楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh 摸Mạc 象Tượng 記Ký

明Minh 袾 宏Hoành 述Thuật

如như 經kinh 所sở 言ngôn 有hữu 諸chư 盲manh 人nhân 群quần 手thủ 摸mạc 象tượng 其kỳ 摸mạc 鼻tị 者giả 云vân 象tượng 如như 箕ki 其kỳ 摸mạc 股cổ 者giả 云vân 象tượng 如như 柱trụ 其kỳ 摸mạc 尾vĩ 者giả 云vân 象tượng 如như 箒trửu 其kỳ 摸mạc 腹phúc 者giả 云vân 象tượng 如như 石thạch 乃nãi 至chí 摸mạc 眼nhãn 則tắc 云vân 如như 鼓cổ 風phong 槖# 摸mạc 耳nhĩ 則tắc 云vân 如như 倒đảo 垂thùy 葉diệp 摸mạc 蹄đề 則tắc 云vân 如như 覆phú 地địa 杯# 人nhân 執chấp 所sở 摸mạc 互hỗ 相tương 是thị 非phi 。 觀quán 者giả 捧phủng 腹phúc 今kim 日nhật 譚đàm 經kinh 何hà 以dĩ 異dị 是thị 佛Phật 已dĩ 涅Niết 槃Bàn 。 咨tư 詢tuân 無vô 繇# 出xuất 情tình 識thức 手thủ 為vi 想tưởng 像tượng 摸mạc 彼bỉ 此thử 角giác 立lập 如như 盲manh 譏cơ 盲manh 予# 實thật 慨khái 焉yên 知tri 己kỷ 亦diệc 盲manh 救cứu 獘# 為vi 急cấp 因nhân 入nhập 盲manh 侶lữ 與dữ 眾chúng 同đồng 摸mạc 唯duy 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 於ư 諸chư 經Kinh 中trung 。 更cánh 多đa 疑nghi 義nghĩa 由do 是thị 諸chư 盲manh 競cạnh 共cộng 鼓cổ 噪táo 交giao 臂tý [打-丁+(兟/曰)]# 指chỉ 莫mạc 可khả 誰thùy 何hà 爰viên 取thủ 是thị 經Kinh 百bách 有hữu 餘dư 則tắc 略lược 為vi 剖phẫu 析tích 以dĩ 例lệ 全toàn 帙# 而nhi 於ư 餘dư 經kinh 間gian 附phụ (# 一nhất )# 二nhị 不bất 復phục 繁phồn 舉cử 昔tích 佛Phật 弟đệ 子tử 各các 陳trần 己kỷ 見kiến 佛Phật 謂vị 眾chúng 言ngôn 汝nhữ 等đẳng 所sở 說thuyết 皆giai 非phi 我ngã 意ý 然nhiên 各các 當đương 理lý 足túc 以dĩ 利lợi 物vật 則tắc 彼bỉ 群quần 摸mạc 除trừ 悖bội 理lý 者giả 以dĩ 理lý 而nhi 摸mạc 雖tuy 不bất 得đắc 象tượng 未vị 嘗thường 非phi 象tượng 故cố 不bất 患hoạn 摸mạc 唯duy 執chấp 是thị 患hoạn 若nhược 虗hư 其kỳ 中trung 不bất 主chủ 先tiên 入nhập 會hội 文văn 切thiết 理lý 理lý 恊# 文văn 順thuận 厥quyết 旨chỉ 自tự 彰chương 象tượng 之chi 為vi 象tượng 躍dược 如như 卓trác 如như 不bất 於ư 摸mạc 外ngoại 別biệt 得đắc 一nhất 象tượng 如như 執chấp 所sở 摸mạc 堅kiên 壁bích 自tự 持trì 摸mạc 之chi 彌di 勤cần 失thất 之chi 彌di 遠viễn 秪# 增tăng 戲hí 論luận 成thành 謗báng 法pháp 咎cữu 則tắc 何hà 益ích 矣hĩ 此thử 特đặc 教giáo 事sự 其kỳ 譚đàm 禪thiền 者giả 為vi 摸mạc 尤vưu 甚thậm 或hoặc 有hữu 摸mạc 馬mã 謂vị 是thị 象tượng 者giả 或hoặc 有hữu 摸mạc 空không 謂vị 是thị 象tượng 者giả 或hoặc 有hữu 俱câu 摸mạc 謂vị 一nhất 切thiết 處xứ 咸hàm 是thị 象tượng 者giả 或hoặc 於ư 一nhất 切thiết 摸mạc 之chi 不bất 得đắc 謂vị 無vô 象tượng 者giả 種chủng 種chủng 異dị 見kiến 。 未vị 易dị 更cánh 僕bộc 願nguyện 諸chư 仁nhân 者giả 反phản 摸mạc 其kỳ 眼nhãn 得đắc 具cụ 眼nhãn 已dĩ 象tượng 不bất 須tu 摸mạc 。

萬vạn 曆lịch 三tam 十thập 年niên 歲tuế 次thứ 壬nhâm 寅# 千thiên 佛Phật 澡táo 浴dục 日nhật 後hậu 學học 雲vân 棲tê 寺tự 沙Sa 門Môn 袾# 宏hoành 書thư 於ư 翠thúy 竹trúc 山sơn 房phòng

楞lăng 嚴nghiêm 摸mạc 象tượng 記ký

明minh 古cổ 杭# 雲vân 棲tê 寺tự 沙Sa 門Môn 袾# 宏hoành 述thuật

△# 楞Lăng 嚴Nghiêm 經Kinh

凡Phàm 看Khán 後Hậu 解Giải 先Tiên 置Trí 經Kinh 文Văn 於Ư 案Án 上Thượng 使Sử 前Tiền 後Hậu 貫Quán 穿Xuyên 庶Thứ 可Khả 尋Tầm 討Thảo 又Hựu 此Thử 本Bổn 為Vi 偶Ngẫu 論Luận 楞Lăng 嚴Nghiêm 而Nhi 作Tác 故Cố 楞Lăng 嚴Nghiêm 稍Sảo 詳Tường 然Nhiên 亦Diệc 止Chỉ 是Thị 於Ư 大Đại 義Nghĩa 未Vị 明Minh 處Xứ 眾Chúng 說Thuyết 不Bất 同Đồng 處Xứ 或Hoặc 一Nhất 段Đoạn 一Nhất 句Cú 一Nhất 字Tự 發Phát 其Kỳ 未Vị 發Phát 而Nhi 不Bất 復Phục 為Vi 全Toàn 部Bộ 銷Tiêu 釋Thích 至Chí 於Ư 餘Dư 經Kinh 僅Cận 舉Cử 數Số 部Bộ 數Số 部Bộ 之Chi 中Trung 僅Cận 舉Cử 一Nhất 二Nhị 條Điều 以Dĩ 見Kiến 大Đại 意Ý 庶Thứ 幾Kỷ 就Tựu 正Chánh 於Ư 有Hữu 道Đạo 非Phi 曰Viết 是Thị 己Kỷ 而Nhi 非Phi 人Nhân 也Dã 。 有Hữu 罪Tội 我Ngã 者Giả 乎Hồ 我Ngã 知Tri 明Minh 道Đạo 而Nhi 已Dĩ 不Bất 知Tri 其Kỳ 他Tha 也Dã

○# 第đệ 一nhất 卷quyển

譯Dịch 經Kinh

此thử 經Kinh 般bát 剌lạt 密mật 帝đế 稱xưng 譯dịch 彌di 伽già 釋Thích 迦Ca 稱xưng 譯dịch 語ngữ 丞thừa 相tương/tướng 房phòng 融dung 稱xưng 筆bút 授thọ 而nhi 古cổ 本bổn 此thử 後hậu 有hữu 羅la 浮phù 沙Sa 門Môn 懷hoài 迪# 稱xưng 證chứng 譯dịch 不bất 知tri 今kim 本bổn 何hà 以dĩ 不bất 載tái 竊thiết 惟duy 譯dịch 者giả 最tối 初sơ 易dị 梵Phạm 為vi 華hoa 也dã 譯dịch 語ngữ 者giả 成thành 其kỳ 章chương 句cú 也dã 筆bút 授thọ 者giả 潤nhuận 其kỳ 辭từ 致trí 也dã 而nhi 證chứng 譯dịch 者giả 總tổng 為vi 參tham 詳tường 校giáo 正chánh 也dã 夫phu 參tham 校giáo 之chi 功công 胡hồ 可khả 少thiểu 也dã 後hậu 刻khắc 經kinh 者giả 宜nghi 增tăng 入nhập 之chi 。

科Khoa 經Kinh

此thử 經Kinh 序tự 正chánh 流lưu 通thông 三tam 分phần/phân 溫ôn 陵lăng 長trường/trưởng 水thủy 所sở 定định 略lược 同đồng 而nhi 正chánh 宗tông 中trung 開khai 為vi 見kiến 修tu 證chứng 結kết 助trợ 五ngũ 科khoa 亦diệc 甚thậm 當đương 理lý 初sơ 見kiến 道đạo 分phần/phân 從tùng 阿A 難Nan 啟khải 請thỉnh 以dĩ 至chí 宣tuyên 勝thắng 義nghĩa 中trung 。 真chân 勝thắng 義nghĩa 性tánh 。 使sử 行hành 人nhân 最tối 初sơ 明minh 見kiến 自tự 己kỷ 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 以dĩ 為vi 修tu 行hành 準chuẩn 的đích 也dã 二nhị 修tu 道Đạo 分phần/phân 從tùng 初sơ 心tâm 二nhị 決quyết 定định 義nghĩa 。 以dĩ 至chí 宣tuyên 說thuyết 神thần 咒chú 使sử 行hành 人nhân 依y 真chân 見kiến 而nhi 起khởi 真chân 修tu 不bất 於ư 心tâm 外ngoại 別biệt 有hữu 造tạo 作tác 也dã 三tam 證chứng 道đạo 分phần/phân 從tùng 云vân 何hà 名danh 為vi 。 乾can 慧tuệ 之chi 地địa 。 以dĩ 至chí 方phương 盡tận 妙Diệu 覺Giác 。 成thành 無vô 上thượng 道Đạo 。 使sử 行hành 人nhân 知tri 因nhân 真chân 果quả 正chánh 因nhân 地địa 不bất 真chân 。 果quả 招chiêu 迂# 曲khúc 也dã 四tứ 結kết 經kinh 分phần/phân 從tùng 何hà 名danh 此thử 經Kinh 至chí 汝nhữ 當đương 奉phụng 持trì 。 使sử 行hành 人nhân 知tri 五ngũ 種chủng 名danh 義nghĩa 攝nhiếp 今kim 題đề 二nhị 十thập 字tự 中trung 也dã 五ngũ 助trợ 道đạo 分phần/phân 從tùng 地địa 獄ngục 七thất 趣thú 以dĩ 至chí 微vi 細tế 魔ma 事sự 。 使sử 行hành 人nhân 正chánh 助trợ 交giao 資tư 乘thừa 戒giới 雙song 急cấp 則tắc 能năng 速tốc 到đáo 薩Tát 婆Bà 若Nhã 海hải 。 也dã 中trung 間gian 細tế 科khoa 或hoặc 小tiểu 不bất 同đồng 亦diệc 無vô 大đại 礙ngại 後hậu 學học 只chỉ 須tu 遵tuân 古cổ 不bất 必tất 別biệt 立lập 新tân 科khoa 增tăng 益ích 繁phồn 碎toái 。

大đại 佛Phật 頂đảnh 。

大đại 者giả 法pháp 佛Phật 頂đảnh 者giả 喻dụ 法pháp 即tức 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 佛Phật 頂đảnh 者giả 頂đảnh 於ư 人nhân 為vi 至chí 尊tôn 無vô 上thượng 佛Phật 頂đảnh 則tắc 尤vưu 為vi 至chí 尊tôn 之chi 至chí 尊tôn 無vô 上thượng 之chi 無vô 上thượng 如như 悉Tất 達Đạt 太Thái 子Tử 。 抱bão 持trì 之chi 人nhân 欲dục 見kiến 其kỳ 頂đảnh 彌di 仰ngưỡng 彌di 高cao 終chung 莫mạc 能năng 得đắc 是thị 也dã 此thử 心tâm 竪thụ 窮cùng 三tam 際tế 不bất 可khả 量lượng 其kỳ 短đoản 長trường/trưởng 橫hoạnh/hoành 亘tuyên 十thập 方phương 不bất 可khả 測trắc 其kỳ 近cận 遠viễn 離ly 諸chư 相tướng 見kiến 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 若nhược 悟ngộ 此thử 心tâm 則tắc 如Như 來Lai 因Nhân 地Địa 。 菩Bồ 薩Tát 行hạnh 門môn 。 一nhất 言ngôn 盡tận 之chi 矣hĩ 有hữu 謂vị 此thử 經Kinh 由do 佛Phật 頂đảnh 放phóng 光quang 宣tuyên 咒chú 故cố 名danh 佛Phật 頂đảnh 此thử 可khả 乘thừa 帶đái 旁bàng 顯hiển 而nhi 非phi 正chánh 意ý 又hựu 三tam 字tự 分phần/phân 釋thích 即tức 是thị 三tam 德đức 大đại 屬thuộc 法Pháp 身thân 真Chân 如Như 平bình 等đẳng 。 故cố 佛Phật 屬thuộc 般Bát 若Nhã 智trí 慧tuệ 圓viên 滿mãn 。 故cố 頂đảnh 屬thuộc 解giải 脫thoát 即tức 相tương 離ly 相tương/tướng 故cố 亦diệc 即tức 三tam 大đại 如như 次thứ 而nhi 分phần/phân 體thể 相tướng 用dụng 故cố 。

將tương 毀hủy 戒giới 體thể 。

愚ngu 意ý 此thử 摩ma 登đăng 伽già 將tương 毀hủy 阿A 難Nan 之chi 戒giới 體thể 也dã 及cập 觀quán 合hợp 論luận 補bổ 義nghĩa 先tiên 得đắc 我ngã 心tâm 此thử 說thuyết 甚thậm 為vi 當đương 理lý 又hựu 令linh 無vô 賴lại 僧Tăng 不bất 得đắc 藉tạ 口khẩu 其kỳ 益ích 大đại 矣hĩ 故cố 下hạ 云vân 心tâm 清thanh 淨tịnh 故cố 。 尚thượng 未vị 淪luân 溺nịch 。 也dã 然nhiên 則tắc 何hà 必tất 神thần 咒chú 往vãng 護hộ 蓋cái 阿A 難Nan 心tâm 雖tuy 清thanh 淨tịnh 道Đạo 力lực 尚thượng 微vi 而nhi 摩ma 登đăng 志chí 既ký 堅kiên 強cường 魔ma 力lực 偏thiên 熾sí 相tương/tướng 持trì 既ký 久cửu 無vô 救cứu 無vô 依y 。 則tắc 事sự 或hoặc 不bất 測trắc 故cố 須tu 護hộ 也dã 聖thánh 既ký 示thị 凡phàm 。 法Pháp 應ưng 如như 是thị 。

佛Phật 敕sắc 文Văn 殊Thù 。 將tương 咒chú 往vãng 護hộ 。

佛Phật 咒chú 威uy 神thần 無vô 遠viễn 弗phất 屆giới 何hà 俟sĩ 文Văn 殊Thù 將tương 之chi 蓋cái 是thị 一nhất 往vãng 且thả 順thuận 法Pháp 門môn 儀nghi 式thức 如như 天thiên 子tử 詔chiếu 亦diệc 假giả 使sử 臣thần 賷# 告cáo 諸chư 郡quận 邑ấp 耳nhĩ 實thật 則tắc 梵Phạm 音âm 纔tài 舉cử 聲thanh 徧biến 十thập 方phương 不bất 疾tật 而nhi 速tốc 不bất 行hành 而nhi 至chí 又hựu 文Văn 殊Thù 大đại 智trí 表biểu 擇trạch 魔ma 歸quy 佛Phật 返phản 邪tà 從tùng 正chánh 惟duy 智trí 為vi 先tiên 導đạo 故cố 也dã 。

得đắc 成thành 菩Bồ 提Đề 。 妙diệu 奢Xa 摩Ma 他Tha 。 三tam 摩ma 禪thiền 那na 。 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。

初sơ 菩Bồ 提Đề 是thị 果quả 次thứ 三tam 是thị 因nhân 末mạt 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 是thị 因nhân 中trung 先tiên 務vụ 緊khẩn 要yếu 工công 夫phu 也dã 大đại 意ý 謂vị 啟khải 請thỉnh 諸chư 佛Phật 得đắc 成thành 道Đạo 果Quả 。 之chi 奢xa 摩ma 他tha 三tam 摩ma 禪thiền 那na 。 其kỳ 中trung 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 門môn 也dã 方phương 便tiện 斷đoạn 屬thuộc 耳nhĩ 根căn 詳tường 辨biện 在tại 後hậu 又hựu 此thử 奢xa 摩ma 三tam 摩ma 禪thiền 那na 。 或hoặc 有hữu 於ư 經kinh 文văn 中trung 割cát 截tiệt 段đoạn 落lạc 而nhi 作tác 配phối 合hợp 云vân 某mỗ 處xứ 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 奢xa 摩ma 某mỗ 處xứ 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 三tam 摩ma 某mỗ 處xứ 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 禪thiền 那na 意ý 以dĩ 從tùng 徵trưng 心tâm 至chí 同đồng 別biệt 二nhị 見kiến 破phá 妄vọng 顯hiển 真chân 奢xa 摩ma 也dã 從tùng 浮phù 塵trần 諸chư 幻huyễn 至chí 十thập 八bát 界giới 。 即tức 妄vọng 明minh 真chân 三tam 摩ma 也dã 從tùng 請thỉnh 問vấn 中trung 道đạo 至chí 七thất 大đại 文văn 畢tất 即tức 妄vọng 即tức 真chân 禪thiền 那na 也dã 又hựu 一nhất 說thuyết 從tùng 徵trưng 心tâm 直trực 至chí 七thất 大đại 文văn 畢tất 總tổng 屬thuộc 奢xa 摩ma 其kỳ 三tam 摩ma 禪thiền 那na 。 復phục 在tại 向hướng 後hậu 雖tuy 各các 不bất 同đồng 要yếu 之chi 闡xiển 析tích 三tam 觀quán 所sở 歸quy 發phát 揮huy 一nhất 經kinh 大đại 旨chỉ 美mỹ 則tắc 美mỹ 也dã 但đãn 恐khủng 初sơ 學học 聞văn 此thử 或hoặc 便tiện 死tử 執chấp 如như 是thị 字tự 眼nhãn 名danh 目mục 謂vị 一nhất 部bộ 經kinh 妙diệu 專chuyên 在tại 是thị 則tắc 不bất 可khả 。 也dã 且thả 三tam 觀quán 之chi 義nghĩa 隨tùy 文văn 皆giai 具cụ 故cố 稱xưng 曰viết 妙diệu 假giả 如như 以dĩ 徵trưng 心tâm 等đẳng 文văn 屬thuộc 奢xa 摩ma 似tự 矣hĩ 矣hĩ 細tế 玩ngoạn 之chi 七thất 處xứ 求cầu 心tâm 心tâm 不bất 可khả 得đắc 。 奢xa 摩ma 也dã 其kỳ 後hậu 復phục 言ngôn 色sắc 身thân 外ngoại 洎kịp 山sơn 河hà 。 虗hư 空không 大đại 地địa 咸hàm 是thị 妙diệu 明minh 。 真chân 心tâm 三tam 摩ma 也dã 真chân 心tâm 無vô 處xứ 而nhi 含hàm 大đại 地địa 山sơn 河hà 。 大đại 地địa 有hữu 形hình 而nhi 曰viết 妙diệu 心tâm 中trung 物vật 禪thiền 那na 也dã 豈khởi 不bất 三tam 觀quán 具cụ 足túc 以dĩ 一nhất 切thiết 浮phù 塵trần 。 諸chư 幻huyễn 化hóa 相tướng 。 屬thuộc 三tam 摩ma 似tự 矣hĩ 細tế 玩ngoạn 之chi 諸chư 相tướng 滅diệt 盡tận 奢xa 摩ma 也dã 諸chư 相tướng 出xuất 生sanh 三tam 摩ma 也dã 當đương 處xứ 生sanh 隨tùy 處xứ 滅diệt 即tức 生sanh 即tức 滅diệt 。 禪thiền 那na 也dã 豈khởi 不bất 三tam 觀quán 具cụ 足túc 以dĩ 阿A 難Nan 請thỉnh 求cầu 中Trung 道Đạo 了liễu 義nghĩa 。 屬thuộc 禪thiền 那na 似tự 矣hĩ 細tế 玩ngoạn 之chi 佛Phật 言ngôn 故cố 我ngã 今kim 時thời 。 為vì 汝nhữ 開khai 示thị 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 如như 何hà 復phục 將tương 。 世thế 間gian 戲hí 論luận 。 云vân 云vân 則tắc 上thượng 文văn 所sở 示thị 無vô 非phi 中trung 道đạo 明minh 矣hĩ 況huống 既ký 曰viết 禪thiền 那na 必tất 從tùng 空không 假giả 融dung 會hội 具cụ 足túc 三tam 觀quán 又hựu 不bất 待đãi 論luận 也dã 若nhược 據cứ 初sơ 文văn 如Như 來Lai 將tương 欲dục 。 敷phu 演diễn 三tam 摩ma 而nhi 言ngôn 汝nhữ 於ư 奢xa 摩ma 微vi 密mật 觀quán 照chiếu 。 心tâm 猶do 未vị 明minh 。 因nhân 引dẫn 此thử 以dĩ 證chứng 先tiên 說thuyết 空không 次thứ 說thuyết 假giả 之chi 意ý 而nhi 判phán 初sơ 文văn 為vi 奢xa 摩ma 次thứ 為vi 三tam 摩ma 空không 假giả 而nhi 中trung 乃nãi 至chí 為vi 禪thiền 那na 等đẳng 不bất 知tri 向hướng 後hậu 文văn 中trung 頗phả 多đa 單đơn 說thuyết 三tam 摩ma 者giả 如như 此thử 下hạ 便tiện 云vân 有hữu 三tam 摩ma 提đề 。 名danh 大đại 佛Phật 頂đảnh 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 王vương 又hựu 云vân 諸chư 三tam 摩ma 提đề 。 妙diệu 修tu 行hành 路lộ 。 又hựu 云vân 從tùng 聞văn 思tư 修tu 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 因nhân 入nhập 流lưu 相tương 。 得đắc 三Tam 摩Ma 提Đề 又hựu 云vân 若nhược 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 欲dục 攝nhiếp 其kỳ 心tâm 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 汝nhữ 教giáo 世thế 人nhân 。 修tu 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 縱túng 得đắc 心tâm 開khai 。 似tự 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 若nhược 大đại 妄vọng 語ngữ 。 則tắc 三tam 摩ma 地địa 不bất 得đắc 清thanh 淨tịnh 。 又hựu 云vân 令linh 其kỳ 身thân 心tâm 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 一nhất 切thiết 真chân 實thật 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 修tu 學học 法Pháp 門môn 又hựu 云vân 修tu 三tam 摩ma 地địa 。 求cầu 大Đại 乘Thừa 者giả 。 又hựu 云vân 是thị 清thanh 淨tịnh 人nhân 。 修tu 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 復phục 有hữu 從tùng 人nhân 。 不bất 依y 正Chánh 覺Giác 。 修tu 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 汝nhữ 輩bối 修tu 禪thiền 。 飾sức 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 若nhược 得đắc 妙diệu 發phát 。 三tam 摩ma 提đề 者giả 。 又hựu 云vân 當đương 住trụ 此thử 處xứ 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 圓viên 定định 發phát 明minh 。 三tam 摩ma 地địa 中trung 。 又hựu 云vân 斯tư 則tắc 如Như 來Lai 。 真chân 三tam 摩ma 地địa 。 又hựu 云vân 又hựu 三tam 摩ma 中trung 。 諸chư 善thiện 男nam 子tử 。 如như 是thị 單đơn 舉cử 三Tam 摩Ma 提Đề 處xứ 皆giai 直trực 以dĩ 三tam 摩ma 為vi 大đại 定định 豈khởi 拘câu 局cục 三tam 觀quán 必tất 對đối 奢xa 摩ma 而nhi 名danh 假giả 觀quán 耶da 亦diệc 有hữu 一nhất 二nhị 處xứ 單đơn 舉cử 奢xa 摩ma 他tha 者giả 例lệ 亦diệc 如như 是thị 故cố 知tri 不bất 必tất 強cường/cưỡng 割cát 經kinh 文văn 硬ngạnh 配phối 三tam 觀quán 。

我ngã 見kiến 如Như 來Lai 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 勝thắng 妙diệu 殊thù 絕tuyệt 。 形hình 體thể 映ánh 徹triệt 。 猶do 如như 琉lưu 璃ly 。 常thường 自tự 思tư 惟duy 。 此thử 相tướng 非phi 是thị 。 欲dục 愛ái 所sở 生sanh 。

阿A 難Nan 以dĩ 妙diệu 相tướng 非phi 從tùng 欲dục 生sanh 以dĩ 此thử 發phát 心tâm 未vị 為vi 不bất 是thị 而nhi 不bất 知tri 即tức 此thử 亦diệc 復phục 正chánh 是thị 病bệnh 根căn 蓋cái 內nội 取thủ 己kỷ 見kiến 外ngoại 取thủ 佛Phật 相tương/tướng 相tương 見kiến 對đối 待đãi 能năng 所sở 宛uyển 然nhiên 豈khởi 非phi 是thị 妄vọng 夫phu 如Như 來Lai 之chi 相tướng 。 摩ma 登đăng 之chi 相tướng 雖tuy 聖thánh 凡phàm 逈huýnh 異dị 而nhi 其kỳ 為vi 相tương/tướng 一nhất 也dã 執chấp 幻huyễn 妄vọng 不bất 真chân 之chi 相tướng 昧muội 常thường 住trụ 不bất 遷thiên 。 之chi 心tâm 是thị 生sanh 滅diệt 為vi 因nhân 。 而nhi 欲dục 求cầu 不bất 生sanh 滅diệt 之chi 果quả 也dã 然nhiên 般Bát 若Nhã 云vân 若nhược 以dĩ 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 觀quán 如Như 來Lai 者giả 。 轉Chuyển 輪Luân 聖Thánh 王Vương 。 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 今kim 佛Phật 不bất 以dĩ 是thị 。 直trực 斥xích 阿A 難Nan 之chi 非phi 顧cố 詰cật 其kỳ 見kiến 與dữ 好hiếu 樂nhạo 生sanh 於ư 心tâm 目mục 方phương 乃nãi 漸tiệm 次thứ 破phá 其kỳ 妄vọng 心tâm 除trừ 其kỳ 妄vọng 見kiến 者giả 何hà 也dã 蓋cái 善thiện 現hiện 解giải 空không 阿A 難Nan 著trước 相tương/tướng 故cố 且thả 就tựu 窠khòa 打đả 劫kiếp 鋤# 其kỳ 本bổn 根căn 使sử 彼bỉ 之chi 心tâm 逼bức 至chí 於ư 無vô 處xứ 安an 放phóng 彼bỉ 之chi 見kiến 追truy 至chí 於ư 無vô 可khả 奈nại 何hà 。 智trí 竭kiệt 計kế 空không 情tình 窮cùng 理lý 極cực 而nhi 忽hốt 然nhiên 自tự 得đắc 其kỳ 本bổn 心tâm 也dã 化hóa 導đạo 之chi 妙diệu 一nhất 至chí 於ư 是thị 。

有hữu 三tam 摩ma 提đề 。 名danh 大đại 佛Phật 頂đảnh 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 王vương 。

最tối 初sơ 徵trưng 心tâm 阿A 難Nan 擬nghĩ 心tâm 在tại 內nội 佛Phật 未vị 竟cánh 其kỳ 答đáp 即tức 曰viết 有hữu 三tam 摩ma 提đề 。 等đẳng 語ngữ 者giả 何hà 也dã 蓋cái 阿A 難Nan 本bổn 意ý 為vi 求cầu 三Tam 摩Ma 提Đề 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 佛Phật 就tựu 其kỳ 擬nghĩ 心tâm 在tại 內nội 處xứ 特đặc 為vi 詰cật 難nạn/nan 當đương 時thời 若nhược 是thị 皮bì 底để 有hữu 血huyết 漢hán 纔tài 聞văn 先tiên 見kiến 堂đường 內nội 便tiện 知tri 須tu 見kiến 身thân 內nội 不bất 見kiến 身thân 內nội 便tiện 知tri 心tâm 不bất 在tại 內nội 。 心tâm 不bất 在tại 內nội 。 便tiện 知tri 亦diệc 不bất 在tại 外ngoại 。 亦diệc 不bất 在tại 中trung 。 間gian 亦diệc 不bất 在tại 一nhất 切thiết 處xứ 又hựu 何hà 待đãi 逐trục 節tiết 推thôi 尋tầm 乃nãi 二nhị 乃nãi 三tam 而nhi 至chí 七thất 耶da 故cố 答đáp 語ngữ 未vị 竟cánh 而nhi 先tiên 舉cử 此thử 指chỉ 阿A 難Nan 一nhất 箇cá 入nhập 處xứ 此thử 處xứ 得đắc 入nhập 三Tam 摩Ma 提Đề 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 一nhất 了liễu 百bách 當đương 矣hĩ 而nhi 阿A 難Nan 大đại 權quyền 示thị 現hiện 若nhược 不bất 喻dụ 其kỳ 旨chỉ 然nhiên 重trùng 重trùng 問vấn 答đáp 不bất 厭yếm 頻tần 煩phiền 者giả 為vi 後hậu 人nhân 作tác 則tắc 也dã 。

爪trảo 生sanh 髮phát 長trường 。 筋cân 轉chuyển 脉mạch 搖dao 。

舊cựu 解giải 謂vị 心tâm 胃vị 內nội 藏tạng 縱túng 不bất 能năng 見kiến 。 爪trảo 脉mạch 外ngoại 浮phù 云vân 何hà 不bất 知tri 。 其kỳ 意ý 良lương 是thị 但đãn 外ngoại 浮phù 二nhị 字tự 不bất 順thuận 經kinh 文văn 蓋cái 此thử 正chánh 破phá 心tâm 不bất 在tại 內nội 。 不bất 宜nghi 說thuyết 外ngoại 良lương 由do 爪trảo 髮phát 雖tuy 全toàn 體thể 彰chương 乎hồ 外ngoại 實thật 從tùng 內nội 而nhi 生sanh 長trưởng 筋cân 脉mạch 雖tuy 影ảnh 現hiện 形hình 乎hồ 外ngoại 實thật 於ư 內nội 而nhi 動động 搖dao 則tắc 均quân 之chi 內nội 物vật 耳nhĩ 特đặc 其kỳ 有hữu 生sanh 有hữu 長trường/trưởng 有hữu 動động 有hữu 搖dao 比tỉ 心tâm 胃vị 等đẳng 稍sảo 異dị 故cố 心tâm 胃vị 誠thành 為vi 難nan 見kiến 爪trảo 脉mạch 應ưng 可khả 了liễu 知tri 。 然nhiên 終chung 不bất 能năng 知tri 。 心tâm 不bất 在tại 內nội 明minh 矣hĩ 。

是thị 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 。 適thích 來lai 從tùng 我ngã 。 室Thất 羅La 筏Phiệt 城Thành 。 循tuần 乞khất 摶đoàn 食thực 。 歸quy 祇Kỳ 陀Đà 林Lâm 。 我ngã 已dĩ 宿túc 齋trai 。

佛Phật 已dĩ 應ưng 匿nặc 王vương 之chi 請thỉnh 何hà 又hựu 言ngôn 諸chư 比Bỉ 丘Khâu 從tùng 我ngã 乞khất 食thực 解giải 者giả 曰viết 提đề 獎tưởng 阿A 難Nan 。 在tại 赴phó 請thỉnh 日nhật 為vi 彼bỉ 演diễn 法pháp 事sự 應ưng 隔cách 宵tiêu 然nhiên 經kinh 文văn 齋trai 畢tất 旋toàn 歸quy 。 提đề 獎tưởng 阿A 難Nan 。 至chí 於ư 佛Phật 所sở 。 阿A 難Nan 見kiến 佛Phật 。 悲bi 泣khấp 請thỉnh 法pháp 大đại 眾chúng 俱câu 時thời 承thừa 受thọ 聖thánh 旨chỉ 。 明minh 是thị 當đương 日nhật 一nhất 會hội 如như 何hà 云vân 是thị 隔cách 宵tiêu 今kim 謂vị 佛Phật 具cụ 千thiên 百bách 億ức 化hóa 身thân 。 一nhất 身thân 受thọ 供cung 王vương 宮cung 一nhất 身thân 領lãnh 眾chúng 循tuần 乞khất 亦diệc 奚hề 不bất 可khả 故cố 宿túc 齋trai 古cổ 謂vị 預dự 齋trai 於ư 理lý 無vô 礙ngại 有hữu 說thuyết 此thử 據cứ 平bình 日nhật 乞khất 食thực 常thường 儀nghi 其kỳ 義nghĩa 亦diệc 通thông 但đãn 適thích 來lai 二nhị 字tự 不bất 似tự 平bình 日nhật 。

若nhược 見kiến 眼nhãn 者giả 。 眼nhãn 即tức 同đồng 境cảnh 。 不bất 得đắc 成thành 隨tùy 。

琉lưu 璃ly 籠lung 眼nhãn 。 眼nhãn 見kiến 琉lưu 璃ly 眼nhãn 根căn 籠lung 心tâm 心tâm 不bất 見kiến 眼nhãn 設thiết 許hứa 見kiến 眼nhãn 眼nhãn 乃nãi 成thành 境cảnh 但đãn 可khả 根căn 見kiến 境cảnh 不bất 可khả 境cảnh 見kiến 境cảnh 汝nhữ 前tiền 言ngôn 彼bỉ 根căn 隨tùy 見kiến 。 隨tùy 即tức 分phân 別biệt 。 今kim 眼nhãn 屬thuộc 境cảnh 不bất 能năng 隨tùy 見kiến 分phân 別biệt 則tắc 隨tùy 義nghĩa 不bất 成thành 故cố 曰viết 不bất 得đắc 成thành 隨tùy 。 如như 不bất 見kiến 眼nhãn 安an 得đắc 云vân 心tâm 在tại 根căn 裏lý 乎hồ 又hựu 溫ôn 陵lăng 云vân 事sự 理lý 俱câu 違vi 者giả 事sự 即tức 是thị 喻dụ 喻dụ 不bất 當đương 法pháp 於ư 事sự 不bất 順thuận 是thị 事sự 違vi 也dã 理lý 即tức 是thị 法pháp 法pháp 中trung 心tâm 無vô 潛tiềm 根căn 之chi 理lý 於ư 理lý 不bất 順thuận 是thị 理lý 違vi 也dã 。

外ngoại 不bất 相tương 知tri 。

長trường/trưởng 水thủy 云vân 不bất 字tự 當đương 是thị 又hựu 字tự 此thử 說thuyết 甚thậm 正chánh 而nhi 合hợp 論luận 補bổ 義nghĩa 謂vị 為vi 不bất 然nhiên 。 則tắc 上thượng 下hạ 文văn 義nghĩa 如như 何hà 安an 頓đốn 此thử 不bất 字tự 若nhược 是thị 則tắc 下hạ 身thân 心tâm 相tương 知tri 。 須tu 作tác 身thân 心tâm 不bất 知tri 矣hĩ 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 然nhiên 止chỉ 辨biện 明minh 其kỳ 義nghĩa 而nhi 不bất 敢cảm 更cánh 易dị 其kỳ 文văn 者giả 古cổ 人nhân 慎thận 重trọng/trùng 之chi 意ý 儒nho 釋thích 皆giai 然nhiên 也dã 。

兼kiêm 二nhị 不bất 兼kiêm 二nhị 。

溫ôn 陵lăng 初sơ 以dĩ 根căn 塵trần 為vi 物vật 心tâm 為vi 體thể 末mạt 又hựu 以dĩ 塵trần 為vi 物vật 根căn 為vi 體thể 前tiền 後hậu 相tương 背bội 似tự 失thất 檢kiểm 點điểm 不bất 必tất 論luận 矣hĩ 一nhất 說thuyết 首thủ 尾vĩ 皆giai 以dĩ 塵trần 為vi 物vật 根căn 為vi 體thể 似tự 乎hồ 有hữu 理lý 然nhiên 天thiên 如như 謂vị 佛Phật 明minh 言ngôn 此thử 之chi 心tâm 體thể 。 則tắc 體thể 應ưng 專chuyên 屬thuộc 心tâm 故cố 一nhất 說thuyết 首thủ 尾vĩ 皆giai 以dĩ 根căn 塵trần 為vi 物vật 心tâm 為vi 體thể 雖tuy 較giảo 穩ổn 順thuận 而nhi 兼kiêm 義nghĩa 不bất 明minh 又hựu 為vi 後hậu 人nhân 駁bác 云vân 經kinh 亦diệc 明minh 言ngôn 眼nhãn 有hữu 分phân 別biệt 。 有hữu 分phân 別biệt 則tắc 非phi 物vật 故cố 今kim 融dung 通thông 以dĩ 上thượng 諸chư 說thuyết 別biệt 解giải 如như 左tả 兼kiêm 二nhị 者giả 謂vị 雙song 挾hiệp 根căn 塵trần 而nhi 處xứ 其kỳ 中trung 也dã 不bất 兼kiêm 二nhị 者giả 謂vị 兩lưỡng 離ly 根căn 塵trần 而nhi 孤cô 然nhiên 中trung 立lập 也dã 今kim 言ngôn 兼kiêm 與dữ 不bất 兼kiêm 二nhị 俱câu 不bất 可khả 以dĩ 破phá 心tâm 不bất 在tại 中trung 也dã 云vân 何hà 兼kiêm 二nhị 不bất 可khả 心tâm 體thể 有hữu 知tri 非phi 無vô 知tri 汝nhữ 既ký 言ngôn 眼nhãn 有hữu 分phân 別biệt 。 色sắc 塵trần 無vô 知tri 。 是thị 眼nhãn 同đồng 心tâm 體thể 之chi 有hữu 知tri 而nhi 惟duy 色sắc 乃nãi 無vô 知tri 之chi 物vật 也dã 則tắc 心tâm 止chỉ 應ưng 兼kiêm 眼nhãn 而nhi 曰viết 雙song 兼kiêm 眼nhãn 色sắc 豈khởi 不bất 物vật 體thể 雜tạp 亂loạn 。 夫phu 物vật 非phi 體thể 之chi 有hữu 知tri 體thể 非phi 物vật 之chi 無vô 知tri 心tâm 體thể 正chánh 以dĩ 有hữu 知tri 敵địch 對đối 無vô 知tri 安an 得đắc 半bán 有hữu 知tri 半bán 無vô 知tri 雙song 挾hiệp 根căn 塵trần 而nhi 處xứ 其kỳ 中trung 耶da 云vân 何hà 不bất 兼kiêm 二nhị 亦diệc 不bất 可khả 汝nhữ 既ký 言ngôn 眼nhãn 有hữu 分phân 別biệt 。 色sắc 塵trần 無vô 知tri 。 識thức 生sanh 其kỳ 中trung 。 是thị 心tâm 體thể 依y 根căn 塵trần 而nhi 有hữu 也dã 今kim 兼kiêm 二nhị 不bất 成thành 。 不bất 兼kiêm 根căn 則tắc 非phi 知tri 不bất 兼kiêm 塵trần 則tắc 非phi 不bất 知tri 非phi 知tri 非phi 不bất 知tri 。 心tâm 尚thượng 無vô 有hữu 將tương 何hà 所sở 指chỉ 而nhi 曰viết 此thử 為vi 在tại 中trung 之chi 相tướng 耶da 故cố 云vân 心tâm 在tại 中trung 間gian 。 無vô 有hữu 是thị 處xứ 。

當đương 由do 不bất 知tri 。 真chân 際tế 所sở 詣nghệ 。

舊cựu 解giải 云vân 因nhân 前tiền 徵trưng 發phát 乃nãi 知tri 迷mê 妄vọng 求cầu 詣nghệ 真chân 際tế 或hoặc 謂vị 阿A 難Nan 此thử 時thời 尚thượng 未vị 識thức 妄vọng 今kim 說thuyết 真chân 際tế 亦diệc 屬thuộc 妄vọng 心tâm 以dĩ 下hạ 文văn 猶do 認nhận 能năng 推thôi 為vi 心tâm 乍sạ 聞văn 此thử 不bất 是thị 心tâm 生sanh 驚kinh 怖bố 。 故cố 愚ngu 見kiến 謂vị 阿A 難Nan 尚thượng 未vị 識thức 妄vọng 此thử 說thuyết 誠thành 然nhiên 但đãn 謂vị 真chân 際tế 亦diệc 妄vọng 則tắc 不bất 可khả 蓋cái 七thất 徵trưng 之chi 後hậu 阿A 難Nan 計kế 窮cùng 求cầu 佛Phật 開khai 示thị 心tâm 之chi 真chân 實thật 際tế 分phần/phân 此thử 有hữu 何hà 過quá 或hoặc 又hựu 謂vị 七thất 徵trưng 文văn 中trung 並tịnh 無vô 妄vọng 字tự 真chân 字tự 然nhiên 最tối 初sơ 文văn 中trung 獨độc 不bất 曰viết 皆giai 由do 不bất 知tri 。 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 性tánh 淨tịnh 明minh 體thể 。 用dụng 諸chư 妄vọng 想tưởng 。 乎hồ 則tắc 真chân 妄vọng 二nhị 字tự 在tại 七thất 徵trưng 以dĩ 前tiền 顯hiển 露lộ 多đa 時thời 了liễu 也dã 設thiết 阿A 難Nan 云vân 我ngã 今kim 已dĩ 知tri 。 真chân 際tế 所sở 詣nghệ 。 則tắc 真chân 際tế 誠thành 妄vọng 今kim 云vân 不bất 知tri 亦diệc 復phục 何hà 礙ngại 若nhược 拘câu 執chấp 太thái 過quá 則tắc 阿A 難Nan 前tiền 問vấn 菩Bồ 提Đề 奢xa 摩ma 他tha 亦diệc 應ưng 是thị 妄vọng 。

識thức 精tinh 元nguyên 明minh 。 能năng 生sanh 諸chư 緣duyên 。 緣duyên 所sở 遺di 者giả 。

言ngôn 此thử 陀đà 那na 識thức 精tinh 雖tuy 名danh 曰viết 識thức 而nhi 是thị 識thức 精tinh 實thật 即tức 本bổn 覺giác 妙diệu 明minh 。 之chi 體thể 一nhất 切thiết 諸chư 緣duyên 無vô 不bất 從tùng 此thử 出xuất 生sanh 但đãn 眾chúng 生sanh 隨tùy 逐trục 妄vọng 緣duyên 遺di 此thử 元nguyên 明minh 耳nhĩ 夫phu 眾chúng 生sanh 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 終chung 日nhật 在tại 此thử 本bổn 元nguyên 明minh 中trung 而nhi 不bất 自tự 知tri 。 乃nãi 成thành 遺di 失thất 如như 魚ngư 在tại 水thủy 而nhi 不bất 識thức 水thủy 是thị 則tắc 名danh 為vi 。 可khả 憐lân 憫mẫn 者giả 或hoặc 謂vị 不bất 然nhiên 以dĩ 本bổn 有hữu 之chi 明minh 焉yên 得đắc 遺di 失thất 寧ninh 知tri 迷mê 其kỳ 本bổn 有hữu 即tức 名danh 為vi 失thất 如như 力lực 士sĩ 珠châu 非phi 失thất 成thành 失thất 不bất 見kiến 向hướng 下hạ 經kinh 文văn 佛Phật 言ngôn 遺di 失thất 真chân 性tánh 。 顛điên 倒đảo 行hành 事sự 。

縱túng 滅diệt 一nhất 切thiết 。 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 內nội 守thủ 幽u 間gian 猶do 為vi 法pháp 塵trần 。 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。

見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 都đô 已dĩ 滅diệt 卻khước 斯tư 則tắc 外ngoại 不bất 隨tùy 於ư 流lưu 逸dật 內nội 獨độc 守thủ 乎hồ 幽u 間gian 此thử 幽u 間gian 處xứ 莫mạc 便tiện 道đạo 得đắc 自tự 本bổn 心tâm 蓋cái 依y 然nhiên 是thị 法pháp 塵trần 分phân 別biệt 影ảnh 事sự 。 也dã 本bổn 心tâm 似tự 鏡kính 法pháp 塵trần 似tự 物vật 內nội 之chi 所sở 守thủ 猶do 為vi 明minh 鏡kính 中trung 所sở 現hiện 之chi 影ảnh 而nhi 已dĩ 先tiên 德đức 云vân 學học 道Đạo 之chi 人nhân 。 不bất 識thức 真chân 秪# 為vi 從tùng 前tiền 認nhận 識thức 神thần 無vô 量lượng 劫kiếp 來lai 。 生sanh 死tử 本bổn 癡si 人nhân 喚hoán 作tác 本bổn 來lai 人nhân 世thế 人nhân 觀quán 此thử 已dĩ 知tri 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 為vi 識thức 神thần 而nhi 既ký 滅diệt 見kiến 聞văn 覺giác 知tri 。 將tương 謂vị 不bất 落lạc 識thức 神thần 矣hĩ 寧ninh 知tri 質chất 以dĩ 今kim 經kinh 亦diệc 復phục 是thị 識thức 神thần 窠khòa 窟quật 生sanh 死tử 根căn 本bổn 。 也dã 雖tuy 然nhiên 千thiên 百bách 人nhân 中trung 且thả 無vô 一nhất 二nhị 至chí 此thử 即tức 至chí 此thử 十thập 箇cá 有hữu 五ngũ 雙song 坐tọa 定định 擺bãi 不bất 脫thoát 放phóng 不bất 下hạ 嗟ta 乎hồ 此thử 幽u 間gian 處xứ 埋mai 沒một 古cổ 今kim 幾kỷ 許hứa 豪hào 傑kiệt 參tham 禪thiền 祕bí 要yếu 盡tận 洩duệ 於ư 是thị 學học 人nhân 勉miễn 之chi 哉tai 。

汝nhữ 觀quan 阿A 難Nan 。 頭đầu 自tự 動động 搖dao 。 見kiến 無vô 所sở 動động 。 又hựu 汝nhữ 觀quan 我ngã 。 手thủ 自tự 開khai 合hợp 。 見kiến 無vô 舒thư 卷quyển 。 云vân 何hà 汝nhữ 今kim 。 以dĩ 動động 為vi 身thân 。 以dĩ 動động 為vi 境cảnh 。 從tùng 始thỉ 洎kịp 終chung 。 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 遺di 失thất 真chân 性tánh 。 顛điên 倒đảo 行hành 事sự 。

此thử 處xứ 文văn 義nghĩa 甚thậm 難nan 銷tiêu 會hội 舊cựu 解giải 雙song 斥xích 凡phàm 小tiểu 言ngôn 凡phàm 夫phu 不bất 知tri 身thân 境cảnh 有hữu 動động 見kiến 性tánh 無vô 動động 無vô 足túc 論luận 矣hĩ 然nhiên 身thân 亦diệc 不bất 動động 汝nhữ 今kim 云vân 何hà 。 以dĩ 動động 為vi 身thân 。 境cảnh 亦diệc 不bất 動động 汝nhữ 今kim 云vân 何hà 。 以dĩ 動động 為vi 境cảnh 。 故cố 曰viết 於ư 常thường 計kế 無vô 常thường 。 也dã 雖tuy 亦diệc 有hữu 理lý 但đãn 如Như 來Lai 此thử 處xứ 方phương 許hứa 其kỳ 悟ngộ 客khách 塵trần 二nhị 字tự 正chánh 應ưng 以dĩ 動động 為vi 身thân 。 以dĩ 動động 為vi 境cảnh 。 故cố 兩lưỡng 印ấn 以dĩ 如như 是thị 奈nại 何hà 忽hốt 爾nhĩ 反phản 斥xích 其kỳ 非phi 況huống 前tiền 後hậu 文văn 了liễu 無vô 照chiếu 應ưng 似tự 乎hồ 自tự 語ngữ 矯kiểu 亂loạn 。 今kim 別biệt 為vi 一nhất 解giải 只chỉ 順thuận 經kinh 文văn 略lược 加gia 點điểm 掇xuyết 佛Phật 意ý 謂vị 今kim 此thử 大đại 眾chúng 。 以dĩ 搖dao 動động 者giả 。 名danh 為vi 塵trần 以dĩ 不bất 住trụ 者giả 。 名danh 為vi 客khách 故cố 觀quán 阿A 難Nan 頭đầu 自tự 動động 搖dao 。 動động 搖dao 者giả 塵trần 也dã 客khách 也dã 見kiến 無vô 動động 也dã 又hựu 觀quán 如Như 來Lai 。 手thủ 自tự 開khai 合hợp 。 開khai 合hợp 者giả 塵trần 也dã 客khách 也dã 見kiến 無vô 動động 也dã 云vân 何hà 如như 是thị 。 明minh 知tri 以dĩ 動động 為vi 身thân 。 以dĩ 動động 為vi 境cảnh 。 矣hĩ 卻khước 乃nãi 自tự 始thỉ 洎kịp 終chung 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 既ký 順thuận 生sanh 滅diệt 則tắc 迷mê 性tánh 真chân 而nhi 以dĩ 己kỷ 隨tùy 物vật 既ký 失thất 性tánh 真chân 復phục 迷mê 境cảnh 空không 而nhi 認nhận 物vật 為vi 己kỷ 。 甘cam 受thọ 輪luân 轉chuyển 豈khởi 不bất 哀ai 哉tai 為vi 順thuận 經kinh 文văn 作tác 如như 是thị 解giải 。 未vị 知tri 是thị 否phủ/bĩ 。

○# 第đệ 二nhị 卷quyển

垂thùy 手thủ 正chánh 倒đảo 。

舊cựu 解giải 竪thụ 手thủ 為vi 倒đảo 垂thùy 手thủ 為vi 正chánh 一nhất 說thuyết 垂thùy 手thủ 是thị 倒đảo 以dĩ 後hậu 文văn 如như 我ngã 垂thùy 手thủ 。 等đẳng 無vô 有hữu 異dị 。 為vi 據cứ 然nhiên 經kinh 文văn 雖tuy 止chỉ 是thị 如như 我ngã 垂thùy 手thủ 。 四tứ 字tự 意ý 則tắc 通thông 該cai 前tiền 文văn 若nhược 云vân 如như 我ngã 上thượng 來lai 垂thùy 手thủ 示thị 眾chúng 一nhất 段đoạn 因nhân 緣duyên 非phi 專chuyên 指chỉ 垂thùy 手thủ 也dã 請thỉnh 以dĩ 喻dụ 明minh 頭đầu 以dĩ 下hạ 垂thùy 為vi 倒đảo 故cố 時thời 時thời 上thượng 竪thụ 手thủ 既ký 亦diệc 以dĩ 下hạ 垂thùy 為vi 倒đảo 何hà 不bất 亦diệc 時thời 時thời 上thượng 竪thụ 乎hồ 又hựu 一nhất 說thuyết 手thủ 無vô 正chánh 倒đảo 一nhất 時thời 首thủ 尾vĩ 相tương 換hoán 。 世thế 人nhân 妄vọng 見kiến 生sanh 正chánh 倒đảo 想tưởng 以dĩ 後hậu 文văn 名danh 字tự 何hà 處xứ 。 號hiệu 為vi 顛điên 倒đảo 。 為vi 據cứ 此thử 說thuyết 亦diệc 佳giai 但đãn 非phi 經kinh 正chánh 意ý 良lương 由do 下hạ 文văn 棄khí 海hải 取thủ 漚âu 認nhận 漚âu 為vi 海hải 本bổn 末mạt 翻phiên 覆phú 故cố 名danh 顛điên 倒đảo 則tắc 知tri 海hải 者giả 喻dụ 真chân 漚âu 者giả 喻dụ 妄vọng 妄vọng 身thân 在tại 於ư 心tâm 內nội 如như 一nhất 漚âu 至chí 微vi 真chân 心tâm 徧biến 乎hồ 身thân 外ngoại 如như 海hải 水thủy 至chí 廣quảng 棄khí 真chân 取thủ 妄vọng 認nhận 妄vọng 為vi 真chân 身thân 心tâm 顛điên 倒đảo 所sở 在tại 。 正chánh 在tại 此thử 耳nhĩ 與dữ 觀quán 手thủ 者giả 正chánh 倒đảo 錯thác 亂loạn 何hà 以dĩ 異dị 哉tai 或hoặc 謂vị 合hợp 論luận 亦diệc 云vân 垂thùy 手thủ 是thị 倒đảo 曰viết 合hợp 論luận 何hà 可khả 盡tận 從tùng 也dã 如như 前tiền 七thất 徵trưng 中trung 文văn 外ngoại 不bất 相tương 知tri 。 古cổ 人nhân 謂vị 不bất 字tự 當đương 是thị 又hựu 字tự 其kỳ 理lý 甚thậm 正chánh 合hợp 論luận 云vân 當đương 是thị 不bất 字tự 而nhi 文văn 義nghĩa 畢tất 竟cánh 不bất 通thông 下hạ 文văn 辨biện 見kiến 展triển 轉chuyển 五ngũ 重trọng/trùng 合hợp 論luận 非phi 之chi 亦diệc 不bất 當đương 理lý 。

晦hối 昧muội 為vi 空không 。 (# 云vân 云vân )# 趍# 外ngoại 奔bôn 逸dật 。

長trường/trưởng 水thủy 以dĩ 晦hối 昧muội 為vi 空không 。 至chí 結kết 暗ám 為vi 色sắc 。 配phối 三tam 細tế 次thứ 聚tụ 緣duyên 內nội 搖dao 。 配phối 前tiền 二nhị 粗thô 次thứ 趍# 外ngoại 奔bôn 逸dật 配phối 後hậu 二nhị 粗thô 為vi 煩phiền 惱não 道đạo 畢tất 有hữu 非phi 之chi 者giả 然nhiên 此thử 配phối 合hợp 三tam 細tế 多đa 說thuyết 不bất 同đồng 今kim 長trường/trưởng 水thủy 所sở 配phối 下hạ 文văn 因nhân 明minh 立lập 所sở 。 等đẳng 處xứ 陰ấm 入nhập 界giới 大đại 等đẳng 處xứ 迷mê 妄vọng 有hữu 虗hư 空không 等đẳng 處xứ 皆giai 如như 是thị 說thuyết 。 前tiền 後hậu 經kinh 文văn 語ngữ 意ý 符phù 合hợp 蓋cái 渠cừ 從tùng 清thanh 淨tịnh 本bổn 然nhiên 。 忽hốt 生sanh 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 中trung 悟ngộ 入nhập 故cố 認nhận 取thủ 如như 是thị 而nhi 孤cô 山sơn 以dĩ 文Văn 殊Thù 覺giác 海hải 性tánh 澄trừng 圓viên 。 偈kệ 文văn 與dữ 此thử 相tương 對đối 而nhi 釋thích 意ý 頗phả 合hợp 亦diệc 顯hiển 長trường/trưởng 水thủy 非phi 無vô 據cứ 而nhi 云vân 然nhiên 前tiền 後hậu 文văn 義nghĩa 互hỗ 為vi 照chiếu 應ưng 未vị 可khả 非phi 也dã 又hựu 愚ngu 意ý 三tam 細tế 六lục 粗thô 本bổn 出xuất 起khởi 信tín 而nhi 將tương 論luận 合hợp 經kinh 不bất 必tất 拘câu 拘câu 逐trục 句cú 逐trục 字tự 的đích 配phối 但đãn 取thủ 大đại 意ý 可khả 也dã 良lương 由do 佛Phật 為vi 法Pháp 王Vương 。 於ư 法pháp 自tự 在tại 。 或hoặc 隨tùy 時thời 增tăng 減giảm 。 開khai 合hợp 辭từ 不bất 必tất 同đồng 而nhi 理lý 實thật 無vô 二nhị 太thái 拘câu 則tắc 反phản 成thành 齟# 齬# 況huống 本bổn 論luận 中trung 三tam 細tế 六lục 粗thô 共cộng 成thành 九cửu 相tương/tướng 既ký 而nhi 明minh 血huyết 脉mạch 則tắc 又hựu 成thành 八bát 既ký 而nhi 原nguyên 染nhiễm 起khởi 則tắc 又hựu 成thành 六lục 開khai 合hợp 增tăng 減giảm 彼bỉ 論luận 自tự 不bất 拘câu 死tử 法pháp 引dẫn 之chi 者giả 獨độc 可khả 拘câu 死tử 法pháp 乎hồ 。

一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。

一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。 者giả 明minh 此thử 不bất 是thị 心tâm 迷mê 惑hoặc 無vô 知tri 。 錯thác 認nhận 此thử 虗hư 妄vọng 以dĩ 為vi 我ngã 心tâm 也dã 則tắc 知tri 我ngã 自tự 有hữu 真chân 心tâm 也dã 何hà 者giả 上thượng 文văn 晦hối 昧muội 為vi 空không 。 空không 結kết 暗ám 而nhi 為vi 色sắc 色sắc 雜tạp 想tưởng 而nhi 為vi 身thân 內nội 搖dao 外ngoại 趍# 昏hôn 昏hôn 擾nhiễu 擾nhiễu 即tức 於ư 此thử 時thời 。 認nhận 為vì 己kỷ 心tâm 自tự 此thử 一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。 便tiện 生sanh 執chấp 著trước 。 決quyết 定định 惑hoặc 為vi 。 心tâm 在tại 此thử 身thân 方phương 寸thốn 之chi 中trung 牢lao 不bất 可khả 破phá 寧ninh 復phục 知tri 此thử 心tâm 廣Quảng 大Đại 圓Viên 滿Mãn 。 含hàm 褁# 虗hư 空không 周chu 徧biến 法Pháp 界Giới 乎hồ 顛điên 倒đảo 如như 是thị 。 故cố 名danh 為vi 可khả 憐lân 憫mẫn 者giả 有hữu 人nhân 謂vị 此thử 處xứ 是thị 一nhất 迷mê 為vi 心tâm 。 下hạ 文văn 某mỗ 處xứ 文văn 是thị 二nhị 迷mê 為vi 心tâm 又hựu 至chí 某mỗ 處xứ 文văn 是thị 三tam 迷mê 為vi 心tâm 其kỳ 說thuyết 甚thậm 謬mậu 。

此thử 見kiến 雖tuy 非phi 。 妙diệu 精tinh 明minh 心tâm 。 如như 第đệ 二nhị 月nguyệt 。

第đệ 二nhị 月nguyệt 者giả 非phi 真chân 月nguyệt 也dã 何hà 故cố 不bất 還hoàn 蓋cái 第đệ 二nhị 雖tuy 非phi 真chân 月nguyệt 然nhiên 真chân 月nguyệt 外ngoại 更cánh 無vô 二nhị 月nguyệt 此thử 第đệ 二nhị 月nguyệt 即tức 從tùng 真chân 起khởi 明minh 眼nhãn 人nhân 固cố 直trực 下hạ 見kiến 真chân 月nguyệt 矣hĩ 見kiến 精tinh 雖tuy 非phi 真chân 見kiến 全toàn 體thể 即tức 真chân 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

若nhược 不bất 見kiến 吾ngô 。 不bất 見kiến 之chi 地địa 。 自tự 然nhiên 非phi 物vật 。 云vân 何hà 非phi 汝nhữ 。

長trường/trưởng 水thủy 展triển 轉chuyển 五ngũ 重trọng/trùng 合hợp 論luận 直trực 說thuyết 本bổn 意ý 要yếu 其kỳ 歸quy 結kết 總tổng 是thị 見kiến 既ký 非phi 物vật 云vân 何hà 非phi 汝nhữ 。 真chân 性tánh 耳nhĩ 二nhị 說thuyết 一nhất 意ý 何hà 必tất 相tương/tướng 非phi 。

若nhược 實thật 我ngã 心tâm 。 令linh 我ngã 今kim 見kiến 。 見kiến 性tánh 實thật 我ngã 。 而nhi 身thân 非phi 我ngã 。 何hà 殊thù 如Như 來Lai 。 先tiên 所sở 難nan 言ngôn 。 物vật 能năng 見kiến 我ngã 。

此thử 即tức 重trọng/trùng 躡niếp 上thượng 文văn 而nhi 斷đoạn 之chi 也dã 溫ôn 陵lăng 所sở 解giải 極cực 明minh 言ngôn 既ký 此thử 在tại 前tiền 之chi 見kiến 實thật 是thị 我ngã 心tâm 而nhi 能năng 見kiến 物vật 則tắc 彼bỉ 見kiến 乃nãi 我ngã 而nhi 此thử 身thân 非phi 我ngã 見kiến 在tại 物vật 而nhi 不bất 在tại 我ngã 是thị 物vật 來lai 見kiến 我ngã 而nhi 非phi 我ngã 去khứ 見kiến 物vật 矣hĩ 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 。

指chỉ 非phi 指chỉ 。

或hoặc 謂vị 指chỉ 非phi 指chỉ 是thị 莊trang 子tử 語ngữ 非phi 也dã 何hà 不bất 看khán 文văn 中trung 連liên 有hữu 十thập 處xứ 指chỉ 字tự 一nhất 云vân 非phi 無vô 指chỉ 示thị 。 二nhị 云vân 舉cử 手thủ 指chỉ 陳trần 。 三tam 云vân 確xác 實thật 指chỉ 陳trần 。 四tứ 云vân 指chỉ 陳trần 示thị 我ngã 。 五ngũ 云vân 舉cử 手thủ 所sở 指chỉ 。 六lục 云vân 指chỉ 皆giai 是thị 物vật 。 七thất 云vân 則tắc 汝nhữ 所sở 指chỉ 。 八bát 云vân 受thọ 汝nhữ 所sở 指chỉ 。 九cửu 云vân 應ưng 有hữu 所sở 指chỉ 。 然nhiên 後hậu 十thập 云vân 出xuất 指chỉ 非phi 指chỉ 。 蓋cái 佛Phật 令linh 阿A 難Nan 指chỉ 點điểm 何hà 者giả 是thị 見kiến 。 何hà 者giả 非phi 見kiến 。 故cố 曰viết 出xuất 指chỉ 非phi 指chỉ 。 可khả 指chỉ 者giả 是thị 物vật 非phi 見kiến 不bất 可khả 指chỉ 者giả 是thị 見kiến 非phi 物vật 出xuất 者giả 是thị 非phi 雙song 泯mẫn 也dã 問vấn 莊trang 子tử 不bất 可khả 用dụng 乎hồ 肯khẳng 綮khính/khể 亦diệc 莊trang 子tử 語ngữ 也dã 答đáp 用dụng 固cố 無vô 害hại 但đãn 此thử 指chỉ 不bất 是thị 莊trang 子tử 一nhất 馬mã 一nhất 指chỉ 之chi 意ý 何hà 可khả 扭# 摼# 強cường/cưỡng 合hợp 其kỳ 肯khẳng 綮khính/khể 等đẳng 自tự 非phi 此thử 例lệ 故cố 用dụng 無vô 害hại 蓋cái 經kinh 本bổn 梵Phạn 語ngữ 譯dịch 為vi 華hoa 言ngôn 不bất 用dụng 此thử 間gian 文văn 字tự 則tắc 終chung 成thành 梵Phạn 語ngữ 矣hĩ 何hà 名danh 為vi 譯dịch 有hữu 闡xiển 提đề 人nhân 言ngôn 佛Phật 經Kinh 剽# 獵liệp 老lão 莊trang 果quả 爾nhĩ 則tắc 譯dịch 佛Phật 以dĩ 覺giác 伊y 尹# 早tảo 已dĩ 曰viết 予# 天thiên 民dân 之chi 先tiên 覺giác 矣hĩ 譯dịch 修tu 多đa 羅la 以dĩ 經kinh 易dị 詩thi 書thư 等đẳng 早tảo 已dĩ 名danh 經kinh 矣hĩ 則tắc 覺giác 字tự 經Kinh 字tự 亦diệc 是thị 剽# 獵liệp 儒nho 典điển 乎hồ 其kỳ 說thuyết 不bất 通thông 無vô 俟sĩ 多đa 辨biện 。

諸chư 外ngoại 道đạo 種chủng 。 說thuyết 有hữu 真chân 我ngã 。 徧biến 滿mãn 十thập 方phương 。 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。

此thử 疑nghi 佛Phật 說thuyết 見kiến 性tánh 周chu 徧biến 十thập 方phương 外ngoại 道đạo 亦diệc 說thuyết 我ngã 徧biến 十thập 方phương 差sai 別biệt 安an 在tại 下hạ 文văn 惟duy 廣quảng 說thuyết 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 不bất 剖phẫu 此thử 疑nghi 者giả 何hà 也dã 蓋cái 外ngoại 道đạo 所sở 計kế 不bất 出xuất 斷đoạn 常thường 二nhị 見kiến 。 今kim 說thuyết 緣duyên 因nhân 自tự 然nhiên 兩lưỡng 非phi 則tắc 斷đoạn 見kiến 常thường 見kiến 雙song 破phá 而nhi 又hựu 非phi 和hòa 合hợp 生sanh 。 非phi 不bất 和hòa 合hợp 。 則tắc 情tình 窮cùng 理lý 極cực 諸chư 計kế 消tiêu 亡vong 真chân 我ngã 自tự 顯hiển 故cố 云vân 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 不bất 生sanh 滅diệt 性tánh 。 清thanh 淨tịnh 本bổn 心tâm 。 本bổn 覺giác 常thường 住trụ 。 是thị 佛Phật 之chi 所sở 謂vị 周chu 徧biến 也dã 豈khởi 外ngoại 道đạo 妄vọng 見kiến 執chấp 有hữu 實thật 我ngã 徧biến 十thập 方phương 者giả 可khả 同đồng 日nhật 而nhi 語ngữ 哉tai 。

見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 見kiến 猶do 離ly 見kiến 。 見kiến 不bất 能năng 及cập 。

見kiến 見kiến 古cổ 有hữu 正chánh 解giải 言ngôn 能năng 見kiến 即tức 今kim 見kiến 物vật 之chi 見kiến 也dã 則tắc 下hạ 之chi 見kiến 字tự 成thành 所sở 見kiến 矣hĩ 見kiến 見kiến 之chi 時thời 。 是thị 見kiến 也dã 非phi 尋tầm 常thường 見kiến 物vật 之chi 見kiến 也dã 故cố 曰viết 見kiến 非phi 是thị 見kiến 。 一nhất 說thuyết 謂vị 豈khởi 有hữu 真chân 見kiến 復phục 見kiến 妄vọng 見kiến 之chi 理lý 二nhị 見kiến 字tự 平bình 看khán 一nhất 真chân 見kiến 一nhất 妄vọng 見kiến 此thử 說thuyết 似tự 是thị 而nhi 非phi 二nhị 見kiến 平bình 看khán 則tắc 之chi 時thời 二nhị 字tự 無vô 所sở 著trước 落lạc 又hựu 下hạ 文văn 云vân 此thử 實thật 見kiến 見kiến 。 云vân 何hà 復phục 名danh 。 覺giác 聞văn 知tri 見kiến 。 如như 何hà 銷tiêu 會hội 試thí 以dĩ 本bổn 經kinh 語ngữ 例lệ 之chi 經Kinh 云vân 將tương 聞văn 持trì 佛Phật 佛Phật 。 何hà 不bất 自tự 聞văn 聞văn 。 今kim 例lệ 云vân 將tương 見kiến 見kiến 如Như 來Lai 何hà 不bất 自tự 見kiến 見kiến 又hựu 經Kinh 云vân 不bất 自tự 觀quán 音âm 以dĩ 觀quán 觀quán 者giả 。 今kim 例lệ 云vân 不bất 自tự 見kiến 物vật 以dĩ 見kiến 見kiến 者giả 如như 是thị 則tắc 其kỳ 義nghĩa 不bất 辨biện 而nhi 自tự 明minh 矣hĩ 。

別biệt 業nghiệp 妄vọng 見kiến 。 同đồng 分phần 妄vọng 見kiến 。

舊cựu 解giải 別biệt 者giả 一nhất 人nhân 妄vọng 見kiến 也dã 同đồng 者giả 多đa 人nhân 妄vọng 見kiến 也dã 混hỗn 而nhi 不bất 明minh 隱ẩn 而nhi 不bất 暢sướng 未vị 有hữu 發phát 揮huy 者giả 然nhiên 溫ôn 陵lăng 有hữu 說thuyết 云vân 別biệt 業nghiệp 者giả 起khởi 惑hoặc 之chi 異dị 同đồng 分phần/phân 者giả 感cảm 妄vọng 之chi 同đồng 會hội 解giải 失thất 錄lục 故cố 講giảng 者giả 忽hốt 焉yên 但đãn 溫ôn 陵lăng 略lược 出xuất 其kỳ 意ý 而nhi 止chỉ 今kim 更cánh 為vi 詳tường 言ngôn 之chi 譬thí 如như 世thế 人nhân 。 造tạo 種chủng 種chủng 罪tội 。 人nhân 各các 殊thù 科khoa 喻dụ 之chi 如như 別biệt 後hậu 罹li 王vương 法pháp 共cộng 入nhập 一nhất 獄ngục 喻dụ 之chi 如như 同đồng 今kim 曰viết 起khởi 惑hoặc 者giả 隨tùy 心tâm 而nhi 造tạo 妄vọng 業nghiệp 也dã 造tạo 業nghiệp 別biệt 其kỳ 因nhân 由do 故cố 名danh 別biệt 業nghiệp 曰viết 感cảm 妄vọng 者giả 隨tùy 業nghiệp 而nhi 受thọ 妄vọng 報báo 也dã 受thọ 報báo 同đồng 其kỳ 劑tề 限hạn 故cố 名danh 同đồng 分phần/phân 近cận 又hựu 一nhất 說thuyết 別biệt 者giả 見kiến 根căn 同đồng 者giả 見kiến 境cảnh 亦diệc 異dị 舊cựu 說thuyết 覽lãm 者giả 詳tường 焉yên 。

進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。

經Kinh 云vân 吾ngô 今kim 以dĩ 此thử 二nhị 事sự 。 進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。 而nhi 舊cựu 解giải 從tùng 此thử 處xứ 過quá 經kinh 文văn 一nhất 百bách 餘dư 字tự 直trực 至chí 如như 彼bỉ 眾chúng 生sanh 。 處xử 方phương 曰viết 進tiến 同đồng 例lệ 別biệt 一nhất 病bệnh 目mục 人nhân 。 處xử 方phương 曰viết 退thoái 別biệt 例lệ 同đồng 進tiến 退thoái 雖tuy 顯hiển 而nhi 隔cách 前tiền 大đại 遠viễn 似tự 為vi 不bất 妥# 溫ôn 陵lăng 以dĩ 法pháp 喻dụ 互hỗ 舉cử 為vi 進tiến 退thoái 合hợp 明minh 。 頗phả 覺giác 穩ổn 當đương 但đãn 合hợp 明minh 則tắc 得đắc 進tiến 退thoái 未vị 恊# 近cận 索sách 隱ẩn 謂vị 且thả 置trí 同đồng 分phần/phân 而nhi 舉cử 別biệt 喻dụ 次thứ 以dĩ 法pháp 合hợp 復phục 置trí 別biệt 業nghiệp 而nhi 舉cử 同đồng 喻dụ 次thứ 以dĩ 法pháp 合hợp 舉cử 者giả 進tiến 也dã 置trí 者giả 退thoái 也dã 兼kiêm 此thử 二nhị 說thuyết 其kỳ 義nghĩa 甚thậm 備bị 。

譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 (# 云vân 云vân )# 其kỳ 人nhân 無vô 故cố 。 瞪trừng 以dĩ 發phát 勞lao 。

有hữu 謂vị 上thượng 有hữu 人nhân 人nhân 字tự 屬thuộc 菩Bồ 薩Tát 下hạ 其kỳ 人nhân 人nhân 字tự 屬thuộc 眾chúng 生sanh 此thử 說thuyết 非phi 是thị 上thượng 下hạ 即tức 是thị 一nhất 人nhân 。

取thủ 頻tần 伽già 瓶bình 。 塞tắc 其kỳ 兩lưỡng 孔khổng 。 滿mãn 中trung 擎kình 空không 。 千thiên 里lý 遠viễn 行hành 。 用dụng 餉hướng 他tha 國quốc 。

溫ôn 陵lăng 孤cô 山sơn 皆giai 以dĩ 瓶bình 喻dụ 妄vọng 身thân 空không 喻dụ 識thức 陰ấm 淨tịnh 覺giác 乃nãi 添# 出xuất 譬thí 如như 有hữu 人nhân 。 之chi 人nhân 喻dụ 業nghiệp 合hợp 論luận 非phi 之chi 是thị 也dã 合hợp 論luận 又hựu 云vân 空không 喻dụ 識thức 者giả 無vô 分phân 別biệt 為vi 真chân 空không 有hữu 分phân 別biệt 為vi 識thức 。 陰ấm 也dã 瓶bình 內nội 之chi 空không 局cục 故cố 有hữu 分phân 別biệt 與dữ 外ngoại 空không 異dị 也dã 塞tắc 其kỳ 兩lưỡng 孔khổng 。 溫ôn 陵lăng 謂vị 妄vọng 分phần/phân 同đồng 異dị 不bất 知tri 何hà 名danh 同đồng 異dị 今kim 謂vị 塞tắc 孔khổng 者giả 恐khủng 物vật 出xuất 瓶bình 外ngoại 也dã 而nhi 瓶bình 有hữu 兩lưỡng 孔khổng 兩lưỡng 孔khổng 俱câu 塞tắc 者giả 保bảo 護hộ 之chi 極cực 其kỳ 至chí 也dã 空không 非phi 出xuất 入nhập 之chi 物vật 而nhi 慎thận 塞tắc 之chi 喻dụ 識thức 本bổn 虗hư 幻huyễn 而nhi 保bảo 持trì 虗hư 幻huyễn 命mạng 根căn 惟duy 恐khủng 其kỳ 失thất 也dã 千thiên 里lý 用dụng 餉hướng 者giả 喻dụ 多đa 劫kiếp 飄phiêu 零linh 死tử 此thử 生sanh 彼bỉ 也dã 。

○# 第đệ 三tam 卷quyển

前tiền 矚chú 塵trần 象tượng 。 歸quy 當đương 見kiến 根căn 。

此thử 破phá 見kiến 不bất 從tùng 空không 生sanh 。 也dã 若nhược 從tùng 空không 生sanh 。 則tắc 空không 必tất 前tiền 矚chú 塵trần 象tượng 。 乃nãi 名danh 為vi 見kiến 蓋cái 空không 為vi 能năng 見kiến 塵trần 象tượng 為vi 所sở 見kiến 今kim 此thử 眼nhãn 根căn 實thật 在tại 我ngã 面diện 則tắc 我ngã 乃nãi 塵trần 象tượng 矣hĩ 空không 應ưng 反phản 歸quy 而nhi 見kiến 我ngã 之chi 眼nhãn 根căn 如như 其kỳ 不bất 能năng 。 見kiến 眼nhãn 則tắc 前tiền 矚chú 塵trần 象tượng 。 之chi 義nghĩa 不bất 成thành 矣hĩ 安an 得đắc 見kiến 從tùng 空không 生sanh 。

見kiến 聞văn 逆nghịch 流lưu 。 流lưu 不bất 及cập 地địa 。

依y 孤cô 山sơn 解giải 穩ổn 當đương 見kiến 聞văn 逆nghịch 流lưu 。 者giả 五ngũ 根căn 順thuận 流lưu 惟duy 意ý 能năng 旋toàn 其kỳ 見kiến 聞văn 逆nghịch 流lưu 。 而nhi 緣duyên 五ngũ 塵trần 以dĩ 其kỳ 逆nghịch 流lưu 故cố 攬lãm 塵trần 而nhi 為vi 憶ức 也dã 流lưu 不bất 及cập 地địa 。 者giả 如như 是thị 逆nghịch 流lưu 所sở 不bất 及cập 之chi 分phần 際tế 則tắc 閴# 然nhiên 懵mộng 然nhiên 而nhi 無vô 所sở 緣duyên 以dĩ 流lưu 不bất 及cập 故cố 失thất 憶ức 而nhi 為vi 忘vong 也dã 。

聲thanh 來lai 耳nhĩ 邊biên 。

耳nhĩ 之chi 有hữu 聽thính 經Kinh 明minh 言ngôn 非phi 聲thanh 來lai 耳nhĩ 邊biên 。 矣hĩ 今kim 以dĩ 事sự 證chứng 之chi 有hữu 可khả 疑nghi 者giả 假giả 如như 鐘chung 鼓cổ 樓lâu 介giới 乎hồ 城thành 南nam 北bắc 之chi 中trung 央ương 南nam 風phong 作tác 則tắc 北bắc 城thành 聞văn 之chi 而nhi 南nam 不bất 聞văn 北bắc 風phong 作tác 則tắc 南nam 城thành 聞văn 之chi 而nhi 北bắc 不bất 聞văn 風phong 送tống 聲thanh 而nhi 人nhân 得đắc 聞văn 如như 何hà 道đạo 不bất 是thị 聲thanh 來lai 耳nhĩ 邊biên 。 人nhân 多đa 於ư 此thử 草thảo 草thảo 看khán 過quá 無vô 發phát 難nạn/nan 者giả 愚ngu 意ý 佛Phật 言ngôn 寧ninh 有hữu 錯thác 乎hồ 聲thanh 定định 不bất 來lai 耳nhĩ 邊biên 心tâm 定định 徧biến 周chu 法Pháp 界Giới 。 但đãn 諸chư 眾chúng 生sanh 。 粘niêm 湛trạm 發phát 聽thính 失thất 本bổn 妙diệu 圓viên 局cục 而nhi 礙ngại 之chi 束thúc 而nhi 小tiểu 之chi 是thị 以dĩ 風phong 順thuận 則tắc 聞văn 風phong 逆nghịch 則tắc 否phủ/bĩ 反phản 為vi 境cảnh 使sử 而nhi 不bất 得đắc 自tự 在tại 。 耳nhĩ 之chi 過quá 也dã 非phi 聲thanh 之chi 故cố 也dã 以dĩ 是thị 推thôi 之chi 。 隔cách 垣viên 聽thính 音âm 響hưởng 。 遐hà 邇nhĩ 皆giai 可khả 聞văn 亦diệc 復phục 可khả 難nạn/nan 既ký 垣viên 不bất 礙ngại 音âm 何hà 為vi 城thành 內nội 一nhất 人nhân 面diện 城thành 而nhi 語ngữ 城thành 外ngoại 一nhất 人nhân 附phụ 城thành 而nhi 聽thính 乃nãi 杳# 爾nhĩ 無vô 聞văn 乎hồ 此thử 亦diệc 同đồng 前tiền 蓋cái 耳nhĩ 之chi 過quá 也dã 非phi 垣viên 與dữ 城thành 之chi 故cố 也dã 是thị 以dĩ 耳nhĩ 通thông 者giả 徹triệt 聽thính 或hoặc 聽thính 一nhất 世thế 界giới 乃nãi 至chí 恆Hằng 沙sa 世thế 界giới 而nhi 無vô 盡tận 也dã 。

此thử 摩ma 所sở 知tri 。 誰thùy 為vi 能năng 觸xúc 。

凡phàm 物vật 須tu 一nhất 能năng 一nhất 所sở 彼bỉ 此thử 相tương/tướng 感cảm 然nhiên 後hậu 成thành 觸xúc 則tắc 一nhất 有hữu 知tri 一nhất 無vô 知tri 也dã 今kim 以dĩ 手thủ 摩ma 頭đầu 。 手thủ 與dữ 頭đầu 各các 各các 有hữu 知tri 將tương 以dĩ 誰thùy 為vi 能năng 觸xúc 。 乎hồ 若nhược 手thủ 為vi 能năng 觸xúc 頭đầu 則tắc 木mộc 石thạch 也dã 今kim 頭đầu 亦diệc 有hữu 知tri 何hà 得đắc 名danh 觸xúc 若nhược 頭đầu 為vi 能năng 觸xúc 手thủ 則tắc 木mộc 石thạch 也dã 今kim 手thủ 亦diệc 有hữu 知tri 何hà 得đắc 名danh 觸xúc 此thử 明minh 身thân 之chi 覺giác 觸xúc 皆giai 虗hư 妄vọng 也dã 問vấn 手thủ 摩ma 頭đầu 固cố 不bất 成thành 觸xúc 矣hĩ 若nhược 手thủ 摩ma 外ngoại 物vật 豈khởi 不bất 成thành 觸xúc 答đáp 是thị 亦diệc 妄vọng 分phần/phân 能năng 所sở 也dã 然nhiên 此thử 意ý 人nhân 所sở 難nạn/nan 明minh 故cố 借tá 頭đầu 手thủ 引dẫn 起khởi 畢tất 竟cánh 身thân 觸xúc 虗hư 妄vọng 皆giai 如như 頭đầu 手thủ 耳nhĩ 。

從tùng 變biến 則tắc 變biến 。 界giới 相tướng 自tự 無vô 。 不bất 變biến 則tắc 恆hằng 既ký 從tùng 色sắc 生sanh 。 應ưng 不bất 識thức 知tri 。 虗hư 空không 所sở 在tại 。

上thượng 文văn 言ngôn 此thử 識thức 若nhược 從tùng 色sắc 生sanh 色sắc 滅diệt 應ưng 與dữ 俱câu 滅diệt 識thức 既ký 俱câu 滅diệt 則tắc 空không 獨độc 存tồn 誰thùy 識thức 空không 者giả 若nhược 色sắc 滅diệt 時thời 識thức 不bất 俱câu 滅diệt 則tắc 識thức 獨độc 存tồn 無vô 色sắc 為vi 侶lữ 誰thùy 界giới 空không 者giả 今kim 又hựu 重trọng/trùng 申thân 上thượng 意ý 言ngôn 不bất 但đãn 識thức 存tồn 無vô 界giới 假giả 使sử 隨tùy 色sắc 變biến 滅diệt 則tắc 識thức 已dĩ 變biến 滅diệt 亦diệc 誰thùy 與dữ 空không 為vi 界giới 者giả 不bất 但đãn 識thức 滅diệt 不bất 應ưng 識thức 空không 假giả 使sử 識thức 不bất 變biến 滅diệt 則tắc 恆hằng 常thường 與dữ 色sắc 一nhất 體thể 與dữ 空không 無vô 干can 誰thùy 識thức 空không 者giả 反phản 覆phúc 較giảo 量lượng 眼nhãn 識thức 不bất 生sanh 。 於ư 色sắc 明minh 矣hĩ 。

合hợp 則tắc 中trung 離ly 。 離ly 則tắc 兩lưỡng 合hợp 。

承thừa 上thượng 文văn 眼nhãn 識thức 不bất 從tùng 眼nhãn 生sanh 不bất 從tùng 色sắc 生sanh 矣hĩ 既ký 不bất 分phân 二nhị 處xứ 而nhi 各các 生sanh 得đắc 無vô 兼kiêm 二nhị 處xứ 而nhi 合hợp 生sanh 乎hồ 然nhiên 汝nhữ 欲dục 合hợp 之chi 彼bỉ 則tắc 中trung 離ly 矣hĩ 蓋cái 眼nhãn 自tự 屬thuộc 有hữu 知tri 色sắc 自tự 屬thuộc 無vô 知tri 有hữu 知tri 無vô 。 知tri 兩lưỡng 相tương 敵địch 對đối 如như 之chi 何hà 其kỳ 可khả 合hợp 也dã 若nhược 汝nhữ 欲dục 離ly 之chi 彼bỉ 則tắc 兩lưỡng 合hợp 矣hĩ 蓋cái 眼nhãn 根căn 必tất 合hợp 色sắc 色sắc 塵trần 必tất 合hợp 眼nhãn 而nhi 後hậu 識thức 生sanh 其kỳ 中trung 。 兩lưỡng 相tương 和hòa 會hội 如như 之chi 何hà 其kỳ 可khả 離ly 也dã 合hợp 之chi 則tắc 離ly 離ly 之chi 則tắc 合hợp 此thử 之chi 體thể 性tánh 渾hồn 然nhiên 雜tạp 亂loạn 將tương 於ư 何hà 處xứ 立lập 共cộng 生sanh 之chi 界giới 乎hồ 前tiền 明minh 眼nhãn 色sắc 虗hư 妄vọng 今kim 言ngôn 識thức 亦diệc 虗hư 妄vọng 故cố 曰viết 三tam 處xứ 俱câu 無vô 。

又hựu 汝nhữ 識thức 心tâm 。 與dữ 諸chư 思tư 量lượng 。 兼kiêm 了liễu 別biệt 性tánh 。 為vi 同đồng 為vi 異dị 。

舊cựu 解giải 初sơ 句cú 識thức 心tâm 是thị 意ý 次thứ 二nhị 句cú 是thị 識thức 但đãn 初sơ 句cú 明minh 標tiêu 識thức 心tâm 何hà 得đắc 作tác 意ý 今kim 謂vị 仍nhưng 以dĩ 初sơ 句cú 為vi 識thức 下hạ 二nhị 句cú 為vi 意ý 以dĩ 意ý 屬thuộc 思tư 量lượng 亦diệc 能năng 了liễu 別biệt 也dã 蓋cái 云vân 今kim 此thử 識thức 心tâm 與dữ 彼bỉ 意ý 之chi 思tư 量lượng 義nghĩa 乃nãi 了liễu 別biệt 義nghĩa 同đồng 乎hồ 異dị 乎hồ 若nhược 識thức 同đồng 意ý 則tắc 識thức 即tức 意ý 何hà 得đắc 云vân 意ý 之chi 所sở 生sanh 若nhược 識thức 異dị 意ý 則tắc 識thức 乃nãi 無vô 知tri 與dữ 意ý 判phán 隔cách 何hà 得đắc 云vân 意ý 之chi 所sở 生sanh 若nhược 識thức 異dị 意ý 而nhi 又hựu 能năng 思tư 量lượng 了liễu 別biệt 則tắc 意ý 無vô 知tri 而nhi 識thức 有hữu 知tri 應ưng 當đương 反phản 識thức 乎hồ 意ý 而nhi 為vi 識thức 意ý 又hựu 何hà 得đắc 云vân 意ý 之chi 所sở 生sanh 同đồng 之chi 不bất 可khả 異dị 之chi 不bất 可khả 識thức 非phi 意ý 生sanh 何hà 疑nghi 焉yên 而nhi 謂vị 以dĩ 意ý 為vì 界giới 。 者giả 非phi 也dã 一nhất 說thuyết 識thức 心tâm 與dữ 思tư 量lượng 之chi 意ý 俱câu 能năng 了liễu 別biệt 既ký 俱câu 能năng 了liễu 別biệt 則tắc 同đồng 矣hĩ 何hà 得đắc 又hựu 問vấn 為vi 同đồng 為vi 異dị 。 既ký 俱câu 能năng 了liễu 別biệt 則tắc 有hữu 識thức 矣hĩ 何hà 得đắc 又hựu 問vấn 無vô 識thức 有hữu 識thức 或hoặc 謂vị 意ý 思tư 量lượng 識thức 了liễu 別biệt 今kim 說thuyết 意ý 兼kiêm 了liễu 別biệt 何hà 也dã 蓋cái 心tâm 意ý 識thức 三tam 古cổ 稱xưng 義nghĩa 可khả 通thông 用dụng 如như 金kim 光quang 明minh 言ngôn 意ý 根căn 分phân 別biệt 。 一nhất 切thiết 諸chư 法pháp 。 則tắc 意ý 兼kiêm 了liễu 別biệt 。 有hữu 何hà 不bất 可khả 。

了liễu 然nhiên 自tự 知tri 。 獲hoạch 本bổn 妙diệu 心tâm 。 常thường 住trụ 不bất 滅diệt 。 (# 此thử 節tiết 當đương 在tại 空không 則tắc 同đồng 無vô 後hậu )# 。

如như 上thượng 微vi 妙diệu 開khai 示thị 。 自tự 決quyết 擇trạch 心tâm 見kiến 以dĩ 至chí 發phát 明minh 五ngũ 陰ấm 六lục 根căn 六lục 塵trần 六lục 識thức 七thất 大đại 皆giai 即tức 如Như 來Lai 藏tạng 。 心tâm 因nhân 此thử 了liễu 知tri 自tự 心tâm 常thường 住trụ 不bất 滅diệt 。 此thử 是thị 一nhất 經kinh 大đại 旨chỉ 趣thú 大đại 眼nhãn 目mục 誠thành 得đắc 此thử 心tâm 則tắc 我ngã 常thường 為vi 主chủ 萬vạn 法pháp 為vi 客khách 長trường/trưởng 安an 雖tuy 閙náo 我ngã 國quốc 晏# 然nhiên 彼bỉ 摩ma 登đăng 伽già 猶do 如như 妖yêu 狐hồ 忽hốt 遇ngộ 明minh 鏡kính 竄thoán 伏phục 無vô 地địa 尚thượng 安an 所sở 施thí 其kỳ 魔ma 力lực 耶da 。

自tự 汝nhữ 整chỉnh 衣y 。 云vân 何hà 倒đảo 拂phất 。

此thử 文văn 因nhân 自tự 汝nhữ 整chỉnh 衣y 。 四tứ 字tự 故cố 解giải 者giả 不bất 一nhất 今kim 只chỉ 依y 文văn 順thuận 釋thích 其kỳ 意ý 自tự 顯hiển 蓋cái 此thử 是thị 明minh 風phong 不bất 生sanh 彼bỉ 面diện 也dã 言ngôn 風phong 若nhược 生sanh 於ư 彼bỉ 面diện 則tắc 當đương 從tùng 彼bỉ 至chí 此thử 。 拂phất 汝nhữ 阿A 難Nan 然nhiên 今kim 此thử 風phong 自tự 汝nhữ 整chỉnh 衣y 。 現hiện 拂phất 於ư 彼bỉ 既ký 風phong 生sanh 彼bỉ 面diện 何hà 為vi 不bất 順thuận 拂phất 汝nhữ 而nhi 倒đảo 拂phất 彼bỉ 耶da 故cố 知tri 風phong 決quyết 不bất 生sanh 彼bỉ 面diện 也dã 若nhược 以dĩ 倒đảo 拂phất 屬thuộc 阿A 難Nan 則tắc 非phi 明minh 風phong 不bất 生sanh 於ư 彼bỉ 。 面diện 乃nãi 明minh 風phong 不bất 生sanh 於ư 阿A 難Nan 袈ca 裟sa 矣hĩ 。

見kiến 覺giác 無vô 知tri 。 因nhân 色sắc 空không 有hữu 。

或hoặc 謂vị 此thử 言ngôn 見kiến 覺giác 無vô 知tri 。 下hạ 文văn 舉cử 見kiến 覺giác 空không 頑ngoan 。 作tác 對đối 則tắc 覺giác 乃nãi 有hữu 知tri 上thượng 下hạ 矛mâu 盾# 宜nghi 以dĩ 上thượng 覺giác 字tự 屬thuộc 身thân 根căn 下hạ 覺giác 字tự 屬thuộc 知tri 覺giác 雖tuy 似tự 有hữu 理lý 然nhiên 不bất 應ưng 一nhất 覺giác 兩lưỡng 解giải 今kim 謂vị 無vô 知tri 者giả 非phi 實thật 無vô 知tri 也dã 以dĩ 此thử 引dẫn 起khởi 因nhân 色sắc 空không 有hữu 。 一nhất 句cú 蓋cái 色sắc 空không 不bất 現hiện 時thời 見kiến 覺giác 寂tịch 然nhiên 宛uyển 似tự 無vô 知tri 因nhân 色sắc 空không 現hiện 而nhi 後hậu 見kiến 覺giác 有hữu 知tri 也dã 孔khổng 子tử 曰viết 吾ngô 有hữu 知tri 乎hồ 哉tai 無vô 知tri 也dã 有hữu 問vấn 我ngã 者giả 我ngã 叩khấu 其kỳ 兩lưỡng 端đoan 而nhi 竭kiệt 焉yên 孔khổng 子tử 實thật 無vô 知tri 誰thùy 答đáp 問vấn 者giả 兩lưỡng 無vô 知tri 相tương/tướng 比tỉ 意ý 極cực 痛thống 快khoái 。

性tánh 見kiến 覺giác 明minh 。 覺giác 精tinh 明minh 見kiến 。

時thời 解giải 七thất 大đại 作tác 一nhất 例lệ 看khán 初Sơ 地Địa 大đại 云vân 性tánh 色sắc 真chân 空không 。 性tánh 空không 真chân 色sắc 。 言ngôn 真chân 妄vọng 本bổn 同đồng 一nhất 性tánh 全toàn 性tánh 之chi 色sắc 即tức 空không 全toàn 性tánh 之chi 空không 即tức 色sắc 猶do 言ngôn 全toàn 濕thấp 之chi 波ba 即tức 水thủy 全toàn 濕thấp 之chi 水thủy 即tức 波ba 也dã 今kim 此thử 見kiến 大đại 云vân 性tánh 見kiến 覺giác 明minh 。 覺giác 精tinh 明minh 見kiến 。 照chiếu 上thượng 一nhất 例lệ 文văn 小tiểu 異dị 而nhi 意ý 實thật 同đồng 也dã 言ngôn 全toàn 性tánh 之chi 見kiến 即tức 明minh 全toàn 性tánh 之chi 明minh 即tức 見kiến 也dã 乃nãi 至chí 識thức 大đại 云vân 性tánh 識thức 明minh 知tri 。 覺giác 明minh 真chân 識thức 。 亦diệc 言ngôn 全toàn 性tánh 之chi 識thức 即tức 知tri 全toàn 性tánh 之chi 知tri 即tức 識thức 也dã 真chân 俗tục 交giao 互hỗ 七thất 大đại 一nhất 例lệ 溫ôn 陵lăng 後hậu 二nhị 大đại 與dữ 前tiền 五ngũ 不bất 同đồng 時thời 解giải 為vi 是thị 又hựu 地địa 等đẳng 四tứ 大đại 用dụng 空không 字tự 麤thô 細tế 之chi 謂vị 也dã 空không 大đại 用dụng 覺giác 字tự 無vô 情tình 有hữu 情tình 之chi 謂vị 也dã 見kiến 大đại 用dụng 明minh 字tự 見kiến 乃nãi 妄vọng 明minh 明minh 者giả 真chân 明minh 也dã 識thức 大đại 用dụng 知tri 字tự 識thức 乃nãi 妄vọng 知tri 知tri 者giả 真chân 知tri 也dã 。

空không 則tắc 同đồng 無vô 。 有hữu 非phi 同đồng 物vật 。 縱túng 發phát 汝nhữ 識thức 。 欲dục 何hà 分phân 別biệt 。

此thử 明minh 識thức 必tất 不bất 生sanh 於ư 空không 也dã 若nhược 生sanh 於ư 空không 。 則tắc 非phi 相tướng 非phi 見kiến 。 夫phu 識thức 應ưng 在tại 相tương 見kiến 之chi 中trung 今kim 乃nãi 處xứ 此thử 相tương 見kiến 兩lưỡng 非phi 之chi 地địa 將tương 頑ngoan 然nhiên 一nhất 空không 歟# 空không 則tắc 畢tất 竟cánh 同đồng 無vô 既ký 無vô 矣hĩ 識thức 何hà 由do 發phát 將tương 實thật 然nhiên 有hữu 是thị 識thức 歟# 有hữu 則tắc 同đồng 於ư 何hà 物vật 既ký 非phi 物vật 矣hĩ 識thức 何hà 由do 發phát 縱túng/tung 許hứa 發phát 識thức 而nhi 空không 本bổn 自tự 無vô 分phân 別biệt 則tắc 其kỳ 所sở 發phát 之chi 識thức 應ưng 與dữ 空không 同đồng 豈khởi 有hữu 分phân 別biệt 乎hồ 識thức 不bất 生sanh 於ư 空không 審thẩm 矣hĩ 。

不bất 歷lịch 僧tăng 祇kỳ 獲hoạch 法Pháp 身thân 。

獲hoạch 法Pháp 身thân 吳ngô 興hưng 謂vị 是thị 實thật 證chứng 其kỳ 說thuyết 甚thậm 詳tường 長trường/trưởng 水thủy 溫ôn 陵lăng 孤cô 山sơn 諸chư 師sư 皆giai 同đồng 此thử 說thuyết 蓋cái 是thị 分phần/phân 證chứng 法Pháp 身thân 不bất 言ngôn 五ngũ 分phần/phân 究cứu 竟cánh 也dã 即tức 不bất 通thông 指chỉ 大đại 眾chúng 言ngôn 阿A 難Nan 證chứng 亦diệc 復phục 何hà 礙ngại 其kỳ 以dĩ 阿A 難Nan 後hậu 卷quyển 文văn 中trung 僅cận 證chứng 二nhị 果quả 為vi 礙ngại 而nhi 曰viết 是thị 解giải 非phi 證chứng 又hựu 是thị 佛Phật 神thần 力lực 。 故cố 暫tạm 俾tỉ 得đắc 見kiến 今kim 皆giai 不bất 必tất 作tác 如như 是thị 解giải 。 只chỉ 依y 前tiền 來lai 諸chư 師sư 言ngôn 證chứng 法Pháp 身thân 後hậu 卷quyển 僅cận 證chứng 二nhị 果quả 至chí 文văn 自tự 有hữu 詳tường 辨biện 。

舜thuấn 若nhã 多đa 性tánh 可khả 銷tiêu 亡vong 。 爍thước 迦ca 羅la 心tâm 無vô 動động 轉chuyển 。

舜thuấn 若nhã 多đa 空không 也dã 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 其kỳ 一nhất 空không 決quyết 不bất 可khả 銷tiêu 亡vong 今kim 欲dục 極cực 言ngôn 心tâm 無vô 動động 轉chuyển 取thủ 以dĩ 相tướng 形hình 言ngôn 空không 尚thượng 可khả 銷tiêu 心tâm 必tất 不bất 動động 如như 虗hư 空không 可khả 量lượng 風phong 可khả 繫hệ 無vô 能năng 盡tận 說thuyết 佛Phật 功công 德đức 。 之chi 類loại 也dã 其kỳ 二nhị 一nhất 人nhân 發phát 真chân 歸quy 元nguyên 。 虗hư 空không 消tiêu 殞vẫn 則tắc 實thật 說thuyết 空không 可khả 消tiêu 殞vẫn 心tâm 不bất 可khả 消tiêu 殞vẫn 如như 海hải 水thủy 可khả 竭kiệt 須Tu 彌Di 可khả 傾khuynh 之chi 類loại 也dã 劫kiếp 壞hoại 之chi 時thời 。 海hải 涸hạc 山sơn 崩băng 非phi 喻dụ 說thuyết 也dã 。

○# 第đệ 四tứ 卷quyển

善thiện 為vì 眾chúng 生sanh 。 敷phu 演diễn 如Như 來Lai 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。

即tức 上thượng 四tứ 科khoa 七thất 大đại 皆giai 如Như 來Lai 藏tạng 。 心tâm 不bất 空không 不bất 有hữu 即tức 性tánh 即tức 相tương/tướng 超siêu 三tam 界giới 過quá 二Nhị 乘Thừa 至chí 妙diệu 至chí 玄huyền 最tối 尊tôn 最tối 上thượng 。 名danh 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 諦đế 彼bỉ 四tứ 加gia 亦diệc 有hữu 第đệ 一nhất 之chi 名danh 而nhi 多đa 世thế 字tự 故cố 通thông 小Tiểu 乘Thừa 。

猶do 如như 聾lung 人nhân 。 逾du 百bách 步bộ 外ngoại 。 聆linh 於ư 蚊văn 蚋nhuế 。 本bổn 所sở 不bất 見kiến 。 何hà 況huống 得đắc 聞văn 。

文văn 有hữu 三tam 轉chuyển 世thế 間gian 洪hồng 音âm 人nhân 所sở 易dị 聞văn 蚊văn 蚋nhuế 之chi 音âm 音âm 之chi 至chí 微vi 一nhất 也dã 至chí 微vi 之chi 音âm 自tự 近cận 聽thính 之chi 則tắc 猶do 可khả 聞văn 今kim 遠viễn 百bách 步bộ 二nhị 也dã 遠viễn 聽thính 蚊văn 蚋nhuế 聰thông 耳nhĩ 之chi 人nhân 猶do 或hoặc 難nạn/nan 之chi 今kim 復phục 聾lung 者giả 三tam 也dã 如như 是thị 則tắc 蚊văn 蚋nhuế 之chi 形hình 且thả 不bất 能năng 見kiến 蚊văn 蚋nhuế 之chi 音âm 又hựu 何hà 能năng 聞văn 乎hồ 以dĩ 法pháp 合hợp 之chi 微vi 妙diệu 諦đế 理lý 旨chỉ 趣thú 幽u 玄huyền 如như 蚊văn 蚋nhuế 音âm 一nhất 也dã 地địa 位vị 遼liêu 隔cách 如như 越việt 百bách 步bộ 二nhị 也dã 根căn 性tánh 狹hiệp 劣liệt 猶do 如như 聾lung 人nhân 。 三tam 也dã 如như 是thị 則tắc 此thử 妙diệu 諦đế 尚thượng 不bất 能năng 知tri 。 其kỳ 所sở 在tại 況huống 能năng 與dữ 之chi 默mặc 契khế 乎hồ 只chỉ 順thuận 理lý 順thuận 文văn 其kỳ 意ý 自tự 明minh 有hữu 人nhân 謂vị 蚊văn 蚋nhuế 身thân 表biểu 真Chân 諦Đế 蚊văn 蚋nhuế 音âm 表biểu 中trung 道đạo 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 諦Đế 。 夫phu 聲Thanh 聞Văn 見kiến 真Chân 諦Đế 成thành 果quả 何hà 云vân 本bổn 所sở 不bất 見kiến 。 又hựu 音âm 從tùng 身thân 出xuất 亦diệc 何hà 得đắc 分phần/phân 屬thuộc 二nhị 諦đế 於ư 理lý 不bất 通thông 。

性tánh 覺giác 妙diệu 明minh 。 本bổn 覺giác 明minh 妙diệu 。

舊cựu 解giải 以dĩ 妙diệu 明minh 明minh 妙diệu 為vi 寂tịch 照chiếu 照chiếu 寂tịch 其kỳ 意ý 雖tuy 正chánh 但đãn 明minh 可khả 云vân 照chiếu 而nhi 妙diệu 字tự 云vân 寂tịch 覺giác 未vị 穩ổn 蓋cái 妙diệu 者giả 通thông 有hữu 無vô 兼kiêm 體thể 用dụng 而nhi 圓viên 融dung 不bất 測trắc 之chi 謂vị 也dã 何hà 專chuyên 以dĩ 屬thuộc 寂tịch 今kim 助trợ 一nhất 解giải 性tánh 覺giác 妙diệu 明minh 。 者giả 言ngôn 此thử 性tánh 覺giác 是thị 極cực 妙diệu 之chi 明minh 蓋cái 寂tịch 而nhi 常thường 照chiếu 之chi 明minh 故cố 稱xưng 妙diệu 明minh 也dã 本bổn 覺giác 明minh 妙diệu 。 者giả 言ngôn 此thử 本bổn 覺giác 是thị 明minh 之chi 極cực 妙diệu 者giả 蓋cái 明minh 雖tuy 照chiếu 而nhi 未vị 嘗thường 不bất 寂tịch 故cố 稱xưng 明minh 妙diệu 也dã 則tắc 妙diệu 明minh 二nhị 字tự 既ký 不bất 敵địch 訓huấn 寂tịch 照chiếu 而nhi 寂tịch 照chiếu 之chi 意ý 自tự 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 又hựu 性tánh 覺giác 本bổn 覺giác 小tiểu 異dị 大đại 同đồng 性tánh 者giả 性tánh 分phần/phân 所sở 具cụ 不bất 可khả 遷thiên 改cải 故cố 本bổn 者giả 本bổn 來lai 自tự 有hữu 。 不bất 煩phiền 造tạo 作tác 故cố 或hoặc 作tác 真chân 妄vọng 對đối 說thuyết 者giả 非phi 。

汝nhữ 稱xưng 覺giác 明minh 。 (# 云vân 云vân )# 性tánh 覺giác 必tất 明minh 。 妄vọng 為vi 明minh 覺giác 。

此thử 文văn 大đại 意ý 為vi 欲dục 發phát 明minh 本bổn 清thanh 淨tịnh 心tâm 所sở 以dĩ 出xuất 生sanh 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 諸chư 有hữu 為vi 法pháp 。 者giả 皆giai 由do 妄vọng 起khởi 明minh 覺giác 而nhi 致trí 然nhiên 也dã 故cố 先tiên 舉cử 平bình 日nhật 所sở 說thuyết 性tánh 覺giác 妙diệu 明minh 。 本bổn 覺giác 明minh 妙diệu 。 之chi 語ngữ 而nhi 問vấn 富phú 樓lâu 那na 言ngôn 此thử 明minh 覺giác 義nghĩa 汝nhữ 作tác 麼ma 生sanh 會hội 為vi 是thị 性tánh 本bổn 自tự 明minh 不bất 須tu 再tái 覺giác 而nhi 稱xưng 為vi 明minh 覺giác 。 耶da 為vi 是thị 性tánh 體thể 有hữu 所sở 不bất 明minh 必tất 待đãi 覺giác 之chi 而nhi 後hậu 為vi 明minh 覺giác 耶da 富phú 樓lâu 那na 意ý 以dĩ 覺giác 不bất 明minh 者giả 為vi 是thị 因nhân 言ngôn 不bất 明minh 須tu 覺giác 方phương 有hữu 所sở 明minh 若nhược 便tiện 以dĩ 不bất 明minh 為vi 覺giác 則tắc 無vô 所sở 明minh 。 矣hĩ 佛Phật 乃nãi 順thuận 其kỳ 辭từ 而nhi 示thị 之chi 曰viết 汝nhữ 謂vị 不bất 明minh 為vi 覺giác 則tắc 無vô 所sở 明minh 。 矣hĩ 無vô 所sở 明minh 則tắc 無vô 明minh 覺giác 。 矣hĩ 汝nhữ 言ngôn 似tự 是thị 然nhiên 汝nhữ 但đãn 知tri 明minh 不bất 可khả 無vô 猶do 未vị 知tri 無vô 明minh 之chi 與dữ 有hữu 明minh 兩lưỡng 俱câu 非phi 也dã 良lương 由do 若nhược 有hữu 所sở 明minh 則tắc 非phi 真chân 覺giác 矣hĩ 不bất 可khả 也dã 若nhược 無vô 所sở 明minh 。 則tắc 正chánh 屬thuộc 無vô 明minh 矣hĩ 亦diệc 不bất 可khả 也dã 蓋cái 無vô 明minh 又hựu 非phi 。 覺giác 湛trạm 明minh 性tánh 。 故cố 也dã 有hữu 明minh 亦diệc 非phi 無vô 明minh 。 亦diệc 非phi 必tất 如như 何hà 而nhi 可khả 因nhân 斷đoạn 之chi 曰viết 性tánh 覺giác 本bổn 自tự 必tất 明minh 特đặc 因nhân 起khởi 妄vọng 而nhi 為vi 明minh 覺giác 故cố 不bất 可khả 耳nhĩ 如như 不bất 起khởi 妄vọng 則tắc 覺giác 明minh 正chánh 妙diệu 湛trạm 明minh 性tánh 也dã 亦diệc 有hữu 何hà 過quá 一nhất 說thuyết 性tánh 覺giác 之chi 體thể 以dĩ 其kỳ 必tất 明minh 因nhân 此thử 成thành 妄vọng 則tắc 病bệnh 在tại 必tất 字tự 於ư 義nghĩa 亦diệc 得đắc 於ư 文văn 不bất 通thông 或hoặc 又hựu 引dẫn 下hạ 文văn 覺giác 明minh 為vi 咎cữu 。 以dĩ 證chứng 其kỳ 妄vọng 不bất 知tri 覺giác 明minh 本bổn 無vô 咎cữu 因nhân 起khởi 妄vọng 故cố 非phi 咎cữu 成thành 咎cữu 則tắc 兩lưỡng 說thuyết 異dị 而nhi 不bất 異dị 。

覺giác 非phi 所sở 明minh 。 (# 云vân 云vân )# 。 無vô 同đồng 無vô 異dị 。

此thử 處xứ 配phối 三tam 細tế 亦diệc 復phục 多đa 說thuyết 不bất 同đồng 會hội 解giải 載tái 吳ngô 興hưng 評bình 斷đoạn 謂vị 資tư 中trung 長trường/trưởng 水thủy 等đẳng 以dĩ 熾sí 然nhiên 成thành 異dị 。 至chí 無vô 同đồng 無vô 異dị 。 配phối 三tam 細tế 其kỳ 說thuyết 非phi 是thị 而nhi 以dĩ 因nhân 明minh 為vi 業nghiệp 立lập 所sở 為vi 現hiện 妄vọng 能năng 為vi 轉chuyển 然nhiên 起khởi 信tín 所sở 言ngôn 業nghiệp 相tương/tướng 能năng 所sở 未vị 分phần/phân 而nhi 今kim 有hữu 能năng 所sở 二nhị 說thuyết 俱câu 有hữu 未vị 安an 況huống 由do 明minh 而nhi 所sở 而nhi 能năng 則tắc 不bất 應ưng 所sở 先tiên 能năng 後hậu 不bất 曰viết 業nghiệp 轉chuyển 現hiện 而nhi 曰viết 業nghiệp 現hiện 轉chuyển 其kỳ 說thuyết 亦diệc 有hữu 所sở 礙ngại 若nhược 云vân 業nghiệp 相tương/tướng 中trung 不bất 妨phương 說thuyết 有hữu 同đồng 異dị 則tắc 資tư 中trung 長trường/trưởng 水thủy 等đẳng 說thuyết 亦diệc 是thị 若nhược 云vân 能năng 所sở 同đồng 時thời 不bất 妨phương 說thuyết 有hữu 先tiên 後hậu 則tắc 吳ngô 興hưng 所sở 說thuyết 亦diệc 是thị 今kim 依y 溫ôn 陵lăng 以dĩ 妄vọng 為vi 明minh 覺giác 。 為vi 業nghiệp 相tương/tướng 而nhi 後hậu 不bất 盡tận 用dụng 之chi 乃nãi 融dung 諸chư 說thuyết 為vi 一nhất 說thuyết 曰viết 性tánh 覺giác 必tất 明minh 。 此thử 一nhất 法Pháp 界Giới 真chân 心tâm 也dã 妄vọng 為vi 明minh 覺giác 。 已dĩ 屬thuộc 業nghiệp 相tương/tướng 而nhi 下hạ 曰viết 所sở 曰viết 能năng 曰viết 異dị 曰viết 同đồng 曰viết 無vô 同đồng 無vô 異dị 。 俱câu 是thị 表biểu 顯hiển 業nghiệp 相tương/tướng 一nhất 動động 以dĩ 後hậu 有hữu 如như 是thị 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 卻khước 不bất 必tất 板bản 定định 編biên 排bài 次thứ 第đệ 等đẳng 級cấp 則tắc 三tam 細tế 之chi 意ý 隱ẩn 然nhiên 在tại 中trung 而nhi 又hựu 不bất 犯phạm 如như 上thượng 兩lưỡng 說thuyết 礙ngại 處xứ 愚ngu 見kiến 如như 是thị 更cánh 俟sĩ 高cao 明minh 裁tài 之chi 。

交giao 妄vọng 發phát 生sanh 。 遞đệ 相tương 為vi 種chủng 。

溫ôn 陵lăng 謂vị 妄vọng 覺giác 感cảm 於ư 五ngũ 行hành 故cố 交giao 妄vọng 發phát 生sanh 。 遞đệ 相tương 為vi 種chủng 。 如như 土thổ/độ 水thủy 生sanh 木mộc 而nhi 曰viết 相tương 待đãi 成thành 搖dao 。 木mộc 土thổ/độ 生sanh 金kim 而nhi 曰viết 堅kiên 明minh 立lập 礙ngại 。 等đẳng 雖tuy 甚thậm 有hữu 理lý 但đãn 經kinh 止chỉ 言ngôn 四tứ 大đại 恐khủng 不bất 必tất 入nhập 以dĩ 五ngũ 行hành 又hựu 言ngôn 我ngã 尅khắc 為vi 妻thê 必tất 夫phu 劣liệt 妻thê 勝thắng 而nhi 後hậu 生sanh 子tử 雖tuy 日nhật 者giả 家gia 有hữu 據cứ 之chi 論luận 然nhiên 此thử 等đẳng 語ngữ 經kinh 中trung 罕# 言ngôn 及cập 之chi 不bất 如như 只chỉ 用dụng 四tứ 大đại 為vi 正chánh 蓋cái 四tứ 大đại 所sở 該cai 者giả 廣quảng 舉cử 四tứ 大đại 而nhi 五ngũ 行hành 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 更cánh 有hữu 略lược 說thuyết 載tái 竹trúc 窓song 隨tùy 筆bút 中trung 。

彼bỉ 太thái 虗hư 空không 日nhật 照chiếu 則tắc 明minh 。 雲vân 屯truân 則tắc 暗ám 。

富phú 那na 疑nghi 諸chư 大đại 勢thế 不bất 俱câu 徧biến 故cố 佛Phật 即tức 虗hư 空không 為ví 喻dụ 知tri 虗hư 空không 不bất 拒cự 諸chư 相tướng 則tắc 知tri 識thức 性tánh 不bất 礙ngại 諸chư 大đại 矣hĩ 諸chư 相tướng 泛phiếm 論luận 一nhất 切thiết 有hữu 人nhân 謂vị 日nhật 照chiếu 則tắc 明minh 。 下hạ 七thất 句cú 的đích 指chỉ 前tiền 文văn 七thất 大đại 而nhi 云vân 日nhật 照chiếu 是thị 火hỏa 大đại 雲vân 屯truân 是thị 空không 大đại 霽tễ 澄trừng 是thị 見kiến 大đại 氣khí 凝ngưng 是thị 識thức 大đại 等đẳng 凑# 合hợp 而nhi 成thành 七thất 大đại 夫phu 日nhật 配phối 火hỏa 大đại 猶do 可khả 其kỳ 空không 見kiến 識thức 三tam 者giả 配phối 合hợp 甚thậm 為vi 無vô 理lý 太thái 虗hư 空không 一nhất 句cú 已dĩ 是thị 空không 大đại 如như 何hà 又hựu 有hữu 空không 大đại 則tắc 成thành 二nhị 空không 況huống 雲vân 屯truân 與dữ 日nhật 照chiếu 相tương 對đối 蓋cái 言ngôn 此thử 空không 中trung 日nhật 照chiếu 則tắc 明minh 。 此thử 空không 中trung 雲vân 屯truân 則tắc 暗ám 。 此thử 空không 中trung 霽tễ 澄trừng 則tắc 清thanh 。 此thử 空không 中trung 氣khí 凝ngưng 則tắc 濁trược 。 雲vân 也dã 霽tễ 也dã 氣khí 也dã 皆giai 空không 中trung 物vật 與dữ 日nhật 風phong 一nhất 例lệ 何hà 得đắc 雲vân 配phối 空không 霽tễ 配phối 見kiến 氣khí 配phối 識thức 也dã 若nhược 言ngôn 晦hối 昧muội 為vi 空không 。 故cố 以dĩ 雲vân 屯truân 則tắc 暗ám 。 屬thuộc 空không 此thử 甚thậm 不bất 通thông 既ký 是thị 雲vân 屯truân 則tắc 暗ám 。 必tất 然nhiên 雲vân 散tán 則tắc 明minh 是thị 虗hư 空không 本bổn 不bất 暗ám 矣hĩ 何hà 得đắc 云vân 晦hối 昧muội 為vi 空không 。 又hựu 引dẫn 經kinh 言ngôn 識thức 動động 見kiến 澄trừng 。 故cố 以dĩ 澄trừng 屬thuộc 見kiến 則tắc 佛Phật 何hà 不bất 直trực 說thuyết 是thị 見kiến 而nhi 以dĩ 霽tễ 喻dụ 見kiến 凡phàm 此thử 七thất 大đại 何hà 不bất 都đô 取thủ 一nhất 喻dụ 乎hồ 又hựu 言ngôn 識thức 動động 則tắc 氣khí 凝ngưng 夫phu 凝ngưng 者giả 定định 也dã 定định 則tắc 不bất 動động 如như 何hà 以dĩ 氣khí 凝ngưng 喻dụ 識thức 動động 此thử 斷đoạn 斷đoạn 乎hồ 不bất 可khả 者giả 也dã 又hựu 引dẫn 吳ngô 興hưng 註chú 云vân 譬thí 前tiền 藏tạng 性tánh 本bổn 非phi 七thất 大đại 而nhi 不bất 拒cự 彼bỉ 。 七thất 大đại 以dĩ 此thử 為vi 據cứ 故cố 配phối 七thất 大đại 不bất 知tri 吳ngô 興hưng 明minh 說thuyết 是thị 喻dụ 汝nhữ 今kim 云vân 何hà 。 作tác 實thật 法Pháp 會hội 經kinh 意ý 蓋cái 言ngôn 即tức 彼bỉ 空không 中trung 不bất 礙ngại 諸chư 相tướng 如như 我ngã 性tánh 中trung 不bất 礙ngại 七thất 大đại 也dã 是thị 舉cử 一nhất 空không 大đại 中trung 所sở 有hữu 之chi 物vật 。 而nhi 作tác 喻dụ 也dã 便tiện 泥nê 此thử 文văn 硬ngạnh 作tác 配phối 合hợp 圭# 峯phong 所sở 謂vị 豈khởi 識thức 喻dụ 焉yên 者giả 也dã 不bất 唯duy 不bất 達đạt 經kinh 意ý 亦diệc 不bất 達đạt 註chú 意ý 矣hĩ 又hựu 以dĩ 下hạ 文văn 中trung 宵tiêu 雲vân 霧vụ 表biểu 佛Phật 涅Niết 槃Bàn 不bất 見kiến 明minh 曜diệu 表biểu 入nhập 涅Niết 槃Bàn 時thời 。 火hỏa 大đại 不bất 現hiện 夫phu 雲vân 霧vụ 為vi 涅Niết 槃Bàn 則tắc 涅Niết 槃Bàn 乃nãi 昏hôn 暗ám 不bất 明minh 之chi 相tướng 矣hĩ 涅Niết 槃Bàn 而nhi 火hỏa 大đại 不bất 現hiện 則tắc 藏tạng 性tánh 乃nãi 拒cự 彼bỉ 火hỏa 大đại 發phát 揮huy 矣hĩ 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 況huống 向hướng 後hậu 佛Phật 自tự 合hợp 法pháp 云vân 真chân 覺giác 妙diệu 明minh 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 (# 云vân 云vân )# 其kỳ 說thuyết 甚thậm 顯hiển 何hà 須tu 此thử 處xứ 穿xuyên 鑿tạc 扭# 揑niết 。

而nhi 如Như 來Lai 藏tạng 。 本bổn 妙diệu 圓viên 心tâm 。 (# 云vân 云vân )# 。 是thị 即tức 非phi 即tức 。

溫ôn 陵lăng 帶đái 上thượng 文văn 滅diệt 塵trần 合hợp 覺giác 。 故cố 發phát 真chân 妙diệu 妙diệu 覺giác 明minh 性tánh 。 接tiếp 下hạ 而nhi 如Như 來Lai 藏tạng 。 本bổn 妙diệu 圓viên 心tâm 。 最tối 得đắc 經kinh 旨chỉ 言ngôn 雖tuy 滅diệt 塵trần 合hợp 覺giác 。 一nhất 多đa 小tiểu 大đại 相tương/tướng 攝nhiếp 相tương/tướng 入nhập 起khởi 大đại 神thần 用dụng 而nhi 實thật 如Như 來Lai 。 藏tạng 中trung 纖tiêm 塵trần 不bất 立lập 非phi 一nhất 切thiết 也dã 雖tuy 非phi 一nhất 切thiết 又hựu 萬vạn 法pháp 悉tất 備bị 即tức 一nhất 切thiết 也dã 雖tuy 即tức 一nhất 切thiết 又hựu 互hỗ 泯mẫn 互hỗ 存tồn 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 也dã 尚thượng 何hà 疑nghi 七thất 大đại 之chi 周chu 徧biến 法Pháp 界Giới 而nhi 不bất 相tương 陵lăng 奪đoạt 也dã 哉tai 其kỳ 本bổn 妙diệu 圓viên 心tâm 。 元nguyên 明minh 心tâm 妙diệu 。 妙diệu 明minh 心tâm 元nguyên 。 三tam 句cú 舊cựu 解giải 初sơ 真chân 次thứ 俗tục 次thứ 中trung 其kỳ 說thuyết 相tương/tướng 承thừa 已dĩ 久cửu 唯duy 合hợp 論luận 補bổ 註chú 以dĩ 本bổn 妙diệu 圓viên 心tâm 。 為vi 總tổng 次thứ 非phi 一nhất 切thiết 則tắc 如Như 來Lai 藏tạng 元nguyên 明minh 心tâm 妙diệu 。 也dã 次thứ 即tức 一nhất 切thiết 則tắc 如Như 來Lai 藏tạng 妙diệu 明minh 心tâm 元nguyên 。 也dã 一nhất 是thị 空không 如Như 來Lai 藏tạng 。 一nhất 是thị 不bất 空không 如Như 來Lai 藏tạng 。 而nhi 云vân 不bất 必tất 定định 配phối 三tam 諦đế 其kỳ 說thuyết 甚thậm 當đương 蓋cái 元nguyên 明minh 心tâm 妙diệu 。 妙diệu 明minh 心tâm 元nguyên 。 不bất 差sai 一nhất 字tự 而nhi 文văn 略lược 轉chuyển 換hoán 空không 假giả 之chi 意ý 便tiện 隱ẩn 然nhiên 可khả 見kiến 言ngôn 此thử 本bổn 妙diệu 圓viên 心tâm 。 中trung 一nhất 切thiết 俱câu 非phi 者giả 則tắc 元nguyên 明minh 心tâm 妙diệu 。 本bổn 如như 是thị 照chiếu 而nhi 常thường 寂tịch 也dã 此thử 本bổn 妙diệu 圓viên 心tâm 。 中trung 一nhất 切thiết 俱câu 即tức 者giả 則tắc 妙diệu 明minh 心tâm 元nguyên 。 本bổn 如như 是thị 寂tịch 而nhi 常thường 照chiếu 也dã 故cố 二nhị 句cú 皆giai 結kết 屬thuộc 上thượng 文văn 但đãn 離ly 即tức 離ly 非phi 。 是thị 即tức 非phi 即tức 。 八bát 字tự 似tự 上thượng 下hạ 無vô 交giao 覺giác 孤cô 別biệt 耳nhĩ 今kim 云vân 即tức 一nhất 切thiết 也dã 妙diệu 明minh 心tâm 元nguyên 。 又hựu 雙song 離ly 雙song 是thị 者giả 也dã 。

非phi 明minh 無vô 明minh 。 明minh 無vô 明minh 盡tận 。

諸chư 經kinh 十Thập 二Nhị 緣Duyên 生Sanh 。 滅diệt 止chỉ 曰viết 無vô 無vô 明minh 無vô 無vô 明minh 盡tận 。 今kim 每mỗi 句cú 多đa 一nhất 明minh 字tự 遂toại 眾chúng 說thuyết 紛phân 然nhiên 溫ôn 陵lăng 謂vị 明minh 無vô 明minh 者giả 緣Duyên 覺Giác 欲dục 翻phiên 無vô 明minh 而nhi 為vi 明minh 也dã 一nhất 說thuyết 二nhị 明minh 字tự 屬thuộc 觀quán 智trí 觀quán 此thử 無vô 明minh 生sanh 觀quán 此thử 無vô 明minh 盡tận 也dã 一nhất 說thuyết 上thượng 明minh 字tự 屬thuộc 真chân 從tùng 真chân 出xuất 生sanh 無vô 明minh 也dã 下hạ 明minh 字tự 屬thuộc 智trí 以dĩ 智trí 還hoàn 滅diệt 無vô 明minh 也dã 今kim 融dung 會hội 而nhi 折chiết 衷# 之chi 二nhị 明minh 字tự 俱câu 作tác 真chân 明minh 之chi 明minh 明minh 無vô 明minh 者giả 由do 真chân 明minh 而nhi 起khởi 之chi 無vô 明minh 也dã 而nhi 言ngôn 非phi 者giả 如Như 來Lai 藏tạng 中trung 。 本bổn 無vô 如như 是thị 。 由do 真chân 明minh 而nhi 起khởi 之chi 無vô 明minh 也dã 明minh 無vô 明minh 盡tận 。 者giả 由do 真chân 明minh 而nhi 起khởi 之chi 無vô 明minh 盡tận 也dã 而nhi 言ngôn 非phi 者giả 如Như 來Lai 藏tạng 中trung 。 本bổn 無vô 如như 是thị 。 由do 真chân 明minh 而nhi 起khởi 之chi 無vô 明minh 盡tận 也dã 雖tuy 多đa 二nhị 明minh 字tự 原nguyên 只chỉ 是thị 無vô 明minh 無vô 無vô 明minh 之chi 意ý 耳nhĩ 。

汝nhữ 但đãn 不bất 隨tùy 。 分phân 別biệt 世thế 間gian 。 業nghiệp 果quả 眾chúng 生sanh 。 三tam 種chủng 相tương 續tục 。 三tam 緣duyên 斷đoạn 故cố 。 三tam 因nhân 不bất 生sanh 。

諸chư 說thuyết 不bất 同đồng 今kim 直trực 據cứ 經kinh 文văn 其kỳ 義nghĩa 自tự 顯hiển 經kinh 明minh 言ngôn 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 。 世thế 界giới 相tương 續tục 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 。 眾chúng 生sanh 相tương 續tục 。 以dĩ 是thị 因nhân 緣duyên 。 業nghiệp 果quả 相tương 續tục 。 而nhi 鞠cúc 其kỳ 因nhân 緣duyên 則tắc 覺giác 明minh 空không 昧muội 。 相tương 待đãi 成thành 搖dao 。 等đẳng 為vi 世thế 界giới 因nhân 緣duyên 明minh 妄vọng 非phi 他tha 。 覺giác 明minh 為vi 咎cữu 。 等đẳng 為vi 眾chúng 生sanh 因nhân 緣duyên 。 欲dục 貪tham 殺sát 貪tham 盜đạo 貪tham 等đẳng 為vi 業nghiệp 果quả 因nhân 緣duyên 。 因nhân 親thân 緣duyên 疎sơ 一nhất 如như 常thường 說thuyết 又hựu 總tổng 結kết 云vân 皆giai 是thị 覺giác 明minh 。 明minh 了liễu 知tri 性tánh 。 因nhân 了liễu 發phát 相tương 。 從tùng 妄vọng 見kiến 生sanh 。 則tắc 均quân 之chi 無vô 明minh 妄vọng 見kiến 而nhi 已dĩ 或hoặc 疑nghi 文văn 中trung 云vân 殺sát 盜đạo 婬dâm 業nghiệp 。 三tam 緣duyên 斷đoạn 故cố 。 三tam 因nhân 不bất 生sanh 。 似tự 因nhân 緣duyên 正chánh 屬thuộc 三tam 業nghiệp 然nhiên 殺sát 盜đạo 婬dâm 三tam 乃nãi 業nghiệp 果quả 一nhất 因nhân 緣duyên 耳nhĩ 文văn 雖tuy 止chỉ 此thử 一nhất 句cú 而nhi 意ý 該cai 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 若nhược 曰viết 如như 殺sát 盜đạo 婬dâm 等đẳng 也dã 。

菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 尚thượng 在tại 遙diêu 遠viễn 。 非phi 汝nhữ 歷lịch 劫kiếp 。 辛tân 勤cần 修tu 證chứng 。

舊cựu 解giải 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 果quả 位vị 尚thượng 遠viễn 苟cẩu 非phi 歷lịch 劫kiếp 辛tân 勤cần 何hà 以dĩ 能năng 得đắc 今kim 解giải 不bất 爾nhĩ 謂vị 承thừa 上thượng 文văn 極cực 談đàm 生sanh 滅diệt 因nhân 緣duyên 。 自tự 然nhiên 和hòa 合hợp 皆giai 為vi 戲hí 論luận 直trực 饒nhiêu 做tố 盡tận 伎kỹ 倆lưỡng 不bất 出xuất 戲hí 論luận 二nhị 字tự 必tất 至chí 情tình 亡vong 惑hoặc 罄khánh 見kiến 謝tạ 執chấp 空không 死tử 盡tận 倫luân 心tâm 方phương 堪kham 湊thấu 泊bạc 由do 是thị 而nhi 知tri 菩Bồ 提Đề 涅Niết 槃Bàn 。 尚thượng 遙diêu 遠viễn 在tại 非phi 恃thị 汝nhữ 歷lịch 劫kiếp 辛tân 勤cần 所sở 可khả 修tu 證chứng 雖tuy 有hữu 多đa 聞văn 。 廣quảng 學học 將tương 安an 用dụng 之chi 徒đồ 增tăng 戲hí 論luận 而nhi 已dĩ 狂cuồng 心tâm 歇hiết 處xứ 戲hí 論luận 亡vong 時thời 無vô 意ý 求cầu 之chi 妙diệu 果Quả 自tự 獲hoạch 故cố 前tiền 云vân 何hà 藉tạ 劬cù 勞lao 。 肯khẳng 綮khính 修tu 證chứng 。 也dã 庶thứ 與dữ 上thượng 文văn 融dung 貫quán 照chiếu 應ưng 。

流lưu 變biến 三tam 疊điệp 。

此thử 中trung 合hợp 數số 諸chư 說thuyết 不bất 一nhất 有hữu 以dĩ 三tam 世thế 積tích 累lũy 重trọng/trùng 加gia 根căn 本bổn 為vi 說thuyết 者giả 有hữu 以dĩ 五ngũ 根căn 五ngũ 塵trần 為vi 說thuyết 者giả 有hữu 以dĩ 十Thập 善Thiện 十thập 惡ác 為vi 說thuyết 者giả 而nhi 溫ôn 陵lăng 吳ngô 興hưng 直trực 以dĩ 一nhất 十thập 百bách 千thiên 。 增tăng 倍bội 合hợp 之chi 較giảo 於ư 諸chư 說thuyết 似tự 為vi 明minh 白bạch 簡giản 便tiện 蓋cái 界giới 四tứ 世thế 三tam 彼bỉ 此thử 相tương 涉thiệp 以dĩ 三tam 乘thừa 四tứ 以dĩ 四tứ 乘thừa 三tam 俱câu 成thành 十thập 二nhị 是thị 一nhất 疊điệp 也dã 即tức 此thử 十thập 二nhị 一nhất 各các 變biến 十thập 則tắc 成thành 一nhất 百bách 二nhị 十thập 是thị 二nhị 疊điệp 也dã 即tức 此thử 一nhất 百bách 二nhị 十thập 十thập 各các 變biến 百bách 則tắc 成thành 一nhất 千thiên 二nhị 百bách 是thị 三tam 疊điệp 也dã 而nhi 人nhân 在tại 世thế 界giới 之chi 中trung 。 身thân 所sở 居cư 止chỉ 前tiền 後hậu 左tả 右hữu 。 其kỳ 數số 亦diệc 四tứ 身thân 所sở 經kinh 歷lịch 已dĩ 歷lịch 今kim 歷lịch 當đương 歷lịch 其kỳ 數số 亦diệc 三tam 三tam 四tứ 四tứ 三tam 。 亦diệc 兩lưỡng 相tương 涉thiệp 而nhi 成thành 千thiên 二nhị 百bách 也dã 世thế 界giới 虗hư 幻huyễn 互hỗ 互hỗ 發phát 生sanh 故cố 云vân 織chức 妄vọng 世thế 界giới 世thế 界giới 曰viết 器khí 世thế 界giới 我ngã 身thân 所sở 有hữu 世thế 界giới 。 曰viết 眾chúng 生sanh 世thế 界giới 。 咸hàm 以dĩ 妄vọng 成thành 而nhi 自tự 然nhiên 有hữu 此thử 。 千thiên 二nhị 百bách 功công 德đức 。 六lục 根căn 各các 具cụ 然nhiên 六lục 根căn 性tánh 中trung 本bổn 同đồng 而nhi 以dĩ 對đối 六lục 塵trần 用dụng 分phần/phân 全toàn 闕khuyết 良lương 由do 時thời 方phương 選tuyển 擇trạch 圓viên 通thông 似tự 有hữu 優ưu 劣liệt 耳nhĩ 若nhược 夫phu 豪hào 傑kiệt 之chi 士sĩ 根căn 根căn 功công 德đức 。 無vô 不bất 具cụ 足túc 。

前tiền 方phương 全toàn 明minh 。 後hậu 方phương 全toàn 暗ám 。 左tả 右hữu 旁bàng 觀quán 。 三tam 分phân 之chi 二nhị 。

三tam 分phân 之chi 二nhị 。 謂vị 三tam 分phần/phân 中trung 止chỉ 得đắc 二nhị 分phần 也dã 蓋cái 前tiền 二nhị 百bách 後hậu 二nhị 百bách 共cộng 成thành 四tứ 百bách 左tả 二nhị 百bách 右hữu 二nhị 百bách 共cộng 成thành 四tứ 百bách 四tứ 方phương 之chi 隅ngung 共cộng 成thành 四tứ 百bách 是thị 三tam 分phần/phân 也dã 後hậu 方phương 不bất 見kiến 少thiểu 其kỳ 二nhị 百bách 後hậu 二nhị 隅ngung 不bất 見kiến 少thiểu 其kỳ 二nhị 百bách 千thiên 二nhị 百bách 中trung 共cộng 少thiểu 四tứ 百bách 故cố 曰viết 。 三tam 分phân 之chi 二nhị 。

雖tuy 得đắc 六lục 銷tiêu 。 猶do 未vị 亡vong 一nhất 。 如như 太thái 虗hư 空không (# 云vân 云vân )# 。 說thuyết 空không 為vi 一nhất 。

溫ôn 陵lăng 謂vị 須Tu 陀Đà 洹Hoàn 。 人nhân 不bất 入nhập 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 法pháp 。 是thị 名danh 六lục 銷tiêu 其kỳ 未vị 亡vong 一nhất 謂vị 是thị 法pháp 執chấp 孤cô 山sơn 謂vị 是thị 未vị 亡vong 涅Niết 槃Bàn 資tư 中trung 謂vị 是thị 尚thượng 迷mê 六lục 根căn 而nhi 為vi 一nhất 體thể 今kim 謂vị 只chỉ 消tiêu 用dụng 本bổn 色sắc 語ngữ 經Kinh 云vân 元nguyên 依y 一nhất 精tinh 明minh 。 分phân 成thành 六lục 和hòa 合hợp 。 茲tư 乃nãi 已dĩ 銷tiêu 六lục 和hòa 合hợp 卻khước 守thủ 一nhất 精tinh 明minh 也dã 然nhiên 下hạ 言ngôn 除trừ 器khí 觀quán 空không 。 寧ninh 欲dục 除trừ 空không 耶da 盖# 不bất 病bệnh 其kỳ 空không 病bệnh 執chấp 有hữu 一nhất 空không 也dã 執chấp 有hữu 一nhất 精tinh 明minh 亦diệc 猶do 是thị 也dã 併tinh 一nhất 俱câu 亡vong 方phương 證chứng 心tâm 體thể 。

不bất 由do 前tiền 塵trần 。 所sở 起khởi 知tri 見kiến 。 明minh 不bất 循tuần 根căn 。 寄ký 根căn 明minh 發phát 。 由do 是thị 六lục 根căn 。 互hỗ 相tương 為vi 用dụng 。

向hướng 也dã 粘niêm 妄vọng 發phát 光quang 。 是thị 由do 前tiền 塵trần 所sở 起khởi 知tri 見kiến 。 也dã 則tắc 其kỳ 覺giác 明minh 明minh 覺giác 必tất 循tuần 乎hồ 根căn 由do 是thị 六lục 根căn 。 各các 成thành 違vi 礙ngại 今kim 也dã 脫thoát 粘niêm 內nội 伏phục 。 伏phục 歸quy 元nguyên 真chân 。 是thị 不bất 由do 前tiền 塵trần 。 所sở 起khởi 知tri 見kiến 。 也dã 則tắc 其kỳ 本bổn 明minh 耀diệu 性tánh 不bất 循tuần 彼bỉ 根căn 特đặc 寄ký 根căn 以dĩ 發phát 其kỳ 明minh 性tánh 而nhi 已dĩ 由do 是thị 六lục 根căn 。 互hỗ 相tương 為vi 用dụng 。 是thị 則tắc 向hướng 之chi 於ư 根căn 乃nãi 是thị 實thật 依y 今kim 之chi 於ư 根căn 不bất 過quá 權quyền 寄ký 實thật 依y 則tắc 賴lại 根căn 而nhi 根căn 為vi 王vương 故cố 非phi 眼nhãn 不bất 見kiến 非phi 耳nhĩ 不bất 聞văn 無vô 眼nhãn 無vô 耳nhĩ 。 便tiện 成thành 聾lung 瞽# 權quyền 寄ký 則tắc 無vô 賴lại 於ư 根căn 而nhi 心tâm 為vi 主chủ 故cố 眼nhãn 能năng 作tác 耳nhĩ 耳nhĩ 能năng 作tác 眼nhãn 無vô 眼nhãn 無vô 耳nhĩ 。 視thị 聽thính 宛uyển 然nhiên 。

○# 第đệ 五ngũ 卷quyển

真chân 性tánh 有hữu 為vi 空không 。 緣duyên 生sanh 故cố 如như 幻huyễn 。 無vô 為vi 無vô 起khởi 滅diệt 。 不bất 實thật 如như 空không 華hoa 。

凡phàm 重trọng/trùng 頌tụng 多đa 體thể 貼# 長trường/trưởng 行hành 長trường/trưởng 行hành 云vân 根căn 塵trần 同đồng 源nguyên 。 縛phược 脫thoát 無vô 二nhị 。 識thức 性tánh 虗hư 妄vọng 猶do 如như 空không 華hoa 。 吳ngô 興hưng 即tức 真chân 即tức 俗tục 之chi 解giải 欲dục 影ảnh 射xạ 下hạ 文văn 真chân 妄vọng 而nhi 稍sảo 涉thiệp 牽khiên 強cường/cưỡng 掌chưởng 珍trân 論luận 前tiền 二nhị 句cú 破phá 有hữu 為vi 後hậu 二nhị 句cú 破phá 無vô 為vi 意ý 亦diệc 影ảnh 下hạ 然nhiên 味vị 經kinh 文văn 上thượng 下hạ 語ngữ 意ý 總tổng 是thị 發phát 明minh 有hữu 為vi 本bổn 空không 其kỳ 妄vọng 真chân 同đồng 妄vọng 之chi 語ngữ 盖# 以dĩ 真chân 尚thượng 不bất 立lập 何hà 況huống 於ư 妄vọng 極cực 言ngôn 妄vọng 之chi 必tất 空không 耳nhĩ 解giải 此thử 當đương 以dĩ 溫ôn 陵lăng 為vi 正chánh 而nhi 會hội 解giải 失thất 錄lục 今kim 略lược 記ký 於ư 此thử 溫ôn 陵lăng 曰viết 真chân 性tánh 之chi 中trung 有hữu 為vi 之chi 法pháp 。 皆giai 空không 則tắc 根căn 塵trần 亦diệc 空không 此thử 頌tụng 根căn 塵trần 同đồng 源nguyên 。 也dã 緣duyên 生sanh 之chi 法pháp 。 皆giai 幻huyễn 則tắc 縛phược 脫thoát 亦diệc 幻huyễn 此thử 頌tụng 縛phược 脫thoát 無vô 二nhị 。 也dã 起khởi 滅diệt 無vô 則tắc 妄vọng 識thức 亦diệc 無vô 此thử 頌tụng 識thức 性tánh 虗hư 妄vọng 猶do 如như 空không 華hoa 。 也dã 今kim 更cánh 為vi 貫quán 串xuyến 其kỳ 義nghĩa 真chân 性tánh 之chi 中trung 有hữu 為vi 悉tất 空không 所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 以dĩ 有hữu 為vi 皆giai 因nhân 緣duyên 所sở 生sanh 故cố 。 如như 幻huyễn 也dã 如như 幻huyễn 故cố 無vô 為vi 無vô 為vi 故cố 無vô 起khởi 滅diệt 無vô 起khởi 滅diệt 故cố 。 如như 空không 華hoa 也dã 。

言ngôn 妄vọng 顯hiển 諸chư 真chân 。 (# 云vân 云vân )# 。 是thị 故cố 若nhược 交giao 蘆lô 。

此thử 承thừa 上thượng 文văn 言ngôn 有hữu 為vi 皆giai 幻huyễn 將tương 無vô 為vi 則tắc 真chân 乎hồ 然nhiên 言ngôn 妄vọng 秪# 為vi 顯hiển 真chân 言ngôn 真chân 姑cô 以dĩ 對đối 妄vọng 妄vọng 真chân 同đồng 妄vọng 耳nhĩ 而nhi 別biệt 真chân 別biệt 妄vọng 所sở 謂vị 辨biện 空không 華hoa 之chi 濃nồng 淡đạm 爭tranh 兔thố 角giác 之chi 短đoản 長trưởng 者giả 也dã 故cố 真chân 與dữ 非phi 真chân 兩lưỡng 非phi 則tắc 能năng 見kiến 所sở 見kiến 安an 在tại 能năng 見kiến 根căn 也dã 所sở 見kiến 塵trần 也dã 中trung 間gian 識thức 也dã 若nhược 相tương/tướng 若nhược 見kiến 俱câu 無vô 實thật 性tánh 豈khởi 不bất 若nhược 交giao 蘆lô 之chi 互hỗ 為vi 依y 倚ỷ 而nhi 其kỳ 中trung 實thật 空không 者giả 哉tai 一nhất 說thuyết 即tức 交giao 為vi 空không 非phi 蘆lô 中trung 空không 今kim 兼kiêm 用dụng 之chi 又hựu 顯hiển 諸chư 真chân 有hữu 人nhân 解giải 曰viết 顯hiển 眾chúng 真chân 以dĩ 真chân 有hữu 多đa 種chủng 故cố 不bất 知tri 諸chư 者giả 猶do 乎hồ 也dã 於ư 也dã 其kỳ 也dã 文văn 理lý 不bất 通thông 自tự 不bất 必tất 論luận 況huống 止chỉ 可khả 眾chúng 妄vọng 歸quy 一nhất 真chân 安an 有hữu 一nhất 妄vọng 對đối 眾chúng 真chân 乎hồ 其kỳ 不bất 通thông 尤vưu 甚thậm 。

當đương 於ư 結kết 心tâm 。

諸chư 說thuyết 多đa 指chỉ 中trung 道đạo 為vi 結kết 心tâm 盖# 以dĩ 文văn 中trung 左tả 右hữu 牽khiên 掣xiết 為vi 斷đoạn 常thường 二nhị 邊biên 。 故cố 也dã 然nhiên 前tiền 後hậu 文văn 都đô 無vô 此thử 意ý 唯duy 溫ôn 陵lăng 謂vị 是thị 狂cuồng 心tâm 其kỳ 說thuyết 似tự 勝thắng 今kim 更cánh 為vi 闡xiển 之chi 左tả 右hữu 者giả 解giải 於ư 結kết 之chi 末mạt 也dã 故cố 勞lao 而nhi 無vô 功công 結kết 心tâm 者giả 解giải 於ư 結kết 之chi 本bổn 也dã 故cố 逸dật 而nhi 有hữu 成thành 良lương 由do 虗hư 妄vọng 狂cuồng 心tâm 迷mê 而nhi 取thủ 境cảnh 因nhân 此thử 成thành 結kết 此thử 結kết 心tâm 也dã 若nhược 不bất 於ư 此thử 結kết 心tâm 中trung 解giải 其kỳ 餘dư 解giải 法pháp 左tả 之chi 右hữu 之chi 捨xả 一nhất 取thủ 一nhất 。 終chung 莫mạc 能năng 得đắc 則tắc 所sở 謂vị 斷đoạn 常thường 空không 有hữu 等đẳng 種chủng 種chủng 諸chư 法Pháp 。 又hựu 盡tận 攝nhiếp 於ư 其kỳ 中trung 矣hĩ 。

結kết 不bất 同đồng 時thời 。 則tắc 結kết 解giải 時thời 。 云vân 何hà 同đồng 除trừ 。 佛Phật 言ngôn 六lục 根căn 解giải 除trừ 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 (# 此thử 屬thuộc 上thượng 文văn )# 此thử 根căn 初sơ 解giải 。 先tiên 得đắc 人nhân 空không 。 (# 此thử 屬thuộc 下hạ 文văn )# 。

結kết 解giải 次thứ 第đệ 非phi 眼nhãn 結kết 解giải 已dĩ 次thứ 解giải 耳nhĩ 結kết 次thứ 解giải 鼻tị 結kết 之chi 謂vị 也dã 良lương 由do 六lục 結kết 不bất 能năng 一nhất 時thời 。 齊tề 解giải 必tất 須tu 一nhất 根căn 先tiên 解giải 次thứ 五ngũ 根căn 者giả 任nhậm 運vận 而nhi 解giải 也dã 又hựu 有hữu 以dĩ 人nhân 法pháp 為vi 結kết 解giải 次thứ 第đệ 者giả 其kỳ 意ý 雖tuy 佳giai 但đãn 與dữ 上thượng 文văn 意ý 不bất 相tương 恊# 文văn 中trung 佛Phật 言ngôn 六lục 根căn 解giải 除trừ 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 此thử 一nhất 句cú 當đương 屬thuộc 上thượng 文văn 是thị 允duẫn 可khả 阿A 難Nan 之chi 辭từ 原nguyên 在tại 根căn 上thượng 而nhi 分phần/phân 次thứ 第đệ 此thử 根căn 初sơ 解giải 。 二nhị 句cú 當đương 屬thuộc 下hạ 文văn 應ưng 別biệt 是thị 一nhất 意ý 盖# 上thượng 明minh 結kết 解giải 次thứ 第đệ 已dĩ 竟cánh 下hạ 明minh 結kết 解giải 所sở 得đắc 之chi 功công 能năng 也dã 或hoặc 又hựu 難nạn/nan 云vân 結kết 之chi 解giải 也dã 縱túng/tung 許hứa 次thứ 第đệ 結kết 之chi 成thành 也dã 寧ninh 有hữu 次thứ 第đệ 而nhi 經kinh 稱xưng 巾cân 以dĩ 一nhất 綰oản 得đắc 一nhất 結kết 名danh 。 二nhị 綰oản 得đắc 二nhị 結kết 名danh 則tắc 今kim 日nhật 成thành 眼nhãn 明minh 日nhật 成thành 耳nhĩ 乎hồ 成thành 結kết 不bất 喻dụ 六lục 根căn 何hà 疑nghi 於ư 解giải 不bất 知tri 喻dụ 非phi 死tử 法pháp 有hữu 尅khắc 實thật 喻dụ 者giả 有hữu 彷phảng 彿phất 喻dụ 者giả 六lục 結kết 不bất 同đồng 。 時thời 彷phảng 彿phất 喻dụ 六lục 根căn 不bất 同đồng 位vị 也dã 結kết 不bất 能năng 一nhất 時thời 。 並tịnh 解giải 彷phảng 彿phất 喻dụ 根căn 不bất 能năng 一nhất 時thời 。 盡tận 消tiêu 也dã 試thí 玩ngoạn 經kinh 中trung 一nhất 則tắc 曰viết 斯tư 第đệ 六lục 名danh 。 終chung 非phi 第đệ 一nhất 。 二nhị 則tắc 曰viết 如như 何hà 令linh 此thử 六lục 結kết 亂loạn 名danh 。 三tam 則tắc 曰viết 六lục 結kết 不bất 同đồng 。 四tứ 則tắc 曰viết 此thử 結kết 非phi 彼bỉ 。 彼bỉ 結kết 非phi 此thử 。 根căn 之chi 異dị 位vị 意ý 可khả 見kiến 矣hĩ 若nhược 據cứ 母mẫu 腹phúc 受thọ 胎thai 。 則tắc 六lục 根căn 生sanh 起khởi 亦diệc 有hữu 次thứ 第đệ 可khả 言ngôn 而nhi 非phi 今kim 正chánh 意ý 也dã 若nhược 據cứ 發phát 通thông 者giả 或hoặc 既ký 得đắc 天thiên 眼nhãn 乃nãi 得đắc 天thiên 耳nhĩ 或hoặc 既ký 得đắc 神thần 足túc 乃nãi 得đắc 他tha 心tâm 則tắc 六lục 根căn 神thần 用dụng 亦diệc 有hữu 次thứ 第đệ 可khả 言ngôn 而nhi 與dữ 此thử 略lược 同đồng 也dã 是thị 故cố 譬thí 喻dụ 。 不bất 應ưng 膠giao 泥nê 死tử 法pháp 若nhược 泥nê 死tử 法pháp 則tắc 經Kinh 云vân 六lục 解giải 一nhất 亡vong 。 而nhi 六lục 結kết 解giải 已dĩ 一nhất 巾cân 儼nghiễm 然nhiên 安an 得đắc 亡vong 一nhất 況huống 佛Phật 明minh 言ngôn 隨tùy 汝nhữ 心tâm 中trung 。 選tuyển 擇trạch 六lục 根căn 。 曰viết 隨tùy 曰viết 擇trạch 非phi 泛phiếm 舉cử 也dã 正chánh 一nhất 根căn 在tại 先tiên 次thứ 及cập 其kỳ 餘dư 而nhi 以dĩ 是thị 知tri 六lục 結kết 定định 配phối 六lục 根căn 何hà 緣duyên 更cánh 立lập 他tha 說thuyết 其kỳ 人nhân 空không 法pháp 空không 自tự 是thị 六lục 根căn 上thượng 之chi 人nhân 法pháp 也dã 根căn 根căn 有hữu 人nhân 法pháp 二nhị 執chấp 亦diệc 根căn 根căn 有hữu 人nhân 法pháp 二nhị 空không 也dã 前tiền 輩bối 釋thích 此thử 其kỳ 旨chỉ 皆giai 然nhiên 但đãn 不bất 點điểm 破phá 上thượng 下hạ 文văn 段đoạn 落lạc 後hậu 人nhân 將tương 佛Phật 言ngôn 如như 是thị 。 一nhất 句cú 聯liên 串xuyến 讀đọc 下hạ 致trí 斯tư 難nạn/nan 耳nhĩ 愚ngu 故cố 以dĩ 此thử 根căn 初sơ 解giải 。 二nhị 句cú 為vi 起khởi 下hạ 文văn 別biệt 是thị 一nhất 意ý 也dã 先tiên 得đắc 人nhân 空không 。 等đẳng 雖tuy 有hữu 先tiên 後hậu 而nhi 法pháp 爾nhĩ 如như 然nhiên 非phi 其kỳ 本bổn 意ý 故cố 欲dục 先tiên 此thử 後hậu 彼bỉ 也dã 註chú 引dẫn 濁trược 水thủy 沙sa 土thổ/độ 其kỳ 意ý 自tự 明minh 盖# 菩Bồ 薩Tát 本bổn 意ý 在tại 斷đoạn 無vô 明minh 自tự 然nhiên 麤thô 垢cấu 先tiên 落lạc 無vô 先tiên 後hậu 中trung 之chi 先tiên 後hậu 也dã 。

若nhược 復phục 因nhân 此thử 。 際tế 會hội 道đạo 成thành 。 所sở 得đắc 密mật 言ngôn 。 還hoàn 同đồng 本bổn 悟ngộ 。 則tắc 與dữ 未vị 聞văn 。 無vô 有hữu 差sai 別biệt 。 惟duy 垂thùy 大đại 悲bi 。 惠huệ 我ngã 祕bí 嚴nghiêm 。

承thừa 上thượng 賜tứ 與dữ 華hoa 屋ốc 請thỉnh 乞khất 入nhập 門môn 佛Phật 已dĩ 指chỉ 陳trần 二nhị 決quyết 定định 義nghĩa 。 今kim 於ư 決quyết 定định 義nghĩa 中trung 又hựu 復phục 蒙mông 佛Phật 開khai 示thị 。 慧tuệ 覺giác 圓viên 通thông 。 雖tuy 已dĩ 悟ngộ 知tri 一nhất 六lục 亡vong 義nghĩa 。 猶do 未vị 的đích 曉hiểu 圓viên 通thông 本bổn 根căn 。 乃nãi 思tư 多đa 刼# 飄phiêu 零linh 何hà 意ý 今kim 得đắc 值trị 佛Phật 。 如như 失thất 乳nhũ 兒nhi 。 忽hốt 逢phùng 慈từ 母mẫu 可khả 謂vị 奇kỳ 際tế 良lương 會hội 實thật 大đại 幸hạnh 矣hĩ 若nhược 復phục 因nhân 此thử 。 際tế 會hội 之chi 道đạo 終chung 成thành 不bất 虗hư 而nhi 使sử 所sở 得đắc 密mật 言ngôn 。 但đãn 只chỉ 同đồng 於ư 向hướng 所sở 悟ngộ 之chi 一nhất 六lục 亡vong 義nghĩa 。 則tắc 圓viên 通thông 本bổn 根căn 。 依y 然nhiên 不bất 知tri 與dữ 未vị 聞văn 開khai 示thị 有hữu 何hà 差sai 別biệt 。 故cố 願nguyện 佛Phật 大đại 悲bi 。 更cánh 惠huệ 祕bí 嚴nghiêm 以dĩ 成thành 就tựu 最tối 後hậu 開khai 示thị 。 也dã 上thượng 云vân 悟ngộ 知tri 下hạ 云vân 本bổn 悟ngộ 上thượng 云vân 蒙mông 佛Phật 開khai 示thị 。 下hạ 云vân 最tối 後hậu 開khai 示thị 。 前tiền 後hậu 照chiếu 應ưng 明minh 白bạch 。

最tối 初sơ 發phát 心tâm 。 悟ngộ 十thập 八bát 界giới 。 誰thùy 為vi 圓viên 通thông 。 從tùng 何hà 方phương 便tiện 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。

方phương 便tiện 斷đoạn 屬thuộc 耳nhĩ 根căn 盖# 此thử 經Kinh 自tự 阿A 難Nan 幾kỷ 陷hãm 婬dâm 室thất 如Như 來Lai 神thần 咒chú 攝nhiếp 還hoàn 中trung 間gian 始thỉ 則tắc 曰viết 得đắc 成thành 菩Bồ 提Đề 。 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 次thứ 曰viết 最tối 初sơ 方phương 便tiện 。 誰thùy 為vi 圓viên 通thông 。 次thứ 曰viết 汝nhữ 今kim 各các 說thuyết 最tối 初sơ 。 方phương 便tiện 次thứ 曰viết 從tùng 何hà 方phương 便tiện 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 次thứ 曰viết 何hà 方phương 便tiện 門môn 。 得đắc 易dị 成thành 就tựu 。 次thứ 曰viết 方phương 便tiện 有hữu 多đa 門môn 。 次thứ 曰viết 詢tuân 我ngã 諸chư 方phương 便tiện 。 次thứ 曰viết 自tự 餘dư 諸chư 方phương 便tiện 。 次thứ 曰viết 方phương 便tiện 易dị 成thành 就tựu 。 如như 是thị 重trùng 重trùng 。 所sở 說thuyết 方phương 便tiện 。 其kỳ 文văn 義nghĩa 皆giai 與dữ 耳nhĩ 根căn 圓viên 通thông 照chiếu 應ưng 體thể 貼# 無vô 可khả 疑nghi 者giả 又hựu 華hoa 屋ốc 之chi 喻dụ 阿A 難Nan 言ngôn 要yếu 因nhân 門môn 入nhập 。 門môn 者giả 方phương 便tiện 也dã 隨tùy 後hậu 便tiện 說thuyết 二nhị 決quyết 定định 義nghĩa 。 其kỳ 一nhất 則tắc 審thẩm 因nhân 心tâm 謂vị 不bất 生sanh 滅diệt 心tâm 也dã 即tức 聞văn 性tánh 也dã 其kỳ 二nhị 則tắc 審thẩm 業nghiệp 本bổn 謂vị 六lục 根căn 中trung 誰thùy 為vi 圓viên 通thông 。 也dã 即tức 耳nhĩ 根căn 也dã 意ý 甚thậm 明minh 顯hiển 。

既ký 不bất 洗tẩy 塵trần 。 亦diệc 不bất 洗tẩy 體thể 。

塵trần 字tự 一nhất 說thuyết 不bất 洗tẩy 垢cấu 塵trần 一nhất 說thuyết 不bất 洗tẩy 水thủy 塵trần 體thể 字tự 一nhất 說thuyết 勝thắng 義nghĩa 根căn 一nhất 說thuyết 浮phù 塵trần 根căn 浮phù 塵trần 可khả 洗tẩy 勝thắng 義nghĩa 不bất 可khả 洗tẩy 一nhất 說thuyết 初sơ 塵trần 次thứ 根căn 次thứ 識thức 三tam 皆giai 空không 寂tịch 為vi 悟ngộ 水thủy 因nhân 今kim 謂vị 言ngôn 塵trần 是thị 垢cấu 亦diệc 不bất 妨phương 言ngôn 體thể 是thị 浮phù 塵trần 根căn 亦diệc 不bất 妨phương 不bất 配phối 根căn 塵trần 識thức 亦diệc 不bất 妨phương 只chỉ 重trọng/trùng 在tại 悟ngộ 水thủy 因nhân 耳nhĩ 因nhân 者giả 由do 也dã 本bổn 也dã 此thử 水thủy 洗tẩy 塵trần 乎hồ 塵trần 自tự 無vô 體thể 隨tùy 洗tẩy 隨tùy 失thất 何hà 塵trần 被bị 洗tẩy 此thử 水thủy 洗tẩy 體thể 乎hồ 體thể 屬thuộc 四tứ 大đại 彼bỉ 自tự 洗tẩy 地địa 及cập 水thủy 火hỏa 風phong 何hà 體thể 被bị 洗tẩy 外ngoại 塵trần 內nội 體thể 內nội 外ngoại 既ký 無vô 安an 有hữu 中trung 間gian 為vi 水thủy 洗tẩy 者giả 夫phu 觸xúc 之chi 為vi 義nghĩa 本bổn 為vi 水thủy 之chi 與dữ 我ngã 兩lưỡng 相tương 交giao 涉thiệp 而nhi 得đắc 觸xúc 名danh 今kim 皆giai 無vô 之chi 觸xúc 果quả 安an 在tại 無vô 觸xúc 而nhi 觸xúc 觸xúc 實thật 無vô 觸xúc 非phi 因nhân 非phi 緣duyên 。 及cập 與dữ 自tự 然nhiên 。 本bổn 如Như 來Lai 藏tạng 。 妙diệu 真Chân 如Như 性tánh 。 故cố 曰viết 妙diệu 觸xúc 宣tuyên 明minh 。 也dã 雖tuy 然nhiên 此thử 亦diệc 義nghĩa 解giải 將tương 此thử 當đương 悟ngộ 尚thượng 未vị 尚thượng 未vị 。

樂nhạo 見kiến 照chiếu 明minh 。 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 。

樂nhạo 見kiến 者giả 深thâm 切thiết 好hiếu 樂nhạo 而nhi 願nguyện 見kiến 乎hồ 照chiếu 明minh 之chi 相tướng 也dã 略lược 似tự 修tu 淨tịnh 土độ 之chi 作tác 日nhật 觀quán 也dã 夫phu 瞽# 人nhân 目mục 雖tuy 不bất 自tự 照chiếu 明minh 而nhi 今kim 以dĩ 心tâm 目mục 樂nhạo 見kiến 樂nhạo 見kiến 之chi 極cực 忽hốt 得đắc 照chiếu 明minh 此thử 之chi 照chiếu 明minh 體thể 無vô 時thời 昏hôn 物vật 莫mạc 能năng 蔽tế 不bất 失thất 不bất 壞hoại 。 故cố 云vân 金kim 剛cang 也dã 。

我ngã 念niệm 有hữu 知tri 。 知tri 此thử 深thâm 痛thống 。 (# 云vân 云vân )# 。 寧ninh 有hữu 雙song 覺giác 。

方phương 足túc 痛thống 時thời 心tâm 作tác 是thị 念niệm 。 木mộc 石thạch 無vô 知tri 則tắc 刀đao 割cát 香hương 塗đồ 了liễu 無vô 所sở 知tri 矣hĩ 我ngã 今kim 有hữu 知tri 知tri 此thử 深thâm 痛thống 。 蓋cái 痛thống 者giả 吾ngô 足túc 而nhi 吾ngô 更cánh 有hữu 知tri 此thử 深thâm 痛thống 。 者giả 在tại 也dã 如như 是thị 雖tuy 有hữu 。 覺giác 知tri 之chi 心tâm 以dĩ 覺giác 此thử 深thâm 痛thống 而nhi 求cầu 吾ngô 本bổn 原nguyên 清thanh 淨tịnh 覺giác 心tâm 不bất 見kiến 有hữu 痛thống 者giả 不bất 見kiến 有hữu 覺giác 痛thống 者giả 雖tuy 然nhiên 我ngã 又hựu 重trùng 思tư 惟duy 之chi 現hiện 今kim 有hữu 痛thống 者giả 有hữu 覺giác 痛thống 者giả 夫phu 痛thống 者giả 一nhất 覺giác 也dã 覺giác 痛thống 者giả 又hựu 一nhất 覺giác 也dã 則tắc 我ngã 一nhất 身thân 寧ninh 有hữu 雙song 覺giác 。 真chân 疑nghi 既ký 起khởi 攝nhiếp 念niệm 反phản 觀quán 理lý 極cực 情tình 亡vong 忽hốt 然nhiên 之chi 間gian 。 身thân 心tâm 空không 寂tịch 也dã 緊khẩn 要yếu 在tại 寧ninh 有hữu 雙song 覺giác 。 上thượng 正chánh 禪thiền 宗tông 參tham 究cứu 工công 夫phu 身thân 心tâm 忽hốt 空không 。 則tắc 是thị 悟ngộ 處xứ 身thân 空không 故cố 無vô 痛thống 者giả 心tâm 空không 故cố 無vô 覺giác 痛thống 者giả 純thuần 覺giác 遺di 身thân 。 身thân 心tâm 俱câu 遺di 不bất 言ngôn 心tâm 者giả 省tỉnh 文văn 也dã 。

說thuyết 多đa 婬dâm 人nhân 。 成thành 猛mãnh 火hỏa 聚tụ 。

大đại 三tam 災tai 水thủy 從tùng 貪tham 致trí 火hỏa 因nhân 嗔sân 生sanh 今kim 以dĩ 多đa 婬dâm 為vi 猛mãnh 火hỏa 者giả 何hà 也dã 良lương 以dĩ 法pháp 無vô 定định 相tương/tướng 請thỉnh 以dĩ 喻dụ 明minh 彼bỉ 多đa 婬dâm 者giả 自tự 其kỳ 婬dâm 心tâm 漸tiệm 潰hội 潤nhuận 生sanh 死tử 根căn 則tắc 喻dụ 如như 水thủy 自tự 其kỳ 婬dâm 心tâm 昌xương 熾sí 枯khô 清thanh 淨tịnh 種chủng 則tắc 喻dụ 如như 火hỏa 無vô 不bất 可khả 也dã 例lệ 嗔sân 亦diệc 爾nhĩ 自tự 其kỳ 嗔sân 心tâm 猛mãnh 烈liệt 炎diễm 炎diễm 不bất 可khả 滅diệt 則tắc 喻dụ 如như 火hỏa 自tự 其kỳ 嗔sân 心tâm 洶# 湧dũng 滔thao 滔thao 不bất 可khả 禦ngữ 則tắc 喻dụ 如như 水thủy 亦diệc 無vô 不bất 可khả 也dã 又hựu 不bất 必tất 將tương 冷lãnh 煖noãn 氣khí 三tam 事sự 配phối 水thủy 火hỏa 風phong 以dĩ 重trọng/trùng 在tại 火hỏa 大đại 故cố 蓋cái 人nhân 身thân 氣khí 有hữu 冷lãnh 煖noãn 以dĩ 多đa 婬dâm 心tâm 醞# 釀# 薰huân 蒸chưng 諸chư 冷lãnh 煖noãn 氣khí 。 悉tất 皆giai 成thành 煖noãn 今kim 以dĩ 正chánh 念niệm 周chu 徧biến 審thẩm 察sát 氣khí 從tùng 何hà 來lai 因nhân 何hà 成thành 火hỏa 觀quán 力lực 所sở 注chú 此thử 諸chư 氣khí 者giả 化hóa 為vi 神thần 光quang 神thần 光quang 內nội 凝ngưng 。 向hướng 之chi 欲dục 火hỏa 今kim 成thành 智trí 火hỏa 向hướng 之chi 火hỏa 者giả 爇nhiệt 功công 德đức 藏tạng 今kim 之chi 火hỏa 者giả 燒thiêu 煩phiền 惱não 薪tân 故cố 。 曰viết 火Hỏa 光Quang 三Tam 昧Muội 。

窺khuy 窓song 觀quán 室thất 惟duy 見kiến 清thanh 水thủy (# 云vân 云vân )# 我ngã 後hậu 出xuất 定định 。 身thân 質chất 如như 初sơ 。

月nguyệt 光quang 正chánh 入nhập 水thủy 觀quán 童đồng 子tử 以dĩ 瓦ngõa 礫lịch 投đầu 之chi 遂toại 致trí 心tâm 痛thống 難nạn/nan 者giả 曰viết 幸hạnh 是thị 瓦ngõa 礫lịch 止chỉ 令linh 心tâm 痛thống 脫thoát 其kỳ 時thời 投đầu 以dĩ 刀đao 劒kiếm 寧ninh 不bất 破phá 肢chi 體thể 碎toái 腸tràng 胃vị 乎hồ 是thị 不bất 知tri 經kinh 言ngôn 初sơ 成thành 此thử 觀quán 。 未vị 得đắc 亡vong 身thân 以dĩ 身thân 存tồn 故cố 因nhân 有hữu 小tiểu 苦khổ 以dĩ 觀quán 成thành 故cố 雖tuy 有hữu 小tiểu 苦khổ 終chung 無vô 大đại 害hại 縱túng/tung 投đầu 刀đao 劒kiếm 亦diệc 止chỉ 心tâm 痛thống 不bất 能năng 傷thương 也dã 又hựu 身thân 未vị 亡vong 者giả 身thân 水thủy 猶do 二nhị 有hữu 我ngã 之chi 身thân 同đồng 彼bỉ 水thủy 也dã 身thân 已dĩ 亡vong 者giả 身thân 水thủy 為vi 一nhất 求cầu 於ư 我ngã 身thân 不bất 可khả 得đắc 。 也dã 既ký 無vô 身thân 矣hĩ 復phục 誰thùy 能năng 苦khổ 之chi 經kinh 義nghĩa 分phân 明minh 無vô 俟sĩ 多đa 難nạn/nan 。

心tâm 重trọng 世thế 名danh 。 好hiếu 遊du 族tộc 姓tánh 。

只chỉ 消tiêu 說thuyết 求cầu 世thế 名danh 利lợi 遊du 世thế 族tộc 炷chú 不bất 必tất 配phối 以dĩ 名danh 相tướng 等đẳng 蓋cái 人nhân 唯duy 不bất 悟ngộ 唯duy 識thức 故cố 背bối/bội 心tâm 逐trục 境cảnh 若nhược 了liễu 唯duy 識thức 則tắc 攝nhiếp 境cảnh 歸quy 心tâm 視thị 世thế 間gian 名danh 聞văn 。 利lợi 養dưỡng 一nhất 切thiết 萬vạn 法pháp 。 如như 夢mộng 如như 幻huyễn 。 尚thượng 何hà 惑hoặc 著trước 者giả 哉tai 而nhi 名danh 相tướng 等đẳng 在tại 其kỳ 中trung 矣hĩ 故cố 不bất 必tất 配phối 。

○# 第đệ 六lục 卷quyển

入nhập 流lưu 亡vong 所sở 。

入nhập 流lưu 二nhị 字tự 諸chư 說thuyết 不bất 同đồng 一nhất 說thuyết 流lưu 者giả 法pháp 性tánh 流lưu 一nhất 說thuyết 流lưu 者giả 生sanh 死tử 欲dục 流lưu 。 一nhất 說thuyết 流lưu 者giả 三tam 心tâm 中trung 等đẳng 流lưu 一nhất 說thuyết 眾chúng 人nhân 隨tùy 流lưu 而nhi 出xuất 今kim 此thử 反phản 流lưu 而nhi 入nhập 反phản 流lưu 而nhi 入nhập 似tự 合hợp 反phản 聞văn 自tự 性tánh 但đãn 前tiền 偈kệ 中trung 入nhập 流lưu 成thành 正chánh 覺giác 。 彼bỉ 意ý 應ưng 是thị 入nhập 法pháp 性tánh 流lưu 以dĩ 法pháp 性tánh 對đối 聲thanh 塵trần 不bất 入nhập 聲thanh 塵trần 而nhi 入nhập 法pháp 性tánh 即tức 反phản 流lưu 意ý 故cố 從tùng 第đệ 一nhất 說thuyết 。

下hạ 合hợp 十thập 方phương 一nhất 切thiết 。 六lục 道đạo 眾chúng 生sanh 。 與dữ 諸chư 眾chúng 生sanh 。 同đồng 一nhất 悲bi 仰ngưỡng 。

一nhất 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 觀quán 眾chúng 生sanh 。 苦khổ 惱não 故cố 悲bi 觀quán 眾chúng 生sanh 即tức 佛Phật 故cố 仰ngưỡng 一nhất 說thuyết 悲bi 屬thuộc 菩Bồ 薩Tát 下hạ 憫mẫn 仰ngưỡng 屬thuộc 眾chúng 生sanh 上thượng 慕mộ 二nhị 說thuyết 俱câu 未vị 穩ổn 只chỉ 依y 古cổ 解giải 悲bi 仰ngưỡng 皆giai 屬thuộc 眾chúng 生sanh 悲bi 者giả 悲bi 己kỷ 沉trầm 淪luân 仰ngưỡng 者giả 仰ngưỡng 他tha 救cứu 度độ 眾chúng 生sanh 。 悲bi 菩Bồ 薩Tát 與dữ 同đồng 悲bi 眾chúng 生sanh 仰ngưỡng 菩Bồ 薩Tát 與dữ 同đồng 仰ngưỡng 所sở 謂vị 以dĩ 萬vạn 物vật 為vi 一nhất 體thể 又hựu 云vân 痌# 瘝# 切thiết 身thân 又hựu 云vân 象tượng 憂ưu 亦diệc 憂ưu 象tượng 喜hỷ 亦diệc 喜hỷ 意ý 正chánh 相tương 似tự 。

如như 幻huyễn 聞văn 薰huân 聞văn 修tu 。

萬vạn 法pháp 虗hư 妄vọng 唯duy 是thị 一nhất 心tâm 聲thanh 塵trần 本bổn 空không 聞văn 性tánh 常thường 住trụ 於ư 常thường 住trụ 心tâm 中trung 一nhất 切thiết 聲thanh 塵trần 及cập 與dữ 萬vạn 法pháp 悉tất 皆giai 如như 幻huyễn 以dĩ 此thử 如như 幻huyễn 法Pháp 門môn 始thỉ 於ư 聞văn 中trung 薰huân 習tập 終chung 於ư 聞văn 中trung 修tu 證chứng 無vô 作tác 而nhi 作tác 作tác 實thật 無vô 作tác 隨tùy 緣duyên 應ứng 用dụng 本bổn 體thể 如như 如như 不bất 動động 。 不bất 搖dao 不bất 失thất 不bất 壞hoại 。 此thử 三tam 昧muội 者giả 。 名danh 如như 幻huyễn 聞văn 薰huân 聞văn 修tu 金Kim 剛Cang 三Tam 昧Muội 也dã 。

若nhược 諸chư 菩Bồ 薩Tát 。 入nhập 三tam 摩ma 地địa 。 (# 云vân 云vân )# 。 是thị 名danh 妙Diệu 淨Tịnh 三Tam 十Thập 二Nhị 應Ứng 入Nhập 國Quốc 土Độ 身Thân 。

此thử 三tam 十thập 二nhị 應ứng 。 與dữ 法pháp 華hoa 大đại 同đồng 小tiểu 異dị 彼bỉ 俱câu 稱xưng 得đắc 度độ 平bình 等đẳng 無vô 二nhị 。 此thử 則tắc 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 初sơ 菩Bồ 薩Tát 獨Độc 覺Giác 緣Duyên 覺Giác 聲Thanh 聞Văn 。 梵Phạm 天Thiên 則tắc 云vân 解giải 脫thoát 解giải 脫thoát 。 者giả 即tức 彼bỉ 經kinh 得đắc 度độ 也dã 次thứ 帝Đế 釋Thích 諸chư 天thiên 。 等đẳng 則tắc 云vân 成thành 就tựu 成thành 就tựu 者giả 各các 滿mãn 其kỳ 本bổn 所sở 欲dục 也dã 梵Phạm 亦diệc 天thiên 類loại 而nhi 例lệ 居cư 解giải 脫thoát 者giả 以dĩ 離ly 欲dục 也dã 又hựu 天thiên 等đẳng 以dĩ 下hạ 云vân 出xuất 倫luân 脫thoát 倫luân 者giả 厭yếm 本bổn 倫luân 而nhi 欲dục 超siêu 之chi 也dã 又hựu 眾chúng 生sanh 樂nhạo 人nhân 修tu 人nhân 。 者giả 承thừa 上thượng 天thiên 龍long 八bát 部bộ 中trung 。 有hữu 樂nhạo 生sanh 人nhân 道đạo 者giả 也dã 上thượng 言ngôn 欲dục 出xuất 未vị 委ủy 出xuất 此thử 樂nhạo 生sanh 何hà 所sở 故cố 今kim 曰viết 樂nhạo/nhạc/lạc 人nhân 也dã 所sở 以dĩ 樂nhạo/nhạc/lạc 人nhân 者giả 經Kinh 云vân 諸chư 天thiên 嘗thường 自tự 思tư 我ngã 何hà 時thời 當đương 得đắc 。 人nhân 身thân 生sanh 釋Thích 迦Ca 如Như 來Lai 。 法pháp 中trung 受thọ 比Bỉ 丘Khâu 戒giới 裴# 相tương/tướng 國quốc 亦diệc 云vân 可khả 以dĩ 整chỉnh 心tâm 慮lự 趣thú 菩Bồ 提Đề 者giả 唯duy 人nhân 道đạo 耳nhĩ 人nhân 之chi 為vi 貴quý 明minh 矣hĩ 故cố 樂nhạo 生sanh 也dã 或hoặc 疑nghi 均quân 之chi 三tam 十thập 二nhị 應ứng 。 何hà 得đắc 兩lưỡng 經kinh 不bất 同đồng 不bất 知tri 菩Bồ 薩Tát 。 利lợi 生sanh 有hữu 百bách 千thiên 萬vạn 億ức 。 種chủng 種chủng 方phương 便tiện 。 況huống 此thử 小tiểu 不bất 同đồng 乎hồ 。

一nhất 者giả 由do 我ngã 不bất 自tự 觀quán 音âm 。 以dĩ 觀quán 觀quán 者giả 。 令linh 彼bỉ 十thập 方phương 。 苦khổ 惱não 眾chúng 生sanh 。 觀quán 其kỳ 音âm 聲thanh 。 即tức 得đắc 解giải 脫thoát 。

自tự 猶do 獨độc 也dã 凡phàm 人nhân 聽thính 音âm 只chỉ 觀quán 其kỳ 音âm 今kim 不bất 獨độc 觀quán 音âm 而nhi 復phục 觀quán 其kỳ 能năng 觀quán 音âm 者giả 如như 是thị 旋toàn 倒đảo 聞văn 機cơ 反phản 觀quán 自tự 性tánh 則tắc 了liễu 無vô 諸chư 妄vọng 惟duy 是thị 一nhất 真chân 覓mịch 樂nhạo/nhạc/lạc 尚thượng 不bất 可khả 得đắc 。 有hữu 何hà 苦khổ 惱não 所sở 謂vị 照chiếu 見kiến 五ngũ 陰ấm 皆giai 空không 度độ 一nhất 切thiết 苦khổ 厄ách 。 者giả 是thị 也dã 以dĩ 此thử 神thần 力lực 加gia 被bị 。 眾chúng 生sanh 故cố 眾chúng 生sanh 聞văn 菩Bồ 薩Tát 聖thánh 號hiệu 之chi 音âm 而nhi 一nhất 心tâm 觀quán 之chi 專chuyên 注chú 不bất 捨xả 皆giai 於ư 苦khổ 惱não 而nhi 得đắc 解giải 脫thoát 。 觀quán 者giả 即tức 持trì 念niệm 之chi 謂vị 也dã 而nhi 有hữu 二nhị 義nghĩa 但đãn 以dĩ 事sự 觀quán 專chuyên 持trì 名danh 號hiệu 解giải 脫thoát 世thế 間gian 。 苦khổ 惱não 而nhi 獲hoạch 安an 隱ẩn 兼kiêm 以dĩ 理lý 觀quán 反phản 聞văn 自tự 性tánh 解giải 脫thoát 三tam 界giới 。 苦khổ 惱não 而nhi 得đắc 涅Niết 槃Bàn 。 此thử 與dữ 法pháp 華hoa 不bất 同đồng 彼bỉ 屬thuộc 菩Bồ 薩Tát 觀quán 此thử 。 屬thuộc 眾chúng 生sanh 觀quán 也dã 一nhất 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 反phản 觀quán 自tự 性tánh 之chi 力lực 能năng 令linh 眾chúng 生sanh 。 脫thoát 苦khổ 則tắc 觀quán 其kỳ 音âm 聲thanh 。 一nhất 句cú 似tự 無vô 著trước 落lạc 。

猶do 如như 割cát 水thủy 。 亦diệc 如như 吹xuy 光quang 。 性tánh 無vô 搖dao 動động 。

上thượng 言ngôn 刀đao 斷đoạn 斷đoạn 壞hoại 次thứ 言ngôn 割cát 水thủy 吹xuy 光quang 夫phu 割cát 水thủy 不bất 能năng 壞hoại 刀đao 似tự 與dữ 上thượng 意ý 不bất 合hợp 何hà 也dã 蓋cái 此thử 各các 為vi 一nhất 義nghĩa 上thượng 明minh 能năng 斫chước 之chi 刀đao 反phản 招chiêu 自tự 損tổn 此thử 明minh 所sở 斫chước 之chi 體thể 曾tằng 無vô 所sở 損tổn 云vân 何hà 無vô 損tổn 如như 割cát 水thủy 而nhi 水thủy 不bất 痕ngân 吹xuy 光quang 而nhi 光quang 不bất 動động 是thị 也dã 故cố 與dữ 上thượng 文văn 語ngữ 若nhược 相tương/tướng 悖bội 而nhi 意ý 實thật 相tướng 成thành 也dã 。

我ngã 從tùng 耳nhĩ 門môn 。 圓Viên 照Chiếu 三Tam 昧Muội 。 緣duyên 心tâm 自tự 在tại 。 因nhân 入nhập 流lưu 相tương 。 得đắc 三Tam 摩Ma 提Đề 。

由do 從tùng 耳nhĩ 根căn 圓Viên 照Chiếu 三Tam 昧Muội 。 緣duyên 心tâm 自tự 在tại 。 因nhân 此thử 入nhập 法pháp 性tánh 流lưu 得đắc 三tam 摩ma 地địa 。 也dã 圓viên 照chiếu 者giả 一nhất 照chiếu 一nhất 切thiết 照chiếu 即tức 圓viên 通thông 也dã 以dĩ 從tùng 觀quán 音âm 故cố 不bất 曰viết 圓viên 聞văn 而nhi 曰viết 圓viên 照chiếu 緣duyên 心tâm 自tự 在tại 。 者giả 凡phàm 夫phu 心tâm 為vi 緣duyên 礙ngại 而nhi 不bất 自tự 在tại 。 今kim 緣duyên 隨tùy 乎hồ 心tâm 心tâm 任nhậm 乎hồ 緣duyên 無vô 不bất 如như 意ý 。 觸xúc 處xứ 自tự 在tại 所sở 謂vị 他tha 人nhân 被bị 十thập 二nhị 時thời 使sử 老lão 僧Tăng 使sử 得đắc 十thập 二nhị 時thời 也dã 因nhân 此thử 三tam 昧muội 。 自tự 在tại 力lực 故cố 。 入nhập 法pháp 性tánh 流lưu 。 得đắc 三tam 摩ma 地địa 。

覺giác 海hải 性tánh 澄trừng 圓viên 。 (# 云vân 云vân )# 。 知tri 覺giác 乃nãi 眾chúng 生sanh 。

覺giác 海hải 者giả 以dĩ 覺giác 性tánh 澄trừng 湛trạm 圓viên 融dung 喻dụ 之chi 如như 海hải 元nguyên 妙diệu 者giả 以dĩ 圓viên 澄trừng 性tánh 絕tuyệt 諸chư 對đối 待đãi 不bất 可khả 思tư 議nghị 故cố 。 曰viết 元nguyên 妙diệu 合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 是thị 名danh 圓viên 澄trừng 元nguyên 妙diệu 大đại 覺giác 海hải 也dã 此thử 覺giác 本bổn 自tự 常thường 明minh 無vô 照chiếu 無vô 不bất 照chiếu 是thị 真chân 照chiếu 也dã 所sở 謂vị 本bổn 來lai 無vô 有hữu 。 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 者giả 也dã 無vô 端đoan 於ư 真chân 照chiếu 體thể 上thượng 忽hốt 生sanh 一nhất 念niệm 妄vọng 起khởi 照chiếu 用dụng 局cục 為vi 所sở 照chiếu 此thử 照chiếu 立lập 而nhi 真chân 照chiếu 隱ẩn 矣hĩ 真chân 照chiếu 既ký 隱ẩn 遂toại 成thành 妄vọng 想tưởng 妄vọng 想tưởng 未vị 起khởi 空không 覺giác 不bất 分phân 今kim 因nhân 妄vọng 想tưởng 乃nãi 有hữu 虗hư 空không 即tức 此thử 空không 中trung 妄vọng 想tưởng 之chi 澄trừng 凝ngưng 不bất 動động 也dã 則tắc 成thành 國quốc 土độ 妄vọng 想tưởng 之chi 靈linh 明minh 有hữu 知tri 也dã 則tắc 成thành 眾chúng 生sanh 圓viên 澄trừng 元nguyên 妙diệu 之chi 覺giác 海hải 於ư 是thị 乎hồ 失thất 其kỳ 初sơ 矣hĩ 故cố 必tất 假giả 方phương 便tiện 門môn 入nhập 歸quy 元nguyên 路lộ 而nhi 復phục 其kỳ 初sơ 也dã 。

明minh 前tiền 不bất 明minh 後hậu 。 四tứ 維duy 虧khuy 一nhất 半bán 。

以dĩ 四tứ 正chánh 方phương 言ngôn 之chi 全toàn 不bất 見kiến 後hậu 是thị 明minh 前tiền 不bất 明minh 後hậu 。 也dã 依y 天thiên 如như 正chánh 方phương 各các 具cụ 二nhị 百bách 功công 德đức 則tắc 三tam 方phương 止chỉ 具cụ 六lục 百bách 矣hĩ 以dĩ 四tứ 隅ngung 方phương 言ngôn 之chi 見kiến 前tiền 二nhị 隅ngung 不bất 見kiến 後hậu 二nhị 隅ngung 是thị 四tứ 維duy 虧khuy 一nhất 半bán 。 也dã 依y 天thiên 如như 隅ngung 方phương 各các 具cụ 一nhất 百bách 功công 德đức 則tắc 二nhị 隅ngung 止chỉ 具cụ 二nhị 百bách 矣hĩ 故cố 成thành 八bát 百bách 維duy 者giả 方phương 隅ngung 之chi 總tổng 名danh 對đối 方phương 則tắc 維duy 者giả 隅ngung 也dã 。

神thần 通thông 本bổn 宿túc 因nhân 。 何hà 關quan 法pháp 分phân 別biệt 。

目Mục 連Liên 神thần 通thông 從tùng 旋toàn 湛trạm 生sanh 今kim 揀giản 之chi 謂vị 神thần 通thông 本bổn 於ư 宿túc 因nhân 非phi 關quan 依y 法pháp 分phân 別biệt 修tu 習tập 而nhi 成thành 彼bỉ 其kỳ 旋toàn 意ý 識thức 而nhi 復phục 妙diệu 湛trạm 亦diệc 法pháp 分phân 別biệt 也dã 況huống 始thỉ 聞văn 迦Ca 葉Diếp 談đàm 說thuyết 因nhân 緣duyên 深thâm 義nghĩa 。 由do 之chi 發phát 心tâm 既ký 屬thuộc 因nhân 緣duyên 則tắc 不bất 離ly 物vật 不bất 離ly 物vật 則tắc 有hữu 所sở 著trước 而nhi 安an 得đắc 為vi 圓viên 通thông 也dã 。

諸chư 行hành 是thị 無vô 常thường 。 念niệm 性tánh 元nguyên 生sanh 滅diệt 。 因nhân 果quả 今kim 殊thù 感cảm 。 云vân 何hà 獲hoạch 圓viên 通thông 。

佛Phật 明minh 言ngôn 不bất 知tri 常thường 住trụ 真chân 心tâm 。 是thị 以dĩ 流lưu 轉chuyển 又hựu 明minh 言ngôn 生sanh 滅diệt 為vi 因nhân 。 無vô 由do 得đắc 不bất 生sanh 滅diệt 果quả 則tắc 念niệm 佛Phật 乃nãi 無vô 常thường 生sanh 滅diệt 法pháp 也dã 薄bạc 淨tịnh 土độ 而nhi 不bất 修tu 者giả 。 不bất 亦diệc 宜nghi 乎hồ 。 此thử 勢thế 至chí 念niệm 佛Phật 因nhân 緣duyên 彌di 陀đà 疏sớ/sơ 鈔sao 中trung 已dĩ 發phát 大đại 意ý 。 而nhi 專chuyên 銷tiêu 彼bỉ 經kinh 無vô 暇hạ 及cập 此thử 此thử 義nghĩa 若nhược 不bất 辨biện 明minh 初sơ 學học 必tất 成thành 疑nghi 阻trở 有hữu 不bất 容dung 終chung 嘿mặc 者giả 昔tích 吳ngô 興hưng 謂vị 勢thế 至chí 都đô 攝nhiếp 六lục 根căn 。 則tắc 所sở 念niệm 之chi 佛Phật 必tất 通thông 三Tam 身Thân 然nhiên 其kỳ 子tử 母mẫu 相tương/tướng 憶ức 多đa 就tựu 應ưng 身thân 故cố 指chỉ 同đồng 無vô 常thường 生sanh 滅diệt 也dã 意ý 謂vị 法Pháp 身thân 念niệm 佛Phật 者giả 自tự 證chứng 真chân 常thường 不bất 生sanh 滅diệt 法pháp 今kim 是thị 應ưng 身thân 念niệm 耳nhĩ 此thử 意ý 固cố 善thiện 而nhi 尚thượng 未vị 盡tận 如Như 來Lai 法Pháp 王Vương 。 於ư 法pháp 自tự 在tại 。 時thời 當đương 耳nhĩ 根căn 則tắc 一nhất 切thiết 法pháp 。 趍# 耳nhĩ 而nhi 眼nhãn 等đẳng 諸chư 根căn 皆giai 在tại 所sở 揀giản 時thời 當đương 眼nhãn 根căn 則tắc 一nhất 切thiết 法pháp 。 趍# 眼nhãn 而nhi 耳nhĩ 等đẳng 諸chư 根căn 復phục 在tại 所sở 揀giản 四tứ 科khoa 七thất 大đại 萬vạn 法pháp 皆giai 然nhiên 神thần 而nhi 明minh 之chi 存tồn 乎hồ 其kỳ 人nhân 而nhi 已dĩ 彼bỉ 耳nhĩ 根căn 所sở 以dĩ 為vi 常thường 為vi 不bất 生sanh 滅diệt 者giả 以dĩ 聲thanh 有hữu 聲thanh 無vô 聞văn 性tánh 不bất 隨tùy 之chi 而nhi 有hữu 無vô 也dã 獨độc 不bất 曰viết 念niệm 起khởi 念niệm 滅diệt 念niệm 性tánh 不bất 隨tùy 之chi 而nhi 起khởi 滅diệt 乎hồ 惡ác 得đắc 謂vị 念niệm 佛Phật 為vi 無vô 常thường 生sanh 滅diệt 法pháp 也dã 且thả 據cứ 此thử 方phương 教giáo 體thể 則tắc 云vân 然nhiên 耳nhĩ 故cố 世thế 人nhân 徒đồ 知tri 今kim 經kinh 獨độc 貴quý 耳nhĩ 根căn 不bất 知tri 他tha 經Kinh 云vân 此thử 五ngũ 根căn 者giả 。 意ý 為vi 之chi 主chủ 則tắc 耳nhĩ 根căn 不bất 圓viên 通thông 歟# 世thế 人nhân 徒đồ 知tri 此thử 經Kinh 獨độc 尚thượng 觀quán 音âm 不bất 知tri 他tha 經Kinh 云vân 正Chánh 法Pháp 眼nhãn 藏tạng 。 惟duy 付phó 迦Ca 葉Diếp 則tắc 觀quán 音âm 不bất 得đắc 正Chánh 法Pháp 歟# 持trì 百bách 千thiên 萬vạn 。 億ức 觀quán 音âm 名danh 號hiệu 不bất 如như 一nhất 稱xưng 地địa 藏tạng 則tắc 觀quán 音âm 不bất 足túc 稱xưng 念niệm 歟# 喻dụ 如như 夫phu 子tử 云vân 吾ngô 與dữ 點điểm 也dã 未vị 聞văn 顏nhan 閔mẫn 之chi 見kiến 棄khí 也dã 又hựu 云vân 君quân 哉tai 舜thuấn 也dã 未vị 聞văn 堯# 禹vũ 之chi 不bất 君quân 也dã 敬kính 母mẫu 而nhi 慢mạn 父phụ 譽dự 日nhật 而nhi 毀hủy 月nguyệt 拘câu 人nhân 曲khúc 士sĩ 之chi 僻tích 見kiến 耳nhĩ 尚thượng 何hà 足túc 以dĩ 語ngữ 圓viên 通thông 哉tai 。

毗tỳ 奈nại 耶da 中trung 宣tuyên 說thuyết 修tu 行hành 。 三tam 決quyết 定định 義nghĩa 。 所sở 謂vị 攝nhiếp 心tâm 為vi 戒giới 。 因nhân 戒giới 生sanh 定định 。 因nhân 定định 發phát 慧tuệ 。

三tam 決quyết 定định 指chỉ 戒giới 定định 慧tuệ 莫mạc 見kiến 下hạ 文văn 殺sát 盜đạo 婬dâm 妄vọng 各các 云vân 決quyết 定định 明minh 誨hối 便tiện 謂vị 是thị 殺sát 盜đạo 婬dâm 況huống 妄vọng 語ngữ 亦diệc 曰viết 決quyết 定định 明minh 誨hối 則tắc 四tứ 決quyết 定định 矣hĩ 又hựu 決quyết 定định 字tự 亦diệc 不bất 必tất 泥nê 前tiền 文văn 云vân 有hữu 二nhị 決quyết 定định 。 義nghĩa 豈khởi 亦diệc 指chỉ 殺sát 盜đạo 婬dâm 耶da 然nhiên 必tất 曰viết 毗tỳ 奈nại 耶da 中trung 者giả 何hà 蓋cái 言ngôn 律luật 中trung 所sở 明minh 三tam 決quyết 定định 義nghĩa 。 者giả 決quyết 定định 戒giới 為vi 最tối 先tiên 決quyết 定định 定định 依y 戒giới 生sanh 決quyết 定định 慧tuệ 依y 定định 生sanh 也dã 所sở 謂vị 二nhị 字tự 緊khẩn 緊khẩn 接tiếp 下hạ 良lương 由do 以dĩ 戒giới 為vi 本bổn 。 故cố 曰viết 毗tỳ 奈nại 耶da 中trung 。

求cầu 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 如như 噬phệ 臍tề 人nhân 。 欲dục 誰thùy 成thành 就tựu 。

噬phệ 臍tề 一nhất 說thuyết 用dụng 莊trang 子tử 如như 麝xạ 噬phệ 臍tề 喻dụ 悔hối 之chi 無vô 及cập 也dã 一nhất 說thuyết 經Kinh 云vân 如như 噬phệ 臍tề 人nhân 。 不bất 曰viết 獸thú 而nhi 曰viết 人nhân 則tắc 指chỉ 人nhân 不bất 能năng 自tự 噬phệ 其kỳ 臍tề 喻dụ 趂# 之chi 莫mạc 及cập 也dã 而nhi 上thượng 云vân 求cầu 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 下hạ 云vân 欲dục 誰thùy 成thành 就tựu 。 則tắc 第đệ 二nhị 說thuyết 較giảo 切thiết 。

○# 第đệ 七thất 卷quyển

要yếu 先tiên 持trì 此thử 。 四tứ 種chủng 律luật 儀nghi 。 皎hiệu 如như 氷băng 霜sương 自tự 不bất 能năng 生sanh 。 一nhất 切thiết 枝chi 葉diệp 。 心tâm 三tam 口khẩu 四tứ 。 生sanh 必tất 無vô 因nhân 。

身thân 口khẩu 意ý 三tam 。 意ý 乃nãi 其kỳ 主chủ 今kim 心tâm 與dữ 口khẩu 同đồng 名danh 枝chi 葉diệp 者giả 何hà 也dã 蓋cái 為vi 門môn 不bất 同đồng 故cố 也dã 語ngữ 生sanh 起khởi 而nhi 原nguyên 其kỳ 內nội 外ngoại 則tắc 意ý 為vi 根căn 本bổn 內nội 起khởi 意ý 業nghiệp 外ngoại 發phát 身thân 口khẩu 故cố 語ngữ 罪tội 垢cấu 而nhi 斷đoạn 其kỳ 重trọng/trùng 輕khinh 則tắc 四tứ 重trọng/trùng 為vi 根căn 本bổn 重trọng/trùng 乃nãi 最tối 急cấp 輕khinh 可khả 稍sảo 緩hoãn 故cố 一nhất 是thị 生sanh 起khởi 次thứ 第đệ 門môn 一nhất 是thị 罪tội 垢cấu 較giảo 量lượng 門môn 也dã 又hựu 四tứ 種chủng 律luật 儀nghi 。 已dĩ 有hữu 妄vọng 語ngữ 何hà 以dĩ 又hựu 曰viết 口khẩu 四tứ 上thượng 四tứ 種chủng 中trung 是thị 大đại 妄vọng 語ngữ 。 故cố 下hạ 口khẩu 四tứ 中trung 是thị 小tiểu 妄vọng 語ngữ 故cố 。

建kiến 立lập 道Đạo 場Tràng 。 云vân 何hà 結kết 界giới 。 合hợp 佛Phật 世Thế 尊Tôn 。 清thanh 淨tịnh 軌quỹ 則tắc 。

當đương 以dĩ 清thanh 淨tịnh 軌quỹ 則tắc 。 四tứ 字tự 為vi 主chủ 而nhi 分phần/phân 四tứ 段đoạn 第đệ 一nhất 壇đàn 場tràng 清thanh 淨tịnh 軌quỹ 則tắc 。 從tùng 大đại 力lực 白bạch 牛ngưu 。 至chí 純thuần 燒thiêu 沉trầm 水thủy 。 無vô 令linh 見kiến 火hỏa 。 止chỉ 第đệ 二nhị 享hưởng 獻hiến 清thanh 淨tịnh 軌quỹ 則tắc 。 從tùng 取thủ 白bạch 牛ngưu 乳nhũ 。 至chí 燒thiêu 令linh 烟yên 盡tận 享hưởng 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 止chỉ 第đệ 三tam 像tượng 設thiết 清thanh 淨tịnh 軌quỹ 則tắc 。 從tùng 四tứ 外ngoại 懸huyền 幡phan 至chí 使sử 其kỳ 形hình 影ảnh 。 重trùng 重trùng 涉thiệp 入nhập 止chỉ 第đệ 四tứ 禮lễ 誦tụng 清thanh 淨tịnh 軌quỹ 則tắc 。 從tùng 七thất 日nhật 頂đảnh 禮lễ 至chí 汝nhữ 問vấn 道Đạo 場Tràng 。 建kiến 立lập 如như 是thị 。 止chỉ 皆giai 取thủ 其kỳ 潔khiết 淨tịnh 精tinh 微vi 整chỉnh 齊tề 嚴nghiêm 肅túc 而nhi 已dĩ 所sở 有hữu 表biểu 法pháp 且thả 依y 自tự 古cổ 諸chư 師sư 其kỳ 中trung 或hoặc 一nhất 二nhị 牽khiên 強cường/cưỡng 者giả 亦diệc 不bất 必tất 盡tận 依y 也dã 有hữu 人nhân 更cánh 以dĩ 己kỷ 意ý 別biệt 立lập 表biểu 法pháp 牽khiên 扯xả 附phụ 會hội 硬ngạnh 配phối 天thiên 台thai 十thập 乘thừa 觀quán 法pháp 理lý 極cực 不bất 通thông 況huống 無vô 旨chỉ 趣thú 著trước 甚thậm 來lai 由do 費phí 此thử 心tâm 力lực 只chỉ 如như 第đệ 五ngũ 知tri 通thông 塞tắc 中trung 以dĩ 蓮liên 華hoa 表biểu 塞tắc 以dĩ 香hương 爐lô 表biểu 通thông 夫phu 蓮liên 華hoa 出xuất 污ô 泥nê 而nhi 不bất 染nhiễm 自tự 古cổ 取thủ 其kỳ 清thanh 淨tịnh 解giải 脫thoát 。 自tự 在tại 虗hư 通thông 乃nãi 以dĩ 為vi 塞tắc 理lý 云vân 何hà 通thông 其kỳ 一nhất 如như 是thị 餘dư 可khả 知tri 矣hĩ 何hà 況huống 此thử 之chi 壇đàn 儀nghi 次thứ 第đệ 又hựu 恰kháp 恰kháp 與dữ 彼bỉ 之chi 十thập 乘thừa 同đồng 一nhất 次thứ 第đệ 乎hồ 智trí 者giả 時thời 楞lăng 嚴nghiêm 未vị 至chí 十thập 乘thừa 之chi 說thuyết 非phi 為vi 楞lăng 嚴nghiêm 設thiết 也dã 何hà 扭# 揑niết 如như 是thị 。

取thủ 白bạch 牛ngưu 乳nhũ 。

前tiền 文văn 乳nhũ 酪lạc 皆giai 禁cấm 今kim 取thủ 乳nhũ 供cúng 養dường 者giả 何hà 也dã 此thử 有hữu 二nhị 意ý 一nhất 者giả 心tâm 異dị 二nhị 者giả 物vật 異dị 心tâm 異dị 者giả 前tiền 是thị 奉phụng 己kỷ 今kim 乃nãi 奉phụng 佛Phật 如như 絹quyên 帛bạch 等đẳng 比Bỉ 丘Khâu 禁cấm 服phục 然nhiên 亦diệc 奉phụng 佛Phật 故cố 物vật 異dị 者giả 前tiền 是thị 常thường 牛ngưu 今kim 乃nãi 白bạch 牛ngưu 白bạch 牛ngưu 之chi 乳nhũ 最tối 潔khiết 淨tịnh 故cố 又hựu 此thử 牛ngưu 雖tuy 出xuất 雪Tuyết 山Sơn 雪Tuyết 山Sơn 亦diệc 不bất 恆hằng 有hữu 蓋cái 瑞thụy 物vật 也dã 故cố 其kỳ 糞phẩn 可khả 用dụng 塗đồ 地địa 。

一nhất 百bách 八bát 徧biến 。

經Kinh 云vân 一nhất 時thời 常thường 行hành 。 一nhất 百bách 八bát 徧biến 是thị 行hành 道Đạo 旋toàn 繞nhiễu 數số 非phi 誦tụng 咒chú 數số 也dã 有hữu 謂vị 跢đa 姪điệt 他tha 唵án 下hạ 九cửu 句cú 方phương 是thị 咒chú 故cố 一nhất 時thời 可khả 誦tụng 此thử 數số 然nhiên 經kinh 說thuyết 常thường 行hành 不bất 說thuyết 常thường 誦tụng 又hựu 不bất 曾tằng 明minh 言ngôn 咒chú 止chỉ 此thử 九cửu 句cú 故cố 。

十thập 方phương 如Như 來Lai 。 因nhân 此thử 咒chú 心tâm (# 云vân 云vân )# 。 悉tất 得đắc 清thanh 淨tịnh 。

悉Tất 怛Đát 多Đa 般Bát 怛Đát 囉Ra 。 華hoa 言ngôn 白bạch 傘tản 蓋cái 是thị 全toàn 咒chú 之chi 名danh 題đề 謂vị 之chi 咒chú 心tâm 者giả 以dĩ 此thử 是thị 無vô 為vi 。 心tâm 佛Phật 所sở 說thuyết 心tâm 咒chú 故cố 經kinh 中trung 或hoặc 曰viết 心tâm 咒chú 或hoặc 曰viết 咒chú 心tâm 其kỳ 義nghĩa 一nhất 也dã 又hựu 此thử 咒chú 密mật 藏tạng 中trung 之chi 精tinh 要yếu 如như 人nhân 身thân 百bách 體thể 之chi 統thống 乎hồ 心tâm 也dã 有hữu 說thuyết 此thử 六lục 字tự 在tại 一nhất 咒chú 之chi 正chánh 中trung 而nhi 謂vị 之chi 咒chú 心tâm 然nhiên 以dĩ 前tiền 後hậu 文văn 約ước 之chi 又hựu 非phi 正chánh 中trung 謬mậu 可khả 知tri 矣hĩ 因nhân 此thử 執chấp 此thử 乘thừa 此thử 以dĩ 下hạ 十thập 段đoạn 所sở 重trọng/trùng 在tại 咒chú 言ngôn 咒chú 有hữu 廣quảng 大đại 神thần 異dị 功công 德đức 故cố 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 無vô 不bất 因nhân 此thử 執chấp 此thử 乘thừa 此thử 乃nãi 至chí 傳truyền 此thử 以dĩ 成thành 種chủng 種chủng 妙diệu 用dụng 佛Phật 且thả 然nhiên 況huống 凡phàm 夫phu 乎hồ 今kim 略lược 為vi 十thập 喻dụ 因nhân 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 諸chư 佛Phật 之chi 母mẫu 。 是thị 出xuất 生sanh 如Như 來Lai 。 之chi 真chân 種chủng 子tử 也dã 故cố 佛Phật 必tất 因nhân 之chi 以dĩ 得đắc 菩Bồ 提Đề 執chấp 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 具cụ 大đại 威uy 神thần 是thị 斷đoạn 邪tà 惑hoặc 之chi 金kim 剛cang 王vương 寶bảo 劒kiếm 也dã 故cố 佛Phật 必tất 執chấp 之chi 以dĩ 制chế 魔ma 外ngoại 乘thừa 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 運vận 載tải 眾chúng 生sanh 。 脫thoát 離ly 生sanh 死tử 是thị 出xuất 火hỏa 宅trạch 之chi 大đại 白bạch 牛ngưu 車xa 也dã 故cố 佛Phật 必tất 乘thừa 之chi 以dĩ 應ưng 塵trần 國quốc 含hàm 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 包bao 羅la 萬vạn 德đức 是thị 具cụ 足túc 法Pháp 財tài 之chi 真chân 寶bảo 藏tạng 也dã 故cố 佛Phật 必tất 含hàm 之chi 以dĩ 轉chuyển 法Pháp 輪luân 持trì 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 總tổng 持trì 一nhất 切thiết 善thiện 惡ác 。 諸chư 法pháp 是thị 無vô 上thượng 覺giác 皇hoàng 之chi 正chánh 印ấn 也dã 故cố 佛Phật 必tất 持trì 之chi 以dĩ 受thọ 記ký 記ký 人nhân 依y 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 為vi 安an 隱ẩn 功công 德đức 之chi 所sở 住trú 處xứ 。 是thị 離ly 怖bố 畏úy 之chi 尊tôn 勝thắng 幢tràng 也dã 故cố 佛Phật 必tất 依y 之chi 以dĩ 救cứu 苦khổ 濟tế 厄ách 隨tùy 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 隨tùy 順thuận 覺giác 性tánh 。 是thị 從tùng 心tâm 滿mãn 願nguyện 之chi 如như 意ý 珠châu 王vương 。 也dã 故cố 佛Phật 必tất 隨tùy 之chi 以dĩ 徧biến 供cung 恆Hằng 沙sa 聖thánh 賢hiền 行hành 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 通thông 達đạt 無vô 礙ngại 。 是thị 千thiên 聖thánh 萬vạn 賢hiền 所sở 共cộng 適thích 之chi 通thông 衢cù 也dã 故cố 佛Phật 必tất 行hành 之chi 以dĩ 攝nhiếp 親thân 因nhân 而nhi 開khai 祕bí 藏tạng 誦tụng 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 究cứu 竟cánh 圓viên 滿mãn 。 是thị 法Pháp 王Vương 詔chiếu 告cáo 萬vạn 國quốc 之chi 嚴nghiêm 敕sắc 也dã 故cố 佛Phật 必tất 誦tụng 之chi 以dĩ 成thành 正chánh 覺giác 。 而nhi 入nhập 涅Niết 槃Bàn 。 傳truyền 此thử 咒chú 心tâm 者giả 此thử 咒chú 永vĩnh 存tồn 不bất 滅diệt 是thị 普phổ 照chiếu 世thế 出xuất 世thế 間gian 。 無vô 盡tận 之chi 大đại 明minh 燈đăng 也dã 。 故cố 佛Phật 必tất 傳truyền 之chi 以dĩ 垂thùy 化hóa 萬vạn 世thế 以dĩ 上thượng 十thập 種chủng 如như 華hoa 嚴nghiêm 十thập 十thập 法Pháp 門môn 十thập 者giả 數số 之chi 成thành 故cố 舉cử 十thập 以dĩ 表biểu 無vô 盡tận 也dã 有hữu 人nhân 將tương 此thử 十thập 咒chú 心tâm 輳# 合hợp 法pháp 數số 如như 因nhân 此thử 則tắc 云vân 是thị 正chánh 緣duyên 了liễu 三tam 佛Phật 性tánh 執chấp 此thử 則tắc 云vân 是thị 實thật 相tướng 觀quán 照chiếu 方phương 便tiện 三tam 般Bát 若Nhã 乘thừa 此thử 則tắc 云vân 是thị 理lý 隨tùy 得đắc 三tam 乘thừa 以dĩ 下hạ 共cộng 配phối 十thập 箇cá 三tam 法pháp 恐khủng 初sơ 學học 信tín 受thọ 遞đệ 相tương 傳truyền 流lưu 不bất 得đắc 不bất 辨biện 何hà 者giả 佛Phật 本bổn 教giáo 人nhân 持trì 咒chú 今kim 都đô 派phái 作tác 別biệt 法pháp 本bổn 所sở 持trì 咒chú 反phản 成thành 無vô 用dụng 以dĩ 客khách 為vi 主chủ 其kỳ 過quá 一nhất 也dã 咒chú 是thị 密mật 教giáo 今kim 成thành 顯hiển 教giáo 教giáo 體thể 違vi 反phản 其kỳ 過quá 二nhị 也dã 試thí 以dĩ 咒chú 文văn 從tùng 頭đầu 點điểm 檢kiểm 何hà 處xứ 是thị 正chánh 因nhân 何hà 處xứ 是thị 緣duyên 因nhân 何hà 處xứ 是thị 了liễu 因nhân 如như 不bất 能năng 派phái 則tắc 成thành 虧khuy 論luận 其kỳ 過quá 三tam 也dã 經kinh 言ngôn 書thư 寫tả 此thử 咒chú 貯trữ 於ư 香hương 囊nang 。 或hoặc 於ư 宅trạch 中trung 或hoặc 帶đái 身thân 上thượng 。 明minh 是thị 祕bí 章chương 如như 王vương 密mật 語ngữ 不bất 得đắc 宣tuyên 泄tiết 若nhược 果quả 三tam 佛Phật 性tánh 等đẳng 何hà 不bất 直trực 說thuyết 使sử 人nhân 解giải 義nghĩa 其kỳ 過quá 四tứ 也dã 因nhân 此thử 乘thừa 此thử 屬thuộc 三tam 因nhân 三tam 乘thừa 猶do 有hữu 兩lưỡng 字tự 相tương/tướng 同đồng 其kỳ 他tha 執chấp 此thử 之chi 為vi 三tam 般Bát 若Nhã 持trì 此thử 之chi 為vi 三tam 菩Bồ 提Đề 等đẳng 殊thù 無vô 意ý 況huống 其kỳ 過quá 五ngũ 也dã 依y 此thử 咒chú 心tâm 謂vị 是thị 苦khổ 惑hoặc 業nghiệp 三tam 道đạo 然nhiên 此thử 三tam 是thị 惡ác 法pháp 卻khước 牽khiên 扯xả 三tam 善thiện 法Pháp 以dĩ 除trừ 滅diệt 之chi 逈huýnh 異dị 餘dư 九cửu 於ư 理lý 不bất 通thông 其kỳ 過quá 六lục 也dã 若nhược 云vân 有hữu 文văn 字tự 咒chú 有hữu 實thật 相tướng 咒chú 此thử 指chỉ 實thật 相tướng 既ký 指chỉ 實thật 相tướng 只chỉ 宜nghi 以dĩ 楞lăng 嚴nghiêm 大đại 定định 當đương 之chi 不bất 宜nghi 妄vọng 立lập 為vi 十thập 蓋cái 咒chú 本bổn 是thị 一nhất 持trì 誦tụng 之chi 功công 有hữu 十thập 而nhi 咒chú 未vị 嘗thường 十thập 也dã 其kỳ 過quá 七thất 也dã 既ký 云vân 十thập 箇cá 三tam 法pháp 則tắc 其kỳ 梵Phạn 語ngữ 應ưng 一nhất 一nhất 別biệt 豈khởi 得đắc 一nhất 種chủng 梵Phạn 語ngữ 而nhi 成thành 十thập 類loại 華hoa 言ngôn 其kỳ 過quá 八bát 也dã 若nhược 言ngôn 經kinh 有hữu 七thất 常thường 住trụ 果quả 。 夫phu 經kinh 文văn 止chỉ 云vân 七thất 果quả 何hà 得đắc 扭# 而nhi 為vi 十thập 每mỗi 果quả 渾hồn 成thành 一nhất 語ngữ 何hà 必tất 劈phách 而nhi 為vi 三tam 經kinh 自tự 經kinh 咒chú 自tự 咒chú 何hà 乃nãi 割cát 經kinh 附phụ 咒chú 其kỳ 過quá 九cửu 也dã 此thử 之chi 十thập 法pháp 分phần/phân 屬thuộc 出xuất 何hà 經kinh 論luận 何hà 佛Phật 所sở 說thuyết 及cập 何hà 菩Bồ 薩Tát 之chi 所sở 闡xiển 析tích 若nhược 其kỳ 無vô 據cứ 安an 得đắc 杜đỗ 撰soạn 匹thất 夫phu 矯kiểu 詔chiếu 罪tội 在tại 不bất 原nguyên 如như 何hà 法Pháp 王Vương 容dung 可khả 僭# 擬nghĩ 其kỳ 過quá 十thập 也dã 慎thận 之chi 哉tai 。

二nhị 十thập 八bát 大đại 惡ác 星tinh 。 而nhi 為vi 上thượng 首thủ 。

大đại 集tập 經kinh 佛Phật 明minh 二nhị 十thập 八bát 宿tú 。 攝nhiếp 護hộ 國quốc 土độ 。 養dưỡng 育dục 眾chúng 生sanh 。 如như 何hà 舊cựu 解giải 以dĩ 今kim 所sở 說thuyết 二nhị 十thập 八bát 大đại 惡ác 星tinh 。 當đương 之chi 假giả 如như 第đệ 二nhị 亢kháng 宿túc 云vân 主chủ 出xuất 家gia 求cầu 聖thánh 道Đạo 者giả 則tắc 是thị 吉cát 祥tường 福phước 德đức 之chi 大đại 善thiện 星tinh 矣hĩ 又hựu 八bát 大đại 惡ác 星tinh 中trung 如như 羅la 孛bột 誠thành 為vi 凶hung 曜diệu 彼bỉ 五ngũ 行hành 未vị 必tất 皆giai 凶hung 故cố 知tri 今kim 二nhị 十thập 八bát 等đẳng 或hoặc 別biệt 有hữu 所sở 指chỉ 佛Phật 未vị 明minh 言ngôn 不bất 敢cảm 強cường/cưỡng 為vi 之chi 說thuyết 。

云vân 何hà 名danh 為vi 。 乾can 慧tuệ 之chi 地địa 。

上thượng 文văn 讚tán 嘆thán 神thần 咒chú 功công 德đức 如như 是thị 。 廣quảng 大đại 阿A 難Nan 聞văn 已dĩ 。 不bất 云vân 我ngã 當đương 一nhất 心tâm 持trì 咒chú 乃nãi 問vấn 乾can/kiền/càn 慧tuệ 四tứ 十thập 四tứ 心tâm 。 而nhi 至chí 等đẳng 覺giác 者giả 何hà 也dã 蓋cái 經kinh 言ngôn 或hoặc 有hữu 宿túc 習tập 不bất 能năng 滅diệt 除trừ 。 應ưng 持trì 此thử 咒chú 則tắc 知tri 咒chú 為vi 修tu 道Đạo 之chi 助trợ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 而nhi 至chí 等đẳng 覺giác 是thị 正chánh 修tu 成thành 佛Phật 之chi 大đại 綱cương 大đại 要yếu 也dã 。

云vân 何hà 名danh 為vi 眾chúng 生sanh 顛điên 倒đảo 。

或hoặc 見kiến 此thử 文văn 結kết 處xứ 云vân 由do 此thử 建kiến 立lập 世thế 界giới 。 眾chúng 生sanh 謂vị 此thử 統thống 論luận 二nhị 種chủng 顛điên 倒đảo 其kỳ 云vân 何hà 名danh 為vi 眾chúng 。 生sanh 顛điên 倒đảo 之chi 文văn 當đương 在tại 後hậu 段đoạn 今kim 不bất 須tu 爾nhĩ 蓋cái 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 兩lưỡng 不bất 相tương 離ly 眾chúng 生sanh 必tất 依y 世thế 界giới 而nhi 居cư 世thế 界giới 後hậu 因nhân 眾chúng 生sanh 而nhi 起khởi 言ngôn 眾chúng 生sanh 不bất 妨phương 先tiên 說thuyết 世thế 界giới 喻dụ 如như 言ngôn 草thảo 木mộc 亦diệc 不bất 妨phương 先tiên 說thuyết 大đại 地địa 也dã 況huống 下hạ 文văn 世thế 界giới 顛điên 倒đảo 。 亦diệc 帶đái 說thuyết 十thập 二nhị 類loại 生sanh 。 兩lưỡng 相tương 交giao 互hỗ 其kỳ 義nghĩa 明minh 甚thậm 又hựu 見kiến 下hạ 文văn 世thế 界giới 中trung 有hữu 。 十thập 二nhị 類loại 生sanh 。 復phục 疑nghi 此thử 世thế 界giới 是thị 眾chúng 生sanh 分phần 中trung 。 世thế 界giới 亦diệc 非phi 也dã 由do 性tánh 明minh 心tâm 。 者giả 言ngôn 眾chúng 生sanh 何hà 所sở 由do 由do 性tánh 明minh 心tâm 。 也dã 性tánh 明minh 心tâm 者giả 一nhất 法Pháp 界Giới 真chân 心tâm 也dã 此thử 性tánh 明minh 心tâm 本bổn 非phi 凝ngưng 然nhiên 之chi 物vật 其kỳ 體thể 圓viên 融dung 而nhi 能năng 隨tùy 緣duyên 是thị 以dĩ 因nhân 明minh 故cố 發phát 性tánh 性tánh 妄vọng 故cố 見kiến 生sanh 而nhi 從tùng 無vô 成thành 有hữu 矣hĩ 此thử 能năng 有hữu 所sở 有hữu 實thật 非phi 因nhân 所sở 因nhân 。 言ngôn 能năng 有hữu 無vô 能năng 因nhân 所sở 有hữu 無vô 所sở 因nhân 也dã 。 既ký 無vô 因nhân 所sở 因nhân 自tự 無vô 住trụ 所sở 住trụ 。 即tức 此thử 無vô 住trụ 建kiến 立lập 世thế 界giới 。 眾chúng 生sanh 此thử 處xứ 未vị 有hữu 世thế 界giới 眾chúng 生sanh 。 由do 此thử 為vi 建kiến 立lập 之chi 根căn 本bổn 也dã 。 故cố 曰viết 從tùng 無vô 住trụ 本bổn 。 立lập 一nhất 切thiết 法pháp 。

將tương 欲dục 復phục 真chân 。 欲dục 真chân 已dĩ 非phi 真chân 。 真Chân 如Như 性tánh 非phi 真chân 求cầu 復phục 。 宛uyển 成thành 非phi 相tướng 。 非phi 生sanh 非phi 住trụ 非phi 心tâm 非phi 法pháp (# 云vân 云vân )# 故cố 有hữu 。 眾chúng 生sanh 顛điên 倒đảo 。

承thừa 上thượng 文văn 性tánh 明minh 圓viên 故cố 。 而nhi 言ngôn 迷mê 自tự 本bổn 性tánh 圓viên 明minh 乃nãi 生sanh 虗hư 妄vọng 雖tuy 云vân 生sanh 妄vọng 妄vọng 實thật 無vô 體thể 妄vọng 既ký 無vô 體thể 妄vọng 即tức 是thị 真chân 更cánh 將tương 誰thùy 復phục 汝nhữ 欲dục 復phục 真chân 欲dục 已dĩ 成thành 妄vọng 故cố 曰viết 非phi 真chân 真Chân 如Như 既ký 知tri 非phi 真chân 猶do 自tự 求cầu 復phục 如như 知tri 是thị 幻huyễn 猶do 自tự 求cầu 幻huyễn 終chung 竟cánh 無vô 有hữu 故cố 曰viết 非phi 相tướng 何hà 名danh 非phi 相tướng 凡phàm 所sở 有hữu 相tướng 。 不bất 過quá 生sanh 住trụ 異dị 滅diệt 。 身thân 受thọ 心tâm 法pháp 。 而nhi 已dĩ 非phi 生sanh 非phi 住trụ 異dị 滅diệt 可khả 知tri 非phi 心tâm 非phi 法Pháp 身thân 受thọ 可khả 知tri 於ư 本bổn 無vô 中trung 虗hư 妄vọng 成thành 有hữu 展triển 轉chuyển 發phát 生sanh 。 此thử 之chi 生sanh 力lực 起khởi 惑hoặc 造tạo 業nghiệp 造tạo 業nghiệp 感cảm 果quả 生sanh 滅diệt 相tương/tướng 因nhân 無vô 有hữu 窮cùng 已dĩ 。 是thị 則tắc 名danh 為vi 。 眾chúng 生sanh 顛điên 倒đảo 。 有hữu 配phối 三tam 細tế 者giả 不bất 如như 只chỉ 取thủ 大đại 意ý 如như 前tiền 所sở 說thuyết 。 不bất 須tu 逐trục 句cú 逐trục 字tự 相tương/tướng 配phối 又hựu 有hữu 以dĩ 非phi 真chân 求cầu 復phục 。 配phối 七thất 識thức 八bát 識thức 者giả 尤vưu 為vi 不bất 通thông 。

是thị 故cố 世thế 界giới 。 因nhân 動động 有hữu 聲thanh 。 因nhân 聲thanh 有hữu 色sắc 。 (# 云vân 云vân )# 。 為vi 一nhất 旋toàn 復phục 。

因nhân 動động 而nhi 聲thanh 而nhi 色sắc 而nhi 香hương 而nhi 觸xúc 而nhi 味vị 而nhi 法pháp 次thứ 第đệ 歷lịch 然nhiên 而nhi 諸chư 解giải 不bất 出xuất 其kỳ 由do 有hữu 謂vị 六lục 中trung 隨tùy 舉cử 其kỳ 一nhất 餘dư 五ngũ 從tùng 之chi 則tắc 經kinh 中trung 次thứ 第đệ 似tự 為vi 浪lãng 說thuyết 何hà 不bất 曰viết 色sắc 聲thanh 香hương 味vị 觸xúc 法pháp 。 乎hồ 惟duy 長trường/trưởng 水thủy 引dẫn 前tiền 文văn 覺giác 明minh 空không 昧muội 。 等đẳng 釋thích 之chi 頗phả 於ư 次thứ 第đệ 相tương/tướng 恊# 惜tích 前tiền 文văn 止chỉ 有hữu 從tùng 聲thanh 至chí 觸xúc 而nhi 味vị 與dữ 法pháp 無vô 文văn 可khả 引dẫn 耳nhĩ 然nhiên 差sai 勝thắng 諸chư 說thuyết 也dã 窮cùng 十thập 二nhị 變biến 。 為vi 一nhất 旋toàn 復phục 。 者giả 上thượng 言ngôn 因nhân 味vị 知tri 法pháp 。 換hoán 一nhất 知tri 字tự 便tiện 接tiếp 意ý 根căn 次thứ 接tiếp 六lục 亂loạn 妄vọng 想tưởng 。 則tắc 六lục 境cảnh 六lục 情tình 共cộng 成thành 十thập 二nhị 十thập 二nhị 週# 已dĩ 更cánh 動động 有hữu 聲thanh 而nhi 至chí 味vị 法pháp 名danh 一nhất 旋toàn 復phục 則tắc 循tuần 環hoàn 無vô 已dĩ 也dã 。

枯khô 槁cảo 亂loạn 想tưởng 。

枯khô 稿# 則tắc 無vô 想tưởng 曰viết 枯khô 槁cảo 亂loạn 想tưởng 。 者giả 何hà 也dã 又hựu 次thứ 云vân 精tinh 神thần 化hóa 為vi 。 土thổ 木mộc 金kim 石thạch 。 既ký 化hóa 土thổ/độ 石thạch 為vi 有hữu 輪luân 迴hồi 為vi 無vô 輪luân 迴hồi 若nhược 有hữu 輪luân 迴hồi 世thế 間gian 。 土thổ/độ 石thạch 皆giai 當đương 受thọ 身thân 六lục 趣thú 若nhược 無vô 輪luân 迴hồi 何hà 云vân 無vô 想tưởng 羯yết 南nam 。 流lưu 轉chuyển 國quốc 土thổ 。 蓋cái 枯khô 槁cảo 云vân 者giả 特đặc 其kỳ 妄vọng 想tưởng 暫tạm 遏át 不bất 行hành 如như 草thảo 乍sạ 枯khô 根căn 本bổn 未vị 絕tuyệt 時thời 至chí 復phục 生sanh 則tắc 知tri 彼bỉ 之chi 妄vọng 想tưởng 潛tiềm 伏phục 於ư 中trung 未vị 嘗thường 無vô 也dã 精tinh 神thần 之chi 為vi 土thổ/độ 石thạch 亦diệc 是thị 以dĩ 頑ngoan 定định 力lực 而nhi 成thành 頑ngoan 物vật 頑ngoan 定định 力lực 過quá 緣duyên 觸xúc 情tình 生sanh 依y 舊cựu 流lưu 轉chuyển 。

○# 第đệ 八bát 卷quyển

是thị 人nhân 即tức 獲hoạch 。 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。

此thử 方phương 漸tiệm 次thứ 便tiện 曰viết 無vô 生sanh 如như 何hà 乾can/kiền/càn 慧tuệ 之chi 前tiền 已dĩ 齊tề 八bát 地địa 之chi 位vị 蓋cái 所sở 稱xưng 圓viên 頓đốn 行hành 人nhân 者giả 正chánh 謂vị 此thử 也dã 前tiền 云vân 顛điên 倒đảo 妙diệu 圓viên 。 真chân 淨tịnh 明minh 心tâm 。 具cụ 足túc 亂loạn 想tưởng 次thứ 云vân 於ư 是thị 本bổn 因nhân 。 元nguyên 所sở 亂loạn 想tưởng 。 立lập 三tam 漸tiệm 次thứ 。 則tắc 知tri 最tối 初sơ 便tiện 於ư 本bổn 原nguyên 心tâm 體thể 以dĩ 為vi 因Nhân 地Địa 從tùng 真Chân 如Như 而nhi 出xuất 亂loạn 想tưởng 從tùng 即tức 真Chân 如Như 之chi 亂loạn 想tưởng 而nhi 入nhập 真Chân 如Như 念niệm 念niệm 已dĩ 在tại 真Chân 如Như 雖tuy 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 今kim 未vị 即tức 獲hoạch 而nhi 勢thế 在tại 必tất 獲hoạch 無vô 足túc 疑nghi 者giả 故cố 違vi 現hiện 業nghiệp 文văn 中trung 不bất 但đãn 曰viết 禁cấm 制chế 使sử 不bất 流lưu 逸dật 而nhi 曰viết 旋toàn 元nguyên 自tự 歸quy 。 旋toàn 元nguyên 自tự 歸quy 。 者giả 一nhất 旋toàn 轉chuyển 力lực 何hà 藉tạ 劬cù 勞lao 。 旋toàn 何hà 所sở 歸quy 還hoàn 歸quy 自tự 己kỷ 圓viên 頓đốn 法Pháp 門môn 四tứ 字tự 之chi 中trung 攝nhiếp 盡tận 無vô 餘dư 矣hĩ 孤cô 山sơn 之chi 言ngôn 曰viết 漸tiệm 次thứ 者giả 事sự 漸tiệm 理lý 圓viên 不bất 同đồng 偏thiên 漸tiệm 於ư 六lục 即tức 中trung 乃nãi 名danh 字tự 中trung 修tu 能năng 成thành 觀quán 行hành 乃nãi 發phát 真chân 似tự 也dã 從tùng 名danh 至Chí 真Chân 一nhất 以dĩ 貫quán 之chi 妙diệu 哉tai 言ngôn 乎hồ 。

名danh 信tín 心tâm 住trụ 。

十thập 信tín 位vị 多đa 結kết 住trụ 字tự 孤cô 山sơn 謂vị 是thị 初sơ 住trụ 分phần/phân 開khai 則tắc 信tín 即tức 是thị 住trụ 吳ngô 興hưng 非phi 之chi 是thị 矣hĩ 然nhiên 不bất 必tất 泥nê 此thử 住trụ 字tự 蓋cái 此thử 經Kinh 四tứ 字tự 成thành 文văn 故cố 信tín 心tâm 念niệm 心tâm 慧tuệ 心tâm 定định 心tâm 皆giai 有hữu 住trụ 字tự 中trung 間gian 精tinh 進tấn 心tâm 不bất 退thoái 心tâm 獲hoạch 法pháp 心tâm 迴hồi 向hướng 心tâm 皆giai 無vô 住trụ 字tự 至chí 第đệ 九cửu 戒giới 心tâm 第đệ 十thập 願nguyện 心tâm 復phục 有hữu 住trụ 字tự 隨tùy 句cú 長trường 短đoản 加gia 減giảm 住trụ 字tự 其kỳ 理lý 明minh 甚thậm 不bất 然nhiên 既ký 初sơ 住trụ 分phần/phân 開khai 句cú 句cú 應ưng 有hữu 住trụ 字tự 何hà 或hoặc 有hữu 而nhi 或hoặc 無vô 也dã 蓋cái 此thử 住trụ 即tức 是thị 位vị 分phân 之chi 意ý 非phi 信tín 住trụ 行hành 向hướng 地địa 之chi 住trụ 也dã 又hựu 瑜du 伽già 師sư 地địa 論luận 以dĩ 地địa 前tiền 諸chư 位vị 共cộng 為vi 一nhất 位vị 十Thập 地Địa 等đẳng 覺giác 為vi 十thập 一nhất 住trụ 如Như 來Lai 為vi 一nhất 住trụ 共cộng 十thập 三tam 住trụ 均quân 結kết 住trụ 名danh 足túc 可khả 為vi 證chứng 。

是thị 覺giác 始thỉ 獲hoạch 。 金kim 剛cang 心tâm 中trung 。 初sơ 乾can 慧tuệ 地địa 。

不bất 必tất 苦khổ 苦khổ 與dữ 前tiền 之chi 乾can/kiền/càn 慧tuệ 究cứu 同đồng 究cứu 異dị 蓋cái 同đồng 而nhi 異dị 異dị 而nhi 同đồng 者giả 也dã 但đãn 順thuận 經kinh 文văn 看khán 去khứ 其kỳ 義nghĩa 自tự 顯hiển 今kim 逐trục 字tự 釋thích 之chi 是thị 覺giác 者giả 等đẳng 覺giác 也dã 始thỉ 獲hoạch 者giả 言ngôn 前tiền 之chi 乾can/kiền/càn 慧tuệ 但đãn 發phát 其kỳ 端đoan 倪nghê 而nhi 未vị 獲hoạch 其kỳ 全toàn 體thể 今kim 始thỉ 獲hoạch 也dã 金kim 剛cang 心tâm 者giả 言ngôn 是thị 大Đại 乘Thừa 心tâm 中trung 之chi 慧tuệ 也dã 乾can/kiền/càn 慧tuệ 者giả 言ngôn 未vị 與dữ 如Như 來Lai 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。 接tiếp 也dã 乾can/kiền/càn 慧tuệ 而nhi 必tất 曰viết 初sơ 者giả 正chánh 明minh 最tối 初sơ 之chi 慧tuệ 歷lịch 信tín 住trụ 行hành 向hướng 地địa 至chí 此thử 而nhi 始thỉ 獲hoạch 其kỳ 全toàn 體thể 也dã 因nhân 該cai 果quả 海hải 果quả 徹triệt 因nhân 源nguyên 則tắc 異dị 而nhi 同đồng 而nhi 因nhân 非phi 是thị 果quả 果quả 非phi 是thị 因nhân 則tắc 同đồng 而nhi 異dị 也dã 。

如như 是thị 重trùng 重trùng 。 單đơn 複phức 十thập 二nhị 。

諸chư 說thuyết 不bất 一nhất 溫ôn 陵lăng 以dĩ 乾can/kiền/càn 信tín 至chí 等đẳng 金kim 為vi 十thập 二nhị 天thiên 如như 謂vị 其kỳ 既ký 以dĩ 金kim 為vi 能năng 歷lịch 又hựu 以dĩ 金kim 為vi 所sở 歷lịch 於ư 義nghĩa 不bất 順thuận 吳ngô 興hưng 以dĩ 信tín 住trụ 行hành 及cập 地địa 為vi 單đơn 十thập 迴hồi 向hướng 為vi 複phức 十thập 加gia 乾can/kiền/càn 慧tuệ 等đẳng 覺giác 為vi 十thập 二nhị 天thiên 如như 取thủ 之chi 然nhiên 其kỳ 凑# 合hợp 未vị 甚thậm 安an 妥# 而nhi 單đơn 複phức 義nghĩa 亦diệc 不bất 快khoái 唯duy 長trường/trưởng 水thủy 以dĩ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 暖noãn 頂đảnh 忍nhẫn 世thế 等đẳng 妙diệu 各các 各các 獨độc 一nhất 為vi 單đơn 信tín 住trụ 行hành 向hướng 地địa 各các 各các 有hữu 十thập 為vi 複phức 合hợp 之chi 十thập 二nhị 而nhi 乾can/kiền/càn 慧tuệ 之chi 單đơn 次thứ 以dĩ 信tín 住trụ 行hành 向hướng 之chi 複phức 此thử 複phức 後hậu 又hựu 次thứ 以dĩ 四tứ 加gia 行hành 之chi 單đơn 此thử 單đơn 後hậu 又hựu 次thứ 以dĩ 十Thập 地Địa 之chi 複phức 此thử 複phức 後hậu 又hựu 次thứ 以dĩ 等đẳng 覺giác 之chi 單đơn 乃nãi 至chí 妙diệu 覺giác 故cố 曰viết 重trùng 重trùng 其kỳ 說thuyết 甚thậm 妙diệu 。

五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 真chân 菩Bồ 提Đề 路lộ 。

此thử 五ngũ 十thập 五ngũ 亦diệc 有hữu 多đa 說thuyết 惟duy 吳ngô 興hưng 謂vị 除trừ 前tiền 乾can/kiền/càn 慧tuệ 不bất 敘tự 但đãn 由do 信tín 位vị 至chí 等đẳng 覺giác 為vi 五ngũ 十thập 五ngũ 又hựu 自tự 辨biện 云vân 經kinh 言ngôn 真chân 菩Bồ 提Đề 路lộ 。 則tắc 顯hiển 乾can/kiền/càn 慧tuệ 非phi 真chân 妙diệu 覺giác 非phi 路lộ 此thử 說thuyết 最tối 當đương 。

是thị 經Kinh 名danh 大đại 佛Phật 頂đảnh 悉Tất 怛Đát 多Đa 般Bát 怛Đát 囉Ra 。 無vô 上thượng 寶bảo 印ấn 十thập 方phương 如Như 來Lai 。 清thanh 淨tịnh 海hải 眼nhãn (# 云vân 云vân )# 亦diệc 名danh 灌quán 頂đảnh 章chương 句cú 諸chư 菩Bồ 薩Tát 萬vạn 行hạnh 首thủ 楞lăng 嚴nghiêm 。

此thử 五ngũ 名danh 者giả 隨tùy 取thủ 其kỳ 一nhất 皆giai 可khả 名danh 經kinh 譯dịch 人nhân 撮toát 略lược 捃# 摭# 會hội 其kỳ 大đại 意ý 而nhi 立lập 今kim 名danh 庶thứ 幾kỷ 該cai 括quát 五ngũ 義nghĩa 矣hĩ 有hữu 人nhân 謂vị 此thử 一nhất 部bộ 經kinh 從tùng 一nhất 至chí 十thập 。 挨ai 次thứ 配phối 合hợp 經kinh 題đề 某mỗ 卷quyển 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 大đại 佛Phật 頂đảnh 某mỗ 卷quyển 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 如Như 來Lai 密mật 因nhân 乃nãi 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 修tu 證chứng 了liễu 義nghĩa 某mỗ 處xứ 為vi 菩Bồ 薩Tát 萬vạn 行hạnh 是thị 不bất 知tri 五ngũ 名danh 皆giai 可khả 名danh 經kinh 也dã 使sử 譯dịch 人nhân 昔tích 取thủ 第đệ 一nhất 為vi 題đề 則tắc 將tương 曰viết 某mỗ 卷quyển 至chí 某mỗ 處xứ 為vi 悉tất 怛đát 多đa 乎hồ 某mỗ 處xứ 為vi 無vô 上thượng 寶bảo 。 印ấn 某mỗ 處xứ 為vi 如Như 來Lai 清thanh 淨tịnh 。 海hải 眼nhãn 乎hồ 或hoặc 取thủ 第đệ 二nhị 三tam 等đẳng 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 而nhi 向hướng 來lai 挨ai 次thứ 配phối 合hợp 皆giai 失thất 之chi 矣hĩ 豈khởi 理lý 也dã 哉tai 。

斷đoạn 除trừ 三tam 界giới 。 修tu 心tâm 六lục 品phẩm 。 微vi 細tế 煩phiền 惱não 。

合hợp 論luận 謂vị 阿A 難Nan 及cập 諸chư 大đại 眾chúng 。 得đắc 第đệ 二nhị 果quả 故cố 言ngôn 斷đoạn 除trừ 修tu 心tâm 六lục 品phẩm 。 煩phiền 惱não 其kỳ 言ngôn 雖tuy 合hợp 教giáo 相tương/tướng 但đãn 楞lăng 嚴nghiêm 一nhất 經kinh 至chí 此thử 五ngũ 十thập 五ngũ 位vị 。 而nhi 入nhập 妙diệu 覺giác 上thượng 文văn 已dĩ 結kết 經kinh 名danh 自tự 後hậu 皆giai 名danh 助trợ 行hành 則tắc 亦diệc 至chí 矣hĩ 盡tận 矣hĩ 而nhi 所sở 證chứng 方phương 止chỉ 於ư 此thử 何hà 名danh 此thử 經Kinh 大Đại 乘Thừa 了liễu 義nghĩa 教giáo 耶da 惟duy 溫ôn 陵lăng 謂vị 是thị 增tăng 上thượng 頓đốn 斷đoạn 不bất 同đồng 小Tiểu 乘Thừa 其kỳ 九cửu 品phẩm 之chi 中trung 所sở 餘dư 三tam 品phẩm 佛Phật 地địa 方phương 斷đoạn 似tự 得đắc 其kỳ 旨chỉ 蓋cái 三tam 界giới 九cửu 地địa 地địa 地địa 各các 有hữu 九cửu 品phẩm 。 煩phiền 惱não 今kim 經kinh 文văn 不bất 曰viết 欲dục 界giới 六lục 品phẩm 而nhi 曰viết 三tam 界giới 不bất 但đãn 曰viết 煩phiền 惱não 而nhi 曰viết 微vi 細tế 煩phiền 惱não 。 蓋cái 盡tận 三tam 界giới 而nhi 言ngôn 之chi 乃nãi 最tối 後hậu 一nhất 地địa 之chi 六lục 品phẩm 矣hĩ 若nhược 曰viết 世Thế 尊Tôn 滅diệt 後hậu 阿A 難Nan 為vi 迦Ca 葉Diếp 呵ha 責trách 方phương 得đắc 無vô 漏lậu 今kim 此thử 應ưng 在tại 二nhị 果quả 是thị 則tắc 是thị 矣hĩ 亦diệc 有hữu 二nhị 義nghĩa 可khả 辨biện 一nhất 者giả 阿A 難Nan 下hạ 有hữu 大đại 眾chúng 二nhị 字tự 不bất 宜nghi 以dĩ 一nhất 人nhân 之chi 故cố 。 例lệ 抑ức 群quần 聖thánh 二nhị 者giả 阿A 難Nan 大đại 權quyền 示thị 現hiện 前tiền 後hậu 出xuất 沒một 無vô 定định 亦diệc 不bất 可khả 一nhất 途đồ 而nhi 取thủ 也dã 。

想tưởng 明minh 斯tư 聰thông 。 情tình 幽u 斯tư 鈍độn 。

情tình 想tưởng 均quân 則tắc 為vi 人nhân 類loại 矣hĩ 而nhi 人nhân 有hữu 聰thông 鈍độn 之chi 不bất 同đồng 者giả 蓋cái 想tưởng 屬thuộc 明minh 情tình 屬thuộc 幽u 明minh 主chủ 聰thông 幽u 主chủ 鈍độn 想tưởng 雖tuy 等đẳng 於ư 情tình 而nhi 想tưởng 之chi 明minh 有hữu 力lực 則tắc 明minh 勝thắng 而nhi 為vi 聰thông 情tình 雖tuy 等đẳng 於ư 想tưởng 而nhi 情tình 之chi 幽u 有hữu 力lực 則tắc 幽u 勝thắng 而nhi 為vi 鈍độn 又hựu 聰thông 鈍độn 且thả 舉cử 其kỳ 一nhất 推thôi 而nhi 廣quảng 之chi 想tưởng 正chánh 斯tư 善thiện 情tình 偏thiên 斯tư 惡ác 想tưởng 平bình 斯tư 慈từ 情tình 陂bi 斯tư 刻khắc 想tưởng 高cao 斯tư 剛cang 情tình 卑ty 斯tư 柔nhu 例lệ 皆giai 然nhiên 也dã 有hữu 說thuyết 想tưởng 與dữ 情tình 各các 得đắc 五ngũ 分phân 是thị 為vi 均quân 等đẳng 其kỳ 五ngũ 分phần/phân 以dĩ 上thượng 為vi 聰thông 其kỳ 五ngũ 分phần/phân 以dĩ 下hạ 為vi 鈍độn 則tắc 不bất 均quân 等đẳng 矣hĩ 。

從tùng 地địa 涌dũng 出xuất 。

六lục 報báo 俱câu 云vân 入nhập 於ư 地địa 獄ngục 。 獨độc 此thử 從tùng 地địa 涌dũng 出xuất 。 而nhi 入nhập 地địa 獄ngục 則tắc 似tự 先tiên 在tại 地địa 獄ngục 又hựu 涌dũng 出xuất 而nhi 復phục 入nhập 矣hĩ 蓋cái 六lục 根căn 惟duy 鼻tị 具cụ 出xuất 入nhập 息tức 吸hấp 則tắc 下hạ 入nhập 呼hô 則tắc 上thượng 出xuất 故cố 其kỳ 神thần 識thức 覺giác 得đắc 從tùng 地địa 涌dũng 而nhi 上thượng 又hựu 從tùng 上thượng 墜trụy 而nhi 下hạ 方phương 入nhập 地địa 獄ngục 也dã 從tùng 地địa 之chi 地địa 非phi 地địa 獄ngục 也dã 。

惡ác 業nghiệp 同đồng 造tạo 。 入nhập 阿A 鼻Tỳ 獄Ngục 。 受thọ 無vô 量lượng 苦khổ 。 經kinh 無vô 量lượng 劫kiếp 。 (# 云vân 云vân )# 見kiến 見kiến 一nhất 根căn 。 單đơn 犯phạm 一nhất 業nghiệp 。 是thị 人nhân 則tắc 入nhập 。 一nhất 百bách 八bát 地địa 獄ngục 。

此thử 分phần/phân 五ngũ 等đẳng 其kỳ 一nhất 同đồng 造tạo 者giả 六lục 根căn 十thập 習tập 具cụ 足túc 兼kiêm 造tạo 而nhi 造tạo 又hựu 同đồng 時thời 也dã 其kỳ 二nhị 各các 造tạo 者giả 雖tuy 具cụ 足túc 而nhi 先tiên 後hậu 不bất 同đồng 時thời 也dã 其kỳ 三Tam 身Thân 口khẩu 意ý 三tam 業nghiệp 造tạo 殺sát 盜đạo 婬dâm 三tam 惡ác 也dã 其kỳ 四tứ 三tam 業nghiệp 中trung 二nhị 犯phạm 三tam 惡ác 中trung 二nhị 也dã 其kỳ 五ngũ 三tam 業nghiệp 中trung 一nhất 犯phạm 三tam 惡ác 中trung 一nhất 也dã 故cố 地địa 獄ngục 從tùng 重trọng/trùng 而nhi 漸tiệm 輕khinh 也dã 曰viết 造tạo 曰viết 作tác 二nhị 事sự 何hà 別biệt 造tạo 者giả 始thỉ 於ư 六lục 根căn 發phát 起khởi 惡ác 業nghiệp 也dã 作tác 者giả 次thứ 於ư 六lục 境cảnh 成thành 就tựu 惡ác 業nghiệp 。 也dã 見kiến 見kiến 一nhất 根căn 。 稍sảo 難nạn/nan 銷tiêu 會hội 且thả 依y 吳ngô 興hưng 謂vị 能năng 見kiến 之chi 眼nhãn 及cập 眼nhãn 所sở 見kiến 專chuyên 在tại 一nhất 根căn 也dã 一nhất 說thuyết 上thượng 見kiến 字tự 作tác 現hiện 現hiện 見kiến 一nhất 根căn 也dã 其kỳ 意ý 亦diệc 通thông 但đãn 現hiện 字tự 見kiến 字tự 俱câu 無vô 謂vị 。

參tham 合hợp 柔nhu 類loại 。

或hoặc 疑nghi 以dĩ 恨hận 為vi 因nhân 從tùng 地địa 獄ngục 畢tất 而nhi 蠱cổ 鬼quỷ 而nhi 毒độc 類loại 而nhi 至chí 人nhân 中trung 為vi 狼lang 類loại 則tắc 因nhân 果quả 相tương 似tự 矣hĩ 何hà 傲ngạo 因nhân 者giả 從tùng 地địa 獄ngục 出xuất 。 展triển 轉chuyển 至chí 人nhân 乃nãi 為vi 柔nhu 類loại 傲ngạo 與dữ 柔nhu 反phản 今kim 為vi 柔nhu 類loại 者giả 何hà 蓋cái 報báo 有hữu 多đa 種chủng 有hữu 宿túc 習tập 報báo 有hữu 反phản 對đối 報báo 則tắc 兇hung 狠ngận 者giả 化hóa 為vi 虎hổ 狼lang 貪tham 婪# 者giả 化hóa 為vi 羊dương 犬khuyển 是thị 名danh 宿túc 習tập 報báo 奢xa 侈xỉ 太thái 過quá 者giả 化hóa 為vi 貧bần 窮cùng 狡# 猾# 罔võng 人nhân 者giả 化hóa 為vi 愚ngu 憃xuẩn 是thị 名danh 反phản 對đối 報báo 今kim 屬thuộc 反phản 對đối 蓋cái 傲ngạo 者giả 昔tích 藐miệu 視thị 乎hồ 人nhân 柔nhu 者giả 今kim 為vi 人nhân 所sở 藐miệu 也dã 柔nhu 非phi 溫ôn 和hòa 善thiện 順thuận 之chi 謂vị 乃nãi 怯khiếp 弱nhược 委ủy 靡mĩ 人nhân 人nhân 得đắc 而nhi 易dị 之chi 者giả 也dã 。

堅kiên 固cố 服phục 餌nhị 。 (# 云vân 云vân )# 。 堅kiên 固cố 草thảo 木mộc 。

服phục 餌nhị 草thảo 木mộc 二nhị 事sự 似tự 同đồng 而nhi 異dị 服phục 餌nhị 曰viết 食thực 道đạo 胡hồ 麻ma 蓮liên 芡# 之chi 類loại 也dã 食thực 所sở 常thường 用dụng 故cố 草thảo 木mộc 曰viết 藥dược 道đạo 黃hoàng 精tinh 松tùng 栢# 之chi 類loại 也dã 藥dược 所sở 常thường 用dụng 故cố 食thực 道đạo 止chỉ 可khả 延diên 年niên 藥dược 道đạo 乃nãi 能năng 輕khinh 舉cử 溫ôn 陵lăng 不bất 應ưng 以dĩ 藥dược 餌nhị 代đại 服phục 餌nhị 藥dược 是thị 第đệ 二nhị 種chủng 中trung 事sự 。

堅kiên 固cố 交giao 遘cấu 。 而nhi 不bất 休hưu 息tức 。

十thập 種chủng 仙tiên 始thỉ 於ư 服phục 餌nhị 終chung 於ư 變biến 化hóa 蓋cái 後hậu 後hậu 深thâm 於ư 前tiền 前tiền 者giả 也dã 其kỳ 第đệ 九cửu 交giao 遘cấu 不bất 可khả 如như 古cổ 解giải 以dĩ 內nội 坎khảm 離ly 外ngoại 男nam 女nữ 為vi 說thuyết 此thử 交giao 遘cấu 純thuần 是thị 內nội 事sự 彼bỉ 書thư 所sở 謂vị 取thủ 坎khảm 填điền 離ly 抽trừu 鉛duyên 添# 汞# 乃nãi 至chí 龍long 虎hổ 烏ô 兔thố 嬰anh 姹# 黃hoàng 婆bà 等đẳng 皆giai 喻dụ 也dã 尚thượng 不bất 許hứa 以dĩ 心tâm 腎thận 為vi 離ly 坎khảm 何hà 況huống 男nam 女nữ 房phòng 術thuật 乃nãi 下hạ 品phẩm 之chi 下hạ 清thanh 菴am 所sở 謂vị 貪tham 婬dâm 男nam 女nữ 嗜thị 利lợi 者giả 為vi 之chi 是thị 大đại 亂loạn 之chi 道đạo 也dã 安an 得đắc 已dĩ 當đương 第đệ 九cửu 超siêu 前tiền 思tư 念niệm 隣lân 後hậu 變biến 化hóa 而nhi 反phản 作tác 鄙bỉ 陋lậu 猥ổi 褻tiết 之chi 邪tà 功công 耶da 經Kinh 云vân 此thử 等đẳng 亦diệc 於ư 人nhân 中trung 鍊luyện 心tâm 但đãn 不bất 修tu 正Chánh 覺Giác 。 三tam 昧muội 故cố 不bất 離ly 妄vọng 想tưởng 。 不bất 出xuất 輪luân 迴hồi 耳nhĩ 使sử 其kỳ 得đắc 遇ngộ 如Như 來Lai 。 正Chánh 法Pháp 一nhất 點điểm 化hóa 之chi 當đương 必tất 有hữu 了liễu 悟ngộ 者giả 如như 呂lữ 巖nham 真Chân 人Nhân 之chi 於ư 黃hoàng 龍long 是thị 也dã 。

壽thọ 千thiên 萬vạn 歲tuế 。

南nam 嶽nhạc 大đại 師sư 發phát 願nguyện 文văn 其kỳ 中trung 一nhất 則tắc 曰viết 作tác 長trường 壽thọ 仙tiên 見kiến 彌Di 勒Lặc 二nhị 則tắc 曰viết 得đắc 長trường 命mạng 力lực 求cầu 佛Phật 道Đạo 三tam 則tắc 曰viết 為vi 求cầu 大Đại 乘Thừa 入nhập 深thâm 山sơn 願nguyện 速tốc 成thành 就tựu 大đại 仙tiên 人nhân 南nam 嶽nhạc 應ứng 化hóa 聖thánh 賢hiền 何hà 所sở 求cầu 乃nãi 楞lăng 嚴nghiêm 所sở 不bất 取thủ 良lương 由do 彼bỉ 之chi 本bổn 願nguyện 為vi 見kiến 彌Di 勒Lặc 為vì 求cầu 佛Phật 道Đạo 。 為vi 學học 大Đại 乘Thừa 非phi 為vi 長trường/trưởng 年niên 故cố 又hựu 言ngôn 不bất 貪tham 身thân 命mạng 。 發phát 此thử 願nguyện 也dã 豈khởi 世thế 人nhân 寶bảo 惜tích 幻huyễn 軀khu 希hy 冀ký 長trường 生sanh 之chi 比tỉ 哉tai 然nhiên 其kỳ 中trung 又hựu 有hữu 外ngoại 丹đan 內nội 丹đan 之chi 說thuyết 愚ngu 人nhân 見kiến 之chi 或hoặc 起khởi 邪tà 見kiến 。 初sơ 學học 但đãn 宜nghi 篤đốc 信tín 今kim 經kinh 佛Phật 語ngữ 南nam 嶽nhạc 所sở 云vân 姑cô 置trí 之chi 可khả 也dã 。

於ư 邪tà 婬dâm 中trung 。 心tâm 不bất 流lưu 逸dật 。

非phi 謂vị 不bất 斷đoạn 邪tà 婬dâm 但đãn 弗phất 流lưu 逸dật 而nhi 已dĩ 蓋cái 謂vị 於ư 邪tà 婬dâm 法pháp 中trung 能năng 制chế 其kỳ 心tâm 不bất 邪tà 婬dâm 也dã 不bất 得đắc 錯thác 會hội 經kinh 文văn 助trợ 發phát 邪tà 見kiến 。

上thượng 升thăng 精tinh 微vi (# 云vân 云vân )# 。 三tam 災tai 不bất 及cập 。

兜Đâu 率Suất 欲dục 界giới 四tứ 天thiên 曰viết 上thượng 升thăng 精tinh 微vi 曰viết 不bất 接tiếp 下hạ 界giới 。 曰viết 三tam 災tai 不bất 及cập 。 說thuyết 者giả 謂vị 俱câu 指chỉ 內nội 院viện 似tự 矣hĩ 然nhiên 本bổn 天thiên 無vô 竟cánh 不bất 言ngôn 及cập 之chi 理lý 今kim 細tế 味vị 之chi 當đương 是thị 意ý 在tại 言ngôn 外ngoại 言ngôn 正chánh 當đương 本bổn 天thiên 分phần/phân 位vị 者giả 不bất 待đãi 論luận 矣hĩ 其kỳ 有hữu 超siêu 越việt 倫luân 類loại 上thượng 升thăng 精tinh 微vi 乃nãi 至chí 三tam 災tai 不bất 及cập 。 者giả 雖tuy 云vân 內nội 院viện 總tổng 之chi 皆giai 號hiệu 兜Đâu 率Suất 陀Đà 天Thiên 也dã 。

○# 第đệ 九cửu 卷quyển

加gia 以dĩ 明minh 悟ngộ 。

經kinh 言ngôn 清thanh 淨tịnh 禁cấm 戒giới 。 加gia 以dĩ 明minh 悟ngộ 。 雖tuy 云vân 明minh 悟ngộ 非phi 明minh 心tâm 悟ngộ 道đạo 之chi 謂vị 也dã 特đặc 悟ngộ 欲dục 之chi 不bất 足túc 貪tham 好hảo/hiếu 而nhi 已dĩ 下hạ 文văn 若nhược 於ư 捨xả 心tâm 。 發phát 明minh 智trí 慧tuệ 。 成thành 阿A 羅La 漢Hán 。 入nhập 菩Bồ 薩Tát 乘Thừa 。 此thử 之chi 發phát 明minh 方phương 是thị 正chánh 悟ngộ 。

無Vô 量Lượng 淨Tịnh 天Thiên 。 (# 云vân 云vân )# 名danh 徧biến 淨tịnh 天thiên 。

無vô 量lượng 則tắc 徧biến 今kim 分phần/phân 前tiền 後hậu 淺thiển 深thâm 者giả 何hà 也dã 蓋cái 前tiền 言ngôn 身thân 心tâm 輕khinh 安an 。 則tắc 外ngoại 之chi 形hình 骸hài 內nội 之chi 思tư 想tưởng 二nhị 處xứ 皆giai 淨tịnh 故cố 云vân 無vô 量lượng 乃nãi 徧biến 身thân 心tâm 之chi 無vô 量lượng 身thân 心tâm 之chi 外ngoại 未vị 淨tịnh 也dã 後hậu 言ngôn 世thế 界giới 身thân 心tâm 身thân 心tâm 正chánh 報báo 世thế 界giới 依y 報báo 依y 正chánh 咸hàm 淨tịnh 方phương 名danh 徧biến 淨tịnh 。

其kỳ 中trung 惟duy 留lưu 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 全toàn 於ư 末mạt 那na 。 半bán 分phần 微vi 細tế 。

合hợp 論luận 及cập 長trường/trưởng 水thủy 疏sớ/sơ 謂vị 半bán 分phần 微vi 細tế 。 屬thuộc 六lục 識thức 而nhi 上thượng 二nhị 句cú 接tiếp 下hạ 稍sảo 難nạn/nan 溫ôn 陵lăng 諸chư 師sư 皆giai 以dĩ 半bán 分phần 微vi 細tế 。 屬thuộc 末mạt 那na 而nhi 溫ôn 陵lăng 判phán 此thử 處xứ 無vô 復phục 六lục 識thức 則tắc 下hạ 文văn 識thức 心tâm 都đô 滅diệt 。 須tu 通thông 八bát 識thức 不bất 然nhiên 既ký 六lục 識thức 已dĩ 無vô 當đương 滅diệt 何hà 識thức 予# 向hướng 據cứ 溫ôn 陵lăng 謂vị 都đô 滅diệt 識thức 心tâm 未vị 亡vong 識thức 性tánh 故cố 通thông 八bát 識thức 無vô 礙ngại 今kim 思tư 終chung 是thị 未vị 妥# 乃nãi 取thủ 前tiền 論luận 疏sớ/sơ 意ý 更cánh 為vi 貫quán 穿xuyên 其kỳ 說thuyết 言ngôn 此thử 中trung 六lục 識thức 麤thô 分phần/phân 已dĩ 滅diệt 唯duy 留lưu 根căn 本bổn 賴lại 耶da 全toàn 體thể 末mạt 那na 與dữ 六lục 識thức 不bất 緣duyên 色sắc 空không 但đãn 內nội 緣duyên 之chi 微vi 細tế 半bán 分phần/phân 而nhi 已dĩ 至chí 下hạ 識thức 心tâm 都đô 滅diệt 。 方phương 滅diệt 此thử 半bán 分phần/phân 也dã 雖tuy 然nhiên 半bán 分phần 微vi 細tế 。 上thượng 須tu 得đắc 與dữ 彼bỉ 六lục 識thức 四tứ 字tự 方phương 好hảo/hiếu 或hoặc 者giả 有hữu 脫thoát 文văn 乎hồ 一nhất 說thuyết 六lục 識thức 流lưu 注chú 亦diệc 未vị 盡tận 滅diệt 且thả 據cứ 大đại 分phần/phân 而nhi 云vân 滅diệt 實thật 似tự 滅diệt 而nhi 非phi 滅diệt 也dã 。

彼bỉ 之chi 天thiên 王vương 。 即tức 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 遊du 三tam 摩ma 地địa 。

非phi 彼bỉ 天thiên 王vương 決quyết 定định 盡tận 是thị 菩Bồ 薩Tát 也dã 華hoa 嚴nghiêm 經Kinh 云vân 初Sơ 地Địa 菩Bồ 薩Tát 。 多đa 作tác 閻Diêm 浮Phù 提Đề 王vương 。 二nhị 地địa 輪Luân 王Vương 乃nãi 至chí 六Lục 欲Dục 天Thiên 王vương 及cập 大Đại 梵Phạm 天Thiên 王Vương 。 等đẳng 多đa 之chi 一nhất 字tự 言ngôn 多đa 分phần 如như 是thị 則tắc 亦diệc 有hữu 時thời 乎hồ 不bất 然nhiên 矣hĩ 。

一nhất 人nhân 發phát 真chân 歸quy 元nguyên 。

真chân 對đối 妄vọng 言ngôn 元nguyên 對đối 末mạt 言ngôn 真chân 雖tuy 本bổn 具cụ 隱ẩn 而nhi 不bất 發phát 逐trục 妄vọng 流lưu 逸dật 迷mê 不bất 還hoàn 元nguyên 今kim 則tắc 發phát 起khởi 真chân 心tâm 復phục 歸quy 元nguyên 本bổn 也dã 真chân 元nguyên 之chi 地địa 纖tiêm 塵trần 不bất 立lập 如như 何hà 虗hư 空không 不bất 成thành 消tiêu 殞vẫn 。

此thử 十thập 方phương 空không 。 皆giai 悉tất 消tiêu 殞vẫn 。

前tiền 言ngôn 終chung 不bất 聞văn 爛lạn 壞hoại 虗hư 空không 矣hĩ 今kim 云vân 虗hư 空không 消tiêu 殞vẫn 前tiền 後hậu 語ngữ 似tự 矛mâu 盾# 何hà 也dã 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 一nhất 是thị 虗hư 實thật 相tướng 對đối 門môn 世thế 間gian 實thật 法pháp 有hữu 生sanh 必tất 有hữu 滅diệt 虗hư 空không 無vô 形hình 不bất 生sanh 則tắc 不bất 滅diệt 故cố 虗hư 空không 未vị 聞văn 爛lạn 壞hoại 也dã 二nhị 是thị 真chân 妄vọng 相tương 對đối 門môn 以dĩ 萬vạn 物vật 對đối 虗hư 空không 則tắc 萬vạn 物vật 皆giai 妄vọng 以dĩ 虗hư 空không 對đối 真Chân 如Như 則tắc 虗hư 空không 亦diệc 妄vọng 迷mê 妄vọng 有hữu 虗hư 空không 復phục 真chân 無vô 虗hư 空không 矣hĩ 故cố 虗hư 空không 亦diệc 可khả 消tiêu 殞vẫn 也dã 是thị 知tri 虗hư 空không 本bổn 無vô 存tồn 泯mẫn 存tồn 泯mẫn 由do 乎hồ 自tự 心tâm 迷mê 心tâm 成thành 境cảnh 者giả 虗hư 空không 歷lịch 然nhiên 即tức 境cảnh 惟duy 心tâm 者giả 虗hư 空không 安an 在tại 故cố 一nhất 人nhân 之chi 虗hư 空không 消tiêu 殞vẫn 多đa 人nhân 之chi 虗hư 空không 不bất 消tiêu 殞vẫn 兩lưỡng 無vô 礙ngại 也dã 長trường/trưởng 安an 雖tuy 閙náo 我ngã 國quốc 晏# 然nhiên 則tắc 一nhất 人nhân 之chi 國quốc 土độ 晏# 然nhiên 多đa 人nhân 之chi 長trường/trưởng 安an 自tự 閙náo 亦diệc 兩lưỡng 無vô 礙ngại 也dã 。

見kiến 其kỳ 宮cung 殿điện 。 無vô 故cố 崩băng 裂liệt 。 大đại 地địa 振chấn 折chiết 水thủy 陸lục 飛phi 騰đằng 。 無vô 不bất 驚kinh 慴triệp 。 凡phàm 夫phu 昏hôn 暗ám 。 不bất 覺giác 遷thiên 訛ngoa 。

行hành 人nhân 入nhập 禪thiền 之chi 際tế 諸chư 魔ma 自tự 然nhiên 見kiến 其kỳ 宮cung 殿điện 。 崩băng 裂liệt 大đại 地địa 振chấn 折chiết 本bổn 陸lục 飛phi 騰đằng 群quần 物vật 驚kinh 慴triệp 而nhi 凡phàm 夫phu 昏hôn 暗ám 。 不bất 覺giác 遷thiên 訛ngoa 。 然nhiên 此thử 境cảnh 界giới 惟duy 魔ma 見kiến 而nhi 人nhân 不bất 覺giác 者giả 固cố 以dĩ 其kỳ 昏hôn 暗ám 矣hĩ 人nhân 雖tuy 昏hôn 暗ám 比tỉ 物vật 為vi 靈linh 物vật 既ký 各các 驚kinh 人nhân 反phản 不bất 覺giác 豈khởi 以dĩ 人nhân 而nhi 不bất 如như 物vật 乎hồ 今kim 謂vị 不bất 覺giác 者giả 非phi 全toàn 不bất 覺giác 如như 木mộc 石thạch 也dã 特đặc 不bất 覺giác 是thị 行hành 人nhân 三tam 昧muội 神thần 力lực 。 之chi 遷thiên 訛ngoa 耳nhĩ 彼bỉ 世thế 間gian 山sơn 崩băng 地địa 震chấn 等đẳng 人nhân 亦diệc 與dữ 物vật 同đồng 怖bố 懼cụ 故cố 又hựu 遷thiên 者giả 動động 轉chuyển 訛ngoa 者giả 怪quái 異dị 以dĩ 三tam 昧muội 時thời 乃nãi 凡phàm 聖thánh 變biến 易dị 之chi 秋thu 正chánh 邪tà 交giao 戰chiến 之chi 候hậu 故cố 轉chuyển 動động 不bất 寧ninh 怪quái 異dị 不bất 測trắc 也dã 。

如như 摩Ma 登Đăng 伽Già 。 殊thù 為vi 眇miễu 劣liệt 。 彼bỉ 惟duy 咒chú 汝nhữ 破phá 佛Phật 律luật 儀nghi 。 八bát 萬vạn 行hạnh 中trung 。 秪# 毀hủy 一nhất 戒giới 心tâm 清thanh 淨tịnh 故cố 。 尚thượng 未vị 淪luân 溺nịch 。 此thử 乃nãi 隳huy 汝nhữ 。 寶bảo 覺giác 全toàn 身thân 。

律luật 儀nghi 者giả 戒giới 也dã 八bát 萬vạn 行hạnh 中trung 。 之chi 一nhất 行hành 也dã 此thử 逐trục 句cú 與dữ 下hạ 文văn 相tương 對đối 摩ma 登đăng 眇miễu 劣liệt 對đối 諸chư 魔ma 熾sí 盛thịnh 只chỉ 毀hủy 貪tham 欲dục 一nhất 戒giới 對đối 墮đọa 汝nhữ 寶bảo 覺giác 全toàn 身thân 。 未vị 盡tận 有hữu 漏lậu 之chi 小tiểu 果quả 對đối 發phát 真chân 歸quy 元nguyên 。 之chi 大đại 心tâm 小tiểu 果quả 而nhi 失thất 其kỳ 本bổn 有hữu 如như 民dân 庶thứ 之chi 家gia 凋điêu 敗bại 猶do 未vị 足túc 言ngôn 大đại 心tâm 而nhi 喪táng 其kỳ 成thành 功công 如như 閥# 閱duyệt 之chi 門môn 籍tịch 沒một 良lương 可khả 嘆thán 也dã 。

當đương 在tại 此thử 中trung 。 精tinh 研nghiên 妙diệu 明minh 。

色sắc 陰ấm 中trung 曰viết 精tinh 研nghiên 妙diệu 明minh 。 曰viết 內nội 外ngoại 精tinh 研nghiên 。 曰viết 究cứu 竟cánh 澄trừng 徹triệt 曰viết 研nghiên 究cứu 深thâm 遠viễn 。 曰viết 研nghiên 究cứu 精tinh 極cực 。 如như 是thị 數số 語ngữ 直trực 揭yết 參tham 禪thiền 緊khẩn 要yếu 真chân 實thật 工công 夫phu 不bất 厭yếm 重trùng 疊điệp 學học 人nhân 所sở 當đương 凝ngưng 神thần 殫đàn 思tư 猛mãnh 著trước 精tinh 彩thải 處xứ 也dã 色sắc 陰ấm 若nhược 盡tận 雖tuy 四tứ 陰ấm 宛uyển 然nhiên 於ư 佛Phật 菩Bồ 提Đề 。 全toàn 未vị 全toàn 未vị 而nhi 實thật 破phá 竹trúc 之chi 勢thế 已dĩ 張trương 倒đảo 峽# 之chi 機cơ 莫mạc 禦ngữ 斬trảm 關quan 奪đoạt 門môn 進tiến 入nhập 有hữu 路lộ 秪# 恐khủng 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 。 自tự 畫họa 不bất 前tiền 耳nhĩ 然nhiên 破phá 此thử 色sắc 陰ấm 大đại 不bất 容dung 易dị 非phi 是thị 說thuyết 了liễu 便tiện 休hưu 行hành 人nhân 須tu 努nỗ 力lực 死tử 戰chiến 一nhất 番phiên 始thỉ 得đắc 。

其kỳ 時thời 魂hồn 魄phách 。 意ý 志chí 精tinh 神thần 。 除trừ 執chấp 受thọ 身thân 。 餘dư 皆giai 涉thiệp 入nhập 。 互hỗ 為vi 賓tân 主chủ 。

醫y 經kinh 以dĩ 魂hồn 屬thuộc 肝can 魄phách 屬thuộc 肺phế 意ý 屬thuộc 脾tì 精tinh 屬thuộc 腎thận 神thần 屬thuộc 心tâm 今kim 曰viết 互hỗ 為vi 賓tân 主chủ 。 與dữ 道đạo 家gia 所sở 云vân 三tam 華hoa 聚tụ 五ngũ 氣khí 朝triêu 水thủy 火hỏa 交giao 金kim 木mộc 併tinh 如như 是thị 等đẳng 語ngữ 。 何hà 別biệt 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 一nhất 者giả 彼bỉ 由do 作tác 如như 是thị 因nhân 得đắc 如như 是thị 。 果quả 今kim 經kinh 則tắc 惟duy 是thị 精tinh 研nghiên 自tự 性tánh 無vô 心tâm 求cầu 之chi 而nhi 自tự 得đắc 之chi 者giả 也dã 二nhị 者giả 彼bỉ 方phương 以dĩ 為vi 玄huyền 妙diệu 躭đam 著trước 不bất 捨xả 今kim 經kinh 則tắc 不bất 作tác 聖thánh 解giải 雖tuy 有hữu 之chi 而nhi 漠mạc 然nhiên 若nhược 無vô 者giả 也dã 此thử 其kỳ 所sở 以dĩ 異dị 也dã 。

觀quán 察sát 不bất 停đình 。 抑ức 按án 降hàng 伏phục 。 制chế 止chỉ 超siêu 越việt 。

不bất 須tu 以dĩ 抑ức 按án 等đẳng 對đối 四tứ 分phần/phân 煩phiền 惱não 只chỉ 就tựu 文văn 順thuận 說thuyết 義nghĩa 自tự 明minh 顯hiển 初sơ 觀quán 察sát 者giả 審thẩm 究cứu 妄vọng 心tâm 之chi 起khởi 處xứ 也dã 次thứ 抑ức 按án 者giả 於ư 其kỳ 起khởi 處xứ 而nhi 遏át 捺nại 之chi 也dã 然nhiên 我ngã 固cố 抑ức 之chi 彼bỉ 未vị 必tất 伏phục 次thứ 降hàng 伏phục 者giả 隨tùy 其kỳ 所sở 抑ức 皆giai 從tùng 順thuận 也dã 又hựu 恐khủng 暫tạm 時thời 降hàng 伏phục 後hậu 復phục 跳khiêu 梁lương 次thứ 制chế 止chỉ 者giả 更cánh 為vi 防phòng 範phạm 使sử 不bất 動động 也dã 今kim 為vi 一nhất 喻dụ 觀quán 察sát 者giả 如như 訪phỏng 賊tặc 也dã 抑ức 按án 如như 己kỷ 捉tróc 獲hoạch 降hàng 伏phục 如như 己kỷ 服phục 辜cô 制chế 止chỉ 如như 又hựu 加gia 約ước 束thú 也dã 如như 是thị 重trùng 重trùng 。 處xử 分phần/phân 超siêu 越việt 過quá 甚thậm 故cố 妙diệu 明minh 逼bức 極cực 煥hoán 散tán 發phát 見kiến 致trí 虗hư 空không 成thành 寶bảo 色sắc 也dã 虗hư 空không 寶bảo 色sắc 即tức 自tự 己kỷ 心tâm 光quang 也dã 。

其kỳ 心tâm 離ly 身thân 。 反phản 觀quán 其kỳ 面diện 。 去khứ 住trụ 自tự 由do 。 無vô 復phục 留lưu 礙ngại 。

神thần 仙tiên 家gia 出xuất 神thần 與dữ 今kim 所sở 說thuyết 。 意ý 略lược 相tương 似tự 而nhi 實thật 不bất 同đồng 彼bỉ 有hữu 心tâm 求cầu 之chi 此thử 無vô 心tâm 得đắc 之chi 彼bỉ 自tự 謂vị 妙diệu 用dụng 此thử 不bất 作tác 聖thánh 心tâm 。 與dữ 前tiền 同đồng 也dã 初sơ 色sắc 陰ấm 中trung 少thiểu 選tuyển 之chi 間gian 。 身thân 能năng 出xuất 礙ngại 。 者giả 欲dục 出xuất 也dã 次thứ 色sắc 陰ấm 中trung 遙diêu 見kiến 遠viễn 方phương 。 逼bức 極cực 飛phi 出xuất 。 者giả 漸tiệm 出xuất 也dã 今kim 受thọ 陰ấm 中trung 去khứ 住trụ 自tự 由do 。 無vô 復phục 留lưu 礙ngại 。 者giả 妙diệu 於ư 出xuất 也dã 復phục 想tưởng 陰ấm 中trung 其kỳ 心tâm 離ly 形hình 如như 鳥điểu 出xuất 籠lung 。 者giả 妙diệu 之chi 又hựu 妙diệu 而nhi 能năng 上thượng 歷lịch 聖thánh 位vị 得đắc 意ý 生sanh 身thân 。 也dã 彼bỉ 書thư 有hữu 陰ấm 神thần 陽dương 神thần 之chi 說thuyết 色sắc 中trung 二nhị 處xứ 未vị 別biệt 陰âm 陽dương 受thọ 陰ấm 所sở 說thuyết 彷phảng 彿phất 陽dương 神thần 想tưởng 陰ấm 所sở 說thuyết 則tắc 非phi 彼bỉ 陽dương 神thần 所sở 及cập 矣hĩ 雖tuy 彼bỉ 屬thuộc 妄vọng 想tưởng 精tinh 魂hồn 此thử 修tu 正chánh 覺giác 三tam 昧muội 根căn 源nguyên 自tự 殊thù 然nhiên 總tổng 之chi 止chỉ 是thị 破phá 得đắc 色sắc 受thọ 二nhị 陰ấm 想tưởng 行hành 識thức 三tam 居cư 然nhiên 未vị 破phá 亦diệc 何hà 足túc 奇kỳ 而nhi 生sanh 奇kỳ 想tưởng 便tiện 言ngôn 證chứng 聖thánh 鼓cổ 發phát 魔ma 事sự 。 不bất 亦diệc 宜nghi 乎hồ 。

前tiền 無vô 新tân 證chứng 。 歸quy 失thất 故cố 居cư 。

此thử 言ngôn 前tiền 無vô 新tân 證chứng 。 歸quy 失thất 故cố 居cư 。 憶ức 魔ma 生sanh 焉yên 下hạ 言ngôn 新tân 證chứng 未vị 獲hoạch 故cố 心tâm 已dĩ 亡vong 。 憂ưu 魔ma 生sanh 焉yên 此thử 二nhị 何hà 別biệt 蓋cái 境cảnh 同đồng 而nhi 所sở 以dĩ 當đương 之chi 者giả 異dị 也dã 一nhất 是thị 見kiến 其kỳ 前tiền 後hậu 雙song 脫thoát 不bất 欲dục 守thủ 前tiền 不bất 欲dục 向hướng 後hậu 從tùng 中trung 別biệt 求cầu 一nhất 路lộ 是thị 以dĩ 晝trú 夜dạ 撮toát 心tâm 懸huyền 思tư 掛quải 念niệm 而nhi 憶ức 魔ma 入nhập 也dã 一nhất 是thị 見kiến 其kỳ 前tiền 後hậu 雙song 脫thoát 又hựu 欲dục 守thủ 前tiền 又hựu 欲dục 退thoái 後hậu 二nhị 念niệm 交giao 發phát 不bất 知tri 何hà 從tùng 是thị 以dĩ 計kế 無vô 所sở 定định 徬# 徨# 愁sầu 悶muộn 而nhi 憂ưu 魔ma 入nhập 也dã 。

於ư 精tinh 明minh 中trung 。 圓viên 悟ngộ 精tinh 理lý 。

此thử 言ngôn 於ư 精tinh 明minh 中trung 。 圓viên 悟ngộ 精tinh 理lý 。 次thứ 下hạ 於ư 明minh 悟ngộ 中trung 。 得đắc 虗hư 明minh 性tánh 此thử 二nhị 悟ngộ 字tự 乃nãi 是thị 破phá 色sắc 陰ấm 而nhi 見kiến 受thọ 陰ấm 受thọ 陰ấm 將tương 空không 覺giác 得đắc 胸hung 中trung 精tinh 一nhất 虗hư 朗lãng 是thị 受thọ 陰ấm 中trung 之chi 悟ngộ 耳nhĩ 餘dư 後hậu 三tam 陰ấm 尚thượng 爾nhĩ 迷mê 昧muội 而nhi 行hành 人nhân 有hữu 至chí 此thử 便tiện 謂vị 得đắc 悟ngộ 大đại 事sự 了liễu 畢tất 蓋cái 不bất 知tri 此thử 。

從tùng 是thị 凡phàm 身thân 。 上thượng 歷lịch 菩Bồ 薩Tát 。 六lục 十thập 聖thánh 位vị 。 得đắc 意ý 生sanh 身thân 。

六lục 十thập 聖thánh 位vị 。 依y 孤cô 山sơn 三tam 漸tiệm 次thứ 乾can/kiền/càn 慧tuệ 十thập 信tín 十thập 住trụ 十thập 行hành 十thập 向hướng 四tứ 加gia 十Thập 地Địa 等đẳng 妙diệu 共cộng 六lục 十thập 位vị 此thử 於ư 諸chư 說thuyết 似tự 為vi 穩ổn 當đương 又hựu 孤cô 山sơn 泥nê 經kinh 言ngôn 雖tuy 未vị 盡tận 漏lậu 四tứ 字tự 遂toại 以dĩ 七thất 信tín 八bát 信tín 十thập 信tín 判phán 意ý 生sanh 身thân 然nhiên 經kinh 言ngôn 從tùng 此thử 凡phàm 身thân 上thượng 歷lịch 聖thánh 位vị 得đắc 意ý 生sanh 身thân 。 正chánh 明minh 圓viên 頓đốn 行hành 人nhân 即tức 凡phàm 身thân 而nhi 歷lịch 聖thánh 果Quả 耳nhĩ 況huống 歷lịch 者giả 聖thánh 位vị 之chi 階giai 級cấp 途đồ 路lộ 言ngôn 從tùng 此thử 定định 然nhiên 證chứng 聖thánh 不bất 曰viết 今kim 即tức 是thị 聖thánh 也dã 亦diệc 何hà 礙ngại 焉yên 准chuẩn 楞lăng 伽già 三tam 種chủng 意ý 生sanh 身thân 。 初sơ 在tại 三Tam 地Địa 四Tứ 地Địa 。 五ngũ 地địa 次thứ 在tại 八bát 地địa 終chung 在tại 九cửu 地địa 以dĩ 往vãng 何hà 必tất 疑nghi 其kỳ 太thái 高cao 而nhi 判phán 以dĩ 信tín 位vị 耶da 例lệ 如như 無Vô 生Sanh 法Pháp 忍Nhẫn 。 八bát 地địa 方phương 名danh 正chánh 得đắc 而nhi 不bất 妨phương 初sơ 住trụ 即tức 曰viết 悟ngộ 無Vô 生Sanh 忍Nhẫn 。 亦diệc 猶do 是thị 也dã 。

貪tham 求cầu 契khế 合hợp 。

此thử 想tưởng 陰ấm 中trung 。 求cầu 善thiện 巧xảo 求cầu 經kinh 歷lịch 求cầu 辨biện 析tích 求cầu 冥minh 感cảm 求cầu 靜tĩnh 謐mịch 求cầu 宿túc 命mạng 求cầu 神thần 力lực 求cầu 深thâm 空không 求cầu 永vĩnh 歲tuế 此thử 九cửu 或hoặc 非phi 急cấp 務vụ 至chí 於ư 求cầu 契khế 合hợp 者giả 乃nãi 欲dục 融dung 會hội 妙diệu 理lý 何hà 故cố 亦diệc 起khởi 魔ma 事sự 要yếu 之chi 病bệnh 在tại 求cầu 之chi 一nhất 字tự 及cập 貪tham 之chi 一nhất 字tự 耳nhĩ 善thiện 乎hồ 先tiên 德đức 之chi 解giải 曰viết 忘vong 機cơ 寂tịch 照chiếu 理lý 自tự 玄huyền 會hội 希hy 求cầu 契khế 合hợp 擬nghĩ 心tâm 即tức 差sai 從tùng 是thị 天thiên 魔ma 得đắc 其kỳ 便tiện 。 故cố 至chí 哉tai 言ngôn 也dã 雖tuy 然nhiên 若nhược 忘vong 機cơ 失thất 照chiếu 則tắc 沉trầm 死tử 水thủy 又hựu 宜nghi 辨biện 之chi 。

讚tán 嘆thán 行hành 婬dâm 。 不bất 毀hủy 麤thô 行hành 。

想tưởng 陰ấm 文văn 云vân 讚tán 嘆thán 行hành 婬dâm 不bất 毀hủy 麤thô 行hành 。 此thử 頗phả 難nan 解giải 有hữu 謂vị 讚tán 彼bỉ 行hành 婬dâm 不bất 毀hủy 壞hoại 麤thô 行hành 何hà 況huống 細tế 行hành 則tắc 以dĩ 麤thô 行hành 屬thuộc 善thiện 邊biên 事sự 文văn 義nghĩa 不bất 通thông 蓋cái 毀hủy 字tự 二nhị 用dụng 一nhất 是thị 毀hủy 譽dự 之chi 毀hủy 譏cơ 謗báng 也dã 一nhất 是thị 成thành 毀hủy 之chi 毀hủy 廢phế 滅diệt 也dã 古cổ 訓huấn 毀hủy 為vi 隳huy 隳huy 者giả 廢phế 也dã 滅diệt 也dã 如như 仲trọng 尼ni 隳huy 三tam 都đô 是thị 也dã 此thử 二nhị 句cú 是thị 二nhị 事sự 一nhất 者giả 於ư 婬dâm 欲dục 法pháp 反phản 加gia 讚tán 嘆thán 二nhị 者giả 於ư 諸chư 麤thô 行hành 安an 意ý 為vi 之chi 不bất 復phục 隳huy 滅diệt 麤thô 行hành 者giả 麤thô 陋lậu 鄙bỉ 褻tiết 之chi 事sự 稍sảo 次thứ 於ư 婬dâm 欲dục 即tức 僧Tăng 殘tàn 之chi 類loại 皆giai 惡ác 邊biên 事sự 也dã 。

○# 第đệ 十thập 卷quyển

夢mộng 想tưởng 消tiêu 滅diệt 。

般Bát 若Nhã 心tâm 經kinh 五ngũ 陰ấm 皆giai 空không 方phương 曰viết 遠viễn 離ly 顛điên 倒đảo 夢mộng 想tưởng 。 今kim 此thử 僅cận 空không 想tưởng 陰ấm 亦diệc 曰viết 夢mộng 想tưởng 消tiêu 滅diệt 。 者giả 何hà 也dã 蓋cái 語ngữ 同đồng 而nhi 義nghĩa 之chi 淺thiển 深thâm 異dị 也dã 今kim 此thử 且thả 據cứ 想tưởng 之chi 一nhất 陰ấm 而nhi 言ngôn 經Kinh 云vân 晝trú 則tắc 想tưởng 心tâm 寐mị 為vi 諸chư 夢mộng 。 故cố 想tưởng 滅diệt 則tắc 夢mộng 滅diệt 夢mộng 想tưởng 滅diệt 故cố 寤ngụ 寐mị 恆hằng 一nhất 也dã 而nhi 所sở 滅diệt 者giả 本bổn 陰ấm 之chi 融dung 通thông 妄vọng 想tưởng 耳nhĩ 行hành 陰ấm 之chi 幽u 隱ẩn 想tưởng 識thức 陰ấm 之chi 微vi 細tế 想tưởng 未vị 滅diệt 也dã 彼bỉ 經kinh 五ngũ 陰ấm 皆giai 空không 其kỳ 云vân 顛điên 倒đảo 夢mộng 想tưởng 則tắc 不bất 止chỉ 融dung 通thông 而nhi 幽u 隱ẩn 微vi 細tế 畢tất 盡tận 矣hĩ 故cố 此thử 經Kinh 識thức 陰ấm 中trung 獨độc 曰viết 顛điên 倒đảo 微vi 細tế 精tinh 想tưởng 。 顛điên 倒đảo 字tự 正chánh 與dữ 彼bỉ 經kinh 顛điên 倒đảo 脗# 合hợp 是thị 可khả 為vi 證chứng 又hựu 彼bỉ 經kinh 究cứu 極cực 而nhi 言ngôn 凡phàm 夫phu 於ư 無vô 常thường 計kế 常thường 。 此thử 夢mộng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 也dã 二Nhị 乘Thừa 於ư 常thường 計kế 無vô 常thường 。 此thử 夢mộng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 也dã 菩Bồ 薩Tát 多đa 劫kiếp 修tu 六Lục 度Độ 萬vạn 行hạnh 。 而nhi 不bất 入nhập 華hoa 嚴nghiêm 大đại 威uy 德đức 法Pháp 門môn 此thử 夢mộng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 也dã 乃nãi 至chí 一nhất 念niệm 。 之chi 無vô 明minh 流lưu 注chú 一nhất 念niệm 之chi 夢mộng 想tưởng 顛điên 倒đảo 。 也dã 豈khởi 獨độc 夢mộng 寐mị 云vân 乎hồ 哉tai 此thử 經Kinh 則tắc 夢mộng 乃nãi 實thật 夢mộng 何hà 以dĩ 故cố 以dĩ 正chánh 較giảo 量lượng 五ngũ 陰ấm 則tắc 五ngũ 重trọng/trùng 次thứ 第đệ 有hữu 劑tề 限hạn 故cố 。

如như 波ba 瀾lan 滅diệt 。 化hóa 為vi 澄trừng 水thủy 。

此thử 澄trừng 水thủy 為vi 對đối 波ba 瀾lan 而nhi 言ngôn 瀾lan 大đại 波ba 也dã 波ba 瀾lan 雖tuy 息tức 水thủy 未vị 停đình 流lưu 流lưu 似tự 不bất 流lưu 暫tạm 名danh 澄trừng 水thủy 如như 後hậu 文văn 識thức 陰ấm 妄vọng 想tưởng 中trung 言ngôn 此thử 湛trạm 非phi 真chân 。 如như 急cấp 流lưu 水thủy 。 望vọng 如như 恬điềm 靜tĩnh 。 流lưu 急cấp 不bất 見kiến 。 非phi 是thị 無vô 流lưu 。 其kỳ 明minh 證chứng 也dã 然nhiên 不bất 妨phương 亦diệc 可khả 喚hoán 作tác 澄trừng 水thủy 但đãn 貴quý 知tri 之chi 莫mạc 起khởi 上thượng 慢mạn 。 未vị 得đắc 謂vị 得đắc 。

死tử 後hậu 俱câu 非phi 。 起khởi 顛điên 倒đảo 論luận 。 (# 云vân 云vân )# 死tử 後hậu 俱câu 非phi 。 心tâm 顛điên 倒đảo 論luận 。

此thử 下hạ 二nhị 節tiết 吳ngô 興hưng 謂vị 前tiền 節tiết 雙song 亦diệc 後hậu 節tiết 雙song 非phi 雙song 亦diệc 則tắc 俱câu 是thị 矣hĩ 經kinh 始thỉ 終chung 言ngôn 俱câu 非phi 何hà 得đắc 添# 入nhập 俱câu 是thị 又hựu 自tự 救cứu 云vân 文văn 義nghĩa 且thả 寄ký 雙song 亦diệc 夫phu 文văn 義nghĩa 雙song 非phi 甚thậm 明minh 何hà 必tất 為vi 且thả 寄ký 之chi 說thuyết 蓋cái 前tiền 節tiết 以dĩ 三tam 陰ấm 對đối 行hành 陰ấm 明minh 言ngôn 三tam 陰ấm 有hữu 而nhi 非phi 有hữu 行hành 陰ấm 無vô 而nhi 非phi 無vô 結kết 尾vĩ 云vân 死tử 後hậu 有hữu 相tướng 。 無vô 相tướng 者giả 省tỉnh 文văn 也dã 有hữu 相tương/tướng 則tắc 非phi 無vô 無vô 相tướng 則tắc 非phi 有hữu 也dã 是thị 第đệ 一nhất 箇cá 俱câu 非phi 也dã 次thứ 節tiết 推thôi 廣quảng 從tùng 色sắc 受thọ 想tưởng 以dĩ 及cập 世thế 間gian 一nhất 切thiết 。 萬vạn 法pháp 皆giai 悉tất 遷thiên 訛ngoa 有hữu 而nhi 非phi 有hữu 無vô 而nhi 非phi 無vô 者giả 也dã 於ư 此thử 盡tận 能năng 曉hiểu 了liễu 故cố 曰viết 通thông 悟ngộ 非phi 無vô 則tắc 虗hư 失thất 其kỳ 虗hư 非phi 有hữu 則tắc 實thật 失thất 其kỳ 實thật 是thị 第đệ 二nhị 箇cá 俱câu 非phi 也dã 如như 是thị 望vọng 於ư 後hậu 際tế 冥minh 冥minh 沉trầm 沉trầm 渺# 渺# 漠mạc 漠mạc 道đạo 有hữu 不bất 得đắc 道Đạo 無vô 不bất 得đắc 莫mạc 知tri 所sở 之chi 故cố 曰viết 後hậu 際tế 昏hôn 瞢măng 。 無vô 可khả 道đạo 故cố 。

內nội 外ngoại 湛trạm 明minh 。 (# 云vân 云vân )# 。 內nội 外ngoại 明minh 徹triệt 。

前tiền 文văn 識Thức 陰Ấm 區Khu 宇Vũ 。 中trung 諸chư 本bổn 云vân 內nội 外ngoại 湛trạm 明minh 。 一nhất 本bổn 云vân 內nội 內nội 湛trạm 明minh 長trường/trưởng 水thủy 謂vị 內nội 之chi 又hựu 內nội 猶do 深thâm 而nhi 又hựu 深thâm 也dã 且thả 向hướng 內nội 言ngôn 至chí 識thức 陰ấm 盡tận 方phương 曰viết 內nội 外ngoại 明minh 徹triệt 。 此thử 亦diệc 有hữu 理lý 而nhi 前tiền 後hậu 都đô 云vân 內nội 外ngoại 亦diệc 自tự 無vô 礙ngại 蓋cái 識thức 陰ấm 未vị 盡tận 故cố 止chỉ 曰viết 湛trạm 明minh 是thị 雖tuy 明minh 而nhi 未vị 徹triệt 至chí 識thức 陰ấm 盡tận 方phương 曰viết 明minh 徹triệt 也dã 湛trạm 明minh 僅cận 如như 止chỉ 水thủy 澄trừng 清thanh 明minh 徹triệt 方phương 似tự 琉lưu 璃ly 含hàm 寶bảo 月nguyệt 也dã 宜nghi 從tùng 諸chư 本bổn 內nội 外ngoại 。

合hợp 開khai 成thành 就tựu 。

古cổ 解giải 根căn 合hợp 而nhi 不bất 分phân 界giới 開khai 而nhi 不bất 隔cách 義nghĩa 猶do 未vị 快khoái 今kim 謂vị 合hợp 開khai 是thị 敵địch 對đối 語ngữ 如như 總tổng 別biệt 闔hạp 闢tịch 之chi 例lệ 也dã 向hướng 也dã 行hành 陰ấm 雖tuy 盡tận 識thức 陰ấm 未vị 盡tận 則tắc 六lục 門môn 具cụ 在tại 特đặc 制chế 伏phục 而nhi 不bất 馳trì 逸dật 耳nhĩ 今kim 識thức 盡tận 則tắc 源nguyên 竭kiệt 水thủy 乾can/kiền/càn 炭thán 灰hôi 火hỏa 滅diệt 始thỉ 得đắc 消tiêu 磨ma 六lục 根căn 如như 氷băng 已dĩ 消tiêu 渾hồn 化hóa 而nhi 無vô 質chất 礙ngại 也dã 如như 鏡kính 已dĩ 磨ma 瑩oánh 淨tịnh 而nhi 無vô 垢cấu 類loại 也dã 六lục 門môn 消tiêu 磨ma 故cố 合hợp 開khai 成thành 就tựu 。 合hợp 者giả 此thử 之chi 根căn 門môn 雖tuy 行hành 布bố 成thành 六lục 六lục 處xứ 未vị 嘗thường 不bất 一nhất 返phản 流lưu 歸quy 源nguyên 則tắc 精tinh 明minh 獨độc 存tồn 更cánh 無vô 餘dư 物vật 喻dụ 如như 鉼# 鐶hoàn 釵thoa 釧xuyến 為vi 一nhất 金kim 也dã 是thị 之chi 謂vị 合hợp 開khai 者giả 此thử 六lục 根căn 門môn 雖tuy 圓viên 融dung 成thành 一nhất 一nhất 處xứ 未vị 嘗thường 不bất 六lục 從tùng 體thể 起khởi 用dụng 則tắc 門môn 門môn 相tương 通thông 無vô 有hữu 隔cách 礙ngại 喻dụ 如như 一nhất 金kim 而nhi 為vi 鉼# 鐶hoàn 釵thoa 釧xuyến 也dã 是thị 之chi 謂vị 開khai 合hợp 開khai 自tự 在tại 名danh 成thành 就tựu 也dã 然nhiên 下hạ 節tiết 方phương 在tại 識thức 中trung 何hà 亦diệc 曰viết 能năng 令linh 己kỷ 身thân 。 根căn 隔cách 合hợp 開khai 。 乎hồ 蓋cái 止chỉ 曰viết 合hợp 開khai 不bất 曰viết 成thành 就tựu 猶do 屬thuộc 乍sạ 合hợp 乍sạ 分phần/phân 乍sạ 開khai 乍sạ 隔cách 如như 何hà 便tiện 得đắc 互hỗ 用dụng 故cố 第đệ 五ngũ 節tiết 亦diệc 但đãn 是thị 六lục 根căn 互hỗ 用dụng 中trung 。 已dĩ 得đắc 隨tùy 順thuận 。 而nhi 已dĩ 隨tùy 順thuận 者giả 向hướng 而nhi 不bất 逆nghịch 將tương 得đắc 而nhi 未vị 得đắc 之chi 稱xưng 也dã 。

廣quảng 化hóa 七thất 珍trân 。 多đa 增tăng 寶bảo 媛viện 。 恣tứ 縱túng 其kỳ 心tâm 。 生sanh 勝thắng 解giải 者giả 。

七thất 珍trân 曰viết 廣quảng 寶bảo 媛viện 曰viết 多đa 是thị 窮cùng 奢xa 極cực 欲dục 也dã 又hựu 中trung 雖tuy 云vân 自tự 己kỷ 所sở 化hóa 然nhiên 亦diệc 不bất 應ưng 恣tứ 縱túng 其kỳ 心tâm 。 如như 何hà 四tứ 陰ấm 已dĩ 盡tận 之chi 人nhân 更cánh 作tác 如như 是thị 去khứ 就tựu 蓋cái 求cầu 菩Bồ 薩Tát 乘Thừa 。 利lợi 他tha 心tâm 切thiết 亦diệc 有hữu 留lưu 惑hoặc 潤nhuận 生sanh 者giả 但đãn 留lưu 惑hoặc 潤nhuận 生sanh 非phi 是thị 小tiểu 事sự 乃nãi 深thâm 智trí 弘hoằng 願nguyện 過quá 量lượng 大đại 人nhân 方phương 優ưu 為vi 之chi 其kỳ 或hoặc 智trí 慧tuệ 稍sảo 疎sơ 願nguyện 力lực 稍sảo 弱nhược 則tắc 其kỳ 端đoan 一nhất 開khai 其kỳ 勢thế 莫mạc 禦ngữ 始thỉ 猶do 有hữu 主chủ 終chung 遂toại 沉trầm 酣# 尚thượng 自tự 不bất 知tri 。 執chấp 為vi 勝thắng 解giải 謂vị 己kỷ 恆hằng 與dữ 欲dục 俱câu 不bất 受thọ 欲dục 染nhiễm 喻dụ 似tự 久cửu 沉trầm 廁trắc 溷hỗn 穢uế 惡ác 浸tẩm 淫dâm 過quá 者giả 掩yểm 鼻tị 卻khước 道đạo 身thân 在tại 旃chiên 檀đàn 樓lâu 閣các 。 如như 李# 赤xích 然nhiên 豈khởi 非phi 魔ma 哉tai 。

聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 不bất 成thành 增tăng 進tiến 。

五ngũ 十thập 種chủng 魔ma 終chung 之chi 以dĩ 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 夫phu 羅La 漢Hán 辟Bích 支Chi 。 聖thánh 果Quả 也dã 何hà 為vi 亦diệc 與dữ 魔ma 列liệt 耶da 吳ngô 興hưng 謂vị 是thị 二Nhị 乘Thừa 違vi 中trung 道Đạo 理lý 起khởi 界giới 外ngoại 邪tà 見kiến 夫phu 違vi 中trung 則tắc 皆giai 墮đọa 於ư 偏thiên 界giới 外ngoại 之chi 邪tà 是thị 亦diệc 邪tà 也dã 故cố 等đẳng 之chi 以dĩ 魔ma 而nhi 實thật 與dữ 前tiền 之chi 魔ma 異dị 經Kinh 云vân 外ngoại 道đạo 邪tà 魔ma 。 所sở 感cảm 業nghiệp 終chung 。 墮đọa 阿A 鼻Tỳ 獄Ngục 。 其kỳ 在tại 聲Thanh 聞Văn 緣Duyên 覺Giác 。 則tắc 但đãn 曰viết 不bất 成thành 增tăng 進tiến 。 而nhi 已dĩ 蓋cái 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 。 不bất 復phục 求cầu 進tiến 而nhi 安an 於ư 小tiểu 果quả 者giả 也dã 梵Phạm 網võng 不bất 受thọ 菩Bồ 薩Tát 戒giới 。 者giả 皆giai 名danh 為vi 惡ác 習tập 學học 二Nhị 乘Thừa 者giả 皆giai 名danh 為vi 邪tà 其kỳ 意ý 亦diệc 猶do 是thị 也dã 所sở 謂vị 同đồng 條điều 而nhi 異dị 致trí 者giả 也dã 。

識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 (# 云vân 云vân )# 入nhập 於ư 如Như 來Lai 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。

經kinh 謂vị 識thức 陰ấm 若nhược 盡tận 。 則tắc 汝nhữ 現hiện 前tiền 。 諸chư 根căn 互hỗ 用dụng 。 從tùng 互hỗ 用dụng 中trung 。 能năng 入nhập 菩Bồ 薩Tát 。 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 。 如như 是thị 乃nãi 超siêu 。 信tín 住trụ 行hành 向hướng 以dĩ 至chí 等đẳng 覺giác 入nhập 於ư 如Như 來Lai 。 妙diệu 莊trang 嚴nghiêm 海hải 。 圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 此thử 極cực 則tắc 語ngữ 也dã 孤cô 山sơn 泥nê 能năng 入nhập 二nhị 字tự 乃nãi 以dĩ 七thất 信tín 配phối 位vị 愚ngu 謂vị 經kinh 意ý 蓋cái 言ngôn 金kim 剛cang 乾can 慧tuệ 。 也dã 從tùng 何hà 處xứ 入nhập 從tùng 此thử 六lục 根căn 中trung 入nhập 也dã 即tức 此thử 便tiện 入nhập 非phi 循tuần 次thứ 漸tiệm 入nhập 也dã 此thử 數số 語ngữ 禪thiền 宗tông 直trực 指chỉ 闡xiển 露lộ 已dĩ 竟cánh 如như 云vân 但đãn 盡tận 凡phàm 心tâm 別biệt 無vô 聖thánh 解giải 又hựu 云vân 一nhất 超siêu 直trực 入nhập 如Như 來Lai 地Địa 。 正chánh 此thử 意ý 耳nhĩ 與dữ 前tiền 受thọ 陰ấm 若nhược 盡tận 上thượng 歷lịch 六lục 十thập 聖thánh 位vị 。 其kỳ 意ý 各các 別biệt 彼bỉ 言ngôn 歷lịch 此thử 言ngôn 入nhập 從tùng 下hạ 望vọng 上thượng 之chi 謂vị 歷lịch 和hòa 身thân 已dĩ 到đáo 之chi 謂vị 入nhập 也dã 。

圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。

圓viên 滿mãn 菩Bồ 提Đề 。 則tắc 似tự 有hữu 所sở 得đắc 故cố 。 即tức 繼kế 以dĩ 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 也dã 菩Bồ 提Đề 原nguyên 未vị 曾tằng 失thất 今kim 云vân 何hà 得đắc 菩Bồ 提Đề 。 原nguyên 未vị 曾tằng 殘tàn 缺khuyết 今kim 云vân 何hà 圓viên 滿mãn 。 菩Bồ 提Đề 原nguyên 無vô 處xứ 今kim 欲dục 何hà 歸quy 歸quy 無vô 所sở 得đắc 。 而nhi 已dĩ 是thị 之chi 謂vị 真chân 得đắc 真chân 歸quy 真chân 圓viên 滿mãn 也dã 。

知tri 妄vọng 所sở 起khởi 。 說thuyết 妄vọng 因nhân 緣duyên 。 (# 云vân 云vân )# 。 元nguyên 無vô 所sở 有hữu 。

上thượng 言ngôn 彼bỉ 虗hư 空không 性tánh 猶do 實thật 妄vọng 生sanh 因nhân 緣duyên 自tự 然nhiên 。 豈khởi 得đắc 非phi 妄vọng 所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 由do 其kỳ 知tri 萬vạn 法pháp 皆giai 從tùng 妄vọng 起khởi 。 故cố 於ư 妄vọng 中trung 說thuyết 妄vọng 因nhân 緣duyên 。 而nhi 此thử 妄vọng 者giả 若nhược 其kỳ 本bổn 有hữu 則tắc 因nhân 緣duyên 亦diệc 有hữu 若nhược 妄vọng 元nguyên 無vô 。 彼bỉ 因nhân 緣duyên 者giả 。 元nguyên 無vô 所sở 有hữu 。 因nhân 緣duyên 亦diệc 是thị 假giả 立lập 何hà 況huống 不bất 知tri 。 諸chư 法pháp 從tùng 因nhân 。 緣duyên 生sanh 求cầu 其kỳ 生sanh 而nhi 不bất 得đắc 推thôi 而nhi 委ủy 之chi 自tự 然nhiên 是thị 益ích 增tăng 其kỳ 妄vọng 計kế 矣hĩ 。

汝nhữ 心tâm 非phi 想tưởng 。 則tắc 不bất 能năng 來lai 。 想tưởng 中trung 傳truyền 命mạng 。

合hợp 論luận 補bổ 註chú 云vân 儒nho 曰viết 知tri 命mạng 道đạo 曰viết 復phục 命mạng 佛Phật 曰viết 傳truyền 命mạng 其kỳ 意ý 蓋cái 謂vị 三tam 者giả 義nghĩa 同đồng 然nhiên 此thử 三tam 實thật 異dị 不bất 可khả 不bất 察sát 也dã 夫phu 子tử 曰viết 不bất 知tri 命mạng 無vô 以dĩ 為vi 君quân 子tử 又hựu 曰viết 死tử 生sanh 有hữu 命mạng 孟# 子tử 曰viết 知tri 命mạng 者giả 不bất 立lập 乎hồ 巖nham 墻tường 之chi 下hạ 則tắc 窮cùng 通thông 夭yểu 壽thọ 之chi 謂vị 命mạng 非phi 今kim 所sở 謂vị 命mạng 也dã 若nhược 曰viết 窮cùng 理lý 盡tận 性tánh 以dĩ 至chí 於ư 命mạng 則tắc 理lý 性tánh 之chi 原nguyên 於ư 穆mục 不bất 已dĩ 之chi 天thiên 命mạng 亦diệc 非phi 今kim 所sở 謂vị 命mạng 也dã 道đạo 家gia 或hoặc 以dĩ 臍tề 輪luân 為vi 命mạng 蒂# 或hoặc 以dĩ 丹đan 田điền 為vi 命mạng 宮cung 或hoặc 對đối 性tánh 而nhi 言ngôn 則tắc 元nguyên 神thần 為vi 性tánh 元nguyên 氣khí 為vi 命mạng 亦diệc 非phi 今kim 所sở 謂vị 命mạng 也dã 今kim 所sở 謂vị 命mạng 識thức 暖noãn 息tức 三tam 事sự 相tướng 依y 而nhi 成thành 命mạng 也dã 息tức 依y 暖noãn 暖noãn 依y 識thức 息tức 絕tuyệt 然nhiên 後hậu 暖noãn 滅diệt 暖noãn 滅diệt 然nhiên 後hậu 識thức 去khứ 識thức 也dã 者giả 暖noãn 之chi 元nguyên 息tức 之chi 本bổn 而nhi 命mạng 之chi 所sở 由do 立lập 也dã 全toàn 舉cử 則tắc 三tam 約ước 言ngôn 則tắc 一nhất 識thức 盡tận 之chi 矣hĩ 故cố 此thử 經Kinh 言ngôn 縱túng 汝nhữ 形hình 銷tiêu 。 命mạng 光quang 遷thiên 謝tạ 。 命mạng 而nhi 曰viết 光quang 正chánh 識thức 之chi 謂vị 也dã 識thức 之chi 動động 為vi 想tưởng 因nhân 我ngã 心tâm 屬thuộc 想tưởng 故cố 受thọ 生sanh 之chi 際tế 隨tùy 彼bỉ 當đương 生sanh 父phụ 母mẫu 之chi 想tưởng 而nhi 以dĩ 我ngã 之chi 想tưởng 合hợp 彼bỉ 之chi 想tưởng 兩lưỡng 想tưởng 相tương/tướng 投đầu 由do 是thị 入nhập 胎thai 則tắc 前tiền 陰ấm 之chi 命mạng 轉chuyển 而nhi 為vi 後hậu 陰ấm 之chi 命mạng 如như 嗣tự 續tục 然nhiên 不bất 至chí 斷đoạn 絕tuyệt 故cố 名danh 傳truyền 命mạng 若nhược 心tâm 非phi 想tưởng 則tắc 為vi 類loại 既ký 殊thù 氣khí 味vị 各các 別biệt 寧ninh 有hữu 水thủy 傳truyền 火hỏa 火hỏa 傳truyền 水thủy 牛ngưu 傳truyền 馬mã 馬mã 傳truyền 牛ngưu 之chi 理lý 乎hồ 是thị 以dĩ 妄vọng 想tưởng 盡tận 則tắc 生sanh 死tử 盡tận 。

湛trạm 入nhập 合hợp 湛trạm 。 歸quy 識thức 邊biên 際tế 。

上thượng 湛trạm 字tự 是thị 行hành 不bất 流lưu 逸dật 下hạ 湛trạm 字tự 則tắc 湛trạm 了liễu 之chi 體thể 如như 前tiền 文văn 言ngôn 以dĩ 湛trạm 旋toàn 其kỳ 。 虗hư 妄vọng 又hựu 曰viết 反phản 流lưu 全toàn 一nhất 。 又hựu 曰viết 伏phục 歸quy 元nguyên 真chân 。 意ý 正chánh 如như 此thử 而nhi 此thử 湛trạm 非phi 真chân 。 如như 急cấp 流lưu 水thủy 。 望vọng 如như 恬điềm 靜tĩnh 。 正chánh 八bát 識thức 之chi 邊biên 涯nhai 分phần/phân 際tế 也dã 又hựu 前tiền 行hành 陰ấm 中trung 如như 波ba 瀾lan 滅diệt 。 化hóa 為vi 澄trừng 水thủy 。 此thử 水thủy 非phi 真chân 即tức 此thử 湛trạm 爾nhĩ 此thử 湛trạm 合hợp 湛trạm 乃nãi 識thức 境cảnh 界giới 而nhi 行hành 人nhân 乍sạ 獲hoạch 輕khinh 安an 尚thượng 謂vị 得đắc 道Đạo 何hà 況huống 至chí 此thử 四tứ 陰ấm 已dĩ 滅diệt 惟duy 識thức 獨độc 存tồn 豈khởi 不bất 暢sướng 然nhiên 自tự 謂vị 已dĩ 證chứng 涅Niết 槃Bàn 寧ninh 知tri 此thử 湛trạm 正chánh 生sanh 死tử 微vi 細tế 根căn 本bổn 此thử 之chi 不bất 盡tận 暗ám 長trường/trưởng 潛tiềm 滋tư 由do 微vi 而nhi 著trước 由do 細tế 而nhi 巨cự 依y 舊cựu 再tái 為vi 螻lâu 蟻nghĩ 從tùng 頭đầu 復phục 作tác 蚊văn 虻manh 直trực 須tu 澄trừng 之chi 又hựu 澄trừng 淨tịnh 之chi 又hựu 淨tịnh 如như 萬vạn 丈trượng 清thanh 潭đàm 水thủy 天thiên 一nhất 色sắc 方phương 是thị 到đáo 家gia 消tiêu 息tức 耳nhĩ 得đắc 少thiểu 為vi 足túc 烏ô 可khả 哉tai 。

理lý 則tắc 頓đốn 悟ngộ 。 乘thừa 悟ngộ 併tinh 消tiêu 。 事sự 非phi 頓đốn 除trừ 。 因nhân 次thứ 第đệ 盡tận 。

此thử 在tại 禪thiền 宗tông 所sở 謂vị 頓đốn 悟ngộ 而nhi 漸tiệm 修tu 者giả 也dã 四tứ 句cú 二nhị 義nghĩa 皆giai 上thượng 一nhất 句cú 指chỉ 示thị 下hạ 一nhất 句cú 重trọng/trùng 明minh 言ngôn 此thử 五ngũ 陰ấm 之chi 滅diệt 有hữu 可khả 頓đốn 者giả 有hữu 不bất 可khả 頓đốn 者giả 可khả 頓đốn 者giả 理lý 也dã 蓋cái 理lý 無vô 二nhị 致trí 人nhân 自tự 迷mê 源nguyên 故cố 乘thừa 此thử 一nhất 悟ngộ 合hợp 併tinh 消tiêu 盡tận 更cánh 無vô 遺di 餘dư 如như 持trì 火hỏa 炬cự 入nhập 於ư 暗ám 室thất 一nhất 明minh 盡tận 明minh 寧ninh 有hữu 次thứ 第đệ 乎hồ 不bất 可khả 頓đốn 者giả 事sự 也dã 蓋cái 事sự 有hữu 萬vạn 殊thù 勢thế 難nạn/nan 兼kiêm 舉cử 故cố 從tùng 淺thiển 至chí 深thâm 次thứ 第đệ 而nhi 盡tận 如như 治trị 垢cấu 衣y 重trùng 重trùng 浣hoán 練luyện 漸tiệm 漸tiệm 瑩oánh 潔khiết 寧ninh 可khả 頓đốn 盡tận 乎hồ 然nhiên 頓đốn 悟ngộ 之chi 理lý 是thị 即tức 事sự 之chi 理lý 非phi 二Nhị 乘Thừa 斷đoạn 空không 之chi 理lý 也dã 漸tiệm 除trừ 之chi 事sự 是thị 即tức 理lý 之chi 事sự 非phi 凡phàm 夫phu 著trước 有hữu 之chi 事sự 也dã 頓đốn 悟ngộ 即tức 氷băng 之chi 水thủy 漸tiệm 除trừ 即tức 水thủy 之chi 氷băng 豈khởi 判phán 然nhiên 二nhị 物vật 哉tai 故cố 善thiện 財tài 已dĩ 發phát 無vô 上thượng 。 菩Bồ 提Đề 之chi 心tâm 。 而nhi 必tất 徧biến 參tham 五ngũ 十thập 三tam 善Thiện 知Tri 識Thức 溈# 山sơn 謂vị 行hành 人nhân 雖tuy 從tùng 緣duyên 得đắc 一nhất 念niệm 頓đốn 悟ngộ 自tự 理lý 猶do 有hữu 無vô 始thỉ 習tập 氣khí 。 未vị 能năng 頓đốn 淨tịnh 皆giai 理lý 悟ngộ 事sự 除trừ 頓đốn 漸tiệm 之chi 說thuyết 也dã 此thử 十thập 六lục 字tự 乃nãi 千thiên 佛Phật 相tương/tướng 傳truyền 之chi 的đích 訓huấn 萬vạn 世thế 不bất 易dị 之chi 宏hoành 規quy 也dã 參tham 學học 者giả 宜nghi 盡tận 心tâm 焉yên 。

知tri 有hữu 涅Niết 槃Bàn 。 不bất 戀luyến 三tam 界giới 。

知tri 有hữu 二nhị 義nghĩa 其kỳ 一nhất 知tri 者giả 聞văn 見kiến 之chi 知tri 也dã 聞văn 說thuyết 涅Niết 槃Bàn 為vi 歸quy 依y 處xứ 。 念niệm 念niệm 趨xu 之chi 何hà 戀luyến 三tam 界giới 喻dụ 如như 窮cùng 子tử 知tri 有hữu 故cố 鄉hương 自tự 不bất 貪tham 戀luyến 異dị 鄉hương 而nhi 欲dục 久cửu 居cư 之chi 也dã 其kỳ 二nhị 知tri 者giả 了liễu 悟ngộ 之chi 知tri 也dã 已dĩ 悟ngộ 涅Niết 槃Bàn 真chân 樂nhạo/nhạc/lạc 在tại 我ngã 何hà 戀luyến 三tam 界giới 喻dụ 如như 窮cùng 子tử 既ký 返phản 故cố 鄉hương 豈khởi 復phục 追truy 戀luyến 異dị 鄉hương 而nhi 欲dục 更cánh 居cư 之chi 也dã 今kim 人nhân 口khẩu 誦tụng 三tam 界giới 火hỏa 宅trạch 。 之chi 文văn 而nhi 心tâm 實thật 孳# 孳# 焉yên 躭đam 著trước 不bất 捨xả 者giả 不bất 知tri 有hữu 涅Niết 槃Bàn 。 故cố 也dã 不bất 患hoạn 不bất 出xuất 三tam 界giới 唯duy 患hoạn 不bất 知tri 涅Niết 槃Bàn 知tri 之chi 時thời 大đại 矣hĩ 哉tai 。

能năng 以dĩ 一nhất 念niệm 。 將tương 此thử 法Pháp 門môn 。 於ư 末mạt 劫kiếp 中trung 。 開khai 示thị 未vị 學học 。

經kinh 言ngôn 將tương 此thử 法Pháp 門môn 。 開khai 示thị 未vị 學học 。 能năng 使sử 垂thùy 入nhập 阿A 鼻Tỳ 地Địa 獄Ngục 。 者giả 即tức 成thành 極cực 樂lạc 淨tịnh 邦bang 供cúng 養dường 恆Hằng 沙sa 如Như 來Lai 者giả 不bất 及cập 少thiểu 分phần 功công 德đức 知tri 解giải 狂cuồng 流lưu 一nhất 見kiến 此thử 文văn 生sanh 大đại 我ngã 慢mạn 。 不bất 復phục 精tinh 進tấn 寧ninh 知tri 佛Phật 之chi 一nhất 言ngôn 自tự 利lợi 利lợi 他tha 。 義nghĩa 實thật 雙song 具cụ 今kim 但đãn 知tri 將tương 此thử 法Pháp 門môn 。 開khai 示thị 人nhân 之chi 未vị 學học 曾tằng 不bất 知tri 將tương 此thử 法Pháp 門môn 。 開khai 示thị 己kỷ 之chi 未vị 學học 何hà 其kỳ 不bất 明minh 一nhất 至chí 於ư 是thị 。

附Phụ 諸Chư 經Kinh

△# 般Bát 若Nhã 心Tâm 經Kinh

般Bát 若Nhã 心tâm 。

賢hiền 首thủ 疏sớ/sơ 云vân 般Bát 若Nhã 是thị 法pháp 心tâm 是thị 喻dụ 一nhất 說thuyết 非phi 喻dụ 云vân 是thị 般Bát 若Nhã 智trí 心tâm 二nhị 各các 有hữu 旨chỉ 今kim 依y 賢hiền 首thủ 良lương 以dĩ 心tâm 為vi 百bách 體thể 之chi 主chủ 而nhi 此thử 經Kinh 以dĩ 少thiểu 文văn 攝nhiếp 般Bát 若Nhã 之chi 全toàn 義nghĩa 有hữu 心tâm 象tượng 故cố 。

觀Quán 自Tự 在Tại 菩Bồ 薩Tát 。

據cứ 施thí 護hộ 譯dịch 是thị 大Đại 士Sĩ 所sở 說thuyết 若nhược 然nhiên 菩Bồ 薩Tát 下hạ 應ưng 有hữu 言ngôn 字tự 今kim 謂vị 佛Phật 說thuyết 為vi 是thị 什thập 師sư 奘tráng 師sư 二nhị 譯dịch 皆giai 可khả 證chứng 。

是thị 諸chư 法pháp 空không 相tướng 。

空không 本bổn 無vô 相tướng 欲dục 人nhân 識thức 空không 故cố 於ư 無vô 相tướng 中trung 特đặc 出xuất 其kỳ 相tương/tướng 言ngôn 無vô 有hữu 生sanh 滅diệt 。 垢cấu 淨tịnh 增tăng 減giảm 者giả 是thị 空không 相tướng 也dã 空không 相tướng 如như 是thị 而nhi 無vô 相tướng 之chi 意ý 益ích 顯hiển 矣hĩ 。

揭yết 諦đế 。

疏sớ/sơ 先tiên 云vân 神thần 咒chú 祕bí 密mật 不bất 翻phiên 次thứ 言ngôn 亦diệc 可khả 強cường/cưỡng 翻phiên 因nhân 云vân 梵Phạn 語ngữ 揭yết 諦đế 華hoa 言ngôn 去khứ 也dã 度độ 也dã 蓋cái 揭yết 諦đế 二nhị 字tự 合hợp 成thành 梵Phạn 語ngữ 而nhi 其kỳ 義nghĩa 則tắc 為vi 去khứ 為vi 度độ 非phi 以dĩ 去khứ 訓huấn 揭yết 而nhi 謂vị 揭yết 去khứ 惑hoặc 障chướng 也dã 夫phu 既ký 曰viết 強cường/cưỡng 翻phiên 強cường/cưỡng 之chi 為vi 言ngôn 不bất 得đắc 已dĩ 而nhi 然nhiên 非phi 出xuất 乎hồ 自tự 然nhiên 也dã 曷hạt 若nhược 已dĩ 之chi 。

△# 圓Viên 覺Giác 經Kinh

知tri 是thị 空không 華hoa 即tức 無vô 輪luân 轉chuyển 。 亦diệc 無vô 身thân 心tâm 。 受thọ 彼bỉ 生sanh 死tử 。 (# 云vân 云vân )# 彼bỉ 知tri 覺giác 者giả 。 猶do 如như 虗hư 空không 知tri 虗hư 空không 者giả 即tức 空không 華hoa 相tương/tướng 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 。 無vô 知tri 覺giác 性tánh 。

疏sớ/sơ 中trung 知tri 是thị 二nhị 句cú 無vô 生sanh 死tử 之chi 法pháp 。 亦diệc 無vô 二nhị 句cú 無vô 免miễn 輪luân 迴hồi 之chi 人nhân 彼bỉ 知tri 二nhị 句cú 拂phất 觀quán 智trí 知tri 虗hư 二nhị 句cú 泯mẫn 拂phất 心tâm 亦diệc 不bất 二nhị 句cú 遮già 斷đoạn 滅diệt 其kỳ 說thuyết 甚thậm 精tinh 萬vạn 世thế 不bất 可khả 易dị 者giả 一nhất 說thuyết 知tri 是thị 空không 華hoa 便tiện 脫thoát 輪luân 迴hồi 有hữu 何hà 人nhân 法pháp 彼bỉ 知tri 覺giác 者giả 。 是thị 我ngã 真chân 性tánh 。 猶do 如như 虗hư 空không 起khởi 心tâm 知tri 空không 乃nãi 是thị 空không 華hoa 如như 是thị 任nhậm 意ý 而nhi 說thuyết 亦diệc 似tự 省tỉnh 便tiện 但đãn 以dĩ 經kinh 文văn 照chiếu 應ưng 體thể 貼# 上thượng 云vân 知tri 是thị 空không 華hoa 次thứ 云vân 彼bỉ 知tri 覺giác 者giả 。 次thứ 云vân 知tri 虗hư 空không 者giả 次thứ 云vân 亦diệc 不bất 可khả 說thuyết 。 無vô 知tri 覺giác 性tánh 。 末mạt 復phục 結kết 云vân 如Như 來Lai 藏tạng 中trung 。 無vô 知tri 見kiến 故cố 。 以dĩ 五ngũ 知tri 字tự 前tiền 後hậu 融dung 貫quán 讀đọc 之chi 方phương 知tri 疏sớ/sơ 之chi 不bất 苟cẩu 。

種chủng 種chủng 取thủ 捨xả 。 皆giai 是thị 輪luân 迴hồi 。

圭# 峯phong 以dĩ 忻hãn 彼bỉ 極cực 樂lạc 為vi 取thủ 厭yếm 此thử 娑sa 婆bà 為vi 捨xả 蓋cái 為vi 上thượng 根căn 遣khiển 著trước 而nhi 執chấp 之chi 者giả 遂toại 生sanh 疑nghi 障chướng 不bất 願nguyện 往vãng 生sanh 然nhiên 今kim 人nhân 止chỉ 據cứ 圭# 峯phong 略lược 疏sớ/sơ 未vị 見kiến 諸chư 家gia 詮thuyên 釋thích 苕# 水thủy 云vân 經kinh 言ngôn 始thỉ 終chung 等đẳng 相tương/tướng 舉cử 世thế 間gian 法pháp 皆giai 然nhiên 只chỉ 如như 一nhất 人nhân 之chi 身thân 。 始thỉ 終chung 生sanh 滅diệt 。 或hoặc 前tiền 有hữu 後hậu 無vô 或hoặc 前tiền 無vô 後hậu 有hữu 四tứ 大đại 之chi 聚tụ 散tán 心tâm 識thức 之chi 起khởi 止chỉ 煩phiền 惑hoặc 相tương 續tục 苦khổ 報báo 循tuần 環hoàn 種chủng 種chủng 境cảnh 界giới 。 或hoặc 取thủ 或hoặc 捨xả 非phi 指chỉ 取thủ 極cực 樂lạc 捨xả 娑sa 婆bà 也dã 鄣# 南nam 云vân 取thủ 捨xả 約ước 道đạo 業nghiệp 言ngôn 圭# 峯phong 何hà 意ý 以dĩ 捨xả 穢uế 取thủ 淨tịnh 銷tiêu 經kinh 耶da 愚ngu 按án 此thử 言ngôn 種chủng 種chủng 取thủ 捨xả 。 下hạ 文văn 彌Di 勒Lặc 章chương 中trung 即tức 問vấn 輪luân 迴hồi 有hữu 幾kỷ 種chủng 性tánh 。 而nhi 佛Phật 答đáp 以dĩ 種chủng 種chủng 貪tham 欲dục 故cố 有hữu 輪luân 迴hồi 。 其kỳ 種chủng 種chủng 字tự 前tiền 後hậu 相tương 應ứng 則tắc 取thủ 捨xả 乃nãi 重trọng/trùng 有hữu 貪tham 欲dục 欲dục 順thuận 則tắc 取thủ 欲dục 違vi 則tắc 捨xả 取thủ 捨xả 不bất 休hưu 所sở 謂vị 煩phiền 惑hoặc 相tương 續tục 也dã 豈khởi 以dĩ 往vãng 生sanh 淨tịnh 土độ 。 為vi 貪tham 欲dục 乎hồ 或hoặc 疑nghi 慕mộ 羨tiện 彼bỉ 土độ 而nhi 願nguyện 往vãng 生sanh 寧ninh 非phi 貪tham 欲dục 不bất 知tri 求cầu 仁nhân 求cầu 其kỳ 在tại 我ngã 尚thượng 謂vị 欲dục 而nhi 不bất 貪tham 淨tịnh 土độ 淨tịnh 其kỳ 自tự 心tâm 何hà 得đắc 名danh 為vi 貪tham 欲dục 故cố 下hạ 文văn 所sở 開khai 貪tham 欲dục 初sơ 云vân 貪tham 者giả 謂vị 樂nhạo/nhạc/lạc 五ngũ 欲dục 次thứ 云vân 貪tham 者giả 謂vị 樂nhạo/nhạc/lạc 十Thập 善Thiện 次thứ 云vân 貪tham 者giả 謂vị 樂nhạo/nhạc/lạc 四tứ 禪thiền 八bát 定định 曾tằng 不bất 言ngôn 樂nhạo/nhạc/lạc 淨tịnh 土độ 為vi 貪tham 欲dục 也dã 如như 必tất 盡tận 理lý 而nhi 言ngôn 樂nhạo 求cầu 圓viên 覺giác 亦diệc 貪tham 欲dục 也dã 豈khởi 獨độc 淨tịnh 土độ 乎hồ 須tu 玩ngoạn 疏sớ/sơ 云vân 又hựu 於ư 根căn 身thân 器khí 界giới 厭yếm 此thử 忻hãn 彼bỉ 又hựu 之chi 一nhất 字tự 是thị 正chánh 解giải 經kinh 文văn 已dĩ 竟cánh 而nhi 發phát 其kỳ 餘dư 意ý 耳nhĩ 非phi 專chuyên 指chỉ 淨tịnh 土độ 也dã 故cố 特đặc 會hội 苕# 鄣# 二nhị 師sư 之chi 說thuyết 而nhi 詳tường 辨biện 之chi 。

但đãn 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 所sở 圓viên 境cảnh 界giới 。 身thân 心tâm 語ngữ 言ngôn 。 皆giai 悉tất 斷đoạn 滅diệt 。 終chung 不bất 能năng 至chí 。 彼bỉ 之chi 親thân 證chứng 。 所sở 現hiện 涅Niết 槃Bàn 。 何hà 況huống 能năng 以dĩ 。 有hữu 思tư 惟duy 心tâm 。 測trắc 度độ 如Như 來Lai 。 圓viên 覺giác 境cảnh 界giới 。

但đãn 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 者giả 言ngôn 無vô 論luận 如Như 來Lai 大Đại 道Đạo 。 但đãn 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 修tu 習tập 所sở 圓viên 滿mãn 之chi 境cảnh 界giới 其kỳ 身thân 心tâm 語ngữ 言ngôn 。 縱túng/tung 皆giai 斷đoạn 滅diệt 終chung 不bất 能năng 至chí 。 彼bỉ 親thân 證chứng 所sở 顯hiển 現hiện 之chi 涅Niết 槃Bàn 夫phu 無vô 心tâm 尚thượng 不bất 能năng 至chí 。 小Tiểu 乘Thừa 之chi 涅Niết 槃Bàn 況huống 有hữu 心tâm 乃nãi 能năng 入nhập 如Như 來Lai 。 之chi 圓viên 覺giác 乎hồ 以dĩ 理lý 反phản 覆phúc 較giảo 量lượng 而nhi 知tri 其kỳ 必tất 不bất 然nhiên 矣hĩ 或hoặc 疑nghi 身thân 心tâm 等đẳng 既ký 已dĩ 斷đoạn 滅diệt 正chánh 謂vị 涅Niết 槃Bàn 何hà 云vân 不bất 至chí 又hựu 既ký 曰viết 聲Thanh 聞Văn 則tắc 聲Thanh 聞Văn 涅Niết 槃Bàn 乃nãi 其kỳ 本bổn 分phần/phân 中trung 事sự 何hà 云vân 不bất 至chí 此thử 之chi 文văn 義nghĩa 稍sảo 難nạn/nan 銷tiêu 會hội 今kim 詳tường 彼bỉ 之chi 身thân 心tâm 雖tuy 云vân 已dĩ 滅diệt 若nhược 作tác 是thị 念niệm 。 我ngã 今kim 能năng 滅diệt 身thân 心tâm 已dĩ 證chứng 涅Niết 槃Bàn 即tức 不bất 名danh 證chứng 故cố 金kim 剛cang 經Kinh 云vân 實thật 無vô 有hữu 法Pháp 。 名danh 阿A 羅La 漢Hán 。 若nhược 作tác 是thị 念niệm 。 我ngã 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 道Đạo 。 即tức 著trước 我ngã 人nhân 眾chúng 生sanh 。 壽thọ 者giả 彼bỉ 經kinh 無vô 得đắc 此thử 經Kinh 不bất 至chí 意ý 正chánh 同đồng 也dã 言ngôn 親thân 證chứng 者giả 謂vị 身thân 親thân 證chứng 之chi 也dã 自tự 心tâm 取thủ 自tự 心tâm 。 非phi 幻huyễn 成thành 幻huyễn 法pháp 。 豈khởi 有hữu 自tự 身thân 至chí 自tự 身thân 所sở 證chứng 之chi 涅Niết 槃Bàn 乎hồ 且thả 涅Niết 槃Bàn 何hà 物vật 其kỳ 住trụ 何hà 所sở 而nhi 欲dục 至chí 之chi 譬thí 如như 虗hư 空không 有hữu 人nhân 於ư 中trung 。 竭kiệt 力lực 馳trì 走tẩu 欲dục 至chí 空không 之chi 極cực 處xứ 而nhi 為vi 親thân 證chứng 窮cùng 歷lịch 十thập 方phương 備bị 經kinh 多đa 劫kiếp 終chung 不bất 能năng 至chí 。 亦diệc 猶do 是thị 耳nhĩ 一nhất 說thuyết 聲Thanh 聞Văn 不bất 能năng 至chí 佛Phật 之chi 涅Niết 槃Bàn 如như 果quả 指chỉ 佛Phật 不bất 合hợp 云vân 彼bỉ 彼bỉ 之chi 親thân 證chứng 。 是thị 聲Thanh 聞Văn 所sở 親thân 證chứng 也dã 妄vọng 得đắc 云vân 佛Phật 一nhất 說thuyết 金kim 剛cang 藏tạng 不bất 能năng 至chí 聲Thanh 聞Văn 之chi 涅Niết 槃Bàn 如như 果quả 指chỉ 剛cang 藏tạng 則tắc 所sở 圓viên 境cảnh 界giới 。 下hạ 當đương 云vân 汝nhữ 今kim 身thân 心tâm 。 語ngữ 言ngôn 皆giai 悉tất 斷đoạn 滅diệt 。 方phương 可khả 不bất 然nhiên 是thị 何hà 人nhân 身thân 心tâm 斷đoạn 滅diệt 又hựu 須tu 於ư 終chung 不bất 能năng 至chí 。 處xử 文văn 便tiện 畢tất 方phương 可khả 不bất 然nhiên 後hậu 語ngữ 重trọng/trùng 前tiền 不bất 成thành 文văn 理lý 請thỉnh 從tùng 但đãn 諸chư 聲Thanh 聞Văn 。 一nhất 氣khí 讀đọc 至chí 所sở 現hiện 涅Niết 槃Bàn 。 自tự 知tri 上thượng 下hạ 語ngữ 意ý 血huyết 脉mạch 貫quán 穿xuyên 明minh 指chỉ 聲Thanh 聞Văn 何hà 得đắc 扭# 揑niết 而nhi 云vân 剛cang 藏tạng 且thả 初sơ 心tâm 菩Bồ 薩Tát 猶do 可khả 謂vị 心tâm 雖tuy 廣quảng 大đại 趨xu 寂tịch 證chứng 果Quả 未vị 至chí 聲Thanh 聞Văn 而nhi 剛cang 藏tạng 何hà 如như 人nhân 哉tai 是thị 十Thập 地Địa 位vị 或hoặc 等đẳng 覺giác 流lưu 文Văn 殊Thù 普phổ 賢hiền 之chi 等đẳng 侶lữ 也dã 不bất 應ưng 劣liệt 之chi 反phản 讚tán 小Tiểu 乘Thừa 為vì 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 所sở 不bất 能năng 至chí 。 故cố 宜nghi 專chuyên 就tựu 聲Thanh 聞Văn 於ư 理lý 極cực 當đương 疏sớ/sơ 中trung 以dĩ 百bá 官quan 宰tể 相tướng 。 庶thứ 民dân 天thiên 子tử 巧xảo 為vi 比tỉ 喻dụ 精tinh 確xác 明minh 快khoái 無vô 勞lao 異dị 說thuyết 矣hĩ 。

一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 證chứng 圓viên 覺giác 。

圭# 峯phong 謂vị 此thử 譯dịch 人nhân 之chi 訛ngoa 當đương 云vân 證chứng 諸chư 眾chúng 生sanh 皆giai 有hữu 。 圓viên 覺giác 真chân 淨tịnh 罵mạ 斥xích 謂vị 眾chúng 生sanh 若nhược 止chỉ 有hữu 圓viên 覺giác 而nhi 不bất 證chứng 者giả 畜súc 生sanh 常thường 為vi 畜súc 生sanh 人nhân 亦diệc 不bất 須tu 求cầu 解giải 脫thoát 矣hĩ 古cổ 今kim 相tương/tướng 承thừa 咸hàm 病bệnh 圭# 峯phong 然nhiên 圭# 峯phong 亦diệc 自tự 有hữu 見kiến 蓋cái 經kinh 文văn 若nhược 云vân 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 能năng 證chứng 圓viên 覺giác 而nhi 圭# 峯phong 以dĩ 為vi 訛ngoa 則tắc 其kỳ 說thuyết 誠thành 謬mậu 今kim 經kinh 文văn 語ngữ 局cục 意ý 圓viên 其kỳ 意ý 實thật 謂vị 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 皆giai 有hữu 證chứng 圓viên 覺giác 分phần/phân 非phi 謂vị 眾chúng 生sanh 見kiến 前tiền 悉tất 已dĩ 證chứng 圓viên 覺giác 也dã 圭# 峯phong 恐khủng 狂cuồng 人nhân 據cứ 此thử 便tiện 擬nghĩ 安an 坐tọa 成thành 佛Phật 則tắc 上thượng 文văn 所sở 云vân 勒lặc 斷đoạn 二nhị 障chướng 二nhị 障chướng 永vĩnh 滅diệt 即tức 入nhập 如Như 來Lai 。 微vi 妙diệu 圓viên 覺giác 。 者giả 果quả 何hà 為vi 哉tai 其kỳ 真chân 淨tịnh 罵mạ 斥xích 亦diệc 自tự 有hữu 見kiến 亦diệc 恐khủng 狂cuồng 人nhân 由do 此thử 擅thiện 以dĩ 己kỷ 意ý 竄thoán 易dị 經kinh 文văn 也dã 然nhiên 則tắc 真chân 淨tịnh 不bất 罵mạ 圭# 峯phong 圭# 峯phong 不bất 改cải 圓viên 覺giác 兩lưỡng 得đắc 之chi 矣hĩ 不bất 然nhiên 自tự 知tri 心tâm 是thị 佛Phật 心tâm 。 定định 當đương 作tác 佛Phật 圭# 峯phong 何hà 以dĩ 有hữu 是thị 語ngữ 。

非phi 性tánh 性tánh 有hữu 。

圓viên 覺giác 本bổn 非phi 諸chư 性tánh 而nhi 諸chư 性tánh 必tất 有hữu 圓viên 覺giác 喻dụ 如như 金kim 體thể 本bổn 非phi 釵thoa 釧xuyến 鉼# 鐶hoàn 而nhi 釵thoa 釧xuyến 鉼# 鐶hoàn 必tất 有hữu 金kim 體thể 也dã 不bất 必tất 更cánh 為vi 異dị 說thuyết 。

諸chư 戒giới 定định 慧tuệ 。 及cập 婬dâm 怒nộ 癡si 。 俱câu 是thị 梵Phạm 行hạnh 。

三tam 毒độc 本bổn 空không 即tức 是thị 法pháp 性tánh 如như 堅kiên 氷băng 本bổn 空không 即tức 是thị 澄trừng 水thủy 故cố 婬dâm 怒nộ 癡si 與dữ 戒giới 定định 慧tuệ 同đồng 名danh 梵Phạm 行hạnh 非phi 謂vị 見kiến 前tiền 婬dâm 怒nộ 癡si 便tiện 是thị 梵Phạm 行hạnh 可khả 安an 意ý 為vi 之chi 也dã 任nhậm 運vận 三tam 毒độc 之chi 場tràng 逍tiêu 遙diêu 成thành 佛Phật 是thị 謂vị 腰yêu 纏triền 騎kỵ 鶴hạc 豈khởi 不bất 美mỹ 哉tai 而nhi 寧ninh 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 故cố 此thử 文văn 唯duy 如Như 來Lai 隨tùy 順thuận 覺giác 性tánh 。 中trung 有hữu 之chi 上thượng 文văn 凡phàm 夫phu 隨tùy 順thuận 未vị 入nhập 地địa 菩Bồ 薩Tát 隨tùy 順thuận 。 已dĩ 入nhập 地địa 菩Bồ 薩Tát 隨tùy 順thuận 。 曾tằng 有hữu 此thử 文văn 否phủ/bĩ 又hựu 凡phàm 夫phu 文văn 中trung 但đãn 教giáo 永vĩnh 斷đoạn 勞lao 慮lự 又hựu 後hậu 文văn 云vân 但đãn 當đương 精tinh 勤cần 。 降hàng 伏phục 煩phiền 惱não 。 婬dâm 怒nộ 癡si 既ký 是thị 梵Phạm 行hạnh 則tắc 勞lao 慮lự 煩phiền 惱não 自tự 應ưng 任nhậm 之chi 何hà 須tu 更cánh 要yếu 永vĩnh 斷đoạn 更cánh 要yếu 降hàng 伏phục 。

云vân 何hà 人nhân 相tướng 。 謂vị 諸chư 眾chúng 生sanh 。 心tâm 悟ngộ 證chứng 者giả 。 善thiện 男nam 子tử 悟ngộ 有hữu 我ngã 者giả 。 不bất 復phục 認nhận 我ngã 。 所sở 悟ngộ 非phi 我ngã 。 悟ngộ 亦diệc 如như 是thị 。 悟ngộ 已dĩ 起khởi 過quá 一nhất 切thiết 證chứng 者giả 。 悉tất 為vi 人nhân 相tướng 。

心tâm 悟ngộ 證chứng 者giả 。 一nhất 句cú 總tổng 標tiêu 言ngôn 證chứng 是thị 我ngã 悟ngộ 此thử 證chứng 者giả 是thị 人nhân 也dã 下hạ 乃nãi 申thân 明minh 其kỳ 義nghĩa 言ngôn 何hà 故cố 悟ngộ 證chứng 者giả 名danh 人nhân 悟ngộ 證chứng 是thị 我ngã 自tự 不bất 認nhận 我ngã 所sở 悟ngộ 之chi 證chứng 既ký 非phi 我ngã 則tắc 能năng 悟ngộ 者giả 亦diệc 非phi 我ngã 矣hĩ 如như 是thị 則tắc 悟ngộ 已dĩ 超siêu 過quá 。 一nhất 切thiết 證chứng 者giả 。 非phi 人nhân 相tương/tướng 而nhi 何hà 一nhất 切thiết 證chứng 恐khủng 泛phiếm 說thuyết 為vi 是thị 以dĩ 證chứng 有hữu 能năng 所sở 及cập 淺thiển 深thâm 也dã 疏sớ/sơ 云vân 絕tuyệt 能năng 悟ngộ 之chi 累lũy/lụy/luy 夫phu 人nhân 相tương/tướng 正chánh 屬thuộc 悟ngộ 處xứ 今kim 非phi 絕tuyệt 悟ngộ 絕tuyệt 其kỳ 為vi 悟ngộ 之chi 累lũy/lụy/luy 者giả 我ngã 相tương/tướng 是thị 也dã 。

無vô 令linh 求cầu 悟ngộ 。 惟duy 益ích 多đa 聞văn 。

圭# 峯phong 謂vị 無vô 人nhân 教giáo 其kỳ 求cầu 悟ngộ 惟duy 崇sùng 尚thượng 多đa 聞văn 而nhi 已dĩ 慈từ 室thất 云vân 無vô 令linh 者giả 禁cấm 止chỉ 辭từ 也dã 戒giới 以dĩ 心tâm 待đãi 悟ngộ 也dã 二nhị 說thuyết 俱câu 通thông 今kim 細tế 翫ngoạn 之chi 據cứ 上thượng 文văn 心tâm 存tồn 少thiểu 悟ngộ 。 皆giai 是thị 我ngã 相tướng 。 則tắc 禁cấm 止chỉ 之chi 義nghĩa 長trường/trưởng 據cứ 問vấn 中trung 開khai 悟ngộ 法Pháp 性tánh 。 頌tụng 中trung 若nhược 能năng 歸quy 悟ngộ 剎sát 。 則tắc 無vô 人nhân 教giáo 令linh 之chi 義nghĩa 勝thắng 以dĩ 前tiền 後hậu 悟ngộ 字tự 不bất 妨phương 文văn 同đồng 而nhi 意ý 異dị 故cố 故cố 從tùng 圭# 峯phong 。

△# 法Pháp 華Hoa 經Kinh

迦ca 樓lâu 羅la 王vương 。

梵Phạn 語ngữ 迦ca 樓lâu 此thử 云vân 金kim 翅sí 文văn 句cú 言ngôn 世thế 書thư 以dĩ 金kim 翅sí 為vi 大đại 鵬# 大đại 鵬# 一nhất 名danh 鳳phượng 凰hoàng 鳳phượng 凰hoàng 唯duy 食thực 竹trúc 實thật 不bất 食thực 生sanh 物vật 金kim 翅sí 噉đạm 龍long 故cố 知tri 非phi 鵬# 金kim 翅sí 非phi 鵬# 文văn 句cú 之chi 論luận 明minh 矣hĩ 未vị 辨biện 鵬# 之chi 非phi 鳳phượng 也dã 鵬# 亦diệc 曰viết 朋bằng 即tức 古cổ 鳳phượng 字tự 字tự 雖tuy 同đồng 而nhi 鵬# 實thật 非phi 麒# 麟lân 鳳phượng 凰hoàng 之chi 鳳phượng 也dã 舜thuấn 典điển 所sở 載tái 文văn 紀kỷ 所sở 稱xưng 有hữu 若nhược 所sở 舉cử 以dĩ 及cập 諸chư 書thư 凡phàm 言ngôn 鳳phượng 者giả 並tịnh 非phi 是thị 鵬# 鵬# 鳳phượng 自tự 二nhị 鳥điểu 耳nhĩ 且thả 鳳phượng 身thân 高cao 不bất 過quá 仞nhận 故cố 能năng 儀nghi 虞ngu 廷đình 鳴minh 岐kỳ 山sơn 棲tê 梧# 桐# 若nhược 大đại 鵬# 則tắc 莊trang 生sanh 謂vị 翼dực 如như 埀thùy 天thiên 之chi 雲vân 齊tề 諧hài 謂vị 于vu 扶phù 搖dao 而nhi 上thượng 九cửu 萬vạn 里lý 豈khởi 虞ngu 之chi 廷đình 岐kỳ 之chi 山sơn 梧# 桐# 之chi 樹thụ 。 所sở 能năng 容dung 乎hồ 鵬# 既ký 非phi 鳳phượng 則tắc 以dĩ 比tỉ 金kim 翅sí 不bất 必tất 噉đạm 龍long 與dữ 不bất 食thực 生sanh 物vật 為vi 別biệt 但đãn 較giảo 形hình 之chi 大đại 小tiểu 其kỳ 義nghĩa 自tự 顯hiển 經Kinh 云vân 金kim 翅sí 兩lưỡng 翼dực 相tương/tướng 去khứ 三tam 百bách 六lục 十thập 。 萬vạn 里lý 則tắc 何hà 止chỉ 垂thùy 天thiên 之chi 雲vân 奮phấn 翼dực 而nhi 飛phi 百bách 千thiên 萬vạn 億ức 。 無vô 數số 由do 旬tuần 尚thượng 不bất 足túc 恣tứ 其kỳ 翱cao 翔tường 又hựu 何hà 止chỉ 九cửu 萬vạn 里lý 而nhi 已dĩ 哉tai 。

若nhược 人nhân 散tán 亂loạn 心tâm 。 入nhập 於ư 塔tháp 廟miếu 中trung 。 一nhất 稱xưng 南Nam 無mô 佛Phật 。 皆giai 已dĩ 成thành 佛Phật 道Đạo 。

初sơ 云vân 散tán 心tâm 次thứ 云vân 一nhất 稱xưng 散tán 則tắc 不bất 專chuyên 一nhất 則tắc 不bất 久cửu 不bất 專chuyên 不bất 久cửu 胡hồ 遽cự 成thành 佛Phật 有hữu 說thuyết 雖tuy 止chỉ 一nhất 稱xưng 由do 其kỳ 懇khẩn 切thiết 故cố 少thiểu 勝thắng 多đa 如như 張trương 善thiện 和hòa 臨lâm 終chung 十thập 念niệm 之chi 類loại 是thị 也dã 其kỳ 說thuyết 亦diệc 是thị 然nhiên 非phi 經kinh 旨chỉ 況huống 既ký 云vân 懇khẩn 切thiết 何hà 名danh 散tán 心tâm 當đương 知tri 此thử 處xứ 。 全toàn 重trọng/trùng 悟ngộ 解giải 一Nhất 乘Thừa 自tự 性tánh 故cố 散tán 心tâm 尚thượng 爾nhĩ 況huống 至chí 心tâm 者giả 一nhất 稱xưng 尚thượng 爾nhĩ 況huống 久cửu 稱xưng 者giả 圓viên 機cơ 入nhập 道đạo 與dữ 不bất 圓viên 人nhân 日nhật 劫kiếp 相tương 倍bội 。 正chánh 此thử 意ý 也dã 又hựu 此thử 乃nãi 正chánh 作tác 何hà 言ngôn 已dĩ 成thành 蓋cái 有hữu 二nhị 義nghĩa 就tựu 事sự 則tắc 往vãng 昔tích 劫kiếp 中trung 如như 是thị 稱xưng 佛Phật 之chi 人nhân 皆giai 已dĩ 成thành 佛Phật 。 就tựu 理lý 則tắc 纔tài 舉cử 口khẩu 時thời 成thành 佛Phật 已dĩ 竟cánh 何hà 待đãi 三tam 祇kỳ 熏huân 鍊luyện 抑ức 豈khởi 有hữu 佛Phật 新tân 成thành 者giả 哉tai 。

若nhược 草thảo 木mộc 及cập 茟# 。

此thử 茟# 字tự 人nhân 多đa 作tác 筆bút 硯# 之chi 筆bút 訛ngoa 也dã 筆bút 從tùng 竹trúc 茟# 從tùng 草thảo 彼bỉ 音âm 畢tất 此thử 音âm 委ủy 茟# 者giả 草thảo 木mộc 華hoa 始thỉ 生sanh 也dã 故cố 曰viết 若nhược 草thảo 木mộc 及cập 茟# 文văn 義nghĩa 極cực 明minh 無vô 可khả 疑nghi 者giả 經kinh 中trung 種chủng 種chủng 譬thí 喻dụ 。 皆giai 從tùng 勝thắng 至chí 劣liệt 極cực 劣liệt 之chi 善thiện 皆giai 成thành 佛Phật 道Đạo 。 況huống 其kỳ 勝thắng 者giả 乎hồ 故cố 上thượng 自tự 金kim 銀ngân 下hạ 至chí 草thảo 木mộc 又hựu 下hạ 而nhi 至chí 草thảo 木mộc 始thỉ 生sanh 之chi 華hoa 也dã 諸chư 刻khắc 本bổn 有hữu 作tác 筆bút 者giả 有hữu 作tác 茟# 者giả 然nhiên 讀đọc 筆bút 者giả 少thiểu 讀đọc 茟# 者giả 多đa 凡phàm 為vi 五ngũ 種chủng 法Pháp 師sư 當đương 正chánh 其kỳ 是thị 非phi 毋vô 令linh 初sơ 學học 展triển 轉chuyển 訛ngoa 悞ngộ 。

其kỳ 祖tổ 輪luân 轉chuyển 聖thánh 王vương (# 云vân 云vân )# 。 頭đầu 面diện 禮lễ 足túc 。

大Đại 通Thông 智Trí 勝Thắng 如Như 來Lai 。 既ký 成thành 佛Phật 已dĩ 。 父phụ 率suất 臣thần 民dân 頭đầu 面diện 禮lễ 足túc 。 有hữu 人nhân 引dẫn 此thử 以dĩ 破phá 予# 正chánh 訛ngoa 集tập 中trung 父phụ 母mẫu 反phản 拜bái 之chi 辨biện 因nhân 再tái 辨biện 於ư 竹trúc 窓song 隨tùy 筆bút 猶do 恐khủng 誦tụng 法Pháp 華Hoa 經Kinh 者giả 。 但đãn 見kiến 彼bỉ 說thuyết 不bất 見kiến 辨biện 辭từ 倘thảng 為vi 所sở 惑hoặc 為vi 害hại 不bất 淺thiển 何hà 者giả 佛Phật 言ngôn 必tất 依y 於ư 忠trung 孝hiếu 而nhi 執chấp 其kỳ 僻tích 見kiến 作tác 此thử 逆nghịch 理lý 敗bại 倫luân 之chi 語ngữ 又hựu 引dẫn 經kinh 以dĩ 證chứng 何hà 怪quái 乎hồ 世thế 儒nho 謗báng 佛Phật 氏thị 為vi 無vô 父phụ 無vô 君quân 也dã 茲tư 不bất 憚đạn 煩phiền 再tái 為vi 剖phẫu 析tích 大đại 通thông 已dĩ 成thành 佛Phật 道Đạo 。 佛Phật 者giả 大Đại 千Thiên 世Thế 界Giới 。 三tam 聖thánh 六lục 凡phàm 之chi 慈từ 父phụ 也dã 其kỳ 父phụ 雖tuy 貴quý 極cực 輪Luân 王Vương 亦diệc 只chỉ 是thị 四tứ 天thiên 下hạ 。 之chi 父phụ 而nhi 已dĩ 此thử 何hà 等đẳng 境cảnh 界giới 而nhi 蠢xuẩn 爾nhĩ 凡phàm 夫phu 纔tài 墮đọa 僧Tăng 數số 便tiện 擬nghĩ 如như 佛Phật 有hữu 是thị 理lý 乎hồ 故cố 云vân 待đãi 汝nhữ 成thành 佛Phật 受thọ 父phụ 母mẫu 拜bái 未vị 晚vãn 若nhược 言ngôn 三Tam 寶Bảo 一nhất 體thể 者giả 佛Phật 具cụ 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 汝nhữ 今kim 幾kỷ 相tương/tướng 佛Phật 見kiến 父phụ 王vương 頂đảnh 禮lễ 涌dũng 身thân 高cao 七thất 多đa 羅la 樹thụ 。 汝nhữ 今kim 涌dũng 身thân 幾kỷ 樹thụ 以dĩ 是thị 較giảo 之chi 云vân 何hà 一nhất 體thể 況huống 涌dũng 身thân 虗hư 空không 者giả 正chánh 示thị 不bất 受thọ 父phụ 禮lễ 而nhi 汝nhữ 猶do 未vị 悟ngộ 也dã 哀ai 哉tai 。

還hoàn 著trước 於ư 本bổn 人nhân 。

東đông 坡# 謂vị 咒chú 咀trớ 毒độc 藥dược 還hoàn 著trước 本bổn 人nhân 則tắc 失thất 佛Phật 慈từ 悲bi 當đương 云vân 兩lưỡng 家gia 總tổng 沒một 事sự 吾ngô 不bất 意ý 東đông 坡# 之chi 高cao 明minh 而nhi 作tác 此thử 鄙bỉ 俗tục 語ngữ 也dã 或hoặc 記ký 錄lục 者giả 訛ngoa 也dã 此thử 還hoàn 著trước 一nhất 言ngôn 有hữu 事sự 有hữu 理lý 事sự 則tắc 邪tà 不bất 勝thắng 正chánh 慈từ 能năng 制chế 凶hung 今kim 以dĩ 正chánh 念niệm 觀quán 音âm 大đại 悲bi 神thần 力lực 自tự 然nhiên 還hoàn 著trước 譬thí 如như 含hàm 血huyết 。 噴phún 天thiên 還hoàn 污ô 己kỷ 身thân 將tương 頭đầu 觸xúc 火hỏa 反phản 焦tiêu 己kỷ 額ngạch 不bất 期kỳ 然nhiên 而nhi 然nhiên 非phi 觀quán 音âm 加gia 罸# 於ư 彼bỉ 而nhi 行hành 人nhân 亦diệc 不bất 宜nghi 起khởi 心tâm 願nguyện 彼bỉ 還hoàn 著trước 也dã 理lý 則tắc 三tam 毒độc 十thập 惡ác 皆giai 出xuất 當đương 人nhân 菩Bồ 提Đề 妙diệu 心tâm 。 今kim 以dĩ 正chánh 念niệm 觀quán 音âm 智trí 照chiếu 神thần 力lực 旋toàn 流lưu 返phản 聞văn 復phục 歸quy 元nguyên 真chân 彼bỉ 毒độc 惡ác 等đẳng 應ứng 念niệm 化hóa 成thành 。 無vô 上thượng 知tri 覺giác 。 不bất 還hoàn 著trước 本bổn 人nhân 而nhi 誰thùy 著trước 耶da 。

△# 佛Phật 遺Di 教Giáo 經Kinh

諂siểm 曲khúc 之chi 心tâm 。 與dữ 道Đạo 相tương 違vi 。 是thị 故cố 汝nhữ 等đẳng 。 宜nghi 應ưng 質chất 直trực 其kỳ 心tâm 。

疏sớ/sơ 云vân 離ly 邊biên 觀quán 中trung 捨xả 事sự 求cầu 理lý 皆giai 名danh 諂siểm 曲khúc 夫phu 尋tầm 常thường 言ngôn 質chất 直trực 者giả 乃nãi 質chất 實thật 無vô 偽ngụy 正chánh 直trực 無vô 邪tà 而nhi 已dĩ 今kim 所sở 明minh 即tức 起khởi 信tín 直trực 心tâm 正chánh 念niệm 真Chân 如Như 之chi 謂vị 也dã 何hà 謂vị 離ly 邊biên 觀quán 中trung 蓋cái 執chấp 有hữu 執chấp 無vô 固cố 邊biên 非phi 中trung 離ly 有hữu 無vô 之chi 二nhị 邊biên 而nhi 處xứ 乎hồ 其kỳ 中trung 者giả 亦diệc 非phi 也dã 故cố 有hữu 但đãn 中trung 不bất 但đãn 中trung 但đãn 者giả 獨độc 也dã 獨độc 中trung 之chi 為vi 中trung 而nhi 邊biên 非phi 中trung 也dã 不bất 但đãn 則tắc 無vô 邊biên 而nhi 非phi 中trung 矣hĩ 先tiên 德đức 云vân 拈niêm 來lai 無vô 不bất 是thị 又hựu 云vân 大đại 福phước 德đức 人nhân 。 執chấp 石thạch 成thành 寶bảo 又hựu 云vân 一nhất 色sắc 一nhất 香hương 無vô 非phi 中trung 道đạo 又hựu 云vân 咳khái 唾thóa 掉trạo 臂tý 無vô 不bất 是thị 祖tổ 師sư 西tây 來lai 意ý 是thị 之chi 謂vị 即tức 邊biên 觀quán 中trung 也dã 彼bỉ 事sự 與dữ 理lý 例lệ 此thử 可khả 知tri 如như 是thị 則tắc 何hà 等đẳng 。 明minh 白bạch 簡giản 易dị 真chân 率suất 徑kính 捷tiệp 法pháp 爾nhĩ 如như 然nhiên 無vô 假giả 造tạo 作tác 名danh 之chi 質chất 直trực 不bất 亦diệc 宜nghi 乎hồ 。 回hồi 視thị 拘câu 拘câu 然nhiên 離ly 邊biên 而nhi 後hậu 中trung 捨xả 事sự 而nhi 後hậu 理lý 者giả 秪# 見kiến 其kỳ 牽khiên 合hợp 遷thiên 就tựu 迂# 回hồi 委ủy 宛uyển 出xuất 乎hồ 造tạo 作tác 而nhi 非phi 自tự 然nhiên 矣hĩ 名danh 之chi 諂siểm 曲khúc 不bất 亦diệc 宜nghi 乎hồ 。 大đại 哉tai 斯tư 經Kinh 佛Phật 所sở 遺di 囑chúc 言ngôn 近cận 旨chỉ 遠viễn 不bất 可khả 忽hốt 也dã 。

△# 金Kim 剛Cang 般Bát 若Nhã 經Kinh

應ưng 無vô 所sở 住trụ 。 而nhi 生sanh 其kỳ 心tâm 。

應ưng 當đương 也dã 應ưng 當đương 無vô 住trụ 而nhi 生sanh 心tâm 不bất 當đương 有hữu 住trụ 而nhi 生sanh 心tâm 也dã 無vô 住trụ 而nhi 生sanh 者giả 清thanh 淨tịnh 心tâm 也dã 若nhược 疑nghi 心tâm 本bổn 不bất 生sanh 。 不bất 得đắc 言ngôn 生sanh 但đãn 看khán 下hạ 文văn 云vân 應ưng 生sanh 無vô 所sở 住trụ 心tâm 。 又hựu 云vân 不bất 應ưng 住trụ 色sắc 生sanh 心tâm 。 前tiền 言ngôn 應ưng 後hậu 言ngôn 不bất 應ưng 正chánh 反phản 覆phúc 明minh 之chi 也dã 無vô 所sở 住trụ 而nhi 生sanh 者giả 生sanh 即tức 無vô 生sanh 也dã 。

四tứ 句cú 偈kệ 等đẳng 。

四tứ 句cú 諸chư 說thuyết 不bất 一nhất 唯duy 中trung 峯phong 謂vị 經kinh 中trung 凡phàm 言ngôn 四tứ 句cú 偈kệ 必tất 上thượng 有hữu 乃nãi 至chí 字tự 下hạ 有hữu 等đẳng 字tự 言ngôn 於ư 此thử 經Kinh 中trung 。 受thọ 持trì 一nhất 句cú 二nhị 句cú 乃nãi 至chí 四tứ 句cú 以dĩ 及cập 十thập 百bách 千thiên 句cú 等đẳng 此thử 說thuyết 最tối 為vi 穩ổn 當đương 況huống 下hạ 文văn 云vân 隨tùy 說thuyết 是thị 經Kinh 。 乃nãi 至chí 四tứ 句cú 偈kệ 等đẳng 。 隨tùy 之chi 一nhất 字tự 義nghĩa 更cánh 明minh 顯hiển 。

若nhược 菩Bồ 薩Tát 作tác 是thị 言ngôn 。 我ngã 當đương 莊trang 嚴nghiêm 佛Phật 土độ 。 即tức 不bất 名danh 菩Bồ 薩Tát 。

菩Bồ 薩Tát 不bất 莊trang 嚴nghiêm 佛Phật 土độ 。 奈nại 何hà 法Pháp 藏Tạng 比Bỉ 丘Khâu 。 四tứ 十thập 八bát 願nguyện 。 莊trang 嚴nghiêm 極cực 樂lạc 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 一nhất 者giả 為vi 門môn 不bất 同đồng 故cố 般Bát 若Nhã 是thị 實thật 際tế 理lý 地địa 不bất 受thọ 一nhất 塵trần 法Pháp 藏tạng 是thị 佛Phật 事sự 門môn 中trung 不bất 捨xả 一nhất 法pháp 也dã 二nhị 者giả 空không 有hữu 不bất 二nhị 故cố 經Kinh 云vân 雖tuy 知tri 諸chư 佛Phật 國quốc 。 及cập 與dữ 眾chúng 生sanh 空không 。 而nhi 常thường 修tu 淨tịnh 土độ 。 教giáo 化hóa 諸chư 眾chúng 生sanh 。 是thị 故cố 發phát 阿a 耨nậu 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 於ư 法pháp 不bất 說thuyết 斷đoạn 滅diệt 相tướng 。 假giả 使sử 云vân 菩Bồ 薩Tát 作tác 是thị 言ngôn 。 我ngã 不bất 莊trang 嚴nghiêm 佛Phật 土độ 。 即tức 不bất 名danh 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 可khả 也dã 如như 是thị 滅diệt 度độ 。 無vô 邊biên 眾chúng 生sanh 。 實thật 無vô 眾chúng 生sanh 。 得đắc 滅diệt 度độ 者giả 。 則tắc 終chung 日nhật 莊trang 嚴nghiêm 而nhi 未vị 嘗thường 莊trang 嚴nghiêm 也dã 。

如như 是thị 如như 是thị 。 以dĩ 三tam 十thập 二nhị 相tướng 觀quán 如Như 來Lai 。 (# 云vân 云vân )# 。 於ư 法pháp 不bất 說thuyết 斷đoạn 滅diệt 相tướng 。

佛Phật 身thân 非phi 相tướng 不bất 可khả 以dĩ 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 得đắc 見kiến 如Như 來Lai 。 善thiện 現hiện 既ký 已dĩ 了liễu 悟ngộ 今kim 問vấn 不bất 異dị 上thượng 而nhi 答đáp 反phản 似tự 迷mê 顧cố 云vân 可khả 以dĩ 相tương/tướng 觀quán 如Như 來Lai 者giả 。 何hà 也dã 古cổ 有hữu 二nhị 說thuyết 天thiên 台thai 以dĩ 此thử 答đáp 為vi 邪tà 答đáp 下hạ 答đáp 為vi 領lãnh 會hội 意ý 云vân 時thời 情tình 謂vị 然nhiên 我ngã 解giải 不bất 爾nhĩ 則tắc 此thử 答đáp 時thời 情tình 所sở 擬nghĩ 為vi 邪tà 下hạ 答đáp 善thiện 現hiện 自tự 解giải 為vi 領lãnh 也dã 但đãn 於ư 問vấn 同đồng 答đáp 異dị 義nghĩa 尚thượng 未vị 明minh 賢hiền 首thủ 據cứ 大đại 雲vân 謂vị 前tiền 言ngôn 不bất 以dĩ 相tương 見kiến 是thị 悟ngộ 色sắc 身thân 今kim 言ngôn 可khả 以dĩ 相tương 見kiến 是thị 猶do 迷mê 法Pháp 身thân 蓋cái 善thiện 現hiện 已dĩ 知tri 色sắc 身thân 從tùng 法Pháp 身thân 流lưu 出xuất 則tắc 即tức 色sắc 身thân 可khả 觀quán 法Pháp 身thân 如như 苗miêu 從tùng 根căn 出xuất 即tức 苗miêu 可khả 以dĩ 觀quán 根căn 也dã 故cố 言ngôn 如như 是thị 如như 是thị 。 以dĩ 三tam 十thập 二nhị 相tướng 觀quán 如Như 來Lai 。 而nhi 佛Phật 詰cật 以dĩ 輪Luân 王Vương 相tương/tướng 不bất 異dị 佛Phật 寧ninh 可khả 即tức 是thị 如Như 來Lai 。 善thiện 現hiện 便tiện 會hội 佛Phật 意ý 謂vị 佛Phật 相tương/tướng 起khởi 於ư 法Pháp 身thân 而nhi 輪Luân 王Vương 相tương/tướng 雖tuy 同đồng 佛Phật 起khởi 於ư 福phước 德đức 云vân 何hà 可khả 以dĩ 三tam 十thập 二nhị 相tướng 。 觀quán 如Như 來Lai 乎hồ 。 佛Phật 既ký 允duẫn 之chi 而nhi 復phục 恐khủng 其kỳ 淪luân 於ư 無vô 相tướng 不bất 知tri 即tức 色sắc 即tức 空không 故cố 又hựu 云vân 莫mạc 作tác 是thị 念niệm 。 如Như 來Lai 不bất 以dĩ 相tương/tướng 得đắc 菩Bồ 提Đề 乃nãi 至chí 云vân 發phát 菩Bồ 提Đề 心tâm 者giả 。 於ư 法pháp 不bất 說thuyết 斷đoạn 滅diệt 相tướng 。 是thị 則tắc 恐khủng 彼bỉ 著trước 相tương/tướng 佛Phật 即tức 遣khiển 相tương/tướng 恐khủng 彼bỉ 著trước 空không 佛Phật 即tức 遣khiển 空không 直trực 至chí 色sắc 空không 雙song 泯mẫn 亦diệc 復phục 雙song 存tồn 存tồn 泯mẫn 兩lưỡng 忘vong 遣khiển 無vô 可khả 遣khiển 而nhi 後hậu 為vi 般Bát 若Nhã 真chân 空không 也dã 。

△# 維Duy 摩Ma 經Kinh

隨tùy 其kỳ 心tâm 淨tịnh 。 則tắc 佛Phật 土độ 淨tịnh 。

莫mạc 見kiến 此thử 心tâm 淨tịnh 土độ 淨tịnh 之chi 說thuyết 便tiện 欲dục 撥bát 無vô 淨tịnh 土độ 蓋cái 據cứ 理lý 則tắc 即tức 心tâm 即tức 土thổ/độ 心tâm 淨tịnh 是thị 名danh 土thổ/độ 淨tịnh 何hà 須tu 更cánh 願nguyện 往vãng 生sanh 。 據cứ 事sự 則tắc 上thượng 之chi 隨tùy 字tự 下hạ 之chi 則tắc 字tự 因nhân 果quả 相tương 應ứng 隨tùy 心tâm 淨tịnh 則tắc 土thổ/độ 由do 以dĩ 淨tịnh 隨tùy 心tâm 穢uế 則tắc 土thổ/độ 由do 以dĩ 穢uế 也dã 下hạ 文văn 舍Xá 利Lợi 弗Phất 心tâm 作tác 是thị 念niệm 。 世Thế 尊Tôn 為vi 菩Bồ 薩Tát 時thời 。 意ý 豈khởi 不bất 淨tịnh 。 而nhi 是thị 佛Phật 土độ 。 不bất 淨tịnh 若nhược 此thử 。 則tắc 知tri 心tâm 淨tịnh 為vi 因nhân 土thổ/độ 淨tịnh 為vi 果quả 必tất 有hữu 淨tịnh 土độ 明minh 矣hĩ 。

不bất 起khởi 滅diệt 定định 。 現hiện 諸chư 威uy 儀nghi 。 是thị 名danh 宴yến 坐tọa 。

不bất 是thị 身thân 入nhập 滅diệt 定định 而nhi 又hựu 外ngoại 有hữu 一nhất 身thân 以dĩ 現hiện 威uy 儀nghi 也dã 依y 然nhiên 一nhất 念niệm 不bất 生sanh 自tự 爾nhĩ 萬vạn 行hạnh 具cụ 足túc 蓋cái 不bất 以dĩ 心tâm 應ưng 物vật 而nhi 以dĩ 形hình 應ưng 物vật 故cố 肇triệu 法Pháp 師sư 云vân 心tâm 智trí 永vĩnh 滅diệt 而nhi 形hình 克khắc 八bát 極cực 也dã 是thị 外ngoại 彌di 現hiện 而nhi 內nội 彌di 寂tịch 也dã 。

唯dụy 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。

唯duy 字tự 不bất 可khả 圈quyển 上thượng 聲thanh 圈quyển 則tắc 音âm 當đương 作tác 委ủy 應ưng 諾nặc 聲thanh 也dã 不bất 圈quyển 則tắc 音âm 如như 本bổn 字tự 助trợ 語ngữ 辭từ 也dã 彼bỉ 人nhân 有hữu 語ngữ 此thử 方phương 應ưng 諾nặc 今kim 舍Xá 利Lợi 弗Phất 。 無vô 語ngữ 維duy 摩ma 詰cật 何hà 所sở 聞văn 而nhi 諾nặc 之chi 也dã 。

△# 觀Quán 無Vô 量Lượng 壽Thọ 佛Phật 經Kinh

九cửu 品phẩm 往vãng 生sanh 。

有hữu 言ngôn 經kinh 列liệt 九cửu 品phẩm 教giáo 令linh 作tác 觀quán 正chánh 為vi 普phổ 度độ 利lợi 鈍độn 諸chư 根căn 俱câu 得đắc 往vãng 生sanh 蓋cái 易dị 行hành 道Đạo 也dã 而nhi 知tri 禮lễ 法Pháp 師sư 之chi 鈔sao 此thử 經Kinh 也dã 全toàn 重trọng/trùng 一nhất 心tâm 三tam 觀quán 其kỳ 旨chỉ 深thâm 玄huyền 則tắc 反phản 成thành 難nan 行hành 之chi 道Đạo 。 予# 初sơ 亦diệc 以dĩ 為vi 然nhiên 今kim 知tri 彼bỉ 鈔sao 原nguyên 以dĩ 妙diệu 宗tông 為vi 名danh 是thị 欲dục 往vãng 生sanh 者giả 皆giai 發phát 最tối 上thượng 之chi 心tâm 以dĩ 副phó 如Như 來Lai 是thị 心tâm 是thị 佛Phật 。 是thị 心tâm 作tác 佛Phật 。 之chi 本bổn 意ý 其kỳ 不bất 能năng 者giả 任nhậm 彼bỉ 但đãn 修tu 事sự 觀quán 而nhi 已dĩ 亦diệc 利lợi 鈍độn 俱câu 收thu 也dã 。

欲dục 生sanh 彼bỉ 國quốc 。 當đương 修tu 三tam 福phước 。 一nhất 曰viết 孝hiếu 養dưỡng 父phụ 母mẫu 。 (# 云vân 云vân )# 如như 是thị 三tam 事sự 。 名danh 為vi 淨Tịnh 業Nghiệp 。

經kinh 以dĩ 十thập 六lục 觀quán 為vi 往vãng 生sanh 正chánh 因nhân 而nhi 此thử 乃nãi 言ngôn 當đương 修tu 三tam 福phước 。 謂vị 孝hiếu 養dưỡng 父phụ 母mẫu 。 等đẳng 下hạ 文văn 上thượng 上thượng 品phẩm 中trung 又hựu 說thuyết 三tam 種chủng 心tâm 謂vị 至chí 誠thành 心tâm 等đẳng 又hựu 說thuyết 三tam 種chủng 眾chúng 生sanh 謂vị 慈từ 心tâm 不bất 殺sát 。 等đẳng 不bất 言ngôn 修tu 觀quán 其kỳ 故cố 何hà 也dã 蓋cái 往vãng 生sanh 多đa 門môn 不bất 必tất 盡tận 修tu 十thập 六lục 觀quán 而nhi 生sanh 也dã 六Lục 度Độ 萬vạn 行hạnh 。 皆giai 可khả 回hồi 向hướng 西tây 方phương 而nhi 此thử 十thập 六lục 觀quán 為vi 因nhân 特đặc 切thiết 故cố 佛Phật 苦khổ 口khẩu 開khai 示thị 以dĩ 普phổ 度độ 有hữu 情tình 耳nhĩ 末mạt 又hựu 會hội 事sự 歸quy 理lý 則tắc 三tam 福phước 等đẳng 俱câu 入nhập 實thật 相tướng 即tức 是thị 妙diệu 觀quán 。

△# 大Đại 彌Di 陀Đà 經Kinh

觀quán 音âm 補bổ 佛Phật 。

經Kinh 云vân 彌di 陀đà 般Bát 泥Nê 洹Hoàn 時thời 。 觀quán 音âm 次thứ 補bổ 佛Phật 處xứ 。 夫phu 既ký 有hữu 泥Nê 洹Hoàn 安an 得đắc 為vi 壽thọ 命mạng 無vô 量lượng 。 此thử 有hữu 二nhị 義nghĩa 一nhất 者giả 彌di 陀đà 原nguyên 是thị 有hữu 量lượng 之chi 無vô 量lượng 以dĩ 壽thọ 雖tuy 有hữu 量lượng 然nhiên 無vô 能năng 知tri 其kỳ 量lượng 處xứ 則tắc 有hữu 量lượng 而nhi 無vô 量lượng 也dã 二nhị 者giả 經Kinh 云vân 觀quán 音âm 補bổ 佛Phật 及cập 勢thế 至chí 則tắc 永vĩnh 無vô 泥Nê 洹Hoàn 豈khởi 勢thế 至chí 獨độc 勝thắng 觀quán 音âm 兼kiêm 勝thắng 彌di 陀đà 耶da 明minh 是thị 觀quán 音âm 勢thế 至chí 即tức 彌di 陀đà 一nhất 身thân 勢thế 至chí 永vĩnh 存tồn 即tức 彌di 陀đà 永vĩnh 存tồn 也dã 妙diệu 宗tông 云vân 菩Bồ 薩Tát 機cơ 忘vong 如Như 來Lai 應ưng 息tức 名danh 補bổ 佛Phật 處xứ 非phi 前tiền 佛Phật 實thật 滅diệt 後hậu 佛Phật 定định 生sanh 為vi 補bổ 處xứ 也dã 又hựu 云vân 觀quán 音âm 補bổ 處xứ 無vô 量lượng 之chi 無vô 量lượng 則tắc 觀quán 音âm 亦diệc 永vĩnh 無vô 泥Nê 洹Hoàn 況huống 彼bỉ 佛Phật 乎hồ 。

其kỳ 上thượng 輩bối 者giả 。 捨xả 家gia 離ly 俗tục 。 而nhi 作tác 沙Sa 門Môn 。

或hoặc 疑nghi 論luận 道đạo 不bất 論luận 迹tích 何hà 為vi 以dĩ 僧Tăng 俗tục 別biệt 上thượng 下hạ 輩bối 此thử 有hữu 事sự 有hữu 理lý 事sự 則tắc 僧Tăng 者giả 與dữ 三Tam 寶Bảo 流lưu 號hiệu 眾chúng 中trung 尊tôn 先tiên 僧Tăng 而nhi 後hậu 俗tục 亦diệc 自tự 然nhiên 之chi 分phần 也dã 理lý 則tắc 豈khởi 必tất 越việt 門môn 閫khổn 而nhi 後hậu 為vi 捨xả 家gia 棄khí 眷quyến 屬thuộc 而nhi 後hậu 為vi 離ly 俗tục 哉tai 超siêu 出xuất 於ư 煩phiền 惱não 之chi 外ngoại 而nhi 何hà 家gia 不bất 捨xả 解giải 脫thoát 於ư 結kết 縛phược 之chi 表biểu 而nhi 何hà 俗tục 不bất 離ly 俗tục 名danh 而nhi 僧Tăng 行hành 是thị 真chân 捨xả 家gia 而nhi 離ly 俗tục 者giả 也dã 但đãn 能năng 如như 是thị 。 捨xả 離ly 豈khởi 不bất 即tức 為vi 上thượng 輩bối 。

△# 盂Vu 蘭Lan 盆Bồn 經Kinh

欲dục 度độ 父phụ 母mẫu 。 報báo 乳nhũ 哺bộ 之chi 恩ân 。

疏sớ/sơ 中trung 引dẫn 父phụ 母mẫu 恩ân 重trọng 。 經kinh 而nhi 間gian 以dĩ 己kỷ 意ý 觀quán 者giả 宜nghi 善thiện 分phân 別biệt 使sử 經kinh 疏sớ/sơ 了liễu 然nhiên 又hựu 所sở 云vân 凡phàm 夫phu 年niên 長trường/trưởng 唯duy 貪tham 妻thê 愛ái 頓đốn 忘vong 母mẫu 恩ân 曲khúc 盡tận 人nhân 情tình 懇khẩn 切thiết 苦khổ 到đáo 孝hiếu 子tử 讀đọc 之chi 當đương 哽ngạnh 咽ế 不bất 能năng 為vi 情tình 其kỳ 忤ngỗ 逆nghịch 輩bối 亦diệc 惻trắc 然nhiên 激kích 發phát 其kỳ 久cửu 蔽tế 之chi 良lương 心tâm 矣hĩ 講giảng 者giả 須tu 力lực 為vi 開khai 導đạo 毋vô 謂vị 此thử 經Kinh 文văn 淺thiển 而nhi 忽hốt 之chi 也dã 。

皆giai 同đồng 一nhất 心tâm 。 受thọ 鉢bát 和hòa 羅la 飯phạn 。

同đồng 者giả 聖thánh 凡phàm 同đồng 會hội 也dã 則tắc 知tri 設thiết 蘭lan 盆bồn 者giả 不bất 是thị 專chuyên 供cung 過quá 去khứ 聖thánh 僧Tăng 當đương 普phổ 供cung 現hiện 在tại 凡phàm 僧Tăng 也dã 一nhất 心tâm 疏sớ/sơ 開khai 五ngũ 種chủng 心tâm 今kim 不bất 若nhược 以dĩ 定định 心tâm 釋thích 一nhất 心tâm 為vi 妙diệu 若nhược 非phi 定định 心tâm 受thọ 食thực 何hà 能năng 遽cự 拔bạt 餓ngạ 鬼quỷ 經kinh 劫kiếp 之chi 苦khổ 下hạ 文văn 願nguyện 七thất 世thế 父phụ 母mẫu 。 當đương 屬thuộc 上thượng 文văn 行hành 禪thiền 定định 意ý 。 當đương 屬thuộc 下hạ 文văn 蓋cái 先tiên 咒chú 願nguyện 彼bỉ 父phụ 母mẫu 而nhi 後hậu 行hành 禪thiền 定định 意ý 。 以dĩ 受thọ 彼bỉ 食thực 也dã 若nhược 願nguyện 彼bỉ 父phụ 母mẫu 行hành 禪thiền 定định 恐khủng 理lý 不bất 通thông 二nhị 願nguyện 字tự 若nhược 省tỉnh 一nhất 字tự 文văn 更cánh 穩ổn 順thuận 鉢bát 和hòa 羅la 圭# 峯phong 云vân 當đương 是thị 鉢bát 多đa 羅la 和hòa 字tự 訛ngoa 也dã 遇ngộ 榮vinh 鈔sao 云vân 鉢bát 和hòa 羅la 此thử 云vân 自tự 恣tứ 食thực 二nhị 說thuyết 俱câu 通thông 自tự 恣tứ 食thực 載tái 翻phiên 譯dịch 名danh 義nghĩa 未vị 據cứ 出xuất 何hà 經kinh 律luật 如như 有hữu 所sở 出xuất 後hậu 義nghĩa 為vi 正chánh 。

△# 摩Ma 訶Ha 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh

直trực 過quá 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 中trung 。

經kinh 意ý 須Tu 菩Bồ 提Đề 問vấn 學học 般Bát 若Nhã 菩Bồ 薩Tát 諸chư 善thiện 功công 德đức 。 無vô 事sự 不bất 得đắc 。 亦diệc 得đắc 聲Thanh 聞Văn 辟Bích 支Chi 佛Phật 。 功công 德đức 否phủ/bĩ 佛Phật 答đáp 皆giai 得đắc 但đãn 不bất 於ư 中trung 住trụ 。 以dĩ 智trí 觀quán 已dĩ 直trực 過quá 入nhập 菩Bồ 薩Tát 位vị 。 中trung 莫mạc 錯thác 會hội 直trực 過quá 二nhị 字tự 便tiện 謂vị 菩Bồ 薩Tát 輕khinh 藐miệu 三tam 乘thừa 跳khiêu 越việt 而nhi 過quá 夫phu 二Nhị 乘Thừa 聖thánh 人nhân 斷đoạn 三tam 界giới 見kiến 思tư 惑hoặc 盡tận 所sở 作tác 已dĩ 辦biện 。 不bất 受thọ 後hậu 有hữu 。 是thị 人nhân 天thiên 福phước 田điền 。 安an 可khả 忽hốt 也dã 菩Bồ 薩Tát 雖tuy 志chí 在tại 斷đoạn 無vô 明minh 成thành 佛Phật 道đạo 然nhiên 理lý 勢thế 自tự 然nhiên 必tất 先tiên 斷đoạn 見kiến 思tư 故cố 二Nhị 乘Thừa 功công 德đức 皆giai 悉tất 得đắc 之chi 。 但đãn 不bất 住trụ 著trước 而nhi 直trực 過quá 耳nhĩ 直trực 過quá 之chi 義nghĩa 今kim 以dĩ 喻dụ 明minh 譬thí 如như 三tam 人nhân 同đồng 欲dục 涉thiệp 遠viễn 計kế 其kỳ 所sở 至chí 路lộ 經kinh 千thiên 里lý 一nhất 人nhân 步bộ 行hành 一nhất 人nhân 乘thừa 馬mã 一nhất 人nhân 乘thừa 千thiên 里lý 馬mã 三tam 人nhân 雖tuy 殊thù 必tất 皆giai 從tùng 近cận 而nhi 遠viễn 一nhất 里lý 二nhị 里lý 十thập 里lý 百bách 里lý 乃nãi 至chí 千thiên 里lý 特đặc 步bộ 行hành 最tối 遲trì 馬mã 行hành 稍sảo 速tốc 千thiên 里lý 馬mã 者giả 為vi 尤vưu 速tốc 耳nhĩ 菩Bồ 薩Tát 直trực 過quá 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 於ư 彼bỉ 二Nhị 乘Thừa 之chi 位vị 蓋cái 徑kính 直trực 速tốc 過quá 而nhi 不bất 留lưu 非phi 脫thoát 然nhiên 不bất 過quá 也dã 留lưu 故cố 止chỉ 宿túc 草thảo 菴am 卒thốt 限hạn 於ư 二Nhị 乘Thừa 位vị 中trung 不bất 留lưu 故cố 前tiền 達đạt 寶bảo 所sở 徑kính 入nhập 於ư 菩Bồ 薩Tát 。 位vị 中trung 也dã 永vĩnh 嘉gia 之chi 言ngôn 曰viết 二Nhị 乘Thừa 何hà 過quá 而nhi 欲dục 不bất 為vi 者giả 哉tai 有hữu 明minh 訓huấn 矣hĩ 。

△# 大Đại 寶Bảo 積Tích 經Kinh

不bất 聽thính 聞văn 菩Bồ 薩Tát 。 藏tạng 微vi 妙diệu 法Pháp 門môn 。

佛Phật 言ngôn 有hữu 樂nhạo/nhạc/lạc 定định 菩Bồ 薩Tát 不bất 曾tằng 聽thính 聞văn 菩Bồ 薩Tát 。 藏tạng 微vi 妙diệu 法Pháp 門môn 。 於ư 三tam 摩ma 中trung 生sanh 知tri 足túc 相tướng 是thị 人nhân 起khởi 增tăng 上thượng 慢mạn 。 不bất 能năng 解giải 脫thoát 。 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 或hoặc 見kiến 此thử 文văn 謂vị 定định 不bất 當đương 習tập 不bất 知tri 佛Phật 意ý 為vi 彼bỉ 住trụ 定định 自tự 足túc 無vô 復phục 求cầu 進tiến 徒đồ 守thủ 偏thiên 空không 而nhi 大đại 法pháp 不bất 明minh 祖tổ 關quan 不bất 透thấu 定định 力lực 過quá 時thời 還hoàn 沉trầm 生sanh 死tử 耳nhĩ 故cố 極cực 言ngôn 菩Bồ 薩Tát 微vi 妙diệu 。 法Pháp 門môn 須tu 聽thính 聞văn 也dã 非phi 謂vị 習tập 定định 為vi 不bất 可khả 也dã 。

雖tuy 觀quán 如Như 來Lai 相tướng 好hảo 。 而nhi 不bất 生sanh 愛ái 著trước 之chi 心tâm 。

念niệm 佛Phật 求cầu 生sanh 淨tịnh 土độ 正chánh 謂vị 篤đốc 好hảo/hiếu 深thâm 願nguyện 而nhi 寶bảo 積tích 十thập 心tâm 其kỳ 最tối 後hậu 云vân 雖tuy 念niệm 如Như 來Lai 相tướng 好hảo 。 而nhi 又hựu 不bất 生sanh 愛ái 著trước 。 者giả 何hà 也dã 蓋cái 此thử 事sự 理lý 二nhị 念niệm 中trung 理lý 念niệm 佛Phật 也dã 知tri 佛Phật 相tướng 好hảo 從tùng 因nhân 緣duyên 生sanh 。 因nhân 緣duyên 即tức 空không 因nhân 緣duyên 既ký 空không 即tức 我ngã 自tự 心tâm 心tâm 本bổn 不bất 生sanh 。 何hà 所sở 愛ái 著trước 不bất 生sanh 愛ái 著trước 。 是thị 真chân 善thiện 觀quán 如Như 來Lai 相tướng 好hảo 。 者giả 也dã 故cố 下hạ 文văn 云vân 於ư 無vô 念niệm 中trung 常thường 念niệm 彼bỉ 佛Phật 無vô 念niệm 之chi 念niệm 是thị 真chân 念niệm 佛Phật 者giả 也dã 若nhược 事sự 念niệm 者giả 於ư 佛Phật 相tướng 好hảo 必tất 須tu 深thâm 生sanh 好hiếu 樂nhạo 念niệm 茲tư 在tại 茲tư 觀quán 始thỉ 成thành 就tựu 泥nê 不bất 可khả 愛ái 著trước 。 之chi 文văn 悠du 悠du 揚dương 揚dương 似tự 念niệm 不bất 念niệm 觀quán 何hà 由do 成thành 今kim 經kinh 蓋cái 為vi 執chấp 事sự 迷mê 理lý 者giả 言ngôn 恐khủng 其kỳ 發phát 起khởi 魔ma 事sự 故cố 也dã 。

△# 般Bát 舟Chu 三Tam 昧Muội 經Kinh

慈từ 心tâm 比Bỉ 丘Khâu 。 終chung 不bất 中trúng 毒độc 。 中trung 兵binh (# 云vân 云vân )# 。 亦diệc 復phục 如như 是thị 。

佛Phật 言ngôn 慈từ 心tâm 比Bỉ 丘Khâu 。 終chung 不bất 中trúng 毒độc 。 終chung 不bất 中trúng 兵binh 。 火hỏa 不bất 能năng 燒thiêu 。 入nhập 水thủy 不bất 死tử 。 帝đế 王vương 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。 行hành 般Bát 舟Chu 三Tam 昧Muội 。 者giả 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 此thử 須tu 善thiện 會hội 經kinh 意ý 所sở 以dĩ 者giả 何hà 。 以dĩ 如như 是thị 善thiện 。 人nhân 萬vạn 一nhất 中trúng 毒độc 如như 孔khổng 雀tước 經kinh 有hữu 比Bỉ 丘Khâu 為vị 蛇xà 所sở 螫thích 。 萬vạn 一nhất 中trung 兵binh 如như 善Thiện 友Hữu 太Thái 子Tử 。 為vi 弟đệ 刺thứ 其kỳ 雙song 目mục 萬vạn 一nhất 中trung 王vương 難nạn 如như 歌ca 利lợi 割cát 截tiệt 乃nãi 至chí 三tam 武võ 滅diệt 僧Tăng 安an 在tại 帝đế 王vương 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。 也dã 凡phàm 夫phu 邪tà 見kiến 。 人nhân 便tiện 謗báng 佛Phật 經Kinh 為vi 妄vọng 語ngữ 矣hĩ 應ưng 知tri 此thử 中trung 有hữu 事sự 有hữu 理lý 事sự 則tắc 慈từ 能năng 制chế 兇hung 實thật 有hữu 是thị 事sự 如như 佛Phật 言ngôn 我ngã 以dĩ 無vô 量lượng 劫kiếp 來lai 。 修tu 慈từ 忍nhẫn 力lực 於ư 五ngũ 指chỉ 端đoan 。 出xuất 金kim 師sư 子tử 而nhi 伏phục 醉túy 象tượng 是thị 慈từ 力lực 也dã 如như 持trì 金kim 剛cang 經kinh 者giả 逢phùng 遇ngộ 強cường/cưỡng 寇khấu 刃nhận 三tam 下hạ 而nhi 體thể 不bất 傷thương 是thị 三tam 昧muội 力lực 也dã 佛Phật 何hà 妄vọng 語ngữ 之chi 有hữu 理lý 則tắc 其kỳ 心tâm 普phổ 慈từ 惡ác 心tâm 永vĩnh 所sở 不bất 興hưng 是thị 毒độc 不bất 能năng 施thí 也dã 其kỳ 心tâm 大đại 悲bi 殺sát 心tâm 永vĩnh 所sở 不bất 起khởi 是thị 兵binh 不bất 能năng 刃nhận 也dã 其kỳ 心tâm 恬điềm 寂tịch 嗔sân 心tâm 永vĩnh 所sở 不bất 生sanh 是thị 火hỏa 不bất 能năng 燒thiêu 。 也dã 其kỳ 心tâm 淨tịnh 潔khiết 。 貪tham 心tâm 永vĩnh 所sở 不bất 染nhiễm 是thị 水thủy 不bất 能năng 溺nịch 。 也dã 其kỳ 心tâm 堅kiên 固cố 。 猶do 如như 金kim 剛cang 。 最tối 劇kịch 諸chư 緣duyên 強cường 力lực 妄vọng 想tưởng 無vô 間gian 得đắc 入nhập 是thị 帝đế 王vương 不bất 能năng 得đắc 其kỳ 便tiện 。 也dã 佛Phật 何hà 妄vọng 語ngữ 之chi 有hữu 。

△# 楞Lăng 伽Già 經Kinh

佛Phật 在tại 南nam 海hải 濱tân 楞lăng 伽già 山sơn 中trung 。

楞lăng 伽già 此thử 云vân 不bất 可khả 往vãng 山sơn 在tại 海hải 中trung 非phi 神thần 通thông 莫mạc 能năng 至chí 故cố 異dị 域vực 僧Tăng 謂vị 有hữu 寶bảo 八bát 楞lăng 故cố 云vân 楞lăng 伽già 其kỳ 說thuyết 無vô 考khảo 從tùng 古cổ 為vi 正chánh 。

彼bỉ 名danh 及cập 相tương/tướng 是thị 妄vọng 想tưởng 自tự 性tánh (# 云vân 云vân )# 名danh 成thành 自tự 性tánh 。

此thử 明minh 三tam 性tánh 入nhập 五ngũ 法pháp 也dã 五ngũ 法pháp 名danh 相tướng 妄vọng 想tưởng 正chánh 智trí 如như 如như 也dã 三tam 性tánh 徧biến 計kế 依y 他tha 圓viên 成thành 也dã 名danh 相tướng 對đối 妄vọng 想tưởng 妄vọng 想tưởng 即tức 徧biến 計kế 也dã 妄vọng 想tưởng 對đối 分phân 別biệt 分phân 別biệt 即tức 依y 他tha 也dã 正chánh 智trí 如như 如như 對đối 成thành 成thành 即tức 圓viên 成thành 也dã 此thử 宋tống 譯dịch 也dã 魏ngụy 唐đường 二nhị 譯dịch 文văn 小tiểu 不bất 同đồng 而nhi 義nghĩa 一nhất 也dã 有hữu 人nhân 謂vị 不bất 然nhiên 以dĩ 名danh 相tướng 應ứng 對đối 依y 他tha 妄vọng 想tưởng 應ứng 對đối 徧biến 計kế 而nhi 無vô 奈nại 三tam 譯dịch 經kinh 文văn 炳bỉnh 如như 杲# 日nhật 則tắc 遁độn 而nhi 歸quy 之chi 唯duy 識thức 然nhiên 唯duy 識thức 云vân 五ngũ 法pháp 三tam 性tánh 諸chư 聖thánh 教giáo 說thuyết 相tương/tướng 攝nhiếp 不bất 一nhất 故cố 有hữu 三tam 說thuyết 其kỳ 一nhất 依y 他tha 攝nhiếp 名danh 相tướng 分phân 別biệt 正chánh 智trí 四tứ 法pháp 圓viên 成thành 攝nhiếp 真Chân 如Như 一nhất 法pháp 徧biến 計kế 不bất 攝nhiếp 是thị 第đệ 一nhất 說thuyết 無vô 彼bỉ 人nhân 所sở 說thuyết 。 也dã 其kỳ 二nhị 依y 他tha 攝nhiếp 相tương 及cập 分phân 別biệt 二nhị 法pháp 徧biến 計kế 攝nhiếp 名danh 一nhất 法pháp 圓viên 成thành 攝nhiếp 正chánh 智trí 真Chân 如Như 二nhị 法pháp 是thị 第đệ 二nhị 說thuyết 無vô 彼bỉ 人nhân 所sở 說thuyết 。 也dã 其kỳ 三tam 依y 他tha 攝nhiếp 分phân 別biệt 一nhất 法pháp 徧biến 計kế 攝nhiếp 名danh 相tướng 二nhị 法pháp 圓viên 成thành 攝nhiếp 正chánh 智trí 真Chân 如Như 二nhị 法pháp 正chánh 今kim 經kinh 義nghĩa 是thị 第đệ 三tam 說thuyết 無vô 彼bỉ 人nhân 所sở 說thuyết 。 不bất 待đãi 言ngôn 也dã 三tam 說thuyết 皆giai 無vô 何hà 引dẫn 唯duy 識thức 為vi 證chứng 即tức 唯duy 識thức 誠thành 有hữu 之chi 亦diệc 無vô 是thị 論luận 非phi 經kinh 之chi 理lý 何hà 以dĩ 故cố 論luận 必tất 宗tông 經kinh 違vi 經kinh 立lập 論luận 成thành 邪tà 外ngoại 故cố 。

△# 彌Di 陀Đà 經Kinh

彼bỉ 佛Phật 壽thọ 命mạng 。 及cập 其kỳ 人nhân 民dân 。 無vô 量lượng 無vô 邊biên 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 故cố 名danh 阿A 彌Di 陀Đà 。

經kinh 意ý 蓋cái 云vân 彼bỉ 佛Phật 及cập 其kỳ 人nhân 民dân 。 所sở 有hữu 之chi 壽thọ 命mạng 悉tất 無vô 量lượng 無vô 邊biên 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 也dã 亦diệc 可khả 云vân 佛Phật 之chi 壽thọ 命mạng 及cập 其kỳ 人nhân 民dân 。 之chi 壽thọ 命mạng 悉tất 無vô 量lượng 無vô 邊biên 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 也dã 置trí 人nhân 民dân 於ư 壽thọ 命mạng 之chi 下hạ 是thị 倒đảo 語ngữ 法pháp 補bổ 壽thọ 命mạng 於ư 人nhân 民dân 之chi 下hạ 是thị 含hàm 語ngữ 法pháp 隨tùy 用dụng 二nhị 法pháp 銷tiêu 文văn 無vô 不bất 可khả 者giả 有hữu 人nhân 謂vị 不bất 然nhiên 言ngôn 彼bỉ 佛Phật 則tắc 誠thành 壽thọ 命mạng 久cửu 遠viễn 佛Phật 之chi 人nhân 民dân 則tắc 其kỳ 數số 眾chúng 多đa 。 而nhi 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 也dã 非phi 其kỳ 壽thọ 久cửu 遠viễn 而nhi 無vô 量lượng 無vô 邊biên 。 也dã 審thẩm 爾nhĩ 則tắc 劫kiếp 之chi 一nhất 字tự 如như 何hà 解giải 釋thích 既ký 取thủ 數số 多đa 何hà 不bất 曰viết 阿a 僧tăng 祇kỳ 數số 。 而nhi 曰viết 阿a 僧tăng 祇kỳ 劫kiếp 。 也dã 為vi 此thử 說thuyết 者giả 文văn 理lý 不bất 通thông 故cố 耳nhĩ 不bất 達đạt 二nhị 種chủng 語ngữ 法pháp 文văn 不bất 通thông 也dã 不bất 思tư 法Pháp 藏tạng 本bổn 願nguyện 云vân 我ngã 作tác 佛Phật 時thời 。 我ngã 剎sát 中trung 人nhân 皆giai 壽thọ 命mạng 無vô 量lượng 。 無vô 有hữu 能năng 計kế 。 其kỳ 數số 者giả 而nhi 欲dục 將tương 極cực 樂lạc 壽thọ 命mạng 同đồng 於ư 娑sa 婆bà 理lý 不bất 通thông 也dã 恐khủng 悞ngộ 初sơ 學học 疑nghi 沮trở 往vãng 生sanh 不bất 得đắc 不bất 辨biện 。

△# 華Hoa 嚴Nghiêm 經Kinh

世thế 主chủ 妙diệu 嚴nghiêm 品phẩm 。

或hoặc 疑nghi 世Thế 尊Tôn 成thành 道Đạo 諸chư 菩Bồ 薩Tát 諸chư 天thiên 。 諸chư 神thần 皆giai 來lai 集tập 會hội 。 如như 一nhất 人nhân 御ngự 極cực 而nhi 百bách 辟tịch 咸hàm 輔phụ 也dã 何hà 為vi 適thích 合hợp 信tín 住trụ 行hành 等đẳng 法Pháp 門môn 諸chư 位vị 此thử 恐khủng 寓# 言ngôn 非phi 為vi 實thật 事sự 今kim 請thỉnh 以dĩ 喻dụ 明minh 之chi 既ký 知tri 一nhất 人nhân 百bách 辟tịch 之chi 交giao 相tương/tướng 成thành 也dã 則tắc 一nhất 人nhân 御ngự 極cực 百bách 辟tịch 之chi 中trung 法pháp 爾nhĩ 職chức 文văn 職chức 武võ 職chức 禮lễ 樂nhạo/nhạc/lạc 職chức 刑hình 罸# 職chức 財tài 用dụng 等đẳng 共cộng 佐tá 一nhất 人nhân 以dĩ 成thành 一nhất 代đại 之chi 治trị 功công 也dã 一nhất 佛Phật 出xuất 世thế 。 而nhi 諸chư 聖thánh 賢hiền 之chi 同đồng 時thời 下hạ 生sanh 者giả 亦diệc 法pháp 爾nhĩ 為vi 信tín 為vi 住trụ 為vi 行hành 為vi 向hướng 為vi 地địa 為vi 等đẳng 共cộng 佐tá 一nhất 佛Phật 以dĩ 成thành 一nhất 代đại 之chi 時thời 教giáo 也dã 又hựu 如như 一nhất 心tâm 為vi 主chủ 亦diệc 法pháp 爾nhĩ 內nội 之chi 五ngũ 臟tạng 六lục 腑phủ 外ngoại 之chi 四tứ 肢chi 百bách 骸hài 相tương/tướng 與dữ 共cộng 為vi 一nhất 心tâm 之chi 佐tá 孰thục 主chủ 張trương 是thị 孰thục 造tạo 作tác 是thị 孰thục 施thi 行hành 是thị 例lệ 而nhi 觀quán 之chi 彼bỉ 諸chư 聖thánh 凡phàm 幽u 顯hiển 佐tá 佛Phật 揚dương 化hóa 適thích 與dữ 法Pháp 門môn 脗# 合hợp 者giả 皆giai 不bất 期kỳ 然nhiên 而nhi 然nhiên 所sở 謂vị 不bất 可khả 。 思tư 議nghị 者giả 也dã 但đãn 當đương 信tín 受thọ 無vô 容dung 致trí 疑nghi 。

華hoa 藏tạng 世thế 界giới 品phẩm 。

或hoặc 疑nghi 世thế 界giới 焉yên 得đắc 浮phù 處xứ 虗hư 空không 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 此thử 恐khủng 寓# 言ngôn 非phi 為vi 實thật 事sự 然nhiên 塵trần 沙sa 剎sát 海hải 渺# 漠mạc 難nạn/nan 明minh 日nhật 月nguyệt 晨thần 辰thần 顯hiển 明minh 易dị 見kiến 試thí 觀quán 日nhật 月nguyệt 等đẳng 上thượng 無vô 繩thằng 繫hệ 下hạ 無vô 根căn 生sanh 豈khởi 不bất 浮phù 處xứ 虗hư 空không 而nhi 又hựu 前tiền 無vô 所sở 引dẫn 後hậu 無vô 所sở 催thôi 誰thùy 為vi 之chi 運vận 行hành 者giả 凡phàm 此thử 亦diệc 皆giai 不bất 可khả 思tư 。 議nghị 又hựu 何hà 疑nghi 於ư 華hoa 藏tạng 世thế 界giới 乎hồ 。

淨tịnh 行hạnh 品phẩm 。

先tiên 德đức 有hữu 以dĩ 此thử 品phẩm 令linh 蓮liên 社xã 中trung 人nhân 各các 各các 持trì 誦tụng 蓋cái 是thị 即tức 塵trần 勞lao 而nhi 為vi 佛Phật 事sự 不bất 離ly 穢uế 土thổ/độ 而nhi 已dĩ 成thành 淨tịnh 邦bang 者giả 也dã 人nhân 各các 持trì 誦tụng 。 不bất 亦diệc 宜nghi 乎hồ 。

十thập 住trụ 品phẩm 。

四tứ 教giáo 儀nghi 註chú 云vân 華hoa 嚴nghiêm 十thập 住trụ 前tiền 無vô 十thập 信tín 位vị 或hoặc 以dĩ 十thập 梵Phạm 行hạnh 當đương 之chi 以dĩ 梵Phạm 行hạnh 在tại 十thập 住trụ 前tiền 故cố 也dã 然nhiên 經kinh 中trung 十thập 住trụ 第đệ 十thập 五ngũ 梵Phạm 行hạnh 第đệ 十thập 六lục 而nhi 晉tấn 經kinh 亦diệc 十thập 住trụ 第đệ 十thập 一nhất 梵Phạm 行hạnh 第đệ 十thập 二nhị 何hà 名danh 梵Phạm 行hạnh 在tại 前tiền 又hựu 問vấn 明minh 品phẩm 不bất 出xuất 十thập 信tín 之chi 名danh 已dĩ 具cụ 十thập 信tín 之chi 事sự 註chú 者giả 蓋cái 未vị 察sát 耳nhĩ 。

隨tùy 好hảo/hiếu 光quang 明minh 功công 德đức 品phẩm 。

阿a 僧tăng 祇kỳ 品phẩm 明minh 出xuất 世thế 間gian 廣quảng 大đại 。 筭# 數số 菩Bồ 薩Tát 尚thượng 不bất 能năng 知tri 。 必tất 佛Phật 自tự 說thuyết 固cố 矣hĩ 隨tùy 好hảo/hiếu 光Quang 明Minh 菩Bồ 薩Tát 。 亦diệc 不bất 能năng 知tri 。 者giả 何hà 也dã 蓋cái 佛Phật 有hữu 無vô 量lượng 。 相tương/tướng 今kim 姑cô 就tựu 足túc 言ngôn 相tương/tướng 有hữu 無vô 量lượng 好hảo/hiếu 今kim 姑cô 就tựu 一nhất 好hảo/hiếu 言ngôn 好hảo/hiếu 有hữu 無vô 量lượng 光quang 今kim 姑cô 就tựu 一nhất 光quang 言ngôn 即tức 此thử 一nhất 光quang 不bất 特đặc 菩Bồ 薩Tát 聲Thanh 聞Văn 。 天thiên 人nhân 等đẳng 蒙mông 其kỳ 利lợi 益ích 而nhi 下hạ 被bị 地địa 獄ngục 眾chúng 生sanh 。 又hựu 不bất 特đặc 脫thoát 離ly 地địa 獄ngục 生sanh 於ư 人nhân 世thế 而nhi 徑kính 生sanh 於ư 天thiên 又hựu 不bất 特đặc 生sanh 天thiên 而nhi 直trực 登đăng 十Thập 地Địa 如như 是thị 至chí 神thần 至chí 妙diệu 至chí 廣quảng 至chí 大đại 超siêu 情tình 越việt 量lượng 不bất 思tư 議nghị 事sự 。 非phi 佛Phật 金kim 口khẩu 儔trù 能năng 言ngôn 之chi 。

普Phổ 賢Hiền 行hạnh 願nguyện 品phẩm 。

華hoa 嚴nghiêm 所sở 說thuyết 十thập 方phương 法Pháp 界Giới 。 如như 是thị 廣quảng 大đại 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 圓viên 頓đốn 法Pháp 門môn 如như 是thị 廣quảng 大đại 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 普Phổ 賢Hiền 菩Bồ 薩Tát 。 為vi 華hoa 嚴nghiêm 長trưởng 子tử 如như 是thị 廣quảng 大đại 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 所sở 發phát 十thập 願nguyện 如như 是thị 廣quảng 大đại 。 不bất 可khả 思tư 議nghị 。 而nhi 要yếu 其kỳ 歸quy 宿túc 乃nãi 曰viết 願nguyện 我ngã 臨lâm 欲dục 命mạng 終chung 時thời 。 盡tận 除trừ 一nhất 切thiết 諸chư 障chướng 礙ngại 。 面diện 見kiến 彼bỉ 佛Phật 阿A 彌Di 陀Đà 。 即tức 得đắc 往vãng 生sanh 安An 樂Lạc 剎Sát 。 夫phu 不bất 曰viết 見kiến 遮già 那na 不bất 曰viết 生sanh 華hoa 藏tạng 而nhi 所sở 願nguyện 在tại 見kiến 彌di 陀đà 生sanh 安an 樂lạc 果quả 何hà 為vi 而nhi 然nhiên 哉tai 又hựu 繼kế 之chi 以dĩ 願nguyện 於ư 勝thắng 蓮liên 華hoa 生sanh 又hựu 繼kế 之chi 以dĩ 願nguyện 於ư 佛Phật 前tiền 授thọ 記ký 又hựu 繼kế 之chi 以dĩ 普phổ 願nguyện 沉trầm 溺nịch 眾chúng 生sanh 悉tất 得đắc 往vãng 生sanh 彼bỉ 剎sát 噫# 誦tụng 是thị 經Kinh 可khả 以dĩ 深thâm 長trường/trưởng 思tư 矣hĩ 。

願nguyện 我ngã 臨lâm 欲dục 命mạng 終chung 時thời 。

十thập 願nguyện 長trường/trưởng 行hành 俱câu 曰viết 善thiện 男nam 子tử 則tắc 知tri 是thị 普phổ 賢hiền 勸khuyến 發phát 眾chúng 生sanh 。 今kim 頌tụng 中trung 曰viết 願nguyện 我ngã 臨lâm 欲dục 命mạng 終chung 故cố 清thanh 涼lương 大đại 師sư 謂vị 應ưng 以dĩ 願nguyện 我ngã 二nhị 字tự 作tác 是thị 人nhân 讀đọc 之chi 則tắc 文văn 義nghĩa 明minh 顯hiển 矣hĩ 人nhân 有hữu 因nhân 此thử 疑nghi 普phổ 賢hiền 勸khuyến 人nhân 非phi 其kỳ 自tự 願nguyện 遂toại 以dĩ 往vãng 生sanh 專chuyên 為vi 凡phàm 夫phu 不bất 知tri 菩Bồ 薩Tát 。 自tự 利lợi 利lợi 人nhân 。 曾tằng 無vô 二nhị 心tâm 勸khuyến 人nhân 如như 是thị 則tắc 自tự 願nguyện 亦diệc 如như 是thị 又hựu 何hà 疑nghi 乎hồ 經Kinh 云vân 佛Phật 告cáo 彌Di 勒Lặc 。 此thử 世thế 界giới 有hữu 七thất 百bách 二nhị 十thập 億ức 菩Bồ 薩Tát 如như 彌Di 勒Lặc 者giả 皆giai 生sanh 彼bỉ 國quốc 乃nãi 至chí 無vô 量lượng 。 佛Phật 剎sát 菩Bồ 薩Tát 往vãng 生sanh 。 普phổ 賢hiền 何hà 獨độc 不bất 願nguyện 。

△# 永vĩnh 嘉gia 集tập

恰kháp 恰kháp 用dụng 心tâm 時thời 恰kháp 恰kháp 無vô 心tâm 用dụng 無vô 心tâm 恰kháp 恰kháp 用dụng 常thường 用dụng 恰kháp 恰kháp 無vô 。

此thử 四tứ 句cú 先tiên 出xuất 心tâm 體thể 為vi 下hạ 文văn 惺tinh 寂tịch 張trương 本bổn 言ngôn 心tâm 體thể 本bổn 來lai 如như 是thị 故cố 惺tinh 寂tịch 工công 夫phu 不bất 可khả 偏thiên 廢phế 也dã 恰kháp 恰kháp 兩lưỡng 解giải 一nhất 云vân 恰kháp 恰kháp 者giả 用dụng 心tâm 也dã 依y 此thử 解giải 亦diệc 得đắc 但đãn 恰kháp 恰kháp 即tức 是thị 用dụng 心tâm 何hà 須tu 句cú 句cú 入nhập 此thử 二nhị 字tự 一nhất 云vân 恰kháp 恰kháp 者giả 適thích 當đương 也dã 今kim 用dụng 此thử 解giải 則tắc 常thường 言ngôn 所sở 謂vị 恰kháp 好hảo/hiếu 也dã 恰kháp 好hảo/hiếu 正chánh 用dụng 心tâm 時thời 恰kháp 好hảo/hiếu 正chánh 無vô 心tâm 用dụng 不bất 是thị 用dụng 心tâm 已dĩ 過quá 方phương 乃nãi 無vô 心tâm 即tức 時thời 用dụng 心tâm 即tức 時thời 無vô 心tâm 適thích 當đương 一nhất 時thời 之chi 頃khoảnh 。 也dã 下hạ 二nhị 句cú 反phản 覆phúc 申thân 明minh 而nhi 已dĩ 先tiên 言ngôn 無vô 心tâm 恰kháp 恰kháp 用dụng 者giả 上thượng 明minh 恰kháp 恰kháp 用dụng 心tâm 時thời 恰kháp 恰kháp 無vô 心tâm 用dụng 今kim 明minh 恰kháp 恰kháp 無vô 心tâm 時thời 恰kháp 恰kháp 有hữu 心tâm 用dụng 也dã 末mạt 句cú 又hựu 重trọng/trùng 申thân 之chi 言ngôn 此thử 不bất 獨độc 一nhất 念niệm 為vi 然nhiên 如như 是thị 恰kháp 恰kháp 常thường 用dụng 而nhi 常thường 無vô 即tức 影ảnh 射xạ 如như 是thị 恰kháp 恰kháp 常thường 無vô 而nhi 常thường 用dụng 也dã 故cố 知tri 心tâm 體thể 本bổn 自tự 有hữu 無vô 不bất 二nhị 下hạ 文văn 惺tinh 惺tinh 寂tịch 寂tịch 不bất 過quá 復phục 其kỳ 本bổn 體thể 而nhi 豈khởi 有hữu 所sở 加gia 損tổn 哉tai 然nhiên 此thử 非phi 永vĩnh 嘉gia 語ngữ 融dung 禪thiền 師sư 偈kệ 也dã 偈kệ 有hữu 八bát 句cú 永vĩnh 嘉gia 截tiệt 取thủ 其kỳ 四tứ 耳nhĩ 偈kệ 云vân 恰kháp 恰kháp 用dụng 心tâm 時thời 恰kháp 恰kháp 無vô 心tâm 用dụng 曲khúc 談đàm 名danh 相tướng 勞lao 直trực 說thuyết 無vô 繁phồn 重trọng/trùng 無vô 心tâm 恰kháp 恰kháp 用dụng 常thường 用dụng 恰kháp 恰kháp 無vô 今kim 說thuyết 無vô 心tâm 處xứ 不bất 與dữ 有hữu 心tâm 殊thù 至chí 哉tai 言ngôn 也dã 非phi 真chân 了liễu 了liễu 何hà 能năng 及cập 此thử 。