華Hoa 嚴Nghiêm 原Nguyên 人Nhân 論Luận 發Phát 微Vi 錄Lục
Quyển 0002
宋Tống 淨Tịnh 源Nguyên 述Thuật

原nguyên 人nhân 論luận 發phát 微vi 錄lục 第đệ 二nhị

況huống 有hữu 無vô 行hành 而nhi 貴quý 守thủ 行hành 而nhi 賤tiện 無vô 德đức 而nhi 富phú 有hữu 德đức 而nhi 貧bần 逆nghịch 吉cát 義nghĩa 凶hung 仁nhân 夭yểu 暴bạo 壽thọ 乃nãi 至chí 有hữu 道đạo 者giả 喪táng 無vô 道đạo 者giả 興hưng 。

無vô 行hành 而nhi 貴quý 者giả 如như 夏hạ 桀# 殘tàn 義nghĩa 殷ân 紂# 損tổn 善thiện 而nhi 為vi 王vương 者giả 是thị 無vô 行hành 而nhi 貴quý 也dã 守thủ 行hành 而nhi 賤tiện 者giả 如như 樊phàn 須tu 字tự 子tử 遲trì 素tố 薀# 仁nhân 行hành 嘗thường 請thỉnh 學học 稼giá 執chấp 御ngự 從tùng 游du 是thị 守thủ 行hành 而nhi 賤tiện 也dã 無vô 德đức 而nhi 富phú 者giả 如như 齊tề 景cảnh 公công 有hữu 馬mã 千thiên 駟tứ 死tử 之chi 日nhật 民dân 無vô 得đắc 而nhi 稱xưng 焉yên 亦diệc 無vô 德đức 而nhi 富phú 也dã 有hữu 德đức 而nhi 貧bần 者giả 如như 顏nhan 淵uyên 一nhất 簟# 食thực 一nhất 瓢biều 飲ẩm 在tại 於ư 陋lậu 巷hạng 是thị 有hữu 德đức 而nhi 貧bần 也dã 矧# 為vi 逆nghịch 者giả 吉cát 就tựu 義nghĩa 者giả 凶hung 仁nhân 者giả 夭yểu 亡vong 暴bạo 者giả 長trường 壽thọ 乃nãi 至chí 超siêu 間gian 之chi 辭từ 有hữu 道đạo 者giả 喪táng 如như 仲trọng 尼ni 孟# 軻kha 皆giai 有hữu 道đạo 之chi 聖thánh 賢hiền 而nhi 無vô 其kỳ 位vị 是thị 亦diệc 有hữu 道đạo 者giả 喪táng 耳nhĩ 無vô 道đạo 者giả 興hưng 如như 桓hoàn 魋# 毀hủy 仲trọng 尼ni 於ư 宋tống 司ty 馬mã 臧tang 倉thương 謗báng 孟# 軻kha 於ư 魯lỗ 平bình 公công 此thử 亦diệc 無vô 道đạo 者giả 興hưng 焉yên 。

既ký 皆giai 由do 天thiên 天thiên 乃nãi 興hưng 不bất 道đạo 而nhi 喪táng 有hữu 道đạo 何hà 有hữu 福phước 善thiện 益ích 謙khiêm 之chi 賞thưởng 禍họa 淫dâm 害hại 盈doanh 之chi 罰phạt 焉yên 。

興hưng 不bất 道đạo 而nhi 喪táng 有hữu 道đạo 者giả 此thử 乃nãi 顛điên 倒đảo 冠quan 履lý 尊tôn 卑ty 無vô 序tự 皆giai 天thiên 之chi 命mạng 也dã 廣quảng 鈔sao 云vân 如như 人nhân 以dĩ 頭đầu 載tái 履lý 以dĩ 足túc 著trước 冠quan 豈khởi 非phi 倒đảo 耶da 又hựu 令linh 子tử 坐tọa 父phụ 立lập 君quân 北bắc 面diện 臣thần 南nam 面diện 豈khởi 有hữu 序tự 乎hồ 今kim 觀quán 天thiên 命mạng 乃nãi 如như 此thử 也dã 何hà 有hữu 福phước 善thiện 下hạ 今kim 相tương 對đối 摘trích 句cú 釋thích 之chi 謂vị 福phước 禍họa 善thiện 淫dâm 益ích 害hại 謙khiêm 盈doanh 賞thưởng 罸# 五ngũ 對đối 初sơ 二nhị 對đối 出xuất 尚thượng 書thư 書thư 云vân 天thiên 道đạo 福phước 善thiện 禍họa 淫dâm 謂vị 良lương 善thiện 者giả 福phước 之chi 淫dâm 惡ác 者giả 害hại 之chi 次thứ 二nhị 對đối 出xuất 周chu 易dị 故cố 謙khiêm 卦# 云vân 天thiên 道đạo 虧khuy 盈doanh 而nhi 益ích 謙khiêm (# 謙khiêm 受thọ 益ích 也dã )# 鬼quỷ 神thần 害hại 盈doanh 而nhi 福phước 謙khiêm (# 人nhân 道đạo 惡ác 盈doanh 則tắc 鬼quỷ 害hại 於ư 盈doanh 也dã )# 賞thưởng 賜tứ 也dã 有hữu 道đạo 者giả 賞thưởng 之chi 罸# 罪tội 也dã 無vô 道đạo 者giả 罸# 之chi 何hà 有hữu 二nhị 字tự 貫quán 於ư 下hạ 句cú 。

又hựu 既ký 禍họa 亂loạn 反phản 逆nghịch 皆giai 由do 天thiên 命mạng 則tắc 聖thánh 人nhân 設thiết 教giáo 責trách 人nhân 不bất 責trách 天thiên 罪tội 物vật 不bất 罪tội 命mạng 是thị 不bất 當đương 也dã 。

禍họa 亂loạn 反phản 逆nghịch 皆giai 由do 天thiên 命mạng 者giả 據cứ 上thượng 所sở 說thuyết 則tắc 禍họa 亂loạn 凶hung 害hại 非phi 天thiên 不bất 成thành 反phản 逆nghịch 不bất 孝hiếu 非phi 命mạng 不bất 就tựu 成thành 由do 天thiên 成thành 歸quy 罪tội 於ư 人nhân 就tựu 由do 命mạng 就tựu 責trách 過quá 於ư 物vật 是thị 忿phẫn 其kỳ 室thất 而nhi 怒nộ 於ư 市thị 無vô 以dĩ 異dị 也dã 夫phu 禍họa 亂loạn 自tự 天thiên 反phản 逆nghịch 由do 命mạng 則tắc 聖thánh 人nhân 設thiết 教giáo 責trách 人nhân 不bất 責trách 天thiên 罪tội 物vật 不bất 罪tội 命mạng 是thị 言ngôn 之chi 不bất 當đương 者giả 也dã 何hà 則tắc 不bất 由do 於ư 物vật 而nhi 歸quy 罪tội 於ư 物vật 由do 天thiên 不bất 歸quy 罪tội 於ư 天thiên 是thị 聖thánh 人nhân 之chi 教giáo 歸quy 於ư 天thiên 也dã 歸quy 於ư 天thiên 則tắc 不bất 法pháp 於ư 天thiên 矣hĩ 故cố 云vân 不bất 當đương 耳nhĩ 。

然nhiên 則tắc 詩thi 刺thứ 亂loạn 政chánh 書thư 讚tán 王vương 道đạo 禮lễ 稱xưng 安an 上thượng 樂nhạo/nhạc/lạc 號hiệu 移di 風phong 豈khởi 是thị 奉phụng 上thượng 天thiên 之chi 意ý 順thuận 造tạo 化hóa 之chi 心tâm 乎hồ 。

然nhiên 則tắc 二nhị 字tự 連liên 前tiền 起khởi 後hậu 之chi 辭từ 也dã 詩thi 刺thứ 亂loạn 政chánh 者giả 且thả 如như 平bình 王vương 東đông 遷thiên 政chánh 令linh 不bất 行hành 賞thưởng 罸# 權quyền 勢thế 皈quy 弱nhược 於ư 諸chư 候hậu 由do 是thị 黍thử 離ly 之chi 詩thi 作tác 焉yên 孔khổng 子tử 刪san 之chi 乃nãi 刺thứ 平bình 王vương 亂loạn 政chánh 之chi 始thỉ 也dã 書thư 讚tán 王vương 道đạo 者giả 謂vị 三tam 王vương 開khai 往vãng 得đắc 天thiên 下hạ 以dĩ 至chí 仁nhân 罸# 不bất 仁nhân 以dĩ 大đại 義nghĩa 誅tru 不bất 義nghĩa 出xuất 生sanh 靈linh 於ư 塗đồ 炭thán 躋tễ 庶thứ 民dân 於ư 富phú 壽thọ 所sở 以dĩ 書thư 讚tán 王vương 道đạo 也dã (# 三tam 王vương 謂vị 夏hạ 殷ân 周chu )# 禮lễ 稱xưng 安an 上thượng 者giả 孝hiếu 經Kinh 云vân 安an 上thượng 治trị 民dân 莫mạc 善thiện 於ư 禮lễ (# 玄huyền 宗tông 注chú 云vân 禮lễ 所sở 以dĩ 正chánh 君quân 臣thần 父phụ 子tử 。 之chi 別biệt 明minh 男nam 女nữ 長trưởng 幼ấu 。 之chi 序tự 故cố 可khả 以dĩ 安an 上thượng 化hóa 下hạ 也dã )# 樂nhạo/nhạc/lạc 號hiệu 移di 風phong 者giả 孝hiếu 經Kinh 云vân 移di 風phong 易dị 俗tục 莫mạc 善thiện 於ư 樂nhạo/nhạc/lạc (# 注chú 云vân 風phong 俗tục 移di 易dị 先tiên 入nhập 樂nhạc 聲thanh 變biến 隨tùy 人nhân 心tâm 正chánh 由do 君quân 德đức 正chánh 之chi 與dữ 變biến 因nhân 樂nhạo/nhạc/lạc 而nhi 彰chương 故cố 曰viết 莫mạc 善thiện 於ư 樂nhạo/nhạc/lạc )# 此thử 意ý 謂vị 既ký 一nhất 切thiết 由do 天thiên 秪# 合hợp 刺thứ 天thiên 讚tán 天thiên 安an 上thượng 移di 風phong 不bất 關quan 禮lễ 樂nhạo/nhạc/lạc 今kim 乃nãi 毛mao 詩thi 刺thứ 亂loạn 政chánh 尚thượng 書thư 讚tán 王vương 道đạo 乃nãi 是thị 反phản 上thượng 天thiên 之chi 意ý 逆nghịch 造tạo 化hóa 之chi 心tâm 耳nhĩ 。

是thị 知tri 專chuyên 此thử 教giáo 者giả 未vị 能năng 原nguyên 人nhân 。

專chuyên 此thử 教giáo 下hạ 謂vị 專chuyên 守thủ 老lão 莊trang 周chu 孔khổng 之chi 教giáo 未vị 能năng 原nguyên 人nhân 。 之chi 根căn 本bổn 也dã 。

斥xích 徧biến 淺thiển 第đệ 二nhị 。

佛Phật 教giáo 自tự 淺thiển 之chi 深thâm 略lược 有hữu 五ngũ 等đẳng 一nhất 人nhân 天thiên 教giáo 二nhị 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 三tam 大Đại 乘Thừa 法Pháp 相tương 教giáo 四tứ 大Đại 乘Thừa 破phá 相tương 教giáo (# 〔# 上thượng 〕# 四tứ 在tại 此thử 篇thiên 中trung )# 五ngũ 一Nhất 乘Thừa 顯hiển 性tánh 教giáo (# 在tại 第đệ 三tam 篇thiên 中trung )# 。

前tiền 之chi 四tứ 教giáo 皆giai 斥xích 偏thiên 淺thiển 後hậu 一nhất 顯hiển 性tánh 方phương 彰chương 圓viên 深thâm 耳nhĩ 略lược 有hữu 五ngũ 等đẳng 不bất 說thuyết 別biệt 教giáo 一Nhất 乘Thừa 故cố 云vân 略lược 也dã 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 即tức 賢hiền 首thủ 愚ngu 法pháp 攝nhiếp 初sơ 人nhân 天thiên 教giáo 大Đại 乘Thừa 法Pháp 相tương/tướng 即tức 賢hiền 首thủ 分phần/phân 教giáo 大Đại 乘Thừa 破phá 相tương/tướng 即tức 賢hiền 首thủ 始thỉ 教giáo 一Nhất 乘Thừa 顯hiển 性tánh 即tức 終chung 頓đốn 圓viên 同đồng 教giáo 一Nhất 乘Thừa 注chú 有hữu 第đệ 三tam 篇thiên 中trung 即tức 直trực 顯hiển 真chân 源nguyên 習tập 佛Phật 了liễu 義nghĩa 教giáo 也dã 。

一nhất 佛Phật 為vi 初sơ 心tâm 人nhân 且thả 說thuyết 三tam 世thế 業nghiệp 報báo 善thiện 惡ác 因nhân 果quả 。

一nhất 佛Phật 下hạ 明minh 人nhân 天thiên 教giáo 此thử 與dữ 禪thiền 詮thuyên 序tự 中trung 第đệ 一nhất 人nhân 天thiên 因nhân 果quả 教giáo 大đại 同đồng 但đãn 彼bỉ 略lược 此thử 廣quảng 耳nhĩ 若nhược 依y 教giáo 迹tích 此thử 如như 普phổ 耀diệu 經kinh 第đệ 二nhị 七thất 日nhật 。 提đề 謂vị 等đẳng 五ngũ 百bách 賈cổ 人nhân 。 施thí 佛Phật 麨xiểu 蜜mật 亦diệc 攝nhiếp 人nhân 天thiên 等đẳng 經kinh 三tam 世thế 業nghiệp 報báo 者giả 圓viên 覺giác 大đại 疏sớ/sơ 云vân 當đương 知tri 欲dục 因nhân 愛ái 有hữu (# 過quá 去khứ )# 身thân 因nhân 欲dục 生sanh (# 現hiện 在tại )# 既ký 有hữu 此thử 身thân 還hoàn 生sanh 於ư 愛ái 復phục 感cảm 未vị 來lai 生sanh 死tử 。 果quả 報báo 是thị 則tắc 三tam 世thế 業nghiệp 報báo 皆giai 由do 於ư 心tâm 。 故cố 遠viễn 公công 報báo 應ứng 論luận 云vân 夫phu 事sự 起khởi 必tất 由do 其kỳ 心tâm 報báo 應ứng 必tất 由do 於ư 事sự 是thị 故cố 自tự 報báo 以dĩ 觀quán 事sự 而nhi 事sự 可khả 變biến 舉cử 事sự 以dĩ 責trách 心tâm 而nhi 心tâm 可khả 反phản 善thiện 惡ác 因nhân 果quả 者giả 謂vị 惡ác 業nghiệp 為vi 因nhân 苦khổ 報báo 為vi 果quả 即tức 次thứ 文văn 辨biện 三tam 塗đồ 也dã 善thiện 業nghiệp 為vi 因nhân 樂lạc 報báo 為vi 果quả 即tức 下hạ 文văn 明minh 人nhân 天thiên 也dã 。

謂vị 造tạo 上thượng 品phẩm 十thập 惡ác 死tử 墮đọa 地địa 獄ngục 中trung 。 品phẩm 餓ngạ 鬼quỷ 下hạ 品phẩm 畜súc 生sanh 。

謂vị 造tạo 上thượng 品phẩm 十thập 惡ác 死tử 墮đọa 地địa 獄ngục 。 (# 一nhất 約ước 境cảnh 於ư 父phụ 母mẫu 造tạo 殺sát 業nghiệp 為vi 上thượng 品phẩm 二nhị 約ước 心tâm 則tắc 瞋sân 心tâm 增tăng 勝thắng 死tử 墮đọa 地địa 獄ngục 。 )# 中trung 品phẩm 餓ngạ 鬼quỷ (# 一nhất 約ước 境cảnh 於ư 餘dư 人nhân 造tạo 殺sát 業nghiệp 為vi 中trung 品phẩm 二nhị 約ước 心tâm 則tắc 慳san 貪tham 增tăng 勝thắng 死tử 墮đọa 餓ngạ 鬼quỷ 。 )# 下hạ 品phẩm 畜súc 生sanh (# 一nhất 約ước 境cảnh 於ư 蚊văn 蚋nhuế 等đẳng 起khởi 殺sát 業nghiệp 為vi 下hạ 品phẩm 二nhị 約ước 心tâm 則tắc 愚ngu 癡si 增tăng 勝thắng 死tử 墮đọa 畜súc 生sanh )# 。

故cố 佛Phật 且thả 類loại 世thế 五ngũ 常thường 之chi 教giáo 令linh 持trì 五Ngũ 戒Giới 。 得đắc 免miễn 三tam 塗đồ 。 生sanh 人nhân 道đạo 中trung 。

天Thiên 竺Trúc 世thế 教giáo 儀nghi 式thức 雖tuy 殊thù 懲# 惡ác 勸khuyến 善thiện 無vô 別biệt 亦diệc 不bất 離ly 仁nhân 義nghĩa 等đẳng 五ngũ 而nhi 有hữu 德đức 行hạnh 可khả 修tu 例lệ 如như 此thử 國quốc 斂liểm 手thủ 而nhi 舉cử 吐thổ 蕃phồn 散tán 手thủ 而nhi 垂thùy 皆giai 為vi 禮lễ 也dã 不bất 殺sát 是thị 仁nhân 不bất 盜đạo 是thị 義nghĩa 不bất 邪tà 婬dâm 是thị 禮lễ 不bất 妄vọng 語ngữ 是thị 信tín 不bất 飲ẩm 噉đạm 酒tửu 肉nhục 神thần 氣khí 清thanh 潔khiết 益ích 於ư 智trí 也dã 類loại 世thế 五ngũ 常thường 者giả 類loại 例lệ 五Ngũ 戒Giới 也dã 注chú 天Thiên 竺Trúc 者giả 正chánh 云vân 印ấn 度độ 此thử 翻phiên 月nguyệt 邦bang 世thế 教giáo 即tức 五Ngũ 戒Giới 也dã 吐thổ 蕃phồn 外ngoại 國quốc 之chi 名danh 也dã 開khai 皇hoàng 紀kỷ 云vân 明minh 宗tông 天thiên 成thành 三tam 秊niên 九cửu 月nguyệt 吐thổ 蕃phồn 迴hồi 鶻cốt 並tịnh 來lai 貢cống 注chú 不bất 殺sát 是thị 仁nhân (# 仁nhân 有hữu 博bác 愛ái 之chi 德đức )# 不bất 盜đạo 是thị 義nghĩa (# 義nghĩa 有hữu 合hợp 宜nghi 之chi 德đức )# 不bất 邪tà 婬dâm 是thị 禮lễ (# 禮lễ 有hữu 尊tôn [(白-日+田)/廾]# 敬kính 讓nhượng 之chi 德đức )# 不bất 妄vọng 語ngữ 是thị 信tín (# 信tín 有hữu 無vô 虗hư 妄vọng 之chi 德đức )# 不bất 飲ẩm 噉đạm 等đẳng 益ích 於ư 智trí 也dã (# 智trí 有hữu 照chiếu 了liễu 之chi 德đức )# 得đắc 免miễn 三tam 塗đồ (# 塗đồ 道đạo 也dã 地địa 獄ngục 名danh 火hỏa 塗đồ 道đạo 餓ngạ 鬼quỷ 名danh 刀đao 塗đồ 道đạo 畜súc 生sanh 名danh 血huyết 塗đồ 道đạo 也dã )# 。

修tu 上thượng 品phẩm 十Thập 善Thiện 及cập 施thí 戒giới 等đẳng 生sanh 六lục 欲dục 天thiên 。 修tu 四tứ 禪thiền 八bát 定định 生sanh 色sắc 界giới 無vô 色sắc 界giới 天thiên 。

上thượng 品phẩm 十Thập 善Thiện 即tức 修tu 因nhân 也dã 生sanh 六lục 欲dục 天thiên 。 即tức 報báo 果quả 也dã 或hoặc 曰viết 論luận 文văn 何hà 以dĩ 不bất 說thuyết 中trung 下hạ 二nhị 品phẩm 十Thập 善Thiện 耶da 然nhiên 修tu 中trung 品phẩm 十Thập 善Thiện 生sanh 人nhân 道đạo 下hạ 品phẩm 十Thập 善Thiện 生sanh 修tu 羅la 今kim 論luận 主chủ 既ký 令linh 持trì 五Ngũ 戒Giới 。 生sanh 人nhân 道đạo 故cố 不bất 言ngôn 中trung 品phẩm 也dã 又hựu 儒nho 道đạo 二nhị 教giáo 不bất 說thuyết 修tu 羅la 故cố 不bất 言ngôn 下hạ 品phẩm 耳nhĩ 修tu 四tứ 禪thiền 下hạ 謂vị 修tu 四tứ 禪thiền 生sanh 色sắc 界giới 修tu 四tứ 空không 兼kiêm 前tiền 四tứ 禪thiền 成thành 八bát 定định 生sanh 無vô 色sắc 界giới 也dã 。

(# 自tự 注chú )# 題đề 中trung 不bất 標tiêu 天thiên 鬼quỷ 地địa 獄ngục 者giả 。

界giới 地địa 不bất 同đồng 見kiến 聞văn 不bất 及cập 凡phàm 俗tục 尚thượng 不bất 知tri 末mạt 況huống 肯khẳng 窮cùng 本bổn 故cố 對đối 俗tục 教giáo 且thả 標tiêu 原nguyên 人nhân 今kim 敘tự 佛Phật 經Kinh 理lý 宜nghi 具cụ 列liệt 。

界giới 地địa 不bất 同đồng 等đẳng 者giả 謂vị 上thượng 界giới 與dữ 地địa 下hạ 不bất 同đồng 是thị 則tắc 諸chư 天thiên 鬼quỷ 獄ngục 而nhi 人nhân 間gian 皆giai 見kiến 聞văn 不bất 及cập 也dã 尚thượng 不bất 知tri 末mạt 下hạ 尚thượng 不bất 知tri 人nhân 道đạo 見kiến 聞văn 之chi 末mạt 肯khẳng 窮cùng 天thiên 鬼quỷ 地địa 獄ngục 之chi 本bổn 乎hồ 。

故cố 名danh 人nhân 天thiên 教giáo 也dã 。

自tự 注chú 然nhiên 業nghiệp 有hữu 三tam 種chủng 一nhất 惡ác 二nhị 善thiện 三tam 不bất 動động 報báo 有hữu 三tam 時thời 謂vị 現hiện 報báo 。 生sanh 報báo 後hậu 報báo 。 一nhất 惡ác 業nghiệp (# 貪tham 瞋sân 猛mãnh 盛thịnh 者giả 即tức 造tạo 十thập 惡ác 業nghiệp 。 )# 二nhị 善thiện 業nghiệp (# 貪tham 來lai 生sanh 富phú 樂lạc 之chi 報báo 者giả 造tạo 諸chư 善thiện 業nghiệp 。 )# 三tam 不bất 動động 業nghiệp (# 厭yếm 下hạ 苦khổ 麤thô 障chướng 欣hân 上thượng 淨tịnh 妙diệu 離ly 者giả 修tu 四tứ 禪thiền 八bát 定định )# 現hiện 報báo (# 現hiện 世thế 作tác 善thiện 惡ác 即tức 現hiện 身thân 受thọ 苦khổ 。 樂lạc 報báo )# 生sanh 報báo (# 今kim 生sanh 作tác 善thiện 惡ác 次thứ 一nhất 生sanh 受thọ 報báo )# 後hậu 報báo (# 次thứ 二nhị 三tam 生sanh 乃nãi 至chí 未vị 來lai 。 多đa 生sanh 受thọ 報báo 名danh 順thuận 後hậu 報báo )# 。

據cứ 此thử 教giáo 中trung 業nghiệp 為vi 身thân 本bổn 。

今kim 詰cật 之chi 曰viết 既ký 由do 造tạo 業nghiệp 受thọ 五ngũ 道đạo 身thân 未vị 審thẩm 誰thùy 人nhân 造tạo 業nghiệp 誰thùy 人nhân 受thọ 報báo 。

受thọ 五ngũ 道đạo 身thân 者giả 開khai 出xuất 修tu 羅la 即tức 成thành 六lục 道đạo 如như 助trợ 修tu 記ký 說thuyết 。

若nhược 此thử 眼nhãn 耳nhĩ 手thủ 足túc 能năng 造tạo 業nghiệp 者giả 初sơ 死tử 之chi 人nhân 眼nhãn 耳nhĩ 手thủ 足túc 宛uyển 然nhiên 。 何hà 不bất 見kiến 聞văn 造tạo 作tác 。

若nhược 言ngôn 心tâm 作tác 何hà 者giả 是thị 心tâm 若nhược 言ngôn 肉nhục 心tâm 肉nhục 心tâm 有hữu 質chất 繫hệ 於ư 身thân 內nội 如như 何hà 速tốc 入nhập 眼nhãn 耳nhĩ 辨biện 外ngoại 是thị 非phi 不bất 知tri 因nhân 何hà 取thủ 捨xả 且thả 心tâm 與dữ 眼nhãn 耳nhĩ 手thủ 足túc 俱câu 為vi 質chất 閡ngại 豈khởi 得đắc 內nội 外ngoại 相tướng 通thông 運vận 動động 應ưng 接tiếp 同đồng 造tạo 業nghiệp 緣duyên 。

肉nhục 心tâm 有hữu 質chất 者giả 謂vị 肉nhục 團đoàn 心tâm 有hữu 形hình 質chất 故cố 按án 五ngũ 藏tạng 論luận (# 心tâm 脾tì 肝can 肺phế 腎thận )# 說thuyết 人nhân 之chi 心tâm 藏tạng 唯duy 一nhất 方phương 寸thốn 正Chánh 法Pháp 念niệm 經Kinh 云vân 如như 蓮liên 華hoa 開khai 合hợp 提đề 謂vị 經Kinh 云vân 心tâm 如như 帝đế 王vương 皆giai 肉nhục 團đoàn 心tâm 也dã 是thị 非phi 不bất 知tri 縱túng/tung 也dã 因nhân 何hà 取thủ 捨xả 奪đoạt 也dã 意ý 謂vị 因nhân 何hà 取thủ 是thị 捨xả 非phi 耶da 內nội 外ngoại 相tướng 通thông 下hạ 肉nhục 心tâm 居cư 內nội 眼nhãn 耳nhĩ 居cư 外ngoại 內nội 外ngoại 質chất 礙ngại 如như 何hà 相tương 通thông 耶da 。

若nhược 言ngôn 但đãn 是thị 喜hỷ 怒nộ 愛ái 惡ác 發phát 動động 身thân 口khẩu 令linh 造tạo 業nghiệp 者giả 喜hỷ 怒nộ 等đẳng 情tình 乍sạ 起khởi 乍sạ 滅diệt 自tự 無vô 甚thậm 體thể 將tương 何hà 為vi 主chủ 而nhi 作tác 業nghiệp 耶da 。

喜hỷ 怒nộ 等đẳng 情tình 者giả 儒nho 以dĩ 喜hỷ 怒nộ 哀ai 懼cụ 愛ái 惡ác 欲dục 謂vị 之chi 七thất 情tình 乍sạ 暫tạm 也dã 起khởi 生sanh 也dã 。

設thiết 言ngôn 不bất 應ưng 如như 此thử 別biệt 別biệt 推thôi 尋tầm 都đô 是thị 我ngã 此thử 身thân 心tâm 能năng 造tạo 業nghiệp 者giả 此thử 身thân 已dĩ 死tử 誰thùy 受thọ 苦khổ 樂lạc 之chi 報báo 。

別biệt 別biệt 推thôi 尋tầm 者giả 喜hỷ 怒nộ 等đẳng 情tình 為vi 別biệt 推thôi 窮cùng 尋tầm 究cứu 也dã 。

若nhược 言ngôn 死tử 後hậu 更cánh 有hữu 身thân 者giả 豈khởi 有hữu 今kim 日nhật 身thân 心tâm 。 造tạo 罪tội 修tu 福phước 令linh 他tha 後hậu 世thế 身thân 心tâm 受thọ 苦khổ 受thọ 樂lạc 。

豈khởi 有hữu 今kim 日nhật 下hạ 意ý 謂vị 豈khởi 有hữu 今kim 世thế 自tự 己kỷ 身thân 心tâm 造tạo 罪tội 修tu 福phước 令linh 後hậu 世thế 他tha 人nhân 受thọ 苦khổ 受thọ 樂lạc 言ngôn 不bất 相tương 應ứng 也dã 。

據cứ 此thử 則tắc 修tu 福phước 者giả 屈khuất 甚thậm 造tạo 罪tội 者giả 幸hạnh 甚thậm 如như 何hà 神thần 理lý 如như 此thử 無vô 道đạo 。

修tu 福phước 者giả 屈khuất 甚thậm 謂vị 自tự 己kỷ 修tu 福phước 善thiện 他tha 人nhân 受thọ 樂lạc 報báo 豈khởi 非phi 屈khuất 耶da 造tạo 罪tội 者giả 幸hạnh 甚thậm 謂vị 自tự 己kỷ 造tạo 罪tội 業nghiệp 他tha 人nhân 受thọ 苦khổ 報báo 豈khởi 非phi 幸hạnh 乎hồ 幸hạnh 者giả 小tiểu 雅nhã 云vân 非phi 分phần/phân 遇ngộ 福phước 也dã 如như 何hà 神thần 理lý 下hạ 理lý 者giả 明minh 也dã 結kết 責trách 神thần 明minh 無vô 道đạo 也dã 蘭lan 盆bồn 疏sớ/sơ 云vân 境cảnh 勝thắng 心tâm 彊cường/cưỡng/cương 徹triệt 於ư 神thần 理lý 此thử 推thôi 神thần 明minh 有hữu 效hiệu 也dã 。

故cố 知tri 但đãn 習tập 此thử 教giáo 者giả 雖tuy 信tín 業nghiệp 緣duyên 不bất 達đạt 身thân 本bổn 。

雖tuy 信tín 業nghiệp 緣duyên 縱túng/tung 也dã 不bất 達đạt 身thân 本bổn 奪đoạt 也dã 以dĩ 人nhân 天thiên 教giáo 雖tuy 信tín 三tam 世thế 業nghiệp 緣duyên 而nhi 不bất 知tri 業nghiệp 從tùng 惑hoặc 起khởi 是thị 不bất 達đạt 身thân 本bổn 也dã (# 惑hoặc 即tức 煩phiền 惱não 障chướng 體thể 是thị 第đệ 六lục 識thức )# 。

二nhị 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 者giả 說thuyết 形hình 骸hài 之chi 色sắc 思tư 慮lự 之chi 心tâm 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 因nhân 緣duyên 力lực 故cố 。 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 相tương 續tục 無vô 窮cùng 如như 水thủy 涓# 涓# 如như 燈đăng 燄diệm 燄diệm 身thân 心tâm 假giả 合hợp 似tự 一nhất 似tự 常thường 。

二nhị 小Tiểu 乘Thừa 教giáo 即tức 同đồng 禪thiền 詮thuyên 序tự 中trung 第đệ 二nhị 斷đoạn 惑hoặc 滅diệt 苦khổ 教giáo 說thuyết 三tam 界giới 不bất 安an 皆giai 如như 火hỏa 宅trạch 之chi 苦khổ 令linh 斷đoạn 業nghiệp 惑hoặc 之chi 集tập 修tu 道Đạo 證chứng 滅diệt 揀giản 邪tà 正chánh 辨biện 凡phàm 聖thánh 分phần 欣hân 厭yếm 明minh 因nhân 果quả (# 上thượng 皆giai 序tự 文văn )# 形hình 體thể 之chi 色sắc 即tức 四tứ 大đại 也dã 思tư 慮lự 之chi 心tâm 即tức 四tứ 蘊uẩn 也dã 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 因nhân 緣duyên 力lực 者giả 廣quảng 疏sớ/sơ 云vân 但đãn 有hữu 諸chư 識thức 從tùng 無vô 始thỉ 來lai 。 前tiền 滅diệt 後hậu 生sanh 即tức 同đồng 此thử 文văn 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 也dã 又hựu 云vân 心tâm 心tâm 所sở 法pháp 。 因nhân 緣duyên 力lực 故cố 。 相tương 續tục 不bất 斷đoạn 。 即tức 同đồng 此thử 文văn 相tương 續tục 無vô 窮cùng 也dã 如như 水thủy 涓# 涓# 喻dụ 相tương 續tục 無vô 究cứu 如như 燈đăng 焰diễm 焰diễm 喻dụ 念niệm 念niệm 生sanh 滅diệt 。 身thân 心tâm 假giả 合hợp 即tức 圓viên 覺giác 云vân 四tứ 緣duyên 假giả 合hợp 。 妄vọng 有hữu 六lục 相tương 似tự 有hữu 緣duyên 相tương/tướng 假giả 名danh 為vi 心tâm 。 四tứ 緣duyên 即tức 四tứ 大đại 也dã 似tự 一nhất 似tự 常thường 者giả 似tự 一nhất 非phi 一nhất 也dã 似tự 常thường 無vô 常thường 也dã 廣quảng 疏sớ/sơ 云vân 根căn 塵trần 和hòa 合hợp 似tự 有hữu 緣duyên 心tâm 內nội 外ngoại 推thôi 之chi 何hà 是thị 其kỳ 體thể 以dĩ 喻dụ 明minh 之chi 似tự 一nhất 者giả 如như 旋toàn 火hỏa 輪luân 。 有hữu 往vãng 來lai 故cố 似tự 常thường 者giả 如như 槖# 籥# 風phong 有hữu 卷quyển 舒thư 故cố 。

凡phàm 愚ngu 不bất 覺giác 執chấp 之chi 為vi 我ngã 寶bảo 此thử 我ngã 故cố 即tức 起khởi 貪tham (# 貪tham 名danh 利lợi 以dĩ 榮vinh 身thân )# 瞋sân (# 瞋sân 違vi 情tình 境cảnh 恐khủng 侵xâm 害hại 身thân )# 癡si (# 非phi 理lý 計kế 挍giảo )# 等đẳng 三tam 毒độc 三tam 毒độc 擊kích 意ý 發phát 動động 身thân 口khẩu 。 造tạo 一nhất 切thiết 業nghiệp 。

執chấp 之chi 為vi 我ngã 者giả 我ngã 謂vị 主chủ 宰tể 如như 國quốc 之chi 主chủ 有hữu 自tự 在tại 故cố 主chủ 有hữu 我ngã 體thể (# 俱câu 生sanh )# 宰tể 是thị 我ngã 用dụng 分phân 別biệt 寶bảo 此thử 我ngã 者giả 寶bảo 積tích 經Kinh 云vân 於ư 身thân 生sanh 寶bảo 愛ái 不bất 離ly 於ư 我ngã 人nhân 禪thiền 詮thuyên 序tự 中trung 作tác 此thử 保bảo 字tự 皆giai 愛ái 惜tích 義nghĩa 注chú 非phi 理lý 計kế 校giáo 即tức 觸xúc 向hướng 錯thác 解giải 也dã 三tam 毒độc 者giả 毒độc 以dĩ 鴆chậm 毒độc 為vi 義nghĩa 惱não 害hại 之chi 甚thậm 故cố 謂vị 之chi 毒độc 擊kích 意ý 擊kích 起khởi 意ý 識thức 故cố 行hạnh 願nguyện 經Kinh 云vân 無vô 始thỉ 劫kiếp 中trung 。 由do 貪tham 瞋sân 癡si 。 發phát 動động 身thân 口khẩu 意ý 。 作tác 諸chư 惡ác 業nghiệp 。

業nghiệp 成thành 難nạn/nan 逃đào 故cố 受thọ 五ngũ 道đạo 苦khổ 樂lạc 等đẳng 身thân (# 別biệt 業nghiệp 所sở 感cảm )# 感cảm 三tam 界giới 勝thắng 劣liệt 等đẳng 處xứ (# 共cộng 業nghiệp 所sở 感cảm )# 於ư 所sở 受thọ 身thân 。 還hoàn 執chấp 為vi 我ngã 還hoàn 起khởi 貪tham 等đẳng 造tạo 業nghiệp 受thọ 報báo 。

業nghiệp 成thành 難nạn/nan 逃đào 逃đào 避tị 也dã 如như 影ảnh 之chi 隨tùy 形hình 。 如như 響hưởng 之chi 應ứng 聲thanh 。 形hình 聲thanh 喻dụ 業nghiệp 因nhân 影ảnh 響hưởng 喻dụ 報báo 果quả 注chú 別biệt 業nghiệp 所sở 感cảm 者giả 瑜du 伽già 論luận 云vân 自tự 身thân 則tắc 各các 隨tùy 己kỷ 業nghiệp 貴quý 賤tiện 苦khổ 樂lạc 不bất 同đồng 飛phi 走tẩu 類loại 別biệt 名danh 為vi 別biệt 業nghiệp 所sở 惑hoặc 正chánh 報báo 注chú 共cộng 業nghiệp 所sở 感cảm 者giả 論luận 又hựu 云vân 此thử 三Tam 千Thiên 世Thế 界Giới 。 是thị 眾chúng 生sanh 共cộng 業nghiệp 所sở 感cảm 貴quý 賤tiện 人nhân 畜súc 種chủng 種chủng 有hữu 情tình 同đồng 共cộng 依y 之chi 而nhi 住trụ 名danh 為vi 共cộng 業nghiệp 所sở 感cảm 依y 報báo (# 宜nghi 將tương 瑜du 伽già 二nhị 節tiết 之chi 文văn 對đối 此thử 論luận 五ngũ 道đạo 苦khổ 樂lạc 等đẳng 身thân 三tam 界giới 勝thắng 劣liệt 等đẳng 處xứ 皆giai 符phù 合hợp 也dã )# 按án 唯duy 識thức 論luận 明minh 共cộng 別biệt 造tạo 凡phàm 有hữu 四tứ 句cú 一nhất 共cộng 中trung 共cộng 謂vị 四tứ 大đại 皆giai 是thị 有hữu 情tình 八bát 識thức 共cộng 變biến 二nhị 共cộng 中trung 不bất 共cộng 謂vị 雖tuy 是thị 人nhân 畜súc 共cộng 變biến 受thọ 用dụng 不bất 同đồng 如như 水thủy 魚ngư 見kiến 舍xá 宅trạch 天thiên 見kiến 瑠lưu 璃ly 人nhân 見kiến 清thanh 冷lãnh 鬼quỷ 見kiến 猛mãnh 火hỏa 又hựu 如như 田điền 宅trạch 各các 有hữu 其kỳ 主chủ 是thị 不bất 共cộng 也dã (# 此thử 二nhị 句cú 即tức 共cộng 造tạo 依y 報báo 同đồng 注chú 文văn 共cộng 業nghiệp 所sở 感cảm 也dã )# 三tam 不bất 共cộng 中trung 共cộng 如như 男nam 女nữ 身thân 根căn 種chủng 子tử 各các 變biến 名danh 不bất 共cộng 而nhi 受thọ 用dụng 澀sáp 滑hoạt 無vô 殊thù 即tức 共cộng 也dã 四tứ 不bất 共cộng 中trung 不bất 共cộng 如như 男nam 女nữ 五ngũ 根căn 各các 種chủng 所sở 變biến 利lợi 鈍độn 明minh 暗ám 一nhất 一nhất 不bất 同đồng (# 此thử 二nhị 句cú 即tức 別biệt 造tạo 正chánh 報báo 同đồng 注chú 云vân 別biệt 業nghiệp 所sở 感cảm 也dã )# 於ư 所sở 受thọ 身thân 。 即tức 前tiền 苦khổ 樂lạc 等đẳng 身thân 也dã 還hoàn 執chấp 為vi 我ngã 即tức 前tiền 凡phàm 愚ngu 不bất 覺giác 執chấp 之chi 為vi 我ngã 也dã 還hoàn 起khởi 貪tham 等đẳng 即tức 前tiền 三tam 毒độc 擊kích 意ý 等đẳng 文văn 造tạo 業nghiệp 即tức 前tiền 造tạo 一nhất 切thiết 業nghiệp 。 受thọ 報báo 即tức 前tiền 業nghiệp 成thành 難nạn/nan 逃đào 等đẳng 。

身thân 則tắc 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 死tử 而nhi 復phục 生sanh 。 界giới 則tắc 成thành 住trụ 壞hoại 空không 空không 而nhi 復phục 成thành 。

身thân 則tắc 下hạ 釋thích 前tiền 五ngũ 道đạo 等đẳng 身thân 界giới 則tắc 下hạ 釋thích 前tiền 三tam 界giới 等đẳng 處xứ 涅Niết 槃Bàn 經kinh 以dĩ 四tứ 大đại 山sơn 喻dụ 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 故cố 。 彼bỉ 經kinh 具cụ 云vân 如như 我ngã 昔tích 告cáo 波Ba 斯Tư 匿Nặc 王Vương 。 (# 此thử 翻phiên 和hòa 悅duyệt )# 大đại 王vương 有hữu 親thân 信tín 人nhân 從tùng 四tứ 方phương 來lai 。 各các 作tác 是thị 言ngôn 。 大đại 王vương 有hữu 四tứ 大đại 山sơn 。 從tùng 四tứ 方phương 來lai 。 欲dục 害hại 人nhân 民dân 王vương 若nhược 聞văn 者giả 當đương 設thiết 何hà 計kế 。 王vương 言ngôn 世Thế 尊Tôn 設thiết 有hữu 此thử 來lai 無vô 逃đào 避tị 處xứ 。 乃nãi 至chí 我ngã 說thuyết 四tứ 山sơn 即tức 是thị 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 生sanh 老lão 病bệnh 死tử 。 常thường 來lai 切thiết 人nhân 故cố 云vân 死tử 而nhi 復phục 生sanh 。 也dã 成thành 住trụ 壞hoại 空không 略lược 見kiến 注chú 文văn 廣quảng 如như 俱câu 舍xá 。

*# 從tùng 空không 劫kiếp 初sơ 成thành 世thế 界giới 者giả 頌tụng 曰viết 空không 界giới 大đại 風phong 起khởi 傍bàng 廣quảng 數số 無vô 量lượng 厚hậu 十thập 六lục 洛lạc 叉xoa 金kim 剛cang 不bất 能năng 壞hoại 此thử 名danh 持trì 界giới 風phong 光quang 音âm 金kim 藏tạng 雲vân 布bố 及cập 三Tam 千Thiên 界Giới 雨vũ 如như 車xa 軸trục 下hạ 風phong 遏át 不bất 聽thính 流lưu 深thâm 十thập 一nhất 洛lạc 叉xoa 始thỉ 作tác 金kim 剛cang 界giới 次thứ 第đệ 金kim 藏tạng 雲vân 注chú 雨vũ 滿mãn 其kỳ 內nội 先tiên 成thành 梵Phạm 王Vương 界giới 乃nãi 至chí 夜Dạ 摩Ma 天Thiên 。 風phong 鼓cổ 清thanh 水thủy 成thành 須Tu 彌Di 七thất 金kim 等đẳng 滓chỉ 濁trược 為vi 山sơn 地địa 四tứ 洲châu 及cập 泥nê 犂lê 鹹hàm 海hải 外ngoại 輪luân 圍vi 方phương 名danh 器khí 界giới 立lập 時thời 經kinh 一nhất 增tăng 減giảm 。

空không 界giới 大đại 風phong 起khởi 者giả 頌tụng 又hựu 云vân 安an 立lập 器khí 世thế 間gian 風phong 輪luân 最tối 在tại 下hạ 洛lạc 叉xoa 此thử 云vân 億ức 道Đạo 場Tràng 儀nghi 頌tụng 云vân 十thập 六lục 洛lạc 叉xoa 廣quảng 難nạn/nan 窺khuy (# 句cú 此thử 中trung 引dẫn 頌tụng 皆giai 七thất 字tự 也dã )# 金kim 剛cang 不bất 能năng 壞hoại 者giả 頌tụng 云vân 此thử 輪luân 體thể 性tánh 殊thù 堅kiên 密mật 金kim 剛cang 杵xử 擊kích 亦diệc 難nạn/nan 摧tồi 光quang 音âm 金kim 藏tạng 雲vân 至chí 如như 車xa 軸trục 下hạ 頌tụng 云vân 大đại 雲vân 澍chú 雨vũ 風phong 輪luân 上thượng 滴tích 如như 車xa 軸trục 即tức 成thành 池trì 風phong 遏át 不bất 聽thính 流lưu 者giả 論luận 云vân 有hữu 情tình 業nghiệp 感cảm 由do 風phong 力lực 持trì 令linh 不bất 流lưu 散tán 如như 輻bức 持trì 糓cốc 始thỉ 作tác 金kim 剛cang 界giới 者giả 又hựu 業nghiệp 風phong 起khởi 時thời 擊kích 此thử 水thủy 上thượng 結kết 成thành 金kim 輪luân 先tiên 成thành 梵Phạm 王Vương 界giới 即tức 初sơ 禪thiền 第đệ 三tam 天thiên 也dã 夜dạ 摩ma 此thử 云vân 時thời 分phần/phân 受thọ 五ngũ 欲dục 樂lạc 。 知tri 時thời 分phần/phân 故cố 以dĩ 夜dạ 摩ma 已dĩ 上thượng 諸chư 天thiên 皆giai 空không 居cư 故cố 須Tu 彌Di 此thử 云vân 妙diệu 高cao 頌tụng 云vân 妙diệu 高cao 四tứ 寶bảo 為vi 山sơn 體thể 閻Diêm 浮Phù 南nam 面diện 吠phệ 瑠lưu 璃ly 北bắc 邊biên 黃hoàng 金kim 東đông 錄lục 體thể 西tây 邊biên 之chi 寶bảo 號hiệu 頗phả 胝chi 金kim 山sơn 四tứ 面diện 七thất 重trùng 繞nhiễu 一nhất 山sơn 一nhất 海hải 間gian 相tương 離ly 七thất 金kim 山sơn (# 一nhất 雙song 持trì 二nhị 持trì 軸trục 三tam 〔# 木mộc 〕# 四tứ 善thiện 見kiến 五ngũ 馬mã 耳nhĩ 六lục 象tượng 鼻tị 七thất 〔# 魚ngư 〕# )# 四tứ 州châu (# 東đông 勝thắng 身thân 南nam 瞻chiêm 部bộ 西tây 牛ngưu 貨hóa 北bắc 俱câu 盧lô )# 泥nê 犂lê 正chánh 翻phiên 不bất 可khả 樂lạc 其kỳ 處xứ 極cực 苦khổ 不bất 可khả 愛ái 樂nhạo 。 或hoặc 翻phiên 苦khổ 具cụ 義nghĩa 翻phiên 地địa 獄ngục 謂vị 地địa 下hạ 有hữu 獄ngục 蓋cái 就tựu 此thử 方phương 一nhất 義nghĩa 也dã 鹹hàm 海hải 外ngoại 輪luân 圍vi 者giả 頌tụng 云vân 海hải 外ngoại 輪luân 山sơn 是thị 鐵thiết 圍vi 東đông 西tây 南nam 北bắc 四tứ 州châu 渚chử 。

乃nãi 至chí 二nhị 禪thiền 福phước 盡tận 下hạ 生sanh 人nhân 間gian 。 初sơ 食thực 地địa 餅bính 林lâm 藤đằng 後hậu 飡xan 粳canh 米mễ 不bất 銷tiêu 大đại 小tiểu 便tiện 利lợi 。 男nam 女nữ 形hình 別biệt 分phần/phân 田điền 立lập 主chủ 求cầu 臣thần 佐tá 等đẳng 種chủng 種chủng 差sai 別biệt 。 經kinh 十thập 九cửu 增tăng 減giảm 兼kiêm 前tiền 總tổng 二nhị 十thập 增tăng 減giảm 名danh 為vi 成thành 劫kiếp 。

初sơ 食thực 地địa 餅bính 下hạ 以dĩ 二nhị 禪thiền 下hạ 生sanh 人nhân 間gian 。 初sơ 有hữu 身thân 光quang 及cập 餐xan 地địa 餅bính 林lâm 藤đằng 自tự 然nhiên 粳canh 米mễ 。 後hậu 因nhân 漸tiệm 惡ác 光quang 及cập 地địa 餅bính 等đẳng 滅diệt 即tức 有hữu 日nhật 月nguyệt 及cập 耕canh 種chúng 等đẳng (# 自tự 然nhiên 粳canh 米mễ 。 長trường/trưởng 半bán 寸thốn 不bất 因nhân 耕canh 種chúng 。 )# 彼bỉ 云vân 耕canh 種chúng 即tức 此thử 分phần/phân 田điền 也dã 立lập 主chủ 者giả 君quân 主chủ 也dã 要yếu 言ngôn 曰viết 臣thần 下hạ 指chỉ 君quân 之chi 稱xưng 在tại 己kỷ 之chi 上thượng 至chí 尊tôn 之chi 名danh 也dã 求cầu 臣thần 佐tá 者giả 禮lễ 記ký 曰viết 仕sĩ 公công 曰viết 臣thần 臣thần 伏phục 也dã 字tự 象tượng 人nhân 躬cung 身thân 之chi 狀trạng 也dã 。

議nghị 曰viết 空không 界giới 劫kiếp 中trung 是thị 道Đạo 教giáo 指chỉ 之chi 云vân 虗hư 無vô 之chi 道đạo 然nhiên 道đạo 體thể 寂tịch 照chiếu 靈linh 通thông 不bất 是thị 虗hư 無vô 老lão 氏thị 或hoặc 迷mê 之chi 或hoặc 權quyền 設thiết 務vụ 絕tuyệt 人nhân 欲dục 故cố 指chỉ 空không 界giới 為vi 道đạo 空không 界giới 中trung 大đại 風phong 即tức 彼bỉ 混hỗn 沌# 一nhất 氣khí 故cố 彼bỉ 云vân 道đạo 生sanh 一nhất 也dã 金kim 藏tạng 雲vân 者giả 氣khí 形hình 之chi 始thỉ 即tức 太thái 極cực 也dã 雨vũ 下hạ 不bất 流lưu 陰ấm 氣khí 凝ngưng 也dã 陰âm 陽dương 相tương/tướng 合hợp 方phương 能năng 生sanh 成thành 矣hĩ 梵Phạm 王Vương 界giới 乃nãi 至chí 須Tu 彌Di 者giả 彼bỉ 之chi 天thiên 也dã 滓chỉ 濁trược 者giả 地địa 也dã 即tức 一nhất 生sanh 二nhị 矣hĩ 二nhị 禪thiền 福phước 盡tận 下hạ 生sanh 即tức 人nhân 也dã 即tức 二nhị 生sanh 三tam 三tam 才tài 備bị 矣hĩ 地địa 餅bính 已dĩ 下hạ 乃nãi 至chí 種chủng 種chủng 。 即tức 三tam 生sanh 萬vạn 物vật 此thử 當đương 三tam 皇hoàng 已dĩ 前tiền 穴huyệt 居cư 野dã 食thực 未vị 有hữu 火hỏa 化hóa 等đẳng 但đãn 以dĩ 其kỳ 時thời 無vô 文văn 字tự 記ký 載tái 故cố 後hậu 人nhân 傳truyền 聞văn 不bất 明minh 展triển 轉chuyển 錯thác 謬mậu 諸chư 家gia 著trước 作tác 種chủng 種chủng 異dị 說thuyết 。 佛Phật 教giáo 又hựu 緣duyên 通thông 明minh 三Tam 千Thiên 世Thế 界Giới 。 不bất 局cục 大đại 唐đường 故cố 內nội 外ngoại 教giáo 文văn 不bất 全toàn 同đồng 也dã 。

道đạo 體thể 寂tịch 照chiếu 下hạ 謂vị 本bổn 覺giác 真chân 心tâm 了liễu 了liễu 常thường 知tri 故cố 心tâm 要yếu 云vân 至chí 道đạo 本bổn 乎hồ 其kỳ 心tâm 心tâm 法pháp 本bổn 乎hồ 無vô 住trụ 無vô 住trụ 心tâm 體thể 靈linh 知tri 不bất 昧muội 此thử 乃nãi 自tự 心tâm 靈linh 明minh 廓khuếch 徹triệt 豈khởi 是thị 虗hư 無vô 耶da 氣khí 形hình 之chi 始thỉ 下hạ 陽dương 氣khí 形hình 兆triệu 也dã 易dị 緯# 云vân 質chất 形hình 已dĩ 具cụ 謂vị 之chi 太thái 極cực 一nhất 生sanh 二nhị 者giả 通thông 指chỉ 上thượng 文văn 一nhất 氣khí 生sanh 天thiên 地địa 之chi 二nhị 也dã 三tam 皇hoàng (# 伏phục 羲# 神thần 農nông 黃hoàng 帝đế )# 穴huyệt 居cư 即tức 古cổ 人nhân 穴huyệt 處xứ 而nhi 巢sào 居cư 矣hĩ 未vị 有hữu 火hỏa 化hóa 等đẳng 此thử 言ngôn 燧toại 人nhân 氏thị 未vị 攻công 木mộc 出xuất 火hỏa 卛# 皆giai 野dã 食thực 耳nhĩ 種chủng 種chủng 異dị 說thuyết 。 下hạ 按án 說thuyết 天thiên 象tượng 有hữu 其kỳ 四tứ 焉yên 一nhất 天thiên 之chi 名danh 劉lưu 熙hi 釋thích 名danh 云vân 天thiên 坦thản 也dã 謂vị 坦thản 然nhiên 高cao 而nhi 遠viễn 也dã 說thuyết 文văn 云vân 天thiên 顛điên 也dã 謂vị 在tại 人nhân 之chi 顛điên 頂đảnh 也dã 二nhị 天thiên 之chi 形hình 顓# 頊# 混hỗn 法pháp 曰viết 天thiên 形hình 圜viên 也dã 物vật 理lý 論luận 云vân 水thủy 之chi 氣khí 升thăng 而nhi 為vi 天thiên 三tam 天thiên 之chi 量lượng 自tự 天thiên 及cập 地địa 計kế 二nhị 億ức 一nhất 萬vạn 六lục 千thiên 七thất 百bách 八bát 十thập 一nhất 里lý 半bán 四tứ 沿duyên 古cổ 測trắc 天thiên 黃hoàng 帝đế 以dĩ 天thiên 象tượng 蓋cái 焉yên 蔡thái 邑ấp 云vân 天thiên 無vô 質chất 狀trạng 也dã 據cứ 說thuyết 地địa 儀nghi 亦diệc 有hữu 四tứ 焉yên 一nhất 地địa 之chi 名danh 春xuân 秋thu 元nguyên 命mạng 苞bao 曰viết 地địa 易dị 也dã 言ngôn 養dưỡng 萬vạn 物vật 交giao 易dị 變biến 化hóa 也dã 二nhị 地địa 之chi 器khí 用dụng 白bạch 虎hổ 通thông 曰viết 地địa 者giả 元nguyên 氣khí 所sở 生sanh 萬vạn 物vật 。 之chi 祖tổ 也dã 河hà 圖đồ 曰viết 天thiên 下hạ 有hữu 九cửu 區khu 區khu 別biệt 九cửu 州châu 也dã 三tam 地địa 之chi 量lượng 夏hạ 禹vũ 所sở 理lý 四tứ 海hải 之chi 內nội 地địa 東đông 西tây 二nhị 萬vạn 八bát 千thiên 里lý 。 南nam 北bắc 二nhị 萬vạn 六lục 千thiên 里lý 。 四tứ 地địa 之chi 形hình 勢thế 楊dương 泉tuyền 云vân 夫phu 土thổ/độ 地địa 皆giai 有hữu 形hình 名danh 而nhi 人nhân 莫mạc 察sát 焉yên 有hữu 龜quy 龍long 體thể 有hữu 麟lân 鳳phượng 貌mạo 然nhiên 上thượng 諸chư 說thuyết 大đại 抵để 得đắc 一nhất 理lý 趣thú 則tắc 便tiện 呼hô 之chi 到đáo 極cực 故cố 曰viết 後hậu 人nhân 傳truyền 聞văn 不bất 明minh 展triển 轉chuyển 錯thác 謬mậu 耳nhĩ 大đại 唐đường 即tức 高cao 祖tổ 受thọ 隋tùy 之chi 命mạng 封phong 唐đường 國quốc 公công 升thăng 帝đế 因nhân 號hiệu 大đại 唐đường 也dã 。

住trụ 者giả 住trụ 劫kiếp 亦diệc 經kinh 二nhị 十thập 增tăng 減giảm 壞hoại 者giả 壞hoại 劫kiếp 亦diệc 二nhị 十thập 增tăng 減giảm 前tiền 十thập 九cửu 增tăng 減giảm 壞hoại 有hữu 情tình 後hậu 一nhất 增tăng 減giảm 壞hoại 器khí 界giới 能năng 壞hoại 者giả 是thị 火hỏa 水thủy 風phong 等đẳng 三tam 災tai 空không 者giả 空không 劫kiếp 亦diệc 二nhị 十thập 增tăng 減giảm 中trung 空không 無vô 世thế 界giới 及cập 諸chư 有hữu 情tình 也dã 。

壞hoại 有hữu 情tình 者giả 初sơ 阿A 鼻Tỳ 獄Ngục 等đẳng 次thứ 鬼quỷ 畜súc 四tứ 州châu 六lục 欲dục 皆giai 怖bố 火hỏa 災tai 不bất 造tạo 欲dục 界giới 善thiện 惡ác 等đẳng 業nghiệp 。 皆giai 習tập 二nhị 禪thiền 死tử 即tức 上thượng 生sanh 更cánh 不bất 生sanh 鬼quỷ 獄ngục 天thiên 人nhân 等đẳng 壞hoại 器khí 界giới 者giả 初sơ 日nhật 光quang 四tứ 倍bội 熱nhiệt 次thứ 生sanh 三tam 日nhật 乃nãi 至chí 四tứ 五ngũ 後hậu 七thất 日nhật 並tịnh 現hiện 火hỏa 洞đỗng 然nhiên 起khởi 氣khí 衝xung 初sơ 禪thiền 亦diệc 上thượng 生sanh 去khứ 能năng 壞hoại 下hạ 涅Niết 槃Bàn 云vân 初sơ 禪thiền 內nội 有hữu 覺giác 觀quán 。 外ngoại 有hữu 火hỏa 災tai 。 壞hoại 之chi 二nhị 禪thiền 內nội 有hữu 歡hoan 喜hỷ 外ngoại 有hữu 水thủy 災tai 。 壞hoại 之chi 三tam 禪thiền 內nội 有hữu 喘suyễn 息tức 。 外ngoại 有hữu 風phong 災tai 。 壞hoại 之chi 四tứ 禪thiền 無vô 此thử 過quá 患hoạn 諸chư 災tai 不bất 及cập 。

劫kiếp 劫kiếp 生sanh 生sanh 輪luân 迴hồi 不bất 絕tuyệt 無vô 終chung 無vô 始thỉ 。 如như 汲cấp 井tỉnh 輪luân 。

劫kiếp 劫kiếp 者giả 謂vị 從tùng 劫kiếp 至chí 劫kiếp 。 生sanh 死tử 不bất 絕tuyệt 。 纂toản 要yếu 亦diệc 云vân 塵trần 沙sa 劫kiếp 波ba 莫mạc 之chi 遏át 絕tuyệt 下hạ 句cú 舉cử 喻dụ 可khả 見kiến 。

(# 自tự 注chú )# 道Đạo 教giáo 只chỉ 知tri 今kim 此thử 世thế 界giới 。 未vị 成thành 時thời 一nhất 度độ 空không 劫kiếp 云vân 虗hư 無vô 混hỗn 沌# 一nhất 氣khí 等đẳng 名danh 為vi 無vô 始thỉ 不bất 知tri 空không 界giới 已dĩ 前tiền 早tảo 經kinh 千thiên 千thiên 萬vạn 萬vạn 徧biến 成thành 住trụ 壞hoại 空không 。 終chung 而nhi 復phục 始thỉ 。

(# 自tự 注chú )# 故cố 知tri 佛Phật 教giáo 法pháp 中trung 小Tiểu 乘Thừa 淺thiển 淺thiển 之chi 教giáo 已dĩ 超siêu 外ngoại 典điển 深thâm 深thâm 之chi 說thuyết 都đô 由do 不bất 了liễu 此thử 身thân 本bổn 不bất 是thị 我ngã 不bất 是thị 我ngã 。 者giả 謂vị 此thử 身thân 本bổn 因nhân 色sắc 心tâm 。 和hòa 合hợp 為vi 相tướng 。

今kim 推thôi 尋tầm 分phân 析tích 色sắc 有hữu 地địa 水thủy 火hỏa 風phong 。 之chi 四tứ 心tâm 有hữu 受thọ (# 能năng 領lãnh 納nạp 好hảo 惡ác 之chi 事sự 。 )# 想tưởng (# 能năng 取thủ 像tượng 者giả )# 行hành (# 能năng 造tạo 作tác 者giả 念niệm 念niệm 遷thiên 流lưu 。 )# 識thức (# 能năng 了liễu 別biệt 者giả 。 )# 之chi 四tứ 若nhược 皆giai 是thị 我ngã 即tức 成thành 八bát 我ngã 。

況huống 地địa 大đại 中trung 復phục 有hữu 眾chúng 多đa 。 謂vị 三tam 百bách 六lục 十thập 。 段đoạn 骨cốt 一nhất 一nhất 各các 別biệt 皮bì 毛mao 筋cân 肉nhục 肝can 心tâm 脾tì 腎thận 各các 不bất 相tương 是thị 諸chư 心tâm 數số 等đẳng 亦diệc 各các 不bất 同đồng 見kiến 不bất 是thị 聞văn 喜hỷ 不bất 是thị 怒nộ 展triển 轉chuyển 乃nãi 至chí 。 八bát 萬vạn 塵trần 勞lao 既ký 此thử 有hữu 此thử 眾chúng 多đa 之chi 物vật 不bất 知tri 定định 取thủ 何hà 者giả 為vi 我ngã 若nhược 皆giai 是thị 我ngã 我ngã 即tức 百bách 千thiên 。

各các 不bất 相tương 是thị (# 皮bì 不bất 是thị 毛mao 等đẳng )# 八bát 萬vạn 塵trần 勞lao 者giả 圓viên 覺giác 疏sớ/sơ 云vân 徧biến 觀quán 八bát 萬vạn 塵trần 勞lao 之chi 眾chúng 八bát 萬vạn 舉cử 其kỳ 大đại 數số 諸chư 經kinh 說thuyết 塵trần 勞lao 門môn 有hữu 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 故cố 淨tịnh 名danh 經Kinh 云vân 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 。 塵trần 勞lao 皆giai 為vi 侍thị 者giả 謂vị 貪tham 瞋sân 癡si 。 等đẳng 分phần/phân 一nhất 中trung 即tức 有hữu 二nhị 萬vạn 。 一nhất 千thiên 四tứ 中trung 合hợp 有hữu 八bát 萬vạn 四tứ 千thiên 耳nhĩ 。

一nhất 身thân 之chi 中trung 。 多đa 主chủ 紛phân 亂loạn 離ly 此thử 之chi 外ngoại 復phục 無vô 別biệt 法pháp 翻phiên 覆phú 推thôi 我ngã 。 皆giai 不bất 可khả 得đắc 。

便tiện 悟ngộ 此thử 身thân 但đãn 是thị 眾chúng 緣duyên 似tự 和hòa 合hợp 相tương/tướng 元nguyên 無vô 我ngã 人nhân 為vi 誰thùy 貪tham 瞋sân 為vi 誰thùy 殺sát 盜đạo 施thí 戒giới (# 知tri 苦Khổ 諦Đế 也dã )# 遂toại 不bất 滯trệ 心tâm 於ư 三tam 界giới 有hữu 漏lậu 。 善thiện 惡ác (# 斷đoạn 集Tập 諦Đế 也dã )# 但đãn 修tu 無vô 我ngã 觀quán 智trí (# 道Đạo 諦Đế )# 以dĩ 斷đoạn 貪tham 等đẳng 止chỉ 息tức 諸chư 業nghiệp 證chứng 得đắc 我ngã 空không 真Chân 如Như (# 滅Diệt 諦Đế )# 。

但đãn 是thị 眾chúng 緣duyên 者giả 即tức 四tứ 大đại 五ngũ 蘊uẩn 。 也dã 假giả 和hòa 合hợp 相tương/tướng 下hạ 永vĩnh 嘉gia 云vân 四tứ 大đại 五ngũ 陰ấm 。 一nhất 一nhất 非phi 我ngã 和hòa 合hợp 亦diệc 無vô 。

乃nãi 至chí 得đắc 阿A 羅La 漢Hán 。 果quả 灰hôi 身thân 滅diệt 智trí 方phương 斷đoạn 諸chư 苦khổ 。

乃nãi 至chí 者giả 謂vị 不bất 說thuyết 前tiền 之chi 三tam 果quả 以dĩ 三tam 果quả 皆giai 是thị 有hữu 餘dư 下hạ 句cú 辨biện 無vô 餘dư 灰hôi 身thân 即tức 指chỉ 四tứ 大đại 之chi 形hình 滅diệt 智trí 即tức 絕tuyệt 四tứ 蘊uẩn 之chi 心tâm 方phương 斷đoạn 諸chư 苦khổ 結kết 歸quy 無vô 餘dư 。

據cứ 此thử 教giáo 中trung 以dĩ 色sắc 心tâm 二nhị 法pháp 及cập 貪tham 瞋sân 癡si 。 為vi 根căn 身thân 器khí 界giới 之chi 本bổn 也dã 過quá 去khứ 未vị 來lai 。 更cánh 無vô 別biệt 法pháp 為vi 本bổn 。

今kim 詰cật 之chi 曰viết 夫phu 經kinh 生sanh 累lũy 世thế 為vi 身thân 本bổn 者giả 自tự 體thể 須tu 無vô 間gián 斷đoạn 。

經kinh 生sanh 累lũy 世thế 下hạ 累lũy/lụy/luy 猶do 越việt 也dã 圓viên 覺giác 鈔sao 云vân 經kinh 生sanh 越việt 世thế 永vĩnh 不bất 斷đoạn 絕tuyệt 。 即tức 同đồng 此thử 文văn 須tu 無vô 間gián 斷đoạn 耳nhĩ 。

今kim 五ngũ 識thức 闕khuyết 緣duyên 不bất 起khởi (# 根căn 境cảnh 等đẳng 為vi 緣duyên )# 意ý 識thức 有hữu 時thời 不bất 行hành (# 悶muộn 絕tuyệt 睡thụy 眠miên 滅diệt 盡tận 定định 無vô 想tưởng 定định 無vô 想tưởng 天thiên )# 。

意ý 識thức 不bất 行hành 注chú 文văn 有hữu 五ngũ 一nhất 悶muộn 絕tuyệt 二nhị 睡thụy 眠miên 三tam 滅diệt 盡tận 定định (# 即tức 二Nhị 乘Thừa 無vô 漏lậu 定định )# 四tứ 無vô 想tưởng 定định (# 即tức 外ngoại 道đạo 有hữu 漏lậu 定định )# 五ngũ 無vô 想tưởng 天thiên (# 即tức 色sắc 界giới 中trung 一nhất 天thiên )# 。

無vô 色sắc 界giới 天thiên 。 無vô 此thử 四tứ 大đại 。

如như 何hà 持trì 得đắc 此thử 身thân 世thế 世thế 不bất 絕tuyệt 。

是thị 知tri 專chuyên 此thử 教giáo 者giả 亦diệc 未vị 原nguyên 身thân 。

亦diệc 未vị 原nguyên 身thân 者giả 此thử 教giáo 詮thuyên 法pháp 唯duy 辨biện 六lục 識thức 未vị 說thuyết 賴lại 耶da 為vi 身thân 本bổn 也dã 。

三tam 大Đại 乘Thừa 法Pháp 相tương 教giáo 者giả 說thuyết 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 無vô 始thỉ 已dĩ 來lai 。 法pháp 爾nhĩ 有hữu 八bát 種chủng 識thức 。

大Đại 乘Thừa 法Pháp 相tương 教giáo 即tức 同đồng 禪thiền 詮thuyên 序tự 中trung 第đệ 三tam 將tương 識thức 破phá 境cảnh 教giáo 彼bỉ 序tự 云vân 生sanh 滅diệt 等đẳng 法pháp 。 不bất 關quan 真Chân 如Như 但đãn 各các 是thị 眾chúng 生sanh 無vô 始thỉ 已dĩ 來lai 。 (# 云vân 云vân )# 彼bỉ 云vân 眾chúng 生sanh 即tức 此thử 文văn 一nhất 切thiết 有hữu 情tình 。 而nhi 言ngôn 法pháp 爾nhĩ 者giả 無vô 始thỉ 常thường 然nhiên 名danh 為vi 法pháp 爾nhĩ 然nhiên 此thử 一nhất 教giáo 即tức 深thâm 密mật 等đẳng 經kinh 唯duy 識thức 諸chư 論luận 其kỳ 間gian 廣quảng 明minh 八bát 識thức 二nhị 無vô 我ngã 能năng 變biến 之chi 識thức 所sở 緣duyên 之chi 境cảnh 具cụ 如như 慈từ 恩ân 法Pháp 師sư 章chương 門môn 今kim 但đãn 引dẫn 圓viên 覺giác 疏sớ/sơ 鈔sao 略lược 辨biện 原nguyên 人nhân 本bổn 耳nhĩ 。

於ư 中trung 第đệ 八bát 阿a 賴lại 耶da 識thức 。 是thị 其kỳ 根căn 本bổn 頓đốn 變biến 根căn 身thân 器khí 界giới 種chủng 子tử 。

阿a 賴lại 耶da 此thử 翻phiên 藏tạng 識thức 是thị 一nhất 切thiết 眾chúng 生sanh 。 總tổng 報báo 體thể 能năng 含hàm 諸chư 法pháp 種chủng 子tử 故cố 以dĩ 為vi 名danh 是thị 則tắc 賴lại 耶da 為vi 能năng 變biến 能năng 緣duyên 三tam 境cảnh 為vi 所sở 變biến 所sở 緣duyên 根căn 身thân 則tắc 眼nhãn 等đẳng 五ngũ 色sắc 根căn 及cập 根căn 依y 處xứ 種chủng 子tử 即tức 善thiện 惡ác 無vô 記ký 。 等đẳng 三tam 性tánh 種chủng 子tử 器khí 界giới 即tức 山sơn 河hà 大đại 地địa 。 等đẳng 斯tư 皆giai 第đệ 八bát 相tương/tướng 分phần/phân 然nhiên 此thử 相tương/tướng 分phần/phân 皆giai 為vi 第đệ 八bát 執chấp 受thọ 執chấp 謂vị 攝nhiếp 義nghĩa 持trì 義nghĩa 受thọ 謂vị 領lãnh 以dĩ 為vi 境cảnh 領lãnh 生sanh 覺giác 受thọ 於ư 中trung 種chủng 子tử 具cụ 三tam 義nghĩa 一nhất 攝nhiếp 為vi 自tự 體thể 二nhị 持trì 令linh 不bất 散tán 三tam 領lãnh 以dĩ 為vi 境cảnh 根căn 身thân 具cụ 二nhị 闕khuyết 攝nhiếp 為vi 自tự 體thể 故cố 器khí 界giới 唯duy 一nhất 但đãn 領lãnh 以dĩ 為vi 境cảnh 故cố 故cố 唯duy 識thức 云vân 不bất 可khả 知tri 執chấp 受thọ 處xứ 亦diệc 可khả 種chủng 子tử 根căn 身thân 緣duyên 而nhi 執chấp 受thọ 器khí 世thế 間gian 量lượng 但đãn 緣duyên 而nhi 非phi 執chấp 受thọ 故cố 。

轉chuyển 生sanh 七thất 識thức 皆giai 能năng 變biến 現hiện 。 自tự 分phần/phân 所sở 緣duyên 都đô 無vô 實thật 法pháp 。

自tự 分phần/phân 所sở 緣duyên 者giả 謂vị 眼nhãn 緣duyên 色sắc 耳nhĩ 緣duyên 聲thanh 鼻tị 緣duyên 香hương 舌thiệt 緣duyên 味vị 身thân 緣duyên 觸xúc 意ý 緣duyên 法pháp 七thất 緣duyên 見kiến 八bát 緣duyên 根căn 種chủng 器khí 界giới 也dã 。

如như 何hà 變biến 耶da 。

謂vị 我ngã 法pháp 分phân 別biệt 熏huân 習tập 力lực 故cố 。 諸chư 識thức 生sanh 時thời 變biến 似tự 我ngã 法pháp 第đệ 六lục 七thất 識thức 無vô 明minh 覆phú 故cố 緣duyên 此thử 執chấp 為vi 實thật 我ngã 實thật 法pháp 。

我ngã 法pháp 分phân 別biệt 者giả 若nhược 依y 起khởi 信tín 前tiền 四tứ 麤thô 中trung 第đệ 二nhị 相tương 續tục 相tương/tướng 即tức 法pháp 執chấp 分phân 別biệt 第đệ 四tứ 計kế 名danh 字tự 相tương/tướng 即tức 我ngã 執chấp 分phân 別biệt 其kỳ 第đệ 一nhất 智trí 相tương/tướng 即tức 法pháp 執chấp 俱câu 生sanh 第đệ 三tam 執chấp 取thủ 相tương/tướng 即tức 我ngã 執chấp 俱câu 生sanh 今kim 但đãn 取thủ 二nhị 執chấp 分phân 別biệt 妄vọng 心tâm 熏huân 習tập 之chi 力lực 耳nhĩ 變biến 似tự 我ngã 法pháp 者giả 謂vị 我ngã 法pháp 二nhị 執chấp 本bổn 無vô 無vô 而nhi 似tự 有hữu 故cố 唯duy 識thức 論luận 云vân 依y 此thử 二nhị 分phần 施thi 設thiết 我ngã 法pháp (# 相tương 見kiến 二nhị 分phần )# 彼bỉ 二nhị 離ly 此thử 無vô 所sở 依y 故cố 。 (# 彼bỉ 二nhị 我ngã 法pháp 離ly 此thử 二nhị 分phần 無vô 所sở 依y 故cố 。 )# 第đệ 六lục 七thất 識thức 無vô 明minh 覆phú 等đẳng 謂vị 執chấp 我ngã 法pháp 者giả 是thị 六lục 七thất 心tâm 所sở 當đương 起khởi 信tín 中trung 二nhị 執chấp 分phân 別biệt 無vô 明minh 。 所sở 覆phú 矣hĩ 緣duyên 此thử 執chấp 為vi 實thật 我ngã 實thật 法pháp 者giả 二nhị 十thập 唯duy 識thức 偈kệ 云vân 唯duy 識thức 無vô 境cảnh 界giới 以dĩ 無vô 塵trần 妄vọng 見kiến 如như 人nhân 目mục 有hữu 翳ế 見kiến 毛mao 月nguyệt 等đẳng 事sự (# 有hữu 本bổn 云vân ○# 執chấp 為vi 實thật 有hữu 即tức 實thật 有hữu 我ngã 法pháp 也dã )# 。

如như 患hoạn (# 重trọng 病bệnh 心tâm 惛hôn 見kiến 異dị 色sắc 人nhân 物vật 也dã )# 夢mộng (# 夢mộng 想tưởng 所sở 見kiến 可khả 知tri )# 者giả 患hoạn 夢mộng 力lực 故cố 心tâm 似tự 種chủng 種chủng 外ngoại 境cảnh 相tướng 現hiện 夢mộng 時thời 執chấp 為vi 實thật 有hữu 外ngoại 物vật 窹# 來lai 方phương 知tri 唯duy 夢mộng 所sở 變biến 。

如như 患hoạn 夢mộng 下hạ 若nhược 凖# 唯duy 識thức 論luận 即tức 使sử 幻huyễn 化hóa 字tự 文văn 云vân 如như 幻huyễn 夢mộng 者giả 幻huyễn 夢mộng 力lực 故cố 心tâm 似tự 種chủng 種chủng 外ngoại 境cảnh 相tướng 現hiện 緣duyên 此thử 執chấp 為vi 實thật 有hữu 外ngoại 境cảnh 彼bỉ 意ý 釋thích 云vân 幻huyễn 夢mộng 所sở 見kiến 之chi 物vật 。 雖tuy 無vô 其kỳ 夢mộng 幻huyễn 則tắc 不bất 見kiến 無vô 是thị 故cố 有hữu 力lực 變biến 起khởi 妄vọng 境cảnh 若nhược 約ước 病bệnh 患hoạn 之chi 喻dụ 說thuyết 者giả 如như 人nhân 淨tịnh 眼nhãn 被bị 風phong 熱nhiệt 等đẳng 翳ế 即tức 見kiến 空không 華hoa 種chủng 種chủng 相tướng 貌mạo 。 成thành 唯duy 識thức 論luận 釋thích 意ý 云vân 空không 華hoa 雖tuy 無vô 其kỳ 見kiến 華hoa 之chi 翳ế 眼nhãn 非phi 無vô 是thị 則tắc 二nhị 喻dụ 雖tuy 異dị 約ước 法pháp 皆giai 同đồng 耳nhĩ 。

我ngã 身thân 亦diệc 爾nhĩ 。 唯duy 識thức 所sở 變biến 迷mê 故cố 執chấp 有hữu 我ngã 及cập 諸chư 境cảnh 由do 此thử 起khởi 惑hoặc 造tạo 業nghiệp 生sanh 死tử 無vô 窮cùng 。 (# 廣quảng 如như 前tiền 說thuyết )# 。

我ngã 身thân 亦diệc 爾nhĩ 。 者giả 按án 禪thiền 詮thuyên 序tự 云vân 我ngã 此thử 身thân 相tướng 及cập 外ngoại 世thế 界giới 亦diệc 復phục 如như 是thị 。 彼bỉ 序tự 將tương 識thức 破phá 境cảnh 故cố 雙song 明minh 依y 正chánh 此thử 論luận 原nguyên 其kỳ 身thân 本bổn 唯duy 顯hiển 正chánh 報báo 故cố 云vân 我ngã 身thân 亦diệc 爾nhĩ 。 諸chư 境cảnh 即tức 我ngã 所sở 注chú 廣quảng 如như 前tiền 說thuyết 。 者giả 前tiền 文văn 云vân 寶bảo 此thử 我ngã 故cố 乃nãi 至chí 三tam 毒độc 擊kích 意ý 發phát 動động 身thân 口khẩu 造tạo 一nhất 切thiết 業nghiệp 。 業nghiệp 成thành 難nạn/nan 逃đào 故cố 受thọ 苦khổ 樂lạc 等đẳng 身thân 劫kiếp 劫kiếp 生sanh 生sanh 輪luân 迴hồi 不bất 絕tuyệt 也dã 。

悟ngộ 解giải 此thử 理lý 方phương 知tri 我ngã 身thân 唯duy 識thức 所sở 變biến 識thức 為vi 身thân 本bổn 。

(# 自tự 註chú )# 不bất 了liễu 之chi 義nghĩa 如như 後hậu 所sở 破phá 。

四tứ 大Đại 乘Thừa 破phá 相tương 教giáo 者giả 破phá 前tiền 大đại 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 相tướng 之chi 教giáo 密mật 顯hiển 後hậu 真chân 性tánh 。 空không 寂tịch 之chi 理lý 。

四tứ 大Đại 乘Thừa 破phá 相tương 教giáo 即tức 同đồng 禪thiền 詮thuyên 序tự 中trung 密mật 意ý 破phá 相tương/tướng 顯hiển 性tánh 教giáo 若nhược 例lệ 彼bỉ 三tam 種chủng 佛Phật 教giáo 證chứng 三tam 宗tông 禪thiền 心tâm 前tiền 大Đại 乘Thừa 法Pháp 相tương 教giáo 證chứng 息tức 妄vọng 修tu 心tâm 宗tông 此thử 大Đại 乘Thừa 破phá 相tương 教giáo 證chứng 泯mẫn 絕tuyệt 無vô 寄ký 宗tông 後hậu 一Nhất 乘Thừa 顯hiển 性tánh 教giáo 證chứng 直trực 顯hiển 心tâm 性tánh 宗tông 破phá 前tiền 下hạ 小Tiểu 乘Thừa 法pháp 相tướng 即tức 色sắc 心tâm 三tam 毒độc 為vi 身thân 根căn 器khí 界giới 之chi 本bổn 大Đại 乘Thừa 法Pháp 相tương/tướng 即tức 唯duy 識thức 頓đốn 變biến 三tam 境cảnh 以dĩ 賴lại 耶da 為vi 本bổn 密mật 顯hiển 後hậu 下hạ 禪thiền 詮thuyên 注chú 云vân 意ý 在tại 顯hiển 性tánh 語ngữ 乃nãi 破phá 相tương/tướng 意ý 不bất 形hình 於ư 言ngôn 中trung 故cố 云vân 密mật 也dã 真chân 性tánh 空không 寂tịch 之chi 理lý 。 (# 約ước 篇thiên 即tức 直trực 顯hiển 真chân 源nguyên 約ước 教giáo 即tức 一Nhất 乘Thừa 顯hiển 性tánh )# 。

(# 自tự 注chú )# 破phá 相tương/tướng 之chi 談đàm 不bất 唯duy 諸chư 部bộ 般Bát 若Nhã 徧biến 在tại 大Đại 乘Thừa 經Kinh 前tiền 之chi 三tam 教giáo 依y 次thứ 先tiên 後hậu 此thử 教giáo 隨tùy 執chấp 即tức 破phá 無vô 定định 時thời 節tiết 。

故cố 龍long 樹thụ 立lập 二nhị 種chủng 般Bát 若Nhã 一nhất 共cộng 二nhị 不bất 共cộng 共cộng 者giả 二Nhị 乘Thừa 同đồng 聞văn 信tín 解giải 破phá 二Nhị 乘Thừa 法pháp 執chấp 故cố 不bất 共cộng 者giả 唯duy 菩Bồ 薩Tát 解giải 密mật 顯hiển 佛Phật 性tánh 故cố 。

故cố 天Thiên 竺Trúc 戒giới 賢hiền 智trí 光quang 二nhị 論luận 師sư 各các 立lập 三tam 時thời 教giáo 措thố 此thử 空không 教giáo 或hoặc 云vân 在tại 唯duy 識thức 法pháp 相tướng 之chi 前tiền 或hoặc 云vân 在tại 後hậu 今kim 意ý 取thủ 後hậu 。

各các 立lập 三tam 時thời 下hạ 謂vị 戒giới 賢hiền 論luận 師sư 遠viễn 承thừa 彌Di 勒Lặc 無vô 著trước 近cận 踵chủng 護hộ 法Pháp 難Nan 陀Đà 立lập 三tam 種chủng 教giáo 初sơ 有hữu 教giáo 即tức 阿a 含hàm 等đẳng 經kinh 次thứ 空không 教giáo 即tức 諸chư 部bộ 般Bát 若Nhã 後hậu 中trung 道Đạo 教giáo 即tức 深thâm 密mật 等đẳng 經kinh 前tiền 二nhị 非phi 了liễu 義nghĩa 後hậu 一nhất 方phương 為vi 了liễu 義nghĩa 智trí 光quang 論luận 師sư 遠viễn 承thừa 文Văn 殊Thù 龍long 樹thụ 近cận 稟bẩm 清thanh 目mục 清thanh 辨biện 亦diệc 立lập 三tam 時thời 教giáo 初sơ 鹿lộc 苑uyển 說thuyết 小Tiểu 乘Thừa 心tâm 境cảnh 俱câu 有hữu 次thứ 說thuyết 法Pháp 相tương/tướng 大Đại 乘Thừa 境cảnh 空không 心tâm 有hữu 後hậu 說thuyết 無vô 相tướng 大Đại 乘Thừa 心tâm 境cảnh 俱câu 空không 亦diệc 前tiền 二nhị 非phi 了liễu 義nghĩa 後hậu 一nhất 為vi 了liễu 義nghĩa 在tại 唯duy 識thức 法pháp 相tướng 前tiền 即tức 戒giới 賢hiền 論luận 師sư 或hoặc 云vân 在tại 後hậu 即tức 智trí 光quang 論luận 師sư 。

將tương 欲dục 破phá 之chi 先tiên 詰cật 之chi 曰viết 所sở 變biến 之chi 境cảnh 既ký 妄vọng 能năng 變biến 之chi 識thức 豈khởi 真chân 。

所sở 變biến 之chi 境cảnh 既ký 妄vọng 者giả 即tức 圓viên 覺giác 鈔sao 喻dụ 云vân 胡hồ 蝶# 之chi 相tướng 即tức 全toàn 空không 無vô 也dã 能năng 變biến 之chi 識thức 豈khởi 真chân 者giả 則tắc 胡hồ 蝶# 之chi 想tưởng 豈khởi 獨độc 是thị 有hữu 乎hồ 若nhược 言ngôn 一nhất 有hữu 一nhất 無vô 者giả (# 此thử 下hạ 卻khước 將tương 彼bỉ 喻dụ 破phá 之chi )# 。

則tắc 夢mộng 想tưởng 與dữ 所sở 見kiến 物vật 應ưng 異dị 。

如như 莊trang 周chu 睡thụy 時thời 夢mộng 見kiến 身thân 為vi 胡hồ 蝶# 在tại 花hoa 園viên 中trung 。

異dị 則tắc 夢mộng 不bất 是thị 物vật 物vật 不bất 是thị 夢mộng 窹# 來lai 夢mộng 滅diệt 其kỳ 物vật 應ưng 在tại 。

夢mộng 不bất 是thị 物vật 物vật 不bất 是thị 夢mộng 者giả 如như 夢mộng 非phi 蝶# 蝶# 亦diệc 非phi 夢mộng 也dã 窹# 來lai 夢mộng 滅diệt 其kỳ 物vật 應ưng 在tại 應ưng 云vân 窹# 來lai 夢mộng 滅diệt 胡hồ 蝶# 應ưng 在tại 以dĩ 二nhị 物vật 真chân 妄vọng 別biệt 故cố 。

又hựu 物vật 若nhược 非phi 夢mộng 應ưng 是thị 真chân 物vật 夢mộng 若nhược 非phi 物vật 。 以dĩ 何hà 為vi 相tướng 。

又hựu 物vật 下hạ 四tứ 句cú 但đãn 以dĩ 物vật 字tự 為vi 蝶# 字tự 讀đọc 之chi 即tức 帖# 喻dụ 明minh 矣hĩ 。

故cố 知tri 夢mộng 時thời 則tắc 夢mộng 想tưởng 夢mộng 物vật 似tự 能năng 見kiến 所sở 見kiến 之chi 殊thù 據cứ 理lý 則tắc 同đồng 一nhất 虗hư 妄vọng 。 都đô 無vô 所sở 有hữu 。

故cố 知tri 下hạ 應ưng 云vân 夢mộng 想tưởng 與dữ 胡hồ 蝶# 相tương 似tự 能năng 見kiến 所sở 見kiến 之chi 殊thù 其kỳ 實thật 一nhất 體thể 也dã 。

原nguyên 人nhân 論luận 發phát 微vi 錄lục 第đệ 二nhị