華Hoa 嚴Nghiêm 一Nhất 乘Thừa 教Giáo 義Nghĩa 分Phân 齊Tề 章Chương 義Nghĩa 苑Uyển 疏Sớ
Quyển 0009
宋Tống 道Đạo 亭Đình 述Thuật

華Hoa 嚴Nghiêm 一Nhất 乘Thừa 分Phân 齊Tề 章Chương 義Nghĩa 苑Uyển 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 九cửu

霅# 溪khê 普phổ 靜tĩnh 沙Sa 門Môn 。 道đạo 亭đình 。 述thuật 。

第đệ 二nhị 緣duyên 起khởi 因nhân 門môn 至chí 六lục 約ước 教giáo 。

釋thích 曰viết 此thử 六lục 因nhân 義nghĩa 法pháp 相tướng 盛thịnh 談đàm 以dĩ 大đại 師sư 約ước 法pháp 緣duyên 起khởi 點điểm 示thị 歸quy 性tánh 據cứ 義nghĩa 具cụ 德đức 融dung 通thông 入nhập 圓viên 故cố 引dẫn 攝nhiếp 論luận 偈kệ 言ngôn 剎sát 那na 滅diệt 俱câu 有hữu 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 應ưng 知tri 決quyết 定định 。 待đãi 眾chúng 緣duyên 唯duy 能năng 引dẫn 自tự 果quả 此thử 明minh 種chủng 子tử 六lục 種chủng 差sai 別biệt 剎sát 那na 滅diệt 者giả 生sanh 已dĩ 無vô 間gian 即tức 滅diệt 故cố 無vô 有hữu 常thường 住trụ 。 得đắc 成thành 種chủng 子tử 雖tuy 剎sát 那na 滅diệt 然nhiên 非phi 已dĩ 滅diệt 何hà 者giả 俱câu 有hữu 已dĩ 滅diệt 生sanh 果quả 不bất 應ưng 理lý 故cố 是thị 故cố 應ưng 許hứa 種chủng 子tử 與dữ 果quả 俱câu 時thời 而nhi 住trụ 以dĩ 此thử 與dữ 果quả 不bất 相tương 違vi 故cố 雖tuy 復phục 有hữu 然nhiên 非phi 一nhất 二nhị 三tam 剎sát 那na 住trụ 猶do 如như 電điện 光quang 。 何hà 者giả 應ưng 知tri 此thử 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 剎sát 那na 轉chuyển 轉chuyển 經kinh 於ư 多đa 時thời 。 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 故cố 若nhược 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 何hà 因nhân 緣duyên 故cố 。 不bất 從tùng 一nhất 切thiết 。 俱câu 生sanh 為vi 避tị 此thử 難nạn/nan 故cố 說thuyết 決quyết 定định 雖tuy 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 以dĩ 諸chư 種chủng 子tử 功công 能năng 定định 故cố 不bất 從tùng 一nhất 切thiết 。 一nhất 切thiết 俱câu 生sanh 雖tuy 爾nhĩ 何hà 故cố 不bất 一nhất 切thiết 時thời 常thường 能năng 生sanh 果quả 為vi 避tị 此thử 失thất 言ngôn 待đãi 眾chúng 緣duyên 非phi 一nhất 時thời 會hội 遇ngộ 眾chúng 緣duyên 故cố 無vô 過quá 失thất 。 今kim 此thử 種chủng 子tử 是thị 誰thùy 種chủng 子tử 答đáp 此thử 問vấn 言ngôn 唯duy 能năng 引dẫn 自tự 果quả 所sở 言ngôn 唯duy 者giả 若nhược 於ư 此thử 時thời 能năng 生sanh 自tự 果quả 即tức 於ư 爾nhĩ 時thời 。 說thuyết 名danh 種chủng 子tử 如như 此thử 六lục 種chủng 是thị 因nhân 果quả 生sanh 義nghĩa 此thử 憑bằng 無vô 性tánh 所sở 釋thích 以dĩ 出xuất 六lục 因nhân 之chi 相tướng 下hạ 文văn 空không 有hữu 有hữu 力lực 待đãi 緣duyên 等đẳng 皆giai 附phụ 此thử 六lục 義nghĩa 說thuyết 之chi 若nhược 不bất 曉hiểu 斯tư 義nghĩa 難nan 會hội 下hạ 文văn 學học 者giả 至chí 此thử 庶thứ 幾kỷ 屆giới 壞hoại 。

第đệ 一nhất 門môn 中trung 至chí 故cố 云vân 不bất 待đãi 緣duyên 也dã 。

釋thích 曰viết 剎sát 那na 滅diệt 義nghĩa 者giả 標tiêu 何hà 以dĩ 故cố 徵trưng 由do 剎sát 那na 滅diệt 下hạ 釋thích 則tắc 法pháp 無vô 定định 性tánh 故cố 空không 故cố 楞lăng 伽già 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 無vô 生sanh 我ngã 說thuyết 剎sát 那na 義nghĩa 由do 此thử 空không 故cố 方phương 引dẫn 果quả 法pháp 故cố 中trung 論luận 云vân 諸chư 法pháp 若nhược 不bất 空không 則tắc 無vô 道đạo 無vô 果quả 故cố 空không 之chi 有hữu 力lực 也dã 然nhiên 此thử 謝tạ 滅diệt 非phi 由do 緣duyên 力lực 者giả 謂vị 大Đại 乘Thừa 法Pháp 滅diệt 不bất 待đãi 緣duyên 故cố 何hà 以dĩ 故cố 且thả 如như 霜sương 雹bạc 凋điêu 林lâm 但đãn 為vi 黃hoàng 葉diệp 之chi 緣duyên 不bất 為vi 青thanh 葉diệp 之chi 緣duyên 故cố 法pháp 滅diệt 而nhi 自tự 滅diệt 又hựu 如như 四tứ 緣duyên 生sanh 心tâm 故cố 心tâm 滅diệt 而nhi 不bất 藉tạ 於ư 緣duyên 是thị 以dĩ 不bất 同đồng 。 小Tiểu 乘Thừa 生sanh 滅diệt 皆giai 藉tạ 於ư 緣duyên 故cố 云vân 不bất 待đãi 緣duyên 也dã 。

二nhị 者giả 是thị 俱câu 有hữu 至chí 孤cô 是thị 待đãi 緣duyên 也dã 。

釋thích 曰viết 是thị 俱câu 有hữu 義nghĩa 者giả 標tiêu 何hà 以dĩ 故cố 徵trưng 由do 俱câu 有hữu 故cố 下hạ 釋thích 則tắc 因nhân 與dữ 果quả 俱câu 因nhân 俱câu 有hữu 法pháp 則tắc 彰chương 法pháp 本bổn 是thị 空không 雖tuy 空không 要yếu 由do 俱câu 而nhi 成thành 有hữu 故cố 是thị 有hữu 力lực 也dã 既ký 言ngôn 俱câu 則tắc 非phi 孤cô 單đơn 之chi 法pháp 故cố 云vân 是thị 待đãi 緣duyên 也dã 。

三tam 者giả 是thị 待đãi 眾chúng 至chí 故cố 是thị 待đãi 緣duyên 也dã 。

釋thích 曰viết 法pháp 不bất 自tự 生sanh 待đãi 緣duyên 方phương 生sanh 故cố 云vân 是thị 待đãi 眾chúng 緣duyên 義nghĩa 何hà 以dĩ 故cố 徵trưng 也dã 由do 無vô 自tự 性tánh 者giả 既ký 藉tạ 眾chúng 緣duyên 方phương 生sanh 顯hiển 知tri 自tự 無vô 性tánh 也dã 故cố 屬thuộc 其kỳ 空không 然nhiên 雖tuy 待đãi 緣duyên 且thả 一nhất 法pháp 不bất 能năng 獨độc 生sanh 故cố 云vân 因nhân 不bất 生sanh 緣duyên 不bất 生sanh 由do 不bất 獨độc 生sanh 正chánh 是thị 無vô 力lực 由do 此thử 無vô 力lực 故cố 云vân 即tức 由do 此thử 義nghĩa 須tu 待đãi 因nhân 緣duyên 備bị 具cụ 方phương 生sanh 故cố 云vân 是thị 待đãi 緣duyên 也dã 有hữu 本bổn 云vân 因nhân 不bất 生sanh 緣duyên 生sanh 故cố 亦diệc 有hữu 理lý 在tại 。

四tứ 者giả 決quyết 定định 至chí 不bất 待đãi 緣duyên 義nghĩa 也dã 。

釋thích 曰viết 初sơ 標tiêu 二nhị 徵trưng 可khả 知tri 由do 自tự 類loại 不bất 改cải 故cố 者giả 謂vị 眾chúng 生sanh 諸chư 佛Phật 之chi 因nhân 不bất 可khả 移di 易dị 。 是thị 其kỳ 有hữu 義nghĩa 由do 此thử 有hữu 故cố 能năng 招chiêu 自tự 果quả 是thị 力lực 義nghĩa 然nhiên 此thử 不bất 改cải 功công 能năng 定định 故cố 不bất 假giả 他tha 緣duyên 之chi 力lực 故cố 云vân 是thị 不bất 待đãi 緣duyên 義nghĩa 也dã 。

五ngũ 者giả 引dẫn 自tự 果quả 至chí 是thị 待đãi 緣duyên 義nghĩa 也dã 。

釋thích 曰viết 由do 引dẫn 現hiện 自tự 果quả 者giả 謂vị 因nhân 種chủng 之chi 功công 能năng 引dẫn 生sanh 現hiện 行hành 自tự 果quả 如như 聲Thanh 聞Văn 因nhân 引dẫn 生sanh 聲Thanh 聞Văn 果quả 等đẳng 故cố 是thị 有hữu 義nghĩa 此thử 此thử 果quả 生sanh 時thời 雖tuy 待đãi 眾chúng 緣duyên 但đãn 生sanh 因nhân 家gia 之chi 果quả 不bất 生sanh 緣duyên 家gia 之chi 果quả 故cố 云vân 然nhiên 不bất 生sanh 緣duyên 果quả 則tắc 顯hiển 生sanh 之chi 有hữu 力lực 因nhân 雖tuy 有hữu 力lực 要yếu 須tu 仗trượng 緣duyên 方phương 生sanh 其kỳ 果quả 故cố 云vân 是thị 待đãi 緣duyên 義nghĩa 也dã 。

六lục 者giả 是thị 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 至chí 是thị 待đãi 緣duyên 也dã 。

釋thích 曰viết 因nhân 隨tùy 果quả 轉chuyển 不bất 可khả 暫tạm 停đình 故cố 云vân 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 由do 此thử 隨tùy 轉chuyển 故cố 是thị 有hữu 義nghĩa 故cố 云vân 故cố 不bất 可khả 無vô 緣duyên 會hội 則tắc 生sanh 不bất 能năng 違vi 拒cự 他tha 緣duyên 既ký 不bất 拒cự 緣duyên 顯hiển 是thị 無vô 力lực 由do 此thử 無vô 力lực 待đãi 緣duyên 方phương 生sanh 故cố 云vân 是thị 待đãi 緣duyên 也dã 。

是thị 故cố 攝nhiếp 論luận 至chí 唯duy 能năng 引dẫn 自tự 果quả 。

釋thích 曰viết 上thượng 文văn 六lục 義nghĩa 全toàn 憑bằng 此thử 偈kệ 但đãn 要yếu 成thành 空không 有hữu 相tương/tướng 類loại 故cố 用dụng 之chi 不bất 次thứ 其kỳ 於ư 解giải 釋thích 備bị 如như 牒điệp 章chương 中trung 辨biện 。

第đệ 二nhị 建kiến 立lập 至chí 。 不bất 增tăng 減giảm 也dã 。

釋thích 曰viết 初sơ 問vấn 二nhị 答đáp 答đáp 中trung 一nhất 因nhân 有hữu 力lực 不bất 待đãi 緣duyên 等đẳng 者giả 謂vị 正chánh 因nhân 既ký 有hữu 力lực 用dụng 故cố 舉cử 體thể 自tự 能năng 生sanh 法pháp 不bất 假giả 他tha 緣duyên 二nhị 因nhân 有hữu 力lực 待đãi 緣duyên 等đẳng 者giả 謂vị 因nhân 雖tuy 有hữu 力lực 假giả 遞đệ 互hỗ 相tương 資tư 方phương 能năng 顯hiển 發phát 生sanh 果quả 三tam 因nhân 無vô 力lực 待đãi 緣duyên 等đẳng 者giả 謂vị 因nhân 既ký 無vô 力lực 用dụng 舉cử 體thể 不bất 能năng 作tác 法pháp 既ký 不bất 作tác 法pháp 翻phiên 被bị 緣duyên 之chi 所sở 收thu 此thử 明minh 正chánh 因nhân 三tam 義nghĩa 然nhiên 後hậu 合hợp 作tác 二nhị 門môn 謂vị 因nhân 之chi 無vô 性tánh 是thị 空không 門môn 因nhân 之chi 成thành 事sự 是thị 有hữu 門môn 每mỗi 門môn 各các 具cụ 正chánh 因nhân 三tam 義nghĩa 故cố 共cộng 成thành 六lục 義nghĩa 定định 無vô 增tăng 減giảm 耳nhĩ 。

問vấn 何hà 故cố 不bất 立lập 第đệ 四tứ 至chí 思tư 之chi 可khả 見kiến 。

釋thích 曰viết 初sơ 問vấn 二nhị 答đáp 答đáp 中trung 言ngôn 以dĩ 彼bỉ 非phi 是thị 因nhân 義nghĩa 者giả 謂vị 既ký 無vô 力lực 用dụng 又hựu 不bất 待đãi 緣duyên 焉yên 能năng 生sanh 法pháp 得đắc 成thành 其kỳ 因nhân 故cố 不bất 立lập 之chi 。

問vấn 待đãi 緣duyên 者giả 至chí 更cánh 互hỗ 相tương 待đãi 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 三tam 緣duyên 者giả 謂vị 增tăng 上thượng 緣duyên 所sở 緣duyên 緣duyên 等đẳng 無vô 間gian 緣duyên 。 并tinh 上thượng 因nhân 事sự 是thị 因nhân 緣duyên 則tắc 必tất 具cụ 四tứ 緣duyên 為vi 生sanh 果quả 之chi 因nhân 耳nhĩ 不bất 取thủ 自tự 六lục 義nghĩa 等đẳng 者giả 揀giản 異dị 六lục 因nhân 義nghĩa 展triển 轉chuyển 相tương 待đãi 之chi 緣duyên 也dã 。

問vấn 因nhân 望vọng 緣duyên 至chí 因nhân 望vọng 他tha 亦diệc 爾nhĩ 。

釋thích 曰viết 因nhân 緣duyên 相tương/tướng 例lệ 而nhi 問vấn 彼bỉ 答đáp 中trung 增tăng 上thượng 緣duyên 望vọng 自tự 增tăng 上thượng 果quả 者giả 如như 四Tứ 諦Đế 為vi 聲Thanh 聞Văn 增tăng 上thượng 緣duyên 故cố 聲Thanh 聞Văn 果quả 得đắc 增tăng 上thượng 亦diệc 得đắc 有hữu 六lục 義nghĩa 何hà 以dĩ 故cố 此thử 緣duyên 還hoàn 是thị 四Tứ 諦Đế 親thân 行hành 親thân 因nhân 攝nhiếp 故cố 若nhược 望vọng 他tha 果quả 者giả 望vọng 緣Duyên 覺Giác 等đẳng 便tiện 成thành 疎sơ 緣duyên 緣duyên 既ký 疎sơ 故cố 因nhân 不bất 能năng 攝nhiếp 故cố 六lục 因nhân 不bất 具cụ 若nhược 將tương 親thân 因nhân 望vọng 他tha 疎sơ 緣duyên 亦diệc 六lục 因nhân 不bất 具cụ 故cố 云vân 亦diệc 爾nhĩ 。

問vấn 果quả 中trung 有hữu 六lục 至chí 唯duy 在tại 因nhân 中trung 。

釋thích 曰viết 因nhân 果quả 相tương/tướng 例lệ 而nhi 問vấn 答đáp 中trung 有hữu 二nhị 初sơ 果quả 中trung 唯duy 有hữu 下hạ 約ước 二nhị 義nghĩa 正chánh 答đáp 若nhược 約ước 互hỗ 為vi 下hạ 翻phiên 覆phú 約ước 答đáp 即tức 此thử 一nhất 法pháp 者giả 因nhân 之chi 一nhất 法pháp 也dã 為vi 他tha 因nhân 時thời 者giả 為vi 他tha 果quả 作tác 因nhân 時thời 具cụ 上thượng 六lục 義nghĩa 與dữ 他tha 作tác 果quả 時thời 者giả 成thành 果quả 滿mãn 時thời 但đãn 有hữu 無vô 體thể 性tánh 空không 義nghĩa 與dữ 酬thù 因nhân 成thành 有hữu 義nghĩa 是thị 以dĩ 果quả 中trung 但đãn 有hữu 二nhị 義nghĩa 故cố 六lục 義nghĩa 唯duy 在tại 因nhân 中trung 。

問vấn 若nhược 爾nhĩ 現hiện 行hành 至chí 隨tùy 勝thắng 緣duyên 不bất 具cụ 。

釋thích 曰viết 躡niếp 上thượng 六lục 義nghĩa 唯duy 在tại 因nhân 中trung 而nhi 問vấn 也dã 故cố 將tương 為vi 種chủng 之chi 因nhân 以dĩ 難nạn/nan 現hiện 行hành 之chi 因nhân 還hoàn 有hữu 六lục 義nghĩa 不bất 答đáp 中trung 約ước 隨tùy 他tha 殊thù 勝thắng 之chi 緣duyên 不bất 必tất 具cụ 六lục 耳nhĩ 。

加gia 論luận 說thuyết 種chủng 子tử 至chí 思tư 之chi 可khả 見kiến 。

釋thích 曰viết 如như 論luận 等đẳng 者giả 攝nhiếp 論luận 所sở 明minh 六lục 義nghĩa 皆giai 就tựu 種chủng 子tử 說thuyết 之chi 既ký 云vân 種chủng 子tử 則tắc 未vị 顯hiển 真chân 熏huân 故cố 判phán 云vân 此thử 約ước 初sơ 教giáo 若nhược 緣duyên 起khởi 秘bí 密mật 義nghĩa 者giả 謂vị 藏tạng 性tánh 隨tùy 熏huân 不bất 思tư 議nghị 變biến 故cố 云vân 秘bí 密mật 隨tùy 功công 立lập 義nghĩa 故cố 云vân 皆giai 具cụ 也dã 真chân 妄vọng 因nhân 成thành 故cố 判phán 云vân 終chung 教giáo 以dĩ 此thử 教giáo 下hạ 明minh 真chân 妄vọng 和hòa 合hợp 為vi 因nhân 之chi 相tướng 可khả 知tri 。

第đệ 三tam 句cú 數số 料liệu 揀giản 至chí 二nhị 約ước 用dụng 。

釋thích 曰viết 有hữu 克khắc 體thể 六lục 義nghĩa 彰chương 用dụng 謂vị 開khai 合hợp 不bất 恆hằng 故cố 論luận 句cú 數số 。

初sơ 約ước 體thể 有hữu 無vô 至chí 待đãi 眾chúng 緣duyên 無vô 二nhị 是thị 也dã 。

釋thích 曰viết 決quyết 定định 功công 能năng 定định 故cố 配phối 有hữu 句cú 剎sát 那na 滅diệt 生sanh 滅diệt 無vô 間gian 故cố 配phối 無vô 句cú 引dẫn 自tự 果quả 是thị 有hữu 俱câu 有hữu 是thị 無vô 此thử 二nhị 無vô 二nhị 故cố 配phối 兩lưỡng 亦diệc 句cú 恆hằng 隨tùy 轉chuyển 是thị 有hữu 待đãi 眾chúng 緣duyên 是thị 無vô 是thị 二nhị 不bất 二nhị 相tương/tướng 非phi 故cố 配phối 雙song 非phi 句cú 。

就tựu 用dụng 四tứ 句cú 者giả 至chí 現hiện 緣duyên 起khởi 勝thắng 德đức 。

釋thích 曰viết 初sơ 句cú 合hợp 二nhị 義nghĩa 是thị 待đãi 緣duyên 故cố 云vân 是thị 不bất 自tự 生sanh 也dã 二nhị 句cú 合hợp 二nhị 義nghĩa 是thị 不bất 待đãi 緣duyên 故cố 云vân 不bất 他tha 生sanh 也dã 三tam 句cú 合hợp 二nhị 義nghĩa 是thị 有hữu 力lực 故cố 云vân 不bất 共cộng 生sanh 也dã 四tứ 句cú 總tổng 其kỳ 六lục 義nghĩa 方phương 為vi 正chánh 因nhân 故cố 云vân 非phi 無vô 因nhân 生sanh 。 也dã 是thị 則tắc 下hạ 明minh 以dĩ 性tánh 就tựu 緣duyên 緣duyên 無vô 定định 性tánh 故cố 云vân 因nhân 緣duyên 全toàn 奪đoạt 理lý 現hiện 情tình 亡vong 故cố 云vân 緣duyên 起khởi 勝thắng 德đức 。

故cố 地địa 論luận 云vân 至chí 隨tùy 緣duyên 有hữu 故cố 。

釋thích 曰viết 此thử 論luận 與dữ 下hạ 集tập 論luận 有hữu 二nhị 意ý 一nhất 皆giai 明minh 四tứ 性tánh 推thôi 撿kiểm 顯hiển 法pháp 無vô 生sanh 之chi 義nghĩa 不bất 共cộng 生sanh 言ngôn 無vô 知tri 者giả 謂vị 無vô 共cộng 知tri 了liễu 作tác 用dụng 故cố 作tác 時thời 不bất 住trụ 故cố 。 者giả 謂vị 不bất 涉thiệp 自tự 他tha 故cố 二nhị 顯hiển 緣duyên 起khởi 義nghĩa 因nhân 不bất 生sanh 者giả 因nhân 全toàn 無vô 力lực 緣duyên 生sanh 故cố 者giả 緣duyên 全toàn 有hữu 力lực 下hạ 句cú 例lệ 知tri 今kim 正chánh 用dụng 此thử 意ý 證chứng 成thành 上thượng 義nghĩa 。

又hựu 集tập 論luận 云vân 自tự 種chủng 至chí 故cố 。 非phi 無vô 因nhân 生sanh 。

釋thích 曰viết 然nhiên 茲tư 與dữ 奪đoạt 意ý 顯hiển 無vô 生sanh 故cố 中trung 論luận 云vân 諸chư 法pháp 不bất 自tự 生sanh 亦diệc 不bất 從tùng 他tha 生sanh 。 不bất 共cộng 生sanh 無vô 因nhân 是thị 故cố 知tri 無vô 生sanh 。

問vấn 此thử 六lục 義nghĩa 至chí 有hữu 斯tư 左tả 右hữu 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 八bát 不bất 六lục 義nghĩa 事sự 不bất 相tương 類loại 何hà 以dĩ 關quan 涉thiệp 而nhi 為vi 問vấn 耶da 答đáp 建kiến 義nghĩa 雖tuy 別biệt 顯hiển 理lý 猶do 同đồng 故cố 茲tư 問vấn 答đáp 文văn 義nghĩa 可khả 知tri 。

第đệ 四tứ 開khai 合hợp 者giả 至chí 無vô 二nhị 體thể 故cố 。

釋thích 曰viết 雖tuy 有hữu 六lục 義nghĩa 皆giai 一nhất 因nhân 故cố 故cố 合hợp 之chi 為vi 一nhất 次thứ 展triển 轉chuyển 開khai 云vân 。

或hoặc 約ước 義nghĩa 分phần/phân 至chí 緣duyên 起khởi 現hiện 前tiền 故cố 。

釋thích 曰viết 謂vị 空không 有hữu 者giả 標tiêu 二nhị 義nghĩa 以dĩ 無vô 自tự 性tánh 故cố 。 釋thích 空không 緣duyên 起khởi 現hiện 前tiền 故cố 釋thích 有hữu 也dã 。

或hoặc 約ước 用dụng 分phần/phân 三tam 至chí 唯duy 有hữu 三tam 句cú 也dã 。

釋thích 曰viết 約ước 用dụng 者giả 力lực 用dụng 也dã 初sơ 列liệt 三tam 句cú 二nhị 初sơ 即tức 下hạ 標tiêu 三tam 用dụng 是thị 故cố 下hạ 結kết 。

或hoặc 分phân 為vi 六lục 至chí 也dã 如như 前tiền 辨biện 。

釋thích 曰viết 二nhị 門môn 者giả 空không 有hữu 二nhị 門môn 空không 有hữu 各các 三tam 故cố 成thành 其kỳ 六lục 如như 前tiền 辨biện 者giả 釋thích 相tương/tướng 中trung 也dã 。

或hoặc 分phân 為vi 九cửu 至chí 三tam 故cố 有hữu 九cửu 也dã 。

釋thích 曰viết 謂vị 於ư 上thượng 三tam 義nghĩa 者giả 指chỉ 用dụng 中trung 三tam 句cú 義nghĩa 也dã 隨tùy 一nhất 皆giai 具cụ 彼bỉ 三tam 者giả 每mỗi 一nhất 義nghĩa 中trung 具cụ 三tam 義nghĩa 故cố 何hà 以dĩ 故cố 者giả 徵trưng 一nhất 具cụ 三tam 之chi 所sở 以dĩ 若nhược 非phi 下hạ 約ước 力lực 用dụng 相tương/tướng 資tư 而nhi 釋thích 也dã 。

或hoặc 分phần/phân 十thập 二nhị 至chí 故cố 有hữu 十thập 二nhị 也dã 。

釋thích 曰viết 若nhược 據cứ 上thượng 文văn 空không 有hữu 但đãn 各các 具cụ 三tam 今kim 以dĩ 相tương/tướng 即tức 故cố 各các 具cụ 六lục 共cộng 成thành 十thập 二nhị 耳nhĩ 。

或hoặc 分phần/phân 十thập 八bát 至chí 成thành 十thập 八bát 也dã 。

釋thích 曰viết 或hoặc 分phần/phân 下hạ 標tiêu 數số 謂vị 於ư 下hạ 釋thích 體thể 則tắc 空không 有hữu 力lực 則tắc 力lực 用dụng 緣duyên 則tắc 三tam 緣duyên 六lục 義nghĩa 中trung 各các 各các 具cụ 三tam 故cố 結kết 云vân 三tam 六lục 成thành 十thập 八bát 也dã 。

或hoặc 分phân 為vi 三tam 十thập 六lục 至chí 餘dư 門môn 思tư 而nhi 準chuẩn 之chi 。

釋thích 曰viết 或hoặc 分phần/phân 下hạ 標tiêu 數số 謂vị 於ư 下hạ 釋thích 約ước 互hỗ 相tương 資tư 故cố 各các 具cụ 六lục 何hà 以dĩ 故cố 者giả 徵trưng 具cụ 之chi 所sở 以dĩ 以dĩ 若nhược 下hạ 釋thích 闕khuyết 一nhất 非phi 真chân 因nhân 一nhất 因nhân 既ký 爾nhĩ 餘dư 之chi 五ngũ 因nhân 皆giai 然nhiên 故cố 云vân 餘dư 門môn 思tư 而nhi 準chuẩn 之chi 然nhiên 上thượng 從tùng 一nhất 至chí 多đa 遞đệ 互hỗ 資tư 發phát 意ý 顯hiển 無vô 盡tận 緣duyên 起khởi 耳nhĩ 思tư 之chi 。

第đệ 五ngũ 融dung 攝nhiếp 者giả 至chí 融dung 攝nhiếp 取thủ 之chi 。

釋thích 曰viết 以dĩ 體thể 從tùng 義nghĩa 彰chương 性tánh 德đức 之chi 無vô 涯nhai 以dĩ 義nghĩa 融dung 體thể 顯hiển 因nhân 起khởi 之chi 徧biến 周chu 故cố 茲tư 融dung 攝nhiếp 。

謂vị 融dung 六lục 義nghĩa 自tự 位vị 義nghĩa 是thị 壞hoại 相tương/tướng 。

釋thích 曰viết 六lục 相tương/tướng 融dung 通thông 義nghĩa 如như 下hạ 辨biện 。

問vấn 六lục 相tương/tướng 六lục 義nghĩa 至chí 遂toại 成thành 差sai 別biệt 。

釋thích 曰viết 六lục 義nghĩa 據cứ 體thể 所sở 依y 體thể 事sự 也dã 六lục 相tương/tướng 據cứ 義nghĩa 周chu 徧biến 含hàm 容dung 也dã 以dĩ 法pháp 體thể 入nhập 義nghĩa 門môn 則tắc 參tham 而nhi 不bất 離ly 故cố 曰viết 差sai 別biệt 。

如như 以dĩ 六lục 義nghĩa 入nhập 至chí 入nhập 法pháp 方phương 便tiện 也dã 。

釋thích 曰viết 法pháp 隨tùy 義nghĩa 異dị 遂toại 分phần/phân 權quyền 實thật 之chi 殊thù 是thị 以dĩ 顯hiển 是thị 則tắc 為vi 門môn 去khứ 非phi 則tắc 離ly 謗báng 未vị 彰chương 無vô 盡tận 故cố 順thuận 三tam 乘thừa 若nhược 未vị 交giao 參tham 六lục 相tương/tướng 實thật 德đức 以dĩ 之chi 融dung 明minh 故cố 順thuận 一Nhất 乘Thừa 是thị 以dĩ 四tứ 門môn 六lục 相tương/tướng 竝tịnh 為vi 入nhập 果quả 法pháp 之chi 先tiên 容dung 也dã 。

第đệ 六lục 約ước 教giáo 辨biện 者giả 至chí 緣duyên 起khởi 方phương 究cứu 竟cánh 也dã 。

釋thích 曰viết 小Tiểu 乘Thừa 由do 法pháp 執chấp 所sở 障chướng 不bất 能năng 達đạt 法pháp 唯duy 心tâm 尚thượng 無vô 熏huân 種chủng 豈khởi 有hữu 緣duyên 起khởi 之chi 六lục 義nghĩa 乎hồ 是thị 故cố 名danh 義nghĩa 俱câu 無vô 也dã 若nhược 三tam 乘thừa 下hạ 通thông 始thỉ 終chung 二nhị 教giáo 若nhược 單đơn 說thuyết 賴lại 耶da 種chủng 子tử 六lục 義nghĩa 是thị 始thỉ 教giáo 若nhược 賴lại 耶da 具cụ 如Như 來Lai 藏tạng 。 性tánh 緣duyên 起khởi 六lục 義nghĩa 是thị 終chung 教giáo 而nhi 主chủ 伴bạn 未vị 具cụ 者giả 結kết 權quyền 若nhược 一Nhất 乘Thừa 下hạ 明minh 實thật 故cố 方phương 究cứu 竟cánh 。

又hựu 由do 空không 有hữu 義nghĩa 至chí 思tư 之chi 可khả 解giải 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 此thử 門môn 明minh 因nhân 次thứ 十thập 玄huyền 論luận 宗tông 故cố 將tương 此thử 空không 有hữu 等đẳng 三tam 義nghĩa 對đối 下hạ 相tương/tướng 即tức 之chi 體thể 相tướng 入nhập 之chi 用dụng 等đẳng 說thuyết 之chi 請thỉnh 對đối 次thứ 文văn 思tư 之chi 方phương 見kiến 一nhất 道đạo 豎thụ 窮cùng 之chi 旨chỉ 故cố 圓viên 宗tông 義nghĩa 理lý 。 豈khởi 徒đồ 然nhiên 哉tai 。

三tam 十thập 玄huyền 緣duyên 起khởi 至chí 普phổ 賢hiền 境cảnh 界giới 也dã 。

釋thích 曰viết 此thử 之chi 一nhất 門môn 有hữu 因nhân 有hữu 宗tông 謂vị 十thập 玄huyền 明minh 宗tông 緣duyên 起khởi 該cai 因nhân 故cố 下hạ 文văn 先tiên 明minh 緣duyên 起khởi 相tương/tướng 由do 異dị 體thể 同đồng 體thể 等đẳng 為vi 德đức 用dụng 所sở 因nhân 次thứ 方phương 說thuyết 十thập 玄huyền 之chi 旨chỉ 顯hiển 無vô 盡tận 之chi 宗tông 則tắc 與dữ 夫phu 大đại 疏sớ/sơ 明minh 宗tông 說thuyết 因nhân 左tả 右hữu 之chi 別biệt 亦diệc 廣quảng 略lược 之chi 殊thù 言ngôn 法Pháp 界Giới 緣duyên 起khởi 者giả 揀giản 於ư 內nội 外ngoại 染nhiễm 淨tịnh 一nhất 切thiết 事sự 緣duyên 也dã 如như 外ngoại 水thủy 土thổ/độ 人nhân 功công 節tiết 為vi 緣duyên 即tức 有hữu 芽nha 起khởi 內nội 無vô 明minh 行hành 等đẳng 為vi 緣duyên 有hữu 識thức 等đẳng 起khởi 今kim 則tắc 不bất 然nhiên 總tổng 收thu 法Pháp 界Giới 為vi 一nhất 緣duyên 起khởi 故cố 又hựu 即tức 一nhất 緣duyên 起khởi 具cụ 多đa 義nghĩa 門môn 全toàn 同đồng 法Pháp 界Giới 即tức 大đại 緣duyên 起khởi 不bất 同đồng 三tam 乘thừa 但đãn 明minh 因nhân 緣duyên 生sanh 法pháp 。 無vô 性tánh 而nhi 已dĩ 自tự 在tại 無vô 窮cùng 者giả 欲dục 多đa 即tức 多đa 欲dục 一nhất 皆giai 一nhất 一nhất 多đa 攝nhiếp 入nhập 無vô 礙ngại 容dung 持trì 如như 梵Phạm 網võng 該cai 羅la 帝đế 珠châu 交giao 涉thiệp 圓viên 融dung 自tự 在tại 無vô 盡tận 難nan 思tư 故cố 緣duyên 起khởi 重trùng 重trùng 耳nhĩ 餘dư 如như 前tiền 辨biện 。

初sơ 義nghĩa 者giả 圓viên 融dung 至chí 等đẳng 者giả 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。

釋thích 曰viết 初sơ 義nghĩa 者giả 究cứu 竟cánh 果quả 證chứng 義nghĩa 也dã 是thị 以dĩ 法pháp 融dung 即tức 故cố 無vô 礙ngại 難nan 思tư 役dịch 同đồng 果quả 海hải 唯duy 亡vong 言ngôn 遣khiển 照chiếu 故cố 不bất 可khả 說thuyết 其kỳ 狀trạng 相tướng 大đại 疏sớ/sơ 云vân 果quả 海hải 離ly 念niệm 而nhi 心tâm 傳truyền 。

不bất 論luận 因nhân 陀đà 羅la 至chí 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。

釋thích 曰viết 法Pháp 界Giới 宗tông 中trung 有hữu 法pháp 有hữu 義nghĩa 法pháp 屬thuộc 果quả 分phần/phân 義nghĩa 當đương 因nhân 分phần/phân 此thử 既ký 明minh 法pháp 縱túng/tung 因nhân 陀đà 羅la 之chi 玄huyền 義nghĩa 此thử 亦diệc 不bất 論luận 何hà 以dĩ 故cố 者giả 徵trưng 其kỳ 所sở 以dĩ 不bất 與dữ 。 教giáo 相tương 應ứng 者giả 答đáp 出xuất 果quả 門môn 也dã 地địa 論luận 之chi 義nghĩa 見kiến 于vu 上thượng 文văn 。

問vấn 義nghĩa 若nhược 如như 是thị 至chí 議nghị 品phẩm 等đẳng 果quả 耶da 。

釋thích 曰viết 躡niếp 果quả 離ly 言ngôn 以dĩ 難nạn/nan 經kinh 家gia 談đàm 果quả 義nghĩa 極cực 相tương 違vi 故cố 云vân 何hà 故cố 不bất 思tư 議nghị 等đẳng 品phẩm 者giả 五ngũ 品phẩm 經kinh 文văn 廣quảng 明minh 玅# 覺giác 豈khởi 非phi 言ngôn 乎hồ 。

答đáp 此thử 果quả 義nghĩa 是thị 約ước 至chí 故cố 知tri 形hình 對đối 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 是thị 約ước 緣duyên 形hình 對đối 等đẳng 者giả 謂vị 緣duyên 起khởi 門môn 中trung 因nhân 果quả 相tướng 形hình 由do 因nhân 引dẫn 果quả 以dĩ 果quả 酬thù 因nhân 故cố 玅# 嚴nghiêm 品phẩm 云vân 往vãng 修tu 勝thắng 行hành 無vô 有hữu 邊biên 今kim 獲hoạch 神thần 通thông 亦diệc 無vô 量lượng 既ký 未vị 亡vong 對đối 待đãi 縱túng/tung 果quả 亦diệc 因nhân 葢# 為vi 成thành 因nhân 故cố 說thuyết 此thử 果quả 非phi 彼bỉ 下hạ 揀giản 異dị 十thập 佛Phật 果Quả 海hải 所sở 以dĩ 然nhiên 者giả 。 仍nhưng 上thượng 之chi 辭từ 則tắc 仍nhưng 前tiền 對đối 因nhân 之chi 果quả 果quả 屬thuộc 於ư 因nhân 故cố 云vân 為vi 與dữ 因nhân 位vị 同đồng 會hội 而nhi 說thuyết 言ngôn 因nhân 位vị 者giả 解giải 之chi 終chung 也dã 同đồng 會hội 者giả 皆giai 第đệ 七thất 會hội 也dã 。

第đệ 二nhị 義nghĩa 者giả 。 有hữu 二nhị 至chí 後hậu 即tức 異dị 體thể 。

釋thích 曰viết 初sơ 示thị 喻dụ 此thử 中trung 列liệt 章chương 所sở 以dĩ 下hạ 顯hiển 相tương 應ứng 圓viên 顯hiển 無vô 盡tận 故cố 者giả 十thập 十thập 以dĩ 顯hiển 無vô 盡tận 故cố 緣duyên 起khởi 法pháp 中trung 要yếu 具cụ 此thử 十thập 義nghĩa 緣duyên 方phương 起khởi 故cố 闕khuyết 則tắc 不bất 成thành 一nhất 異dị 體thể 者giả 諸chư 緣duyên 各các 異dị 義nghĩa 謂vị 大đại 緣duyên 起khởi 中trung 諸chư 緣duyên 相tương 望vọng 要yếu 須tu 體thể 用dụng 各các 別biệt 不bất 相tương 雜tạp 亂loạn 。 方phương 成thành 緣duyên 起khởi 若nhược 雜tạp 亂loạn 者giả 失thất 本bổn 緣duyên 法pháp 緣duyên 起khởi 不bất 成thành 此thử 則tắc 諸chư 緣duyên 各các 各các 。 守thủ 自tự 一nhất 位vị 故cố 光quang 明minh 覺giác 品phẩm 云vân 多đa 中trung 無vô 一nhất 性tánh 一nhất 亦diệc 無vô 有hữu 多đa 。 二nhị 同đồng 體thể 者giả 互hỗ 徧biến 相tương/tướng 資tư 義nghĩa 謂vị 此thử 諸chư 緣duyên 要yếu 互hỗ 相tương 徧biến 應ưng 方phương 成thành 緣duyên 起khởi 如như 一nhất 緣duyên 徧biến 應ưng 多đa 緣duyên 各các 與dữ 彼bỉ 多đa 全toàn 為vi 一nhất 故cố 此thử 一nhất 則tắc 一nhất 多đa 箇cá 一nhất 也dã 若nhược 此thử 一nhất 緣duyên 不bất 具cụ 多đa 一nhất 則tắc 資tư 應ưng 不bất 徧biến 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 此thử 則tắc 一nhất 一nhất 各các 具cụ 一nhất 切thiết 偈kệ 讚tán 品phẩm 云vân 知tri 以dĩ 一nhất 故cố 眾chúng 知tri 以dĩ 眾chúng 故cố 一nhất 謂vị 自tự 具cụ 德đức 故cố 如như 因nhân 中trung 不bất 待đãi 緣duyên 等đẳng 是thị 者giả 顯hiển 宗tông 由do 因nhân 致trí 也dã 所sở 以dĩ 因nhân 中trung 有hữu 力lực 致trí 顯hiển 宗tông 中trung 具cụ 德đức 次thứ 相tương/tướng 由do 義nghĩa 反phản 此thử 可khả 知tri 。

就tựu 異dị 體thể 中trung 至chí 故cố 得đắc 相tương/tướng 入nhập 。

釋thích 曰viết 初sơ 列liệt 門môn 所sở 以dĩ 下hạ 示thị 相tương/tướng 由do 初sơ 下hạ 結kết 成thành 謂vị 由do 因nhân 中trung 空không 有hữu 之chi 體thể 故cố 宗tông 中trung 明minh 緣duyên 起khởi 相tương/tướng 即tức 由do 因nhân 中trung 有hữu 力lực 無vô 力lực 。 之chi 用dụng 故cố 宗tông 中trung 明minh 緣duyên 起khởi 相tương/tướng 入nhập 之chi 用dụng 。

初sơ 中trung 由do 自tự 至chí 思tư 之chi 可khả 見kiến 。

釋thích 曰viết 初sơ 立lập 理lý 略lược 明minh 二nhị 以dĩ 二nhị 下hạ 反phản 顯hiển 前tiền 理lý 三tam 有hữu 無vô 下hạ 結kết 成thành 正chánh 義nghĩa 四tứ 若nhược 不bất 下hạ 反phản 質chất 成thành 非phi 言ngôn 由do 自tự 若nhược 有hữu 等đẳng 者giả 謂vị 諸chư 緣duyên 相tương 望vọng 全toàn 體thể 形hình 奪đoạt 有hữu 有hữu 體thể 無vô 體thể 義nghĩa 緣duyên 起khởi 方phương 成thành 故cố 自tự 有hữu 體thể 時thời 他tha 必tất 無vô 體thể 奪đoạt 他tha 盡tận 故cố 他tha 便tiện 即tức 自tự 也dã 何hà 以dĩ 故cố 者giả 徵trưng 他tha 即tức 自tự 之chi 所sở 以dĩ 由do 他tha 無vô 性tánh 等đẳng 者giả 謂vị 自tự 有hữu 體thể 為vi 能năng 起khởi 能năng 成thành 他tha 無vô 體thể 為vi 所sở 起khởi 所sở 成thành 既ký 無vô 體thể 還hoàn 即tức 於ư 自tự 也dã 二nhị 由do 自tự 若nhược 空không 自tự 無vô 體thể 也dã 他tha 必tất 是thị 有hữu 者giả 他tha 有hữu 體thể 也dã 故cố 無vô 體thể 之chi 自tự 廢phế 已dĩ 而nhi 同đồng 他tha 故cố 自tự 即tức 他tha 也dã 何hà 以dĩ 故cố 徵trưng 同đồng 他tha 之chi 所sở 以dĩ 由do 自tự 無vô 性tánh 等đẳng 者giả 釋thích 出xuất 無vô 體thể 由do 他tha 所sở 成thành 以dĩ 二nhị 有hữu 二nhị 空không 各các 不bất 俱câu 者giả 反phản 顯hiển 前tiền 理lý 也dã 何hà 以dĩ 故cố 由do 一nhất 有hữu 體thể 不bất 得đắc 與dữ 多đa 有hữu 體thể 俱câu 多đa 無vô 體thể 必tất 不bất 得đắc 與dữ 一nhất 無vô 體thể 俱câu 二nhị 既ký 不bất 俱câu 是thị 故cố 無vô 彼bỉ 不bất 相tương 即tức 則tắc 反phản 顯hiển 有hữu 無vô 不bất 俱câu 時thời 則tắc 一nhất 有hữu 一nhất 無vô 成thành 緣duyên 起khởi 法pháp 故cố 云vân 有hữu 無vô 無vô 有hữu 無vô 二nhị 故cố 常thường 相tương/tướng 即tức 也dã 若nhược 不bất 爾nhĩ 者giả 。 反phản 質chất 也dã 謂vị 若nhược 不bất 如như 此thử 有hữu 無vô 不bất 二nhị 卻khước 存tồn 二nhị 者giả 同đồng 時thời 二nhị 無vô 同đồng 時thời 者giả 墮đọa 定định 性tánh 斷đoạn 滅diệt 之chi 過quá 非phi 緣duyên 起khởi 法pháp 故cố 云vân 緣duyên 起khởi 不bất 成thành 有hữu 自tự 性tánh 等đẳng 過quá 。

二nhị 明minh 力lực 用dụng 中trung 至chí 唯duy 是thị 相tương/tướng 即tức 。

釋thích 曰viết 初sơ 立lập 理lý 總tổng 明minh 二nhị 又hựu 由do 下hạ 反phản 顯hiển 前tiền 理lý 三tam 有hữu 力lực 下hạ 結kết 成thành 正chánh 義nghĩa 四tứ 又hựu 以dĩ 下hạ 體thể 用dụng 雙song 融dung 謂vị 諸chư 門môn 力lực 用dụng 遞đệ 相tương 依y 持trì 互hỗ 形hình 奪đoạt 故cố 各các 全toàn 有hữu 力lực 全toàn 無vô 力lực 義nghĩa 緣duyên 起khởi 方phương 成thành 是thị 故cố 一nhất 能năng 持trì 多đa 一nhất 是thị 有hữu 力lực 能năng 持trì 於ư 多đa 故cố 云vân 自tự 有hữu 全toàn 力lực 故cố 所sở 以dĩ 能năng 攝nhiếp 他tha 依y 於ư 一nhất 多đa 是thị 無vô 力lực 潛tiềm 入nhập 一nhất 內nội 故cố 云vân 他tha 無vô 力lực 故cố 所sở 以dĩ 能năng 入nhập 自tự 他tha 有hữu 力lực 自tự 無vô 力lực 反phản 上thượng 可khả 知tri 者giả 應ưng 云vân 他tha 有hữu 全toàn 力lực 故cố 所sở 以dĩ 能năng 攝nhiếp 自tự 自tự 全toàn 無vô 力lực 故cố 所sở 以dĩ 能năng 入nhập 他tha 是thị 故cố 多đa 能năng 持trì 一nhất 多đa 是thị 有hữu 力lực 能năng 持trì 於ư 一nhất 故cố 云vân 他tha 有hữu 全toàn 力lực 故cố 所sở 以dĩ 能năng 攝nhiếp 自tự 一nhất 依y 於ư 多đa 一nhất 是thị 無vô 力lực 潛tiềm 入nhập 多đa 內nội 故cố 云vân 自tự 全toàn 無vô 力lực 故cố 所sở 以dĩ 能năng 入nhập 他tha 不bất 據cứ 等đẳng 者giả 料liệu 揀giản 體thể 用dụng 之chi 別biệt 又hựu 由do 二nhị 有hữu 等đẳng 者giả 反phản 顯hiển 既ký 二nhị 有hữu 二nhị 無vô 不bất 俱câu 時thời 則tắc 無vô 彼bỉ 不bất 相tương 入nhập 之chi 過quá 有hữu 力lực 無vô 力lực 。 無vô 力lực 有hữu 力lực 無vô 二nhị 者giả 結kết 成thành 正chánh 義nghĩa 則tắc 由do 一nhất 有hữu 力lực 必tất 不bất 與dữ 多đa 有hữu 力lực 俱câu 是thị 故cố 無vô 有hữu 。 一nhất 而nhi 不bất 攝nhiếp 多đa 也dã 由do 多đa 無vô 力lực 必tất 不bất 與dữ 一nhất 無vô 力lực 俱câu 是thị 故cố 無vô 有hữu 。 多đa 而nhi 不bất 入nhập 一nhất 也dã 故cố 云vân 是thị 故cố 常thường 相tương/tướng 入nhập 又hựu 以dĩ 下hạ 體thể 用dụng 雙song 融dung 義nghĩa 謂vị 諸chư 緣duyên 法Pháp 要yếu 力lực 用dụng 交giao 涉thiệp 全toàn 體thể 融dung 合hợp 方phương 成thành 緣duyên 起khởi 是thị 故cố 圓viên 通thông 亦diệc 有hữu 六lục 句cú 一nhất 以dĩ 體thể 無vô 不bất 用dụng 故cố 舉cử 體thể 全toàn 用dụng 則tắc 唯duy 有hữu 相tương/tướng 入nhập 無vô 相tướng 即tức 義nghĩa 二nhị 以dĩ 用dụng 無vô 不bất 體thể 故cố 舉cử 用dụng 全toàn 體thể 則tắc 唯duy 有hữu 相tương/tướng 即tức 無vô 相tướng 入nhập 也dã 三Tam 歸Quy 體thể 之chi 用dụng 不bất 礙ngại 用dụng 全toàn 用dụng 之chi 體thể 不bất 失thất 體thể 是thị 則tắc 無vô 礙ngại 雙song 存tồn 亦diệc 入nhập 亦diệc 即tức 自tự 在tại 俱câu 現hiện 四tứ 全toàn 用dụng 之chi 體thể 體thể 泯mẫn 全toàn 體thể 之chi 用dụng 用dụng 亡vong 非phi 即tức 非phi 入nhập 圓viên 融dung 一nhất 味vị 五ngũ 合hợp 前tiền 四tứ 句cú 同đồng 一nhất 緣duyên 起khởi 無vô 礙ngại 俱câu 存tồn 六lục 泯mẫn 前tiền 五ngũ 句cú 絕tuyệt 待đãi 離ly 言ngôn 冥minh 同đồng 性tánh 海hải 。

此thử 依y 因nhân 六lục 義nghĩa 內nội 準chuẩn 之chi 。

釋thích 曰viết 對đối 因nhân 而nhi 明minh 宗tông 義nghĩa 現hiện 斯tư 文văn 故cố 云vân 準chuẩn 之chi 。

於ư 中trung 先tiên 明minh 至chí 準chuẩn 例lệ 可khả 知tri 。

釋thích 曰viết 向hướng 上thượng 數số 者giả 從tùng 一nhất 至chí 十thập 。 也dã 一nhất 是thị 本bổn 數số 者giả 如như 十thập 錢tiền 為vi 緣duyên 一nhất 錢tiền 當đương 體thể 自tự 是thị 本bổn 一nhất 應ưng 二nhị 之chi 時thời 乃nãi 名danh 初sơ 一nhất 以dĩ 為vi 二nhị 一nhất 應ưng 三tam 為vi 三tam 一nhất 乃nãi 至chí 應ưng 十thập 為vi 十thập 一nhất 故cố 有hữu 多đa 一nhất 故cố 云vân 乃nãi 至chí 十thập 者giả 一nhất 中trung 十thập 何hà 以dĩ 故cố 者giả 徵trưng 云vân 何hà 故cố 十thập 須tu 藉tạ 一nhất 耶da 故cố 答đáp 云vân 若nhược 無vô 一nhất 十thập 即tức 不bất 成thành 等đẳng 仍nhưng 十thập 非phi 一nhất 矣hĩ 者giả 謂vị 要yếu 須tu 體thể 用dụng 各các 別biệt 不bất 相tương 雜tạp 亂loạn 。 方phương 成thành 緣duyên 起khởi 此thử 則tắc 諸chư 緣duyên 各các 各các 。 守thủ 自tự 一nhất 位vị 也dã 餘dư 九cửu 門môn 亦diệc 如như 是thị 者giả 例lệ 餘dư 也dã 謂vị 一nhất 既ký 有hữu 十thập 二nhị 三tam 四Tứ 等Đẳng 亦diệc 各các 有hữu 十thập 如như 十thập 錢tiền 為ví 喻dụ 既ký 爾nhĩ 其kỳ 法Pháp 界Giới 差sai 別biệt 。 無vô 盡tận 法pháp 中trung 各các 各các 徧biến 應ưng 故cố 隨tùy 一nhất 一nhất 各các 具cụ 法Pháp 界Giới 差sai 別biệt 法pháp 也dã 。

向hướng 下hạ 數số 亦diệc 十thập 門môn 至chí 非phi 十thập 矣hĩ 餘dư 例lệ 然nhiên 。

釋thích 曰viết 向hướng 下hạ 數số 者giả 謂vị 十thập 之chi 已dĩ 還hoàn 也dã 十thập 即tức 攝nhiếp 一nhất 者giả 能năng 攝nhiếp 有hữu 力lực 所sở 攝nhiếp 無vô 力lực 也dã 緣duyên 成thành 故cố 者giả 是thị 緣duyên 起khởi 一nhất 多đa 非phi 定định 性tánh 一nhất 多đa 也dã 仍nhưng 一nhất 非phi 十thập 矣hĩ 者giả 不bất 壞hoại 相tương/tướng 故cố 餘dư 例lệ 然nhiên 者giả 例lệ 餘dư 九cửu 也dã 謂vị 十thập 既ký 有hữu 十thập 九cửu 八bát 七thất 等đẳng 亦diệc 各các 有hữu 十thập 耳nhĩ 。

如như 是thị 本bổn 末mạt 至chí 相tương 望vọng 說thuyết 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 如như 是thị 本bổn 末mạt 者giả 一nhất 是thị 本bổn 門môn 數số 之chi 始thỉ 也dã 十thập 是thị 末mạt 門môn 數số 之chi 終chung 也dã 餘dư 一nhất 一nhất 錢tiền 中trung 者giả 本bổn 末mạt 中trung 間gian 之chi 八bát 錢tiền 是thị 上thượng 之chi 所sở 例lệ 也dã 此thử 約ước 異dị 門môn 相tương 望vọng 者giả 諸chư 緣duyên 各các 異dị 義nghĩa 結kết 也dã 。

問vấn 既ký 言ngôn 一nhất 者giả 至chí 一nhất 中trung 有hữu 十thập 耶da 。

釋thích 曰viết 單đơn 稱xưng 一nhất 法pháp 次thứ 不bất 容dung 他tha 多đa 法pháp 既ký 參tham 一nhất 義nghĩa 寧ninh 在tại 。

答đáp 大đại 緣duyên 起khởi 至chí 名danh 緣duyên 起khởi 一nhất 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 初sơ 約ước 法pháp 總tổng 答đáp 二nhị 此thử 義nghĩa 下hạ 徵trưng 釋thích 三tam 若nhược 不bất 下hạ 反phản 釋thích 一nhất 四tứ 乃nãi 至chí 下hạ 順thuận 釋thích 多đa 五ngũ 若nhược 不bất 下hạ 反phản 釋thích 多đa 六lục 是thị 故cố 下hạ 總tổng 結kết 言ngôn 大đại 緣duyên 起khởi 者giả 一nhất 法Pháp 界Giới 緣duyên 起khởi 總tổng 持trì 實thật 德đức 故cố 曰viết 陀đà 羅la 尼ni 法Pháp 。 言ngôn 非phi 自tự 性tánh 一nhất 緣duyên 成thành 故cố 者giả 謂vị 於ư 無vô 盡tận 大đại 緣duyên 起khởi 中trung 諸chư 緣duyên 相tương 望vọng 力lực 用dụng 交giao 徹triệt 參tham 而nhi 不bất 雜tạp 故cố 言ngôn 隨tùy 去khứ 一nhất 緣duyên 即tức 一nhất 切thiết 不bất 成thành 者giả 約ước 事sự 則tắc 如như 無vô 一nhất 即tức 無vô 二nhị 無vô 三tam 。 等đẳng 亦diệc 如như 無vô 柱trụ 即tức 無vô 梁lương 無vô 椽chuyên 等đẳng 以dĩ 闕khuyết 一nhất 事sự 餘dư 皆giai 不bất 成thành 舍xá 等đẳng 緣duyên 故cố 今kim 法Pháp 界Giới 中trung 隨tùy 去khứ 一nhất 事sự 一nhất 切thiết 法Pháp 界Giới 。 不bất 成thành 緣duyên 起khởi 也dã 。

問vấn 若nhược 去khứ 一nhất 緣duyên 至chí 得đắc 成thành 一nhất 多đa 緣duyên 起khởi 。

釋thích 曰viết 初sơ 句cú 躡niếp 前tiền 此thử 則tắc 下hạ 正chánh 難nạn/nan 闕khuyết 緣duyên 無vô 性tánh 無vô 性tánh 焉yên 成thành 緣duyên 起khởi 。

答đáp 祗chi 由do 無vô 性tánh 至chí 。 無vô 障chướng 礙ngại 故cố 。

釋thích 曰viết 初sơ 正chánh 答đáp 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 釋thích 所sở 以dĩ 言ngôn 祗chi 由do 無vô 性tánh 者giả 顯hiển 法pháp 無vô 定định 性tánh 是thị 故cố 一nhất 非phi 定định 一nhất 故cố 能năng 是thị 一nhất 切thiết 多đa 非phi 定định 多đa 故cố 能năng 是thị 一nhất 故cố 云vân 得đắc 成thành 一nhất 多đa 緣duyên 起khởi 是thị 法Pháp 界Giới 家gia 實thật 德đức 者giả 法pháp 性tánh 融dung 通thông 故cố 普phổ 賢hiền 境cảnh 界giới 等đẳng 者giả 因nhân 無vô 限hạn 故cố 。

華hoa 嚴nghiêm 云vân 菩Bồ 薩Tát 至chí 餘dư 門môn 亦diệc 如như 是thị 。

釋thích 曰viết 據cứ 義nghĩa 結kết 示thị 也dã 一nhất 中trung 十thập 十thập 中trung 一nhất 者giả 狀trạng 其kỳ 緣duyên 起khởi 無vô 礙ngại 之chi 相tướng 參tham 而nhi 不bất 雜tạp 故cố 云vân 相tương 容dung 仍nhưng 不bất 相tương 是thị 一nhất 門môn 中trung 下hạ 例lệ 顯hiển 無vô 盡tận 可khả 知tri 。

問vấn 一nhất 門môn 中trung 至chí 準chuẩn 之chi 可khả 解giải 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 一nhất 中trung 十thập 故cố 盡tận 者giả 謂vị 一nhất 為vi 能năng 含hàm 十thập 為vi 所sở 含hàm 故cố 盡tận 也dã 十thập 中trung 一nhất 故cố 不bất 盡tận 者giả 謂vị 十thập 為vi 能năng 含hàm 一nhất 為vi 所sở 含hàm 故cố 所sở 含hàm 之chi 一nhất 但đãn 攝nhiếp 所sở 含hàm 之chi 九cửu 不bất 能năng 攝nhiếp 得đắc 能năng 含hàm 之chi 十thập 故cố 不bất 盡tận 也dã 四tứ 句cú 護hộ 過quá 等đẳng 者giả 空không 有hữu 等đẳng 四tứ 句cú 離ly 四tứ 謗báng 除trừ 百bách 非phi 情tình 亡vong 理lý 現hiện 故cố 茲tư 顯hiển 德đức 耳nhĩ 。

別biệt 別biệt 諸chư 門môn 中trung 至chí 第đệ 一nhất 門môn 竟cánh 。

釋thích 曰viết 上thượng 雖tuy 如như 是thị 緣duyên 起khởi 彰chương 明minh 猶do 據cứ 一nhất 法pháp 為vi 頭đầu 望vọng 多đa 法pháp 耳nhĩ 未vị 明minh 多đa 法pháp 故cố 茲tư 準chuẩn 例lệ 。

初sơ 異dị 體thể 門môn 中trung 至chí 二nhị 者giả 向hướng 下hạ 來lai 。

釋thích 曰viết 異dị 體thể 即tức 義nghĩa 者giả 謂vị 諸chư 緣duyên 相tương 望vọng 全toàn 體thể 形hình 奪đoạt 多đa 緣duyên 無vô 性tánh 為vi 一nhất 所sở 成thành 是thị 故cố 多đa 即tức 一nhất 由do 一nhất 有hữu 體thể 能năng 攝nhiếp 多đa 由do 多đa 無vô 性tánh 潛tiềm 同đồng 一nhất 又hựu 一nhất 無vô 性tánh 為vi 多đa 所sở 成thành 是thị 故cố 一nhất 即tức 多đa 由do 多đa 有hữu 體thể 能năng 攝nhiếp 一nhất 由do 一nhất 無vô 性tánh 廢phế 己kỷ 同đồng 他tha 一nhất 者giả 向hướng 上thượng 者giả 從tùng 一nhất 增tăng 至chí 於ư 十thập 二nhị 者giả 向hướng 下hạ 者giả 十thập 之chi 已dĩ 還hoàn 也dã 。

初sơ 門môn 中trung 有hữu 至chí 準chuẩn 可khả 知tri 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 初sơ 明minh 一nhất 緣duyên 二nhị 如như 是thị 下hạ 例lệ 餘dư 言ngôn 一nhất 者giả 一nhất 者giả 是thị 本bổn 數số 欲dục 應ưng 於ư 多đa 須tu 憑bằng 本bổn 一nhất 故cố 次thứ 釋thích 云vân 緣duyên 成thành 故cố 由do 一nhất 有hữu 體thể 餘dư 皆giai 空không 故cố 者giả 謂vị 一nhất 有hữu 體thể 不bất 得đắc 與dữ 多đa 有hữu 體thể 俱câu 多đa 無vô 體thể 必tất 不bất 得đắc 與dữ 一nhất 無vô 體thể 俱câu 是thị 故cố 無vô 有hữu 。 不bất 多đa 之chi 一nhất 無vô 有hữu 不bất 一nhất 之chi 多đa 方phương 成thành 緣duyên 起khởi 。

言ngôn 向hướng 下hạ 者giả 亦diệc 至chí 準chuẩn 前tiền 可khả 知tri 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 此thử 中trung 向hướng 下hạ 但đãn 反phản 上thượng 一nhất 有hữu 體thể 卻khước 為vi 一nhất 無vô 體thể 多đa 無vô 體thể 卻khước 為vi 多đa 有hữu 體thể 更cánh 無vô 別biệt 義nghĩa 。

以dĩ 此thử 義nghĩa 故cố 。 至chí 是thị 多đa 錢tiền 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 約ước 喻dụ 結kết 成thành 一nhất 多đa 故cố 云vân 一nhất 一nhất 錢tiền 即tức 是thị 多đa 錢tiền 能năng 即tức 無vô 體thể 所sở 即tức 有hữu 體thể 亦diệc 不bất 可khả 二nhị 有hữu 同đồng 時thời 矣hĩ 。

問vấn 若nhược 一nhất 不bất 即tức 至chí 思tư 之chi 可khả 知tri 。

釋thích 曰viết 初sơ 問vấn 二nhị 答đáp 答đáp 中trung 初sơ 定định 過quá 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 非phi 今kim 既ký 下hạ 顯hiển 是thị 二nhị 者giả 下hạ 亦diệc 有hữu 徵trưng 非phi 顯hiển 是thị 又hựu 若nhược 下hạ 結kết 過quá 謂vị 自tự 性tánh 等đẳng 者giả 若nhược 二nhị 有hữu 俱câu 時thời 成thành 自tự 性tánh 常thường 過quá 二nhị 空không 俱câu 時thời 成thành 斷đoạn 滅diệt 過quá 。

下hạ 同đồng 體thể 門môn 中trung 至chí 準chuẩn 可khả 知tri 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 下hạ 文văn 同đồng 體thể 不bất 即tức 義nghĩa 結kết 過quá 略lược 而nhi 不bất 明minh 故cố 言ngôn 準chuẩn 此thử 。

問vấn 若nhược 一nhất 即tức 十thập 者giả 至chí 應ưng 如như 是thị 準chuẩn 知tri 。

釋thích 曰viết 初sơ 相tương/tướng 即tức 雙song 非phi 問vấn 二nhị 相tương/tướng 即tức 緣duyên 起khởi 答đáp 三tam 準chuẩn 例lệ 斥xích 情tình 但đãn 改cải 一nhất 字tự 作tác 十thập 字tự 十thập 字tự 為vi 一nhất 字tự 讀đọc 之chi 可khả 見kiến 。

問vấn 上thượng 一nhất 多đa 義nghĩa 門môn 至chí 皆giai 得đắc 如như 此thử 。

釋thích 曰viết 具cụ 足túc 逆nghịch 順thuận 等đẳng 者giả 謂vị 相tương/tướng 奪đoạt 故cố 逆nghịch 相tương/tướng 即tức 入nhập 故cố 順thuận 俱câu 同đồng 故cố 同đồng 體thể 不bất 礙ngại 前tiền 後hậu 故cố 不bất 違vi 德đức 相tương/tướng 業nghiệp 用dụng 耳nhĩ 。

問vấn 如như 上thượng 所sở 說thuyết 。 至chí 即tức 其kỳ 事sự 也dã 。

釋thích 曰viết 初sơ 問vấn 二nhị 答đáp 答đáp 中trung 約ước 智trí 順thuận 明minh 廢phế 智trí 反phản 顯hiển 言ngôn 去khứ 來lai 義nghĩa 者giả 即tức 前tiền 向hướng 上thượng 向hướng 下hạ 等đẳng 義nghĩa 自tự 位vị 不bất 動động 而nhi 恆hằng 去khứ 來lai 者giả 謂vị 一nhất 多đa 之chi 法pháp 各các 守thủ 一nhất 一nhất 自tự 位vị 而nhi 不bất 礙ngại 緣duyên 起khởi 故cố 去khứ 來lai 也dã 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 釋thích 不bất 動động 去khứ 來lai 之chi 旨chỉ 。

問vấn 若nhược 由do 智trí 者giả 至chí 法pháp 舊cựu 來lai 成thành 故cố 。

釋thích 曰viết 初sơ 智trí 乖quai 本bổn 法pháp 難nạn/nan 二nhị 法pháp 智trí 相tương/tướng 成thành 答đáp 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 不bất 成thành 下hạ 釋thích 謂vị 不bất 成thành 故cố 舊cựu 來lai 如như 此thử 即tức 以dĩ 成thành 故cố 約ước 智trí 顯hiển 即tức 離ly 始thỉ 終chung 故cố 者giả 法pháp 智trí 無vô 二nhị 故cố 智trí 及cập 與dữ 法pháp 舊cựu 來lai 成thành 故cố 者giả 因nhân 果quả 不bất 二nhị 法pháp 智trí 融dung 通thông 也dã 。

問vấn 為vi 由do 智trí 耶da 至chí 異dị 體thể 門môn 訖ngật 。

釋thích 曰viết 初sơ 法pháp 智trí 雙song 開khai 問vấn 二nhị 法pháp 智trí 雙song 融dung 答đáp 何hà 以dĩ 故cố 徵trưng 同đồng 時thời 下hạ 雙song 融dung 之chi 相tướng 餘dư 義nghĩa 準chuẩn 之chi 者giả 諸chư 緣duyên 起khởi 法pháp 。 不bất 過quá 斯tư 二nhị 也dã 。

第đệ 二nhị 同đồng 體thể 門môn 者giả 至chí 二nhị 者giả 多đa 中trung 一nhất 。

釋thích 曰viết 雙song 標tiêu 即tức 入nhập 也dã 一nhất 者giả 下hạ 標tiêu 同đồng 體thể 相tướng 入nhập 義nghĩa 二nhị 者giả 下hạ 標tiêu 同đồng 體thể 相tướng 即tức 義nghĩa 。

初sơ 一nhất 中trung 多đa 者giả 至chí 具cụ 有hữu 十thập 箇cá 一nhất 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 諸chư 緣duyên 互hỗ 應ưng 也dã 謂vị 眾chúng 緣duyên 之chi 中trung 以dĩ 於ư 一nhất 緣duyên 應ưng 多đa 緣duyên 故cố 各các 與dữ 彼bỉ 多đa 全toàn 為vi 一nhất 是thị 故cố 此thử 一nhất 具cụ 多đa 箇cá 一nhất 然nhiên 此thử 多đa 一nhất 唯duy 由do 本bổn 一nhất 應ưng 多đa 緣duyên 故cố 有hữu 此thử 多đa 一nhất 然nhiên 與dữ 本bổn 一nhất 體thể 無vô 差sai 別biệt 是thị 故cố 名danh 為vi 。 同đồng 體thể 門môn 也dã 若nhược 依y 持trì 容dung 入nhập 者giả 謂vị 此thử 本bổn 一nhất 有hữu 力lực 能năng 持trì 彼bỉ 多đa 箇cá 一nhất 故cố 本bổn 一nhất 中trung 容dung 彼bỉ 多đa 一nhất 多đa 一nhất 無vô 力lực 依y 本bổn 一nhất 故cố 多đa 一nhất 入nhập 本bổn 一nhất 中trung 。

仍nhưng 一nhất 非phi 十thập 也dã 至chí 準chuẩn 例lệ 可khả 知tri 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 仍nhưng 一nhất 非phi 十thập 等đẳng 者giả 揀giản 體thể 用dụng 之chi 別biệt 也dã 初sơ 一nhất 錢tiền 既ký 爾nhĩ 下hạ 例lệ 多đa 一nhất 有hữu 力lực 本bổn 一nhất 無vô 力lực 也dã 以dĩ 由do 我ngã 多đa 一nhất 方phương 詺# 本bổn 一nhất 為vi 本bổn 一nhất 故cố 多đa 一nhất 有hữu 力lực 便tiện 攝nhiếp 本bổn 一nhất 本bổn 一nhất 便tiện 入nhập 多đa 一nhất 也dã 。

二nhị 者giả 多đa 中trung 亦diệc 有hữu 至chí 即tức 十thập 中trung 一nhất 也dã 。

釋thích 曰viết 多đa 一nhất 望vọng 本bổn 一nhất 亦diệc 全toàn 有hữu 力lực 故cố 能năng 常thường 含hàm 本bổn 一nhất 在tại 多đa 一nhất 中trung 故cố 云vân 十thập 中trung 一nhất 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 釋thích 可khả 知tri 。

仍nhưng 十thập 非phi 一nhất 矣hĩ 至chí 準chuẩn 例lệ 思tư 之chi 。

釋thích 曰viết 例lệ 前tiền 可khả 解giải 如như 要yếu 顯hiển 者giả 將tương 九cửu 字tự 替thế 十thập 字tự 讀đọc 之chi 即tức 見kiến 。

問vấn 此thử 與dữ 前tiền 異dị 體thể 至chí 亦diệc 準chuẩn 思tư 之chi 。

釋thích 曰viết 初sơ 一nhất 望vọng 後hậu 九cửu 者giả 諸chư 緣duyên 各các 異dị 故cố 今kim 此thử 同đồng 體thể 一nhất 中trung 自tự 具cụ 十thập 者giả 互hỗ 徧biến 相tương/tướng 資tư 故cố 。

二nhị 者giả 一nhất 即tức 十thập 至chí 亦diệc 有hữu 二nhị 門môn 。

釋thích 曰viết 同đồng 體thể 相tướng 即tức 義nghĩa 謂vị 一nhất 緣duyên 所sở 具cụ 多đa 一nhất 亦diệc 有hữu 有hữu 體thể 無vô 體thể 之chi 義nghĩa 故cố 亦diệc 相tương/tướng 即tức 。

一nhất 者giả 一nhất 即tức 十thập 至chí 準chuẩn 之chi 可khả 知tri 。

釋thích 曰viết 以dĩ 多đa 一nhất 無vô 體thể 由do 本bổn 一nhất 成thành 多đa 即tức 一nhất 也dã 由do 本bổn 一nhất 有hữu 體thể 能năng 作tác 多đa 一nhất 令linh 一nhất 攝nhiếp 多đa 如như 一nhất 有hữu 多đa 空không 既ký 爾nhĩ 多đa 有hữu 一nhất 空không 亦diệc 然nhiên 故cố 餘dư 九cửu 準chuẩn 之chi 。

二nhị 者giả 十thập 即tức 一nhất 至chí 九cửu 門môn 準chuẩn 例lệ 知tri 之chi 。

釋thích 曰viết 多đa 望vọng 於ư 一nhất 也dã 謂vị 上thượng 本bổn 一nhất 有hữu 有hữu 體thể 無vô 體thể 故cố 能năng 攝nhiếp 多đa 一nhất 同đồng 己kỷ 廢phế 本bổn 一nhất 同đồng 他tha 同đồng 時thời 無vô 礙ngại 今kim 多đa 一nhất 望vọng 本bổn 一nhất 亦diệc 有hữu 有hữu 體thể 無vô 體thể 能năng 攝nhiếp 本bổn 一nhất 同đồng 己kỷ 廢phế 多đa 一nhất 同đồng 他tha 同đồng 時thời 無vô 礙ngại 也dã 。

問vấn 此thử 同đồng 體thể 中trung 至chí 為vi 攝nhiếp 無vô 盡tận 耶da 。

釋thích 曰viết 數số 圓viên 無vô 盡tận 問vấn 也dã 。

答đáp 此thử 竝tịnh 隨tùy 知tri 至chí 十thập 如như 前tiền 釋thích 。

釋thích 曰viết 法pháp 智trí 融dung 通thông 故cố 欲dục 圓viên 即tức 圓viên 欲dục 無vô 盡tận 即tức 無vô 盡tận 心tâm 境cảnh 重trùng 重trùng 即tức 斯tư 意ý 也dã 。

言ngôn 無vô 盡tận 者giả 至chí 攝nhiếp 在tại 初sơ 門môn 中trung 也dã 。

釋thích 曰viết 但đãn 明minh 展triển 轉chuyển 相tương/tướng 攝nhiếp 成thành 無vô 盡tận 之chi 相tướng 也dã 。

問vấn 為vi 但đãn 攝nhiếp 自tự 至chí 異dị 門môn 無vô 盡tận 耶da 。

釋thích 曰viết 純thuần 雜tạp 相tương/tướng 關quan 問vấn 也dã 。

答đáp 或hoặc 俱câu 攝nhiếp 或hoặc 至chí 無vô 不bất 攝nhiếp 盡tận 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 同đồng 異dị 俱câu 融dung 故cố 重trùng 重trùng 攝nhiếp 入nhập 何hà 以dĩ 故cố 下hạ 徵trưng 釋thích 同đồng 異dị 交giao 參tham 之chi 相tướng 十thập 無vô 盡tận 者giả 圓viên 數số 之chi 極cực 耳nhĩ 思tư 之chi 。

或hoặc 但đãn 自tự 攝nhiếp 至chí 一nhất 不bất 差sai 失thất 也dã 。

釋thích 曰viết 約ước 形hình 奪đoạt 相tương/tướng 逆nghịch 義nghĩa 故cố 餘dư 如như 虗hư 空không 隱ẩn 顯hiển 故cố 不bất 相tương 知tri 雜tạp 不bất 礙ngại 純thuần 故cố 自tự 具cụ 足túc 更cánh 無vô 可khả 攝nhiếp 也dã 亦diệc 同đồng 時thời 具cụ 足túc 故cố 此thử 但đãn 下hạ 指chỉ 屬thuộc 因nhân 門môn 以dĩ 智trí 即tức 法pháp 也dã 。

如như 此thử 一nhất 門môn 至chí 誠thành 宜nghi 如như 是thị 準chuẩn 知tri 。

釋thích 曰viết 同đồng 異dị 圓viên 滿mãn 也dã 謂vị 以dĩ 前tiền 諸chư 門môn 總tổng 合hợp 為vi 一nhất 大đại 緣duyên 起khởi 合hợp 多đa 種chủng 義nghĩa 門môn 同đồng 時thời 具cụ 足túc 也dã 由do 住trụ 一nhất 徧biến 應ưng 故cố 有hữu 純thuần 雜tạp 門môn 新tân 云vân 廣quảng 陿hiệp 自tự 在tại 門môn 由do 就tựu 體thể 就tựu 用dụng 故cố 有hữu 相tương/tướng 即tức 相tương/tướng 入nhập 門môn 由do 異dị 體thể 相tướng 容dung 具cụ 微vi 細tế 門môn 異dị 體thể 相tướng 即tức 具cụ 隱ẩn 顯hiển 門môn 又hựu 就tựu 用dụng 相tương/tướng 入nhập 為vi 顯hiển 令linh 就tựu 體thể 相tướng 即tức 為vi 隱ẩn 即tức 顯hiển 入nhập 隱ẩn 亦diệc 然nhiên 又hựu 由do 異dị 門môn 即tức 入nhập 為vi 顯hiển 令linh 同đồng 體thể 即tức 入nhập 為vi 隱ẩn 同đồng 顯hiển 異dị 隱ẩn 亦diệc 然nhiên 又hựu 由do 異dị 體thể 相tướng 入nhập 帶đái 同đồng 體thể 相tướng 入nhập 具cụ 帝đế 網võng 門môn 由do 此thử 大đại 緣duyên 起khởi 即tức 無vô 礙ngại 法Pháp 界Giới 故cố 有hữu 託thác 事sự 顯hiển 法Pháp 門môn 顯hiển 於ư 時thời 中trung 故cố 有hữu 十thập 世thế 門môn 緣duyên 起khởi 具cụ 德đức 故cố 有hữu 唯duy 心tâm 迴hồi 轉chuyển 門môn 若nhược 約ước 相tương/tướng 關quan 互hỗ 攝nhiếp 故cố 新tân 云vân 有hữu 主chủ 伴bạn 門môn 或hoặc 曰viết 大đại 疏sớ/sơ 問vấn 圓viên 義nghĩa 具cụ 故cố 對đối 十thập 玄huyền 今kim 此thử 四tứ 章chương 何hà 明minh 立lập 義nghĩa 答đáp 列liệt 門môn 雖tuy 異dị 玅# 旨chỉ 無vô 殊thù 故cố 演diễn 義nghĩa 云vân 上thượng 來lai 九cửu 門môn 但đãn 有hữu 即tức 入nhập 同đồng 異dị 四tứ 義nghĩa 用dụng 斯tư 四tứ 義nghĩa 以dĩ 成thành 十thập 玄huyền 今kim 此thử 文văn 中trung 既ký 明minh 四tứ 義nghĩa 故cố 亦diệc 對đối 之chi 為vi 下hạ 十thập 玄huyền 之chi 所sở 因nhân 耳nhĩ 勿vật 厭yếm 繁phồn 述thuật 。

此thử 且thả 約ước 現hiện 今kim 事sự 至chí 去khứ 情tình 如như 理lý 思tư 之chi 。

釋thích 曰viết 結kết 喻dụ 顯hiển 法pháp 喻dụ 則tắc 有hữu 限hạn 法pháp 乃nãi 無vô 窮cùng 若nhược 不bất 超siêu 情tình 難nạn/nan 階giai 玅# 旨chỉ 故cố 須tu 思tư 之chi 。

第đệ 二nhị 約ước 法pháp 廣quảng 辨biện 至chí 二nhị 者giả 解giải 釋thích 門môn 。

釋thích 曰viết 立lập 義nghĩa 者giả 所sở 依y 體thể 事sự 十thập 對đối 統thống 收thu 二nhị 解giải 釋thích 者giả 周chu 徧biến 含hàm 容dung 十thập 玄huyền 無vô 盡tận 。

初sơ 立lập 義nghĩa 者giả 至chí 體thể 用dụng 自tự 在tại 等đẳng 。

釋thích 曰viết 十thập 對đối 皆giai 先tiên 標tiêu 名danh 即tức 攝nhiếp 下hạ 示thị 相tương/tướng 文văn 中trung 但đãn 備bị 釋thích 初sơ 對đối 之chi 相tướng 他tha 皆giai 指chỉ 而nhi 不bất 明minh 故cố 云vân 餘dư 下hạ 準chuẩn 之chi 二nhị 理lý 事sự 者giả 理lý 即tức 生sanh 空không 所sở 顯hiển 二nhị 空không 所sở 顯hiển 。 無vô 性tánh 真Chân 如Như 并tinh 總tổng 融dung 諸chư 理lý 具cụ 其kỳ 五ngũ 教giáo 之chi 理lý 也dã 事sự 即tức 色sắc 身thân 方Phương 等Đẳng 事sự 三tam 解giải 行hành 者giả 謂vị 普phổ 賢hiền 行hành 海hải 及cập 辨biện 菩Bồ 薩Tát 五ngũ 位vị 相tương/tướng 收thu 又hựu 相tương/tướng 顯hiển 為vi 行hành 契khế 窮cùng 後hậu 際tế 為vi 解giải 四tứ 因nhân 果quả 者giả 辨biện 菩Bồ 薩Tát 生sanh 了liễu 等đẳng 因nhân 及cập 顯hiển 如Như 來Lai 智trí 斷đoạn 等đẳng 果quả 亦diệc 是thị 普phổ 賢hiền 圓viên 因nhân 舍xá 那na 滿mãn 果quả 五ngũ 人nhân 法pháp 者giả 謂vị 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 師sư 弟đệ 子tử 等đẳng 人nhân 顯hiển 說thuyết 法Pháp 界giới 諸chư 法Pháp 門môn 海hải 。 六lục 分phần 齊tề 境cảnh 位vị 者giả 謂vị 所sở 視thị 真chân 俗tục 玅# 境cảnh 及cập 辨biện 能năng 視thị 普phổ 賢hiền 大đại 智trí 亦diệc 通thông 五ngũ 教giáo 境cảnh 智trí 參tham 而nhi 不bất 雜tạp 各các 住trụ 分phần/phân 位vị 也dã 七thất 師sư 弟đệ 法pháp 智trí 者giả 即tức 是thị 上thượng 人nhân 法pháp 中trung 別biệt 義nghĩa 亦diệc 開khai 發phát 為vi 師sư 相tương/tướng 成thành 即tức 弟đệ 子tử 也dã 八bát 主chủ 伴bạn 依y 正chánh 者giả 謂vị 蓮liên 華hoa 藏tạng 界giới 并tinh 樹thụ 形hình 等đẳng 無vô 邊biên 異dị 類loại 諸chư 世thế 界giới 海hải 及cập 顯hiển 諸chư 佛Phật 菩Bồ 薩Tát 。 法Pháp 界Giới 身thân 雲vân 無vô 礙ngại 依y 持trì 九cửu 隨tùy 其kỳ 根căn 欲dục 示thị 現hiện 者giả 謂vị 眾chúng 生sanh 根căn 欲dục 器khí 感cảm 多đa 端đoan 聖thánh 應ưng 示thị 現hiện 亦diệc 復phục 無vô 邊biên 。 新tân 但đãn 云vân 應ưng 感cảm 十thập 逆nghịch 順thuận 體thể 用dụng 者giả 逆nghịch 則tắc 婆bà 須tu 無vô 厭yếm 王vương 等đẳng 順thuận 則tắc 觀quán 音âm 正chánh 趣thú 等đẳng 體thể 則tắc 法pháp 報báo 內nội 真chân 用dụng 則tắc 應ứng 化hóa 外ngoại 現hiện 新tân 開khai 二nhị 對đối 又hựu 此thử 十thập 對đối 初sơ 一nhất 為vi 總tổng 後hậu 後hậu 漸tiệm 略lược 若nhược 辨biện 次thứ 第đệ 如như 別biệt 所sở 明minh 就tựu 其kỳ 正chánh 意ý 總tổng 相tương/tướng 該cai 收thu 以dĩ 為vi 十thập 玄huyền 所sở 依y 體thể 事sự 若nhược 以dĩ 義nghĩa 取thủ 隨tùy 一nhất 事sự 上thượng 即tức 有hữu 十thập 對đối 同đồng 時thời 相tương 應ứng 成thành 一nhất 緣duyên 起khởi 耳nhĩ 。

此thử 十thập 門môn 為vi 首thủ 至chí 成thành 無vô 盡tận 也dã 。

釋thích 曰viết 皆giai 各các 總tổng 攝nhiếp 等đẳng 者giả 謂vị 如như 初sơ 一nhất 門môn 中trung 具cụ 十thập 十thập 中trung 取thủ 一nhất 此thử 一nhất 亦diệc 須tu 具cụ 十thập 具cụ 百bách 具cụ 千thiên 以dĩ 不bất 相tương 離ly 故cố 。 如như 一nhất 既ký 爾nhĩ 十thập 門môn 各các 十thập 亦diệc 然nhiên 遞đệ 互hỗ 成thành 無vô 盡tận 也dã 又hựu 無vô 盡tận 者giả 一nhất 事sự 之chi 中trung 有hữu 多đa 事sự 故cố 一nhất 境cảnh 之chi 中trung 亦diệc 有hữu 多đa 境cảnh 一nhất 智trí 之chi 中trung 復phục 有hữu 多đa 智trí 等đẳng 更cánh 相tương 涉thiệp 入nhập 亦diệc 無vô 盡tận 也dã 。

二nhị 言ngôn 解giải 釋thích 者giả 至chí 以dĩ 顯hiển 無vô 盡tận 。

釋thích 曰viết 上thượng 之chi 立lập 義nghĩa 既ký 是thị 大đại 緣duyên 起khởi 法pháp 該cai 攝nhiếp 無vô 窮cùng 今kim 此thử 玄huyền 門môn 但đãn 於ư 本bổn 法pháp 之chi 上thượng 洞đỗng 明minh 玄huyền 玅# 展triển 轉chuyển 難nan 思tư 故cố 言ngôn 解giải 釋thích 。

問vấn 何hà 以dĩ 得đắc 知tri 至chí 顯hiển 無vô 盡tận 義nghĩa 。

釋thích 曰viết 準chuẩn 經kinh 立lập 數sổ 十thập 十thập 無vô 窮cùng 故cố 法pháp 無vô 窮cùng 而nhi 知tri 無vô 盡tận 也dã 。

一nhất 者giả 同đồng 時thời 具cụ 足túc 至chí 同đồng 時thời 顯hiển 現hiện 成thành 矣hĩ 。

釋thích 曰viết 則tắc 具cụ 教giáo 等đẳng 十thập 對đối 同đồng 時thời 相tương 應ứng 具cụ 足túc 圓viên 滿mãn 。 故cố 曰viết 無vô 有hữu 前tiền 後hậu 此thử 約ước 當đương 門môn 中trung 具cụ 也dã 具cụ 足túc 一nhất 切thiết 。 下hạ 明minh 具cụ 餘dư 門môn 此thử 亦diệc 釋thích 成thành 總tổng 義nghĩa 若nhược 唯duy 具cụ 當đương 門môn 不bất 成thành 總tổng 故cố 然nhiên 九cửu 門môn 具cụ 教giáo 等đẳng 雖tuy 同đồng 於ư 義nghĩa 各các 別biệt 謂vị 相tương 容dung 門môn 即tức 十thập 皆giai 相tương 容dung 謂vị 教giáo 相tương 容dung 義nghĩa 相tương 容dung 義nghĩa 理lý 相tương 容dung 事sự 相tướng 容dung 等đẳng 若nhược 相tương/tướng 即tức 門môn 即tức 十thập 皆giai 相tương/tướng 即tức 下hạ 例lệ 然nhiên 故cố 曰viết 參tham 而nhi 不bất 雜tạp 此thử 依y 海hải 印ấn 等đẳng 者giả 彰chương 緣duyên 起khởi 實thật 德đức 之chi 本bổn 也dã 玅# 嚴nghiêm 品phẩm 云vân 一nhất 切thiết 法pháp 。 門môn 無vô 盡tận 海hải 同đồng 會hội 一nhất 法pháp 道Đạo 場Tràng 中trung 。

二nhị 者giả 一nhất 多đa 相tương 容dung 至chí 重trùng 重trùng 無vô 盡tận 故cố 也dã 。

釋thích 曰viết 初sơ 法pháp 二nhị 喻dụ 三tam 例lệ 餘dư 謂vị 此thử 門môn 中trung 約ước 用dụng 明minh 相tướng 入nhập 義nghĩa 故cố 舒thư 己kỷ 一nhất 法pháp 徧biến 入nhập 一nhất 切thiết 。 法pháp 中trung 即tức 攝nhiếp 一nhất 切thiết 令linh 入nhập 。 己kỷ 內nội 舒thư 攝nhiếp 同đồng 時thời 無vô 有hữu 障chướng 礙ngại 。 是thị 故cố 鎔dong 融dung 應ưng 成thành 六lục 句cú 一nhất 或hoặc 唯duy 入nhập 以dĩ 一nhất 入nhập 一nhất 切thiết 故cố 二nhị 或hoặc 唯duy 攝nhiếp 以dĩ 一nhất 攝nhiếp 一nhất 切thiết 故cố 三tam 即tức 入nhập 即tức 攝nhiếp 同đồng 時thời 無vô 礙ngại 故cố 四tứ 非phi 入nhập 非phi 攝nhiếp 以dĩ 入nhập 即tức 攝nhiếp 故cố 非phi 入nhập 攝nhiếp 即tức 入nhập 故cố 非phi 攝nhiếp 五ngũ 或hoặc 具cụ 前tiền 四tứ 以dĩ 是thị 解giải 境cảnh 故cố 六lục 或hoặc 絕tuyệt 前tiền 五ngũ 以dĩ 是thị 行hành 境cảnh 故cố 行hành 起khởi 解giải 絕tuyệt 故cố 如như 彼bỉ 下hạ 喻dụ 明minh 可khả 知tri 一nhất 事sự 既ký 然nhiên 餘dư 事sự 皆giai 爾nhĩ 故cố 云vân 餘dư 一nhất 一nhất 門môn 中trung 等đẳng 。

故cố 此thử 經Kinh 偈kệ 云vân 至chí 功công 德đức 故cố 能năng 爾nhĩ 。

釋thích 曰viết 此thử 是thị 晉tấn 經kinh 引dẫn 證chứng 一nhất 多đa 相tương 容dung 不bất 同đồng 之chi 義nghĩa 初sơ 句cú 一nhất 入nhập 多đa 次thứ 句cú 多đa 入nhập 一nhất 是thị 相tương 容dung 義nghĩa 後hậu 二nhị 句cú 明minh 不bất 同đồng 義nghĩa 仍nhưng 示thị 德đức 相tương/tướng 若nhược 唐đường 經kinh 則tắc 云vân 以dĩ 一nhất 剎sát 種chủng 入nhập 一nhất 切thiết 一nhất 切thiết 入nhập 一nhất 亦diệc 無vô 餘dư 體thể 相tướng 如như 本bổn 。 無vô 差sai 別biệt 無vô 等đẳng 無vô 量lượng 悉tất 周chu 徧biến 。

然nhiên 此thử 一nhất 多đa 至chí 思tư 之chi 可khả 解giải 。

釋thích 曰viết 結kết 顯hiển 也dã 初sơ 結kết 相tương 容dung 仍nhưng 體thể 下hạ 結kết 不bất 同đồng 所sở 由do 下hạ 出xuất 因nhân 故cố 同đồng 體thể 則tắc 互hỗ 徧biến 相tương/tướng 資tư 異dị 體thể 則tắc 諸chư 緣duyên 各các 異dị 攬lãm 此thử 之chi 因nhân 故cố 得đắc 一nhất 多đa 相tương 容dung 不bất 同đồng 也dã 。

三tam 者giả 諸chư 法pháp 相tướng 即tức 至chí 自tự 在tại 無vô 礙ngại 成thành 耳nhĩ 。

釋thích 曰viết 此thử 上thượng 諸chư 義nghĩa 等đẳng 者giả 指chỉ 十thập 對đối 法pháp 廢phế 己kỷ 同đồng 他tha 舉cử 體thể 全toàn 是thị 彼bỉ 一nhất 切thiết 法pháp 。 而nhi 恆hằng 攝nhiếp 他tha 同đồng 己kỷ 令linh 彼bỉ 一nhất 切thiết 。 即tức 是thị 己kỷ 體thể 一nhất 多đa 相tương/tướng 即tức 混hỗn 無vô 障chướng 礙ngại 是thị 相tương/tướng 即tức 義nghĩa 以dĩ 上thượng 相tương/tướng 入nhập 則tắc 此thử 彼bỉ 互hỗ 存tồn 如như 兩lưỡng 鏡kính 相tương 照chiếu 但đãn 約ước 力lực 用dụng 交giao 徹triệt 明minh 耳nhĩ 今kim 此thử 約ước 有hữu 體thể 無vô 體thể 故cố 言ngôn 廢phế 己kỷ 廢phế 己kỷ 則tắc 己kỷ 無vô 體thể 也dã 同đồng 他tha 則tắc 他tha 有hữu 體thể 也dã 解giải 行hành 境cảnh 別biệt 六lục 句cú 同đồng 前tiền 一nhất 者giả 一nhất 即tức 多đa 二nhị 者giả 多đa 即tức 一nhất 三tam 者giả 亦diệc 一nhất 即tức 多đa 亦diệc 多đa 即tức 一nhất 合hợp 上thượng 二nhị 故cố 此thử 之chi 三tam 句cú 皆giai 是thị 一nhất 多đa 多đa 相tương/tướng 即tức 四tứ 非phi 一nhất 即tức 多đa 非phi 多đa 即tức 一nhất 亦diệc 由do 一nhất 多đa 相tương/tướng 即tức 互hỗ 相tương 奪đoạt 故cố 成thành 俱câu 泯mẫn 句cú 五ngũ 或hoặc 具cụ 前tiền 四tứ 以dĩ 是thị 解giải 境cảnh 竝tịnh 照chiếu 明minh 故cố 六lục 義nghĩa 絕tuyệt 前tiền 五ngũ 以dĩ 是thị 行hành 境cảnh 言ngôn 亡vong 慮lự 絕tuyệt 故cố 下hạ 諸chư 門môn 句cú 數số 準chuẩn 之chi 。

若nhược 約ước 同đồng 體thể 門môn 至chí 悉tất 在tại 初sơ 門môn 中trung 也dã 。

釋thích 曰viết 克khắc 因nhân 顯hiển 示thị 也dã 即tức 自tự 具cụ 足túc 攝nhiếp 一nhất 切thiết 者giả 謂vị 前tiền 一nhất 緣duyên 所sở 具cụ 多đa 一nhất 亦diệc 有hữu 有hữu 體thể 無vô 體thể 之chi 義nghĩa 故cố 亦diệc 相tương/tướng 即tức 以dĩ 多đa 一nhất 無vô 體thể 由do 本bổn 一nhất 成thành 多đa 即tức 一nhất 也dã 本bổn 一nhất 有hữu 體thể 能năng 作tác 多đa 一nhất 令linh 一nhất 攝nhiếp 多đa 如như 一nhất 有hữu 多đa 空không 既ký 爾nhĩ 多đa 有hữu 一nhất 空không 亦diệc 然nhiên 然nhiên 此thử 自tự 下hạ 明minh 同đồng 體thể 入nhập 義nghĩa 謂vị 一nhất 緣duyên 有hữu 力lực 能năng 持trì 多đa 一nhất 多đa 一nhất 無vô 力lực 依y 彼bỉ 一nhất 緣duyên 是thị 故cố 一nhất 能năng 攝nhiếp 多đa 多đa 便tiện 入nhập 一nhất 一nhất 入nhập 多đa 攝nhiếp 反phản 上thượng 故cố 相tương/tướng 入nhập 重trùng 重trùng 也dã 在tại 初sơ 門môn 者giả 總tổng 中trung 也dã 。

華Hoa 嚴Nghiêm 一Nhất 乘Thừa 分Phân 齊Tề 章Chương 義Nghĩa 苑Uyển 疏Sớ/sơ 卷quyển 第đệ 九cửu