金Kim 剛Cang 經Kinh 采Thải 微Vi 餘Dư 釋Thích

宋Tống 曇Đàm 應Ưng 述Thuật

金Kim 剛Cang 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh 。 采thải 微vi 餘dư 釋thích

金Kim 剛Cang 般Bát 若Nhã 波Ba 羅La 蜜Mật 經Kinh

世thế 傳truyền 。 有hữu 加gia 佛Phật 說thuyết 二nhị 字tự 。 謂vị 佛Phật 說thuyết 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 等đẳng 。 此thử 後hậu 人nhân 謬mậu 加gia 。 須tu 知tri 經kinh 通thông 五ngũ 人nhân 說thuyết 。 謂vị 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 弟đệ 子tử 。 天thiên 仙tiên 化hóa 人nhân 五ngũ 人nhân 也dã 。 若nhược 部bộ 內nội 兼kiêm 四tứ 人nhân 說thuyết 者giả 。 題đề 中trung 不bất 稱xưng 佛Phật 說thuyết 。 若nhược 一nhất 經kinh 始thỉ 終chung 。 金kim 口khẩu 所sở 說thuyết 者giả 。 題đề 標tiêu 佛Phật 說thuyết 字tự 。 揀giản 非phi 兼kiêm 四tứ 人nhân 所sở 說thuyết 也dã 。 然nhiên 何hà 以dĩ 稱xưng 經kinh 。 須tu 知tri 雖tuy 四tứ 人nhân 所sở 說thuyết 。 為vi 佛Phật 印ấn 定định 。 即tức 同đồng 佛Phật 說thuyết 。 故cố 得đắc 稱xưng 經kinh 。 大đại 論luận 云vân 。 下hạ 四tứ 印ấn 定định 。 通thông 云vân 佛Phật 說thuyết 。 若nhược 爾nhĩ 既ký 通thông 云vân 佛Phật 說thuyết 。 題đề 標tiêu 佛Phật 說thuyết 。 有hữu 何hà 不bất 可khả 。 須tu 知tri 。 通thông 云vân 佛Phật 說thuyết 。 乃nãi 得đắc 稱xưng 經kinh 。 非phi 金kim 口khẩu 所sở 說thuyết 。 若nhược 金kim 口khẩu 所sở 說thuyết 。 唯duy 一nhất 席tịch 而nhi 已dĩ 。 且thả 此thử 經Kinh 凡phàm 有hữu 六lục 譯dịch 。 若nhược 什thập 公công 與dữ 魏ngụy 菩Bồ 提Đề 流lưu 支chi 。 及cập 陳trần 真Chân 諦Đế 。 此thử 三tam 譯dịch 。 同đồng 名danh 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 等đẳng 。 若nhược 隋tùy 笈cấp 多đa 。 謂vị 金kim 剛cang 能năng 斷đoạn 般Bát 若Nhã 。 其kỳ 大đại 唐đường 奘tráng 法Pháp 師sư 。 與dữ 大đại 周chu 義nghĩa 淨tịnh 。 此thử 二nhị 譯dịch 同đồng 名danh 能năng 斷đoạn 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 。 是thị 即tức 由do 立lập 題đề 不bất 同đồng 。 遂toại 釋thích 義nghĩa 有hữu 異dị 。 笈cấp 多đa 以dĩ 能năng 斷đoạn 二nhị 字tự 。 在tại 金kim 剛cang 後hậu 。 則tắc 取thủ 金kim 剛cang 堅kiên 利lợi 。 以dĩ 喻dụ 般Bát 若Nhã 。 曰viết 金kim 剛cang 能năng 斷đoạn 般Bát 若Nhã 。 乃nãi 喻dụ 法pháp 立lập 題đề 。 若nhược 奘tráng 師sư 義nghĩa 淨tịnh 。 以dĩ 能năng 斷đoạn 二nhị 字tự 。 在tại 金kim 剛cang 前tiền 。 如như 云vân 菩Bồ 薩Tát 堅kiên 執chấp 。 猶do 如như 金kim 剛cang 。 以dĩ 般Bát 若Nhã 空không 慧tuệ 。 能năng 斷đoạn 此thử 執chấp 故cố 。 云vân 能năng 斷đoạn 金kim 剛cang 般Bát 若Nhã 。 (# 如như 慈từ 恩ân 傳truyền )# 乃nãi 成thành 單đơn 法pháp 立lập 題đề 。 既ký 以dĩ 般Bát 若Nhã 空không 慧tuệ 為vi 能năng 斷đoạn 。 金kim 剛cang 為vi 所sở 斷đoạn 。 豈khởi 非phi 單đơn 法pháp 。 相tương/tướng 傳truyền 海hải 東đông 曉hiểu 師sư 。 亦diệc 有hữu 疏sớ/sơ 釋thích 此thử 經Kinh 。 乃nãi 同đồng 奘tráng 師sư 之chi 說thuyết 。 皆giai 無vô 取thủ 也dã 。 無vô 著trước 論luận 。 以dĩ 法pháp 喻dụ 立lập 題đề 。 而nhi 什thập 公công 等đẳng 。 皆giai 符phù 合hợp 論luận 意ý 。

百bách 鍊luyện 不bất 消tiêu 。

須tu 知tri 非phi 但đãn 金kim 剛cang 。 只chỉ 如như 此thử 間gian 邠bân 鐵thiết 。 亦diệc 百bách 鍊luyện 不bất 消tiêu 也dã (# 筆bút 談đàm )# 。

顯hiển 示thị 不bất 共cộng 。

此thử 對đối 初sơ 義nghĩa 。 別biệt 在tại 此thử 經Kinh 。 故cố 云vân 不bất 共cộng 。 然nhiên 與dữ 下hạ 文văn 。 文văn 相tương/tướng 有hữu 異dị 。 不bất 可khả 一nhất 例lệ 。

波Ba 羅La 蜜Mật 。

梵Phạn 語ngữ 波ba 羅la 。 此thử 云vân 彼bỉ 岸ngạn 。 蜜mật 此thử 云vân 到đáo 。 若nhược 回hồi 文văn 順thuận 俗tục 。 故cố 云vân 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 。 準chuẩn 諸chư 文văn 。 略lược 云vân 三tam 飜phiên 。 諸chư 經kinh 多đa 飜phiên 為vi 到đáo 彼bỉ 岸ngạn 。 生sanh 死tử 此thử 岸ngạn 。 涅Niết 槃Bàn 彼bỉ 岸ngạn 。 煩phiền 惱não 中trung 流lưu 。 菩Bồ 薩Tát 以dĩ 無vô 相tướng 妙diệu 慧tuệ 。 乘thừa 禪thiền 定định 舟chu 航# 。 從tùng 生sanh 死tử 此thử 岸ngạn 。 渡độ 涅Niết 槃Bàn 彼bỉ 岸ngạn 。 或hoặc 飜phiên 事sự 究cứu 竟cánh 。 如như 摩ma 訶ha 衍diễn 論luận 云vân 。 天Thiên 竺Trúc 語ngữ 法pháp 。 凡phàm 所sở 作tác 事sự 畢tất 。 則tắc 云vân 波Ba 羅La 蜜Mật 。 或hoặc 飜phiên 度Độ 無Vô 極Cực 通thông 。 論luận 事sự 理lý 悉tất 有hữu 幽u 遠viễn 之chi 義nghĩa 。 合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 。 故cố 云vân 度Độ 無Vô 極Cực 。 此thử 約ước 事sự 理lý 行hành 滿mãn 。 曰viết 無vô 極cực 。

三tam 一nhất 總tổng 別biệt 。

然nhiên 總tổng 別biệt 。 不bất 應ưng 雙song 舉cử 。 譬thí 如như 拳quyền 指chỉ 。 言ngôn 總tổng 則tắc 總tổng 無vô 別biệt 。 總tổng 覧# 別biệt 為vi 總tổng 。 如như 合hợp 指chỉ 為vi 拳quyền 。 唯duy 拳quyền 無vô 指chỉ 。 言ngôn 別biệt 則tắc 別biệt 無vô 別biệt 。 別biệt 開khai 總tổng 為vi 別biệt 。 如như 開khai 拳quyền 為vi 指chỉ 。 唯duy 指chỉ 無vô 拳quyền 。 若nhược 爾nhĩ 。 如như 何hà 總tổng 別biệt 雙song 存tồn 。 謂vị 三tam 一nhất 總tổng 別biệt 耶da 。 須tu 知tri 一nhất 是thị 總tổng 題đề 。 乃nãi 總tổng 覽lãm 一nhất 經kinh 大đại 義nghĩa 。 則tắc 題đề 中trung 義nghĩa 含hàm 體thể 宗tông 用dụng 。 故cố 云vân 總tổng 也dã 。 三tam 是thị 所sở 詮thuyên 別biệt 文văn 。 就tựu 別biệt 文văn 說thuyết 出xuất 體thể 宗tông 用dụng 。 故cố 云vân 別biệt 也dã 。 有hữu 此thử 文văn 義nghĩa 兩lưỡng 途đồ 。 故cố 云vân 三tam 一nhất 總tổng 別biệt 。 乃nãi 得đắc 雙song 舉cử 。

慈Từ 氏Thị 。

彌Di 勒Lặc 號hiệu 慈Từ 氏Thị 。 如như 華hoa 嚴nghiêm 法Pháp 界Giới 品phẩm 云vân 。 或hoặc 見kiến 彌Di 勒Lặc 。 最tối 初sơ 證chứng 慈Từ 心Tâm 三Tam 昧Muội 。 從tùng 是thị 已dĩ 來lai 號hiệu 慈Từ 氏Thị 。

何hà 意ý 復phục 造tạo 論luận 作tác 十thập 八bát 住trụ 釋thích 經kinh 。

淨tịnh 覺giác 。 謂vị 八bát 十thập 頌tụng 。 在tại 十thập 八bát 住trụ 論luận 後hậu 者giả 。 非phi 也dã 。 義nghĩa 淨tịnh 三tam 藏tạng 云vân 。 此thử 經Kinh 西tây 方phương 乃nãi 有hữu 多đa 釋thích 。 考khảo 其kỳ 始thỉ 也dã 。 此thử 頌tụng 最tối 先tiên 。 則tắc 八bát 十thập 頌tụng 。

事sự 必tất 屬thuộc 正chánh 。

亦diệc 如như 法Pháp 華hoa 謂vị 。 從tùng 三tam 昧muội 安an 詳tường 而nhi 起khởi 。 雖tuy 未vị 彰chương 言ngôn 。 事sự 必tất 屬thuộc 正chánh 。

三tam 疑nghi 兢căng 起khởi 。

自tự 舊cựu 反phản 於ư 此thử 。 有hữu 總tổng 別biệt 兩lưỡng 疑nghi 。 且thả 總tổng 疑nghi 者giả 。 既ký 集tập 一nhất 千thiên 無vô 疑nghi 羅La 漢Hán 。 何hà 故cố 卻khước 有hữu 疑nghi 耶da 。 別biệt 疑nghi 者giả 。 且thả 小Tiểu 乘Thừa 灰hôi 斷đoạn 。 如như 何hà 卻khước 疑nghi 釋thích 尊tôn 重trọng 出xuất 耶da 。 小Tiểu 乘Thừa 無vô 它# 佛Phật 之chi 談đàm 。 如như 何hà 疑nghi 它# 方phương 佛Phật 來lai 耶da 。 小Tiểu 乘Thừa 無vô 作tác 佛Phật 之chi 分phần 。 如như 何hà 疑nghi 阿A 難Nan 成thành 佛Phật 耶da 。 今kim 為vi 伸thân 釋thích 。 且thả 總tổng 疑nghi 者giả 。 羅La 漢Hán 於ư 四Tứ 諦Đế 理lý 上thượng 。 決quyết 定định 無vô 疑nghi 。 於ư 事sự 上thượng 不bất 了liễu 。 故cố 有hữu 疑nghi 耳nhĩ 。 如như 羅La 漢Hán 不bất 識thức 赤xích 鹽diêm 等đẳng 。 若nhược 別biệt 疑nghi 者giả 。 以dĩ 小tiểu 教giáo 不bất 詮thuyên 。 故cố 云vân 無vô 也dã 。 所sở 以dĩ 懷hoài 疑nghi 者giả 。 由do 迦Ca 葉Diếp 禮lễ 敬kính 而nhi 生sanh 。 一nhất 千thiên 羅La 漢Hán 。 各các 各các 懷hoài 猶do 豫dự 疑nghi 情tình 。 共cộng 有hữu 此thử 三tam 。 非phi 謂vị 唱xướng 起khởi 所sở 疑nghi 也dã 。 (# 且thả 小Tiểu 乘Thừa 亦diệc 知tri 有hữu 他tha 方phương 佛Phật 。 但đãn 謂vị 一nhất 佛Phật 各các 化hóa 一nhất 方phương 。 而nhi 不bất 知tri 十thập 方phương 諸chư 佛Phật 。 悉tất 是thị 釋Thích 迦Ca 分phân 身thân 。 謂vị 無vô 它# 佛Phật 之chi 談đàm 。 此thử 乃nãi 四tứ 明minh 答đáp 楊dương 大đại 年niên 書thư 語ngữ )# 自tự 舊cựu 或hoặc 謂vị 。 權quyền 疑nghi 。 為vi 啟khải 當đương 來lai 誠thành 信tín 者giả 。 若nhược 爾nhĩ 。 阿A 難Nan 被bị 黜truất 出xuất 。 乃nãi 見kiến 經kinh 論luận 所sở 說thuyết 。 再tái 來lai 入nhập 窟quật 。 亦diệc 經kinh 論luận 明minh 文văn 。 何hà 以dĩ 卻khước 不bất 見kiến 再tái 來lai 之chi 文văn 。 謂vị 事sự 非phi 彰chương 灼chước 。 故cố 設thiết 權quyền 疑nghi 。 或hoặc 謂vị 實thật 疑nghi 。 謂vị 形hình 容dung 似tự 佛Phật 。 眾chúng 不bất 識thức 故cố 疑nghi 。 且thả 大đại 論luận 。 明minh 結kết 集tập 時thời 。 迦Ca 葉Diếp 單đơn 白bạch 和hòa 僧Tăng 。 阿A 難Nan 方phương 登đăng 寶bảo 座tòa 。 若nhược 爾nhĩ 。 何hà 人nhân 不bất 知tri 高cao 座tòa 是thị 阿A 難Nan 。 而nhi 卻khước 云vân 不bất 識thức 故cố 疑nghi 耶da 。 況huống 佛Phật 乃nãi 黃hoàng 金kim 色sắc 相tướng 。 大đại 眾chúng 一nhất 覩đổ 便tiện 了liễu 。 若nhược 微vi 細tế 律luật 。 (# 合hợp 論luận 引dẫn )# 未vị 見kiến 其kỳ 律luật 本bổn 文văn 。 恐khủng 阿A 難Nan 結kết 集tập 時thời 。 形hình 容dung 精tinh 爽sảng 。 威uy 儀nghi 似tự 佛Phật 。 諸chư 天thiên 奉phụng 侍thị 。 如như 奉phụng 世Thế 尊Tôn 。 故cố 云vân 似tự 佛Phật 。

多đa 聞văn 聞văn 物vật 。

此thử 兩lưỡng 聞văn 字tự 。 須tu 知tri 。 多đa 聞văn 乃nãi 知tri 聞văn 。 屬thuộc 自tự 。 聞văn 物vật 乃nãi 傳truyền 聞văn 。 屬thuộc 他tha 。

不bất 仰ngưỡng 不bất 下hạ 不bất 方phương 不bất 維duy 。

不bất 仰ngưỡng 。 則tắc 不bất 仰ngưỡng 口khẩu 食thực 。 仰ngưỡng 觀quan 星tinh 宿tú 。 占chiêm 相tướng 吉cát 凶hung 也dã 。 不bất 下hạ 。 則tắc 不bất 下hạ 口khẩu 食thực 。 墾khẩn 土thổ 掘quật 地địa 。 種chúng 植thực 田điền 園viên 也dã 。 不bất 方phương 。 則tắc 不bất 方phương 口khẩu 食thực 。 通thông 致trí 使sứ 命mạng 。 馳trì 走tẩu 四tứ 方phương 也dã 。 不bất 維duy 。 維duy 不bất 正chánh 四tứ 維duy 也dã 。 謂vị 醫y 藥dược 卜bốc 算toán 。 小tiểu 術thuật 而nhi 求cầu 食thực 。 此thử 四tứ 曰viết 四tứ 種chủng 邪tà 食thực 。

四Tứ 王Vương 所sở 奉phụng 鉢bát 。

四Tứ 天Thiên 王Vương 。 各các 奉phụng 一nhất 鉢bát 。 佛Phật 不bất 偏thiên 故cố 。 俱câu 受thọ 所sở 獻hiến 。 遂toại 拍phách 為vi 一nhất 。 今kim 鉢bát 盂vu 有hữu 四tứ 。

除trừ 慢mạn 。

佛Phật 乃nãi 淨Tịnh 飯Phạn 王Vương 之chi 子tử 。 既ký 行hành 乞khất 食thực 。 教giáo 中trung 所sở 制chế 。 若nhược 見kiến 餘dư 比Bỉ 丘Khâu 行hành 乞khất 。 無vô 輕khinh 慢mạn 也dã 。

初sơ 廣quảng 大đại 心tâm 。

即tức 弘hoằng 誓thệ 心tâm 。 弘hoằng 者giả 。 大đại 也dã 。 所sở 有hữu 一nhất 切thiết 眾chúng 之chi 類loại 。 則tắc 三tam 界giới 四tứ 生sanh 。 並tịnh 入nhập 弘hoằng 誓thệ 願nguyện 數số 。 而nhi 滅diệt 度độ 之chi 。 有hữu 人nhân 。 認nhận 作tác 如Như 來Lai 度độ 生sanh 者giả 。 謬mậu 矣hĩ 。

唯dụy 然nhiên 。

唯duy 者giả 。 諾nặc 禮lễ 對đối 。 然nhiên 者giả 。 領lãnh 受thọ 。

為vi 欲dục 審thẩm 是thị 所sở 以dĩ 斥xích 非phi 。

欲dục 審thẩm 其kỳ 是thị 義nghĩa 。 須tu 反phản 顯hiển 。 若nhược 菩Bồ 薩Tát 。 於ư 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 所sở 。 不bất 起khởi 它# 相tương/tướng 。 皆giai 如như 自tự 體thể 。 則tắc 信tín 解giải 自tự 它# 平bình 等đẳng 故cố 。 豈khởi 有hữu 我ngã 人nhân 等đẳng 見kiến 。 真chân 是thị 菩Bồ 薩Tát 。 如như 是thị 則tắc 心tâm 不bất 顛điên 倒đảo 也dã 。

寶bảo 積tích 經kinh 等đẳng 。

經Kinh 云vân 。 正Chánh 法Pháp 滅diệt 時thời 。 對đối 邪tà 稱xưng 正chánh 。 則tắc 佛Phật 法Pháp 滅diệt 時thời 也dã 。 三tam 不bất 現hiện 前tiền 。 則tắc 三Tam 寶Bảo 隱ẩn 沒một 時thời 也dã 。 此thử 須tu 末Mạt 法Pháp 最tối 後hậu 時thời 。 謂vị 五ngũ 百bách 歲tuế 。 應ưng 以dĩ 大đại 集tập 為vi 正chánh 。 有hữu 人nhân 。 謂vị 後hậu 五ngũ 百bách 歲tuế 。 指chỉ 正Chánh 法Pháp 一nhất 千thiên 年niên 後hậu 五ngũ 百bách 年niên 。 對đối 前tiền 為vi 後hậu 。 應ưng 分phần/phân 二nhị 五ngũ 。 此thử 說thuyết 有hữu 違vi 寶bảo 積tích 。

事sự 福phước 本bổn 空không 。

本bổn 空không 。 即tức 妙diệu 性tánh 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 。 下hạ 文văn 較giảo 量lượng 何hà 似tự 。

至chí 於ư 極cực 少thiểu 首thủ 題đề 一nhất 句cú 。

一nhất 部bộ 同đồng 詮thuyên 實thật 相tướng 。 豈khởi 可khả 只chỉ 四tứ 句cú 有hữu 功công 德đức 耶da 。 大đại 師sư 云vân 。 文văn 文văn 之chi 下hạ 。 通thông 結kết 妙diệu 名danh 。 句cú 句cú 之chi 中trung 。 咸hàm 具cụ 體thể 等đẳng 。 可khả 以dĩ 比tỉ 知tri 。

初sơ 果quả 後hậu 進tiến 斷đoạn 欲dục 思tư 六lục 品phẩm 。

下hạ 地địa 思tư 有hữu 九cửu 品phẩm 。 共cộng 潤nhuận 七thất 番phiên 生sanh 死tử 。 九cửu 品phẩm 者giả 。 上thượng 中trung 下hạ 大đại 三tam 品phẩm 。 每mỗi 一nhất 品phẩm 。 開khai 三tam 成thành 九cửu 。 則tắc 上thượng 上thượng 一nhất 品phẩm 。 能năng 潤nhuận 二nhị 生sanh 。 上thượng 中trung 上thượng 下hạ 及cập 中trung 上thượng 三tam 品phẩm 。 各các 潤nhuận 一nhất 生sanh 。 其kỳ 中trung 中trung 中trung 下hạ 。 共cộng 潤nhuận 一nhất 生sanh 。 是thị 即tức 斷đoạn 六lục 品phẩm 。 盡tận 能năng 潤nhuận 六lục 番phiên 生sanh 死tử 。 乃nãi 證chứng 二nhị 果quả 。

羅La 漢Hán 有hữu 二nhị 種chủng 。

即tức 慧tuệ 俱câu 二nhị 種chủng 也dã 。 有hữu 退thoái 不bất 退thoái 。 若nhược 俱câu 人nhân 得đắc 滅diệt 盡tận 定định 。 則tắc 不bất 退thoái 。 慧tuệ 人nhân 不bất 得đắc 滅diệt 盡tận 定định 則tắc 退thoái 。 但đãn 是thị 以dĩ 聖thánh 退thoái 聖thánh 。 終chung 無vô 以dĩ 聖thánh 退thoái 凡phàm 。 譬thí 如như 沙sa 井tỉnh 中trung 間gian 若nhược 墮đọa 。 真chân 至chí 於ư 底để 方phương 住trụ 。 乃nãi 從tùng 四Tứ 果Quả 退thoái 。 至chí 初sơ 果quả 而nhi 住trụ 。 作tác 初sơ 果quả 人nhân 所sở 為vi 事sự 。 且thả 退thoái 者giả 即tức 生sanh 再tái 得đắc 。 無vô 有hữu 隔cách 生sanh 。 得đắc 者giả 。 多đa 是thị 慧tuệ 解giải 脫thoát 人nhân 。

論luận 牒điệp 文văn 。

論luận 中trung 凡phàm 兩lưỡng 番phiên 牒điệp 文văn 。 一nhất 如như 七thất 義nghĩa 句cú 於ư 發phát 啟khải 行hành 相tương/tướng 中trung 。 次thứ 正chánh 釋thích 經kinh 。 並tịnh 以dĩ 恆Hằng 河Hà 沙sa 數số 為vi 句cú 逗đậu 。 依y 論luận 讀đọc 文văn 。 方phương 為vi 允duẫn 當đương 。

以dĩ 佛Phật 世thế 為vi 別biệt 相tướng 等đẳng 。

別biệt 相tướng 者giả 。 三tam 相tương/tướng 各các 別biệt 。 如như 淨tịnh 名danh 經Kinh 云vân 。 始thỉ 坐tọa 道đạo 樹thụ 力lực 降hàng 魔ma 。 得đắc 甘cam 露lộ 滅diệt 覺giác 道đạo 成thành 。 三tam 轉chuyển 法Pháp 輪luân 於ư 大Đại 千Thiên 。 其kỳ 輪luân 本bổn 來lai 常thường 清thanh 淨tịnh 。 人nhân 天thiên 得đắc 道Đạo 此thử 為vi 證chứng 。 於ư 是thị 。 三Tam 寶Bảo 現hiện 世thế 間gian 。 故cố 知tri 自tự 迦Ca 葉Diếp 佛Phật 入nhập 滅diệt 之chi 後hậu 。 三Tam 寶Bảo 隱ẩn 沒một 。 人nhân 天thiên 減giảm 少thiểu 。 三tam 惡ác 道đạo 充sung 滿mãn 。 釋Thích 迦Ca 如Như 來Lai 出xuất 世thế 。 方phương 始thỉ 三Tam 寶Bảo 出xuất 現hiện 世thế 間gian 。 故cố 云vân 於ư 是thị 三Tam 寶Bảo 現hiện 世thế 間gian 也dã 此thử 云vân 別biệt 相tướng 。 對đối 一nhất 體thể 得đắc 名danh 。 二nhị 住trụ 持trì 滅diệt 後hậu 說thuyết 。 由do 如Như 來Lai 成thành 道Đạo 。 已dĩ 思tư 報báo 母mẫu 恩ân 。 其kỳ 母mẫu 摩Ma 耶Da 夫Phu 人Nhân 。 已dĩ 入nhập 滅diệt 生sanh 忉Đao 利Lợi 天Thiên 。 而nhi 如Như 來Lai 九cửu 十thập 日nhật 昇thăng 天thiên 。 為vì 母mẫu 說thuyết 法Pháp 。 蔽tế 諸chư 大đại 眾chúng 。 皆giai 不bất 令linh 知tri 。

時thời 國quốc 主chủ 優ưu 填điền 王vương 憶ức 佛Phật 故cố 。 以dĩ 紫tử 檀đàn 香hương 。

時thời 毗tỳ 首thủ 羯yết 摩ma 。 化hóa 作tác 人nhân 匠tượng 。 為vi 王vương 雕điêu 造tạo 。 如Như 來Lai 形hình 像tượng 。 自tự 此thử 有hữu 刻khắc 檀đàn 佛Phật 像tượng 。 九cửu 十thập 日nhật 夏hạ 滿mãn 。 佛Phật 化hóa 三tam 道đạo 寶bảo 堦# 。 從tùng 天thiên 降giáng 下hạ 。 是thị 時thời 國quốc 王vương 人nhân 民dân 。 皆giai 來lai 迎nghênh 佛Phật 。

時thời 旃chiên 檀đàn 像tượng 。 亦diệc 塗đồ 步bộ 來lai 迎nghênh 。 如Như 來Lai 為vi 摩ma 旃chiên 檀đàn 像tượng 頂đảnh 云vân 。 我ngã 滅diệt 度độ 後hậu 。 汝nhữ 當đương 住trụ 持trì 世thế 間gian 。 廣quảng 為vì 人nhân 天thiên 。 而nhi 作tác 佛Phật 事sự 。 自tự 此thử 有hữu 住trụ 持trì 之chi 名danh 。 阿A 闍Xà 世Thế 王Vương 造tạo 逆nghịch 。 身thân 瘡sang 發phát 動động 。 於ư 涅Niết 槃Bàn 會hội 。 遇ngộ 佛Phật 聞văn 法Pháp 。 身thân 瘡sang 即tức 俞# 。 獲hoạch 無vô 根căn 信tín 忍nhẫn 。 遂toại 發phát 心tâm 日nhật 供cung 千thiên 僧Tăng 。 如Như 來Lai 滅diệt 後hậu 。 迦Ca 葉Diếp 欲dục 結kết 集tập 法Pháp 藏tạng 。 擬nghĩ 行hành 乞khất 食thực 。 恐khủng 外ngoại 道đạo 惡ác 人nhân 難nạn/nan 問vấn 。 妨phương 廢phế 光quang 陰ấm 。 不bất 如như 就tựu 闍xà 王vương 千thiên 分phần 之chi 供cung 。 遂toại 集tập 一nhất 千thiên 羅La 漢Hán 。 於ư 畢tất 鉢bát 羅la 窟quật 結kết 集tập 。 自tự 此thử 有hữu 教giáo 法pháp 。 住trụ 持trì 世thế 間gian 。 阿a 育dục 王vương 。 造tạo 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 寶bảo 塔tháp 。 度độ 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 人nhân 為vi 僧Tăng 。 自tự 此thử 有hữu 剃thế 染nhiễm 之chi 僧Tăng 。 住trụ 持trì 世thế 間gian 。 且thả 相tương 從tùng 三Tam 寶Bảo 。 須tu 知tri 此thử 一nhất 種chủng 三Tam 寶Bảo 。 別biệt 無vô 有hữu 法pháp 。 只chỉ 是thị 以dĩ 佛Phật 世thế 滅diệt 後hậu 。 合hợp 而nhi 言ngôn 之chi 。 由do 佛Phật 世thế 三tam 故cố 。 有hữu 滅diệt 後hậu 三tam 。 故cố 曰viết 相tương 從tùng 。 此thử 並tịnh 屬thuộc 事sự 。

論luận 云vân 如như 我ngã 昔tích 為vị 歌Ca 利Lợi 王Vương 等đẳng 。

此thử 由do 安an 住trụ 實thật 相tướng 理lý 故cố 不bất 愁sầu 惱não 。 故cố 云vân 爾nhĩ 時thời 無vô 有hữu 。 我ngã 人nhân 等đẳng 相tương/tướng 也dã 。 既ký 住trụ 實thật 相tướng 。 則tắc 實thật 相tướng 無vô 相tướng 。 故cố 云vân 及cập 無vô 相tướng 也dã 。 無vô 相tướng 不bất 相tướng 。 無vô 生sanh 死tử 相tướng 。 不bất 涅Niết 槃Bàn 相tương/tướng 。 離ly 二nhị 邊biên 故cố 。 故cố 云vân 亦diệc 非phi 無vô 相tướng 也dã 。

大đại 論luận 引dẫn 迦ca 旃chiên 延diên 子tử 等đẳng 。

迦ca 旃chiên 延diên 子tử 。 依y 阿a 含hàm 經kinh 說thuyết 。 菩Bồ 薩Tát 三tam 祇kỳ 百bách 劫kiếp 不bất 斷đoạn 惑hoặc 。 所sở 謂vị 迦ca 旃chiên 延diên 子tử 。 自tự 以dĩ 聰thông 明minh 利lợi 根căn 。 不bất 讀đọc 衍diễn 經kinh 。 非phi 大đại 菩Bồ 薩Tát 。 是thị 故cố 龍long 樹thụ 於ư 大đại 論luận 。 處xứ 處xứ 以dĩ 衍diễn 斥xích 之chi 。 如như 云vân 菩Bồ 薩Tát 不bất 斷đoạn 結kết 。 是thị 名danh 大đại 錯thác 等đẳng 。 然nhiên 則tắc 旃chiên 延diên 。 既ký 準chuẩn 阿a 含hàm 經kinh 。 說thuyết 菩Bồ 薩Tát 不bất 斷đoạn 結kết 。 乃nãi 有hữu 憑bằng 據cứ 。 所sở 以dĩ 荊kinh 溪khê 云vân 。 阿a 含hàm 既ký 云vân 菩Bồ 薩Tát 不bất 斷đoạn 結kết 。 而nhi 大đại 論luận 斥xích 權quyền 。 非phi 謂vị 全toàn 無vô 。 則tắc 亦diệc 有hữu 菩Bồ 薩Tát 不bất 斷đoạn 結kết 義nghĩa 故cố 。 著trước 非phi 謂vị 全toàn 無vô 之chi 語ngữ 。 但đãn 旃chiên 延diên 子tử 。 不bất 合hợp 專chuyên 憑bằng 小tiểu 教giáo 。 是thị 以dĩ 大đại 論luận 處xứ 處xứ 破phá 之chi 。 乃nãi 破phá 其kỳ 偏thiên 執chấp 小tiểu 耳nhĩ 。

於ư 中trung 略lược 說thuyết 有hữu 四tứ 種chủng 眼nhãn 。

論luận 釋thích 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 通thông 釋thích 。 二nhị 辯biện 折chiết 。 於ư 辯biện 折chiết 。 有hữu 四tứ 種chủng 眼nhãn 。 四tứ 種chủng 俱câu 約ước 五ngũ 眼nhãn 。

色sắc 攝nhiếp 復phục 有hữu 二nhị 種chủng 。

世thế 智trí 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 智trí 。 二nhị 種chủng 也dã 。 問vấn 。 論luận 中trung 而nhi 於ư 色sắc 攝nhiếp 中trung 。 復phục 開khai 二nhị 種chủng 智trí 者giả 何hà 耶da 。 答đáp 。 有hữu 二nhị 意ý 。 一nhất 者giả 顯hiển 事sự 必tất 即tức 理lý 故cố 。 二nhị 明minh 二nhị 智trí 一nhất 體thể 故cố 。 然nhiên 此thử 二nhị 義nghĩa 。 實thật 一nhất 意ý 耳nhĩ 。 由do 事sự 即tức 理lý 故cố 。 二nhị 諦đế 一nhất 體thể 。 且thả 初sơ 義nghĩa 者giả 。 色sắc 是thị 事sự 。 於ư 中trung 開khai 出xuất 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 理lý 者giả 。 顯hiển 事sự 必tất 即tức 理lý 故cố 。 若nhược 事sự 不bất 即tức 理lý 。 世thế 智trí 九cửu 界giới 。 則tắc 顛điên 倒đảo 轉chuyển 。 論luận 云vân 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 智trí 力lực 故cố 。 世thế 智trí 不bất 顛điên 倒đảo 轉chuyển 。 由do 即tức 理lý 故cố 。 不bất 顛điên 倒đảo 轉chuyển 。 二nhị 二nhị 智trí 一nhất 體thể 者giả 。 此thử 約ước 圓viên 詮thuyên 事sự 理lý 體thể 一nhất 故cố 。 以dĩ 世thế 智trí 全toàn 。 是thị 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 智trí 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 智trí 。 全toàn 是thị 世thế 智trí 。 雖tuy 分phần/phân 二nhị 智trí 。 實thật 無vô 二nhị 體thể 。 蓋cái 一nhất 體thể 相tướng 即tức 。 是thị 故cố 。 於ư 色sắc 攝nhiếp 一nhất 法pháp 中trung 。 開khai 此thử 二nhị 種chủng 也dã 。 譬thí 如như 波ba 水thủy 。 全toàn 波ba 是thị 水thủy 。 全toàn 水thủy 是thị 波ba 。 波ba 水thủy 雖tuy 異dị 。 而nhi 無vô 二nhị 也dã 。 須tu 知tri 五ngũ 眼nhãn 者giả 。 實thật 果quả 佛Phật 所sở 證chứng 法Pháp 門môn 。 而nhi 無vô 著trước 菩Bồ 薩Tát 。 釋thích 此thử 以dĩ 四tứ 種chủng 五ngũ 眼nhãn 辯biện 折chiết 。 雖tuy 文văn 約ước 而nhi 。 義nghĩa 周chu 妙diệu 盡tận 圓viên 旨chỉ 。 與dữ 今kim 天thiên 台thai 所sở 說thuyết 符phù 契khế 。 自tự 非phi 內nội 證chứng 本bổn 同đồng 所sở 覧# 怜# 然nhiên 。 焉yên 以dĩ 臻trăn 此thử 。

法Pháp 界Giới 修tu 果quả 等đẳng 。

法Pháp 界Giới 即tức 十thập 法Pháp 界Giới 。 果quả 曰viết 修tu 果quả 。 修tu 則tắc 屬thuộc 事sự 。 五ngũ 眼nhãn 麤thô 境cảnh 界giới 故cố 色sắc 攝nhiếp 。 十thập 界giới 者giả 。 肉nhục 天thiên 二nhị 眼nhãn 。 則tắc 六lục 凡phàm 界giới 。 慧tuệ 眼nhãn 則tắc 二Nhị 乘Thừa 界giới 。 法Pháp 眼nhãn 則tắc 菩Bồ 薩Tát 界giới 。 佛Phật 眼nhãn 則tắc 佛Phật 界giới 。 問vấn 。 若nhược 以dĩ 十thập 界giới 釋thích 佛Phật 眼nhãn 者giả 。 以dĩ 下hạ 凡phàm 地địa 獄ngục 等đẳng 界giới 。 如như 何hà 以dĩ 釋thích 佛Phật 眼nhãn 耶da 。 答đáp 。 十thập 法Pháp 界Giới 果quả 。 實thật 由do 佛Phật 果Quả 五ngũ 眼nhãn 能năng 具cụ 故cố 。 約ước 十thập 法Pháp 界Giới 。 以dĩ 釋thích 五ngũ 眼nhãn 。 則tắc 不bất 可khả 以dĩ 。 下hạ 凡phàm 地địa 獄ngục 等đẳng 界giới 為vi 妨phương 難nạn/nan 。 故cố 止Chỉ 觀Quán 云vân 。 佛Phật 具cụ 五ngũ 眼nhãn 。 豈khởi 可khả 人nhân 天thiên 果quả 報báo 釋thích 佛Phật 眼nhãn 。 輔phụ 行hành 釋thích 云vân 。 舉cử 一nhất 佛Phật 果Quả 。 具cụ 於ư 十thập 界giới 。 然nhiên 不bất 可khả 以dĩ 聖thánh 陰ấm (# 陰ấm 即tức 果quả 也dã )# 同đồng 凡phàm 。 自tự 是thị 佛Phật 果Quả 能năng 具cụ 十thập 界giới 。 終chung 不bất 可khả 以dĩ 佛Phật 地địa 獄ngục 界giới 。 以dĩ 為vi 凡phàm 夫phu 地địa 獄ngục 界giới 。 用dụng 釋thích 佛Phật 眼nhãn 也dã 。 若nhược 爾nhĩ 。 且thả 十thập 界giới 俱câu 屬thuộc 佛Phật 果Quả 。 以dĩ 何hà 受thọ 稱xưng 。 當đương 知tri 。 十thập 界giới 既ký 由do 佛Phật 果Quả 能năng 具cụ 。 還hoàn 從tùng 佛Phật 果Quả 。 果quả 德đức 受thọ 稱xưng 。 果quả 德đức 者giả 。 常thường 樂lạc 我ngã 淨tịnh 四tứ 德đức 也dã 。 如như 荊kinh 溪khê 云vân 。 二nhị 千thiên 果quả 成thành 。 咸hàm 稱xưng 常thường 樂nhạo/nhạc/lạc 。 斯tư 之chi 謂vị 歟# 。 三tam 千thiên 則tắc 十thập 界giới 。 然nhiên 若nhược 不bất 得đắc 今kim 家gia 祖tổ 意ý 。 消tiêu 釋thích 而nhi 論luận 文văn 便tiện 見kiến 沈trầm 匿nặc 。

論luận 謂vị 在tại 先tiên 。

即tức 指chỉ 前tiền 經kinh 文văn 五ngũ 眼nhãn 。 即tức 是thị 為vi 令linh 知tri 見kiến 淨tịnh 勝thắng 義nghĩa 。 即tức 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 。 更cánh 不bất 重trọng/trùng 述thuật 。 故cố 指chỉ 在tại 先tiên 。

三tam 世thế 諦đế 攝nhiếp 。

論luận 中trung 不bất 釋thích 。 而nhi 次thứ 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 者giả 。 由do 世thế 諦đế 分phân 別biệt 故cố 。 所sở 以dĩ 佛Phật 之chi 肉nhục 眼nhãn 。 雖tuy 同đồng 凡phàm 夫phu 所sở 見kiến 。 佛Phật 過quá 彼bỉ 所sở 見kiến 。 佛Phật 之chi 天thiên 眼nhãn 。 同đồng 天thiên 所sở 見kiến 。 佛Phật 過quá 彼bỉ 所sở 見kiến 。 所sở 謂vị 真chân 天thiên 眼nhãn 也dã 。 佛Phật 之chi 慧tuệ 眼nhãn 。 同đồng 二Nhị 乘Thừa 見kiến 空không 。 而nhi 佛Phật 過quá 彼bỉ 所sở 見kiến 。 佛Phật 之chi 法Pháp 眼nhãn 。 同đồng 菩Bồ 薩Tát 見kiến 假giả 。 而nhi 佛Phật 過quá 彼bỉ 所sở 見kiến 。 佛Phật 之chi 佛Phật 眼nhãn 。 圓viên 照chiếu 無vô 私tư 。 對đối 五ngũ 境cảnh 異dị 。 遂toại 有hữu 五ngũ 用dụng 謂vị 之chi 五ngũ 眼nhãn 。

以dĩ 菩Bồ 提Đề 法Pháp 得đắc 知tri 是thị 佛Phật 。

菩Bồ 提Đề 法Pháp 者giả 。 謂vị 十thập 界giới 三tam 諦đế 。 平bình 等đẳng 之chi 法pháp 。 唯duy 佛Phật 與dữ 佛Phật 。 乃nãi 能năng 究cứu 顯hiển 。

不bất 受thọ 苦khổ 惱não 。

受thọ 人nhân 天thiên 富phú 樂lạc 故cố 。

雖tuy 不bất 說thuyết 亦diệc 自tự 知tri 是thị 聚tụ 等đẳng 。

雖tuy 不bất 說thuyết 微vi 塵trần 眾chúng 。 亦diệc 自tự 知tri 是thị 眾chúng 塵trần 。 聚tụ 集tập 何hà 義nghĩa 。 須tu 說thuyết 所sở 以dĩ 說thuyết 者giả 。 為vi 顯hiển 無vô 所sở 見kiến 方phương 便tiện 空không 義nghĩa 故cố 。 謂vị 即tức 非phi 微vi 塵trần 眾chúng 也dã 。

由do 上thượng 但đãn 觀quán 名danh 色sắc 等đẳng 。

上thượng 但đãn 約ước 色sắc 。 及cập 眾chúng 生sanh 身thân 。 摶đoàn 取thủ 中trung 觀quán 破phá 相tương 應ứng 行hành 。 斯tư 即tức 名danh 色sắc 身thân 合hợp 說thuyết 。 不bất 開khai 摶đoàn 取thủ 。 此thử 中trung 為vi 破phá 妄vọng 報báo 。 而nhi 名danh 色sắc 之chi 外ngoại 。 別biệt 報báo 名danh 色sắc 之chi 身thân 。 是thị 故cố 別biệt 開khai 摶đoàn 取thủ 。 故cố 云vân 世thế 界giới 實thật 有hữu 者giả 。 即tức 是thị 一nhất 合hợp 相tương/tướng 。 且thả 一nhất 合hợp 相tướng 者giả 空không 也dã 。 而nhi 不bất 知tri 四tứ 蘊uẩn 。 及cập 眾chúng 塵trần 摶đoàn 取thủ 和hòa 合hợp 。 謂vị 一nhất 合hợp 相tương/tướng 。 豈khởi 是thị 真chân 實thật 。 如như 此thử 顯hiển 之chi 。 名danh 色sắc 身thân 報báo 。 情tình 可khả 以dĩ 遣khiển 蕩đãng 。 是thị 故cố 。 須Tu 菩Bồ 提Đề 為vi 安an 立lập 。 第Đệ 一Nhất 義Nghĩa 空không 故cố 。 說thuyết 一nhất 合hợp 相tương/tướng 。 世Thế 尊Tôn 為vi 成thành 就tựu 空không 生sanh 所sở 說thuyết 故cố 。 謂vị 即tức 非phi 一nhất 合hợp 相tướng 也dã 。

若nhược 智trí 依y 止chỉ 奢Xa 摩Ma 他Tha 故cố 知tri 。

奢xa 摩ma 他tha 。 此thử 云vân 止chỉ 。 所sở 謂vị 以dĩ 止chỉ 止chỉ 散tán 。 即tức 散tán 而nhi 寂tịch 。 散tán 動động 則tắc 不bất 知tri 。 寂tịch 靜tĩnh 則tắc 能năng 知tri 。

依y 止chỉ 毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 故cố 見kiến 。

毗Tỳ 鉢Bát 舍Xá 那Na 。 此thử 云vân 見kiến 。 由do 觀quán 能năng 見kiến 。 所sở 謂vị 以dĩ 觀quán 觀quán (# 平bình 聲thanh )# 昏hôn 。 即tức 昏hôn 而nhi 即tức 。 昏hôn 暗ám 則tắc 不bất 見kiến 。 明minh 即tức 則tắc 能năng 見kiến 。 吾ngô 祖tổ 云vân 。 明minh 靜tĩnh 者giả 。 止Chỉ 觀Quán 之chi 體thể 也dã 。 是thị 則tắc 止Chỉ 觀Quán 等đẳng 持trì 。 乃nãi 知tri 見kiến 實thật 理lý 。 非phi 見kiến 實thật 不bất 能năng 知tri 。 乃nãi 見kiến 實thật 理lý 。 而nhi 能năng 證chứng 知tri 。 故cố 於ư 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 所sở 分phân 別biệt 。

采thải 微vi 。 其kỳ 有hữu 缺khuyết 辯biện 及cập 文văn 略lược 者giả 。 所sở 以dĩ 再tái 行hành 料liệu 理lý 。 補bổ 餘dư 未vị 釋thích 。 區khu 區khu 但đãn 欲dục 結kết 般Bát 若Nhã 良lương 緣duyên 耳nhĩ 。

乾can/kiền/càn 道đạo 陸lục 年niên 太thái 歲tuế 庚canh 寅# 仲trọng 夏hạ 。 曇đàm 應ưng 題đề 。

金Kim 剛Cang 經Kinh 集Tập 解Giải 四Tứ 卷Quyển

宋tống 。 楊dương 圭# 編biên 。

金Kim 剛Cang 經Kinh 四Tứ 十Thập 二Nhị 分Phần 說Thuyết 一Nhất 卷Quyển

宋tống 。 張trương 無vô 盡tận 述thuật 。