得đắc 之chi 固cố 窮cùng 卒thốt 章chương 始thỉ 言ngôn 用dụng 師sư 終chung 云vân 我ngã 以dĩ 時thời 物vật 文văn 理lý 哲triết 觀quán 三tam 章chương 之chi 始thỉ 終chung 則tắc 皇hoàng 王vương 帝đế 覇phách 之chi 道đạo 坦thản 然nhiên 明minh 白bạch 矣hĩ 或hoặc 曰viết 此thử 書thư 在tại 三tam 五ngũ 之chi 世thế 無vô 為vi 而nhi 治trị 者giả 何hà 言ngôn 王vương 與dữ 覇phách 耶da 對đối 曰viết 庖bào 羲# 氏thị 沒một 神thần 農nông 氏thị 作tác 斵# 木mộc 為vi 耜# 揉nhu 木mộc 為vi 耒# 耒# 耜# 之chi 利lợi 以dĩ 教giáo 天thiên 下hạ 又hựu 曰viết 黃hoàng 帝đế 堯# 舜thuấn 垂thùy 衣y 裳thường 而nhi 天thiên 下hạ 治trị 是thị 有hữu 富phú 國quốc 安an 人nhân 之chi 道đạo 也dã 史sử 記ký 曰viết 黃hoàng 帝đế 生sanh 而nhi 神thần 靈linh 弱nhược 而nhi 能năng 言ngôn 代đại 神thần 農nông 氏thị 諸chư 侯hầu 有hữu 不bất 從tùng 者giả 而nhi 征chinh 之chi 書thư 明minh 虞ngu 舜thuấn 黜truất 四tứ 罪tội 而nhi 天thiên 下hạ 咸hàm 服phục 是thị 有hữu 強cường/cưỡng 兵binh 戰chiến 勝thắng 威uy 刑hình 之chi 事sự 也dã 但đãn 三tam 五ngũ 之chi 世thế 暫tạm 假giả 之chi 以dĩ 寧ninh 民dân 乃nãi 反phản 常thường 之chi 權quyền 耳nhĩ 非phi 為vi 常thường 行hành 之chi 道đạo 也dã 洎kịp 道Đạo 德đức 下hạ 衰suy 則tắc 三tam 王vương 專chuyên 仁nhân 義nghĩa 以dĩ 富phú 國quốc 五ngũ 覇phách 用dụng 強cường/cưỡng 兵binh 以dĩ 脅hiếp 物vật 各các 為vi 常thường 行hành 之chi 道đạo 所sở 以dĩ 不bất 能năng 。 復phục 其kỳ 淳thuần 朴phác 也dã 觀quán 陰ấm 符phù 之chi 言ngôn 道đạo 也dã 與dữ 易dị 頗phả 同đồng 何hà 哉tai 此thử 云vân 天thiên 有hữu 五ngũ 誡giới 見kiến 之chi 者giả 昌xương 易dị 曰viết 聖thánh 人nhân 設thiết 卦# 觀quán 象tượng 又hựu 曰viết 君quân 子tử 居cư 則tắc 觀quán 其kỳ 象tượng 而nhi 玩ngoạn 其kỳ 辭từ 動động 則tắc 觀quán 其kỳ 變biến 而nhi 玩ngoạn 其kỳ 占chiêm 是thị 以dĩ 自tự 天thiên 祐hựu 之chi 吉cát 無vô 不bất 利lợi 。 且thả 五ngũ 誡giới 五ngũ 行hành 也dã 八bát 卦# 亦diệc 五ngũ 行hành 也dã 震chấn 木mộc 也dã 離ly 火hỏa 也dã 兌# 金kim 也dã 坎khảm 水thủy 也dã 巽# 亦diệc 木mộc 乾can/kiền/càn 亦diệc 金kim 艮# 土thổ/độ 也dã 陰ấm 符phù 率suất 五ngũ 行hành 之chi 性tánh 而nhi 立lập 五ngũ 常thường 之chi 道đạo 易dị 準chuẩn 四tứ 德đức 之chi 義nghĩa 而nhi 立lập 五ngũ 常thường 之chi 道đạo 故cố 夫phu 子tử 文văn 言ngôn 曰viết 元nguyên 者giả 善thiện 之chi 長trường/trưởng 也dã 享hưởng 者giả 嘉gia 之chi 會hội 也dã 利lợi 者giả 義nghĩa 之chi 和hòa 也dã 貞trinh 者giả 事sự 之chi 幹cán 也dã 君quân 子tử 體thể 仁nhân 足túc 以dĩ 長trường/trưởng 仁nhân 嘉gia 會hội 足túc 以dĩ 合hợp 禮lễ 利lợi 物vật 足túc 以dĩ 和hòa 義nghĩa 貞trinh 固cố 足túc 以dĩ 幹cán 事sự 君quân 子tử 行hành 此thử 四tứ 德đức 者giả 故cố 曰viết 乾can/kiền/càn 元nguyên 享hưởng 利lợi 貞trinh 說thuyết 者giả 謂vị 四tứ 德đức 非phi 智trí 不bất 行hành 猶do 土thổ/độ 徧biến 於ư 四tứ 象tượng 也dã 故cố 弗phất 言ngôn 之chi 耳nhĩ 噫# 易dị 者giả 伏phục 羲# 之chi 書thư 陰ấm 符phù 者giả 黃hoàng 帝đế 之chi 書thư 斯tư 三tam 皇hoàng 之chi 二nhị 也dã 是thị 故cố 其kỳ 道đạo 不bất 得đắc 不bất 同đồng 焉yên 其kỳ 辭từ 不bất 得đắc 不bất 異dị 焉yên 往vãng 之chi 說thuyết 者giả 既ký 昧muội 其kỳ 正Chánh 道Đạo 而nhi 糅nhữu 以dĩ 異dị 端đoan 所sở 以dĩ 陰ấm 符phù 之chi 道đạo 未vị 光quang 大đại 於ư 時thời 矣hĩ 故cố 吾ngô 於ư 是thị 。 有hữu 述thuật 焉yên 或hoặc 曰viết 首thủ 章chương 云vân 觀quán 天thiên 之chi 道đạo 而nhi 主chủ 於ư 仁nhân 義nghĩa 五ngũ 常thường 者giả 乃nãi 王vương 道đạo 耳nhĩ 何hà 謂vị 三tam 五ngũ 之chi 道đạo 乎hồ 對đối 曰viết 皇hoàng 焉yên 帝đế 焉yên 王vương 焉yên 覇phách 焉yên 要yếu 其kỳ 所sở 歸quy 實thật 不bất 踰du 於ư 仁nhân 義nghĩa 五ngũ 常thường 但đãn 履lý 之chi 有hữu 大đại 小tiểu 耳nhĩ 三tam 皇hoàng 者giả 行hành 無vô 仁nhân 之chi 仁nhân 布bố 無vô 義nghĩa 之chi 義nghĩa 。 內nội 則tắc 功công 成thành 而nhi 不bất 宰tể 外ngoại 則tắc 無vô 跡tích 而nhi 可khả 尋tầm 斯tư 得đắc 仁nhân 義nghĩa 之chi 上thượng 者giả 故cố 命mạng 之chi 曰viết 道đạo 焉yên 五ngũ 帝đế 者giả 內nội 雖tuy 忘vong 功công 外ngoại 猶do 有hữu 跡tích 以dĩ 德đức 教giáo 於ư 民dân 斯tư 得đắc 仁nhân 義nghĩa 之chi 次thứ 者giả 故cố 命mạng 之chi 曰viết 德đức 焉yên 三tam 王vương 者giả 內nội 守thủ 不bất 忘vong 外ngoại 功công 稍sảo 著trước 以dĩ 兼kiêm 愛ái 而nhi 涖# 物vật 以dĩ 裁tài 非phi 而nhi 正chánh 民dân 斯tư 得đắc 仁nhân 義nghĩa 之chi 又hựu 其kỳ 次thứ 者giả 故cố 直trực 命mạng 之chi 曰viết 仁nhân 義nghĩa 焉yên 洎kịp 乎hồ 五ngũ 覇phách 假giả 借tá 仁nhân 義nghĩa 以dĩ 統thống 諸chư 侯hầu 道đạo 斯tư 為vi 下hạ 矣hĩ 素tố 書thư 曰viết 道Đạo 德đức 仁nhân 義nghĩa 禮lễ 五ngũ 者giả 一nhất 體thể 道đạo 者giả 人nhân 之chi 所sở 蹈đạo 使sử 萬vạn 物vật 各các 不bất 失thất 於ư 所sở 由do 德đức 者giả 人nhân 之chi 所sở 得đắc 使sử 人nhân 各các 得đắc 其kỳ 所sở 。 欲dục 世thế 人nhân 之chi 瞽# 說thuyết 或hoặc 大Đại 道Đạo 德đức 而nhi 小tiểu 仁nhân 義nghĩa 豈khởi 知tri 仁nhân 義nghĩa 道Đạo 德đức 同đồng 出xuất 而nhi 異dị 名danh 乎hồ 是thị 仁nhân 義nghĩa 有hữu 大đại 小tiểu 也dã 老lão 子tử 云vân 失thất 道đạo 而nhi 後hậu 德đức 失thất 德đức 而nhi 後hậu 仁nhân 失thất 仁nhân 而nhi 後hậu 義nghĩa 失thất 義nghĩa 而nhi 後hậu 禮lễ 此thử 皇hoàng 衰suy 而nhi 帝đế 帝đế 衰suy 而nhi 王vương 王vương 衰suy 而nhi 覇phách 覇phách 衰suy 而nhi 亂loạn 也dã 素tố 書thư 序tự 曰viết 為vi 皇hoàng 先tiên 乎hồ 道đạo 為vi 帝đế 成thành 乎hồ 德đức 王vương 者giả 守thủ 其kỳ 仁nhân 覇phách 者giả 守thủ 其kỳ 義nghĩa (# 此thử 以dĩ 注chú 合hợp 為vi 義nghĩa 未vị 可khả 以dĩ 齊tề 三tam 王vương 之chi 義nghĩa )# 亂loạn 者giả 失thất 其kỳ 禮lễ 以dĩ 此thử 觀quán 之chi 。 則tắc 陰ấm 符phù 乃nãi 仁nhân 義nghĩa 之chi 大đại 者giả 非phi 三tam 皇hoàng 之chi 道đạo 耶da 孔khổng 子tử 刪san 詩thi 書thư 撮toát 其kỳ 機cơ 要yếu 斷đoạn 自tự 唐đường 虞ngu 已dĩ 下hạ 以dĩ 二nhị 帝đế 禪thiền 讓nhượng 首thủ 之chi 足túc 以dĩ 垂thùy 世thế 立lập 教giáo 為vi 百bách 世thế 常thường 行hành 之chi 道đạo 故cố 使sử 斯tư 文văn 而nhi 在tại 芟# 夷di 之chi 例lệ 不bất 預dự 乎hồ 書thư 也dã 黃hoàng 帝đế 者giả 何hà 黃hoàng 土thổ/độ 色sắc 也dã 登đăng 假giả 之chi 後hậu 配phối 為vi 土thổ/độ 帝đế 故cố 班ban 固cố 云vân 黃hoàng 者giả 中trung 和hòa 之chi 色sắc 自tự 然nhiên 之chi 性tánh 萬vạn 世thế 不bất 易dị 黃hoàng 帝đế 始thỉ 作tác 制chế 度độ 得đắc 其kỳ 中trung 和hòa 故cố 稱xưng 黃hoàng 也dã 易dị 緯# 曰viết 帝đế 者giả 天thiên 號hiệu 也dã 德đức 配phối 天thiên 地địa 不bất 私tư 公công 伍# 稱xưng 之chi 曰viết 帝đế 姓tánh 公công 孫tôn 氏thị 名danh 軒hiên 轅viên 受thọ 國quốc 於ư 有hữu 熊hùng 氏thị 居cư 軒hiên 轅viên 之chi 丘khâu 因nhân 以dĩ 為vi 名danh 。 (# 出xuất 帝đế 王vương 世thế 紀kỷ )# 在tại 位vị 百bách 年niên 而nhi 崩băng 年niên 一nhất 百bách 一nhất 十thập 歲tuế 或hoặc 言ngôn 壽thọ 三tam 百bách 歲tuế 。 故cố 宰tể 我ngã 以dĩ 問vấn 孔khổng 子tử 曰viết 人nhân 賴lại 其kỳ 利lợi 百bách 年niên 而nhi 崩băng 人nhân 畏úy 其kỳ 神thần 百bách 年niên 而nhi 亡vong 人nhân 用dụng 其kỳ 教giáo 百bách 年niên 而nhi 移di 故cố 曰viết 三tam 百bách 年niên 其kỳ 書thư 名danh 陰ấm 符phù 者giả 陰ấm 暗ám 也dã 符phù 合hợp 也dã 此thử 三tam 百bách 言ngôn 使sử 夫phu 人nhân 君quân 用dụng 心tâm 暗ám 合hợp 天thiên 道đạo 也dã 吾ngô 之chi 注chú 皆giai 以dĩ 儒nho 道đạo 明minh 之chi 所sở 以dĩ 異dị 於ư 昔tích 人nhân 也dã 不bất 敢cảm 以dĩ 當đương 達đạt 者giả 直trực 欲dục 不bất 出xuất 戶hộ 庭đình 傳truyền 之chi 子tử 孫tôn 而nhi 已dĩ 。

病bệnh 課khóa 集tập 序tự

序tự 曰viết 吾ngô 以dĩ 今kim 年niên 夏hạ 末mạt 炎diễm 氣khí 火hỏa 熾sí 故cố 疾tật 因nhân 作tác 而nhi 倍bội 百bách 於ư 常thường 發phát 焉yên 伏phục 枕chẩm 草thảo 堂đường 中trung 者giả 凡phàm 四tứ 旬tuần 餘dư 及cập 其kỳ 痊thuyên 也dã 裁tài 能năng 扶phù 杖trượng 徐từ 步bộ 而nhi 已dĩ 然nhiên 於ư 瞑minh 眩huyễn 荒hoang 忽hốt 之chi 中trung 亦diệc 不bất 能năng 默mặc 默mặc 往vãng 往vãng 成thành 一nhất 篇thiên 一nhất 詠vịnh 以dĩ 自tự 寬khoan 若nhược 甚thậm 困khốn 頓đốn 則tắc 枕chẩm 肱# 而nhi 口khẩu 占chiêm 使sử 來lai 學học 而nhi 筆bút 之chi 或hoặc 疾tật 少thiểu 間gian 則tắc 隱ẩn 几kỉ 而nhi 起khởi 坐tọa 自tự 操thao 觚cô 而nhi 書thư 之chi 無vô 乃nãi 樂nhạo/nhạc/lạc 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 既ký 成thành 草thảo 藁# 皆giai 投đầu 竹trúc 篋khiếp 內nội 一nhất 日nhật 取thủ 而nhi 閱duyệt 焉yên 得đắc 古cổ 詩thi 及cập 唐đường 律luật 五ngũ 七thất 言ngôn 兩lưỡng 韻vận 至chí 五ngũ 十thập 四tứ 韻vận 合hợp 七thất 十thập 首thủ 分phân 為vi 三tam 卷quyển 題đề 曰viết 病bệnh 課khóa 集tập 其kỳ 猶do 儒nho 家gia 流lưu 修tu 仕sĩ 進tiến 之chi 道đạo 退thoái 而nhi 肄# 業nghiệp 謂vị 之chi 過quá 夏hạ 執chấp 業nghiệp 以dĩ 出xuất 謂vị 之chi 夏hạ 課khóa 吾ngô 以dĩ 病bệnh 中trung 所sở 得đắc 病bệnh 差sai 而nhi 寫tả 出xuất 謂vị 之chi 病bệnh 課khóa 不bất 亦diệc 宜nghi 邪tà 且thả 欲dục 後hậu 之chi 人nhân 知tri 吾ngô 以dĩ 貧bần 病bệnh 寂tịch 寥liêu 而nhi 自tự 勝thắng 者giả 歟# 然nhiên 而nhi 辭từ 語ngữ 鄙bỉ 野dã 旨chỉ 趣thú 漫mạn 浪lãng 或hoặc 宗tông 乎hồ 周chu 孔khổng 或hoặc 涉thiệp 乎hồ 老lão 莊trang 或hoặc 歸quy 乎hồ 釋Thích 氏thị 於ư 其kỳ 道đạo 不bất 能năng 純thuần 矣hĩ 苟cẩu 君quân 子tử 以dĩ 多đa 愛ái 見kiến 駮# 雜tạp 為vi 譏cơ 者giả 吾ngô 安an 敢cảm 逃đào 其kỳ 責trách 乎hồ 然nhiên 若nhược 由do 多đa 愛ái 以dĩ 至chí 于vu 無vô 駮# 雜tạp 則tắc 亦diệc 俟sĩ 知tri 者giả 知tri 之chi 耳nhĩ 噫# 嘻# 罪tội 我ngã 其kỳ 病bệnh 課khóa 乎hồ 知tri 我ngã 其kỳ 病bệnh 課khóa 乎hồ 是thị 時thời 聖thánh 宋tống 天thiên 禧# 四tứ 年niên 庚canh 申thân 八bát 月nguyệt 二nhị 十thập 六lục 日nhật 病bệnh 夫phu 智trí 圓viên 無vô 外ngoại 序tự 。

閑nhàn 居cư 編biên 第đệ 十thập 一nhất